Руханият – адам жанының азығы

I. Кіріспе
Тәрбиенің қайнар бұлағы
II. Негізгі бөлім
2.1 Ұлттық рух бар жерде . ұлт бар
2.2 Тәрбие . тілден басталды
2.3 Тәрбиенің тірегі . теледидар
2.4 «Жүректе қайрат болмаса...» (А. Кеңшілікұлымен сұхбат)
III. Қорытынды
Қоғам өмірінде соңғы жылдары орын алған бетбұрыстар өткен тарихымыз бен жылдар көрігінде сомдалған рухани мұраларымызды бүгінгі көзқарас тұрғысынан зерделеп, ой елегінен откізу талабын алға тартып отыр. Қазақстан тәуелсіз мемлекет болғаннан бері қоғамымыздың әлеуметтік-экономикалык саяси өмірінде жасалған бетбұрыстар мен бірге, ақпарат тарату жүйесінде де елеулі өзгерістер болды.
Бүгінгі күнде еліміз еліміз әлемдік ақпараттық кеңістікке еніп, әлемнің әр түкпірінен жедел хабар алу мүмкіндігіне ие болумен қатар, қоғам өмірінде күнделікті өтіп жатқан әр оқиғаның бір сәттің ішінде жер шарына таралу шапшаңдығына қол жеткізді. Ғылым мен тәжірибеде ақпараттың еркін тасқыны ( свободный поток информации) деген ұғым қалыптасып, орнықты.
Ақпарат көздерінің көп болуы жұртшылықтың кез келген оқиға барысымен тез әрі жан-жақты хабардар болуына ықпал етеді десек те, шет елдің ақпарат агенттіктері болсын, арналары болсын Қазақстандық бұқаралық ақпарат құралдарына бәсекелестік туғызатынын жоққа шығаруға болмайды. Сонымен қатар еліміздің хабар тарату жүйелеріне жан-жақтан құйылып жатқан ақпарат тасқынының қалтарысынды жат пиғылдағы идеологиялардың бұғып жүргенін де естен шығармауымыз керек.
Осынау әлемдік бұқаралық ақпарат кеңістігінде жұтылып кетпей, өз үндерін жоғалтпай, уақытпен үндесе жұмыс істеу еліміздің ақпарат құралдарының бірінші кезектегі міндеті . Ол үшін халықтың көкейінде жүрген сұрауларды, оларды толғандырған мәселелерді таныр қырағы көз бен жеткізе білер өткір тіл, тыңдай білер құлақ керек дер едік. Бұл, әрине, еліміздің ақпарат тарату жүйесінде қуатты құралдардың бірі қазақ телеарналарына да қатысты мәселе.
Қандай да бір мемлекеттің өзіндік ұлттық болмысын, мәдениетін, тыныс-тіршілігін сырт елдерге танытатын өзіндік үні болады. Сол өзіндік үнді танытып, барша жұртшылыққа паш етер негізгі құрал – ұлттық телеарналар десек, артық айтқандық емес.
Ұлттық телеарналар тарихи, танымдық, ағартушылық бағыттағы әдеби хабарларды ұйымдастыра отырып,көрермен қауымның ой-өресінің кеңеюіне, рухани толысыуына жол ашады. Сонымен қатар мәдениетіміз бен рухани өміріміздің сұранысын қанағаттандырып, өзіндік жаңа серпіліс беретін негізгі күш – осы телеарналар екендігі жасырын емес. Ендеше, телеарна – көрермен қауымның рухани сұранысын қанағаттандыратын тәрбиенің бірден бір қайнар бұлағы, күрделі психологиялық құрал.
Ал, бүгінгі ұлттық телеарналар осынау абыройлы да аса жауапты міндетті өз дәрежесінде сезініп, орындап жүр ме? Міне, біздің қолға алып отырған курстық жұмысымыздың мақсаты да осы.
1. Барманкулов.М.К., Весь мир у вас в квартире. А.,
2. Мазғұтов.С., Көгілдір экран құпиясы.
3. Кеңшілікұлы. А., Сөз патшасы. Алматы «Дәуір», 2007.
4. Тұрсын. Қ., Көгілдір экран әлемі. Алматы «Қазақ университеті», 2007.
5. Әбдіжәділқызы. Ж., Тікелей эфир табиғаты. Алматы «Қазақ университеті», 2003.
6.Ошанова.О., Әдеби-драмалық хабарлардың қалыптасуы және даму бағыттары. Алматы «Қазақ университеті», 2004.
7. «Айқын» газеті, Дидар TV., №15(204) 17 сәуір, 2008
8. «Айқын» газеті, Дидар TV., №15(204) 17 сәуір, 2008
9. «Ана тілі» газеті, Көк сандықты ашып қара., №1(942) 8 қаңтар, 2009
10. «Дала мен қала» газеті, 7 күн., № 1(280) 5 қаңтар, 2009
11. «Дала мен қала» газеті, 7 күн., № 2(281) 22 қаңтар, 2009
12. «Дала мен қала» газеті, 7 күн., № 3(282) 29 қаңтар, 2009
13. «Дала мен қала» газеті, 7 күн., № 4(283) 5 ақпан, 2009
14. «Дала мен қала» газеті, 7 күн., № 5(284) 12 ақпан, 2009
15. «Түркістан» газеті, №12(766) 26 наурыз, 2009
        
        КІРІСПЕ
Қоғам өмірінде соңғы жылдары орын алған бетбұрыстар өткен ... ... ... ... ... мұраларымызды бүгінгі көзқарас
тұрғысынан зерделеп, ой елегінен откізу талабын алға тартып ... ... ... ... бері ... әлеуметтік-экономикалык саяси
өмірінде жасалған бетбұрыстар мен бірге, ақпарат тарату жүйесінде де елеулі
өзгерістер болды.
Бүгінгі күнде еліміз еліміз ... ... ... ... әр түкпірінен жедел хабар алу мүмкіндігіне ие ... ... ... ... өтіп ... әр оқиғаның бір сәттің ішінде жер шарына
таралу шапшаңдығына қол жеткізді. Ғылым мен ... ... ... ( свободный поток информации) деген ұғым қалыптасып, орнықты.
Ақпарат көздерінің көп болуы жұртшылықтың кез келген оқиға барысымен
тез әрі ... ... ... ... ... десек те, шет елдің ақпарат
агенттіктері болсын, арналары ... ... ... ... бәсекелестік туғызатынын жоққа шығаруға болмайды. Сонымен қатар
еліміздің хабар тарату жүйелеріне жан-жақтан құйылып ... ... ... жат ... идеологиялардың бұғып жүргенін де
естен шығармауымыз ... ... ... ақпарат кеңістігінде жұтылып кетпей, өз
үндерін жоғалтпай, уақытпен үндесе ... ... ... ... ... ... міндеті . Ол үшін халықтың көкейінде жүрген
сұрауларды, оларды толғандырған мәселелерді таныр қырағы көз бен ... ... тіл, ... ... ... ... дер едік. Бұл, әрине, еліміздің
ақпарат ... ... ... ... бірі қазақ телеарналарына да
қатысты мәселе.
Қандай да бір мемлекеттің өзіндік ұлттық болмысын, мәдениетін, тыныс-
тіршілігін сырт елдерге ... ... үні ... Сол өзіндік үнді
танытып, барша жұртшылыққа паш етер негізгі құрал – ұлттық ... ... ... ... ... тарихи, танымдық, ағартушылық бағыттағы әдеби
хабарларды ұйымдастыра ... ... ... ... ... жол ашады. Сонымен қатар мәдениетіміз бен рухани
өміріміздің сұранысын қанағаттандырып, ... жаңа ... ... күш – осы ... ... ... емес. Ендеше, телеарна –
көрермен ... ... ... ... ... ... ... бұлағы, күрделі психологиялық құрал.
Ал, бүгінгі ұлттық телеарналар осынау абыройлы да аса ... ... ... ... ... жүр ме? Міне, біздің қолға алып отырған
курстық жұмысымыздың ... да ... ... ... ... ... ... көрелік.
2.1. Ұлттық рух бар жерде – Ұлт ... елде ... ... ... ... Керісінше, олар
прогрессивтік өлшеммен жауыннан ... ... ... өсіп
келеді. Оған заң тұрғысынан ерекше жағдай жасалып, ... ... бұл ... ... даму ... ... ... бостандығы іс жүзінде жүзеге асып жатқандығының көрінісі. ... ... Азия ... ... ... жоқ десе де болғандай. Демек, қазақ
елінде тәуелсіз телеарналарға өріс кең.
Халықтың санасын, идеясын қалыптастыруда, алға қарай адымдап ... алар орны ... Ол ... өзін-өзі тануына жәрдемдеседі,
ұлттық намыс, ел ... және ... ... деген ұғымдарды
қастерлеуге, ұлттық құндылықтарды сақтауға үйрететін ... ... ... ... ... да ... ... табылады. Бұл абыройлы да аса
жауапты міндетті еліміздің телеарна журналистері үнемі ... ... ? – ... ... ... ... Бір қарағанда «иә» деп ... ... Ал ой ... ... толғанып, саралап көрсеңіз олай ... ... ... ... деп ой ... де негіз жоқ емес сияқты. Ендеше дәлел ... ... ... ... Өздерін елдегі көрермені ең көп
телеарналардың көшбасшысы санайтын ( ... ... да ... «КТК»
телеарнасының апталық көрсетілім кестесіне үңіліп көрейік. Мысалы, дүйсенбі
күні әдеттегідей жаңалықтар топтамасы: «Займемся здоровьем», ... ... ... ... ... ... жұрт», «Ең күлкілі
сәттер». Телеарнаның түпнұсқа бағдарламаларының бары осы. Бұның озі отандық
телеөнімдер емес. «КТК» - лықтар төлтума ... ... ... ... елуде елу талабын шетелдік телехикаларды аударып берумен
толтырып отырғанын байқауға болады. ... түн ауа ... ... ... ар ... ... тауқыметі», «Қылмысқа қарсы күресу бөлімі»
тәрізді телехикаялар дәлел. ... ... ... ... ... кім ... сағат 07.00 – де мультсериял, 07.30 – да «Алаң жұрт» ... – да ... ... құпиясы» (қайталау), 09.35 – те «Ең күлкілі
сәттер», 12.30 (қайталау), 12.55 – те телехикая «Тәттілік құпиясы», 13.55 ... тағы ... ... пен ... ... осылай хикаялар күн
сайын жалғасып жатады. Ал ... ... ... ... бір рет ... ... телеарнадан неге көрсетілмейді?
Тәуелсіз қазақ электронды ақпарат әлемінде өзіндік орны бар беделді
телеарнаның ... ... ... ... ... ... шетелдік телехикаялармен жүзеге
асыра ма? Отандық төлтума телеөнімдер қайда? Оны өзіміз жасамасақ кім ... ... ... ... «31», «Таң» телеарналарында да орын алып
отырғаны баршаға аян. ... ... ... ... ... жүре ... ... бүінгі ұлттық телеарналар жастардың рухани
қажеттіліктерін қаншалықты ... ...... ... ... ... ... тыңдап көрген болатынбыз. Жастар ойы
төмендегідей:
Думан: - Өзім ... көп ... ... ... ... ... кабельдік арналар көбірек ұнайды. Ол жерден спорт
болсын, басқа ... ... ... тек ... ... ... елде ... өзгерістерді білу үшін ғана қосамын.
«КТК» арнасынан ... ... ... мен «Ел ... ... ... ... көремін. Бүл тек ақпараттық бағдарламалар. Ал,
көңіл көтерерлік сапалы бағдарламалар, меніңше, жоқ. Жалпы шоу жасау әлі ... ... ... ... ... ... төл ... жасауға
көбірек машықтанса жақсы болар еді. Себебі, қазіргі ... ... ... ... ... Біз өзге ... өміріне, солардың
болмысына еліктеп өсіп келе жатқан сияқтымыз. Солардың ... ... ... ... ... ... ... ұлттық ерекшелігімізді, ән-күйімізді ... ... ... неге жоқ? – деп. ... ағалар мен
апалар осы жағын ойласа екен.
Әсем: - Маған «Қазақстан» Ұлттық арнасынан әр жексенбі ... ... ... ... ... ... ұнайтын. Меніңше, ол бағдарлама жастар
аудиториясының көбіне ұнайтын сияқты. ... ... ... дәл осы бағдарлама
сынды жастар өмірін көрсететін бағдарламаны басқа телеарналардан көрмеппін.
Сонымен ... ... ... ... ... ... ... өте ұнайды. Себебі, «Шашуда» тек қазақша әндер беріледі. Ал,
«Бойжеткенде» жас қыздарға тәлімі мол ... ... ... ... «31» ... «Рахат» арналары неге жасамайды?
Олардың шамасы келмей ме? Жоқ, әлде мүмкіндіктері жоқ па? ... ... ... телесериялдарын бере бергенше бір сәт өзіміздің
еліміздің өмірінен түсірілген ... ... ... ... ... ... ән-күйімізді берсе ғой дейсің. Әсіресе, жастарға,
студенттерге арналған ... көп ... екен ... ... , ... ертеңіміз ғой.
Мәдениет – адам өмірінде ерекше орынға ие және ... мен ... ... десек, бүгінде халықтың жүрегіне құятын бірден-бір
құрал – ол теледидар. Назар аударыңызшы, ... ... ... ... жатқан телеарналар бар ма? Оны шам алып іздесеңіз де
таппайсыз. Демек, келешек ... ... бойы ... ... ... ... мәдениеттен, ұлттық құндылықтардан ада, хабарсыз
өсіп келе жатыр деген сөз бе? ... ...... ... – ең ... ... мүддесіне қызмет ететін ... ... ... , ... ол өмір ... ... ... Бірақ, ақша
қуып, ел мақсатын оның жолына ... шалу әсте ... ... халықтың наным, түсінігін, ойын, көзқарасын қалыптастыратын
бірден –бір құдіретке ие. Біз осы ... ... ие бола ... ... аян. ... ... ... де, ұлттық идеямыз да
кең өріс ала алмай, тұсаулы аттай ... ұзай ... ... ... ... ... ақпарат құралдарында Ата
Заңның ұйғаруы бойынша, ... ... ... ... ... елу пайызға жеткізілсін деп талап қойғанына да бірнеше жылдың жүзі
болды. Ол ... ... ма? Тек ... «нанын» жартылай жеп отырған
«Хабар», «Қазақстан»,»Ел арна», ... ... ... ... ... «31» арна, «КТК», «Таң», «НТК» телеарналары елуде елу
талабын ішінара орындап, ал енді біреулері оған пысқырмайтын да сияқты.
Мемлекеттік тілде ... ... ... кино ... келетіндердің
құқын көзге ілмей отырған арна – «Еуразия». Осы арнаның 29 ... ... ... ... «Асыл арман», «Көзкөрген», «Қырық
өтірік» деген үш-ақ көрсетілімді әзер таптық. Себебі, олар күндіз емес түн
ортасы ауа , ... ... ... ... жатқанда 04.15 – тен бастап
05.35 – ке ... ... ... ... ... ... бар жиынтық
көлемі 1 сағат 20 минуттан аспайтындығын ... ... Ал ... 07.00 ... келесі таңғы 06.05 – ке дейін хабар тарататын телеарнаның бұл ... бір ... ... ... ету емес пе? ... көрермен көз ілмей таңғы
сағат төртке дейін күтіп отыру керек пе? ... ... де олай ... ... ... ұғымында, мемлекеттік тілді
көрермендер үшін тер ... ... ... бату – ... сыймайтын жайт
сияқты көрінеді. Қоғамда мемлекеттік тілге деген қажеттілік әлі өзінің
мәртебелі дәрежесіне жеткен жоқ. Өзге ... ... ... ... өзі ана
тіліне бір кісідей бет бұра қойды деп айтуға әзір ауыз бармайды.Осындай
жағдайда елу пайыз – «есі ... ... деп ... ... ... ... ... бизнес көзі. Олар үшін қазақ
тілділердің өз тілінде ақпарат алу ... ... ... болу ... ... Бір ... ... мұндай мәлімдемелердің барлығы теледидар
тізгінін ұстап отырған өз қандастарымыздың аузынан ... Бұл ... ... ... ... мына бір ... айтпай кетуге
болмас. «Ел арна» ... ... ... гөрі Шығыстың фильмдеріне
көбірек көңіл аудара бастағаны, әрине, ... ... ... ... ... атыс ... анайы дүниелері сананы әбден жалықтырады.
Бірақ аталмыш Шығыстың сериалдары алдымен орыс тілінде көрсетіледі де, ... ай ... ... ... ... көрсетіледі. Орыс тілінде көріп
алғаннан кейін оның қазақ тілінде бәлендей әсері болмай қалады. ... ауыл ... және ... ... ... ... үшін ... ана
тілімізде көрсетіліп, сонан соң орыс тіліндегі баламасы берілсе дұрыс ... ... ... тағы бір ... яғни аргументі: қазақ
тілінде тәжірибелі телевизия мамандарының аздығы. Сонда азды-көпті отандық
қазақ тілді ... ... ... даярлап беріп жатыр ма деген
орынды сауалдың тууы заңды. Телеарналарда екі тілде де қызмет етіп ... мен ... аз ба? ... ... ... ... ... иелері де
тележүргізушілер болып жүр. Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық ... ... ... ... ... да қазақ бөлімі мен орыс
болімінің ... ... ... ... де ... енді оған ... басқа
жоғары оқу орындарындағы журналистика бөлімдерін қосыңыз. Иә, сан ... сапа ... ... ... рас. Бұл ... ... ... да
болашақ мамандарын іріктеп алуға мүдделі болатыны түсінікті. Мәселе, қай
басшының қалай іріктеуінде. Соңғы жылдары ... ... ... ... ... бірақ ол біздің қалаған деңгейімізден әлі төмен. Тілге деген
жеткілікті сұраныс жоқ. Ол ... ... ... ... ... өз ... өмір сүре отырып, ана тіліндегі хабарларды түн ауа
көретін жалғыз ... біз ... Ал, ... болса, қызғылықты,
тартымды, ең бастысы рухани жан ... ... ... мәнді
хабарларды ынтыға іздейді.
«Тіпті, көгілдір экранды қоссаң жылап жібергің келеді. ... ... ... өмірден түңіліп кетесің. Әр ... ... ... ... пен ... ... рухани болмыс, қазақи қалыптан
ажыратар батыстық мәдениет насихаты.
Теледидар – ол күрделі психологиялық ... ... мен ... ... де ... ... ... Жасы жетпей жас балалар қит ... деп шыға ... Олар ... не ... ... ... ... демес еді ғой. Ал қыз-келіншектер қауымы болса сериал сылқымдарының
кейіпіне әбден кіріп ... ... ... ол да насихаттың бір жолы ма,
сол сериалдар қазақ тіліне ... ... ... Онда да біз ... тұрпайы қазақ тілінде. Тілдік нормалар мүлде сақталынбайды. Бұлай
жалғаса ... ... мен ... ... біз ... да ерте
келеді.» - деп пікірін білдіріпті Бәйтерек ауылының тұрғыны ... ... ... « Дала мен ... газетінің «7 күн» айдарына
жазған мақаласында. Бұдан не түйеміз?..
2.3. Тәрбиенің тірегі - теледидар
Еліміздің қоғамдық, саяси, ... ... ... ... орны ... ... көзі қарақты әрбір азамат біледі ... ... ... ... ... ... электронды ақпарат құралдарының
дәуірі. Ол ... жер ... ... бар ма екен ... ... де. Осы ... ... құралдың ауаны халықтар арасындағы
көңіл –күйдің, қарым ... ... , ... ... бәрімізге
белгілі. Сондықтан да бұл күшті құралды ... ... ... ... ... ... елдер өздерінің телеөнімдерін әр түрлі жолдармен
басқа елдерге жеткізеді. Біріншіден, өзінің насихатын жүргізеді, ... ... ... екі жеп биге ... Сонда кім ұтылады? Әрине,
шет елдің телеөнімдерін тұтынатын біз сияқты ел ... ... ... ... ... да ... Халық ұлттық менталитетінен айырылады. Бұл –
аксиома.
Кезінде ... оның ... ... ... ... ... арттырып, шет елдік телеөнімдерді тарату көлемі ... ... ... мәселесі көтеріліп, біраз игі қадамдар ... ... ... ... беті бері қарай бастағандай болып еді.
Бірақ, бері келе сөз бұйдаға салынып, осы бір ел үшін ... ... ... ... сияқты. Бұған ... ... ... «сөз
бостандығын», «сенім бостандығын» желеу еткен шетелдік, отандық, қоғамдық
ұйымдардың өре ... ... ... болса керек. «Қорыққанға қос көрінеді
демекші, «бұнымыз орыс тілді көрермендердің ақпарат алу құқын ... ... деп ... бүгінде бұл мәселені жылы жауып қойғандай
көрінеді. Таратып айтсақ, ... ... ... ... телеарналардың
ықпалы да күшейіп, телеөнімдері де көптеп таратыла бастады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... берілетін
хабарлардың саны да, сапасы да өзгеріске ұшырай ... ... ... Тізгінді қолға алғаннан кейін «қожайын» есіктен кіріп, «төр менікі»
деуге көшкен. Оны көрсетілім уақыттың көбі ... ... ... ... ... Ал еліміздегі алғашқы коммерциялық жекеменшік
«КТК» телеарнасын әлі күнге дейін қай елдің отын оттап, суын ішіп ... ... ... анау жоқ, ... ... ары аса алмай отырған
телеарнаның алға қойған мақсаты қандай? Нені көздейді? Неге ... ... ... ... ... ... өз ... бара жатқан сияқты. Әрине, оның арты неге апарып соғатынын бір құдай
біледі. Сана бірлігі, ой ... ... ... ... ... ұлттық
мүдде бірлігі де болмайтыны өзінен өзі түсінікті. Қазіргі таңда оны
жасайтын әрі ... ... бір ... ... ... болып отыр.
Себебі оның аудиториясы өте кең. ... да оны ... ... ... ... ... елімізде де, шетелде де жоқ
емес, бар,
Мемлекеттік тілдегі хабарды көбіне түн ауа ... ... ... ... «31», және ... ... ... телеарналар ендігі
жерде «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» заңға енгізілген түзетулер мен
қосымшаларға сәкес ендігі ... ... күні бойы ... ... берілуі
тиіс көрінеді. Әрине, бұл қуана қабылдайтын дүние. Демек, ендігі кезекте
қазақ тілді көрермендердің, яки азаматтардың ақпарат ... құқы ... сөз. Енді ... ... ... көріп, түнде ұйықтайтын
болады. Егер заңда көрсетілген талап орындалса. Бірақ, бір қыз ... ... ... ... не ... тойыма» - деп, соның кебі келіп жүрмесе
болғаны. Көрерменге осындай ... ой ... ... ... қатаң
бақылап отыратын елімізде бір орган немесе бір ... бар ма? ... Ол – ... және ақпарат министрлігі.
Әрине, мемлекет халықтың мәдени және ... ... ... ... ... ... салаларда ірі
бағдарламаларды жүзеге асырып жатқанымен, ескерілмей жүрген ... ... аз ... ... және шығармашылық ұйымдардың зерттеулері елдің рухани
сұранымының қанағаттандырылу деңгейі ... ... ... анықталмайтындығын, соған орай мәдени өмірдің кейбір түйткілдері
назардан тыс қалатынын дәлелдеп отыр.
Мәдениет және ақпарат ... ... ... ... ... қазақ тілінде берілетін хабарларының үлесі 50
пайыздан кем ... Ал осы елу ... ... ... қазақ тіліне
аударылған сырт елдердің телеөнімдері екенін кім ескереді?
Әзірге ... ... ... ... ... ғана ... тиісті
министрліктер бұл орайда сөз бола қалса, телеарналардың рейтингін ... ... - ... – Медиа» деген агенттік. Сол ... ... ... ... ... ... тілге қырын қарайтын
арналарды алға ... ... ... ... ... ... бір мәселе: мұндай агенттіктердің зерттеулері
ұдайы біржақты ... ... ... рухани талаптар ... ... ... ... ... ... алады.
Көшбасында әдетте ресми тілді «Еуразия» телеарнасы тұрады, қазақ ... ... ... ... ... ... ... соң әлгі
агенттіктің сыры ішінде ме дейсің.
Мәдениет және ... ... тағы бір ... сүйенсек,
«Хабар» агенттігі қазақ тілінде аптасына -29, «Рахат ТВ» арнасы – 22, ... - 21, ... ... -14, «КТК» арнасы болса – 8 хабарды эфирге
шығарады екен. Бұл ... ... ... ... ... республика
халқының 60 пайызынан астамын құрайтын елдің рухани, тілдік, мәдени құқы
қайда? Оны ... және ... ... ... мен ақпарат
құралдары қайда? Біз мұны неге әлеуметтік-ұлттық мәселе деп қарамаймыз?
Көтере-көтере көтерем болған осы өзекті шараларды ... ... ... ... ... жеткен сияқты. Парламент Мәжілісінің жекелеген
депутаттары бұл мәселелерді дүркін -дүркін көтерді, дәйектеудің ... атап ... ... ... бойы қазақ тілінде хабар тарататын
телеарна болсын деді.
Мәжілістің әлеуметтік-мәдени даму комитетінде осы ... ... ... ... ... бас ... бұл ... республиканың
телеқызметі сандық технологияға көшкенше мүмкін емес деп мәлімдеді. Ал біз
бұл технологияға қашан көшеміз? Ол жағы ... ... ... жүргенде, Ресейдің медиа алпауыттары
телеарналарға қол сала бастады. Сол елдің «СТС ... ... «31» ... ... құны 65 ... АҚШ ... құрайтын 20
пайыздық акциясын сатып алып, қазақ ... ... ... ... ... салмағы бар «Ай, керім», «Замандастар», «...Кім?» секілді
көпшілік қолды хабарлар ел орнына отырмайтын беймаза мезгілге ауыстырылды.
Олардың ... «СТС ... ... ... телеқойылымдары басты.
Соңғы кезде қазақ телеарналары үшін орыс тілді бағдарламалардың
тікелей ... ... ... ... ... ... ... алдымен
орыс тілінде жарық көрген бағдарлама көп ұзамай міндетті түрде темлекеттік
тілде ... ... бір ... ... Алматы телеарнасында ашылған
бақсы-балгер, көріпкелдер сайысатын «Қылкөпір» атты жаңа жоба көрер көз бен
естіген ... ... ... телеарнасынан көрсетілетін ... ... ... көшірмесін көрсету кімге керек еді?
Әр жексенбі сайын сағат 21.00 – де болатын ... ... ... 8 ... күні ... ... еді. Осы ... 20 минуттық бұл бағдарламаны
ашудағы мақсат не? Қандай аудиторияға ... ... ... ма? – деген сияқты сауалдар өзінен өзі туындайды. Мұнда да
«Битва ... ... бір топ адам ... ... көрсетеді. Бірақ қатысушылардың 95 пайызы мүлт кеткендіктен
алғашқы сайысқа алты адам ғана ... Бұл ... өзі көп ... ... ... көбісі көбісі өз шамаларын білгендіктен,
әлде намыстанды ма, әйтеуір түрлі себептермен сайысқа түсуден бас ... бірі өз ... ... ... ... енді
біреулері «осы тапсырма жайлы аян алдым», «қамшымен ұру ... ... ... ... ... ... мықтылықтарын айтып жатса, тағы біреуі
«...мен адамның үйінің, көлігінің, ... ... таза ... ... ... бағдарламада қатысушыларға берілген тапсырмалар жайлы бірер сөз.
Бірінші тапсырма ортаға қойылған қара жәшіктің астында ... не ... ... ... сайыскер 80 жастағы әже жасырулы ... ... ... сайыскер «Бұл өлі де емес, тірі де емес, бір зат» ... әрі ... ... ... ... бұл сайыста Жанар Өмірқұлқызы,
Оразгүл Қадырбайқызы және Александр Волков деген үш сайыскер ғана ... ... ... дәл тапты. Жанар есімді сайыскер затты анықтау
барысында « қарсы энергия көп болды» десе, Оразгүл ... ... ... ... ... жоқпын» дейді. Қалғандары: «бұл кісіде тіл, көз бар,
қолымыз ауырып кетті» деген уәж ... ... ... телеарнасының қызметтік машинасының жүргізушісі
кім екендігін анықтау. Бұл жолы Гүлбахрам ... ... кісі ... (әр ... ... жақындағанда кімге қарай бұрылатыны арқылы)
көлік иесін тура ... Осы екі ... ... өткендері келесі кезеңге
өтеді.
Енді аталмыш бағдарламаларға қатысты айтар ой:
Бірден айтатынымыз, көшірмелік көзге ұрып тұр. ... ... ... ... ... ... ... –білгендерін басқа бөлмеде
болжау керектігі мен бағдарламаның алғашқы жүргізушісінің ... ... де ... ... ... ... ... көрсетілімін
Досан Ататілеев жүргізді. Балгерлерді келемеждей жөнелген жүргізушінің бұл
жолғы тапсырмасы ... ... үш ... ... ... бар ... ... осы жолы да Г тәріздес темір ... ... ... ... ауыратынын анықтаса, тағы біреуі қолындағы қамшысы мен
құмалағына жүгінді. ... бұл ... ... да ... ... ... ... тапсырма көздерін байлап, ... ... ... ... ... ... ... Барлығының жауабы 40-50
жастағы ер адам және екі баласы бар ... ... ... бұл ... ғана ... үлгерген , екі бала тұрмақ әлі отбасын ... ... еді. ... ... алдындағы Еркінді көрген біреуі: «Хорошо что,
әйел адам ... деп ... ... ... ... ... Олар қандай әсер
алғандарын, қандай күйде тұрғандарын ұлты қазақ болса да бір-бірінің сөзін
бөле орысша ... ала ... ... ... ... ... ... мүлде сенбеймін, барлығы Алланың қолындағы
шаруа» деген ойын да ... Ал ... ... ... ... ... ... те, қазіргі кезде көрермен көзайымына ... ... мол ... ... да жоқ ... ... ... пікіріне
назар аударсақ, әр санын асыға күтетін, қызықты да тартымды, халқымызға,
өскелең ұрпаққа берері мол рухани, танымдық ... ... ... ... ... ... «Таразы», «Өмірге құштарлық», «Кеш
қалмаңыз», «Біз айтсақ...», сондай-ақ «Қазақстан» ұлттық арнасындағы «Дала
думан», «Дарабоз», «Көкпар», «Өмірдің өзі», ... ... тағы ... ... ... жатық, тартымды.
Енді аталмыш бағдарламалардың бірнешеуіне нақтырақ тоқтала кетсек:
«Хабар» арнасының әлеуметтік әрі рухани бағыттағы жобаларының бірі
«Өмірге ... деп ... ... жобасының продюссері Жанар Адамбаеваның айтуынша,
бұл - әбден пісіп-жетіліп, үлкен әзірліктен кейін ғана ... ... ... ... ... ... ... 2007 жылғы
қатысушыларының материалын сараптау ... ... ... атты шағын
эссеге аса көңіл бөлдік. ... ... ауыр ... тартқан мүгедек
жанның тағдырды жеңіп, әп-әдемі отбасын құрып, бақытты ғұмыр кешуі жайында
еді. Жаңа жобаның ... сол ... ... болатын. Кейін оның концепциясы
әзірленіп, ... өзге де ... ... ... ... ... ... жөн көрдік» дейді Жанар Адамбаева.
Қазір телеочерк екі тілде шығады. Орысша нұсқасы – «Все в ... ... ие. Бір жыл ... уақыт ішінде «Өмірге құштарлық»
бағдарламасының ... ... ... ... жол ... үлгерді.
Соның бірі – көз жанарының қараңғы әлемінде жүріп-ақ жоғары білім иесі
атанып, өмірдегі өз ... он екі ... сау ... ... қалап келе
жатқан Кенже есімді жас жігіттің тағдыры болса, екіншісі, тірек мүшелерінің
дұрыс жасамауына қарамастан, өмірден еш түңілместен, ... жеңе ... ... ару ... ... ... Әсел ... айтуынша, қилы тағдырлы адамдармен
жұмыс жасау ... ... ... де, ... ... де ... «Өмірге құштарлық» өзімізді де қайсарлыққа, тағдырды тең
таразылай ... ... ... Аталмыш жоба жарыққа шыққалы бері
редакцияға ... ... ... да ... ... тағдырлы бауырларымыздың
ерлікке бергісіз өмірін Қазақстанның қай ... ... да ... ... ... ... ... Әсел Рысқұлова. Фильмнің эфирге шығу жиілігі
– айына екі рет.
Жобаның басты мақсаты – елеусіз ерлік ... ... ... Қоғамда
қалыптасып қалған мүгедек жандарға деген мүсіркеушілік, аяушылық болмаса,
менсінбеушілік ... ... ... ... ... ... ... өз
бағындырар биігі бар екендігін сездіру болып табылады. «Өмірге құштарлық»
бұл ... ... ... жасап келе жатыр десе де болады.
Бәрінен бұрын бұл ... ... жаңа ... ... аса
қуантарлық жайт. Себебі, соңғы жылдары төл телеарналардағы ток-шоу, түрлі
сұхбатқа құрылған тың ... ... ... телеочерктер, деректі-
көркем фильмдер қатары сиреп кеткені ... ... Ал ... кем ... ... ... хабар тарататын телеарнаны бағдарламалар, кинолар, одан қалды
концерттермен толтыру көрерменді жалықтырып жіберері хақ. Әрине, бұл ... ... ... ... пен ... ... да талап ететінін де
ескеру керек. Десек те, әр телеарнаға осы ... ... ... бірнеше
телекөрсетілімнің қажет екенін уақыттың өзі қажет етіп ... ... ... ... ... ... аз уақыт болса
да, көрермендер ... ... ... тағы да бір жоба – ... деп ... айтсақ...» бағдарламасының продюссері әрі жүргізушісі Ринат
Думанұлының айтуы бойынша, аталмыш жоба ... ... ... заңды жалғасы, өзгеріске түскен нұсқасы екен. ... ... ... ... өзгешелігі, негізгі ерекшеліктеріне
тоқталатын болсақ, «Төртеу түгел болсада» ортаға үш адам шығып, ... сол үш ... үш ... ... ... болатын. Ал,
«Біз айтсақ...» бағдарламасында екі адамның көзқарасы болады. ... ... да ... «сен тұр, мен ... ... танымал,
бесаспап тұлғалар. Бұл бағдарламада екі түрлі көзқарас қана емес, екі
позицияның, керек ... екі ... ... ... ... ... ... өзі нақты «иә» немесе «жоқ», «дұрыс» немесе «бұрыс»
деген позицида талқылана ... ... ... ... тағы бір
ерекшелігі – студияға көрермен болып ... ... ... ... ... арнайы шақырып әкеліп декорация үшін отырғызып
қоятын студенттері емес, ... ақыл ... ... ... көзі ашық белсенді азаматтар.
Рухани әңгіме
Амангелді Кеңшілікұлымен болған сұхбат
1. Аға, әңгімемізді ... ... ... ... жайында қысқаша айта
кетсеңіз.
Амангелді Кеңшілікұлы: Мен 1968 жылы Алматы қаласында өмірге келдім. Сол
жылы әкемнің ағасы Бақтыбай ... ... ... ... ... көріп, «қой сендер бұл баланы ... ... деп ... алып кетеді. Торғайға барғаннан кейін әжем үлкен той ... ... алып ... «Бұл бала Торғайға аман-есен жетті, есімі
Амангелді ... деп ... да әжем ... ... ... кім? ... жас журналистерге көңіліңіз тола
ма және олардың аға буын өкілдерінен ... ... бар? ... жаңа серпіліс әкеле алады деп ойлайсыз ба?
Амангелді Кеңшілікұлы: - Журналистикаға менің көзқарасым басқа. ... ... бар. Ол – ... ... ... басылымдарда
жұмыс істейтін журналистер тек билікті қаралайтын мақалаларды береді. Ал
ресми басылымдарда журналистердің тек ... ... ... ... бұл дұрыс емес. Себебі, Журналист деген осы екі
ортада, яғни қоғам мен биліктің ортасында ... ... ... ... ... ... екі жақты қарастыра отырып, барын бар, жоғын ... ... ... ... ... ... Сондықтан мұның бәрі әлі бізде
журналист мәдениетінің қалыптаса қоймағандығының дәлелі. Ал енді жас
журналистерге келетін ... өсіп келе ... жас ... көп.
Олардан, озіңіз айтпақшы, жаңа үн, жаңа сілкіністі ... Өсіп ... ... ... – ойы ... ада ... ... Бір таң
қалатыным, бәлкім заманның ... ... 3, 4 – ... оқып
жүрген жас журналистер өндіріске етене араласып, өзіндік ой білдіріп,
қоғам дамуына өз ... үлес ... ... Бұл – білетін
журналитердің қатары көбейіп келе жатыр деген сөз. Өте ... ... біз ... жылдары көбінесе теориялық білімді 5 жыл бойы ... тек ... ... ... ғана ... алатынбыз. Бұл
тұрғыдан қазіргі журналистерге көңілім толады.
3. « Қазақтың көп жағдайда қатігез, қайырымсыз келетін себебі - өз ... ... ... ... - ... ... «Сөз патшасы»
кітабыңызда. Ал, сол ұлтқа деген ... ... ... ояту үшін ... ... ... болмаса,
Ұйықтаған ойды кім түртпек.
Ақылға сәуле қонбаса,
Хайуанша жүріп күнелтпек».
Қоғамның, адамның бүкіл трагедиясы, өкінішке қарай, ... ... ... ... қай сала ... ... басында отырған адамдардың
жүректерінде қайраттарының жоқтығы. Сондықтан олар кез келген нәрседен
қорқады. ... ... ... ... ... да ... Қазіргі
билік басында отырған адамдарды ақымақ деп айта алмайсың, олардың барлығы
да ақылды. Тек сол ... ... жоқ. ... ... дүниелер жасайын
деп ойламайды. Абай атамыз айтпақшы, ... ... бар» ... ... ... ... ... қоғамды сілкінтерлік тың
дүниелердің өмірге келуі әбден мүмкін. Сонымен қатар, әрбір қазақ өз
ұлтын, өз ... ... сүюі ... ... махаббат бар жерде
Руханияттың төмен болуы мүмкін емес.
4. Телевизияның ... ... орны ... зор. Бұл ... телеарналар өз міндетін толықтай атқара алып жүр ме? Осы
тұрғыдағы ойыңызбен бөлісе кетсеңіз.
АмангелдіКеңшілікұлы: Телевидение , негізінен ... ... ... салада диалог жанрын жетілдіру керек. Біздің телевидениеде ... ... ... ... хабарларымыздың көбісі сол баяғы, он жыл
бұрынғы Ресей телеарналарында көрсетіліп, әбден жауыр болып тастап кеткен
бағдарламаларды біз ... ... ... ... ... ... ... жаңа хабарлар жасау кажет. Ол хабарлар адамды
жалықтырмайтын, сөзі аз, ... ... көп ... ... ... ... ... деген хабарын қарасаңыз, олардың жай
қарапайым адамдардың болсын, өнер адамдарының болсын өмірлерінен қандай
керемет хабарлар дайындап ... Ол ... ... ... ... бағдарламалардың бойында тағдыр бар, адамды толқынтатын керемет-
керемет тақырыптар бар. ... ... ... әлі сол ... келе ... ... ... рухани саласына жаңа
сілкіністер, тың идеялар керек. Ол үшін ең алдымен қазіргі ... ... ... кетіп, басқа жаңа менеджерлер керек. Жаңа үн,
жаңа серпіліс қажет. Менің ойымша, ... ... ... ... ... хабарлар жоқтың қасы. Әдеби, мәдени сыншы ретінде
айтарым, телевизиядағы рухани хабарларға менің көңілім ... ... ... ... үшін ең алдымен Рух биік болуы тиіс» екендігін
ескерсек, бүгінгі ... ... ... ... ... ... болады?
АмангелдіКеңшілікұлы: Биік Рух дегенді мен ... деп ... ... кез ... ... ... ... болсын, онда отыратын адам
тұлға болуы керек. Мысалы, телевизия саласының тұлғасы, әдебиет саласының
тұлғасы,журналистика саласының тұлғасы. ... ... ... ондай
тұлғалар жоқ. Телевизияда сондай Рухы биік тұлғалар болмағаннан кейін
шығармашылық ұжым қалыптаспайды. Мысалы ... ... ... ... ... ... Сағат Әшімбаев сынды биік тұлғалар
болды. Әрине, қазіргі заман үшін ол ... ... сәл ... сол ... үшін керемет дүниелер еді және олар халықтың рухани
сұранысын шын мәнінде қанағаттандыра алды. ... ... ... ... ... бұл салаға қызметкерлердің көбісі тамыр-таныстық арқылы
келеді. Мұндай дерт тек қана ... ... ... ... ... ... ... Телевидениедегі руханият саласы дұрысталу үшін ең бірінші
жүректе қайрат, ұлтқа деген ... ... ... ... - ... ... ... сұранысын қанағаттандыратын
тәрбиенің бірден бір қайнар бұлағы, күрделі психологиялық құрал.
Қандай да бір мемлекеттің өзіндік ұлттық ... ... ... сырт елдерге танытатын өзіндік үні болады. Сол өзіндік ... ... ... паш етер ... ...... ... артық айтқандық емес. Телевизияның руханият әлеміндегі орнының да
орасан зор ... ... аян. ... бар ... ... бар, ... жерде шынайы өмір бар. Телевизия ... ... ... ... осы ... Қазақстандық телеарналар өздеріне артылған аса жауапты
міндетті толықтай атқара алып жүр ... ... ... ... ... да қызықты, ең бастысы
аудиторияның ... ... ... ... ... ... арқылы біз келешек ұрпақтың болашағына дұрыс бағыт-
бағдар сілтейміз. ... ... ... ... ... бір құралы
телеарналардағы бағдарламалар десек, жүрдім-бардым ... ... жөн. ... қазіргі жаһандану заманында халқымыздың ұлттық
ерекшеліктерін, менталитетіміз, салт- ... ... ... ... ... ... екендігін жүрекпен сезініп қана
қоймай, іс жүзінде іске ... ат ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі :
1. Барманкулов.М.К., Весь мир у вас в квартире. А.,
2. Мазғұтов.С., Көгілдір экран құпиясы.
3. ... А., Сөз ... ... «Дәуір», 2007.
4. Тұрсын. Қ., Көгілдір экран әлемі. Алматы «Қазақ университеті», 2007.
5. ... Ж., ... эфир ... ... ... ... ... хабарлардың қалыптасуы және даму бағыттары.
Алматы «Қазақ университеті», 2004.
7. «Айқын» газеті, Дидар TV., №15(204) 17 ... ... ... ... Дидар TV., №15(204) 17 сәуір, 2008
9. «Ана тілі» газеті, Көк сандықты ашып қара., №1(942) 8 ... ... ... мен ... ... 7 күн., № 1(280) 5 қаңтар, 2009
11. ... мен ... ... 7 күн., № 2(281) 22 ... ... «Дала мен қала» газеті, 7 күн., № 3(282) 29 қаңтар, 2009
13. «Дала мен қала» газеті, 7 күн., № 4(283) 5 ... ... ... мен ... ... 7 күн., № 5(284) 12 ... ... «Түркістан» газеті, №12(766) 26 наурыз, 2009
Жоспар
Кіріспе
Тәрбиенің қайнар бұлағы
Негізгі бөлім
2.1 Ұлттық рух бар ... - ұлт ... ...... ... ... тірегі – теледидар
2.4 «Жүректе қайрат болмаса...» (А. Кеңшілікұлымен сұхбат)
III. Қорытынды
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі
Әл- ... ... ... Ұлттық Университеті
Руханият – адам жанының азығы
Орындаған: Жұмабай Н
Қабылдаған:Әбдіжәділқызы.Ж
Алматы - 2009

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Антикалық дәуір музыкасы. қайта өрлеу дәуіріндегі музыкасы. 18-ғасырдағы музыка11 бет
Дәрігердің әріптестерімен коммуникативті дағдыларды қолдануын бағалау әдістері. Конструктивті сынаудың негіздері10 бет
Жады15 бет
Жалпы психологияның дамуы7 бет
Зейін теориялары және олардың физиологиялық ерекшеліктері (Н.Н.Ланге, В.В.Вундт, И.П.Павлов, А.А.Ухтомский)5 бет
Мектеп пен отбасы ынтымақтығын орнықтырудағы мұғалім ролі37 бет
Музыкадағы романтизм бағыты6 бет
Мұхит Мерәліұлы3 бет
Отаншылдық мұраты – жасампаздық6 бет
Психологиядағы дивианттықтың философиялық – гуманистік пікірі10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь