Ішкі нарықтағы тауар мен қызметтің бәсекелікке қабілеті

Кіріспе 3

1 Ішкі нарықтағы тауар мен қызметтің бәсекелікке
қабілетін зерделеудің әдістемелік негізі
1.1 Бәсеке түрлерінің жалпы сипаттамасы 6
1.2 Бәсекелестік қабілетінің ұғымы мен мәні 8
1.3 Тауар мен қызметтің бәсекелес қабілетін анықтайтын
факторлар 19
1.4 Кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігінің деңгейі 27

2. «№1 Алматы сыра зауыты» АҚ кәсіпорынның бәсеке
қабілеттілігін бағалау
2.1 «№1 Алматы сыра зауыты» АҚ қызметінің қызметінің
қысқаша сипаттамасы 32
2.2 Өнім сапасына әсер ететін факторларды
талдау және сапаны бағалау көрсеткіштері 33
2.3 Алматы қаласындағы сыра нарығын талдау 46

3. Кәсіпорындарда өнім сапасын көтеретін шаралар жобасы
3.1 Ұсынылатын шараларды сипаттау және олардың
экономикалық негіздемесі 52

Қорытынды 60
Қолданылған әдебиеттер тізімі 62
Қазақстан Республикасының президенді Н.Ә. Назарбаевтың 2005 жылы наурыз айының 24 жұлдызында Республика кәсіпкерлерінің (бәсеке қабілеттілігі мен өнімділігін арттыру) конгресінде сөйлеген сөзі: “Бірінші – ол отандық кәсіпкерліктің бәсеке қабілеттілігі мен өнімділігін арттыру деп атап қөрсетті”. Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру еліміздің экономикасы үшін үлкен маңызға ие болып отыр. Соған байланысты отандық тауарлардың шетел тауарларына бәсеке бола алатын деңгейге жеткізу алға қойған мақсаттардың бірі болып табылады.
Өңдеушi өнеркәсiпте және қызмет көрсету саласында бәсекеге түсуге қабiлеттi және экспортқа негiзделген тауарларды, жұмыстар және қызмет көрсетулер өндiрiсi, шикiзаттық бағыттан бас тартуға ықпал ететiн экономика салаларын әртараптандыру жолымен елдiң тұрақты дамуына қол жеткiзуге; ұзақ мерзімді жоспарда сервистiк-технологиялық экономикаға өтуге болады. Бәсекеге түсу қабiлетi дегенiмiз қазақстандық кәсiпорындардың экспортқа шығарылатын өнiмдердi өндiру қабiлетiн бiлдiредi. Басқаша айтқанда, өңдеушi өнеркәсiптiң өнiмi осындай әлемдiк стандарттарға сәйкес келуi керек және баға бойынша бәсекелесуге қабiлеттi болуы тиiс.
Қазақстанның бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы бәсеке қабілеттілікті арттырудың жаңа үрдістеріне бағыт береді. Егер бұрын бәсекеге қабілеттілік ең аз шығынмен тауар өндіру қабілетімен анықталған болса, қазір бәсекеге қабілеттілік ұлттық өндірушілердің халқаралық интеграцияға қатысу қабілетіне байланысты. Бүгін де соңғы бәсекеге қабілетті өнімде нақты бір ұлттық фирманың сауда маркасы болса, ол көбінесе халқаралық болып табылады. Ұлттық шекараларда қалмай, өз күшіне сүйену, халқаралық интеграцияның күшті жақтарын мақсатты түрде пайдалану бәсекеге қабілетті ұлттық экономикаға жетуге мүмкіндік береді [1].
Ол үшін инновациялық жүйеде мемлекет белсенді қатысуы қажет.Ондай қатысушы экономика жүзеге асыруды реттеуге әрекет ретінде қабылдау және инновациялық қызметте мемлекеттің тікелей қолдауын едәуір кеңейту қажет. Әңгіме инновацияға стимул болатын бизнес жолын құруы тиіс мемлекеттік инновацияға қатысу жайында болып отыр. Осымен байланысты жаңа өндірістік елдердің тәжірибесіне қызығушылықтың туындауы мен саясатты құруда инновациямен бәсекелесе алатын экономиканың күшеюі көрініс тапқан.Қазіргі таңда Қазақстан нарықтық экономикалық ел ретінде танылған мемлекетке айналды, ол жаңа экономикалық даму кезеңіне жол ашты. Ондаған жылдар бойы қалыптасқан жоспарлы экономикадан нарықтық қатынастарға көшуі, экономикада жаңа ұғымдардың пайда болуына әкелді. Сол ұғымдар арсында "Өнімнің бәсекеге қабілеттілігі" ұғымы қазіргі таңда кең қолданысқа түскенін аңғаруға болады. Өнімнің сапа және бәсекеге қабілеттілігі мәселесі қазіргі жағдайда әмбебап сипатты иеленуде.
1. Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан-2030» Ел президентінің Қазақстан халқына жодауы. Алматы: Білім, 1997 жыл.
2. А.Қ Мейірбеков., Қ.Ә. Әлімбетов Кәсіпорын экономикасы. Алматы «Экономика», 2003 жыл.
3. К.Ж. Оразалин. «Кәсіпорын экономикасы» Тәжірибе сабағына арналған оқу құралы. - Алматы 2008. – 320б.
4. Балабанов И.Т. Анализ и планирование финансов хозяйственного субъекта Учебное пособие – Москва , «Финансы и статистика», 2000. – 250б.
5. В.П. Грузинов. Экономика предприятия. Москва «Банки и биржи». Издательское объединение «ЮНИТИ» 1998.- 450б.
6. Под.ред. В.Я. Горфинкеля, Экономика предприятия. «ЮНИТИ»М:2001.- 285б.
7. Под. Ред. О.И.Волкова. Экономика предприятия. М-.: «ИНФРА-М», 2000. – 243б.
8. Осипова Г.М. Экономикалық теория негіздері. -Алматы 2002. -185б.
9. Бунин П.Г. «Актуальные вопросы эффективного использования производственной мощности», Москва 2002.-465б.
10. Қ.Ж. Оразалин., Жантасов М.М. Орысша-қазақша қазіргі уақыттағы экономикалық түсіндірме сөздік. Алматы 2003.- 450б.
11. Тулегенов Б.Т., Бельгибаева Ж.Ж., Акимбай А., Асанов Б. Экономика предприятия. Методическое указание. Алматы 2004. – 280б.
12. Калдыбаев О. «Экономика предприятий», Алматы 2001. – 153б.
13. Экономический рост предприятий РК. Сборник научныхтрудов – Алматы: «Экономика» 2000. – 145б.
14. Дәуренбекова А.Н. «Қазақстан өнеркәсібінің деңгейін көтерудің экономикалық механизмі». Монография – Алматы: Экономика, 2005. – 185б.
15. «№1 Алматы сыра зауытының» АҚ(Caspian Bevarage Holding) 2008- 2008 жылдардағы есеп беру мәліметтері.
16. В.В.Ковалев. О.Н.Волкова. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. Проспект. Москва 2000. – 298б.
17. Г.В.Савицкая. Анализ хозяйственной деятельности предприятия АПК. Минск ООО «Новое знание» 2002. – 485б.
18. Солопенко М. АХД предприятий пищевой промышленности. М-2002. – 285б.
19. Ермолович Л.Л. «Анализ финансово - хозяйственной деятельности предприятия», Минск 2003. – 370б.
20. Прикын Б.В. Экономический анализ предприятия.– М: «ЮНИТИ» 2000. – 235б.
21. Төлегенов Б.Т. Ішкіфирмалық жоспарлау. Алматы Технологиялық Университеті. Алматы 2003. – 243б.
22. «Пищевая и перерабатывающая промышленность Казахстана» Катков А. С.// Предприятия Казахстана 2008ж, №9, 7б.
23. Петросян, Коновалова «Пути повышения эффективности основных фондов и производственная мощность предприятия», Москва 2001. – 345б.
24. Бунин П.Г. «Актуальные вопросы эффективного использования производственной мощности», Москва 2003. – 475б.
25. Коновалова Н.П. «Полное использование мощности предприятий», Москва 2004. – 285б.
        
        Мазмұны
Бет
Кіріспе
3
1 Ішкі нарықтағы ... мен ... ... ... ... ... ... түрлерінің жалпы сипаттамасы
6
1.2 Бәсекелестік қабілетінің ұғымы мен мәні
8
1.3 Тауар мен қызметтің бәсекелес қабілетін анықтайтын
факторлар
19
1.4 ... ... ... ... «№1 ... сыра зауыты» АҚ кәсіпорынның бәсеке
қабілеттілігін бағалау
2.1 «№1 Алматы сыра зауыты» АҚ қызметінің қызметінің
қысқаша ... Өнім ... әсер ... ... және ... ... көрсеткіштері
33
2.3 Алматы қаласындағы сыра нарығын талдау
46
3. Кәсіпорындарда өнім сапасын көтеретін шаралар жобасы
3.1 ... ... ... және ... ... ... ... Республикасының президенді Н.Ә. Назарбаевтың 2005 жылы
наурыз ... 24 ... ... кәсіпкерлерінің (бәсеке
қабілеттілігі мен өнімділігін арттыру) конгресінде сөйлеген сөзі: “Бірінші
– ол отандық ... ... ... мен ... ... атап ... Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру еліміздің экономикасы
үшін үлкен маңызға ие болып отыр. ... ... ... ... ... ... бола алатын деңгейге жеткізу алға қойған
мақсаттардың бірі болып табылады.
Өңдеушi өнеркәсiпте және ... ... ... ... ... және ... ... тауарларды, жұмыстар және қызмет
көрсетулер өндiрiсi, шикiзаттық бағыттан бас тартуға ықпал ететiн экономика
салаларын әртараптандыру жолымен елдiң ... ... қол ... ... ... ... ... өтуге болады.
Бәсекеге түсу қабiлетi ... ... ... ... ... ... қабiлетiн бiлдiредi. Басқаша айтқанда, өңдеушi
өнеркәсiптiң өнiмi осындай әлемдiк стандарттарға сәйкес келуi керек және
баға ... ... ... ... тиiс.
Қазақстанның бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіру ... ... ... жаңа ... ... береді. Егер
бұрын бәсекеге қабілеттілік ең аз шығынмен тауар өндіру ... ... ... бәсекеге қабілеттілік ұлттық өндірушілердің
халқаралық ... ... ... ... ... де ... ... өнімде нақты бір ұлттық фирманың сауда маркасы болса,
ол көбінесе халқаралық болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... күшті жақтарын мақсатты түрде
пайдалану ... ... ... экономикаға жетуге мүмкіндік береді
[1].
Ол үшін инновациялық жүйеде мемлекет ... ... ... ... ... ... реттеуге әрекет ретінде қабылдау ... ... ... ... қолдауын едәуір кеңейту қажет.
Әңгіме инновацияға стимул ... ... ... ... тиіс ... ... ... болып отыр. Осымен байланысты жаңа өндірістік
елдердің тәжірибесіне қызығушылықтың ... мен ... ... ... ... ... күшеюі көрініс тапқан.Қазіргі
таңда Қазақстан нарықтық экономикалық ел ретінде ... ... ол жаңа ... даму ... жол ашты. Ондаған жылдар бойы
қалыптасқан жоспарлы экономикадан нарықтық қатынастарға көшуі, экономикада
жаңа ... ... ... ... Сол ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігі" ұғымы қазіргі таңда кең қолданысқа түскенін аңғаруға болады.
Өнімнің сапа және бәсекеге қабілеттілігі мәселесі қазіргі жағдайда ... ... ... ... қабілетті 50 елдің стратегиясына ... ... ... ... ... ... ... барлық жаңа
және алдағы мақсатты меңгеру қажеттілігі әлемнің ... тез ... ... мен технология саласына сәйкес инновациясының ішкі ... ... ... ... ... ... таңда барлық елде
бәсекеге қабілеттілік күшейіп, халқаралық білім мен технология процесінсіз
жүзеге асады.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ел
Президентінің 2006 жылғы 1 наурыздағы ... өз ... ... ... ... (Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша
қабілетті елу елдің қатарына кіру стратегиясы) және 2007 жылғы 28 ... ... жаңа ... атты ... халқына жолдауларының,
Қазақстан Республикасының 2007 – 2024жылдарға арналған орнықты дамуға көшу
тұжырымдамасының негізінде қалыптастырылды.  
Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... кезекте тұр. Ал халықаралық нарыққа шығу
үшін сапалы өнім қажет және ... ... өнім ... ... ... қамтамасыз етілуі тиіс. Сонда ғана белгілі нәтижелерге қол
жеткізгенімізге сенім ... ... ... ... асырылып жатқан
индустриялық – ... даму ... да дәл осы ... ... бұл ... ... өнім ... үшін әлі де аздық
етеді. Сондықтан да, қол жеткізген ... ... бір ... ... ... ... қатар алдымызға әлемдегі бәсекеге ... 50 ... ... ... ... тұр. Осы ... міндетті жүзеге
асыру жолында қыруар істер тындыру қажет. Шындығына келгенде, бұл – ... ... да ... мәселе [2].
Қарастырылып отырған мәселенің өзектілігі, өнімнің ... ... ... ... ... ... ... баға саясатын, өнімнің табыстылығы мен бәсекеге қабілеттілігін
қамтамасыз ... ... ... ... ... жүйесін жетілдіру
қажеттілігі туындап отырғандықтан, ... ... ... ... ... ... ... деп таңдауға себеп
болды.
Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты –өнімінің бәсекеге ... ... және оны ... ... ... ұсыну. Анықталған
мақсатқа қол жеткізу үшін келесідей міндеттер шешілуі тиіс:
1 Ішкі нарықтағы тауар мен ... ... ... ... ... ... қабілетінің ұғымы мен мәні
3 Тауар мен қызметтің бәсекелес қабілетін анықтайтын факторлар
4 ... ... ... ... пәні ... ... ... болады.Кәсіпорын аспектілерін
теориялық және практикалық әсерін материалдық ресурстарын пайдалану арқылы
іске асыру.
Зерттелу объектісі негізінен АҚ «№1 ... сыра ... ... Holding) ... ... ... Осы АҚ «№1 ... сыра зауыты»
(Caspian Bevarage Holding) компаниясың өнімінің бәсекеге қабілеттілігін
арттыру жолдарын ... пәні ... ... жүзінде болады.Кәсіпорын аспектілерін
теориялық және практикалық әсерін материалдық ... ... ... асыру.
Дипломдық жұмыстың теориялық және әдіснамалық негізіне Қазақстан
Республикасының Заңдары, Үкіметтің Қаулылары, Президент Жолдаулары, АҚ ... сыра ... (Caspian Bevarage Holding) ҚР ... ... мәліметтері мен деректері құрайды.
Дипломдық жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан және
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Бірінші бөлімде өнімнің бәсекеге қабілеттілігінің ... мәні ... және ... көрсеткіштерін анықтаудың теориялық мәселелері
қарастырылады.
Екінші бөлімде АҚ «№1 Алматы сыра зауыты» (Caspian Bevarage Holding)
ұйымдық – ... ... ... және ... бәсекеге
қабілеттілігіне талдау жасалынады.
Үшінші бөлімде кәсіпорынның сапа, баға саясатын және ... ... мен ... АҚ «№1 Алматы сыра зауыты» (Caspian Bevarage
Holding) ... ... ... ... ... ... тақырыбы бойынша жалпы қорытындылар мен
ұсыныстар жасалды.
1 Ішкі нарықтағы тауар мен қызметтің бәсекелікке қабілетін зерттелеудің
әдістемелік негізі
1.1 Бәсеке ... ... ... ...... ... ... кездесу экономикалық
ресурстарды шектеу үшін тәуелсіз ... ... ... ... ... ... байланыстың экономикалық процессі және сатып
алушының әртүрлі қажеттілігін қанағаттандыра отырып, өз ... ... ... ету мақсатында, нарықтағы кәсіпорындардың
арасындағы күрес. Әлемдік нарықта ... ... ... арасында жіті
бәсекелестік болып тұрады.
Экономикалық әдебиетте бәсекеге деген бірқатар ... ... атап ... ... ... ... ... бәсекеліктің
келесі түрлерін ажыратамыз:
Нарықтың жай-күйі бойынша: жетілген (еркін), ... ... ... бәсеке, жеке меншік және ... ... Ол, нені және ... ... құру керектігін дербес шешетін,
нарықта көптеген тәуелсіз фирмалар бар деп ... ... ... ... ... сататын тауар біртекті болып табылады;
2 Жеке фирманың өндіріс көлемі ... ... ... және осы ... ... ... ... етпейді;
3 Сатып алушылар бағалар туралы хабардар етілген және егер де біреу өз
өніміне бағаны көтерген болса, ... ... ... ... бір-біріне тәуелсіз іс-әрекет жасайды;
5 Нарыққа қол жетімділік ешнәрсемен және ешкіммен де шектелмейді.
Әрбір азаматқа еркін кәсіпкер болуға және оны қызықтыратын ... өз ... мен ... ... ... ... туады.
Ал сатып алушылар небір кемсітушіліктен босатылуы және кез келген базардан
тауарды сатып ... ... ... ... Барлық жағдайларды сақтау,
тауар өндірушілер мен ... ... ... ... ... Жеке ... өз ... пайдасын алудағы өзімшілдігі барлық
қоғам игілігіне айналғанда, жетілген бәсеке ... ... ... ... және тепе-теңдік жағдайына жету арқылы ... ... ... шарт ... ... ... нақты нарықтың барлық
аталып өткен жағдайларды ... ... ... ... ... ... негізінен теориялық мәні бар. Бірақ, ол ... ... ... түсінудің кілті болмақ және оның құндылығы осында
[3].
Жетілмеген бәсеке әрқашанда болды, ... ол ... ... ... ... XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасыр басында шиелене
түсті. Осы ... ... ... ... қоғамдар пайда болды,
табиғи, ... және ... ... ... күшейтілді. «Монополия»
термині тауарды жалғыз сатушы деген ұғымды білдіреді, ... ... ол ... ... үшін тән ... нарықтық жағдай түрлерін
белгілеу үшін пайдаланылады.Монополия бір тұлғаға, нақты топ ... ... ... ... ... ... және ... қызмет түрлеріне
құқықты ұйғарады. Бұл өз табиғатына қарай ... ... ... ... ... ... үдерістің әсер
етуімен, өнеркәсіптік өндіріс шоғырлануындағы үлкен секірмелік, экономика
монополизациясының заңды салдары болып ... ... ... ... ... деп түсіндіреді: «Ірі өндіріс экономикасына, ... ... ... ... ... ... факторларға
тән шығар. Бұл әсіресе тез өзгеріп ... ... даму ... ... ... ұзақ уақыт бойы сақталмас еді және сансыз ... ... ... ... ... бәсеке. Бәсеке күресінде табандылық көрсету үшін, кәсіпкер
тұтынушы ұнататын (тұтынушының егемендігі) бұйымдарды ... ... ... ... өндіріс факторлары аса қажеттілігі бар салаларға
бағытталады.Бақталастық тәсілдері бойынша: баға және ... ... ... берілген өнімге бағаны жасанды түсіру жолдарымен
болады. Мұнда бағаны кеміту ... ... ол, ... ... ... сатылғанда және осы баға айырмашылығы шығындардағы
айырмашылықпен өтелмеген жағдайда орын ... ... ... үш ... ... ... ... немесе кейбір монопольдық биліктің дәрежесіне икем
болу керек;
2 Сатушының әртүрлі сатып алу ... бар ... ... бөлу ... болуы керек;
3 Бастапқы сатып алушы тауарды немесе ... ... ... ... жоқ.
Баға кемсіту өнімді тасымалдау бойынша (дәрігерлер, адвокаттар, қонақ
үй және т.б.) көрсетілетін ... ... бір ... ... ... ... жатпайтын тауарды (тез бүлінетін азық-түлік өнімі) сатуда жиі
қолданылады.Бағаға жатпайтын бәсеке негізінен, өнім сапасын және оны ... ... яғни өнім ... ... ... ... ... бағыт бойынша жүзеге асырылады: бірінші-тауарлардың ... ... ... қажеттілігіне тауардың
бейімділігін жақсарту. Бағаға жатпайтын ... өнім ... ... өнім ... ... ... атқа ие ... Бәсекенің бұл түрі жаңа
тауарларды шығару арқылы салалық нарықтың бір бөлігін басып алу ... олар ... ... ерекшеленеді не болмаса ескі
модельдің жаңғыртылған түрін ұсынады. Сапаны ... ... ... ... ие ... Бір ... ... көтеру, бағаны жасырын
түсіру және ... ... ... ... ... ... мен ... орау
жолы арқылы сапаны бұрмалау мүмкіндігін ... ... ... ... өткізу жолымен болған, бағаға жатпайтын бәсеке сату ... ... ... ие ... Бәсекенің бұл түрі сатып алушыға
көрсетілген қызмет сервисін жақсартуға негізделген. ... ... ... әсер ету, ... ... ... ... алғаннан кейін сатып
алушыларға қызмет көрсету бойынша жеңілдік жасау кіреді, яғни оны пайдалану
процессінде.
Бағаға ... ... аса ... ... ... бүгінде оның ролі
айтарлықтай көтерілді. Жарнаманың көмегі арқылы фирмалар сатып ... ... ... ... ... ... ақпарат берумен
шектелмейді, сонымен қатар өзінің тауарлық, бағалық және өткізу саясатына
деген ... ... және ... ішкі сауда нарығында сол елдің
«жақсы азаматы» сияқты фирманың тұрпатын құруға ұмтылады.
Бағаға жатпайтын ... ... ... ... тыңшылық,
өндірістік құпияны білетін мамандарды өздеріне тарту, сапасы жағынан
нашарлау, бірақ ... ... ... жоқ ... ... сондықтан түпнұсқаны көшіріп алу мақсатымен 50% ... ... ... ... ... баға және ... ... бәсекенің негізгі факторы
тауарлар мен қызметтердің бәсекеге қабілеттілігі болып ... ... ... ... тауар мен қызмет сапасы және олардың
бағасы сияқты факторлар ... ... Оны біз ... ... ... ... Бәсекелестік қабілетінің ұғымы мен мәні
Әрбір фирманың түпкі мақсаты- бәсеке күресіндегі жеңіс. Ол ... ... ... ... ... ... тұрақты және сауатты күшімен
жасалған заңды ... ... жете ме, жоқ па- ол ... ... ... бәсекелестік қабілетіне байланысты, яғни, басқа фирмалардың
ұқсас өнімі мен қызмет түрлерімен ... ... олар ... ... экономиканың осы санатының мәні неде және ол әртүрлі
фирманың ... ... ... кепілдік бола алмайды.Елімізде нарықтық
экономиканың қалыптасуы отандық тауар өндірушілерге шығаратын өнімдердің
бәсекелестік қабілеттілігін арттыру ... ... ... ... ... ... шығарған өнімдердің сапасын қанағаттандыруға
итермелейді. ... ... өнім ... ... ... ықпал ететін негізгі фактор екенін уақыттың
өзі дәлелдейді. Өнімнің ... ... ... ... тікелей байланысты.Әрбір кәсіпкер ... ... өз ... ... ... тауып байлығын ... кем ... сол ... ... күн ... ... жағдайын ұсыныс пен сұраныстың ауытқуы бір салада өнімді көп
шығарып дағдарысқа ... 2-ші ... ... жетіспейді. Бұл фирманың
табысы өссе 2- шісі ... ... ... пен ... шоғырланып
орталықтанады. Ол монополия құруына әкелді, яғни ... ... ... ... нарығы бұл таза монополия. Монополиялық бәсеке –
бұл олигополия. Таза монополия өнім ... бір ... ... Оның 4 ... бар:
1 Сатушы тек қана бірфирма;
2 Сатылатын тауарлардың орнын басатын ... ... ... ... билейді және бағаны бақылайды;
4 Нарыққа кірер жерге өте алмайтын кедергі қояды.
Нарықтық экономиканы дамытудағы ... ... XVIII ... ... ... Адам Смит ... "көрінбейтін қол"
қағидасында ашып көрсеткен. Адам Смит бойынша бәсеке механизм ... ... жеке ... мен ... ... ... ... игіліктердің тиімді бөлінуі жүзеге асады, пайда мөлшері теңеледі
[6].
Қазіргі ғалым экономистер өз ... ... ... жаңа ... ... ... ... дамуына өз
үлестерін қосуда.
Ресейлік ғалым А.Ю. ... ... ... ... – нарық
сегментінің тиісті бөлігінде, тұтынушының шектеулі көлемдегі төлем қабілеті
бар сұранысы үшін фирмалар арасындағы тартыс".
Бәсеке – белгілі бір ... жету үшін ... ... жеке ... ... ... ... бейнелейді дейді Г.Л. Азоев пен
А.П. Челенкоев.
Бәсеке – бұл субъектінің объективті немесе субъективті қажеттіліктерін
заңдылық ... не ... ... ... үшін
бәсекелестерімен тартыс барысында жеңіске немесе басқа да ... ... ... ... ... үрдісі. Бәсеке қандай
да бір қызмет аясында ... ... жету үшін ... ... ... ... ... шаруашылық жағдайы үшін, мол пайда алуға
бағытталған күрес деп айтса да болады.
"Нарықтық экономиканың анықтамалығында" бәсеке дегеніміз – жеке ... ... ... ... ... арасында өз мүддесі
жолындағы бәсекені айтады. ... ... ... негізгі
реттеуші қызмет атқарады. Оның күш-қуаты стихиялы сипатқа ие, егер ол басқа
мехенизмдермен түзетіліп ... ... ... ... ... да ... ... ұрындыруы мүмкін.
Тауардың бәсекелестік қабілеті деп, бәсеке-тауарынан айырмашылығы бар
небір ... бар ... ... ... ... ... ол
тұтынушы алдында оның тартымдылығын анықтайды. Бірақ ... ... ... ... анықтауда жатыр. Барлық қателесулер осыдан басталады.
Көптеген жаңадан келгендер тауар параметріне зейін бөледі және ... ... ... ... ... ... ... тауар үшін өз
арасында кейбір интегралдық сипаттаманы салыстырады. Бұл бағалау көбіне
сапа көрсеткішін ... және (көп ... ... ... ... ... ұқсас тауарлар сапасын салыстырып бағаланады. Әлемдік нарық
тәжірибесі, мұндай тәсілдің дұрыс еместігін дәлелдейді. Және де ... ... ... ... алу ... ... ... тек қана тауар
сапасының ... ... бір ... ... Ал басқа үштен екі бөлігі ше? Олар ... ... алу ... ... ... байланысты. Қоғамдық қажеттіліктерді
қанағаттандыру деңгейі және оған кеткен шығындылық арқылы ... ... ... ... қабілеті тұтынушылардың бір
өнімнен екіншісін жоғары бағалау ... ... ... Осыған
байланысты, өнімнің бәсекелік қабілеті – оның ... ... ... ғана ... ... ... де ... [7].
Негізінен, өнімнің бәсекелік қабілеті оның нақты қажеттілік ... ... Әр бір ... қандай да бір өнімді сатып аларда
оның ... ... ... ... өнім ... сай болып тұрса, онда оның бәсекелестік қабілетін бағалау
құнына қарай ауысады. Яғни, ... бір ... ... ... ... ... жағынан, оған кеткен шығынды ойлайды.
Бұл жерден шығатыны, өнімнің бәсекелік қабілеті – бұл өнімнің бәсекелес
өндірушілерінің ... ... ... ... ... ... бағамен, тартымдылығымен және оның қажеттілікті өтеу
құндылығымен ерекшелену сипаты. Бұл анықтама өнімнің бәсекелік қабілетінің
маңызын ... ... ... ... ... ойдамыз.
Қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру деңгейі және оған ... ... ... ... салыстырмалы сипаттағы бәсекелік
қабілеті тұтынушылардың бір өнімнен екіншісін жоғары бағалау ... ... ... ... ... бәсекелік қабілеті –
оның ұқсас басқа өніммен айырмашылығында ғана ... ... де ... ... бәсекелік қабілеті оның нақты қажеттілік үшін
құндылығымен анықталады. Әр бір ... ... да бір ... сатып аларда
оның қажеттілігін өтеудегі тиімділігінескереді. Егер, өнім тұтынушылардың
қажеттілігіне сай болып ... онда оның ... ... ... қарай ауысады. Яғни, тұтынушы, бір ... ... ... ... ... ... оған кеткен шығынды ойлайды.
Бұл жерден шығатыны, өнімнің бәсекелік қабілеті – бұл өнімнің бәсекелес
өндірушілерінің ұқсас ... ... ... тұтынушылық
қасиеттерімен, төмен бағамен, тартымдылығымен және оның қажеттілікті өтеу
құндылығымен ерекшелену сипаты. Бұл анықтама өнімнің ... ... ... ... ... ... деген ойдамыз.
Мәселенің мәнін толық түсіну үшін, бірнеше маңызды салдарды есепке
алайық.
1 Бәскелестік қабілетіне үш ... ... ... Біріншісі нақты
бұйымдармен байланысты және едәуір мөлшерде ... ... ... ... мен ... құру экономикасымен және тұтынушының
экономикалық мүмкіншілігі мен шектеулерімен ... Және ... яғни ... сол не өзге ... ... және т.б. сияқты
ұнайтын не болмаса ұнамайтын тауарды көрсетеді.
2 Сатып алушы- тауарды ... ... Ал бұл ... ... ... ... ... тауардың бәсекелестік ... ... ... ... ... ... анық болу ... өйткені оның
әрбір тауарға қатысты ешқандай күмәні болмауы ... ... ... ... ... ... тұтынушылардың
психологиялық тәрбиесі мен ой ... ... ... ... жеке ... ... есепке алу қажет. Қызықты факт: жарнама
бойынша дерлік барлық шетел құралдары сауат деңгейі төмен немесе ой ... ... ... ... ... ... ерекше
айқындайды.Біз білетіндей әрбір базар ... ... ... ... ... нарықпен, бәсекелестік қабілетімен байланысты
емес, ... идея ... ... ал ... ... ... бәсекелестік қабілетін тәсімдеп ... ... ... барлық қиындықтары мен егжей-текжейін тәсімдеп көрсету
болып табылатынын ертерек және жақсы түсінген. Олар үшін ... ой мен ... ... ... ... ... ... барлық
біртұтас менеджмент пен жекелей маркетингтің әртүрлі тактикалық және
стратегиялық тәсілдері тұрады. ... ... ... және бәсекелес
үшін деңгейін есептеп, ал соңыра жеңу үшін ... ... ... ... ... жағдайындағы философия жұмысы болып табылады. Ол
мынаған бағдарланған:
- тұтынушының қажетін ... және даму ... ... ... мен ... ... нарық дамуының жағдайы мен үрдісін білу;
- қоршаған ортаны және оның ... ... ... тауар құруды білу және оны тұтынушы алатындай етіп жеткізу.
- тауарлар мен қызметтің сапасы;
- тауар ... мен ... ... мен ... ... ... ... технологиялық деңгейі;
- қаржыландыру көздеріне қол жетерлігі;
Кәсіпорынның ... ... ... ықпал ететін
факторлар көптеген елдердегі транзиттік экономикамен ... ... ... құрылымды сақтауды жалғастыруда. Әлемдік нарықта
көбіне бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... Олар ... бойынша өзіне қуат тартады., ... ... және ... ... күшін алады. Мамандандырылған болып ірі
транспорттық жолдарының проектілеу бағыттарының толуы: экспорттауға шақыру
үшін шикі зат ... ... және шек ... өту. ... ... ... ортаның болмауы (қазіргі заманғы қалалық
инфрақұрылымның шектеулігі). Қазақстан Республикасының территориясындағы
ресурстардың ... ... үшін ... ... жоғарғы
квалификацияланған мобильді жұмыс күшінің, инновациялық ... ... ... ... ... ... ... халықаралық еңбек бөлісу және әлемдік өндіріс процесіне
қатарласу мүмкіндіктерінен тыс қалады. ... ... ... ... келеді және әлемдік нарықта бәсекеге қабілеттілік төмен параметрлермен
міндеттемеленеді. Бәсекеге қабілеттілікке ... ... ... келетін зиян және глобализмнің ... ... ... онда техникалық ... ... ... болып келеді.
Жаңа даму этапын қамтамасыз ету мәселесі ТМДелдерін сонымен қатар
Қазақстан үшін де ... ... ... – бұл ... ... ... бәсекеге қабілетті ету мәселесі ... ... ... және ... ... ... заманғы технологиялыққарулану және кадрларды қайта дайындау арқылы
қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибенің көрсеткіші бойынша, көптеген ... ... ... үшін ең маңызды факторлар , оның ішінде
өзекті дамыған елдердің ... ... ... ... пайда
болуда, ал дәл осы “құралған” ел ішінде. Осыдан елдер бәсекеллік қабілетті
бола алады бір жерде , ... олар тек ... ... ... ... ... механизмде сапалық жоғары сатысы бар
жерде. Қазақстанның өндіріс кәсіпрындарыны даму ... және ... ... ... ... ... ... жүйесіне белсенді кіруі,
Қазақстан әлемдік және аймақтық еңбек бөлісуінде мамандандыру. Елдің
толығымен және оның ... ... ... ... шығуын қамтамасыз ету;
2 Кәсіпорындардың эканомикалық дамуын нарық талаптары бойынша бәсекелік
қабілеттілігін арттыру ;
3 Бұрыннан құрылған жүйе өзінің тиімділігін ... және ... ... сай келтіру;
Қазақстанның индустриалдық – инновациялықдаму сатысына өтудің негізгі
талаптарында шығарылған өнімнің жоғары бәсекелестікке жету.
Еліміз ... ұзақ ... ... ... мақсатты даму үстінде. Елбасымыз атап көрсеткендей, ... ... әлем ... ... және ... ... ғалымдардың, менеджерлерінің, бизнесмендердің, мамандар мен жұмысшылардың
бәсекеге қабілеттілігі мәселе ... ... ... ... жаңа ... ... ... басқару процесін жеделдеткен жөн. Өте тұрақсыз және ... ... ... ... әр ... бизнес аясында тауар
өндіріп, қызмет көрсететін ... үшін ұзақ ... ... әрі ... ... , ... жаюының кепілдігін қамтамасыз
ететін бәсекелік стратегиясын қалыптастыру және оны тиімді іске ... ... ... ... ... көп қарастырылатын, тәжірибеде өзін-өзі ... ... ... кеңтараған түрін базистік немесе эталондық
стратегиялар деп ... Олар ... ... ... ... ... байланысты: өнім, нарық, сала, ... ... ... және ... Бұл бес ... әрқайсысы
ағымдағы немесе жаңа жағдайда болады.
Эталондық стратегиялар ... төрт ... ... өсіп ... ... ... ... бірінші тобын
шоғырландырылған өсу стратегиялары ... Бұл ... ... ... аясы мен ... ... өзгертпей-ақ жалпы
көрсеткіштерді арттыру үшін қолдалынады.
Осы топтың ... ... ... ... ... ... Мұнда кәсіпорын берілген нарықты
белгілі бір өніммен жаулап алу үшін қолынан келгеннің бәрін жасайды.
- ... ... ... Мұнда өндірілген өнімге жаңа нарық
іздестіріледі.
- өнімді дамыту стратегиясы, ... ... ... жаңа ... және оны өткізу көзделеді.
Бизнесті дамытудың эталондық ... ... ... өсу стратегиялары құрайды. Мұндай стратегиялары
кәсіпорын берілген нарықта бұрынғыөніммен ары ... дами ... ... ... ... ... түрлері мынадай:
- өндірісте жаңа өнім түрін өндіруге жаңа ... ... ... ... ... Бұл ... жұмыс
істеп тұрған өндіріс бизнестің ротасында қалып ... да, жаңа ... ... ... орай ... кампания іс-әрекетіндегі
басқадай күшті жақтарда пайда болады.
- көлденең әртараптандыру, нарықта жаңа ... ... ... ұқсамайтын ерекше тауар көмектігімен өсу мүмкіндігін
қарастырады. ... ... ең ... жаңа өнім ... ... ... ... конгломеротивті әртараптандыру стратегиясының мәні копанияның
қолданыстағы тауарға технология жағынан ... жоқ жаңа өнім ... Бұл ... ... ... ең қиын стратегия болып есептелінеді,
себебі оның ... ... ... ... ... атап айтқанда,
персоналдың құзіреттілігінен бастап, менеджердің өзінетән ерекшелігі, нарық
өмірінің маусымдылығы және қажетті ... бар ... ... ... өсу ... қолдануда ұйым жаңа өнімді
өткізуге қажетті нақты мүмкіндіктерге ие ... көп ... ... ... ... ... үшінші тобы жаңа құррылымдарды қосу ... ... ... ... өсу деп ... өз ... ... Бұл топқа мыналарды жатқызуға болады:
- сатылап біріктірудің кері ... ... ... қадағалау және жабдықтаушының еншілес компания құру есебінен өсуге
бағытталған. Стратегияның бұл түрін қолдану ... ... ... ... ... жағдайын жасайды.
- алға ұмтылатын сатылас біріктіру стратегиясының мәні ... ... ... ... яғни сату және бөлу ... ... ... жүргізу немесе жаңа құрылымдар құру есебінен кәсіпорындарды
кеңейтуден ... ... ... түрі қысқарту стртегиясы деп аталады.
Кейбір жағдайларда ... бұл ... ең ... ... ... өйткені жаңару және жаппай тездету – көбіне кәсіпкерлікті дамыту
жолындағы ... ... ... Бизнесті мақсатты қысқарту
стратегиясының төрт түрін бөліп көрсетуге болады:
- кәсіпорын бизнесін ары ... ... ... ... ... ... ... өзінің қызмет ету аясына ұзақ ... ... ... ... ... ... бірін сату немесе жабу арқылы
қысқарту стратегиясы.Әдетте кәсіпорын мұндай стратегияны өндірістің ... ... ... ... ... орай ... өндірістік шығындарды кеміту мүмкіндіктерін қарастыруға ... ... ... бойынша іс-шаралар жүргізуге бағытталған стратегия.
Бұл стратегияны жүзеге асыру шығындарды азайту, өнімділікті ... ... және ... ... ... ... ... байланысты.Іс жүзінде ұйым бірнеше
стратегияларды бірге қолдануы (әсіресе көп ... ... ... ... бір жүйе бойынша жүзеге асыруы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ерекше стратегияларын іске асыратын бірнеше амалдардыңөз
тәртіптері ... ... ... атап өтуге болады.
- стратегиялық жоспарлау жалпы бағдарлау мен белгілі шектеулермен
сипатталады.Оның негізгі параметрлері қатаң сақталуы ... ... ... ... ... ... жоспарлауда сценарилерді қолдану.
Оптимистік тұрғыдан келешктегі оқиғалардың ең оңтайлы, ал ... ең ... даму ... анықтау. Мұндай әдістеме барлық ықтимал
нәтижелерді қамтуды талап етеді. Әдетте жосиарлау шеңберінің ... ... ... ... ғана әзірлейді. Мұнда алдын-ала ескерту жүйесін
әзірле өте маңызды. ... бұл ... ... ... ... ... ... талдауды қажет етеді.
Жоғарыда айтылғандарды назарға ала ... ... ... ... ... стратегияны кәсіпорын саясатынан бөліп, басқарудың
жеке функциясы ретінде қарастыру ... ... ... ... ... мен ... өзара байланысты болады. Бір жағынан,
стратегия кәсіпорын саясатының норма мен принциптеріне ... ... ... ... экономистердің зерттеулері көрсеткендей, сол
принциптер мен нормалар ... ... ... Бұл ... ... жүзінде анықталған саясаты туралы айтып өткенді жөн ... ... ... ... әсер ... ... бәсекеге
қабілетті амалдар мен жалпы тәсілдерге бөлінеді.
Жалпы ... ... ...... ... ... мен
бөлімшелерді қамтитын мақсаттарды, тұтынушыларды қанағаттандыру және
нарықтық позициясын нығайтуға бағытталған кәсіпорынның басқару ... ... ... мен ... ... ... және олардың әрқайсысының ... ... ... бар. Стратегияны таңдау – бүкіл ұйым бойынша
жинақталған өндірістік шешімдер мен ... ... ... бір ... Амалдар мен тәсілдерді мұндай ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынды келешекке
дайындап, оның ұзақ мерзімді даму бағытын белгілейді және оның ... ... ... ... ... ... ... (миссиясын) анықтаған басқарушы ... ... ... және ... ... ... түрін айқындайды.
Басқарушы кәсіпорын қызмет аясын таңдауды стратегиялық тұрғыдан орындауы
керек және ол кәсіпорынның ұзақ ... даму ... ... ... ... ... анықтау кәсіпорынға миссияның жалпы тұжырымдаудан
істің бөлек ... ... ... ... ... алға ... оның ... мен прогресінің бағытын белгілеуге қатысады және
мақсаттар қысқа немесе ұзақ мерзімді ... ... ... ... мақсаттар
жақын арада нәтижеге бағытталса, ұзақ ... ... ... ... ... үшін не істеу керектігі туралы ойлануды талап
етеді. Әрбір ... ... ... ... ... және ол міндеттер
ұйымның басты ... ... ... ... ... ... ... жүктелсе, жұмыс нәтижесіне деген жалпы мүлде пайда болады.
Кәсіпорын мақсаттары екі ... ... және ... ... ... ... ... инвестицияның қайтарымдылығы,
нақты ақша ағымы, заем мен дивидент көлемі сияқты көрсеткіштердің артуын
көздейді. Стратегиялық мақсат ... ... ... ... ... ... ... өсу қарқынының ... ету, ... ... ... ... ... өнім
мен қызмет көрсету сапасын жақсарту, шығындардың төмен деңгейіне ... ... ... ... өсу ... ... және ... биік ұстауға бағытталады.
Сонымен, ұйымның мақсатын белгілеуде жақсы қаржылық көрсеткіштерге қол
жеткізуді ғана көздемей, ... ұзақ ... ... мен кәсіпорынның
бәсекеге қабілеттілігін арттыруды ескерген жөн.
Кәсіпорынның ... ... үшін оның ... және ... ... шығу ... Менеджер кәсіпорын жағдайы мен нарық
ерекшелігі туралы анық және ... ... ие ... ғана ... ... ... туады.
Кәсіпорын стратегиясы – ойланып істелген мақсатты іс-әрекеттерден ... ... мен ... ... ... күреске жауап қайтару.
Менеджер барлық стратегиялық әрекеттерді, жаңа технологиялардың пайда
болуы, ... ... ... ... ... артуы және т.б.
осы сияқты өзгерістерді алдын-ылы болжап, біле ... ... іске ... ... оған ... мен ... ... Осыдан келіп, ұйымның стратегиясы алдын-ылы жоспарланған әрекеттер
мен күтілмеген оқиғаларға байланысты енгізілген ... ... ... ... ... кәсіпорынның ішкі және сыртқы ортасында
болыпжатқан өзгерістерді ескере отырып, әзірленеді.
Стратегияның қалыптастыру тек ... ... ғана ... емес. Ірі
кәсіпорындарда стратегиянықалыптастыру жөнінде шешім қабылдауға жоғары буын
басшыларымен қатар ... және ... ... ... ... ... ... маркетинг және өткізу, қаржы,
кадрлар және т.б.) ... ... ... ... басшылары мен жетекшілері де қатысады. Ал, ... ... жеке ... төрт ... қалыптасады. Бірінші
деңгейде корпаративтік стратегия ... ... ... ... ... ... бизнес бірліктерінің стратегиялары
әзірленеді. Үшінші деңгейде бизнес ішіндегі әр бір ... ... ... ... ... Ал, төртінші деңгейде негізгі
жұмыс бөлімшелеріне бағытталған оперативті стратегиялар әзірленеді.
Әр бір кәсіпорын өзінің дамуына ... ... ... байланысты қалыптасқан жағдайды ескере отырып, мынадай
стратегияларды келтіруге болады. ... ... жаңа ... ... ... ... жылжыту стратегиясы, өсу
стратегиясы, франчайзинг шығындарды азайту және ... ... ... миссиясын әзірлеу, мақсаттарды белгілеу мен
стратегияны ...... даму ... таңдау үшін қажетті басты
мәселесі. Олар кәсіпорынның қай бағытта даму қажеттілгін, қысқа және ... ... мен ... ... жетудегі амалдары мен
тәсілдерін белгілейді. ... ... өз ... ... ... ... ... үрдісі басқару шешімдерін ... ... ... ... Оның міндеті – ұйымға жаңартулар мен
өзгерістерді жеткілікті дәрежеде қамтамасыз ету. ... ... ... ... төрт ... бөліп көрсетуге болады:
ресурстарды бөлу, сыртқы ортаға ... ішкі ... ... стратегиялық болжау.
Ресурстарды бөлу – қор, басқарушылық қабілет пен технологиялық тәжірибе
сияқты шектеулі ұйымдық ресуртарды бөлуді құрайды.
Стратегиялық сипаттағы ... ... ... ... ... ... ... қатынасын жақсартады. Кәсіпорын
сыртқы қолйлы мүмкіндіктерге де, қауіп- ... де ... ... ... жақсы бейімделуін қамтамасыз етуі қажет.
Талданатын объектігесыртқы факторлар әсері үлкен. Бұлар – сала өнімін
тұтынушылар, мемлекет саясаты, ... ... ... үйлесу тиімді
біріктіру мен ішкі ... оң ... ... ... ... ... және әлсіз жақтарын анықтау үшін стратегиялық қызметті
үйлестіруді қамтиды.
Стратегиялық жоспарлау ... ... ... ... ... ... Ол ... мынадай элементтер кіреді:
Бірінші элемент – жағдайды үлгілей білу. Ол үшін қажеттіліктер мен
тұтынушы сұранысының, ... ... ... мен ... тұтынушылық
қажеттіліктерін қанағаттандыра білу қабілетінің арақатынас заңдылықтарын
анықтау мақсатымен мұқият талдау жасау қажет.Екінші ... - ... ... ... білу қабілеті. Нарық жағдайында қызмет ететін
кәсіпорындағы өзгеріс ... ... ... ... ... болады және ол сыртқы нарықтық жағдайдың тегеурінді болуына
байланысты екендігі түсіндіріледі.
Өзгерістердің қажеттілігін анықтау ... ... ... ... белгілі және белгісіз факторлардың әсерінен туындайтын процестерге
жауап қайтаруға әзірлігі;
- белгілі және белгісіз факторлардың ... ... алу ... ... ойда жоқ ... дайындау,бәсекеге
қабілеттілікті арттыру мүмкіндігін қарастыруға ... ... ... ... (потенциял), интелект, интуиция мен басқарушылардың
творчествалық қабілеті.Үшінші элемент - ... ... ... ... ... іздеу – кәсіпорынның қызмет
етуінің қолайлы нұсқасын зиалы түрде және ... ... ... Оның ... ... мен ... жағдайын даму бет алысын
көре білу қабілеті жатыр [12].
Стратегиялықжоспарды дайындаушылар әртүрлі сценарийлердіәзірлей ... ... ... ... ... ... білуі
керек.Төртінші элемент – стратегиялық жоспар әзірлеуде ... ... ... әдістерді қолдану тәртібі.Бесінші элемент – стратегияны
жүзеге асыра білу ... ... ... ... ... болса да,
оның6 кәсіпорының практикалық қызметімен екі жақты байланысы бар. Бір
жағынан, ... ... кез ... ... ... ... ... практикалық қызметпен байланыспаған ойлау ... де ... ... ... ... ... кәсіпорын жұмысшылары
технологияны меңгергені жөн.
Кәсіпорын стратегиясын жүзеге асырудың құралы ретінде оны ... ... ... керек.
Әлемдік тәжірибеде қалыптасқан стратегиялық ... ... ... объектінің дамуын стратегиялық жоспарлау бойынша ұйымдастыру;
- ... ... ... ... ... және ... бағалау;
- менеджер белгілеу және жоспардың жалпы жобасын әзірлеу;
- стратегиялық жоспардың жобасын жүзеге ... жоба ... ... мен оның ... бөліктерін бақылау, бағалау және ... ... ... ... стратегиясын таңдап алған соң оны жүзеге асыру жөніндегікүрделі
жұмыс басталады, Біріншіден, ұйым ... ... ... сәйкес
кәімшілік міндеттерге басымдық беру. Бұл жұмыс ресурстарды ... ... ... ... ... құру және ... ... қатысты.
Екіншіден, осы таңдалған стратегия мен ұйым ішіндегі үдерістер арасында
сәйкестік орнату. Сәйкестік ұйымның мынадай сипаттамалары бойынша орнатылуы
тиіс: оның ... ... ... ... ... тәртіптері мен
номалары, ортақ құндылықтар,менеджерлер мен қызметкерлердің мамандануы.
Үшіншіден, ... ... ... ... ... мен ... ... талдау. Осы үш міндет ... ... ... ... ... ... стратегияға сәйкес қызметтерді
атқаруға жағдай жасайды. Өзгерістердің ... мен ... ... ... ... ... арналған дайындық деңгейіне байланысты.
Сала,ұйым, өнім және анрық жағдайы сияқты өзгеріс қажеттілігі мен ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне
байланысты. Сала, ұйым, өнім және нарық жағдайы сияқты өзгеріс қажеттілігі
мен дәрежесін анықтайтын ... ... ... байланысты
өзгерістердің төрт түрі бар:
- ұйымды қайта құру – ұйым мәдениеті мен миссиясына мүдделі түбегейлі
өзгерістер;
- ... ... ұйым ... ... ... ... ... өзгерістер – ұйым өніміне қызығатын ниетті сақтау ... ... ... ... ... өзгерістер дұрыс жасаған жағдайда жүйелі сипатқа ие
болады. Бұл орайда кәсіпорын ... ... ... ... ... ... стратегиялық жоспарлау – басқару
объектісінің әлсіз және күшті жақтарын, ... мен ... ... оның ... ... ... ... бағытталған
творчестволық процесс.
Әр түрлі кәсіпорынның стратегиясын әзірлеу барысы бір-біріне ұқсамайды.
Кішігірім кәсіпорын стратегиясы оның жетекшісінің берген ауызша тапсырмасы
негізінде ... ірі ... жыл ... ... мен оның
бөлімшелерін дамытуды жазбаша, жоспар түрінде белгілейді және әкімшіліктің
қатысуы, ... ... ... бойынша зерттеулер жүргізуді, оны
талқылауға салу үшін кездесулер ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... басшы ұйым
жағдайын дамытуды жазбаша, жоспар ... ... ... ... кезеңінде басшы ұйым жағдайын тадай ... ... ... ... ... әзірлеуде қолданылатын мынадай негізгі әдістер бар. Негізгі
стратегиялық тәсіл. Кәсіпорын ... ... ... оның ... ... өзі ... ... Басқарушының стратегияны
әзірлеудегі қосатын үлесі көп әрі оған жетекшілік етеді.
Өкілеттілікті табыстау ... ... ... ... ... мен қол ... ... жүктейді. Дайын
болған соң өзі тексеріп, ... ... ... ... ағымдағы
мәселесін шешуге бағытталған қысқа мерзімдік стратегияда қолданылмайды.
Коллаборационистік (бірлескен) тәсіл – ... ... екі ... ... ... ... ... қол астындағы стратегияны
әзірлеушілер де, оны орындаушылар да бір ... ... ... ... ... ... әзірлеуге, онымен
айналысып жатқан ... ... да ... ... Бұл
тәсілді қолдануда басқарушы өзінің қол астындағы қызметкерлер ... ... ... ... ... және іске ... Ең ... –жаңа стратениялық бастамаларды тиімді
ұйымдастырып, ынталандыру мен марапаттап отыру.
Инвестициялық тартымдылық ... ... ... ... ұзақ ... ... ... әзірлеуге қажет. Осындай мақсаттар мен
SWOT-талдау деп аталатын ... ... ... ... және ... мен кедергілерін қарастыратын амалдар қолданылады.
Бұл талдау бірнеше сатылардан ... ... ... ... ... ұйымның дамуына мүмкіндік беретін және қауіп төндіретін
факторлар бөліп көрсетіледі, кәсіпорынның ішкі ортасын талдай отырып, оның
әлсіз және ... ... ... ... береді.Қоршаған ортаның
өзгеруіне байланысты ұйымның іскерлік мүмкіндіктері мен ... әсер ... ... ... болып табылады. Олардың әрқайсысы
стратегиялық әрекеттерді талап етеді. Кәсіпорынның стратегиясы бәсекеге
қабілеттілік пен пайда ... ... ... ең ... өсу мүмкіндіктерін
қолдануы және сыртқы қауіп-қатерден өзін өзі қорғауы үшін амал ... ... ... ... үшін нарықтағы мүмкіндіктер мен сыртқ
қауіптер ... ... ... ... нарықтағы мүмкіндіктерді пайдалана білуге және сыртқы
орта қауіптерінен қорғануға мүмкіндік беретін стратегиялық амалдар ... ... ... ... ... және әлсіз жақтарына
негізделуі керек. Кәсіпорынның күшті жақтары ... ... ... ... ... нарықтағы нақты позицияның әлсіз
жақтары кейбір дұрыс ... ... өзін ... ... ... жарамсыз етеді.
Бәсекеге қабілеттілікке жетудің ең оңай жолы – ұйым ... ... ... ... ... ... анықтап,
басымдығын нығайту. Яғни, кәсіпорын бәсекелестері сондай табысқа ... ... ... бере алмаса, біраз шығынға ұшырайды.
Кәсіпорын айтарлықтай ... ие ... ... де ... ... ... ... сүйене отырып, өз стратегиясын әзірлеуі
керек. Қолда бар ресурстар мен біліктілікті ... ... ... ... болмақ. Атап өтілген өлшемдерге диплом жұмысының келесі
параграфы арналады.
1.3 Тауар мен ... ... ... ... ... мен ... сапасы. Сапа сияқты көп мағыналы және түсінікке
қиындау мағынаға жауап берген ... ... ... ... ... ... ұқсас және субституттар қатарынан лайықты орын алар еді. ... ... ... Бұл ... ... өз функциясын орындау
мүмкіншілігі. Сапа ... ... ұзақ ... ... ... ... ... және өзге бағалы қасиеттері, ақау ... ... Аса ... ... сәйкестік. Бірақ мұның
өзі де жеткіліксіз. Тауар тұтынушылардың: ... ... ... баға ... ... ... керек. Ал егер де ол тағы
да тұтынушының жасырын- мәртебелі, жастық, психологиялық рухани қажетін
қанағаттандырған ... оның ... қол ... ... етілді
деп санауға болады. Бірақ, маркетинг ... ... ... ... түсінігіне сәйкес келетін мағына арқылы анықтау қажет. Атап
айтқанда тұтынушылар ... аса ... ... ... ... қабілеті сурет-1 көрсетілген негізгі кешенді үш факторларға
тәуелді:
1 Міндет – ... ... ... ... оның ... сол ... осы өнімді тұтынушылар тобын анықтайды.
2 Жоғары сапа – ... емес ... ... ... ие. ... ... ... қабілетінің кешенді көрсеткіші ретінде қарастыруға
болады.
3 Баға – тауар құнының ақшалай көрінісі. өнімге деген ... ... тең ... баға мен құн да ... ... ... ... төмендетеді, ал керісінше нарықтағы сұраныс артса, онда өнімнің
бағасы құнынан әлде қайда жоғары ... ... ... ... ... ... заңдылықтарға, ең алдымен, құн ... ... ... бәсеке кезінде төмен баға өнімнің бәсекелік
қабілетінің кепілі болады.
Сурет 1 – ... ... ... үш ... 3 ... ... түрде қарастырған жөн. Көп функционалды
міндеті, жоғары сапасы және тиімді бағасы бар өнім бәсекеге ... ... Бұл ... үнемі бір-бірін толықтырып отырулары қажет. Автордың
пікірінше, өнімнің бәсекелік қабілетін ... ... ... ... ең ... ... сапа стандарттарының талаптарына
негізделуі тиіс. Тамақ өнімнің сапасы адам өмірінің қауіпсіздігімен тікелей
байланысты. Сондықтан да, ... ... ... сай ... ... ... ... сапасын былай айырады:
- табиғи: техникалық параметрлер, дәмі, салмағы, мықтылығы, формасы,
түсі, иісі;
- эстетикалық: стилі, ... ... ... ... мәртебесі, беделі, сыныбы;
- қосымша: құрылуы, реттеу, ... ... ... ... әзірлегенде, тауар өндіріуші нысаналы
нарықтағы ... ... ... ... ... мен өзге де ерекше
жақтары туралы шешім ... жөн. ... ... ... құралы
ол тауардың сапасы болып ... ... бұл ... тауардың өз
функциясын орындаудың есептік мүмкіншілігі. Сапа деген ұғымға-тауардың ұзақ
мерзімділігі оның сенімділігі,нақтылығы,пайдаланудағы ... және өзге ... ... ... Осы ... ... өлшемге жатады. Бірақ, маркетингтің көзқарасы жағынан, сапаны
сатып алушының сәйкес ... ... ... ... сапа ... тұтынушылар мен фирмалардың ... ... ... япондық машиналардың, электрондық
заттардың, сонымен қатар еуропалық өндірістің автомобильдерінің, киім-
кешектерінің және ... ... ... таң қалдырады. Көптеген
тұтынушылар ... ... ... ... ұзақ мерзімді және
элегантты киімдерді киюді ұнатады. Олар жаңа ... ... ... ... ... танытады және алкогольсіз сусындарға,
тәттілерге және мұздатылған ... ... ... ... ... өсіп келе ... ... кейбір фирмалар
қазірден бастап ... ... ... бұл ... әлі де ... өте ... істеу керек.
Ресейлік тауарлардың дәстүрлі төмен сапасы-бұл ресейліктердің сапалы
өнімді құру мен өндірудің қабілетсіздігі ... ... ... ... жаңа өнім ... ... жетілдіруге кедергі болатын себеп жоқ.
Егер де кәсіпорынның инженерлік-құрылымдық қызметінің даму ... ... ... ... өнім шығаруға мүмкіндігі жоқ болса,
нарықтағы ... ... ... ... ... алу ... ұсыныс
жасау керек. Бұл тәжірибе ... ... ... және ... басқа
елдердің кәсіпорындарымен жетістікпен қолданылған. Демек, осы елдердің
кәсіпорындары технологиялық деңгейде және ... ... ... ... ... ... ... сапалы және
бәсекеге қабілетті өнімді шығара ... ... ... ... жабдықтар болып табылады. Бірақ шекара ашық және
қазіргі заман жабдығын алуға қол жетерлік жағдайда, қазір жаңа ... ... не ... ... Бір ... қазіргі кезде керекті
технологиялық жабдықтары жоқ кәсіпорындар, керекті жабдықтары бар ... ... ... ... ... болады.
Өндіріс барысында өнім шығару сапасын қадағалауды қамтамасыз ... ... ... ... ... Ресей
нарығында кәсіпорындарды дайындап және сапаны басқару жүйесін енгізетін,
кеңес беретін компаниялар бар.
Ресейде кең ауқымды инновациялық ... бар, ол ... үшін ... мен ... көзі ... табылады. Олар жаңа өнертабысқа негізделген
өндірісті ұйымдастыру, бірегей және бәсекеге қабілетті ... ... ... тырысып жатыр. Тек жаңа өнім идеясы арқылы капиталды
тартудағы өнертапқыш мүмкіндігі, жаңа өнім өндірісін игеруді ... ... ... және ... мамандары бар өнеркәсіп
кәсіпорынның мүмкіншілігіне қарағанда едәуір төмен. ... ... ... ... ... ... жоқ. ... біздің
елде еншілес қаржыландырудың механизмі жетерліктей дамымаған. Мысалы,
Тайванда тауарды ... ... оның ... ... ... ... ... кәсіпорынның техникалық акцияларының 15%-на ... ... ... ... ... ... жаңа бәсекеге қабілетті өнімді шығару
және оны өндірудің жоғары сапасын қамтамасыз ету міндетін шешу үшін ... мен ... бар. ... бұл ... ұйымдастыру-басқару
шаралары арқылы кәсіпорын әкімшілігімен шешілуі мүмкін.
Тауар мен қызметтердің бәсекеге қабілеттілік деңгейін анықтайтын келесі
фактор баға ... ... ... ... ... ... назарда
ұстау қажет – яғни, мұнда экономикалық тез қарқынмен ұзақ мерзімді тұрақты
дамуы қалыптасады. Бұл жағдай өндіріске ... ... ... ... ... ... ... қабілетті өнімді тиімді әдіспен, жан басына
шаққанда жеткілікті көлемде ... оны ... ... ... ... ... арттыру механизмі – бұл кәсіпорынның нәтижелі
жетістікке жету жолында атқаратын іс-әрекеттерді арқылы ... ... ... механизм осы кәсіпорынның нарықтағы бәсекелестерімен ... ... ... ... ... ... Өнімнің бәсекелік қабілетін
арттыру механизмі нарықтық сұраныс пен ұсыныстың жалпы жағдайына, қоғамның
дамуына, ... ... мен ... ... пен ... ... сонымен қатар, кәсіпорынның мүмкіндіктеріне сай болуы
тиіс. Тамақ өнімдері өзінің тұтыну қасиеттеріне сай басқа сала ... Ең ... ол ... адам ... тигізетін әсері,
құрамындағы белок, май және ... ... ... сақталу
мерзімі, иісі, түсі, дәмі жатады. Осы қасиеттер бұл сала өнімнің бәсекелік
қабілетін ... ... ... ... ... Тауар мен қызмет
бағасы. Баға ... ... ... ... ... ... кеткен
қажетті жұмыс уақытын жанама өзгерту шамасы үшін ... ... ... ... ... ... сатып алушылар және
сатушылар тағайындаған. Сатушылар ... ... ... ... ал ... ... ... бағадан төмен сұраған болатын.
Соңында саудаласып, өзара келісілген бағада тұрақталатын.
Бағаны анықтауға ықпал ететін ... ... ... ... ... еңбек шығындары;
3 Тауар сапасы;
4 Тауардың функциясы мен өзіндік ерекшелігі;
5 Қызметкерлердің біліктілігі;
6 Өндірістің ... ... ... ... ... ... тасымалдау мен сақтаумен байланысты шығындар;
9 Тауарды сату үшін үймеретті жалға алумен байланысты ... ... ... ... ... ... Сервистік және кепілдік қызмет көрсету деңгейі;
13 Фирманың маркетинг қызметі;
14 Берілген өнімге сұраныс пен ұсыныс;
15 Фирманың сауда үстеме бағасы.
Баға ... ... ... ... ... ... ... қандай
мақсатты алдыға қойғандығын шешу керек. Егер нысаналы нарық пен нарықтық
жайғасымды таңдау, мұқият ... ... онда ... ... ... ... ... түсінікті. Өйткені баға белгілеу
стратегиясы, негізінен нарықта жайғасуға ... ... ... ... ... ... ... басқа да мақсаттарды көздей
алады. Олар туралы түсінік неғұрлым анық болса, соғұрлым бағаны ... ... ... ... жиі ... мысал ретінде мынаны
айтуға болады: сығыстыруды ... ету, ... ... ... ... ... сапасының көрсеткіштері бойынша немесе нарық үлесінің
көрсеткіштері бойынша жетекшілікке жету. Осыларды жеке сипаттайық:
1 Сығыстыруды қамтамасыз ету. Егер ... өте көп ... ... ... ... немесе тапсырыскерлердің қажеті күрт өзгерген
жағдайда, сығыстыруды қамтамасыз ету, фирманың басты ... ... ... ... ету және өз тауарларын өткізу үшін,
фирма тұтынушылардың ізгі ниеттеріне сенім артып төмен бағаларды ... ... ... да ... ... ... шығындарды
жауып тұрғанша дейін, фирма тағы біршама уақыт ... ... ... ... ... ... мейлінше жоғары болуы. Көптеген фирмалар ... ... ... ... ... Олар ... пен шығындарды
әртүрлі баға деңгейіне қолданып, ағымдағы пайданың және қолданыстағы
ақшаның және ... өтеу ... ... болуын қамтамасыз ететін бағаны
таңдайды. Осындай барлық жағдайларда фирма үшін ... ... ұзақ ... ... ... ... үлесінің көрсеткіштері бойынша жетекші орынға ие болу. Басқа
фирмалар нарық ... ... ... жетекші болғысы келеді. Олар,
нарықтың ең жоғарғы үлесіне тиісті компаниялардың ... аз, ал ... ... ең жоғарғы деп сенеді. Нарық үлесінің көрсеткіштері
бойынша жетекші болуға талпынған ... ... ... ... жасайды. Бұл мақсаттың нұсқасы, нарықтың үлес ... ... ... ... ... ... айталық, бір жыл ішінде ... өз ... 10 %-дан 15%-ға ... көтеруді ұйғарады. Осы мақсатты
есепке ала ол бағаны және өз маркетинг кешенін ... ... ... көрсеткіштері бойынша жетекші орынға ие болу.
Нарықта ұсынылатын тауарларға ... ... өз ... ең ... ... деп мақсат қояды. Жоғары сапаға қол ... және ... ... үшін ... ... ... ... жоғарғы бағаны бекітуді қажет
етеді.
Тауар мен қызметтердің ... ... ... ... келесі фактор-бұл қызметерлер мен ... ... мен ... ... ... Негізгі
білімнің жоғары деңгейі кәсіпорындар мамандарына тез оқуға, ... ... және ... ... ... істеу үшін қажетті
дағдыға икемделуге ... ... ... ... ... ... өнімінің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуге ықпал
жасайды.
Менеджмент біліктілігінің деңгейі, кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін
қамтамасыз ... аса ... ... ... Бұл ... екі жолмен
шешілуі мүмкін: біріншісі-жұмыс істейтін басқарушылардың біліктілігін
көтеру және ... ... аса ... жаңа ... ... ... ... алмастыру ең қарапайым және
тиімді жол. Бірақ, тәжірибе көрсеткендей, бұл аса дұрыс ... ... ... ... ... ... және ... жағдайында басқару тәжірибесі
бар, аса білімді, білікті менеджерді табу оңай емес [16].
Менеджмент ... ... ... нақты тәсілі, жұмыс
істейтін басқарушыларды қайта дайындау және бұл ... және ... ... ... ... ... механизімін құруды талап
етеді. Сонымен қатар, келесі жағдайларды да есепке алған жөн: кәсіпорынның
жоғары саптағы ... ... ұзақ ... қалдыра алмайды; кәсіпорын
басшыларының негізгі білім деңгейі жоғары және бұл олардың жаңа ... ... тез және ... ... анықтайды. Жоғарыда айтылғанды есепке ала
отырып, жұмыс істейтін кәсіпорындар басшыларын қайта дайындау ... ... ... ... мүмкін: біріншіден, бұл қарқынды, оқу курстары
(тренингтер), екіншіден-басқару ... ... ... ... қайта құру процессінде оқыту.
Тиімді менеджмент проблемаларын шешу үшін және кәсіпорындар ... ... ... ... бір жағынан бақылау ... ... ... ... ... бар ... болып табылады.
Менеджмент тиімділігін бақылауды, кәсіпорынның меншік иелері ... ... ... ... және ... шығынды өнімді өндіру
қабілеттілігі, кәсіпорындардағы технологияның даму деңгейімен анықталады.
Бірқатар сапалы өнім ... жаңа ... ... ... ... технологиялық жабдықтарды ... ... ... жоқ және ... да ұзақ мерзімді қаржыландырудың
қосымша көздерін табуға мәжбүр. Технологиялық қайта жабдықтау процесстеріне
маңызды ықпал етуші лизинг болып табылады. Бір ... ... ... ... ... ... тәсіл болып табылады, ... ... ... ... төлем қабілеттілігі бар сұранысты
құрайды.
Ресейдің көптеген кәсіпорындары қолданыстағы өндірістік қуаттардың тек
қана 15-35% ... ... ... ... негізгі қорлардың
айтарлықтай моральдық және материалдық ... ... ... ... сатып алу, бастапқы кезектегі міндет ... ... бұл ... ... ... Бірінші
кезекте, қазіргі кезде кәсіпорында бар активтерді тиімді ... ету ... ... ... ... өнімділікті көтеру және
көптеген жағдайда сату көлемін көтеру қосымша күрделі қаржы ... ... ... ... ... ... қойған мақсаттар мен міндеттерге сәйкес, кәсіпорын активтерін
келтіру проблемасы кәсіпорынды өзгерту арқылы шешіледі [17].
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... коммерциялық көздерінің қол жетерлігі.Қаржыландырудың
коммерциялық көздерінің қол жетерлігі.
Ресейлік кәсіпорындар басшыларының көбісіне жуығы, қаржыландырудың ... екі ... ... ... ... банк қарызы. қаржыландырудың
осы екі тәсілі қазіргі жағдайда нақты емес. Көптеген кәсіпорындар банктерге
несиелер бойынша жоюды қамтамасыз ете алмайды, ал ... ... ... жетіспеушілігі жағдайында, көбісіне қол жетерілік деп
айтуға қиын. ... ... ... ... маңызды бюджеттік
мүмкіншіліктері бар елдерде, ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп кәсіпорынын табуға мүмкін емес. Нарықта жетекші
орындағы аса маңызды ... ... ... өз акцияларын
бағасын белгілейді және мұны маңғаз игілік деп санайды. Осылайша, аса ... ... ... ... ... көзі, бағалы қағаздарды
орналастыру болып табылады, яғни-жекеше орналастыру. Әрине, қазіргі ... ... ... ... ... ... ... қаржы дағдарысымен құртылған. ... ірі ... ... да ... өз ... ... ... қойды немесе
тұжырылдады. Қазіргі кезде осындай ... үшін ... ... ... ... ... белгілі бір кәсіпорын менеджментімен
өзара тығыз байланыста өз операцияларын жүргізетін шетел инвесторларының
санаты бар. ... бұл ... және ... ... да ... ... ... жағдайына қарамастан, тікелей инвестиция
аясында жұмыс ... ... ... мүддесі сақталуда.
Акционерлік капиталы арқылы кәсіпорындарда ... ... аса ... ... ... ... ... акцияларды шығару мен
орналастыру туралы шешім қабылдауға кедергі жасайтын бірнеше проблемалар
бар. Біріншіден, ... ... ... ... капиталында
маңызды үлеске ие болуы мүмкін және акционерлік ... ... ... ... ... орналастыру арқылы кәсіпорындарды қаржыландыру
тәсілін таңдау, көбіне ... пен ... ... ... әкеледі. Көбіне, «жайғасымды», «Өліп бара жатсам ... ... орын ... ... бұл ... тәсілінен бас
тарту себебі, басшылар кәсіпорын ... өз ... ... емес
орындаған жағдайда, жаңа акционер лауазымында ... ... ... ... етеді деп күдіктенеді. Үшіншіден, акцияларды ... ... ... ... ... болатын тағы бір жайт, ол инвестордың
толық таза қаржы есебін қамтамасыз етуді талап ... ... ... ... пайданы жасыруда, оны инвесторға айта
алмайтындығымен байланысты. ... егер ... ... шынымен
капиталды, нақты қаржы көздерін тартқысы келсе, бүгінде бұл міндетті шешу
тәсілі ... ... ... ... ... бас
тарту себебі, менеджменттің инвесторлармен кәсіптік ... ... ... болмауы болып табылады. Инвестор мен кәсіпорын басшысының
арасындағы келісімсөз бір-біріне түсінікті тілде ... ... ... ... ... ... ... оның мақсаты мен
стратегиясын жеткізе алмайды. ... ... ... ... ... талаптарға сәйкес келетін сапалы бизнес-жоспарын
ұсына алады. Көбіне келешекте күтетін ... ... ... өз ... ... дәйектейтін кәсіпорын басшысын кездестіре ... ... өз ... ... ... және кәсібіи деңгейде
қалыптастыратын басшылар бірлі-жарым [18].
Әрине, акцияларды орналастыру арқылы ... ... ... ... ... және ақша ... талап етеді. Халықаралық талаптарға сәйкес
барлық қаржы құжаттарын әзірлеп қана қоймай, сонымен қатар қаржы және заңды
аудитті жүргізу де ... ... ... ... кәсіпорындарды
дайындау міндеті, аса маңызды және басымды болып табылады. ... ... ... ... капиталды тарту үшін көп мүмкіншілігі бар.
Менеджменттің бюджеттен тыс ... ... ... ... ... ... ... ететін аса ... бірі ... ... ... ... ... негізінен
кәсіпорынды басқару сапасының проблемасы болып табылады.
Кәсіпорын капиталының ... ... және ... ... ... жөн. ... қатар, меншік және қарыз қаражатының
арақатынасы жеке, ресейлік және ... ... ... ... ... ... Жеке инвесторлар кәсіпорындарды қаржыландырғанда өзіне
коммерциялық ... ... ... ... ... банк алдында
капиталдың қарыз бөлігін ... ... ... бола ... егер ... акциялары жеке меншік инвесторлары ... ... ... жеке меншік инвесторлары арасында кәсіпорын ... ... ... өз күшіне енеді. ... ... ... ... объектіні терең және салмақты
зерделейтінін ескере отыра, мемлекеттік ... ... ... ... ... және қаражаттардың қайтарылуын қамтамасыз етеді.Кәсіпорынның
бәсекеге ... ... ... ең ... ... ... ... мен ұсынысы.
Нарықтың молығуы, сұранысы мен ұсынысы. Егер елде тек қана нанға деген
сұраныс қанағаттанарлық ... онда бұл ... ... ... ... ... нан ... әртүрлі түрлеріне
сұранысы толығымен қанағаттанарлық болғанда, нарықтың толық молығуы туралы
айтуға болады. Кейбір ... ... ... ... ... және ... ... деген терминдер өкінішке орай ... ... ... мағынада біріншісі базарға жатады, онда сұраныс ұсыныстан едәуір
асады, ал екіншісі- кейінгі ... ... ... осы ... ... жоқ ... байланысты сұраныстың бұзылуын, тек қана базарды
тереңдеу зерттеу негізінде жоруға болды.Мұнда біз ... пен ... ... ... бұл ... ... ... және оның өнімінің сол не
басқа базарда бәсекеге қабілеттілігінің негізгі мәселесі. Оны рет-ретімен
қарастырайық. ... ... ... алушының нақты бір қажеті аса немесе дегеніне
жету болуы мүмкін-бұл көп факторларға байланысты. ... ... ... ... ... ... ... Нақты бір қажеттің қажеттілігі, сатып алушы үшін сол не ... және ... үшін ақша ... ... тәртіпке келтіреді. Тиісінше,
жеке сұраныс пайда болады, ол берілген тауарды сатып алатындардың саны мен
сәйкес ... жету ... ... ... базарда базар
сұранысына айналады. Негізінен, фирма тек қана ... ... ғана ... ... ... ... ынталандыру (бәрінен бұрын, жарнама) бойынша
шаралар кешені ... ... және ол ... алушының қажетіне жету
бағалауын орнынан шығара алады. ... ... ... ... компакт-
дискілер мен бейне таспажазулардың иелері болып табылады-бұл олардың осы
қажеттерге жетудің нәтижесі емес, ол ... ... ... ... ... ... ... стандарттарымен, беделмен
және 90-жылдар соңындағы американ жаняұлары үшін әл-ауқат туралы ойлармен
байланысты. ... ... ... ... ... ... сол үш
факторлармен анықталады.
1.4 Кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігінің деңгейі
Қазіргі басқару теориясында бәсекеге қабілеттіліктің төрт ... ... ... ... ... әрқайсысына басқару мен маркетингті
ұйымдастыруға өзіндік жақындаудың үйлесімі сәйкес.
Кәсіпорындардың бәсекеге ... ... ... ... фирмалардың менеджерлері басқару факторын «ішкі
бейтарап» сияқты ... ... ... ... ... ... ... онда басқару бәсекеге қабілеттілікке ешқандай әсер
етпейді. Бұл менеджерлер, өнімді бәсекелестер мен тұтынушылар үшін ... ... ... өз ... ... ... ... өз бұйымдарының сапасына немесе маркетинг және ... ... ... сенімді болғандықтан, тұтынушыларға
өз жарнамаланатын тауарларын жеткізумен оларды «бақытты» ... ... ... ... небір қосымша жұмсалған күштері, олардың
пікірінше-артықшылық болып табылады.
Нарықта бәсекеден бос орын ... ... ... ... ... әкелуі мүмкін еді. Әдетте бұл, төменгі нарыққа бағдар жасайтын
шағын кәсіпорын ... ... үшін ... ... ... ... ... бұл деңгейден асады ... ... ... бәсекеге түседі не болмаса өзге тауар өндірушілер үшін
тартымды, өсіп келе ... ... ... Ерте ме кеш пе бәсеке алыс ... ... ... және ... ... ... ... тиісті сападағы
өнімді шығару және тұрақты менеджментті қалпына келтіру икемділігі жетерлік
емес. Баға, өндіріс шығыны, сапа, ... ... ... ... және т.б. ... ... ... стандарттардан асып
түсу туралы ойланған жөн.
«Жаңа орыстармен» (бірінші модель) және ... ... ... ... құрылған көптеген ресейлік компаниялар
бизнес көлеміне қарамастан, осы ... ... ... ... шетел фирмаларының филиалдары (екінші модель) қатарынан кейбір
компаниялар «белсенді түсуде», «бұрағыш ... ... ... ... бірлесіп өткізетін біздің кәсіпорындардың бір бөлігі-
бәсекеге ... ... ... ... ... модель
кәсіпорындарының тағы бір мысалы.
Бәсекеге қабілетті бірінші деңгейдегі ресейлік кәсіпорындарға тән сипат
келесі ... ... ... ... ... ... ... функциясы сияқты
түсіну. Осыдан өнімді өткізу үшін шексіз жарнама мүмкіншіліктеріне деген
сенім шығады (әсіресе теледидар бойынша);
- ... баға ... ... ... ... ... ... жақсы) тауарды өткізудегі өзге проблемалар ... деп ... ... ... қабылдамау. Мұндай кәсіпорындарда маркетинг өткізу
жұмысы сияқты қабылданады;
- қызметкерлердің біліктілігіне, қызметкерлерді басқару мәселесіне аса
аудармау. ... ... ... ... ағымы. Қажет болса,
өндіріс көлемі көтерілгенде қосымша қызметкерлер жұмысқа алынады. ... ... ... өнім ... және де оның ... ... кері әсер ... деп ойланбайды;
- жалпы басқару факторының ролін ... ... ... мен
жүйелерін, нысандары мен әдістерін жетілдіру мәселелері артық деп санайды.
Бұрында өзін жақсы немесе жөнді жақтан ... ... ... ... құрылымынан фирма ішіндегі жоспарлау жүйесіне ... ... ... ... ... жай ғана бизнес-жоспары деген
атауға қайта өзгертіледі).
Бәсекеге қабілетті бірінші деңгейдегі компаниялардың ... ... бір ... тауардың молшылығынан ішкі нарықтағы бәсекелестіктің
әлсіздігі, өйткені сапасыз өнімді шығарған ... ... ... ... тұр, осыдан тұтынушы шетелден ... ... ... ... жергілікті немесе федералды билік органдарымен,
бюджеттік қаражаттармен ... ... ... аман ... Екінші жағынан, жігерлікпен түсіндіріледі (жақсы қолданыс
тапқан) барлық ... ... ... өкіметі бәсекеге қабілетсіз
кәсіпорындардың банкрот болуына қарсы ( ... кем ... ... ... егер де ... ... ... федералды немесе
жергілікті бюджетті толықтыра алған жағдайда). Бәрібір керісінше болады:
бюджеттер «арықтайды». ... ... ... ... ... бұрын, мемлекеттік бюджеттен көбірек алсам деген ... ... ... ... ... ... ... және басқару жүйелерін « сырттай бейтарап» жасауға ұмтылады. ... ... ... бір ... (салада немесе өңірде) олардың
негізгі ... ... ... ... сәйкес келеді
дегенді білдіреді. Олар ... ... ... ... ... техникалық тәсілдерді, технологияларды, саланың жетекші
кәсіпорындарында өндірісті ұйымдастыру ... ... және ... ... ... пен ... жартылай дайын өнімдерді
және сол көздерден шығатын ... ... ... ... сапасын басқаруда және қорлар деңгейін қадағалауда және ... ... ... ... ... ... өз ... қарым-қатынастың сипатын да бекітеді.
ҚР кейбір кәсіпорындары екінші деңгейдегі ... ... ... ... энд ... америка компаниясына
тиісті өнімнің 90% астамын шығарады. Бүгінде біздің нарықта ... ... ... кем емес ... шығаруға ұмтылыс жасайды және
қажеті мен сұранысы туындаған өзгерістерді қадағалайды [20].
ҚР бәсекеге ... ... ... ... мыналар жатады:
- маркетинг, басқарудың басты функциясына айналуы. Бұл компаниялар
өнімге бағдарланған ... ... ... ... Олар ... зерделеу, жай ғана емес, нақты тұтынушылар жанындағы ... ... ... ... ... ... жұмыс,
оларды тиімді жарнамамен қозғауға болады;
- нарықты зерделеу қызметінің қатысуымен құрастырылған ... мен ... ... ... ... ... ... бағдарланған фирма болу үшін ұмтылыс;
- бәсекелестіктің аса дамыған ... мен ... онда ... ... ... қызмет көрсету деңгейі және т.б. бойынша
бәсекелестікпен ... ... ... осы ... бойынша
негізгі бәсекелестердің қатарына «тартылады»;
- кадр саясатының өзгерісі. Мұнда фирма басшылары осы ... ... ... компаниялардың мамандары мен басқарушыларын жұмысқа
шақыруға талпынады, нақты кәсіпорынға ... ... ... жоғары біліктілігі мен кәсіптік сапасына сенеді;
- нарықтағы негізгі бәсекелестерге жетістікті ... ... ... типтік басқару технологияларына бағдар жасау (үнемі
менеджментпен шатастыруға болмайды). Еңбекті, басқару жүйесін ұйымдастыру
мен ынталандыруды жетілдіру, ол «парасатты молшылық» принципі ... ... ... бұл жоқ болса, онда бізге де ол әзірше
керек емес).
Бірақ, қайсыбір көшірме түпнұсқадан нашар. Нақты бір кезеңде ... ... алып ... енді ... бәсекеге қабілеттілігін
арттырмайды. Мұндай компаниялардың басшылары алдында, басты ... егер ... ... ... ... ... басымдылығы болса, онда салада бекітілген басқару ... ... ... ... сүйену не үшін керек?,- деген
сауал туындайды. Осы сұраққа дұрыс жауап ... ... ... ... ... ... ... «өседі» және сала
жетекшілерімен бір ... ... да, ... ... еріп ... ... үшінші деңгейдегі кәсіпорындардың көзге түсер
жақтары келесі ... ... бұл ... ... ... ... ... қажеті мен
сұранысы, тұтынушыға бағдарланған маркетинг тұғырнамасы алда ... ... ... ... ... белсенді ықпал етеді;
- мұндай компаниялар шынымен бағдарланған ... ... ... ... деңгейге жеткен компаниялардағы өндіріс, «ішкі ... ... ... ұйымның басқа барлық бөлімшелері бағдарланған;
- ресейлік бизнес компанияларында, шынымен осы бәсекеге қабілетті
деңгейге жеткендер ... ... да ... ... ... үшін ... міндет- бәсекеге қабілетті үшінші деңгейге дейін
көтерілу, яғни ең ... әлем ... ... ... басқарманы құру;
- жаңа енгізілімдер, өнім өндірісндегі өзгерістер ... ... ... тұтынушылардың көңілінен шықса ғана жүзеге асырылады;
Сонымен қатар, мұның өзі жетерліктей емес ... ... да ... ... әуе ... ... ... әуе компаниялары
икемділікке және жолаушыларға қызмет көрсетуді ұйымдастыруда оралымдылыққа
жетуді көздейді. ... ... ... ... ... ірі ... қарағанда, ол өзінің қажеті үшін басқа әуе лайнерін таңдайтын
болар. Бұл оның сол ... ... ... ... әуе ... ... басымдылыққа ие болады дегенді білдірмейді. Бұл
жағдайда жетістік әрбір компанияның ... бір ... ... және кәсіпорынның өндірістік жүйесі мен басқару жүйесінің
салыстырмалы басымдылығына байланысты ... ... ... бәсекеге қабілеттіліктің төртінші деңгейіне
жеткен ... ... ... ... алда ... Олар
басқа саладағы фирмалардың тәжірибесін көшіруге тырыспайды, керісінше ... ... қол ... ... ... Олар барлық әлем бойынша
өндірістің немесе басқарудың ... ... ... кез ... ... ... Басқарудағы, өндірісті ұйымдастырудағы
дамыту стратегиясындағы кез келген өзгерістер нарықты зерделеу нәтижесін
ескере жүзеге ... ... ... ... барлық функциялары,
маркетинг зерттеулері немесе олардың нәтижесін жүйелендіру ... ... ... ... сайын арнайы бөлімшелерде аз мөлшерде
шоғырлануда. Соңғылары ... ... ... және ... күштерін үйлестіреді. Осындай кәсіпорындар әлемдік ... ... және ... ... ... деп ... «№1 Алматы сыра зауыты»АҚ кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін
бағалау.
2.1 . «№1 Алматы сыра зауыты»АҚ ... ... ... ... сыра ... (Caspian Bevarage Holding) ашық ... ... сыра қайнату зауытының негізінде құрылған, ол 1858 жылы
салынып, пайдалануға ... «№1 ... сыра ... сыра ... ең көне ... ... ол 140 жыл бұрын салынған. 1992
жылы ... ... ... ... қоғам болып қайта құрылды. 1996
жылдан ... ... жеке ... ... ... сыра ... (Caspian Bevarage Holding) АҚ ... тұлға болып
табылады, өзінің дербес балансы, банк мекемелерінде есеп және өзге ... ... ... және ... ... ... ... тауар
белгісі, қызмет көрсету белгісі және өзге де заңды ... ... бар. Ол ... ... ... және жеке мүлікке ... ... және ... ... алады, қуынушы ретінде шыға
алады немесе ... ... бола ... өз ... ... болып, төрелік
сот немесе аралық сотта шыға алады [21].
Компанияның заңды ... ... ... ... жүргізу
үшін кәсіпорында қажетті ғимарат, имарат және ... ... цех, ... ... ыдыс цехы, зауыт қазандығы,
компрессорлық цех, механикалық цех, авто шаруашылық, ... ... ... ... 3,127 га жер ... ... ... тау суы. Зауыт аумағында оны тау суымен қамтитын
зауыт ұңғымасы бар. Электрмен және газбен қамту-орталықтандырылған.
«№1 ... сыра ... ... Bevarage Holding) сыра өндіріс мен
сыраны шығаруға мамандырылған. Бірақ, зауытты ... ... ... үшін ... ... ... ... табу, алкогольсіз
сусындар өндірісі игерілді. Оның өндірісі үшін, ... ... және ... ... рет ... өндірісте сусындарды
құятын неміс эксклюзивтік желісі қондырылды.
Осылайша, «№1 ... сыра ... ... Bevarage Holding)
негізгі қызмет түрі ... ... ... мен ... ... және ... ... табылады. Ұрпақтан ұрпаққа сыра қайнату шеберлігі
жалғасуда, нәтижесінде көптеген жылдар бойы ... ... ... ... ... дәстүрді сақтау мақсатымен, сыраны дайындауда зауытта жеті
жылдан астам, кезеңдік ... ... құру ... ... ... ... соң, зауыт қазіргі өндіріске лайық болмақ.
Қоғам басқармасының жоғары органы, ... мен ... ... ... ... ... жалпы жиналысы мен
директорлар ... ... ... арасында, Жарғымен ұсынылған
құзыреті шегінде қоғамның барлық қызметін президент ... ... ... ... ... және бас ... қызметімен
бірге кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызметін ұйымдастырады.
Кәсіпорынның келешекте дамуын, техникалық саясатын және ... ... ... ... ... ... асыру жолдарын, жұмыс
істеп жатқан өндірісті техникалық қайта жабдықтау және қайта ... ... ... пен бас ... цех, ... бастықтарымен
бірігіп анықтайды
2.2 ӨНІМ САПАСЫНА ӘСЕРЕТЕТІН ФАКТОРЛАРДЫ ТАЛДАУ ЖӘНЕ САПАНЫ БАҒАЛАУ
КӨРСЕТКІШТЕРІ
Социологиялық зерттеулерге орай, Қазақстандағы сол не ... ... ... ... рольді оның сапасы анықтайды. Сондықтан осы
сусынның ... ... ... үшін өте маңызды болмақ.
Сыра әлсіз алкогольді, шөлді қандыратын, құлмақты иісі бар және жағымды
ащылау дәмі бар көбікті ... ... ... басқа, этил спирті және
диоксид көміртегі және нәрлі және ... ... ... ... бар: ... ... ... және витаминдер.
Сыраның түсі ашық және күрең түсті болып бөлінеді, ал ... ... ... ... және ... ... ... Алматы қаласының базарында ұсынылатын жетілмей ашытылған сыраның
90% жуығы ашық түріне ... олар үшін ... мия ... ... иісі
және әсерлі құлмақты ащылау дәмі тән. Оларға су, құлмақты немесе құлмақты
заттарын ... ашық ... сыра ... ... ... түрлері
өндірісінде арнайы мия түрлері қолданылады. Сондықтан күрең түсті сыраның
мия-карамель тәтті дәмі бар және құлмақты ащы дәмі ... оның түсі ... ... қарағанда аса күңгірт шалған [22].
Сорт құрамы бойынша сапа көрсеткіштерінің айырмашылығы, сыра өндірудің
рецептурасымен түсіндіріледі. ... ... ... ... ... және ... ... салымын қажет етеді, бірақ өнім сапасының
жақсы ... ... ... Ашық ... сыраларға қарағанда күрең түсті
сыралардың колориясы көп, сақтау мерзімі 2-3 айға жоғары, дәмі аса ... ... ... ... түсті сыра базарда үлкен сұраныста,
негізгі тұтынушылар 20-55 ... ... ... ... Ашық ... ... күрең түсті сыраның рецептурасында ... ... ... мия, ... мия, ... және т.б ... қымат құрамдас
бөліктер бар, олар өндіріс кезінде үлкен шығындарды қажет етеді. ... ол ... өнім көп ... бұл ... ... ... «№1 Алматы сыра зауыты» АҚ(Caspian Bevarage Holding)
негізінен ашық ... ... ... «Корона Алатау»,
«Казахстанское», «130», және «NS», ... ... ... ... сыраның шамалы
түрлерін өндіріп шығарады. Ассортимент тобында ең үлкен үлес ... ... ... ... сыра ... құрылымы кесте 1-
ұсынылған.
Кесте 6- зауыт шығаратын сыра құрамының ... ... ... ... ... ... ... болады. Деректер,
өндірілетін өнімнің 18 % күрең түсті сыра ... ... ... және ... ашық ... сыраның үлесі 82% құрайды. Жалпы сыра
сапасы жақсы.
Кесте 1- нақты мағынада 2005 жылы шығарылған өнім*
|Сыра ассортименті ... ... дал ... ... |
| | ... ... % ... ... |42 ... ... |191936 |10 ... ... |383872 |20 ... ... |9 ... ... |9 ... |191936 |10 ... |1919360 |100 ... мәліметтері негізінде есептелінген ... ... сыра ... ... бойынша Алматы қаласындағы
базарларда «№1 Алматы сыра зауыты» АҚ(Caspian Bevarage Holding) ... ... ... өндірушілердің «Карагандинское», «Шымкент
темное», «Дербес ... ... ... ... ... сапасының барлық органолептикалық көрсеткіштері дәм тату
процессінде анықталады. Сыраның ... ... ... ... ... ол ... оны қабылдауға байланысты әрбір
белгіленген сипатқа нақты балл ... Дәм тату ... дәм ... тіркейді, сосын олар жауапты ұйымдастырушымен өңделеді.
Органолептикалық көрсеткіштер бойынша Алматы қаласындағы базарлардағы
жетекші сауда маркасының сыра ... ... ... 1-көрсетілген.
Сыраның барлық көрсеткіштері бойынша баллдарды жинақтауда22-25 балл
алған-өте жақсы, 19-21 балл алған-жақсы, 13-18 балл ... 12 және одан ... балл ... ... деп ... 2- Органолептикалық көрсеткіштер бойынша Алматы ... ... ... ... сапасын талдау*
|Органолептикалық |Ең үлкен |«№1 Алматы |«Динал» ЖШС|« DERBES |Ресей ... ... ... ... ... ... | |АҚ | ... |концерні |
| | | | |ЖШС | |
| | ... ... | |» | | |3» ... |3 |1 |2 |1 |3 ... |3 |2 |3 |1 |2 |
| | | | | | ... |5 |3 |4 |2 |4 ... ащылығы |5 |5 |5 |4 |5 ... |4 |4 |3 |2 |4 ... |5 |3 |4 |3 |5 ... |25 |18 |21 |13 |23 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... анықталады. Көрсеткіштер деректеріне, сырадан ... ... ... әсер ... бұл тікелей қолданатын сүзгіш
аппараттардың тиімді жұмысының сапасына байланысты. Зауытта ... ... ... ... ... ... ... және
керекті деңгейде өндірілетін өнім көлемін атқара алмайды. Бұл ... ЖШС ... ... ... ол ... ... ... және
негізгі қорларды жаңартумен байланысты [22].
Сыраны тазарту деңгейі көбіктің пайда болуына әсер етеді және ол ... ... ... негізгі сапа көрсеткіші. Көбіктің көп пайда
болуына және өнімнің көбік тұрақтылығына ... ... ... ... ... ... ... Сүзгіш аппараттарының
тиімді жұмысы сыраны пастерлеу процессін ауыстыра алады, бұдан ... ... ... ... және өнімнің сапа ... Дәмі онша емес ... ... сапасы нашар шикізаттан
жасалған, технологиялық процесстерді бұзу себептерінен оның дәмі бұзылады.
Мысалға, технологиямен ... ... ... ... ... ... мерзімінен асып кеткен ескі жабдықта дайындалса. Ресей
өнімін талдай отырып, бұл көрсеткіштің жақсы екендігі анықталды, бұл ... ... ... және мия зауыттарының көп ... сыра ... ... пайдаланылатын шикізат сапасына тәуелді, оның
негізгісі арпа миясы (ашық, күрең және ... ... ... ... ... ... ... иісі, жұпар хош иісі) көбіне мия сапасы ... ... ... ... Сыра стандартына күрең
түсті мияны, карамельді мияны, арпаны, ... ... ... ... ұнын ... ... ... ауыстырушылар
сапасына қолданылатын басты талаптар-тазалық және азық-түлік шикізатына
сәйкес талаптар. Ашытылмаған шикізатты пайдалану, экономикалық ... ... ... ... 10-11% ашық сыраны дайындауда,
міндетті түрде 20% аз емес ... ... ... ... ... 20% ... арпаны пайдалануда ферменттік препараттарды
қолдану міндетті.
Кесте 3- ... ... ... ... сыра ... үшін қажетті
шикізаттың негізгі түрлері келтірілген: жеткізілім өңірі, жылға қажетті
шикізат, шикізат құны мен ... ... (2006ж ... ... 3- Сыра ... үшін қажетті шикізаттың негізгі түрлері*
|Шикізат түрі |Жеткізілім ... ... ... ... |
| ... ... |млн.теңге |шығындары, |құнына |
| | ... т | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... | | | | |ың үлес |
| | | | | ... ... |Жамбыл |11135 ... |1900 |0.014 |
| ... | | | | ... |Чехия, |130 |2990 |260 |8.6 |
| ... | | | | |
| ... | | | | ... ... |340 |816 |60 |7.3 |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | ... ... |7500 |235.450 |41.550 |17.6 ... мия ... | | | | |
| ... |100 | | | |
| ... | | | | ... ... ... есептелінген ... 3- ... ... ... өңірлерден келіп түсетіндігі
көрінеді, ... ... ... ... ... ... көлік
шығындарының үлес салмағы өте жоғары. Күріш пен арпа ... ... ... ... шығын шамалы, ал Даниядан және Словакиядан
әкелінетін мияның көлік шығындары, мия құнына қарағанда жоғары және 17 ... ... ал ... ... бұл ... 8,6 % ... ... логистикалық тұғырнаманы енгізуде, бірінші кезекте, ... ... ... ... бөлу қажет. Оны оңтайландыру арқылы
тасымалдауға шыққан шығынды төмендетуге тырысу керек.
Шетелден ... ... ... ... ... жоғары сапалы және
карамельді мия сыра өндірісі үшін пайдаланылады. «№1 Алматы сыра зауыты»
АҚ (Caspian Bevarage Holding) ... ... ... ... ... көп
мия шығынын қажет ететін ... ... сыра ... өндіріс
технологиясымен байланыстырылады. Келешекте, мия цехын қайта құруды жүзеге
асыру бойынша ... ... ... ... ... ... бір рет сатып алынады, тапсырыс 30 күн бұрын жасалады, 90%-ы
Словакиядан, 10 %-ы Текеліден ... ... ... 250 ... Бір ... ... ... 1500 доллар. Жеткізілім темір жолмен
жүзеге асырылады, бұл көлік шығындарының ... ... ... ... жүк бірнеше шекараны басып өтетіндіктен, темір жолында тұрып
қалу, кеденде транзиттік жүктерді рәсімдеу бойынша сөзбұйдадан ... ... ... [23].
Сыра үшін ашытқылар Голландиядан ұшақпен жеткізіледі. Бұл көліктің өте
қымбат түрі және көлік шығындары осы шикізат түрінің өзіндік ... ... ... әуе ... ... ... қажеттілігі ашытқының сақталу
мерзімі аз-24 сағат. Тасымалдаудың жоғары өзіндік құнынан басқа, әуе ... ... ... жағдайларға қатты тәуелді және жаман (ұшуға
болмайтын) ауа-райы жағдайында жеткізілімдердің кешігуі өндірістік ... ... әсер ... ... шикізаттың бүлінуіне әкеледі, бұл
біріншіден зауытты біршама ... ... ... ... шикізатсыз
қалдырады, ал екіншіден ашытқының бүлінуінің салдарынан кәсіпорын маңызды
шығындарға батады.
Бұдан басқа, ... ... ... ... ... айналысады: ыдстың
30%-ы Өзбекстаннан, 30%-ы жаңа қазақстандық ыдыс және 40 %-ы айналымдағы
ыдыс.
Зауыттың үздіксіз ... ... ... ... ... ... қажеттілігін толық қамтамасыз ету болып табылады.
Талдау процессінде келісім-шарт арқылы материалдық ресурстарды жеткізу
қажеттілігін қамтамасыз ... және ... ... ... ... ... 3- арпа қажеттілігі 91,4 %-ға, қалғандары-ішкі резервтердің
арқасында (өткен ... ... ... ... көруге болады.
Жоспар бойынша қамтамасыз етілу коэффициенті:
Кобжос=(956+10179)/11135=99,7 % ... ... ... ... 1,7% ... ... арпа ... тек қана 98,3 % қанағаттандырылды.
Ашытқы бойынша қамтамасыз етілу коэффициенті жоспар бойынша ... ... ... ... ... ... ... нақты қамтамасыз
етілу жоспардан 15,4% төмен. Бұл ашытқыларды сақтаудың аз мерзімімен және
жолда тұрып қалған жағдайда ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер бойынша
100% құрады, миядағы қажеттіліктің 6,6%-ы ішкі көздер және ... ... ... ... жабылды.
Кобжос=(500+7100)/7600=100 %
(1)
Шикізатты жеткізудің нақты жоспары 1,4 % орындалмады.
Кобжос=(500+7005)/7600=98,6 ... 98,6% ... 1,4% ... ... құрайды.
Кесте 4- 2005 жылы келісім-шарттармен материалдық ... ... ету және ... ... ... ... ... көздері |Жасалған|Келісім-ш|Жеткізушілерд|Орындал|
| ... ... ... |ған |
| |к, ... | ... ... |келісім|
| | | | |кті | ... | | | ... |р % |
| | | | |з ету % | | |
| | ... |Сыртқы | | | | ... |11135 |956 |10179 |10150 |99,7 |10000 |98,5 ... |130 |- |130 |130 |100 |110 |84,6 ... |340 |- |340 |340 |100 |340 |100 ... |7600 |500 |7100 |7100 |100 |7005 |98,6 ... ... ... ... ... ... сыра зауыты» АҚ (Caspian Bevarage Holding) өткізу жүйесінің
жұмысы мен өткізу базарының талдауын жүргіземіз. ... ... ... ... салаларынан сыра қайнату өнеркәсібі соңғы
кездері ойдағыдай жүріп жатыр.
Судың ... оның ... ... ... ... ... үлкен ықпал етеді. Технологиялық су, суға
қойылатын ... ... ... келуі керек.
Құлмақ-дәстүрлі және сыра қайнату өндірісінде ең аса қымбат ... ... ... ащы дәм мен хош иіс ... сыра ... кейбір
белоктарды жоюға көмектеседі, микрофлораны басып, антисептик ... және ... ... ... көтереді. Құлмақтың екі негізгі
түрі бар: ащы және хош иісті. Құлмақтың негізгі ... ... ... саны 3%-ға ... ... 20% астам ашытылмаған шикізатты қолданғанда
пайдаланады, мөлшері қайта өңделетін шикізат ... ... ... ... ... (МЭК) ... ең тиімді болып табылады,
олар 60% -ға ... ... ... ... ... ... сапасын сақтап қалуға мүмкіндік береді.
Өнім сапасының жанама көрсеткіші бұзылу болып ... ... ... және ... ... ішкі және ... ... бөлінеді.
Кесте 3- абсолюттік мағынада және үлес салмағындағы, өндірілген өнімді
шығаруда бұзылу серпіні талданған кезеңде көтерілгенін көруге ... ... ... 40,6 % -ға көтеруде бұзылған өнім мөлшері 2004 жылға
қарағанда ... ... ... ... ... бұзылу 17,8%-ға,
стандартқа жатпайтын өнім 2004 жылдың деңгейіне ... ... ... бұзушылық көрсеткіші кінәрат бойынша екі есеге көтерілді,
тауарды қайтару бойынша 25%-ға төмендеді, бұл ... ... ... ... ... ... 5-«№1 Алматы сыра зауыты» АҚ(Caspian Bevarage Holding) 2005-2006
жылдар аралығында бүлінген өнім мен ... ... ... ... ... |2005ж |2006ж ... қарқыны |
| ... | | | |
| | | | ... ... | | | ... |ты % ... ... |Мың дал |1364,75 |1919,36 |554,61 |140,6 ... ақау |Мың дал |40,5 |70,4 |29,9 |173,8 ... |Мың дал |30,2 |35,6 |5,4 |117,8 ... | | | | | ... |Мың дал |16,8 |26,6 |9,8 |158,3 ... өнім | | | | | ... | |3 |6 |3 |200 ... | | | | | ... ... | |2 |1 |1 |100 ... ... | | | | | ... |Мың дал |8 |6 |-2 |75 ... | | | | | ... ... ... есептелінген ... ... ... болу себебі, этикет жапсыратын машинаның ... ... ... ... ... ... тасымалданған және
сақталған кезде ыдыстың сынуы, қақпақтың дұрыс жабылмауы және т.б. ... ... ... ... ... ... ... уақытында
сатпау, сыртқы ақаулықтың шығу себептеріне әсер ... ... ... ... ... ... анықталады, ашық түсті сыра
күрең түсті ... ... аз ... 6- «№1 Алматы сыра зауыты» АҚ-да(Caspian Bevarage Holding) бүлінген
өнімді қайтару деңгейін ... ... ... ... |2005ж ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |. +,- ... ... |Мың ... |350814 |481720 |130906 |137,37 |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
|2 ... өнім |Мың ... ... ... |147673,4 |140,86 |
| ... | | | | | |
|3 ... ... ... |3858,9 |7225,8 |3366,9 |187,25 |
| ... | | | | | |
6- ... ... |Бүлінген өнім |Мың теңге |2806,51 |4817,2 |2712,4 |173,8 |
| ... | | | | | |
|5 ... |Мың ... |1754,07 |1445,16 |-308,91 |82,38 |
| ... ... | | | | | ... ... ... ... ... 6 - ... ... талданған кезеңде, қайтарылған тауардың
саны 87%-ға көтерілді немесе ... ... 3366,9 мың ... ... ... қысқа мерзімділігімен байланысты, өйткені зауыт негізінен
ашық түсті сыра сорттарын шығаратындықтан, берілген көрсеткіш келешекте де
көтеріледі, сондай-ақ қайтарылатын ... ... ... ... да
өседі. Бүлінген өнімнің мөлшері құндық мағынада 5780,64 мың теңгені құрады.
Тамсымалдауда шыққан шығынның 308,91 мың ... ... ... ... және арнайы ... ... ... ... ... және жетекші инженер кәсіпорынның
экономикалық қызметін жетілдіруін және ұйымдастыруын жүзеге асырады, ... ... ... ... ... мен ... ... және қаржы ресурстарын аз мөлшерде шығындауда үлкен
нәтижеге жетуге бағытталған.
Коммерция бойынша ... ... және ... ... және бас
менеджермен қоса, ... ... ... дайындау
және сақтау, өнімді өткізу, көлік қызметі аясында кәсіпорынның қызметіне
басшылық етеді.Алдағы уақытта өндіріс ... ... ... ... жоғары сапалы, бәсекеге қабілетті өнімді шығару ... ... құру ... ... ... ... ... сыра
зауыты» АҚ(Caspian Bevarage Holding) еншілес кәсіпорындары мен филиалдары
жоқ. Тек қана «Арман» атты фирмалық сауда үйі бар, ол ... ... ... 7 – ... сатудан түскен табыс және сату пайдалығы*
|Көрсеткіштер ... ... |2005 |2006 ... ... ... ... жіберілген |мың тенге |499 480,7 |697 686,1 |
|бағада | | | ... ... құн ... |мың ... ... |116 281 ... |мың ... ... ... |
|4.Көтерме бағадан түскен табыс |мың ... ... ... ... ... пен өнімді сатуға шыққан |мың тенге |285 038 |392 259 ... | | | ... ... ... |мың ... |76 388,9 ... ... |% |26,8 |29,8 ... ... ... ... ... сыраның сапасы, тікелей пайдаланылатын шикізат сапасына
қатысты. Зауыт өз ... ... және ... ... ... қолданады. Шикізат пен материалдарды жеткізу темір жол
вокзалы мен жеке жеткізушілердің ... ... ... ... және өндірілмейтін шикізат пен материалдарды, зауыт өндіруші-
зауыттан тікелей жеткізілімдерді ... ... ... ... ... кезде зауыт «Жигулевское», «Корона Алатау», ... «130» ... ... ... Қала ... «Жигулевское»
сырасы үлкен сұраныста.
Сыра-маусымды
Кесте 2- Алматы қаласындағы базарларында ... ... ... ... ... сыра ... ... көрсеткіштерін
сараптап бағалау талдауы көрсетілген.Кесте 2- «№1 Алматы сыра зауыты» АҚ
«Жигулевское» сырасы өзге ... ... жол ... көрінеді және
оның сапасы қанағаттанарлыққа жатады.
Кесте 8- Кәсіпорын қуатын игеру серпіні*
|Көрсеткіш ... ... |2004 |2005 ... қарқыны |
| | | | |% ... |Мың дал |2100 |3000 |142,9 ... ... |Мың дал |1364,75 |1919,36 |140,6 ... ... |% |65 |64 |98,4 ... мәліметтері негізінде есептелінген ... жылы ... ... ... көп ... ... ... құрылысын аяқтау бойынша жұмыстар жүргізілді, ашыту-лагерлік цех
құрылысы бойынша жұмыстар басталды. Есепті жылы ... ... 95,7 ... ... Егер де ... бірақ өндірісті
жаңарту бойынша аяқталмаған ... ... онда ... негізгі
құралдарының тозу дәрежесі 23%-ды ... ал бұл ... 0,77 % ... ... 9- 2005 жылы ... 1364,75 мың дал ... ... ал 2005
жылы өндіріс көлемі 1919,36 мың далға дейін өскендігін көруге болады, бұл
2004 жылға қарағанда 40,6 % ... 554,61 мың ... ... ... ... мағынада: 2005 жылы-350814 мың теңгені, 2006жылы-481720 мың
теңгені құрады., 2006 жылы ... ... ... ... 2005 ... 37,31 % ... жылы ... өнім көлемі 40,86% немесе 2004 жылмен салыстырғанда
147673,4 мың теңгеге көтерілді және ... мың ... ... ... көлемінің өзгерісі өнеркәсіп өндірісіндегі
қызметкерлердің санына ... ... 2005 жылы ӨӨҚ саны 172 ... ... ... ... бұл ... қарағанда 16,86% көп. Бұл өсім
өндіріс көлемінің көтерілуімен байланысты.
ӨӨҚ санының өзгерісі еңбекақы төлеудің жылдық қорына ... ... ... ЕТҚ 38967 мың ... ... ал 2006 жылы ӨӨҚ ... ЕТҚ көтерілді және жылына 60790 мың теңгені құрады, бұл 2005жылға
қарағанда 56 %-ға көп.
2005 жылы бір ... ... ... өндірім 2039,6 мың теңгені
құрады., ал 2006жылы-2396,6; яғни 2005жылға қарағанда 17,5 % немесе 357 ... ... ... орта айлық жалақы да өсті: 2005 жылы ол 18879 мың
теңгені ... ... онда 2006 жылы ол ... ... ... 25203 мың ... дейін көтерілді. Осылайша, өсім 33,5 %
құрады.
Жылдан жылға сатылған өнімнің өзіндік құны да ... 2004 ... мың ... 2006 ... мың ... бұл ... қарағанда
38,67 % көп.
Өнімді сату көлемінің көтерілуімен кәсіпорынның да пайдасы көтерілді.
2005 жылы пайда 76388,9 мың ... ал 2006 ... мың ... бұл ... ... 49,03 % көп.
Кесте 9- «№1 Алматы сыра зауыты» АҚ 2005-2006 ... ... ... көрсеткіштері*
|№ |Көрсеткіштер |Өлшем бірлігі |2005ж |2006ж ... ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ... % |
|1 |Нақты |Мың дал |1364,75 |1919,36 |554,61 |140,6 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|2 ... |Мың ... |350814 |481720 |130906 |137,31 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|3 ... өнім|Мың теңге |361426,9|509100,3 |147673,4 |140,86 |
| ... | | | | | |
| ... ... ... |18879 |25203 |6324 |133,5 |
| ... | | | | | |
|4 |ӨӨҚ саны ... |172 |201 |29 |116,8 |
|5 |ЖТҚ |Мың ... |38967 |60790 |21823 |156,0 |
|6 ... ... |78,9 |77 |-1,9 |97,6 |
| ... 1 | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | |
|7 ... |Мың теңге |285038 |392259 |110221 |138,67 |
| ... | | | | | |
| ... құны | | | | | |
9- ... жалғасы
|8 |Сатылған |Мың теңге |76388,9 ... |40452,4 |152,96 |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
|9 ... жылдық |Мың теңге |90349 |120111 |29762 |132,94 |
| ... ОПФ | | | | | ... |Қор ... |3,88 |4,01 |0,13 |103,35 ... ... |% |26,8 |29,8 |3 |111,2 |
| ... | | | | | ... ... ... есептелінген ... жылы бір ... ... ... ... 2039,6 мың теңгені
құрады., ал 2006жылы-2396,6; яғни ... ... 17,5 % ... ... теңгеге көп.
Сонымен қатар, орта айлық жалақы да өсті: 2005 жылы ол 18879 ... ... ... онда 2006 жылы ол ... ... көтерілуіне
байланысты 25203 мың теңгеге дейін көтерілді. ... өсім 33,5 ... ... ... ... ... құны да көтерілді: 2004 жылы-
285038 мың теңгеге, 2006 жылы-392259 мың теңгеге., бұл ... ... % көп ... сату ... ... ... да ... көтерілді.
2005 жылы пайда 76388,9 мың теңгені, ал 2006 ... мың ... бұл ... ... 49,03 % ... жылы ОПФ орта ... құны 90349 мың теңгені., ал 2005 жылы-120111
мың ... ... яғни 29762 мың ... ... 32,94 % ... ... өндіріс көлемінің ОПФ-тың орта жылдық құнына қарым-
қатынасы сияқты ... 2005 жылы ол 3,88 ... ... 2006 жылы ... ... ... 3,35 % ... және 4,01 теңгені құрады.
Өнім пайдалылығы, яғни өзіндік құнға пайданың қатысы, 2005 жылы-26,8%,
2006жылы-29,8 %, ... яғни 3% ... 10- ... шығару мен сату талдауы*
|Көрсеткіштер |Өлшем |2005ж |2006ж ... ... |
| ... | | | |
| | | | ... ... | | | |,- |% ... |Мың дал |1364,75 |1919,36 |554,61 |140,6 ... ... | | | | ... | | | | | ... өнімі |Мың теңге |350814 |481720 |130906 |137,31 ... ... ... ... ... ... |140,86 |
|Ескерту[10]-әдебиет мәліметтері негізінде есептелінген ... ... мен ... бағалау нақты және құндық көрсеткіштер бойынша
жүргізеді. Өнімді шығару мен сатуды талдауда нақты мағынадағы өнімді ... ... ... жағдайда тауар өнімінің көлемі, сонымен қатар,
сатылған өнім көлемі 1 ... тең. ... ... және ... ... 10 - қарастырылған кезеңде кәсіпорынның өндіріс көлемі және
сатылған өнім көлемі де ... ... ... 2005 жылы ... 1364,75 мың далды құрады. 2006 жылы өндіріс көлемі 554,61 мың ... бұл ... ... ... 40,6 % көп және 1919,36 мың ... өнімінің көлемі де көтерілді: 2005 жылы ол 350814 мың теңгені, ал
2006жылы-481720 мың теңгені құрады., бұл алдағы жылға қарағанда 130906 ... ... 37,31%) ... ... ... ... көтерілуімен қатар,
сатылатын өнім көлемі де көтерілді. Егер, 2005 жылы ол 361426,9 мың ... онда 2006 жылы ... өнім ... 40,86% немесе 147673,4 мың
теңгеге көтерілді және 509100,3 мың ... ... ... сыра зауыты» АҚ(Caspian Bevarage Holding) сатылған өнім ... ... ... және сатылған өнім көлемі төмендеп (2004ж), 2006 жылы өсті. Үш
жылда өндіріс көлемі 37,3% көтерілді.
Сатылған өнім көлемі 40,9% ... ... ... 37,3% ... ... ... 15,1% құрады.
Өнім өндірісі көлемі бойынша жоспарды орындауды бағалауда, қайбір нақты
есепті кезең үшін ... ... ... ... ... болмайды,
ішкі есептік кезеңде жоспарлы тапсырма ырғақты орындалып жатқандығын талдау
қажет [26].
Кесте 11- Тауар және сатылған өнім ... ... ... ... ... |Сатылған |Ауытқу |
| ... | ... мың | |
| ... | ... | |
| |мың ... | | | |
| | ... % ... | ... ... % ... |361603 | | |338700 | | ... |350814 |-3 |-3 ... |6,7 |6,7 ... |481720 |33,2 |37,3 ... |40,9 |50,3 ... ... ... есептелінген ... ... ... ... ... орындауды бағалауда, қайбір нақты
есепті кезең үшін өнімді шығарудың жалпы нәтижесіне сүйенуге болмайды,
ішкі есептік кезеңде ... ... ... ... ... ... 12- Ырғақтылықты талдау*
|2005 жыл ... ... ... ... (мың ... ішінде жоспар|
|Айлар |(мың дал) |дал) ... ... |74,75 |72 |72 ... |74,75 |82,2 |74,75 ... |74,75 |95 |74,75 ... ... ... |174,4 |190 |174,4 ... |174,4 |225,8 |174,4 ... |200 |220 |200 ... |200 |280 |200 ... |200 |280 |200 ... |174,4 |215 |174,4 ... |74,75 |102,66 |74,75 ... |74,75 |88,7 |74,75 ... |74,75 |68 |68 ... |1571,7 |1919,36 |1562,2 ... ... ... есептелінген ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуде іркіліске, өнім сапасының төмендеуіне және
ақаулықтың ... ... емес ... ... ... пайдаланбауға, еңбек өнімділігінің төмендеуіне әкеледі, бұл
соңында өнімнің өзіндік құнының көтерілуіне, ... ... ... ... ... әсер етеді.
Ырғақтылықты талдау үшін, ырғақтылық ... ... ... ... ... ... ... көлеміне өнімді шығару
көлемінің қарым-қатынасымен анықталады.
2006 жылға ... ... ... тең болады:
Кр=1562,2/1571,7=0,99.
(3)
0,99 тең коэффициент, кәсіпорынның ырғақты жұмысқа ... ... ... ... ... ... шикізат пен
материалдарды жеткізу және материалдық-техникалық қамтамасыз етудің ... әсер ... ... ... сапа көрсеткіштерінің айырмашылығы, сыра өндірудің
рецептурасымен түсіндіріледі. ... ... ... ... ... және ... едәуір салымын қажет етеді, бірақ өнім сапасының
жақсы жақсы деңгейін береді. Ашық ... ... ... күрең түсті
сыралардың колориясы көп, сақтау мерзімі 2-3 айға жоғары, дәмі аса айқын,
құрамындағы алкоголь жоғары. ... ... сыра ... үлкен сұраныста,
негізгі тұтынушылар 20-55 жастағы еркектер болып табылады. Ашық ... ... ... ... ... ... мысалы, күрең
мия, карамельді мия, күйдірілген мия, колер және т.б ... ... ... бар, олар ... ... ... ... қажет етеді. Сонымен
қатар, ол дайын өнім көп шығарады, бұл ... ... ... ... ... ... жалтылдығымен және
тұнықтылығымен анықталады. Көрсеткіштер деректеріне, ... ... ... ... әсер ... бұл тікелей қолданатын ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын
кизельгурлық сүзгіш аппараттары моральды ескірген болып табылады және
керекті деңгейде өндірілетін өнім ... ... ... Бұл ... ЖШС ... ... жақсы, ол зауытты қайта құрумен және
негізгі қорларды жаңартумен байланысты. ... ... ... ... ... әсер етеді және ол көп тұтынушылар көңіл бөлетін негізгі сапа
көрсеткіші. Көбіктің көп пайда болуына және ... ... ... ... ... суспензиясынан тазартқаннан кейін) ықпал
етеді. ... ... ... ... ... ... ... алады, бұдан өнімнің барлық пайдалы қасиеттері сақталады және
өнімнің сапа ... ... Дәмі онша емес ... ... нашар шикізаттан жасалған, ... ... ... оның дәмі ... ... ... қарастырылған
температура тәртібі бұзылса немесе ... ... ... ... ескі жабдықта дайындалса. Ресей өнімін ... ... ... ... ... ... бұл ... дамыған шикізат базасының
және мия зауыттарының көп ... ... ... сыра ... тікелей пайдаланылатын шикізат сапасына тәуелді, оның
негізгісі арпа миясы (ашық, күрең және арнайы сорттар). Сыраның ... ... ... ... ... ... хош ... көбіне мия сапасы мен
рецептурадағы түрлерінің ара-қатынасына байланысты. Сыра стандартына күрең
түсті мияны, ... ... ... ... жармасын, бидайды,
майсыздандырылған жүгері ұнын пайдалануға ... ... ... ... ... талаптар-тазалық және азық-түлік шикізатына
сәйкес талаптар. ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан, 10-11% ашық сыраны дайындауда,
міндетті түрде 20% аз емес ферменттік препараттарды ... ... ... 20% ... арпаны пайдалануда ферменттік препараттарды
қолдану міндетті. ... 6 - ... ... ... кезеңде,
қайтарылған тауардың саны 87%-ға көтерілді немесе ... ... ... ... бұл тауарды сақтаудың қысқа ... ... ... ... ашық ... сыра сорттарын шығаратындықтан, берілген
көрсеткіш келешекте де ... ... ... ... ... ... да ... Бүлінген өнімнің мөлшері құндық
мағынада 5780,64 мың ... ... ... ... шығынның 308,91
мың теңгеге төмендеуі, машиналар паркін ... және ... ... байланысты.
2.3 Алматы қаласындағы сыра нарығын талдау
Қазақстанның кең аумағының ұзақ, ыстық жазы, сыраға деген ... ... ... ... республикада жергілікті өнеркәсіппен сыраның
тек қана 45-50%-ы ғана ... ... ... сыра ... 74 сыра ... өндіріспен және бір мия зауытымен ұсынылған.
Сыра өндірісінің 93% астамы 12 ірі ... ... Media Asia ... ... ... сауалдама нәтижелері
бойынша, сұрастырылғандардың 65,3%-ы соңғы жарты жылда сыра ішкен. Олардың
9,8%-ы аптасына сыраны ... рет ... 12,1%-ы ... бір рет ... ... ... ... 2-3 рет ішуді ұнатады. Қазақстандықтардың
45%-ы шыны бөтелкедегі 0,5 литрлік сыраны ... ал 13,4%-ы үшін ... ... мән бермейді және тек қана 6,2%-ы қалбыр ыдыстағы 0,33
литрлік ... ... ... таңдауда сапаға көңіл бөледі. Тек тұтынушылардың
5,1%-ы үшін сатып алу шешіміне баға әсер ... Сыра ... ... ... ... сыра ... ... көңіл бөледі.
Сыраның кең тараған түрі 4 градустан 5,5 градусқа дейінгі ашық ... ... 28,2%-ы ... 5,5 ... 10 ... ... әлді
ашық сыра тұтынушылардың 15,8%-на ұнайды және тек 5,2%-ы алкогольсіз ... ... және әлді ... ... тұтынушылардың 10%-на жуығы ішеді
Кесте 13- Қазақстанда сыра маркаларын ... |% ... |% ... |55.2 ... |33.7 ... |53.4 ... |28.6 ... |43.3 ... |26 ... |37.3 ... Столица |25 ... |36.4 ... |21.9 ... мәліметтері негізінде есептелінген ... сыра ... ... және ... өндірушілері шығарған сыра
сорттарының маркасы мен түрлерінің молшылығымен сипатталады.
«Сыраны ішетіндер» ... ... ... ... ... ... бұл сыраның ең кең тараған түрі, оны ТМД ... ... ... дүкендерден табуға болады және бағасы да қол жетерліктей. ... ... сыра ... оны ... ... ... «сыраны ішетіндер» арасында сыраның ... ... ... ... ... қатынастарға Қазақстан экономикасының өту қиындықтары,
алкогольді шімдіктер мен ... ... ... маңызды әсер
етті. Тәуелсіздіктің бірінші жеті жылы осы өнім ... ... ... ... ек-үш жыл бойы жағдай біршама ... ... ... ... беталысы белгіленді, бірақ 1991 жылдағы
деңгейге әлі де ... ... ... ... ... ... жоқ.
2006жыл соңының жағдайы бойынша., Қазақстандағы орта жан басына
шаққандағы сыраны ... ... ... 20 ... ... бұл Бптыс
Еуропа елдеріндегі сыраны тұтынудың орта деңгейінен 4-5 есе төмен. Бірақ,
Қазақстанда ... ... ... ... 20%-ға ... ... ... көбейді, сыра сапасы көтерілді. Бұдан Қазақстандағы сыра нарығы
даму сатысында тұрғанын ... ... ... көлемдері көтерілуде
бәсекелестік дамуда жалпы ұлттық маркалар шығуда, ... ... ... ... шығарылатын көбікті сусын ... оның ... оны ... қазіргі технологияларды қолданумен, жаңа марка
өнімін шығарумен көтеріледі, соның салдарынан тұтынушы импорттық сыраның
орнына жергілікті сыраны ... Егер 1995 жылы ... ... ... ... 11%-н импорттық сыра құраған болса, онда 2004жылы
бұл көрсеткіш 3,4% құрады [28].
Отандық сыра көбіне өте ... және ... ... ... ... ... әбден бәсекеге қабілетті-бұл
қазақстандық өндірушілердің бірыңғай пікірі ... Бұл ... ... Біз ... сыра ... өнеркәсібіндегі жетістіктің 50%-ы
жабдықтарға байланысты. Соңғы жылдары ... сыра ... не ... жаңа ... ... ... ... қазіргі өндіріс желілері орнатылған қайта құрудан өткен сол кеңес
уақытында салынған кәсіпорындар. Нәтижеге ... ... ... ... өндірушілер оны шетелдерден сатып алады және рецептурамен
ұсынылған негізгі қоспалар сапасының параметрлерін ұстануға тырысады: ... ... ... ... ... ... дәмін ұнататындығын
зерделеуге, қазіргі кезде сыра ... ... ... ... ... ... ... сыраны ұнатады, яғни, шамалы әлді,
ашық немесе күрең түсті, тығыздығы орта. Әсіресе ... ... ... ... ... ... Орта ... «total normal beer» жататын
сыра, қазіргі кезде нарықтың 80 %-на жуығын алады. Яғни, ... ... ... ... ... сыра консервантсыз екеніне көзі
жеткен болар. ... ... ... ... ... ... көбікті сусын 1%-дан артық емес. Айтарлықтай, отандық ... мен ... көп түрі ... болды. Компаниялар өз өнімін
әртүрлі көрсетеді және ... және ... ... ... ... алады.
Сыраны өндірушілер арасындағы бәсекелестік айтарлықтай қатты ... өз ... ... қалу ... ... ... ұстау керек.
Қазіргі кезде қазақстандық маркалардың арасында жаман сыра жоқ деп ... Тек ... ... таңдауы әртүрлі немесе нарыққа тауарды
шығару саясатының әлсіздігі бар. Әлемдік ... ... ... сыра ... және ... брэндтті ұнататындар санының көптігі,
мәселен дұрыс жарнама ... ... ... ... ... да осы ... келе жатыр және осы сатыда
жарнаманы, ... ... ... ... ... ... беделді брэндтті қолдау) дұрыс құруды сол не басқа сыраның ... кең ... әсер ... факторлар қатарына қоюға болады. «еconomy»
сегментінде (жарты бөтелке үшін 60 ... ... сыра ... әлі ... ... маңызды роль атқарады. Ал «mainstream» сегментінде (60
теңгеден 100 теңгеге дейін) ... орын үшін ... ... ... ... Және бұл жерде көптеген жәйттың мәні бар. Мысалға, сауда
орындары мен ... сол не ... ... ... ... бары, қалай
көрсетілгені мәнді болмақ. Айталық, ... ... ... ... ... ету үшін, әрдайым маркетинг зерттеулері мен
жарнама камнаиялары ... қана ... ... ... де ... ... яғни ... сату туралы ғылыммен
айналысатын ... ... ... ... ... 0,33 литрлік
бөтелкедегі сыраны шығармақшы, бұл өнімнің дүкендерде қосымша орынға ... ... ... ... алушы көз алдында қайсыбір тауарды ... ... ... оны ... ... Егер ... ... кездегі бәсекелестік сенің сыраңды ысырып тастайды. Ал
егер де, ... ... ... ... ... маркісін таппаса, онда тағы
бірнеше дүкенді аралап өзге сыраны сатып ... ... ... ... ... ... ... көп мөлшерде ұсынылуы қажет және
әркімнің ойынан шықпау керек.
Соңғы кездері, көптеген зауыттар, өз ... ... және ... ... гөрі ... едәуір асып түсуін көрсетеді. Кейбір
деректер бойынша, нарық көлемі орта есеппен жылына 33 %-ға ... және өз ... ... ... деп ... кәсіпорындар, тиісінше,
ұқсас өнім өндірісін немесе пайыздық санын көтерулері қажет. ... ... ... және ... ... ... жылына 60 миллион дал шығаруға күші жетеді. Тек қана бір ... ... ... ... ... ... маркасы»), жылына 24
миллион дал шығара алады. Әлі ол толық күшпен ... ... ... ... өзге сыра ... салыстырғанда, өндірілген сыра мөлшерінің
көтерілгені білінуде. Осылай, егер 2006 жылдың бес ... ... ... ... ... ... сәйкес кезеңімен салыстырғанда,
павлодарлық «Роса» сыра зауытының өнімділігі 106,7%-ға өскені байқалады,
«Тянь-Шань», «Amstel» маркаларын ... ... ... (осы ... ... тағы ... 10 ... литрге көтерді), ал ЖК «Эфес
Караганда» ЖАҚ –сыра қайнататын ... ... Жаңа ... ... ... ... қуаттылығын көтеру, нарықтағы Қазақстанға
әкелінетін ... ... ... ... ... сыра ... ... импорттың қайта бағдарлануы байқалады. 90 жылдар
ортасында жүргізілген қайта құрулардың ... олар ... ... ... ... компанияларын ығыстырып тастады.
Алматыда, Қазақстанның ... және ... ... ... ... ... ... өте аз. Бірақ, ... ... және ... ... ... ... ... бұрынғыдай елеулі [29].
Осылай, ACNielsen халықаралық зерттеу компаниясының деректері бойынша,
сәуір-мамыр айларындағы ... ... ... Қазақстанның оншақты ірі
қалаларында нарықтың 18 % құрады (2006 жылдың тамызы-қыркүйегінде-23,1%),
жергілікті сыраның-81,7% (2006 ... ... ... ... үлесі-0,2% (алдында 0,5%) болды.
Жергідікті ... ... ... ... 95,5%-ы ... арпа ... ал ... сыраға-0,4%-ы келеді. Атырауда
жағдай мүлдем басқаша: тек 33%-н ... сыра ... (2006 ... ... үлес 22,3% ... ... (2006 жылы-76,8%) және
0,5%-ы импорттық (2006жылы-0,9%).
Ресейлік ... ... ... ... барлық өңірлерде байқалуда,
бірақ солтүстік-батыс қалаларында (заңды және заңсыз ... ... ... әлі ... ... қатар, Қазақстанда танымал
«Балтика» сырасын шығаратын компаниясы, Қырғыстанда өз зауытының ... және ... ... ... ... жай ... нарыққа көзделмеген, сонымен қатар Қазақстанға да өз өнімінің
едәуір бөлігін жеткізбекші. Қазақстанмен шектес кейбір ... ... ... ... ... «Тянь-Шань» жергілікті маркасын шығаратын
Heineken компаниясы, ресейлік «Бочкарев» маркасын сатып ... ... ... ... импорт түрін жеткізу мүмкін болмақ. Сондықтан
шетел өндірушісін отандық ... ... ... ... ... әлі ерте.
Сыра қайнатушылар арасындағы жоғары бәсекелестік- нарық дамуының
өзіндік бір ... ... ... Егер оны ... ... ... ... өзін ғана жеткізген болса, онда қазір
сырамен қоса тегін фирмалық сыра жабдықтарын жеткізуді (ол ... ... ... оған техникалық қызмет көрсетуді және бармендерді оқытуын
ұсынады. Нарықтың осындай молығуы жағдайында, ... ... ... ... үшін нағыз күрес жүруде, ал мейрамханалар бұдан тек ... ... ... ... ... қарамастан, сапалы, қымбат және
Heineken, Grolsch, Guinness, Carlsberg, Corona, Extra ... ... ... ... ... ... да ... Алдағы уақытта
шамалы өзгерістер, мүмкін, тек сату көлеміне ықпалын ... және ... ... ... ... ... ... үлесі (%)*
|Сыра маркасы |Қазақстанның 10 ірі қалалары |Алматы |
| ... | |
| |2004 ... |2005 ... |2004 ... |2005 ... |
| ... ... |
| |гі | |гі | ... |8,39 |7,23 |24 |23 ... |9,52 |12,41 |13 |17 ... |5,47 |10,24 |5 |13 ... |7,12 |8,02 |2 |4 ... |13,01 |15,45 |5 |7 ... |2,37 |2,92 |3 |5 ... ... |3,79 |2,87 |19 |9 ... ... |5,66 |2,64 |19 |8 ... |0,08 |1,89 |0 |3 ... ... ... ... |
| ... жылы ... миллион далға жуық сыра өндірілді. Ақшалай
мағынада, егер бір бөтелке сыраның орта бөлшек бағасына ... ... ... 42 миллиард теңгеге жақын цифрмен есептеледі. Оның ... ... 33 ... ... ... ... ... сыра қайнату
Одағы өкілдерінің пікірі бойынша, қазір біз, ... ... ... ... ғана ... ал сыра өндірісін көтеру жылсайын ... 9 ... ... дейін салынушы еді [30].
Алматы қаласындағы тамақ өнімдерінің өндірісінде алкогольді ішімдіктер
мен сыраны шығару көлемі едәір үлес салмақты ... 2004 жылы ... ... ... ... 20,7% ... жылдар аралығында Қазақстанда болған алкогольді өнім өндірісі
саласындағы маңызды өзгерістер, ... да ... ... 1991 жылы қалада
мемлекеттік нысандағы екі кәсіпорынмен 1627 мың дал арақ және ... 109 мың дал ... 250 мың ... 730 мың дал ... ... 5630 мың ... ... Қазіргі уақытта оңтүстік астанада
алкогольді өнімді сату, сақтау және ... ... бар 30 ... ... ... ... барлығы жеке ... ... оның ... 15-і ... ... 6-ы арақ пен ... бесеуі-шарап сусындарын және төртеуінде ... ... Осы ... 1991 ... ... ... өнімді аз
шығарады.
2004 жылы сыра ... ... 4803 мың дал ... бұл 1991 ... 14,7 %-ға ... бірақ 1999 жылдың деңгейінен 59,5%-ға ... ... ... республикадағы өндіріс көлемінің үштен бір бөлігін
(35,4%-ы) алады, демек, қала үлесі бірте-бірте өсуде. Осылай, егер ... бұл ... 18,0 %-н ... онда 2004 ... ... қайнату саласында, негізгі құрал-жабдықтардың ұдайы өндірісіне аса
көңіл бөлінеді. Ірі ... ... ... ... құрғанда,
жаңа сыра қайнататын зауыттарды құруды ... ... ... ... ішкі ... ескі ... жұмыс істейтін
және өндірісті қайта құратын ... жоқ ... ... жаңа
компаниялармен ығыстыру болады. Сондықтан, бәсекеге қабілеттілікті қолдау
мақсатында 1998 жылы «Беккер» БК және «№1Сыра ... АҚ ... ... ... ... ... ... ЖШС сыра қайнату зауыты
салынды, «Динал» ЖШС қуат ... ... өнім ... ... шаралар
жобасы
3.1 Ұсынылатын шараларды сипаттау және олардың экономикалық негіздемесі
Кәсіпорын қызметін зерделеп, өндірістік процесспен танысқан соң ... ... өнім ... әсер ... ... ... ... талдауын өткізе, біз өнім сапасын ... ... ... ... ... кепілдейміз.
Сүзудің озық технологияларын енгізу арқасында өнім сапасын көтеру
бірінші шара болмақ. Сараптау бағалауы ... ... ... ... ... күрестегі сапаның органолептикалық көрсеткіштері бойынша
жол ... ... ол дәм, түс, ... және ... ... ... болып табылады. Мембранды сүзгіштерді қолдану, сүзу сапасын ... ... ... бұл ... ... түріне (түсі,жалтырлығы) әсер
етеді, сонымен қатар өнім жарамдылығын қысқартпай-ақ сыраны ... ... ... ... ... сыра үшін ең ... ... бөтелкелі шыны ыдыс болып табылады. Келесі ұнататын ыдыстары
1,5 ... ПЭТ ... Шыны ... ... ... мен ... ... ал еркектер көбіне үлкен сыйымдылықты ПЭТ ыдыстағы сыраны
қалайды. Тұтынушылардың 16%-ы ... ... ... ... ... негізінен 35 жасқа дейінгі еркетер. ... ... мен ... ... ... те қарастырылады.: табыс жоғары болған
сайын, аз көлемді шыны ... ... ... алуға ұмтылады.
Қарастырылатын «№1 Алматы сыра ... (Caspian Bevarage ... ... ... ... өндірісі бойынша өндіріс
тиімділігі мен пайданы көтеру мақсатында біз ... ... ... ... ... сыраны енгізу
арқасында өндіріс көлемін көтеру [31].
Кесте 15 ... және ПЭТ ... ... 1 дал сыра
өндірісіне калькуляция жасау*
|Атауы ... ... ... |ПЭТ |
| ... |теңгемен | | |
| | | ... ... ... ... ... және | | |151,39 | |151,39 | ... | | | | | | ... ... мате | | | | | | ... |дана |0,67 |20,62 |13,82 |- |- ... ... ... |8 |20,62 |164,96 |- |- ... | | | | | | ... бөтелке 1,5л|дана |4,5 |- |- |6,7 |30,15 ... | | | | | | ... ... |0,88 |20,26 |13,78 |20,26 |13,78 ... ... ... кс-24 |кг |217,6 |0,0031 |0,68 |0,0031 |0,68 ... ... |64,6 |0,02 |1,29 |- |- ... |кг |29 |0.006 |0.4- |- |- ... | | | | | | ... ... |8 |0.48 |3,84 |- |- ... ... |кг |229 |0,002 |0,6 |0.002 |0,6 ... КО | | | | | | ... |кг |87 |0,036 |3,13 |0.036 |3,13 ... |л |5 |0,00685 |3,66 |0,0068 |3,66 ... |л | |0,03 |1,97 |0,03 |1,97 ... |л | |0,0208 |6,32 |0,0208 |6,32 ... |л |5 |0,00315 |2,58 |0,0031 |2,58 ... әк |кг |48,82 |0,009 |0,4 |0,009 |0,4 ... ... |40 |0.06 |2,4 |0,06 |2,4 ... |кг | | |0,47 |- |- ... үшін ... ... |12 |1 |12 |1 |12 ... | | | | | | ... үшін жұқа |кг |240 |0,025 |6 |0,025 |6 ... | | | | | | ... | | | |238,3 | |83,67 ... ... | | | |37,2 | |37.2 ... | | | | | | ... ... | | | |8,9 | |8,9 ... Шығыс | | | |13,8 | |13.8 ... | | | | | | ... | | | |13,6 | |13,6 ... | | | |5,1 | |8.6 ... | | |32,6 | |32,6 ... | | | |111,2 | |114,7 ... ... | | | |11,1 | |11,1 ... | | | | | | ... 13- | | | |17,2 | |17,2 ... ... | | | | | ... | | | | | | ... | | | |28,3 | |28,3 ... | | | |529,19 | |378,06 ... | | | | | | ... | | | |30 | |100 ... | | | |60 | |60 ... | | | |84,7 | |86 ... баға ... | | |559,19 | |478,06 ... |дал | | |704 | |624,06 ... ... | | | | | | |
| ... | | |35 | |93 ... ... ... ... ... 1 дал сыра ... өзіндік құны 151,13 теңгеге
немесе 29 % қысқарғанын көруге болады.ПЭТ-бөтелкелерінде 450 мың дал ... ... ... ... ... 215127 ... ... Өзіндік құн: 378,06*450=170127 теңгені құрайды;
3 Пайда: 215127-170127 =45000 мың теңгені құрайды;
4 Пайдалылық: 45000/170127*100 =26,5% ... 16- ... ... ... ... ... дал) ұсынылған шара
бойынша негізгі көрсеткіштерді салыстыру*
| ... ... ... ... мың |Пайдалылық , % |
| ... мың |құн, мың ... | |
| ... | | | ... ... |251635 |238135 |13500 |5,7 |
| |215127 |170127 |45000 |26,5 ... ... негізінде есептелінген ... ... ... үш есе пайданың деңгейін және 4,6 есе
табыстылықты көтеруге мүмкіндік беретінін кестеден көріп отрмыз.
Мембрандық сүзу ... ... ... ... ... ... ... жүргізгеннен соң және сыраның дайын болуы дәлелденгеннен кейін ... ... сыра ... арқылы өтеді, онда одан ашытқының қалдықтары
алынып тасталады. Сүзудің келесі сатысы, қатты қағаздарда тік ... ... ... ... басу ... табылады. Сыра осы ұсақ ұн
тәріздес құм арқылы өтеді, ал қалған ... ... ... жойылмаған
ашытқы клеткалары, ірі белоктар, көбік бөліктері және т.б. кизельгур
қабатында ... Сыра ... ... өткен соң, стабилизатор қабаты
арқылы келесі сүзу сатысына бағытталады. Осы сүзуден өткен ... ... ... ... ... ... олар кейін
бөтелкедегі сыраның түсін бұлыңғыр етеді. Сүзудің соңғы сатысы, ... ... ... ең ұсақ ... жою үшін, ұсақ кеуекті қатты
қағаз арқылы оны басады.
Дәстүрлі сүзу процессі көп сатылы, айтарлықтай қиын және ұзақ ... ... ... ... бойы ешқандай өзгерістердің
болдырмауын көздейді, яғни сыра өзінің түрін-түсін өзгертпеу. ... ... ол оның ұзақ ... ... ... бірақ сыраның
«сергек» дәмінің маңызын жояды, және оның барлық пайдалы қасиеттерін жояды,
яғни витаминдерді, белоктарды және ферменттерді [32].
Сүзу техникасының ... ... ... мембрандық тангенциалдық
сүзгіштер болып табылады. Оның өзге аты «Crossflow». Сүзу, кеуек өлшемі
0,2 мкм ... ... ... арқылы тангенциалдық ағынмен
жүзеге асырылады. Бұл жүйелер, стерильді деңгейге ... ... көп ... ... мүмкіндік береді, демек шығынды ... ... ... ... ... сонымен қатар,
пастерлеу қажеттілігін керек етпейді, соның салдарынан ол «суық пастерлеу»
деп аталады.
Сыра өндірісінде ... ... ... ... ... ... ... сүзгіштердің орнына микрсүзгіштерді қолдансақ,
қалдықтарды ... ... ... ... кеөмектеседі және де
стерильді өнім ... ... ... ... ... ... өңделген ашытқыдан сыраны алу ... ... ... ... ... айырмашылығы, алыгған сыраның жоғары
сапасы мен процесстің микробиологиялық қауіпсіздігі болып ... ... ... ... қалудағы маңыздылық, ол мембраның
жіберу қабілеттілігін ... ету ... ... ол мембрана кәуегінің
ішінде болып жататын крахмал және бетаглюкан ... ... ... ... және ... адсорбациясы. Микросүзгіш
процессіндегі тағы бір маңызды фактор, мембрана ... ... ... ... бірі ... тереңдігінде. Олардың
мөлшерінен дайын сыраның сапасы байланысты болмақ. Тағы бір рет ... ... ... ... компоненттері жойылмауы тиіс және бірақ
ашытқылар мен бактериялар болмау керек. ... ... 0,5 мкм ... ... қолданғанда өнімнің сапасы сақталады.
Сүзу кезінде ашытқы суспензиясы, турбулентті ағыс арқылы ... ... ... ... және сүзілмеген өнім арасында орналасады.
Қысымның айырмашылығы ... ... ... ... өтуге мүмкіндік
береді. Сүзілген мембрана үстіндегі ... ... ... ... ... тазартылады. Сүзілгіш ағысы тұрақты болып қалады,
сонымен қатар қалып қалатын және ... ... ... тепе-
теңдік қалыптасады.
Ашытылу аяқталғаннан кейін, ашытқы қажетсіз шөгінді болып ... ... ... танктерде шөккен ашытқылардан сапалы сыра
аламыз деп болжамдамады. Сыра ... ... ... белоктар,
көміртектер, витаминдер бар және тек қана ... ... ... Ашыту кезіндегі ашытқы биомассасы 3-4 есеге көбееді, сондықтан көп
мөлшердегі ашытқылар жылсайынғы өнімнің 2-3% құрайды. Мұндай мөлшерден тағы
50-60% ... ... ... Ашытқыларды сүзудің ең жақсы кезеңі-ашыту
процессі бірден аяқталған соң.
Цилиндр тәрізді ... ... ... сыра қайнатуда стандарттық
болып табылады және оңтайлы ... ... ... автоматикалық
жүйеде ашытқыны бөлуге мүмкіндік береді. Микросүзгіш ... ... ... алу, ... сыра қайнатудың жаңа технологиясы болып
табылады, ол диатомит немесе ... ... ... ... ... сыра ... экономикалық пайданы келтіреді. Керамикалық
мембраналардың басымдылығы мынада:
- 100 атмосфераға дейін ... ... ... ... инерттік материал;
- қызмет көрсетудің ұзақ мерзімділігі;
- ысылуға тұрақтылығы (сыртқы әсер ... ... ... ... және оның шапшандығы;
- детергенттер, қышқылдар, фосфор қышқылынан басқа рН 0-14 сілтілері сияқты
тазартқыш заттарға қатысты тұрақтылығы;
- 130 ... ... және ... жақсы тазаланады.
Кесте 17- Тректік мембрана аппараты*
|Мембрана материалы ... ... ... ... ... ... ... |320мм ... ... ... мкм ... 3,0 дейін ... |150 град ... ... |
| ... ... ... аясы ... ... ... ... және ... ортасындағы химиялық |рН 2ден 12ге дейін ... | ... ... ... |1,5м2 ... кассетаның саны |3 ... ... ... |Кассетаға 5000л/ч аз емес ... ... |0,2 МПа ... ... ... құны |1 м2 үшін 50$ ... аппараттарының құны |20 000 АҚШ дол ... үшін ... құны |200 АҚШ дол ... |20825 АҚШ дол (3134 мың ... ... мәліметтері негізінде есептелінген ... ... ... ... ... ... сондықтан сыраны
пастерлеу немесе өзге өңдеу керек ... Екі ... ... ... табылады: біреуі бір күнде өңделген ... ... ... ... сол ... ... Жинақталатын
ашытқыларды ауыстыру үшін рециркуляциялық ... ... ... ... сыра үшін ... ... ашытқы шөгіндісіне
арналған резервуар дың 60-70% -на тең [32].
Температура, қысым, қайтарым айналысының ... және ... ... ... талаптарын есекере отырып бекітіледі
және автоматты түрде қамтамасыз етіледі.
Алдағы және ... ... ... арасындағы үзіліс 60 минутты
құрайды. Әр апта сайын ыстық ... мен ... ... ... ... мен сілтіні көп рет пайдалануға болады. Мұндай өңдеу 2,5 ... Сүзу мен ... ... ... ... ... ... көрсететін қызметкерлердің қажеті жоқ.
Осы сүзгіш жүйесін енгізу, келесі тармақтарда үнемдеу мүмкіншілігін
береді:
1 Сүзілген ашытқылар жылсайынғы өнімнің 2-3% ... ... ... ... ... осы ... 50-60% сыраны алуға мүмкіндік береді,
яғни өнімнің көтерілуіне себеп болады:
1631,36 мың дал*0,025*0,55=22,43 мың дал ... ... 22,43 ... мың ... ... 18- ... сүзгіш материалдарындағы үнемдеу*
|Атауы ... ... |1 ... ... ... |Сомасы, мың |
| | |кг ... ... |
| | | |мың дал), | |
| | | ... | ... |87 |0,036 |58,73 |5109 ... ... |229 |0,002 |3,273 |750 ... | | | | ... ... |62 |39,7 | ... ... | | | | ... | | | |5898,7 ... ... ... ... |
2 ... ... ... құны бойынша сатуға болады: ... ... ... мың теңге, 2 жыл қолданыста болды, пайдалану
мерзімі-5 жыл, қалдық құны 1358,4 мың теңге. ... ... ... ... ... ... бірінші шараға орай, екі жұмысшыны құю желісіне
ауыстыруға ... ал ... ... ... енгізу нәтижелері бойынша, кәсіпорынның негізгі
экономикалық көрсеткіштері келесі ретте өзгереді. Нақты мағынада өндіріс
көлемі 472,4 мың ... ... 19- ... ... тиімділік мынаны құрайды*
|Атауы ... мың ... ... ... |5898,7 ... ... көтеру |5630 ... сату |1358,4 ... |12887,1 ... мәліметтері негізінде есептелінген ... ... 45,8% ... ... мың ... және ... мың теңгені құрайды. Сатылған өнім көлемі 43,5 %-ға көтерілді
(221075,4 мың теңгеге) және 730175,7 мың ... ... сату ... үш ... орны ... ... жаңа ... қондыру, қосымша екі жұмысшыны тартуды қажет етеді. ... ... бір ... ... бұл ... ... төлеу қорының шамалы ғана
төмендеуіне әкеледі [32].
Пастеризаторды сату арқасында үш жұмыс орны ... ... жаңа ... ... ... екі жұмысшыны тартуды қажет етеді.
Кесте 20- Іс-шараларды енгізуден жалпы экономикалық ... ... ... |2006ж |1 |2 ... ... |
| ... | ... кейін | |
| | | | | | ... ... |
| | | | | | ... ... |
| | | | | | |+,- |% ... ... |мың дал |1919,36 |450 |22,43 |2391,8 |472,4 |124,6 ... ... | | | | | | | ... мағынада |мың |481720 |215127 |5629,9 |702476,9 |220756,|145,8 |
|өндіріс ... ... | | | | |9 | ... өнім |мың ... |5948,4 |730175,7 |221075,|143,4 |
|көлемі |теңге | | | | |4 | ... саны ... |201 |+2 |-3 |200 |-1 |99,5 ... ЕТҚ |мың |60790 |- |- |60487,6 |-302,4 |99,5 |
| ... | | | | | | ... |мың |2396,6 |- |- |3512,4 |1115,8 |145,5 ... ... | | | | | | ... |мың |25,2 |- |- |25-2 |0 |- ... ... ... | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |77 |60,6 |- |76,8 |-0,2 |99,7 ... ... | | | | | | ... ... |392259 |170127 |5898,7 |561072 |168813 |143 ... құны ... | | | | | | ... ... |мың ... |7262,4 ... ... |
|пайда ... | | | | | | ... ... құны|мың |120111 |8007 |1775,6 |129893,6 |9782,6 |108,14 |
|опф ... | | | | | | ... ... |Тг |4,01 |26,9 |4,0 |5,4 |1,39 |134,66 ... |% |29,8 |26,5 |31,7 |30,1 |0,3 |101 ... | | | | | | | ... ... ... ... ... сату ... үш ... орны ... ... жаңа ... қондыру, қосымша екі жұмысшыны тартуды қажет етеді. Осылайша, ППП
саны бір адамға қысқарады, бұл жылдық еңьекақы ... ... ... ... ... 21- ... ... арқасында өнім (сыра) сапасын жақсарту*
|Көрсеткіш ... ... ... ... ... |
| ... ... |кейін | |
| | | | ... ... ... ... | | | |+,- |% ... көлемі |мың дал |1919,36 |2088,79 |472,43 |129,2 ... ... дал |70,4 |28,1 |-42,3 |39,9 ... |мың дал |35,6 |25,2 |-10,4 |70,8 ... | | | | | ... |мың дал |26,6 |18,3 |-8,3 |68,8 ... емес | | | | | ... | | | | | ... ... |1 |1 |- |- ... ... | | | | ... |6 |5 |-1 |83,3 ... | | | | | ... ... ... есептелінген ... ... бір ... ... 46,5% (1115,7 мың ... ... мың теңгеге дейін өседі. Сатылған ... 1 ... ... ... ... 0,2 тиын (77 ... 76,8 тиынға дейін). Сатылған
өнімнің өзіндік құны 43% (168813 мың теңгеге) көтерілді. Пайда ... ... құн ... ... ... ... ... бұл
қосымша 52262,4 мың теңге табысқа теңестіріледі.
Қорытынды
Қазіргі уақытта зауыт күрең және ашық түсті ... ... ... ... арасында мыналар бар: «Жигулевское», «Корона Алатау»,
«Казахстанское», «Аха», «NS» және т.б. Сыра ассортименті әрдайым ... ... ... сырасы үлкен сұраныста, яғни бұл
дәстүрлі және бұрыннан келе ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, «№1 Алматы сыра зауыты» АҚ(Caspian Bevarage Holding)
шығаратын сыраның барлық сорттары барлық халық ... ... ... Алматы сыра зауыты» АҚ(Caspian Bevarage Holding) сұраныс ... ... ... ... ... білдіреді.
Зауыт шығындарды төмендетуге, өнім сапасын ... ... ... «№1 ... сыра ... АҚ(Caspian Bevarage Holding) өнімінің
сапасын көтерудің ... ... атты ... ... мен
Қазақстандағы сыра нарығын қарастырдым.
Бірінші тарауда, мен ... ... ... үшін ... ... көтеруді қарастырдым және өнім сапасының маңыздылығы
мен мәні, сапаны ... ... ... әсер ... факторлар
қарастырылды.
Екінші тарауда, 2004-2005 жылдар аралығында «№1 Алматы сыра зауыты» АҚ
кәсіпорынның шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... алу үшін, ... ... ... ... өнімінің сапасы туралы
тақырыпты ашуда, өнімді шығарудың ... мен ... ... ... және ... өнім ... ... Келтірілген
талдау негізінде, ассортиментті кеңейту және өнім ... ... ... ... орай ... ... ... үшінші тарауы
соған арналған және де ... ... ... ... сыра ... шолуы берілді.
Диплом жұмысының үшінші тарауында, ПЭТ бөтелкелерде 1,5 литрлік
көлемдегі сыраны ... ... ... кеңейту ұсынылған, бұл
кәсіпорын өнімінің ... ... ... ие ... ... береді. ПЭТ
ыдыстағы сыраны тұтыну ... ... ... беталысы бар және де ... ... ... ... ... ... жылына 450 мың далға өнім шығару көлемін және ... ... ... мың ... ... мүмкіндік береді.
Өндіріске шыққан шығындар 170127 мың теңгені ... ... ... ... мың ... Осы ... жүзеге асыру үшін 8007 мың теңге
сомасында күрделі салымдар қажет.; ... ... ... ... ... ... ... болады. Іс-шараның пайдалылығы 26,5% құрайды.
Бұдан басқа, сынбайтын ПЭТ ... ... ... ... ... ... байланысты шығындарды төмендетуге мүмкіндік
береді.
Екінші іс-шарада сүзудің озық ... ... ... ... ... ұсынылады. Мембрандық сүзгіштерді қолдану, сүзу сапасын
едәуір көтеруге мүмкіндік ... бұл ... ... ... түрі ... микробиологиялық қауіпсіздік сияқты параметрлерге әсер етеді,
сонымен қатар өнімді сақтау мерзімін қысқартпай-ақ, ... ... ... болады. Бұл сырада барлық бағалы ... ... ... береді және оның дәмдік сипатына жақсы әсер етеді. Бұдан
басқа, сүзудің (стерильдеу) ... ... ... өнімге бөгде заттардың
түсіп кетуінен сақтайды және ... ... емес өнім мен ... ... ... ... ... енгізудің жанама әсерлерінен, өндіріс көлемі шығынсыз
жылына 22,43 мың ... ... ... ... ... ... дәстүрлі
сүзгіш материалдарымен үнемдеу арқасында, 5898,7 мың теңгеге төмендейді.
Сонымен қатар, бұл іс-шара үшін 3134 мың ... ... ... ... құны бойынша пастеризациялау мен пастеризацияны сатудан бас
тарту, 1775,6 мың теңгеге дейін қажетті ... ... ... ... ... ... 31,7 % құрайды.
Екі іс-шараны енгізу нәтижелері ... ... ... ... ... ... өзгереді. Нақты мағынада өндіріс
көлемі 24,6 % -ға (472,4 мың далға) және 2391,8 мың ... ... ... ... өндіріс көлемі 45,8% -ға (220756,9 мың теңгеге) көтеріледі
және енді 702476,9 мың теңгені ... ... ... ... өнім
көлемі 43,5% -ға (221075,4 мың теңгеге) көтеріледі және 730175,7 ... ... ... сату арқасында, үш жұмыс орны босатылады,
бірақ жаңа құю желісін орнықтыру, екі ... ... ... ... Осылайша, ӨӨҚ саны бір адамға қысқарады, бұл жылдық еңбекақы төлеу
қорының шамалы төмендеуін береді.
Бір жұмысшының ... ... 46,5% -ға (1115,7 мың ... ... 3512,3 мың ... ... Сатылған өнімнің 1 теңгеге шығынын төмендету
шамалы-небәрі 0,2 тиын (77 тиыннан 76,8 ... ... ... ... құны 43% -ға көтерілді (168813 мың теңге) және 561072 мың теңгені
құрады. Пайданың өсім ... ... құн ... ... ... ... құоайды, бұл қосымша 52262,4 мың теңге табысқа теңестіріледі.
Екі іс-шараны енгізу кәсіпорыннның негізгі өндірістік ... ... әсер ... жаңа құю мен сүзу желістерін
орнату арқасында жабдықтар жаңарады. Орта жылдық ОПФ құны 8,14 %-ға ... ... ... және 129893,6 мың ... ... Қор қайтарымы 4,01
теңгеден 5,4 теңгеге дейін көтерілуде, яғни өсім ... 34,66 ... ... ... ... ... ... %-дан 30,1 %-ға
дейін, яғни 0,3 %-ға.
Осылайша, ұсынылған іс-шараларды енгізу «№1 Алматы сыра
зауытының»(Caspian Bevarage Holding) экономикалық көрсеткіштерін
жақсартуға,оның өнімінің қаладағы сауда ... ... ... ... мүмкіндікберді, өнімнің сапалық сипатын көтеруге, соның ішінде
дәмдік, бұл тұтынушылардың өнім сұранысын және келешекте кәсіпорынның
экономикалық өсімін көтеруге ықпал етеді.
Қолданылған ... ... Н.Ә. ... ... Ел ... ... халқына
жодауы. Алматы: Білім, 1997 жыл.
2. А.Қ Мейірбеков., Қ.Ә. Әлімбетов ... ... ... 2003 жыл.
3. К.Ж. Оразалин. «Кәсіпорын экономикасы» Тәжірибе сабағына ... ... - ... 2008. – ... Балабанов И.Т. Анализ и планирование финансов хозяйственного субъекта
Учебное ...... , ... и ... 2000. – 250б.
5. В.П. Грузинов. Экономика предприятия. Москва «Банки и ... ... ... 1998.- ... ... В.Я. Горфинкеля, Экономика предприятия. «ЮНИТИ»М:2001.- 285б.
7. Под. Ред. О.И.Волкова. Экономика предприятия. М-.: «ИНФРА-М», 2000. ... ... Г.М. ... ... негіздері. -Алматы 2002. -185б.
9. Бунин П.Г. «Актуальные вопросы эффективного ... ... ... 2002.-465б.
10. Қ.Ж. Оразалин., Жантасов М.М. Орысша-қазақша ... ... ... сөздік. Алматы 2003.- 450б.
11. Тулегенов Б.Т., Бельгибаева Ж.Ж., Акимбай А., Асанов Б. ... ... ... Алматы 2004. – 280б.
12. Калдыбаев О. «Экономика предприятий», Алматы 2001. – 153б.
13. Экономический рост предприятий РК. Сборник ...... 2000. – ... ... А.Н. ... өнеркәсібінің деңгейін көтерудің
экономикалық механизмі». Монография – Алматы: Экономика, 2005. – ... «№1 ... сыра ... АҚ(Caspian Bevarage Holding) 2008- ... есеп беру ... ... ... ... хозяйственной деятельности
предприятия. Проспект. ... 2000. – ... ... ... хозяйственной деятельности предприятия АПК. Минск
ООО «Новое знание» 2002. – 485б.
18. Солопенко М. АХД ... ... ... М-2002. – ... Ермолович Л.Л. «Анализ финансово - ... ... ... 2003. – ... ... Б.В. ... анализ предприятия.– М: «ЮНИТИ» 2000. –
235б.
21. ... Б.Т. ... ... Алматы Технологиялық
Университеті. Алматы 2003. – 243б.
22. «Пищевая и ... ... ... ... А. ... ... 2008ж, №9, 7б.
23. Петросян, Коновалова «Пути повышения эффективности основных фондов и
производственная мощность ... ... 2001. – ... Бунин П.Г. «Актуальные вопросы ... ... ... Москва 2003. – 475б.
25. Коновалова Н.П. «Полное использование мощности предприятий», Москва
2004. – 285б.
-----------------------
Міндеті
Бәсекелік қабілет
Баға
Сапа

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұнай-газ саласындағы бәсеке қабілеттіліктің теориялық аспектілері27 бет
Тауар және тауар өткізу31 бет
Тауар өткізуді жоспарлау31 бет
Фирма стратегиясы мен оның бәсекеге қабілеттілігін басқару84 бет
Фирма тауардың бәсеке қабілеттілігін арттыру18 бет
Фирманың бәсекелестік стратегиясын қалыптастыру76 бет
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін бағалаудың әдістемелік негіздері6 бет
«DreamPro» компаниясының даму стратегиясы93 бет
«КАЗПЛАСТ» акционерлік қоғамы12 бет
Ашық экономика мәні5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь