Менеджмент басқару жүйесінің қызмет түрі ретінде

МАЗМҰНЫ

Кіріспе

I.бөлім. Менеджмент туралы жалпы түсінік
1.1. Менеджменттің мәні
1.2. Менеджменттің қызметінің түрлері

II.бөлім. Менеджмент басқару жүйесінің қызмет түрі ретінде
2.1. Менеджменттің мәні
2.2. Менеджменттің әр түрлілігі

III.бөлім. Менеджменттің негізгі бағыттары мен Қазақстандағы менеджмент
3.1. Менеджмент іс . әрекетінің бағыты
3.2. Қазақстандағы менджменттің методологиялық негіздері

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе

Күнделікті тұрмыста менеджмент сөзі белгілі бір ұйымдағы барлық адамдардың қызметіне басшылық етумен шұғылданып, өз мақсатына жетуді білдіреді. Тіпті білікті басқару саласының өзінде де менеджмент ұғымы түрліше түсіндіріледі.
Сонымен, менеджменттің бастапқы ұғымы - бұл басшылық.
«Менеджмент» ұғымының анықтамасына сүйенетін болсақ, онда менеджмент дегеніміз қазіргі индустриялық қоғамда жұмыс істейтін экономикалық орган. Менеджмент қабылдаған кез келген әрекет, кез келген шешім –бұл экономикалық сипаттағы шаралар.
Сонымен, менеджменттің тиімділігін және менеджерлердің іс-әрекетін экономикалық табыстар, экономикалық нәтижелер арқылы ғана таразылауға болады.
Кәсіпорын ең сапалы, әрі бағасы бір шама арзан тауарларды шығара алуы немесе бәсекелестеріне қарағанда ең тәуір қызмет көрсете алуы тиіс.
Менеджменттің міндетіне, басшылық етуіне жаңа рыноктарды игеруіне жұртшылықтың мұқтажын қанағаттандыру жатады. Егер кәсіпорын нашар әрі тиімсіз жұмыс істесе, онда оның жаңа қожайыны жұмысшыларды емес, басшыларын ауыстырады. Сонымен, менеджмент дегеніміз ұжым (коллектив) жұмысын ұйымдастыру. Кәсіпорын жұмысын ұйымдастырғанда, қызметкерлер мұқтажын барынша толық қанағаттандыруды, олардың жұмысын жандандыруды, әрі тиімділігін арттыруды көздеу қажет.
Менеджментті жеке адамдар арасындағы психологиялық қарым-қатынасқа тәуелді етеді де, бұлар материалдық жағдайларға тәуелсіз ретінде қарастырылады, өйткені соңғы айтылғанның алуан түрлілігінде шек жоқ.
Менеджментке алуан түрде түсінік бергенімен, классиктердің бұл жөніндегі тұжырымдары көп жағдайда ұқсас келеді. Гальвецияның пікірінше, басқару процесі-өнер, оның басты мәні мен мазмұны нақты жағдайда қарап ғылымды (басқару саласындағы ұйымдық ілім негізін) қолдану.
Тіпті маман болмағанның өзінде де, біздің кез келгеніміздің басқару ғылымы мен өнері туралы азын-аулақ хабарымыз болатыны сөзсіз.
Менеджмент - нарықтық экономика жағдайында өндірісті тиімді басқарудың теориясы мен практикасы.
Менеджмент – нақты мақсатты жүзеге асыру үшін кәсіпорын жұмысын басқаруға және ұйымдастыруға байланысты адамдар қызметінің түрі.
Менеджмент - бұл өнім, технология, өндірісті ұйымдастыру, басқару еңбегі, әлеуметтік қатынас саласында жаңарту, инновациялау, жаңалық енгізу мақсатында фирмаларды, компанияларды тиімді басқару принциптерінің, тәсілдері мен формаларының жиынтығы.
Қазіргі кездегі менеджмент жоспарлау функциясы мазмұнының өзгеруімен, фактілерді жан-жақты зерттеуімен, кәсіпорындардың ойдағыдай іс-әрекетімен, басқаруды түпкі нәтижесіне қарай ұйымдастыруымен, дамыған теориясымен және маркетинг практикасымен, жаңа технологияны жасауымен, адам факторын жандандыратын шешімдер қабылдауымен сипатталады.
Менеджменттің бірнеше ұғымы бар: «Менеджмент-бұл жұмыс істеп тұрған коммерсиялық кәсіпорынның арнайы органы». Егер батыста кез келген кәсіпорын жөнінде сөз бола қалса, адамдар әуелі сол кәсіпорындағы бүкіл басшылыққа ден қояды, өйткені кәсіпорынды қоғамға танытатын да тек басшылар.
Басқару ұғымының туындауы еңбек бөлінісінің пайда болуымен туындауымен байланысты.
Мұның өзі жалпы процестің қарым – қатынасы басқарушы функциямен қамтамасыз етіледі, сондықтан басқару қоғамдық еңбекке тән. Өндіріс масштабы өскен сайын басқару ролі де атқарады.
Сондықтан, әлеуметтік жүйелердегі басқару кең ұғымда қызмет түрі мен мақсатына тәуелсіз кез-келген ұғымдағы басқару ретінде қарастырылады. Барлық мекемедегі басқару нақты функциядан орындауға мүмкіндік беретін қызмет ретінде түсіндіріледі. Нақты функцияларды пайда алуға бағытталған мекемелердегі басқару менеджмент деп аталады.
Менеджер - ең көп тараған кәсіптің бірі. Бұл - басқарумен, экономикамен шұғылданатын, заң және басқа да мәселелерді жақсы білетін кез келген адам. Шаруашылықтың түйінді орнында жұмыс істейтін кез келген адам да менеджер.
Барлық менеджерлер үшін, олардың қызмет орнына қарамастан, ортақ қызмет міндеті болады.
Менеджер адамдарды жұмысқа ынталандырады, бағыттайды, ұйымдастырады. Оның бірден-бір құралы-жазбаша немесе ауызша сөзі; немесе цифр тілі.
Менеджердің жұмысы техникаға, есептеу операцияларына немесе өнім сатуға қатысты болғанына қарамастан, оның жұмысының тиімділігі тыңдау және оқу, айту және жазу қабілеттеріне байланысты. Ол өз ойын басқа біреулердің санасына жеткізе білуі, сондай-ақ басқа адамдардың да пікірін айқындай алуы тиіс.
Менеджерлік шеберліктің маңызды жақтарының бірі-келіссөз жүргізе білуі-әріптесінің мүддесін өз мүддесіне сәйкестендіре білетін өнері болуы тиіс. Мұның өзі әсіресе қарамағындағы адамдарға әкімшілік билік жүргізе алмайтын басшылар үшін де, сондай-ақ сырттан шикізат жеткізушілермен қарым-қатынас орнату үшін де аса қажетті жағдай. Келесі онжылдықтарда нағыз компаниялар көп жағдайда маклерлік фирмаға ұқсайтын болады.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Макаров С.Ф. Менеджер за работой.-М., моладая гвардия, 1989. (26 – 29 бет)
2. Руководитель коллектива. Наше общество сегодня и завтра. –Л., 1924-23 ст.(20 – 25 бет )
3. Бобрыщев Д.Н. Основные категориитеории управления. М.: 1988-189 ст.(30 – 35 бет )
4. Гвишиани Д.М. Организация и управление. М. Наука, 1972-535 ст. .(120 – 128 бет )
5. Оксфордский учебный словарь английского языка (А.С. Хориби – Оксфорд: Изд-во Оксвордского ун-та, 1974-англ. яз). .(13 – 15 бет )
6. Шағын кәсіпкерлікті басқару. О. Сәбден. А. Тоқтанова. «Білім». Алматы, 2002 ж. .(32 – 35 бет )
7. ҚР-сы Президентінің 1997 жылы 6 наурыздағы «Шағын кәсіпкерліктің дамуына мемлекеттік қолдау көрсетуді күшейту және белсендіру шаралар туралы» жарлығы Казахстанская правда. 1997ж. .(3 – 4 бет )
8. Экономика предприятия. В. П. Грузинов. В. Д. Грибов. Финансы и статистика. Москва, 2001г. .(12 – 18 бет )
9. Қазақстан экономикасы. К. Р. Нұрғалиев. «Қазақ университеті». Алматы, 1999ж. .(36 – 38 бет )
10. Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік. «Экономика». Алматы, 2003г. .(28 – 35 бет )
11. Кәсіпкерлік қызметті ұйымдастыру. М. Қ. Баймұхашева. Оқу құралы. Атырау, 2004ж.(65 – 68 бет )
12. Кәсіпорын экономикасы. Г. Ө. Жолдасбаева. «Экономика». Оқу құралы. Алматы, 2002ж. (35 – 36 бет )
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
I-бөлім. Менеджмент туралы жалпы түсінік
1.1. Менеджменттің мәні
1.2. Менеджменттің қызметінің түрлері
II-бөлім. Менеджмент ... ... ... түрі ... ... ... Менеджменттің әр түрлілігі
III-бөлім. Менеджменттің негізгі бағыттары мен Қазақстандағы менеджмент
3.1. Менеджмент іс - әрекетінің бағыты
3.2. Қазақстандағы ... ... ... әдебиеттер
Кіріспе
Күнделікті тұрмыста менеджмент сөзі белгілі бір ұйымдағы барлық
адамдардың ... ... ... ... өз ... ... Тіпті білікті басқару саласының өзінде де ... ... ... ... ... ... - бұл басшылық.
«Менеджмент» ұғымының анықтамасына сүйенетін болсақ, онда менеджмент
дегеніміз қазіргі ... ... ... ... ... ... қабылдаған кез келген әрекет, кез келген шешім –бұл экономикалық
сипаттағы шаралар.
Сонымен, менеджменттің тиімділігін және менеджерлердің ... ... ... нәтижелер арқылы ғана таразылауға
болады.
Кәсіпорын ең сапалы, әрі бағасы бір шама арзан ... ... ... бәсекелестеріне қарағанда ең тәуір қызмет көрсете алуы тиіс.
Менеджменттің міндетіне, басшылық етуіне жаңа рыноктарды ... ... ... ... Егер ... нашар әрі
тиімсіз жұмыс істесе, онда оның жаңа ... ... ... ... ... ... ... ұжым (коллектив) жұмысын
ұйымдастыру. Кәсіпорын ... ... ... ... ... қанағаттандыруды, олардың жұмысын жандандыруды, әрі
тиімділігін арттыруды ... ... жеке ... арасындағы психологиялық қарым-
қатынасқа тәуелді ... де, ... ... ... тәуелсіз ретінде
қарастырылады, өйткені соңғы айтылғанның алуан түрлілігінде шек жоқ.
Менеджментке алуан түрде түсінік бергенімен, ... ... ... көп ... ... келеді. Гальвецияның пікірінше,
басқару процесі-өнер, оның басты мәні мен мазмұны нақты жағдайда ... ... ... ... ілім негізін) қолдану.
Тіпті маман болмағанның өзінде де, ... кез ... ... мен ... туралы азын-аулақ хабарымыз болатыны сөзсіз.
Менеджмент - нарықтық ... ... ... ... ... мен практикасы.
Менеджмент – нақты мақсатты жүзеге асыру үшін кәсіпорын жұмысын
басқаруға және ұйымдастыруға ... ... ... ... - бұл ... технология, өндірісті ұйымдастыру, басқару
еңбегі, әлеуметтік қатынас саласында жаңарту, инновациялау, жаңалық енгізу
мақсатында фирмаларды, ... ... ... ... мен формаларының жиынтығы.
Қазіргі кездегі менеджмент жоспарлау ... ... ... ... ... кәсіпорындардың ойдағыдай іс-
әрекетімен, басқаруды түпкі ... ... ... дамыған
теориясымен және маркетинг практикасымен, жаңа технологияны жасауымен, адам
факторын ... ... ... ... бірнеше ұғымы бар: «Менеджмент-бұл жұмыс істеп
тұрған коммерсиялық кәсіпорынның арнайы органы». Егер ... кез ... ... сөз бола ... адамдар әуелі сол кәсіпорындағы бүкіл
басшылыққа ден ... ... ... қоғамға танытатын да тек
басшылар.
Басқару ұғымының туындауы еңбек ... ... ... ... өзі ... ... қарым – қатынасы басқарушы функциямен
қамтамасыз ... ... ... қоғамдық еңбекке тән. Өндіріс
масштабы өскен сайын басқару ролі де атқарады.
Сондықтан, әлеуметтік ... ... кең ... ... түрі ... ... ... ұғымдағы басқару ретінде қарастырылады.
Барлық мекемедегі басқару нақты функциядан ... ... ... ... түсіндіріледі. Нақты функцияларды пайда алуға бағытталған
мекемелердегі басқару менеджмент деп аталады.
Менеджер - ең көп ... ... ... Бұл - басқарумен,
экономикамен шұғылданатын, заң және басқа да ... ... ... кез
келген адам. Шаруашылықтың түйінді орнында жұмыс істейтін кез ... ... ... ... ... олардың қызмет орнына қарамастан, ортақ
қызмет ... ... ... ... ... ... Оның ... құралы-жазбаша немесе ауызша сөзі; немесе
цифр тілі.
Менеджердің жұмысы техникаға, есептеу ... ... ... ... ... ... оның ... тиімділігі тыңдау және
оқу, айту және жазу қабілеттеріне байланысты. Ол өз ойын басқа біреулердің
санасына ... ... ... басқа адамдардың да пікірін айқындай алуы
тиіс.
Менеджерлік ... ... ... ... ... ... өз ... сәйкестендіре білетін өнері болуы
тиіс. Мұның өзі әсіресе қарамағындағы ... ... ... ... басшылар үшін де, сондай-ақ сырттан шикізат жеткізушілермен қарым-
қатынас орнату үшін де аса ... ... ... ... нағыз
компаниялар көп жағдайда маклерлік фирмаға ұқсайтын болады.
I-бөлім. Менеджмент туралы жалпы түсінік
1.1.Менеджменттің мәні
Менеджмент ... 19 - шы ... ... ... ... Менеджмент
ағылшын сөзі, оның түп төркіні гректің «манус», яғни «қол ... ... ... ... мал бағу саласында, дәлірек айтқанда ат тізгінін
ұстау, меңгеру шеберлігін білдірген. Кейіннен бұл атау адам ... ... ... басқарудың және ұйымдастырудың ғылыми,
практикалық мәнін ... ... ... ... ... бұл ұғымға мынадай түсінік
беріледі:
1. адамдармен қарым-қатынас жасау әдісі, үлгісі;
2. билік және басқару ... ... ... түрі және ... дағды;
4. басқару органы, әкімшілік бөлігі
Күнделікті тұрмыста менеджмент сөзі белгілі бір ұйымдағы барлық
адамдардың ... ... ... ... өз ... ... білікті басқару саласының өзінде де менеджмент ұғымы түрліше
түсіндіріледі.
Сонымен, менеджменттің бастапқы ұғымы - бұл ... ... тек өз ... яғни басшылар, немесе менеджмент
арқылы ғана әрекет ете ... ... ... ... формаларына қарамастан, басшылығы
болуы тиіс. Басқадай ... ... ... ... ... сол, ... мақсаты, демек оның басқару міндеті тауар
өндіру ... ... ... ... айтқанда, жұртшылықтың қажетін өтеу,
немесе рынок арқылы әлеуметтік қажеттілікті қанағаттандыру. Өндірістік
кәсіпорындағы менеджменттің ... ... ... олар ... ... экономикалық түсінікті басшылыққа алуы тиіс. Оның өмір сүруі
мен мәртебесі қызметінің экономикалық нәтижесіне негізделді.
«Менеджмент» ... ... ... ... онда ... ... индустриялық қоғамда жұмыс істейтін экономикалық ... ... кез ... ... кез келген шешім –бұл экономикалық
сипаттағы шаралар. Сонымен, менеджменттің тиімділігін және менеджерлердің
іс-әрекетін экономикалық табыстар, ... ... ... ... болады.
Менеджменттегі басты нәрсе - өзіне кәсіпорын ... ... ... қою ... ... ... ... Ескі стильдегі
кәсіпорын басшылығынан менеджерлердің түбегейлі өзгешелігі де осында.
Менеджменттің тағы бір анықтамасына сәйкес оның жұмыс ... ... - ... бар адам мен ... ... негізінде
тиімді кәсіпорын құру.
Кәсіпорын ең сапалы, әрі бағасы бір шама ... ... алуы ... ... қарағанда ең тәуір қызмет көрсете алуы
тиіс.
Кәсіпорын - ең алдымен адамдар. ... ... бұл ... анықтамасы шығады: менеджмент - бұл ... ... ... ... ... процестің маңызды элементі
болып саналады. Жаңа кәсіпорынды құрарда жаңа инвестициянгы жүзеге асыратын
ақша қаржысы мен ... ... ... алуға болады. Ал өз ісін
жетік білетін ... ... табу ... ... ... міндетіне, басшылық етуіне жаңа рыноктарды
игеруіне жұртшылықтың мұқтажын қанағаттандыру жатады. Егер ... ... ... ... ... онда оның жаңа ... ... емес,
басшыларын ауыстырады. Сонымен, менеджмент дегеніміз ұжым (коллектив)
жұмысын ұйымдастыру. Кәсіпорын ... ... ... барынша толық қанағаттандыруды, олардың жұмысын жандандыруды, әрі
тиімділігін арттыруды көздеу ... ... 2 ... ... ... Менеджмент - бұл басқару, басшылық ету органы.
Екінші ұғым. Менеджмент - бұл ... ... ... ... ғылыми негіздерін ... ... ... жүз ... ... Бұл ... тез ... әр жақты
сипат ала тұрса да, оның ойдағыдай өркендеу ортасы өнеркәсіптік өндіріс
болды. Ғылым мен ... даму ... ... ал соңғысы өз
кезегінде жаратылыс-техникалық білімнің барлық саласында ... ... ... ... ... соңғы он жылдығында өнеркәсіптік электротехникада
энергетикалық база паро-және су-энергетикалық негізде құрылады.
ХIХ ғасырдың аяғында физика саласында ғылыми революция ... ... ... ... ... ... ... теориясы
электромагниттік тербелістің жалпы теориясының саласына айналды.
Химия саласында 1869 жылы Д. М. Менделеев ... ... ... ... ... ретінде енгізілді.
Физика ғылымының жетістігі химияның физикамен тығыз байланысты
екендігін анықтап, физикалық химия ... ... ... ... ағылшын ғалымы Дарвиннің «Түрлердің
шығуы» ... атты ... ... ... бар ілім ретінде эволюциялық
биологияның негізін қалады. ... ... ... ... цитология ғылымы пайда болды.
Сонымен ХIХ ғасырдың аяғындағы ғылым, осының алдындағы дәуірде
жинақталған ... зор ... ... ... ... ... арналды.
Әрине, капиталистік өндірісті дамытуға қажетті ... ... ... ... пен ... ... принциптерін
тану секілді саланы да қамтыды.
Басқару мәселесіне алғашқы көңіл бөлу 1911 жылы байқалды. Сол
кезде Фредерик У. ... ... ... ... ... деген кітабын
жариялады. Міне осы кезден бастап басқару ғылымы зерттеудің жеке саласы
ретінде ... Бұл ... ХIХ ... орта ... бастап осы
ғасырдың 20-жылдарына дейінгі ұзақ кезеңде дамытылды. Басқару ... ... ... Англияда басталған өнеркәсіптік революция болды.
Алайда, басқару ісінің өзі ұйымдастырудың дамуына және табыстылығына елеулі
ықпал ететіндігі туралы идея ... рет ... ... болды.
Бұған себепші болған жайт, ... ... ... ... ... ... ... өзінің білімі мен ... ... ... мемлекет АҚШ болды. Миллиондаған европалықтар өз
өмірін жақсарту мақсатында ХIХ ... ... ... ... ... қоса басқарудың алуан түрлі ролін атқара алатын еңбекқор
адамдардан жұмысшы күшінің аса көп тобын жасақтады.
ХIХ ғасырдың ... ... ... трансконтиненталдық
темір жол линиясы Американы әлемдегі ең ірі бірыңғай рынокқа айналдырды.
Елде іс ... ... ... ... ... ... болмады.
Кәсіпкерлердің ішкі ісіне араласу деген болмағандықтан, өз ... ... ... олар едәуір жетістікке жетіп, монополистер
болды. Осындай және басқадай факторлар ірі ... ірі ... ... ... жетілдіруді қажет етті.
Менеджмент – дәстүрлерді, тарихты, концепцияларды,
институттарды, ... мен ... ... ... адам ... Бұл ... дәлелденген қағида. Өйткені, тиімді басқару
проблемасы адамдарды ұйымдастыру (тайпалар, ... ... т.б.) ... ... ... практикасы, ұйымдастыру секілді өте көне. Басқару ісіне
жетілдіруге мыңдаған жылдар бойы қажырлы еңбек, оны ... ... ... ... өз ... ең озық ... жетістіктері жұмсалды. Біздің
заманымызға дейінгі үшінші мың жылдықта сазбалшықтан істелген ... ... ... ... мен ... ... деректер
жазылған. Мұның өзі оларда басқару практикасының болғандығын дәлелдейді.
Үлкен Клод пен кіші Джордтың «Басқару ... ... ... ... 500 мың жыл ... ... сына ... ойлап шығарған кезден бастап менеджменттің дами бастағандығы
айтылады.
Көне египеттер (мысырлықтар) бізге жазбаша ... ... ... ... ... ... Осыдан 4 мың жылдай бұрын жазылған
«Птаххотепа үйретуі» ... ... ... үшін әлі ... мәнін
жоғалтпаған мынадай ойлар айтылады: «Егер сен басшы ... ... ... айта ... адам ... ... ... біткенше сөзін бөлме.
Бақытсыздыққа тап болған адам, өз мәселесін дұрыс шешкеннен гөрі, ... ... ... ... жөн ... ... проблемасына көне гректер де көңіл бөлді.
Платон еңбек ... ... ... ... маманданды, рудың
қажеттілігі туралы пікір ... ... ... іс-әрекеттің (мемлекетті,
еңбекті, сауданы, әскерлерді басқару) ерекше саласы ретінде ... ... ... пікірді – қажетті адамды өз орнына қоюды, сөйтіп оларға берілген
тапсырманың орындалуын талап етуді ... ... ... ... ... қол жеткізу,
сөйлеу мәдениеті жөніндегі ғылыми қағыдалар ... ... ... өнер ... үш ... қамтылады.
Көне римдіктерде мемлекеттік басқару жүйесіндегі ... ... ... ... ... бағыну тәртібі енгізілген.
Үлкен Катон басқару міндетін әділ атқару туралы пікірлер айтқан. Жер ... ... бір ... ... жұмыс жоспарын (календарлық
жоспарлау) беріп, міндетті айқын ... ... ... ... ... ... талдауы және қорытынды жасауытиіс. Әсіресе, жедел
түрде басқаруға ерекше көңіл бөлген. Басқарушыдан: «Жұмысшының біразы ауру,
басқаларын ... ... алып ... ауа райы ... ... ... ... кейі, қожайыны жағдайды айқындап, қажет болған
жағдайда тиісті шешімқабылдайды: тапсырмаға түзету ... ... ... ... ... жабық ғимаратқа ауыстырады т.б.
Көне Үнді ғалымдары «Артхамастра» трактатында (VI-III ғасыр)
шаруашылық және басқару ... ... ... ... ... қатысты дұрыс және дұрыс емес, заңды және ... ... және ... ... ... ғалымдары басқаруды күш ... ... ... және орта ... ... әдеби
тілі) «басқару өнері» «данданити» деп аталады, мұны дәлме-дәл аударғанда
«таяқпен ... ... ... ... Клод пен кіші ... ... ақыл-ойының тарихы»
кітабында біздің заманымыздан 500 мың жыл бұрын, шумерлер сына ... ... ... ... ... ... дами ... египеттер (мысырлықтар) бізге жазбаша ескерткіштер
қалдырады. Онда ... ... ... ... ... 4 мың ... бұрын
жазылған «Птаххотепа үйретуі» кітабында қазіргі басқарушылар үшін әлі ... ... ... ... ... ... сен ... болсаң байсалды
бол. Өтініш айта келген адам саған ойындағысын айтып ... ... ... тап болған адам, өз мәселесін дұрыс шешкеннен гөрі, ақтарыла
сөйлеп, іштегі шерін тарқатқанды жөн санайды».
Еңбекті ... ... көне ... де ... ... ... ... жұмыс түрлеріне қарай ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттің (мемлекетті,
еңбекті, сауданы, әскерлерді басқару) ерекше ... ... ... ... ... пікірді – қажетті адамды өз орнына қоюды, сөйтіп оларға ... ... ... ... жақтайды.
Жұмыскерлер арасындағы бірлесіп әрекет етуге қол жеткізу,
сөйлеу мәдениеті ... ... ... Марка Тулия Цицеронның
«Шешендік өнер жөніндегі үш трактатында» қамтылады.
Көне римдіктерде мемлекеттік ... ... ... ... шелділердің жоғары шелділерге бағыну тәртібі енгізілген.
Үлкен Катон ... ... әділ ... ... ... ... Жер ... басқарушысына бір жылдық жазбаша жұмыс ... ... ... ... айқын қоюы, белгілеген жоспарды нәтижесімен
үнемі ... ... ... және қорытынды жасауытиіс. Әсіресе, жедел
түрде ... ... ... ... Басқарушыдан: «Жұмысшының біразы ауру,
басқаларын қаладағы жұмысқа алып кетті, ауа райы бөгет жасады...»деген
секілді ... ... ... ... жағдайды айқындап, қажет болған
жағдайда тиісті шешімқабылдайды: тапсырмаға түзету енгізеді, ... ... ... ... ... ... ... т.б.
Көне Үнді ғалымдары «Артхамастра» трактатында (VI-III ғасыр)
шаруашылық және басқару туралы ... ... ... ... ... дұрыс және дұрыс емес, заңды және заңсыз, пайда және ... ... ... ... басқаруды күш қолданумен
байланыстырады: санскритте (ежелгі және орта ... ... ... «басқару өнері» «данданити» деп аталады, мұны дәлме-дәл аударғанда
«таяқпен (данда) төпелеп басқару» болады.
Дегенмен, ... ... ... көтермелеуге де зор
көңіл бөледі («Сиасет-намэ» кітабы).
Ресейде елді және өндірісті басқарудың ... ... ... Б
Петр заманына байланысты. Ол мемлекеттік биліктің және терең ... ... ... ... ... Петр ... бас идеясын ұсынды. «Государь өз ісі ... ... ... ... беруге тиіс емес». Төрешілдікті қалыптастыруда Габелидің
рангтар туралы пікірі ... орын ... ... сол кездің өзінде де күштеп,
әміршіл-өктем әдіс қана қолданылып қойған жоқ. Сол ... ... ... ... мен Уралдың бас заводтарының бастығы В. И. Гениннің
«Урал және ... ... ... атты ... қызғылықты материал
келтірілген. Онда былай деп жазылған: «Басқарушы мейірімді, ... ... ... істі ... ... ... ... келетін істі тапсыруы, әрі оның айтылған сағатта орындалуын
қадағалауы ... ... ... ... ... келетін ой-пікірлерде
бар:
«Басшы нақты істен гөрі ... ... және ... мен ... ... бірыңғай рапорт қабылдаумен шұғылданса –
бұдан келер ешқандай пайда жоқ... Мұның ... ... ... ... ... ... ... – дәстүрлерді, тарихты, ... ... мен ... қамтитын бүкіл адам мәдениетінің
элементі. Бұл талассыз дәлелденген қағида. Өйткені, ... ... ... ... (тайпалар, рулар, қауымдар т.б.) басталған
мезетте пайда болды.
Басқарудың осындай жалпы қағидасы, деп атап ... ... ... алуан түріне түрліше қолданылғанымен, оның түп негіз -
мағынасы сол ... ... ... орай ... бір ... ... келетін менеджменттің қызметінің негізгі алты түрі
тармақталады.
1.Үкімет. Менеджмент ... ... ... қолданылмағанымен,
Петерсон мен Плоуменнің пікірінше, оның қызметі барлық жағынан алғанда
менеджменттің ... ... ... ... менеджмент. Көп мемлекеттік мекемелерді ұйымдастыру
және ... ... ... жүргізуді жүзеге асыру.
3.Әскери менеджмент. Мемлекеттік менеджменттің ерекше ... ... ... және ... ... ... одақтық (ассоцияциялық) немесе клубтық ... ... ... ... да ... ... ... ұйымдастырып, оларға басшылық ету қажет.
5.Бизнес-менеджмент. Үкіметтіктен және ... ... ... ... түрі.
6.Мемлекеттік меншіктегі менеджмент. Бизнес-менеджменттің арнайы
түрі. Жеке меншік іскерлік кәсіпорын ... ... ... ... ... және ... проблемалар мен ой-пікірлер де ықпал
етеді.
Петерсон мен Плоумен ... деп атап ... ... ... көп ... ... айырмашылығы бола тұрса да,
бұлардың барлығы адамның мінез-құлқы туралы «негізге алынатын ... Осы ... ... жеке адамдар арасындағы психологиялық
қарым-қатынасқа тәуелді етеді де, бұлар материалдық жағдайларға ... ... ... ... ... алуан түрлілігінде шек
жоқ.
Менеджментке алуан түрде түсінік бергенімен, ... ... ... көп ... ... келеді. Гальвецияның пікірінше,
басқару процесі-өнер, оның басты мәні мен мазмұны нақты жағдайда ... ... ... ... ілім ... ... маман болмағанның өзінде де, біздің кез келгеніміздің ... мен ... ... азын-аулақ хабарымыз болатыны сөзсіз.
Менеджмент-нарықтық экономика жағдайында өндірісті тиімді
басқарудың теориясы мен ... ... ... жүзеге асыру үшін кәсіпорын жұмысын
басқаруға және ... ... ... ... ... ... экономисі В.В.Леонтьевтің анықтамасы бойынша:
«Менеджмент-бұл өнім, технология, өндірісті ұйымдастыру, басқару ... ... ... ... ... ... ... фирмаларды, компанияларды тиімді басқару принциптерінің,
тәсілдері мен формаларының жиынтығы».
Қазіргі кездегі ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың ойдағыдай іс-
әрекетімен, басқаруды түпкі нәтижесіне қарай ұйымдастыруымен, ... және ... ... жаңа ... ... адам
факторын жандандыратын шешімдер қабылдауымен сипатталады.
Кәсіпорын қызметі мақсатының бағыт-бағдарын білу, міндетті түрде қажет
болып саналады. Сонымен қоса осы бағыт-бағдардың сипаты ... ... ... ... ... ... ... үш типте өтуі мүмкін.
Бірінші тип – мақсатты басқару. ... ... және ... ... ... ... шешкен кезде мақсатты басқару ... ... ... ...... жалпы мақсаттық,
дербес бөлімшелерді ұйымдастыру үшін жіктеу. Бұл ... ... ... және ондағы жұмыскерлердің мақсаты айқындалады, ... ... ... ... ... ... нақтылы түсінік алады,
дербес шешім қабылдау ... ... және ... табысқа жетуді
ынталандырады. Мақсатты басқару аса ірі бір жолғы ... ... ... ... және ... ... жаңа ... көшу, жалгерлікті немесе коперацияны енгізу т.б. шараларды орындау
үшін қолданылады.
Басқару процесінің өтуінің екінші типі – ... ... ... ... ... ... бөлімшелердің жүйелі әрекетін және
бұл әрекеттердің бір-бірімен байланысын анықтау көзделеді. Осындай тапсырма
жиынтығы басқару бағдарламасы болып саналады. ... ... ... ... ... ... міндеттерін шешкенде қолданылады.
Кәдімгі жоспардан бағдарламаның өзгешелігі – ... ... ... қолға алуға, «осал тұста, орын»
анықтауға, ресурстарды қайта ... ... ... ... басқару
үшін график жүйесін кеңінен қолданады. ... ... ... көп бөлшекті бұйымдар шығаруда, ... тыс және ... ... ... ... типі – ... ... басқару. Бұл
мақсаты айқындалған, әрі сирек өзгеретін тұрақтанған, толық меңгерілген
өндірісте қолданылады. Мұндағы басты ...... ... ... ... ... ... ең қолайлы жолдарын іздестіру. Ол
үшін пайда ... ... тез, әрі аз ... жоюға мүмкіндік
беретіндей шешім қабылданады.
Атап көрсететін жайт, практикада ... ... ... сол ... қолданыла бермейді. Басқару деңгейі алуан түрлі болып
келетін кез келген кәсіпорында түрлі өндірістік міндеттерді ... ... үш типі ... ... да, әр түрлі үйлесімде қолданылуы ... ... ... жылдары кең етек алған
бағдарламалық мақсатты басқару – мақсатты жиынтық бағдарламаны ... ... ... ... ... болады. Мұнда мақсатты басқарудың да, сондай-ақ
бағдарламалық мақсатты басқарудың да ... бар. ... ... кәсіпорынның түбегейлі, негізгі міндеттерін шешу үшін
қолданылады. Мәселен, ауыл шаруашылығы кәсіпорындарында «Белок», «Кадрлар»,
«Жалгерлік» т.б. ... ...... ... екі және одан да ... ... ... байланысты: бір – бірінен ақпарат, мәліметтер
алмасуы.
Басшы өзінің көпшілік уақытын мәліметтер алу және ... ... ... ... ...... орнатуға арнайды. Басқарудың
жоспарлау, ұйымдастыру, мотивация және ... ... ... да ... ... ... ... Коммуникация – басшылық етудің
байланыстырушы процесі болып саналады.
Менеджерлер өз жұмысын ойдағыдай ... үшін ... ...... ... ел ... ... тиімсіз қарым –қатынас
проблемалардың туындауының ... ... ... ... ... істейтін
басшылар –бұлар тиімді қарым – қатынас орната білетіндер. Ұйым ішіндеде,
одан ... ... де ... қарым – қатынас ұйым ... үшін ... орта ... аса ... сол ... олар түрлі амалдарды
пайдаланады.
Олар тұтынушылар мен жарнама арқылы және ... ... ... ... мен ... ... орнатуда жергілікті ұйымдар
мен, жалпы ұлттық несмесе халық ... ... ... ... ... бөледі. Ұйым мемлекеттік реттеу тәртібіне бағынуына тура ... ... де есеп ... онда ... және ... ... ... береді,
сондай – ақ өзінің орналасуы, мүмкіндіктері, жеңілдіктер т.б. туралы
деректер ... ... ... ортадағы оқиғалар мен факторларға
қатысуының басқа да толып жатқан әдістері бар.
Сыртқы орта арқылы пайда болатын алуан ... ... ... ... әртүрлі талқылаулар, жиналыстар телефон арқылы келісімдер
жүргізіліп, қызмет жазбалары, есептері, бейнетаспалар ... ... ... ... ...... беріліп, алмасып отырады. Жоғарғы
басшылықтан төменгі басшылыққа күнделікті ... ... ... тағы ... ... Төменгі деңгейдегі басшылықтан ... ... ... ... не ... ... ... осындай жолмен ағымдағы және ... ... ... ... істі оңға ... ... болаты варианттарын ұсынады. Жоғарғы
басшылар мен төменгі басшылардың мәлімет алысуы ... есеп ... ... және ... ... формасында болады.
Әр түрлі бөлімшелер аралығындағы коммуникация көлбеу коммуникацияға
жатады. Кез келген ұйым мұндай коммуникацияны қажет етеді, өйткені оның ... ... ... ... басшы мақсатқа жетуі үшін
біркелкі жолға ... ... қол ... ... мен бағыныштылар коммуникация компоненттері болып саналады. Олар
бөлімшелердегі міндеттерді анықтау үшін ... ... ... орындау проблемаларын талқылайды.
Басшы мен жұмысшы топтарының арасындағы коммуникация, ... ... ... ... ... алу ... саналады, әрі басшыға
топтың іс әрекетінің тиімділігін арттыруға ықпал етеді.
Коммуникациялық процесс - бұл екі немесе оданда көп ... ... ... әрі оның ... ... ... ... болуын
қамтамасыз ету. Коммуникация-бұл күрделі процесс жәнеде оны ... ... ... ... білу ... алмасу процесінің элименттері мыналар болып саналады:
- мәліметті жіберуші идеяны ... ... ... ... және
оны таратып беруші болып саналады;
- символдар көмегімен кодталған мәліметтің өзін хабарлау;
-канал, мәліметті беру құралы;
алушы, бұл мәліметті ... ... ... ... ... жөнелтуші мен алушы белсенді рөл атқарады, әрі
мұның өзі бір-біріне қатысты бірнеше ... ... ... міндеті
хабарды дайындау және каналды пайдалана ... екі ... да ... қарастыру. Мәлімет алу кезеңдері мынадай:
- идеяның пайда болуы; кодтау және канал ... ... ... ... ... кезеңдерін қарастырайық. Мәлімет алмасу
идеяны тұжырымдаудан немесе ... ... ... ... ... ... үшін қандай канцепцияны басшылыққа алу ... ... де, ... ол көптеген фактарларды ескерді. Мәселен, басшы
жұмыс нәтижесін ... ... ... ... ... ол мынадай жайтты
есте сақтау тиіс: идеяның мәнісі сол, ... ... ... ... және ... ... туралы нақты мәліметті хабарлау, әрі олардың жұмыс
нәтижесін қалайша жақсартуға болатындығын жөнінде кеңес беру.
Мәліметті жөнелтеуші кодтауға ... ... ... ... таңдай білуі тиіс. Каналдарға берілген сөздер ... ... ... ... ... ... ... электроникалар, почталар, бейнетаспалар мен бейнеконференциялар
(видеоконференция) жатады. Хабарды беру тек бір каналмен шектелмеуі ... ... екі және ... көп коммуникациялық құралдар пайдаланылады.
Үшінші кезеңде жөнелтуші идеяны екінші бір адамға жеткізу үшін
мәліметті береді.
Жөнелтуші хабарды ... ... ... оны ... ... жөнелтушінің жіберген символын алушының түсінігінде аудару.
Басшы мынаны ескеруі қажет: олардың басқа орындардан ... дәл ... және ... барысында әр түрлі ауытқулар болуы
мүмкін.Осыған орай кері байланысты жолға қою қажет.
Басшы өз ... ... ... ... ... ... тікелей
байланыс орнатуға, мәлімет алмасуға жұмсайды. Осыған орай жеке ... ... ... кедергілер болатындығын білудің айрықша
маңызы бар.
Бірінші, қабылдауға-түсініп, ұғынуға қатысты ... ... ... ... ... ... ... етеді, сондықтан
коммуникация тиімділігін кемітпес үшін ... ... ... ... ... мен бағыныштылар арасындағы өзара қарым-
қатынасқа ... ... өз ... ... ... ... қайшылықтарынан туындайды.
Семантика-сөзді және айтылған сөз мәнін пайдалану әдісін
зерттейді. Екіншіден, ... ... ... ... ... ... ... әрі оны түсінуге тырысады да, мұндайда ... дене ... мен ... ... ... (латынша вербалис-ауызша, сөздей деген
мағынаны ... ... ... қатынаста сөзден басқа кез келген
символдар қолданылады. Вербалсыз хабар (передача) көп жағдайда вербалды
хабармен қоса өтеді де, сөз ... ... де ... ... де ... ... ... пікір алмасуды, адамның бет әлпетіндегі
өзгерісті, мәселен, ... ... ... ... ... ... қабылдаған немесе қабылдамаған көзқарасын алуға болады.
Төртіншіден, нашар кері ... Кері ... өте ... оның өзі сіздің алған хабарыңыздың нақтылығын ... ... ... ... ... хабарға қатысты кері
байланыстың болмауы жеке адамдар арасында мәлімет алу ... ... ... ... Қарым-қатынас тиімділігін арттырудың
маңызды жағдайларының бірі-адам хабарды жібергенде де және ... ... дәл ... тиіс.
Жеке адамдар арасындағы қарым-қатынас тиімділігін арттыру үшін
мынадай жайттар ұсынылады:
- мұқият тыңдай ... ... өз ... ... ... ... ... потенциалдық семантикалық проблемаларды қабылдай білу;
- өзінің дене тұрысыңа, қимылыңа, дауыс ырғағыңа зер салу;
- эмпатияға және ... ... ... ... ... ... ... сезіміне көңіл аудару, әрі өзара пікірлескенде, хабар алмасқанда
қолдау, көңілді әңгімелесу;
- кері ... ... ... ... ... жүйесінің қызмет түрі ретінде
2.1. Менеджменттің мәні
Менеджмент мкәсіпорынды ұйымдастырудың принциптері (заң жағынан)
туралы, оны ... ... ... ... ... ... ... жағы) туралы және олардың жұмысын оңтайландырудың
тәсілдері ... ... ... ілімдерді қамтитын кәсіпорынды
тиімді басқару ғылымы.
Менеджментте басты ... кез ... ... ... ... ... ... принциптерін іс жүзінде бөлу, анықтау және
қолдану болып табылады.
Менеджмент тура мағынасында «адамдарды ... ... ... ... ... ... ... бизнеспен мүлікке билік
жүргізуді жүзеге асыру бойынша міндетті заңға сәйкес өз ... ... ... деп ... ... термині американдықтар үшін
фирманың алға қойған мақсаттарна қол жеткізудегі материалдық және адамдық
ресурстарды әлде ... ... ... және ... қамтамасыз
ететін процесті білдіреді.
Басқаша айтқанда, менеджмент – бұл нарық жағдайында фирманы және ... ... ... мен іс ... – нарықтық экономиканың қажеттіліктері мен жағдайына
толығырақ жауап бере ... ... ... еркін кәсіпкерлік, бәсекелестік, экономикалық уәждеме
(мотивация) жағдайларында туған нақты басқарудың өзінше ... ... ... ... ... жоспарлы-
директивтік, өктемшілік (авторитарное) басқарулар оның қарсы түрлері болуы
ықтимал.
Басқару типі ретінде ... ... ... ... ... онвң ... мүдделері, уәждері (мотивы),
құндылықтары, нұсқамалары басқаруды ұйымдастырудың ... сәті мен ... ... ... табылады.
2.Басқарудың тәсілдемесінде, птинциптерінде және ... ... мен ... ... артықшылықтар беріледі. Бұл
әсіресе маркетингте – ... ... ... ... ... жиі ... қызметкерге қойылатын басты талап ретінде көрінетін
кәсіби тұрғыдан басқару ... тән. ... ... ...... ... игеріп оқуы керек.
4.Ұйымдастыру ісінде менеджментке ... ... ... ... ... ... яғни жаңашылдыққа жылдам бейімделе
алатындай басқаруды икемді ұйымдастыру тән.
5.Менеджмент менеджменттің жеке ... ... ... ... ... Олардың ішіндегі негізгілері-тапқырлық, ... ... ... ... ... өнерімен
қатар қойылатыны кездейсоқ емес.
Менеджменттің мыналарды қамтамасыз ететін ең маңызды деп ... ... ... болады:
- еңбек өнімділігін арттыру;
- бәсекеге жарамдылық;
- тұтынушыға бағдарлану (маркетинг);
- іс-әрекетте еркін болу әрі ... ... ... ... ... кез ... ахуалға ғылыми тәсілдемені қолдану өнері болып
табылады. Менеджмент әрдайым ... ... ... ахуалдық
басқаруды білдіреді.
Менеджментте бастысы – ең ... ... ... ... ... ... мерзімді, алдағы кезендік және ағымдық) белгілейді.
Ескі стилді ұсынатын кәсіпорын басшыларынан менеджерлердің басты,
яғыни принциптік айырмашылығы, ... ... ... ... экономиканың экономикалық жағдайы түпкі
есебінде үш негізгі факторлармен анықталады:
- техника мен технологияның ... ... ... сапасы және еңбек уәждемелерін кеңінен пайдаланылуы;
- өндірісті ұйымдастыру және басқару )менеджмент).
Менеджменттің жағдайы ... ... ... ... ... әсер ... Осы ... менеджмент – бұл экономикалық
қатнастардың ерекше саласы.Аса көрнекті ... ... ... ... ж.ж.) ... үш ...... еңбекпен және жермен қатар
өндірістің жеке факторы ретінде бөліп көрсетуі тегін ... ... мен жаңа ... дамуы өндіріс ауқымының өсуі
басқаруды ... оны ... ... ... ететін ерекше қызмет түріне
бөлді.Мәселені шешу қажеттілігі ... ... ... ... ... еңбекті басқарудың тиімді әдістерін іздеструге, басқару ғылымының ... әкеп ... ... тәжірибесін жүйелеуге талпыныс Англияда ХІХ
ғасырдың басында орын алды. Басқару бойынша алғашқы ...... ... ағылшындық кәсіпкер Ч.Бебиджаның “Экономика машин и
производства” (1832 ж) атты кітабы ... ... ... ... ... ... бар. ... менеджментті адамдармен қалай қарым-қатнас жасаудың тәсілі ретінде,
билік және басқару өнері ретінде, ... және ... ... ... және т.б. ... ... ... менеджер қызметінің мазмұны тікелей
байланысты. Танымал америкалық менеджер Ли Якокка ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлқын танып,
жұмысқа ынталарын ояту, басқаларға тапсырма берудің ... ... ... ... ... көрсетеді. Осы заманғы басқару ғылымы – пән
аралық болады. Басқарудың ... ... ... ... ... социология, инженерлік социология, ... ... ... және т.б. ... ... ... басқарудың
нарықтық тұжырымдамасын тудырған басқару теориясы мен маркетинг теориясын
біріктірді.
Менеджмент мәселелерімен бүгінгі ... әр ... ... ...... антропологтарға дейін айналысады.
2.2. Менеджменттің әр түрлілігі
Басқару қызметінің әр түрлі салаларында пайдаланылатын менеджменттің
сан алуан түрлері бар.
Ішкі ... – ішкі ... ... сыртқыдан
айрықшалап көрсететін басқару типі. Басымдықтар нақты жағдайлармен, басқару
стратегияларымен, менеджердің кәсіби қызметінің ... және ... ... ... ... ... ... жұмысының ішк және сыртқы мәселелеріне менеджердің жиі
көңіл бөлуіне тура келеді. Бұл ... ... ... қарай
анықталады. Менеджердің назар салуы – оперативті, ахуалдық немесе ... ... ... ... басқару қызметін бөлу процесінде пайда болатн
басқарудың міндетті ісі ретнде ... ... ... бір ... бссқару мндетті ісінің негізгі бөлігін менеджердің орынбасарына ... ... ... ... тек ішкі ... ... ... ғана қалдыруға болады.
Ұйымдастыру менеджменті:1) тар мағынасында – басқарудың жалпы
міндетті істерінің бірі – ... ... ... ... ... амалдарының және процедураларының жиынтығы; 2) менеджменттің
бір бағыты (мектебі, ілімі ... ... ... ... ... алдынғы орынға ... ... және ... ... ... мыналарды қамтиды: ұйымдық мқұрылымды жобалау
әрі жасау (жетілдіру); міндетті істердің аражігін дәл ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырған
әрі жұмысты дұрыс ұйымдастыра білетін әрбір менеджер жетістікке жетеді ... Анри ... ... ж.ж.). Ол ... менеджменттің негізін
қалаушыц деп саналады. Нақ сол Файоль басқаруды айырықша қызмет ... ... ... ... өзі ... деп ... (еңбек бөлісі,
билік, дисциплина, ... ... ... ... ... және т.б.) ... 14 ... әзірледі.
Ұйымдық менеджмент ұйымдық-өкімдік әдістерімен, яғни ... ... ... ... ... тәсілдері мен құралдарының
жиынтығымен жүзеге асырылады.
Тәжірибе менеджмент – ... ... Ол ... ... ... мен принциптерін нақты пайдалануға
бағдарланған. Басқару ісімен байланысты объенктивті ... ... ... де жоқ ... ... ... менеджмент бар. Ол басқарудың іс
тәжірибесінде пайдалануға болатын идеаны, ережені және принципті қамтиды.
Тәжірибе менеджменттінің тұжырымдамасын жасайтын екі ... ...... ...... Біріншісі – мәселені
рецепті бойынша шешуге және нәтижені жуық ... ... ... ... ... – сан алуан жағдайлар мен ахуалдар бойынша сараланатын
әдістермен технологиялық схемаларды ... ... ... ... әлдеқайда тиімді болмаұ. Ол арнайы дайындықты қажет етеді.
Бұл менеджмент әр түрлі қызымет ... - ... ... сондай-ақ мәдени салада да және т.б. ... ... Ол ... ... ... оның негізгі
ережелерін, басымдықтарын (артықшылықтарын), ... ... ... ... басқару саласында емес.
Өндірістік менеджмент – менеджмент типі. Оның негізгі ... ... бір ...... ... яғни ... анықталады.
Өндіріс-бұл қандайда бір өнімді немесе қызмен көрсетуді ... ... ... ... адам ... ... болып табылады.
Өндірісті басқаруды басқа да элементтер қамтиды(МТС, ресурстар, өнімді
өткізу, ... ... ... ... ... жүйесінің
құрылымы мен міндетті істерін, басқару тетіктерінен және басқару шешімдерін
әзірлеу ... ... ... ... ... және
басқару жағынан нақты сапаға ие ... ... ... ... ... бір ... ... технологиялық ерекшеліктерін
білуі керек.
Стратегиялық менеджмент-менеджменттің әр түрлілігі. Оның ... ... ... ... ... ... бағдарлама бойынша ... Ол ... ... өткір бәсекелестік, ҒТП ... ... ... ... арту ... тереңдей түсуінің нәтижесінде
пайда болады. Оның артықшылығы ресурстарды, ең бастысы уақыт ... ... ... ... басқаруды ұйымдастыруда және
әдістемелерінде, басқарудың тетіктері мен технологиясында, оның парадигмасы
мен тұжырымдамасында ... ... ... ... ... ... ... фирманы сипаттауға арналған мәртебе (статус), оның ... ... ... ... ... даму ... ... басқару мақсаты болып табылатын фирманың мақсаты. Мақсат –
болашақта ьолатын шындық ... ... ... талдамалық және
жобалау жұмысының мазмұны мен нәтижесі болып табыцлады;
- басқару ... ... ... бағдарламаның жүзеге
асырылуы алға қойылған мақсаттарға қол жеткізеді. Бұл бағдарламада
бағдарларды, даму ... ... ... ... ... ... зор. ... бағдарлама дамудың жалпы
бағытынан қайсысы ауытқитынын көрсетіп береді;
- басқарудың тиімділігін, сапасын, әлеуетін бағалау және ... ... ... менеджмент, сондай-ақ адам
ресурстарының менеджменті мен ... ... ... ... дэнки” (Жапония) – бүгін кешегіден гөрі әлдеқайда жақсы жұмыс
істеп қалуға ұмтылу) және басқалар.
III-бөлім. Менеджменттің негізгі ... мен ... ... ... іс - ... ... мынадай бағыттарда жүзеге асырылады:
1) экономикалық
2) әлеуметтік – психологиялық
3) ... ...... ... мәні - өндірісті процесті басқару. Мұндай
жағдайдағы менеджер ... аз ... ... ... және ... ... – психологиялық бағыт – ... ... ... ... ... және орта деңгейіндегі менеджерлердің қызметі ... мен ... ... дұрыс өндірістік қатынастар орнатуға
бағытталған.
Менеджментің құқықтың бағыты – фирманы құру бойынша заңдар, кедендік
және ... ... ... ... ... ... бойынша
заңдарды қамтиды. Менеджерлердің ұйымдық – ... ... ... ... ... ... жетілдіру және т.б.
қамтиды.
Менеджментің 3 кезеңі белгілі:
• стратегиялық басқару,
• оперативтік басқару,
• бақылау.
Стратегиялық басқару – менеджменттің мақсаттарын тағайындау, жобалау
мен ... ... ...... екі ... қамтиды: ұйым және
жетекшілік.
Бақылау – пайдаланбаған өндірістік ... ... ... ... ... мен бағалау.
Тиімді әрекет етуші мекеме менеджменттің барлық бағыттары емен
кезеңдерінің бірлігін қамтамасыз ... ... ету – ... ... міндетті.
Фирманың пайдалық деңгейі нарықпен ... ... ... ... ... мен тиімді басқаруға тәуелді.
Менеджментің қазіргі және болашақтағы ... ... ... ... заты ... және ұжымдағы қарым-қатынас.
Өнірістік басқаруда менеджер аз білімді болсада, басқару іскерлігінің ... ... ... керек. Басқару негіздерін зерттеу мен оқу менеджерлер,
кәсікерлер, ... ... ... игеруіне мүмкіндік береді.
3.2. Қазақстандағы менджменттің методологиялық негіздері
Экономика ... ... ... менеджер қызметі ең кең таралған,
қажетті бағыттыражың бірі. Сондықтан Қазақстанда практика жүзінде ... ... ... ... ... бар, себебі Қазақстан ... ... мен ...... ... ... бастаған болатын. Осы түрғыдан менеджмент негізінің теориялық –
методикасын ... ... және ... ... әр ... ... ... қолдану қажет.
Менеджмент – нарықтық экономика ... жеке ... ... ... түрі деп ... Бұл түрі ... ... асырылатын фирма, мекеме нарықтық жағдайда қызмет ... ... ... әдісін қолдану қызметі. Осы жағынан
келгенде, ... ... ... ... ... деп атауға
болады. Бұл мынаны білдіреді:
• мекеме не фирманың ... ... ... қажеттілігіне назар
аудару, тұтынушы қажеттілігі және пайда түсіретін өнім түрлерін шығару
үшін ... ... ... ... заттарының құндылығын көтеру, аз жұмсап – көп пайда келтіру үшін
жұмыстану.
• жекеменшіктік пен еркіндік.
Менеджменттің өзінің жеке ... ... бар, ... ... ... жеке ... ... өнжірісті басқару
• қызметкерлерді басқару
Мемлекеттік басқарудың көкейтесті мәселелерін терең ... ... ... және ... және ... кейбірін білу
міндетті.
Кез – ... ... ... ... ... үшін үш негізгі
факторларды білу қажет:
• техника және технология деңгейі;
• жұмысшы күшінің сапасы мен ... ... ... ... ... және ... ... техника және технология деңгейі; жұмысшы күші
мен сапасына ықпал етеді. Сондықтан Альфред Маршалл дәстүрлі үш ... ... ... ... қылып басқару жүйесін айтты.
Қазіргі кезде басқару ... ... ... ... ... статусының дамуы басқару жүйесінің концепциясының пайда
болуына мүмкіндік жасайды, бұл үкіметтің жеке ... ... ... ... ... ... елімізде менеджмент дәстүрінің басталып
келе жатқанқандығын көру қиын емес.
Басқару саласындағы бұл төңкерістің белгілерін мынадан көруге ... ... ... ... методтарын жақсы меңгерген маман даярлау;
2. Мақсатты мекеме басшыларын басқару жұмысына даярлау;
3. Сапалы өндіріс қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... ... деңгейінде жұмыс істей алатын ... ... ...... ... әдісін қолдану;
6. Адамның еңбекке қабілеті мен қызметі әдістерін басқару;
7. Адамның ... ... мен ... ... ... ... Табысқа жеткізетін ғылым жетістіктерін кеңінен қолдану;
9. Ақпараттың үрдістер мен компьютердің ролін көтеру.
Халық шаруашылығын тиімді басқару басқарудың ... беру ... ... ... Соңғы 1920 – 1930 жылдар ішінде менеджмент ... ... Бұл ... жарылыс пен адамзат факторына
байланысты. Бастысы ... ескі ... ... ... ... ... менеджмент бойынша, фирма жабық жүйе ретінде
қаралып, оның ... ... мен ... ... Бұл ішкі ... ... пайдалану арқылы еңбек
өндірісі мен барлық ресурстардың ... ... ... ... ... Бұндайда мақсаты мен міндеті ұзақ уақыт бойында бір қалыпты
дамыды. Өндірістің ... даму ... ... ... ... ... ... принцип бойынша
тұрғызылады (аппараттың ... мен ... ... ... ... ... ... мен олардың қызметкерлігін бақылау арқылы жоғарыда
отырғандар жүзеге асырады.
Қазіргі ... ... ... модельді итеріп тастаған
жоқ, ұйымдастыру структурасын қалыптастыру әдістемелік негізі ретінде ... ... ... экономикалық расчет жасауда өте қажет.
Жалпылама өндірістік стандартты өнімдерді шығаруда қатал
басқару керек. Ал ... ... ... ... ... ... жасау, жаңа партнерлар табуда бұл басқару жүйесі тиімсіз. Бұл
жерде жаңа, жүйелі ... ... ... ... басқару парадигмасы стратегиялық басқаруды негізге
алады.
Ситуациялық подход-ұйымда ... ... ... ... ... әр ... жағдайда өз ережесі қолданылады. Осымен байланысты
әрбір ұйым өз ... ... ... орай басқарылуы керек. Бұл жағдайлар
менеджерлер әрекетін альпорнативті негізге итермелейді. Табысқа жету үшін,
менеджерлер жағдайларды ... білу және ... ... білу керек. Бұл
жағдайының тиімді жағы –оның методологиясын ... ... ... ... ... ... ішкі және ... өзгерістерге үйренуі қажет.
Мысалы, мекеме мемлекеттік меншіктен, жекеменшікке ауысса, әрі ... ... ... ... ... ... Себебі бұның арты еңбек
өнімін азайтып, банкротқа әкеледі. Біздің мемлекетте ... ... ... оқу ... заман талабы. Өтпелі кезеңде экономиканы
басқаруда көптеген ... ... Ең ... басқарудың жаңа түріне
органикалық жағынан ену. Негізгі ережесі, біріншіден, нарықтық экономиканың
дүние жүзілік ... ... ... ... ал екінші жағынан өтпелі
дәуірдегі ҚР-ның ғалымдарының көзқарастарын алып жасалған.
Басқарудың жаңа ... ... ... ... мемлекетте
төмендегіше:-нарықтық әдістің ... ... ... өту ауыр ... онда ... роль ... ... Нарықтық шаруашылық субъектісі ашық, әлеуметтік –бағдар жүйесінде
қалыптасып, қызмет етеді.
- Барлық ... ... ... және ... ... ... ... Нарықтық үйлесім және әкімшілік ... ... ... экономикалық секторларында жүзеге асыру.
Соңғы жылдары елімізде реформа негізінен үш ... ... бір ... ... ... ... сфераға
көшіру, жалпы масштабты мемлекеттік өндірістерді жекешелендіру, базалық
өндіріс орындарын ... ... ... ... ... ... ... айналысып, нәтижесін көрмей
отырғанымыз, бұл реформалардың қажетсіз екенін дәлелдеді.
Реформаның негізгі радикальды шын ... ... ... ... масштабты радикальды реформадан тереңде нақты радикальға көшу керек.
Радикальдың және нәтижелілік-мемлекетіміздің экономикалық ... ... ... Яғни, экономикалық саясаттағы реформа өткізілген
шаралардың сонымен бағаланбай, нақты нәтижесімен бағалануы керек. ... ... ... ... деп ... болмайды.
Жаңа реформаның сатысы басталды бұл шын мәнінде радикальды
–либеральды реформа, жаңа механизм. Дегенмен, нарықтық ... ... ... ... ... ... қалады, себебі оларсыз экономикалық
өсімнің бірқалыпты және жоғары болуы мүмкін емес.
Біз мынаған ... ... ... ... ... ... реформа, экономикалфық саясат елімізді гүлдендіруге әкелмейді,
егер де ... ... ... қылмысқа қарсы күрес
жүргізілмесе, заңдылық, еліміздегі жеке адамның ... ... ... ... басқару жүйесін, оның мүшелері мен ... ... ... ... ... ... ... функцияның
нарықтық жағдайында және бірнеше басқару ұйымдарының жойылу негізінде,
мемлекеттің тікелей араласуының негізінде ... ... ... ... ... ... мемлекеттік меншікті жекешелендіруге жаңаша қарым-қатынасының
әркезде және жаңаша қарауы. Жеделдетілген соншалық, ... ... ... бәрі ... аяқталып келеді, олар жалпы ұлттық
мақтанышымыз еді, шетел структураларына кейде жасырын ... ... ... бәрі ... ... ... ... қауіп қатер
төндіріп отыр.
Жекешелендіруге осындай қарым-қатынастың өзі әлеуметтік маңызы
бар ... ... ... ... және ... ... ... тежеу болады. Бірақ негізінен жекешелендіру аяқталды.
Осы жекешелендірілген ... ... ... ... ... ... өндірістің өсуіне үлесін қосады деп сенеміз.
Осындай операциялар финанс секторында шетел компанияларының
қатысымен өткізілуіне жол ... ... ... алдыңғы қатарлы
банктардан айырылып қалмау үшін тиым салуымыз қажет. Сондықтан, елімізде
шетелдің ... ... сан ... ... ... Бұны ұлттық
және еліміздің экономикалық қауіпсіздігі талап етеді. Басты ... ... ... орындары өсу, даму нүктелері болар еді. Бірақ, олар
шетел компанияларының қолында, олар капиталды Қазақстаннан тыс ... ... оның ... ... ... ... ... сұранысы
мол, конкуренттік қабілеті бар өнімдерді көбейтуге, сол саладағы өндірісті
жандандыруға жұмыстанады. Солардың ішінен ... ... ... ... ... ... өндірісті дамыту. Еліміздің
экономикасын көтеру үшін шетел инвесторларын ... жайы тұр ... ... ... ... және шетел инвестициясына
тұратын. Дегенмен Қазақстанның объективтік жағдайына баға беретін ... ішкі жеке ... қоры ... ... ... айтқанда, басты тура және портфельді жеке инвесторлар туралы
айтылған еді.
Қорытынды
Қоғамдағы экономикалық байланыстың дамуы мен ... ... ... ... ... Нарықтық байланыста дамығанға дейін
басқару функциялары универсалды сипатқа ие болды. ... ... ... ... ... ... ... капиталды концентрациялау
процесінде қоғамдық өндірістің жаңа ұйымдық ... ... ... ... ... ... жеке түрлерін басқару функцияларын кеңейтті.
Басқару объектілері ретінде қоғамдық өндірістің әр түрлі
ұйымдық формалары танылады: ... ... ... ... жеке ... ... немесе ұйымдар.
Дамыған экономика қоғамдық еңбекті нақты пропорцияларда ... ... Жеке ... ... саласы халық шаруашылығының
құрамдас бөлігі бола отырып жеке комплексті құрайды. Сондықтан, ... ... ... мекемелер мен салалар, сфераларды ұйымдастыру
бойынша жоспарланған қызмет.
Қоғамдық процестерді басқару адамның қарым-қатынастары ... ... ... ... бірлескен қызметті
ұйымдастыру бойынша адамдардың ... ... ... ... ... әсер етуді жүзеге асыру мен
дайындау процесіндегі ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, саяси және басқа да ... ... ... қатынастары адамдар тұрғысында көрсетілсе,
онда жеке сипатқа ие. Егер басқару нақты экономикалық ... ... ... ... ... ... тағы бір ... сәйкес оның жұмыс істеу міндетіне
жататыны - қолда бар адам мен ... ... ... тиімді
кәсіпорын құру.
Қазақстанда менеджменттің қолданылуы оның методы мен ... ... ... ... ... ... ... тарихи, экономикалық, табиғи ерекшелігімен бай елге қолданады. Бұл
әлемдік ... оны ... ... орындау мүмкін емес, бұған нақты
әдістер және басқару үрдісі қажет.
Осылардың ішінде ілгерілеген маңызды ... ... ... ... ... қалыптасуы, базалық басқару әдісімен
байланыстылығында еді.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Макаров С.Ф. Менеджер за ... ... ... 1989. (26 – ... Руководитель коллектива. Наше общество сегодня и завтра. –Л., ... – 25 бет )
3. ... Д.Н. ... ... управления. М.: 1988-189 ст.(30 –
35 бет )
4. Гвишиани Д.М. Организация и управление. М. Наука, 1972-535 ст. .(120 ... бет )
5. ... ... ... английского языка (А.С. Хориби – ... ... ... ... яз). .(13 – 15 бет )
6. ... ... басқару. О. Сәбден. А. Тоқтанова. «Білім». Алматы,
2002 ж. .(32 – 35 бет )
7. ... ... 1997 жылы 6 ... ... ... ... ... көрсетуді күшейту және белсендіру ... ... ... правда. 1997ж. .(3 – 4 бет )
8. Экономика предприятия. В. П. ... В. Д. ... ... ... ... 2001г. .(12 – 18 бет )
9. ... экономикасы. К. Р. Нұрғалиев. «Қазақ ... ... .(36 – 38 бет ... ... ... ... ... Алматы, 2003г.
.(28 – 35 бет )
11. Кәсіпкерлік қызметті ұйымдастыру. М. Қ. ... Оқу ... ... – 68 бет ... ... экономикасы. Г. Ө. Жолдасбаева. ... Оқу ... 2002ж. (35 – 36 бет )

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Менеджмент басқару жүйесінің қызмет түрі ретінде. Менеджмент туралы жалпы түсінік52 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
21 – ғасырдағы туристік фирмалардың қызметі23 бет
Ататүрік23 бет
Дүниежүзілік қонақжайлылық және туризм индустриясындағы жаһандандыру процестері81 бет
Жылқы және ту12 бет
Кологиялық туризмнің Қазақстандағы дамуының алғышарттары мен перспективалары45 бет
Мұстафа Кемал Ататүрі10 бет
Павлодар облысының туризм индустриясының даму үрдісі79 бет
Сайлау технологиялары4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь