Отбасы психологиясы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4.7
І Отбасы психологиясының теориялық мәселелері
2.1 Отбасы және отбасы қызметінің негізі түсініктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8.17
2.2 Неке . ерлі.зайыптылардың құқықтары мен міндеттерін белгілейтін
формасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18.23
2.3 Ерлі . зайыптылар қатынасының психологиялық сипаты ... ... ... ... ... ..24.48


ІІ Үйлесімді отбасын қалыптастыруда ерлі.зайыптылардың
психологиялық даярлығын зерттеу жолдары

2.1 Ерлі.зайыптылардың отбасы өміріне психологиялық даярлығын
диагностикалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ... ... 49.51
2.2 Ерлі . зайыптылардың үйлесімді отбасын қалыптастыруына бағытталған жетілдіру жолдары ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...52.59
2.3 Зерттеу нәтижелерін жинақтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...60.61


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...62.63
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64.66
Отбасы - әлеуметтік институттардың белгілерін бойына сіңірген әлеуметтік жүйенің маңызды саласы. Отбасы – қоғамдық құрылымның шағын, ерекше үлгісі, сонымен қатар адамдардың өзара қары-қатынаста болатын тұрақты тобы, қоғамның алғашқы ұясы.
Қазірігі таңда қоғамда отбасы психологиясы өзекті мәселелердің бірі. Оның дәлелі Қазақстан республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың халыққа жолдауында ата-ана, бала, қарттар мәселесіне ерекше мән беріп тоқталған [43]. Отбасы әлемі әр алуан. Ол ата-аналарға адам өмірінің кереметін сезінуге, оны түсінуге, өз бар болмысын балалар үшін ұзартуға мүмкіндік береді. Бірақ отбасы өмірі - көңіл көтеретін серуен емес, қиындықсыз, мәселесіз болмайды. Отбасы тәрбиелеу көзі. Отбасы мәселелері - бүкіл қоғам мәселелері. Дәстүрлі отбасының дағдарыстық жағдайы кең құбылыс. Ерлі-зайыптылардың өзара әрекеттестік және өзара қатынас тарихы отбасы тарихымен тығыз байланысты.
Отбасы туралы В.Сатир барлық әлемнің микрокосмосы, яғни әлемді түсіну үшін отбасы қатынасын, ерлі – зайыптылардың психологиялық сәйкестігін толық тану қажеттігін тұжырымдаған. Ал Л.Ковар болса, отбасы қатынасының жалпы үлгісін қалай бағалайды және оларға қатынас жасау арқылы бағаланады деп көрсетеді.
Бүгінгі жастарға әлемдік деңгейге сәйкес білім мен тәрбие беру, оның рухани байлығы мен мәдениеттілігін, ойлауын, іскерлігін арттыру қоғамның міндеті. Отбасын құруда болашақ ерлі – зайыптылардың бір – бірін толық танып, бір – бірімен жақсы түсіністік қарым – қатынаста болу өте маңызды. Отбасының берік болуына - болашақ ерлі – зайыптылардың отбасында болатын қиыншылықтарды алдын – ала біліп, саналы түрде сол қадамды нық басып, отбасының жақсы және берік болуына үлесін қосуға бел буу қажет. Кез – келген отбасында, ерлі – зайыптылар арасында түрлі экономикалық, әлеуметтік және жеке тұлғалық ерекшеліктеріне байланысты түрлі мәселелер болады. Сол мәселе салдарынан отбасында ұрыс – керіс, қақтығыс, дау – жанжал болып, оның аяғы отбасының ыдырауына әкеп соғады [6].
1. Алдамұратов Ә. Ж. Жалпы психология. - Алматы.: Білім, 1996.
2. Арғынбаев Х. Қазақ отбасы. – Алматы, 1996
3. Андреева Т.В. Семейная психология. – СПб, 2004
4. Алешина Ю.Е. Индивидуальное и семйное консультирование. – Москва, 2000
5. Аккерман Н. Роль семьи в появлении расстроиств у детей. – СПб, 2000
6. Ахтаева Н.С., Әбдіғаппарова А.І. Әлеуметтік психология. - Алматы.: Қазақ университеті, 2007
7. Әбеуова И.Ә. Әлеметтік психология. – Алматы, 2001.
8. Бакли Р., Кейпл Д. Теория и практика тренинга.- Питер, 2002
9. Бодалев А.А. Личность и общение. – Москва, 1983
10. Боданов Ж. Отбасы – тәрбие өзегі. – Жамбыл, 1994
11. Бөлеев Қ.Б. Мұғалім және ұлттық тәрбие. – Алматы, 2000
12. Гамезо М.В. Возрастная психология: личность от молодости до старости – Москва, 2001.
13. Гребенников И.В Семья өміріндегі әдеп және психология.- Алматы, 1986.
14. Гарбузов В.И. Воспитание ребенка. – Москва, 2002.
15. Головин С.Ю. Словарь психолога-практика - Москва , 2001
16. Ғабдуллин М. Ата-аналарға тәрбие туралы кеңес. – Алматы, 1966.
17. Жақыпов С.М., Бизақова Ф.Ә. Білім беру жүйесінде қолданылатын психодиагностикалық тесттер. – Тараз.: Сенім., 2006
18. Жақыпов С.М., Бизақова Ф.Ә. Білім беру жүйесінде қолданылатын психокоррекциялық жаттығулар. – Тараз.: Қорғау Тараз., 2006
19. Елеусізова С.А. Қарым-қатынас психологиясы – Алматы, 1985.
20. Жарықбаев Қ.Б. Әдеп және жантану.- Алматы, 1997.
21. Зверева О.Л. Семейная педагогика и домашнее воспитание – Москва,
1999.
22. Торн К., Макей Д. Тренинг. Настольная книга тренера.- Питер, 2001.
23. Изен Н.В., Пахомов Ю.В. Психотренинг игры и упражнения.
- СПб, 2000 .
24. Көмекбаева Л.К. Білім беру ұйымдарындағы психологиялық
қызметті ұйымдастыру. – Алматы, 2002
25. Кушембаев Р.К. Психология успеха - Алматы, 1999.
26. Куликова Т.А. Семейная педагогика и домашнее воспитание –
Москва,1999
27. Ковалев С.В. Психология современной семьи – Москва, 1988
28. Немов Р.С. Психология. - Москва, 1998
29. Парыгина Б.Д. Практикум по социально-психологическому тренингу. -
СПб, 2000 .
30. Прутченков А.С. Социально-психологический тренинг в школе.-
Москва, 2001
31. Петровский А.В. Педагогикалық және жас ерекшелігі психологиясы-
Алматы, 1987.
32. Рогов Е.И. Настолная книга практического психолога.- Москва, 2003
33. Сидоренко Е.В. Мотивационный тренинг – Ростов-на-Дону, 2000
34. Сысенко В.Л. Устоичивость брака, проблемы, факторы, условия.-Москва.:
Финансы и статистика. 1981
35. Сысенко В.Л. Психодиагностика супружеских взаимоотношении. –
Москва.:НИИ семьи, 1998
36. Сатир В. Вы и ваша семья. – Москва.: Апрель-Пресс, 2000.
37. Смирнова Е.Е. Психология общения – СПб, 2005
38. Спиваковсая А. Психотерапия: игра, детство, семья. – Москва, 1999
39. Құдайқұлов М.А. Способности умения и навыки. – Алматы, 1986
40. Мұқанов М . Жас және педагогикалық психология. – Алматы, 1981.
41. Малкина-Пых И.Г. Семейная терапия. – Москва, 2005.
42. Мудрик А.В. Время поисков и решений или старшеклассникам о них
самих. – Москва, 1990
43. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа
Қазақстан» Астана, 2007 жыл 28 ақпан.
44. Лисина М.И. Общение со взрослыми и психологическая подготовка
детей к школе – Киев, 1987
45. Широкова Г.А. Практикум для детского психолога-Ростов-на-Дону, 2004.
46. Шнейдер Л.Б. Психология семейных отношений – Москва, 2000
47. Шерман Р., Фредман Н. Структуриванные техники семейной и супружеской
терапии. Руководство .Москва.: Класс,1997ж
48. Эйдемиллер Э.Г. Что такое семейная психотерапия и кто такие семейные
семейные психотерапевты?. - СПб.: Питер. 2002ж.
49. Филякова Л.Ф. Современная молодая семья – Москва, 1986
50. Фримен Д. Техники семейной психотерапии. – СПб, 2001
51. Харли У. Законы семейной жизни. – Москва, 1992.
52. Холодная М.А. Психология интеллекта. – СПб.: Питер, 2002
        
        Мазмұны
Кіріспе....................................................................
...............................................4-7
І Отбасы психологиясының теориялық мәселелері
2.1 Отбасы және ... ... ... ... Неке – ... ... мен ... белгілейтін
формасы.....................................................................
......................................18-23
2.3 Ерлі – ... ... ... ... отбасын қалыптастыруда ерлі-зайыптылардың
психологиялық даярлығын зерттеу жолдары
1. Ерлі-зайыптылардың отбасы өміріне психологиялық даярлығын
диагностикалау
............................................................................
..... ........49-51
2. Ерлі – ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерін
жинақтау...............................................................60
-61
Қорытынды...................................................................
....................................62-63
Қолданылған әдебиеттер
............................................................................
...64-66
Кіріспе
Зерттеу өзектілігі.
Отбасы - әлеуметтік институттардың белгілерін бойына ... ... ... ... Отбасы – қоғамдық құрылымның шағын,
ерекше үлгісі, сонымен қатар ... ... ... ... ... қоғамның алғашқы ұясы.
Қазірігі таңда қоғамда отбасы психологиясы өзекті мәселелердің бірі.
Оның дәлелі Қазақстан республикасының Президенті ... ... ... бала, қарттар мәселесіне ерекше мән беріп ... ... ... әр ... Ол ... адам ... ... оны түсінуге, өз бар болмысын балалар үшін ... ... ... отбасы өмірі - көңіл көтеретін ... ... ... ... Отбасы тәрбиелеу көзі. Отбасы мәселелері - бүкіл қоғам
мәселелері. Дәстүрлі отбасының дағдарыстық жағдайы кең ... ... ... әрекеттестік және өзара қатынас тарихы отбасы тарихымен
тығыз байланысты.
Отбасы туралы В.Сатир барлық әлемнің микрокосмосы, яғни ... ... ... қатынасын, ерлі – зайыптылардың психологиялық сәйкестігін толық
тану қажеттігін тұжырымдаған. Ал Л.Ковар болса, отбасы қатынасының ... ... ... және ... ... ... ... бағаланады деп
көрсетеді.
Бүгінгі жастарға әлемдік деңгейге сәйкес білім мен ... ... ... ... мен мәдениеттілігін, ойлауын, іскерлігін арттыру
қоғамның міндеті. Отбасын құруда болашақ ерлі – ... бір ... ... ... бір – ... ... түсіністік қарым – қатынаста
болу өте ... ... ... ... - ... ерлі –
зайыптылардың отбасында болатын ... ... – ала ... түрде сол қадамды нық басып, отбасының ... және ... ... ... бел буу қажет. Кез – келген отбасында, ерлі –
зайыптылар ... ... ... ... және ... ерекшеліктеріне байланысты түрлі мәселелер болады. ... ... ... ұрыс – керіс, қақтығыс, дау – ... оның аяғы ... ... әкеп ... ... ... ... мазмұны мен әдістемесін анықтауда,
некелік отбасылық қатынаста тұлғаның ... және ... ... ... ішінде негізгілері: бүгінгі ғана бағдар ... ... ... оның
дамуының ертеңгі күнгі болашағын, үйренуші іс-әрекетінің ... ... (оқу, ... тыс, ... ... ... ... көркем өнер, спорт), тұлғаралық қатынастың ... ... ... ... оны ... процесінің күрделілігі
Отбасыдағы шаруашылық-экономикалық ... ... ... ... негізге алынады. Сондықтан, түрлі отбасылық
қақтығыстарды шешу жолы, ерлі – ... ... ... ... ... ... және жалпы отбасылық қарым – қатынастың психологиялық
ерекшеліктерін қарастыру ... ... ... ... ... ... ... әрине материалды және тұрғын үй мәселелерін
қарастырады. Бірақ көптеген зерттеулер бойынша, материалды ауқаттылық ... ... ... болу ... ... ... ... әсерін
тигізбейді. Отбасы өміріне мотивациялық дайындық махаббат сезімін ... ... ... ... санайды. Бұл сезім дербестікке дайындық,
құрылатын отбасына жауапкершілік сезімі, нәрестелі болуға және ... ... ... ... ... жағдайлар мен
дағдарыстар бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... түрлеріне психологиялық білім мен мәдениеттің
төмендігінен көптеген отбасы бөгеттерден шыға ... кері ... ... ... ... ... ... салуға жауапкершілік алмау
кеңінен етек жайып барады. Қазіргі ... ... ... ... ... да бір ... мысалға әлеуметтік тосқауыл жоқ. Жастар жолдас
таңдағанда, оның бойында өзіне ұнайтын ... ... ... ... ... ... факторларының бірі - жастардың өнегелі санасының
деңгейі. ... ... ... жастардың отбасының әлеуметтік маңыздылығын
түсінуде, некеге байсалды қарауында, ... ... ... Отбасыға сабырлықпен қарағанында, Отбасының барлық мүшелерін ... ... ... ... ... ... психологиялық тұрғыда даярлау, олардың жаңа
өмірдегі қуаныштарымен қиындықтарына ... төзе ... ... ... ... ... және тб. ... бейімділігі.
Сондықтан диплом жұмысымыздың тақырыбын «Үйлесімді отбасын қалыптастыруда
ерлі-зайыптылардың психологиялық даярлығын диагностикалау» деп алдық.
Зерттеу мақсаты – ... және неке ... ... ... жасап, ерлі - зайыптылардың ... ... ... даярлығын анықтау.
Зерттеу нысаны - ерлі-зайыптылар қарым-қатынасы.
Зерттеу пәні - үйлесімді отбасын қалыптастыру ... ... ... - отбасын құру алдын-ала ерлі –
зайыптылардың әрқайсысымен жеке ... ... ... яғни ... ... ... беру, психотерапия
жүргізу түзету-дамыту жұмыстары ... онда ... ... және ... ... ықпал етер еді.
Зерттеу міндеттері:
1. Отбасы қатынасы және ерлі-зйыптылар психологиясы ... ... ... жасау
1. Отбасы және ерлі – ... ... ... ... ... ықпал ету арқылы зерттеу.
2. Отбасының жағымды ... ... орта - ... ... ... ... жұмысының нәтижелерін сараптау.
Зеттеу әдістері - ғылыми еңбектерге теориялық талдау жасау әдісі,
психодиагностикалық әдістемелер, бақылау , ... ... ... және ... әдісі.
Зерттеудің әдіснамалық негізі - Зерттеу жұмысының теориялық -
әдіснамалық негізіне ... ... ... ... ... Т.М.Афанасьева, С.И.Голод, В.А.Сысенко зерттеулеріндегі
теориялық тұжырымдамалары мен тәжірибелік еңбектері.
Зерттеудің теориялық ...... ... ... ... ... және ... тұрғыдан негіздеу арқылы жүзеге
асырылды. Тәжірибе ... ... ... деректер жинағы сапалық
жағынан талданып өңделді, ұсыныстар енгізілді.
Зерттеудің тәжірибелік мәнділігі – үйлесімді ... ... ... ... мақсатталған мәселені
терең ұғынып, соның негізінде тәжірибе арқылы дамытуға мүмкіндік туғызады.
Зерттеу ... - ... ... . АХАЖ ... ... ... - кіріспе, екі тарау, қорытынды,
пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... қатар жұмыстың мазмұны мен ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде ерлі – зайыптыларға арналған
диагностикалық ... ... ... ... ... ... зерттеу жұмысымызға теориялық және
тәжірибелік тұрғыда жалпылама қорытынды берілді.
І ... ... ... ... ... және отбасы қызметінің негізі түсініктері
Отбасының психологиялық сәттілігі мен ... ... ... ... ... мәдени және рухани мұраларын қалдыру,
олардың қылмысқа бармауымен ... ... ... ... бөлігі
ретінда айырықша психологиялық жүйе ... ... ... және экономикалық дамуының қайнар көзі болған және болып қала
береді. ... ... ... ... қарастыра отырып, ол
жерде өтіп жатқандарды бір ... оның ... ... топ ... ... ретінде талдауға мүмкіншілік береді. Дәл осы жерде
«отбасы» сияқты ... ... тура ... ... ... әлеуметтік қозғалыстар отбасылық өмірлік іс-әрекетінің барлық
сферасына әсерін ... ... ... үшін ... ... ... ... неке және отбасы дегеніміз не?
Отбасы психологиясы мен тұлға аралық ... ... ... тенденциялармен, тұлға аралық ... ... ... ... ... ... қатынастарының
психологиясын ұғыну өзекті мәселе екенін дәлелдейді. Отбасы қатынастарының
психологиялық мәселесі ... ... және ... ... ... ... ... пайда болу және отбасы өмірінің маңызы мен
мақсатын жүзеге асыру тұрғысында пайда болды. ... ... ... алуан
түрлі білім мен икемділікті талап етеді.
Отбасы – адамның өте маңызды, аса жауапты ісі. Отбасы адамға бақыт,
толық мәнді ... ... ... және әр ... ... мәні бар,
зор іс болып табылатындығын А.С.Макаренко отбасы туралы өз анықтамасын
берген.
Отбасы ... ... ... моральды жауапкершілікпен және өзара
көмекпен байланысқан ... ... ... ... Көптеген әлеуметтік
функцияларды атқарушы, қоғамдағы әлеуметтік құрылымның қажетті құраушысы
ретінде отбасы қоғамдық дамуда маңызды орын ... ... ... ұрпақтар
ауысып, адам тегінің жалғауы жүзеге асады, алғашқы әлеуметтену процесі және
баланы тәрбиелеп өсіру ... ... ... негізін қоғаммен қабылданған
әйел мен ер адам арасындағы некелік одақ ... ... құру екі ... ... ... ... Махаббат - екінші ... ... мен ... ... ... ... ... әр
түрлі түсінеді. Махаббат ең негізгі, маңызды процесс, жағдай. Адам ... ... ... ... ... одан қашады. Отбасы беріктігі
махаббат ... ... ... ... ... бір-біріне құрметпен және қамқорлықпен қарауға негізделеді.
Қазіргі таңда отбасын құруға ұлттық немесе ... да бір ... ... тосқауыл жоқ. Сондықтан жастар жолдас таңдағанда, оның бойында
өзіне ... ... ... ... ... құрудың маңызды факторларының бір - ... ... ... Дамыған өнегелі сана, жастардың отбасының әлеуметтік
маңыздылығын ... ... ... ... жолдасты ойланып
таңдағанында құрылатын Отбасыға сабырлықпен қарағанында, Отбасының барлық
мүшелерін және ... ... ... ... ... зерттеулерінде, қазіргі кездегі жастар, махаббат сезімін
жоғары бағаласада, көп ... ... ... ... ... ... көрмейді. Отбасы құруда денсаулық жағдайы ... орын ... ... ... ... мәдениетін дамытуда, Отбасы ішілік
қатынастарды күшейтуде, ... ... ... және ... өнегелі
қарым-қатынасты қолдауды және отбасылық өмірді кездесетін психоэмоционалды
қиындықтарды жеңуді ... үлес ... ... ... ... материалды және тұрғын үй мәселелерін
қарастырады. ... ... ... бойынша, материалды ауқаттылық және
тұрғын үймен қамтамасыз болу ... ... ... ... ... Отбасылық өмірге мотивациялық дайындық махаббат сезімін отбасы
құрудағы негізгі түрткі ретінде санайды. Бұл ... ... ... ... жауапкершілік сезімі, баалларды туу мен тәрбиелеуге
дайындықты көрсетеді.
Болашық ерлі-зайыптылар өскен отбасылардың ... ... ... ... әсерін тигіеді, ол не ... не ... ... мүлде күзеліске ұшырауы мүмкін. ... ... ... бұл – жеке ... басқа адамдармен қарым-қатынасты
тез орната білу, отбасылық ... және ... ... ... ... ұқсас
көзқарас, отбасыда сау рухани – психологиялық ахуалды ... білу ... және ... ... ... ерік ... ортақ тұрмыспен өзара моральды жауапкершіліпен және өзара
көмекпен байланысқан адамдардың бірігуі болып табылады. Көптеген ... ... ... ... ... ... ... отбасы қоғамдық дамуда маңызды орын алуда. Отбасы арқылы ұрпақтар
ауысып, адам тегінің жалғауы жүзеге асады, алғашқы әлеуметтену процесі ... ... ... ... ... ... негізін қоғаммен қабылданған
әйел мен ер адам арасындағы некелік одақ құрайды.
Т. М. ... ... және ... ... ... ... жарлар, болашық жолдастарының бойында ең ... ... ал бұл өте ... ... ... ... ... сезімталдылық, такт, сыртқы және ішкі мәдениет
кіреді. Екіншіден әйеліне дос ... ... ... мен ... ... Үшіншіден, ерік-жігер, еңбекқорлық, әзіл-сықақ сезімі,
жан-жақты жетілуге тырысу, физикалық әдемілік. Ал егер ... ... ... ... ... ... ... ақылдылық және іскерлік қасиеттер де ескеріледі.
Отбасы әлеуметтік институт ретінде ... ... ... ... ... дербестігі болғанымен, отбасылық қатынастар
қоғаммен, оның ... ... ... ...... әлеуметтік топ.
Оның мүшелері некемен, бір туыстығымен, тұрмыстың ортақтығымен және ... ... ... өмір сүреді.
Отбасы – қоғамның бастапқы ұясы. Ол - ... ... ... рөл атқаратын құрылымының негізі. Отбасы ... ... ... ... міндеттерге негізделеді. Бұларды тәртіп
бойынша орындағандар – қоғамның жалғасуына, гығаюына ... ... ... ... олар – ... тәртібін бұзған, әлеуметтік тәрбиеден
үлгі ала алмаған бақытсыз жандар.
Адам ... ... ... ... ... ... сондай-ақ адамгершілік және ... ... ... ... сүйіспеншіліктің, инабаттылықтың бастауы болды.
Еркек пен әйел – отбасының екі іргетасы. Адам ... ... ... шын ... ... ... ... құшағында,
әкенің қара шаңырағында табады. Олай болса отбасының мәні зор. Оның ... ... ... құқықтары мен міндеттерін түсіне біліп,
дұрыс әрекет етсе, отбасында шаттық пен бақыт орнайды. Отбасы – ... ... ... ... Ол – ... ... ... Некелік қатынастардың алғашқы формасы – полигамия, ал ... жеке ... ... байланысты моногамиялық – бір некелік
отбасы пайда болды. Отбасы – ... ... ... ... себебі ол
жұбайларды ғана емес, олардың ... ... ... ...... ... оның тұрақтылығы мен беріктігі әр кезде өзгеріп
отырады. Оған әсер ететін – ... ... ... ... экономикалық ынта. Отбасының негізін қалайтын неке ерікті, тең
құқықты болып, күштеп қосудан, материалдық ынтадан тыс ... ... ... ол ... ... мен ... екеуіне де
тең кәсіби және рухани даму процестеріне негізделеді. ... мен ... ... ...... ... ... қанағат
алуы материалдық есерке емес, табиғи шынайы, таза эстетикалық ... ... ... ... құндылығы меншікке, мұрагерлікке
байланысты емес, жеке ... ... ... байланысты.
Сондықтан да қоғам некелік-отбасылық қатынастың нығаюына тікелей ынталы,
оған қамқорлық жасайды. ... ... ... ... ... нығая түсуі тиіс [6].
Қазіргі таңда отбасы мәселесімен айналысаты ... бар. ХХ ... ... ... ... ... ... психологтар, әлеуметтік психологтар және социологтар ... ... ... ол тек бала ... ғана емес , ... отбасы тұлғааралық қатынасына, бір мүшесінің ... ... ... ... қақтығыстың көріну, оны шешу
жолдарын қарастыруы, отбасы коммуникациясы қоршаған ортамен, мәдениет және
рухани құндылықпен, материалды ... ... ... ... ... ... ... екі түрі болады:
1. демократиялық;
2. дәстүрлі немесе авторитарлы.
Баланың санына байланысты төрт түрлі отбасы ... көп ... (3 ... ... ... (2 ... жоғары);
3. бір баласы бар;
4. баласы жоқтар.
Отбасы әрқилы ... ... ... ... бөлінеді. Олардың өзіндік
сипаты бар. Мысалы, баланы тәрбиелеу жағдайына ... ... және ... бар. Материалдық жағдайына, табысына сәйкес, жоғары ауқатты,
орташа тұрмысты және тұрмысы төмен отбасылар болып бөлінеді ... сүру ... ... жас ... үш түрі болады. Дәстүрлі
отбасындағы жағдай ерлі-зайыптылардың, жалпы ... ... ... бүкіл отбасы мүшелері бос уақытын бірігіп өткізеді,
теледидарды бірге отырып ... ... ...... ... да, ... әйел үй жұмысын істейді, бала тәрбиелейді. Ер мен ... ... жеке ... ... ... ... ... бала болады, үй жұмысын бірге атқарады, мүмкіндігінше бір бірінің
көмегін пайдаланады. Театрға, концертке, ... ... ... ... ... ... ... болады. Жас отбасы бос уақытты
бірге де, бөлекте өткізеді, мақсаты екі бала ... ... ... ... ... іске асырады.
Отбасылық мәселелер көбіне ... ... ... себептері өте көп. Өмірге деген түрлі ... ... ... жоқ ...... некелік адалдылықтың ... ... және тағы ... А. ... (1881ж) ... ... себептерінің үш
негізгі категориясын көрсетті:
1. Әділетсіз бөлу ... ... ... мен ... ... ... қажеттілік себебінен туындаған қақтығыс;
3. Тәрбиедегі жетіспеушіліктің салдарынан болатын ұрыс;
В. А. ... ...... ... ... ... типін анықтады: қақтығыстық, дағдарыстық және ... ... ... ... ... мынадай жағдай
жатады: Ерлі – зайыптылардың ... ... ... ...... ... күшті және ұзақ жағымсыз ... ... ... ... ... ... Ерлі ... қызығушылығы мен қажеттіліктері өте жиі кездесетін
сипатта ... ... ... ... ... ... қиын ... душар болған болады. (Мысалы:
түрмеде отырған).
Ерлі – ... ... ... ... ... ... ... Өзінің қажеттілігінің өтелмеуі салдарынан және өзіндік
«менін»
жоғары ... ... ... ... Ерлі – ... жыныстық қажетттілігінің қанағаттанбауы
салдарынан болатын қақтығыстар мен ажырасулар;
... ... ... ... бір – біріне деген
жылулықтың болмауы, түсінбеушілік, әзіл, және ... Ерлі – ... ... ... ... ... да гиппертрофикалық ... ... ... сай ... ... ... ... Киінуде, тамақтанудағы қажеттіліктердің өтелмеуі салдарынан
болатын ұрыс;
• Бір – ... ... ... ... байланысты қақтығыстар;
• Бір – бірінің қызығушылықтарна қарама – қарсы келу ... ... өмір ... ... ... ... да бар. Олар:
әлеуметтік, таптық, ұлттық сипаттар, өмір сүру ... ... ... ... ... мен мәдени нәтижесі, ұстанатын әдет-ғұрыптары,
экономикалық негігі. Бұлар отбасы мүшелерінің қабілетіне, адамгершілігіне,
жауапкершілікті сезіне ... ... ... мен оның ... ... туыстық қатынастан
басқа рухани, азаматтық билік, ... ... ... ... ... ... ... мен жұбайлардан, екіншіден балалы
жұбайлардан және әйелдің немесе күйеудің бірге тұратын туыстарынан, балалы
болған ... ... ... өмір ... ... ... қалыптасуына үлкен із қалдырады. Психологтар мен педагогтар ... ... өмір ... ... отбасы мүшелерінің қарым-
қатынасы, ақпарат алмастыру, қабылдау мен ... ... ... және ... ... ... ... сияқты
факторларды енгізді. «Отбасы қарым-қатынасы» сөзінің де терең мәні бар.
Олардан тұлғаның қалыптасуы ... ... пен ... ... ақкөңілділік пен қарапайымдылықты көруге болады. Дұрыс қарым-
қатынас жасау жақсы көңіл ... ... ... ... ... негізі болып табылады. Сонымен қатар отбасында қақтығысты
жағдайлардың да жиі ... ... М. Дойч ... ... типтерін
қарастырған:
1. Шынайы қақтығыс
2. Кездейсоқ ... ... ... ... емес құрылған
5. Латентті (тұйық)
6. Алдамшы
Қақтығыстың болуына ... ... төрт ... ... бар:
(Витек, 1988, Новайтис 1995)
- ... ... ... ... ... қақтығыстық жағдайжың игерілуі
- Қақтығыстық мінез – құлыққа ауысу
- ... ... ... ... қаншалықты үлес қосатынына
байланысты ... ...... ... бар: (Кан – Калик, 1995ж)
1. Өзіндік сенімге ұмтылу. ... ... ... ... ... адм ... дұрыс бағалай алмайды.
2. Өз ... ... ... ... ... ... ... үйреніп қалған істерінен арылғысы келмейді.
3. Дидактикалық модель. Мұнда ерлі – ... ... ылғи ... ... ... жүреді: өзін - ... ... ... қалай өмір сүру керек.
4. «Шайқасқа дайындалу». Мұндай ерлі – ... ылғи ... кез – ... ... шайқасқа дайын болады: ұрысуға,
жеңуге.
5. «Әкесінің қызы» және ... ... ... отбасында
барлық жағдай, мәселелер тек ата - ... ... ... ... ... үнемі құмарту сезімі аса
рөл алып отырады. Бұл ... ... ... ... әсерін тигізеді.
Ерлі – зайыптылар арасында жиі ... ... ... табу ... Жас отбасына жағымсыз әсер ететін себептер де ... ... ... келу аймақтары да мол.
|Жас отбасы өміріне жағымсыз әсер |Келісімге ... ... ... ... ... | ... ... ... ... ... тәсілдері ата-аналық |
|өз дербестігін айқындауға ... ... ... ... ... ... ... |отбасы ішілік иерархияны анықтау/өмір |
|өзіндік бағалау ... ... ... ... кім ... ... ... ... ... ... ... ... немесе |мәселені кім шешіп ,бақылау жасайды/ ... ... ... ... ... ... тәсілдерін |
|эмоционалдық тәуелділігі ... ... ... | ... ойдың сай келмеуі | ... ... ... және қалыптасуы отбасында елеулі ... ... ... ... ... ... арасындағы
дисфункционалды қарым-қатынастың болуы ол баланың дүниеге келуімен ескі
шешілмеген ... ... ... ... ... пайда болады.
Көптеген жұптар өздерін алданып қалғандай сезінеді. ... олар ... ... ... ... түзеле салмайтынын түйсінеді. Ал,
басқаларда қарым-қатынастың күрделенуі некенің әлсіз ... ... ... Бала ... ... және ... ... себебі болып, өзінің туылуымен ерлі-зайыптылардың «екеуі арасындағы
жақындық» атты ескі ... ... ... құрайды. Бұл ұзақ уақыт, кейде
баланың жасөспірімдік жағына дейін осылай болуы мүмкін. Баланың туылуы ерлі-
зайыптылардың ата-аналарымен біріге ... ... ... ... жағдайларын қайта қарау.
- Отбасы барлығына ұнайтын баланың болашақ атын таңдау
-Бала ... ... адам ... ... кім, қалай көмектесетінін анықтау.
Баланың отбасынан ұшып шығып, өмірден өз орнын тауып кеткеннен ... ... ... ... еш ... жоқтығын , өмір
бойы оларды балалар байланыстырып келгенін байқайды. Бірге ... ... тағы да ... ... ... ... ... қалады.
Неке тағы да қауіпке бас ұрады, бұл жолы ... де ... Оның ... ... пайда болуы сақтап қалуы мүмкін.
Ерлі-зайыптылардың біреуінің зейнетке шығуы, олардың ... ... ... ... ... ... жақ ... көп уақыт бөліп, қамқор бола алады.Бұл ... ... де ... ... бір-бірімен 24 сағат бірге өткізетін кезде
күрделене , ... ... Бұл ... ... басты міндеті : ортақ нәрселер
тауып, балаларының отбасы мен туған-туыстарымен араласу ... ... ... жас ... кең ... міндетке кездеседі, ол кәрілерге
қамқорлық көрсету.
Отбасы қарым-қатынас даму ... ... ... , ... ... ... ... бұл психологиялық диагнозбен психокоррекциялық іс-
әрекеті жоспарлауға жағдай жасайды. Отбасы коррекциялық жұмыстары мынадай
жағдайларда ұсынылады :
- Отбасы мүшелерінің бірінде жүйелілік –психикалық бұзылыстардың ... ... ... ... ... қызметтің
бұзылуы /.
- Өте күшті отбасылық жанжалдың болуы.
- Отбасы ішілік мүшелерінің соматикалық ауруларының өзара байланысы
/отбасы мүшелерінің бірі жазылса , ... ... ... Неке – ... ... мен ... ... - әйел мен еркек арасындағы табиғи қажеттілік, ... ... ... құқықтары мен міндеттерін белгілейтін формасы. Неке отбасының
заң жүзіндегі негізі – еркек пен әйелдің өзара ... ... ... ... Адамның әлеуметтік, табиғи, сонымен қатар
материалдық және рухани ... ... ... ... қатынас –
биологиялық, сүйіспенішілік қатынас қана емес, сонымен қатар ... ... ... ... ... мен ... жыныстық
қатынаспен ғана шектелмейді.
Некенің негізі – сүйіспеншілік. Неке әйел мен ... ... ... қатынастарының әлеуметтік формасы. Қоғам олардың жыныстық ... ... ... ... ... пен ... ... махаббаттың іс жүзіне асуы. Некеге дейінгі қатынас жастардың
бірін-бірі сүюіне, махаббатына байланысты. Сүю – ... ... ... ... басқаның бақытынан өзіңнің жеке басыңның бақытын табу, берік ... ... Неке - әйел мен ... ... ... ... табиғи шарты, өзара құқықтары мен міндеттерін белгілейтін формасы.
Неке отбасының заң ... ...... пен әйелдің өзара
түсінісуінің, еріктілігінің негізінде құрылатын ... ... ... ... ... ... және ... өмірінің қажеттілігі. Себебі,
жыныстық қатынас – биологиялық, сүйіспеншілік қатынас ғана емес, сонымен
қатар адамгершілік, эстетикалық ... ... ... мазмұны мен
ерекшелігі жыныстық қатынаспен ғана шектелмейді.
Некелік құқықты енгізу, жұбайлар арасындағы бұл ... ... ... ... қана ... ол-прогрессивті жағдай, адамгершілік,
эстетикалық құндылықтарды байтыатын тарихи құбылысы.
Неке біздің елімізде тіркеуден өтеді (АХАЖ - ... ... ... ішу ... ... іске ... ... әлемнің көптеген елдерінде
шіркеуде тіркеледі. Бұл біздің өмірімізге АХАЖ арқылы некеге тұру қазіргі
азаматтық заңдардан туындаған, ... ... ... ол ... ... саналады. Балаға материалдық кепілдеме алу, дүние мүлкін бөлісу,
соның негізінде, сол ... ... ... ... да, ... ... немесе дін орындары арқылы тіркелуі жұбайлардың отбасындағы белгілі
міндеттерін қалыптастырады, жауапкершілігін арттырады [6].
Зерттеу бойынша, ... адам ... ... ... интеллектісі
жоғары, сенімді, ақкөңіл, адал, ақылды, білімді ... ... ... әйелдердің талғамдары түсінікті болып келеді. Серік
таңдау кезінде әйелдер еркектердің интеллктісінің және динамизм деңгейінің
жоғары болуын ... Ал ... ... ... ... ақниетті , ашық
эмоциясы тұрақты сияқты тұлғалық факиторлардың ... ... ... ... ... Барлық респонденттердің некеге қанағаттаанушылығы
ашық болуына байланысты деген. Серік таңдауға ... әр ... ... ... ... ... Бұл ... «Москумид» (Токио),
«Феиминизм (Бангког, Сеул) деп екіге бөледі. Феминді мәдениетке сай әйелдер
күйеулерінде «Бойфжидтің» ... ... ... ... Ал
Москуминдік мәдениетке жататын әйелдер өз серігінің қалжыңды ... ... ... көрсете алуы, жақсы денсаулығы, материалдық ... ... ... ... қалайды.
Некеге қанағаттанарлық келісушіліктер коммуникациясының нақты
стильдерімен қақтығыстың ... ... ... ... ... бұзылуы зерттеу бойынша еркектің тұлғалық сипаттарына ... ... ... ... ... гетеросексуалды болуынан.
Тұлғалық сипаттар негізінде айырылсқан адамдар мен некеде тұратын адамдар
арасында айырмашылық бар ма? ... өз ... ... ... неке ... ... рөл сипатымен байланысты. Бұл
зерртеу бойынша әйелі мен кү.йеуі бір біріне дәстүрлі ... ... ... ... Мұнда еркектер инструменталды сапалар қажеттік
рөлдерді алса, ал әәйелдер экспрессивті сапалар (дәстүрлі ... ... ... ... ерлі-зайыптылардың мінез-құлықтарының арасында жыныстық
қатынас маңызды орын алады. Айзенк енгізген үш тұлғалық өлшем (Э. Н мен ... ... ... ... байланысты сипаттау туралы бірнеше
арнайы болжамды қалыптастырды:
1. Интровертпен ... ... жас ... ... ... ... Интровертке қарағанда экстроверттерде жыныс актілерін жыиылығы жоғары;
3. Интроверттерге қарағанда ... ... ... ... болады;
4. Интроверттерге қарағанда экстроверттерде жыныстық серіктер көп болады.
5. Интроверттердің мінез-құлқымен салыстырғанда экстроверттердің жыныс
актісімен ... ... ... әр түрлі болып келеді.
6. Интроверттерге қарағанда экстроверттерде жыныс ... ... ... ... ... ... қозу ... еңбегінің негізінен жасалады.
Сексуалдық мінез-құлық инструменталдылыық және экспрессивтілік сияқты жыныс
аралық ориентацияға ... ... ... ... ... байланысты.
Некеге қауіптілік деңгейі бойынша қақтығыстардың келесі типтері
бар:
Қауіпті емес - ... ... ... ... ... бұзылудан болады және қақтығыс қалай тез ... ... ... ... осындай типі ... ... ... ... ... барлығы шешіледі»
Қауіпті - мұнда ерлі – ... ... ... мінез – құлқын
өзгертуге тырысады. Мысалы: оның ... ... ... әдеттерінен арылуға, өмірлік ... ... ... тағы ... ... қолданады.
Ерекше қауіпті - мұндай қақтығыстың аяғы ажырысуға әкеп ... ... ... ... ... ... ... Отбасылық терапияның мақсаты: эмоционалды және
мінез-құлықтық реттелуге әкеле отырып, ... ... ... сау тұлға
ретінде өзара қатынасқа түсе білуге ... ... ... ... қатынас : а)инстинкті қанағаттандыру б) ... ... в) ... ... ... ... Осы ... қатынас теориясына сәйкес, психологиялық келісім
кілті, жағымды қатынас арқылы психологиялық бүтіндікке жету.
Лири мен ... ... пен әйел ... ... ... келесі
айырмашылықтар арқылы бөледі:
- ереже бойынша еркектердің сексуалдық белсенділіктері жақтық шағында
байқалады. Және әйелдерге ... ... ... ... Бұл ... ... айырмаышылықтар мәдени факторлармен
және әлеуметтенудің ерекшеліктерімен негізделеді. Еркектер қатынаста
доминаттылық пен инструменталдылық танытса, ал әйелдер ... ... ... Сексуалдық мінез-құлық эротофобия, эротофиллия
деген индивидуалды айырмашалақ факторымен байланысты. Бұл ... үшін үш ... ... жыныстық қатынасқа деген сауалнамасы
қолданылады:
- сексуалды ашық материалдар (маған порнографияны көру өте қызық);
- сексуалды ... ... және ... ... болуы мүмкін);
- гомоэротизм (мен гомосексуалыдықтың бар екеніні ... еш ... ... ... ... мінез құлқының өзіндік
патогендік ерекшеліктерін ... ... Оның ... ерлі-зайыптылар үшін
ең ауыр жағдайлар төмендегілер:
- ерлі - зайыптылар ... ... ... ... және оны ... шеттеткенде;
- отбасында ерлі зайыптылар арасындағы қақтығысты жағдайлардың ... ... ... ... бас ... немесе отбасынан кету
үшін себепші санағанда;
- ерлі-зайыптылар бірін-бірі ашық ... ... ... ... деп кінәлағанда;
- ерлі-зайыпты өзінің айналасында оның уайымын түсінетін жақын адамның
жоқытығында;
А.С.Спиваковская өзінің зерттеулерінде баланың ... мен ... әсер ... ... Отбасыларды жіктеп берді [38]:
«Отбасы - санаторий». Қатаң қадағалау, болар болмас қауіптен ... ... ... ... ... ... жүйке жүйесі қатты
зорығады. ... ... ... ... ... және ... ... күшейеді.
«Отбасы - қамал». Ата-аналарда ... ... өте ... ... дұрыс жасауға тырысады. Осыдан балада өзіне деген
сенімсіздік өте төмен. ... ... ... болады, құрдастарымен қарым-
қатынас жасауда қиналады. Балада үнемі ішкі тұлғалық қақтығыс басымдығынан
жүйке ауруына көп ...... ... Мұндай Отбасыда ата-аналар қарым-қатынасы
эмоционалды маңызды орында. ... ... ... тағы ... ... ... ... ата-аналарымен айрылысуды қиын
қабылдайды және ... ... қиын ... ... және ... Отбасыға қажетті үш түрлі сапаларды
анықтады. Бірінші, бұл ... ... ... ... ... ... онда ... қиыншылыққтарға дайындығы мен шеше
алатындығы. Оларға: ана мен әке болу ... ... ... ... ... ... және т.б.). Екіншіден, ерлі-зайыптылар ... мен бала ... ... ... және ... ... ... қабілеті). Үшіншіден, өзінің эмоциональды жағдайын реттеуге
қажетті сапалары және ... ... ... алуы. Осы жоғарыда
көрсетілген ерлі ... ... ... ... ... кездесетін мәселелерді шешуге көмектеседі.
Отбасы мәселесін зерттеуде психология ғылымында бірнеше мектептер мен
бағыттар орын алуда. ... ... ... ... ... ... жетілуге әкеледі ,-деген пікірде К.Витакер ... ал ... ... ... ... алға даму мен жетілуге әкеледі
деп осы ... ... ... ... отбасы терапиясы бағытында отбасы
бүтін бірлік - биологиялық және психологиялық ағза ... ... - ... ... ... адам екі ... ... оның арасындағы қарама-қарсы ойды түсіне алмауы.
Қоғамда ... ... ... мен ... ... ... ... тұлғаның қалыптасуын және дамуын талап етеді.
Оның ішінде негізгілері: бүгінгі ғана ... ... ... ... ... ... ... болашағын, үйренуші іс-әрекетінің әртүрлілігіне
тірек болатын (оқу, оқудан тыс, ойын, еңбек, отбасылық-тұрмыстық, ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері,
қоғамның отбасыға деген талады; оны тудыру ... ... ... ... ... ... ... негізге алынады. Отбасылық қарым-қатынастың үйлесімді
дәрежеде дамуы жастарды отбасылық өмірге дайындалуының ... ... ... ... болады:
- Өсіп келе жатқан ұрпақты отбасылық өмірге дайындау-адамның жас ерекшелік
дамуының әр ... жүру ... және ... ... ... ... ... отбасылық өмірге психологиялық дайындау мәселесінің қалыптасуы
бірнеше аспектілерден, яғни қазіргі ... ... және ... ... ... ... ... неке қиюға бейімділік және нұсқаулардың
қалыптасуының ерекшеліктерімен байланысты.
- Қоғамда жастарды ... ... мен ... ... ... ... тұлғаның қалыптасуын және дамуын талап етеді.
Ерлі-зайыптылардың өзара махаббаты, ... ... ... ... ... өзара сын көзімен,
жауапкершілікпен қарау, бала мен ... ... ... сезіну, бірін-бірі
интеллектуалдық және адамгершілік жағынан байыта түсу, ұжым, балалардың ата-
аналарға және ... ... ... ең ... осы айтылған
негіздер Отбасыны адам бақытының сарқылмас көзі ... ... ... жағынан тәуелсіздігінің арта түсуі, олардың білім
дәрежесінің ерлерден кем ... ... ... ... ... ... ... түбегейлі өзгерістер енгізді.
3. Ерлі – зайыптылар қатынасының психологиялық ...... ... (кеңес беру) - отбасылық
қақтығыстың шешімін табу, тапшылық ... ... ... ... ... ... және қажеттіліктерін қанағаттандыру және тағы
басқа ... ... ... ... ... – зайыптылар психотерапиясы - отбасылық психотерапияның жеке
жағдайы. Бұл ерлі – ... ... ... ... ... ... ... тарихы заңды некеге
тұрудан ... ... ... ... ... ... және ... дамудың қайталану жағдайы болып
саналады.
Ерлі – зайыптылар ... ... ... бар.
Олардың бірнешеуін атап ... ... ... ... ... ... :
1. Ерлі – ... жеке - өзіндік қасиеттері:
а) қалыпты (темперамент)
б) патологиялық (психопатия)
2. Ерлі – зайыптылар мәселелері:
а) ... ... ата – ... ... алынған неке модельдері
в) сәйкес емес типтер (мысалы: ... де «ата – ... ... ... сайын ерлі – ... ... Ерлі – ... ішкі ... үй шаруашылығы
б) бос ... бала ... ... қатынас
4. Сыртқы факторлар әсері:
а) ата – аналар және ... ... ... достарының, таныстарының және көршілерінің әсері
в) некесіз қатынастар және байланыстар
г) ... да ... ... ... оқу және ... Ю. Алешина кеңес алуға итермелейтін жиі ... ... ... Бір – ... ... ... Отбасыда басшылықты, отбасылық
міндеттерді бөлудегі қақтығыс;
2. Қақтығыстар, яғни ... ... ... ... ... ... ... және өзара қарым – қатынас;
3. Жыныстық мәселелер. Осы жағдайда ерлі – ... ... ... ... ... алмаулары,
4. Ерлі – зайыптылардың біреуінің немесе ... де ата ... ... – қөатынаста қиындықтардың ... ... ... ... Ауру ... ... (психикалық және физикалық) ерлі ... ... ... ... және ... ... ... Аурудың өз - өзіне және қоршаған ортаға ... ... ... ... ... ... мәселесі және Ерлі – ... ... ... ... бір – біріне әсері;
7. Ерлі – зайыптылар қарым – ... ... ... пен ... ... ... – қатынас мәселелері
Ерлі – зайыптылардың ажырасу себептері: 1) Кенеттен және алдын – ... ... ... жүктілік; 2)Тез аяталған немесе ... тек ... ... үшін – ... ... ... 3)Ата –
ана мен бала ... ... ... қашқақтау яғни
неке құру барысында ... ... ... ... ... 4)
Қауіпсіздікке қол жеткізу үшін пайда көру немесе екі ... ... ... некелік-отбасылық қатынастар ерлі-зайыптылардың
адамгершілік-этикалық, психологиялық-педагогикалық дайындықтарының, тұрмыс
мәдениетінің жоғары деңгейде болуын ... ... ... ... ... ... басталады. Сондықтан жас буынның жеке бас қасиеттерінің
ойдағыдай дамуы үшін олардың өз қасиеттерін және ... ... ... ... ... ... өте маңызды. Бұл оңай міндет
емес. Жастардың отбасылық өмірге ... ... ... ... ... ... ... – неке-отбасы қатынастары және
демография саласындағы саясат, жұбайлар мен ... ... Әдеп – ... ... ... басқа жыныстың өкіліне
тең құқықтылық, ата мен ананы, үлкен мен кішіні сыйлау, ұрпақ
жалғастыруды қажетсіну, бала тәрбиелеу.
3. Құқықтық ... – неке ... ... ... ... ... ... қоғамға қатысты
міндетерімен таныстыру.
4. Психологиялық тұрғыда – жеке ... даму ... ... ... ... ... неке және ... өмірінің психологиялық негіздері,
басқа адамдардың психологиясын түсіне білу дағдысы, ерлі-
зайыптылар мен ... ... ... ... ... ... ... дағдылары, «психотерапиялық» қасиет және
басқалар жөнінідегі түсініктер.
5. Физиологиялық-гигиеналық тұрғыда - ерекек пен әйел ... ... жеке бас ... білу ... ... Педагогикалық тұрғыда – Отбасының бала тәрбиелеудегі ролі ... ... ... ... ... міндеттері,
олардың педагогикалық мәдениеттерін арттыру, сондай-ақ жас
жеткіншектерді тәрбиелеу мен олардың ... ... ... ... ... ... ... мәселе эстетикалық дербес ... ... өмір – ... - ... қалыптастыруды қамтиды.
8. Экономикалық-шаруашылық тұрғысынан Отбасы бюджеті мен шаруашылығы
жөніндегі түсініктерді қалыптастыру және тұрмыс мәдениеті туралы
білімді меңгеру.
Жас ... неке ... ... тәрбиенің жалпы мәселелерінен
оқшауланбай, оның барлық даму кезеңдерінде іске ... ... ... ... ... мен ... ... туралы айтқанда мен
олардың жүрегіне өзін-өзі сыйлау мен ар-намыс сезімін ... ... ...... ... ... – қатынас мәселелерінің тағы ... ... ... жауапкершілігін кім, қалай және қандай деңгейде өзіне
алуға
дайын.
• Отбасы үшін ... ... ... және ол ... ... Ерлі – зайыптылардың бағалау жүйелері қандай немесе бағалау бар ма
болмаса, біз екі ... ... ... ... ... ... жасаймыз.
• Ерлі – зайыптылардың мінез – құлықтарының ерекшеліктері қандай ... ... ... ... ... ... ... өзара әрекеттестігі, бір – ... ... ... ... ... ... ... Отбасылық міндеттер қалай бөлінеді.
• Отбасы жағдайында ... ... ... ... ... ... - өз ... мүшесінің қандай да бір қиындықтарында оған
қаншалықты ... және оны ... ... ... ... бірігіп отбасылық өмірге белгілі бір ... ... ... әрі ... ... болуы мүмкін. Қазіргі кезде
қақтығыссыз Отбасылар жоқ, бұ әсіресе жас Отбасыларға қатысты. Адам ... де ... ... ... ... ... ... Олар түрімен, жиілігімен, ең маңыздысы ерлі-зайптылардың ... ... және ... ... ... ... ... И.Н.Крамской: «Адамның бүкіл ... оның ... ... ғана ... ... ... ... адамның жеке
басының бақыты оны ортақ мүдделер күштірек және терңірек тартып және ол ... ... ... ... жақын адамынан өте аз
кездестірген жағдайда жоғарырақ әрі тәуір болады», - деп әділ атап ... ... ... ... отбасылық ажырасудың
себептері ... ... ... ... ... яғни ерлі – ... бала ... қиындықтарды атқара алмауы;
2. Бәсекелестік неке, бәсекелестің ... ... таң ... негізделген;
3. Невротикалық жүйедегі неке, онда бір ... ... ... ... ... ... ... мен дау – жанжалдарының себебі болуы. (мұнда ...... ... екіншісіне қысым көрсетеді;
4. Ерлі – зайыптылардың қарама – қарсылықты «үдете ... ... ... некесі»;
5. Ерлі – зайыптылардың бір – ... ... ... алшақтау
некесі, яғни ерлі – ... ... тепе – ... ... ... және ... ... «Басшы - құл» типтегі неке, рөлдік партнерлік, ... ерлі ... ... ... ... өмір ... ... неке, яғни өмірге деген жағымсыз қатынастың ... ... ... ... ... өзіндік
құтылмайтын күйреуді сезінуі. Ерлі - ... ... ... жағынан құрбан ... ... ерлі ... ... өз өмірін екінші ерлі – ... ... сол үшін өмір ... ... отбасында көбіне психикалық
ауытқушылығы бар ... ... ... ... неке (Мұндай ерлі – зайыптылар өз ... ... ... ... ... және ... кейбір кезде қақтығыс болған жағдайда ... ... ... ... ... ... қиыншылықтар
бір – бірін ... ... ... ... ... көрсетуде, бір - ... ... ... ... ... ... шебер болады.
Отбасылық қарым – қатынастың дамуында екі негізгі ... ... ... ... ... өмірдің үшінші және жетінші
жылдар ... ... бір ... ... ... ... Оның туындауына келесі факторлар әсер етеді:
• Романтикалық көңіл – ... ... бір – ... ... ... ұмтылушылықтың азаюы, күнделікті ... ... ...... ... Ерлі – зайыптылардың ... мен ... ... ... ... бір ... келе ... Жағымсыз эмоциялардың жиі көрінуі, бір – бірімен қарым ... ... ... ... кезең отбасылық өмірдің Он жетінші ... ... жыл ... ... Бұл ... ... ... тереңірек және бірнеше жылдарға созылуы мүмкін. ... ... ... ... ... жоғарылауы,
түрлі соматикалық көріністегі қорқыныштардың болуы.
... ... ... ... яғни ... жан ... ... Әйелінің қартаю себебінен эмоционалдық ... ... шет ... «кеш ... ... жыныстық
қажеттіліктерін қанағаттандыруы.
Отбасының ... ... ... ... ... - ерлі – ... бір – ... үйренуі, және
басқа отбасы жағдайына тез енуі ... ... ... ... ... ... сезімдерінің және ... ... ... ... ... 1988ж). ... өмірдің барлық сферасында болады.
Кебір зерттеушілер алғашқы және ... ... ... ... (бірінші) бейімделу қарым - ... ... ... ... ... және тұлғааралық. Рөлдік қарым –
қатынастың ... - ерлі – ... ... ... ... ... ... болып саналады. Ал отбасылық ... ... ... 4 түрткіні көрсетеді: шаруашылық - ...... ... – ата – ... және ... ... Отбасы үйлесімді болу үшін ... ... бір ... ... ... ... Егер ерлі – зайыптылардың біреуі бір
түрткіні ... ... ал ... ... ... ... ... арасындағы қақтығыстық жағдай ... ... ... ... рөлдер келесідегідей: а)
отбасы мүшесі болып «заңдандырылған», б) бір – ... ... ... бір – бірін толықтыру (егер ... – «үй ... ... ... ... ... ... 1988ж).
Тұлғааралық бейімделудің үш аспектісі бар:
1. Тиімді ...... ... ... ... ... (оны түсіну деңгейі).
3. Мінез – ... ...... ...... ... ... негізі - ерлі ... бір – ... ... ... кетуі, махаббаттарының
тұрақтылығы болып табылады.
Үйлесімді отбасын ... алғы ... ... үш ... ... осы ... Мұнда терапияның ... ... Ерлі ... ... беру немесе ерлі – ... ... ... жүргізіледі. Отбасы және некемен байланысты ... ... ... ... ... ... Некеге дейінгі кеңес беру
• Ерлі – зайыптылық ... ... ... мәселесімен кеңес беру
• Ажырасқандарға кеңес беру, яғни Ерлі – ... ... үшін ... ... ... ... ... шешу ... ... ... бар, ... ... болсақ:
• Мәселені біреге отырып, шешу мүмкіндігін ... ... ... ... ауыстыру
• Эмоционалдық бұзылудың тұрақтылығын төмендету
• Қарым – қатынас деңгейін жақсарту
...... ... қолдау көрсету және әр ... ... ... негізгі міндеті - жаңа және жақсы ... ... ... үміт ... Онда ол ... ... арқылы
әріптестерінен мәселенің ортақ негізін көруге көмектеседі. ... ... ... шеше ... ... ескі мінез – құлық әдеттерін өзгертуге ... ...... ... ... ... ... техниканы қолдана отырып, алдыға ... ... ... ... ...... әрекет
- Тұйық Қақтығыстың бір – бірімен әрекеттескендегі ашық формасы
- ... ішкі ... ... ... ...... Сыйлы емес, қадірсіз қажеттіліктерден арылту
- Конфронтациялау және ... ... ... ... мен ... сезімін жою
- Ата – ана рөлін ... ... ... ... ... мүмкін
- Психотерапевттің өз - өзін «құрал» ретінде қолданып, шынайы ... Жаңа ... алу ... ... ... ... ерлі – зайыптылар
арасында жақсы әрекеттестік құру
Психотерапия және ... ... ... концепция тізімі бар.
Олардың дәстүрлі жолдары:
- Психоаналитикалық
- Гуманистік
- Жүйелік
- ...... жол. ... ... ерлі – ... ...
құлықтың ішкі мотивациясының көзқарасынан туындайды. ... ... – ала ... ... ... жағдайлар арқылы
болжауға болады.
Гуманистік жол. Мұның негізінде неке ... ... ... жатыр. Ерлі – зайыптылардың қарым – қатынасы ашық және ... ... ... өз ... және ... ... және ... жол береді. «Әділ шайқас» ... ... ... ашық ... ... және тұлғалық
өсудегі ... ... ... бар:
1. Шынайы принцпі, (қазір және осында)
2. Әріптестің жеке ... ... ... ... ойын « ... тек өз ... мен тілектерін ашық
көрсету
4. Обасылық рөлдерді орындауда - салт – дәстүрге ... ... ... немесе әйелдік рөл деп бөлмеу
5. Тең құқықтық
6. ... ... - өзін - өзі ... ... ... бағалау
сонв\ымен қатар, басқаның да өз ... өмір ... бар ... ... Ашық әріптестік - әрқайсысы өзіндік ... ... ... жол. ... ... ... ... аймағы әріптестердің
мінез – құлық неке шарты немесе барлық отбасы ... ... ... ... табылады.
Мінез – құлықтық бағыт - ерлі – зайыптылық психотерапияда кеңінен
таралған жол ... ... Оның ... ... ... ... ... және жаңарту. Бұл жол ... ... ... ...... ... ... әлеуметтік білімдер мен әдеттерді беруді
3. Ерлі – зайыптылардың мінез – ... ... ... – зайыптылық терапия немесе кеңес беру ... ... ... және де кез – ... ... болып келеді.
Ерлі зайыптылардың бір – ... ... шөп ... ... да ... ... кездесетін
қиындықтардың бір мәселесі. Қызғану және көзге шөп салу - ...... ... өте қиын феномені. Ереже бойынша қызғануды
теориялық ... ғана ... ... оның психологиялық түп
негізі жайлы да жан – жақты қамтылады. Әйел мен ... ... ... ... екі ... ... оның ... және
жағымсыз жақтары бар:
1. Қызғанушылық - бұл жыныстық махаббаттың ... ... ... күші ... және ... ... ... болады.
2. Қызғанушылық - махаббатқа тәуелсіз ... ... ... ... көлеңкесі секілді.
3. Қызғанушылық - жыныстық қатынаста тек өзін ... ... бәрі ... жеке феномен ретінде емес,
махаббаттың бір бөлігі ... ... ... ... ... ... ... бір – бірін сыйламау, бір –
біріне ... ... ... ... жоғалтуға душар етеді.
Ерлі-зайыптылардың қалыпты ... ... және ... ... ... ... ... әкелу
*Ерлі-зайыпты қарым-қатынас кезінде « өзін көрсету »;
ролдерін бөлу ... жеке ... ... ... ... ... ... алмау.(Кім үйдің отағасы?).
*Сезімдерін білдіру жағдайы да әр ... ... ... ... ... ... ойды айтуды ... ... мен ... қарамайды,
сүмейді т.б. ... ... ... жыныстық күтудің ескерілмеуі ашық қаралғаны жөн.
(менің ... ... емес ... ... ... ... « ... қабылдау»
(әлеуметтік бедел, материалды жағдай, бірге толықтыруға ниет ету.
үй шаруашылығы ... М. ... және В. А. ... ... ... ... Жеке өзіндік қызғанушылық. Оның ұран: «Кез – келген зат өзінің
қожайынына ... ... ... ... ... ... ... – құлыққа ие,
өз - ... ... өз - өзін кем ... ылғи ... тым
аса қабылдайтын адамдарға тән.
3. ... ... Оның ... көзі - ... ... ... ... әріптеске проекциялау.
Ерлі-зайыптылар арасында психологиялық ахуал ... ... ... ... ... үйлеспеушілігінен» - деушілік
айырылысудың кең тараған себептеріне айналып жүр. ... ... ... сөз қоғағанда, ең алдымен құндылықтар, ... ... өмір ... ... стильдерінің белгілі үндестігі
ескеріледі. Егер отбасында осындай үндестік болса, онда, әрине, оның ... ... ... ... ... да, кемшіліктерін де біле
отырып, бірақ соған қарамастан, адамды сол өз қалпында ... ... ... пайда болады.
Т. М. Заславская және В. А. ... ... ... жеті түрткісін көрсеткен:
1. Жаңа махаббат. Бұл себеп ... ... тән: ... махаббат
маңызды емес немесе тіпті жоқ.
2. Қайта өңдеу - ерлі – ... ... кек ... Ұрысты махаббат - Бір – ... ... ... ... ... ... бар ... іздеу. Кейде жаңа әріптесті жақсы көрмеуі де мүмкін,
бірақ оның ... ... ... Жаңа ... ... іздеу, ереже бойынша ерлі ... ... ... ... ... ... ... болатын жақсылықтарды алуға ұмтылу.
5. Толықтыру - Ерлі – зайыптылық адалдық ... ... ... толықтырады: Ұзақ ажырасудан кейін
некедегі махаббат толымдылығы азаяды.
6. Отбасы құлауының ... - ... шөп салу - жаңа ... бас, ... ... отбасының өмір сүру ... ... ... - ... ... шөп ... аса мән
берілмейді және ... ... ... ... кезеңде
шөп салу кездеседі).
Некесіз кездейсоқ қатынас - бұл ... көп ... ... ... тұлғасы маңызды рөл ... ... ... ... ... қанағаттандыру, өз - өзіне жыныстық ... ... ... сендіруге негізделеді. Мұндай келесі
соңғы ... а) ... ... некесіз қатынас. б) жыныстық
әріптестерін оңай ауыстыратын ... ... ... ... қатынастар көбіне өз жыныстық құмарлығын ... ... ... ... ... ... созылса, онда эмоцияналдық ... ... ... Оған некелік қатынас секілді ... даму ... Екі ... ... және ... ... көп мән
беріледі. Бірақ бұл қатынас ... өмір ... әр ... екі
өмір сүруіне душар етеді [13].
Көзге шөп салуды арнайы ... ғана ... ... қатар
әріптестің тұлғалық ерекшеліктері де анықтайды. ... ... ... ... 6 түрі бар. ... 1991ж):
1. Құмар ойыншы - мұнда қарама – қарсы жынысты ... ... ... ... ... Бұл адам өзінің осындай әріптестері ... ... өзін ... құнды санайды.Бірақ бұл адам өз
отбсындағы ... ... ... ал кездесіп жүген адамдарын жай
уақыт өткізушілік деп ... ... ... - бұл ... ... ... ... Әйелдер
үшін отбасы экономикалық қамтамасыз ету ... ... ... ... ... қарапайымнан да төмен болады. Яғни ... ... көп мән ... ... отбасы туралы
ойлау, кішкентай балаларына көп көңіл бөлуге қызығады.
3. Алып ... және ... - ... ... шөп ... ... өзінің отбасынан кеткісі келмейді. Бірақ ... да оны ... Ол ... өзіне «артық нәрсе»
жасауға ... ... енді одан ... ... Егер ол сырттағы
жағдайдан дау – жанжалсыз құтылса, оны ұяты ... ... ... жаққа қарай өзгеруі мүмкін. Бірақ көбіне бұл ... ... ... кездейсоқ және маңызсыз ... ... ... ... ... ... ... деген
қақпанына кездесуі мүмкін. Әйелі бұл ... шөп ... ... ... түсіндіріп, көңілдесінен құтылу жолдарын ойлайды.
4. Жаңа өмір ... - ... адам жаңа ... ... ... да жақсы әріптес табуды көздейді. Бұл отбасында ...... ... және тек ... үшін ғана ... ... күйеуі елу жасқа келгенде ... ... жас ... ... ... ... ол ... әйелінен
туған балаларына өте жақсы қарайды.
5. Үй ... әйел - бұл ... үйде ... ... ... ... отбасында көбіне балалар алдында
ұрысу, бір – ... ... көп ... ... ... әкеп
соғады.
6. Компетентті (солидный) ойыншы - ... және ... ... Оның ерлі – ... ... ... қызықтырмайды.
Бірақ ол өз отбасына аса ... ... Ал ... ... шөп ... жайлап, білдірмей жасайды.
Адамдардың бір-бірімен үйлесімділігі жөнінде сөз қозғағанда, ... ... ... ... ... өмір ... жалпы
стильдерінің белгілі үндестігі ескеріледі. Психологиялық ахуал ... өте ... ... Егер отбасында осындай үндестік
болса, онда әрине, оның ... де біле ... ... ... ... сол өз ... ... түріндегі өзара түсінісушілік
пайда болады.
Отбасының бір адамы өте жігерлі, бірақ ... ... енді ... ... бірақ оның есесіне өзіне берілген істен бас тарпайды,
үшінші біреуі ... жаны ... оған ... ... ең ... ... қиындықтарың және т.б. туралы қашан да айтуыңа да ... ... ( сол ... кез ... басқа топта) әркім басқалардың
ерекшелігін білсе де, өзінің де мүлтіксіз емес ... ... ... ... ... ... бірін-бірі жақсы түсінеді, олар басқаны да
орынды ... ... оның ... ... ... қабылдайды, ал
мұның өзі – жақын адамдардың өзара қарым-қатынасындағы психологиялық жақтан
жақсы жағдайды қамтамасыз ететін ... шарт ... ... ... отбасы мүшелерінің ой-талғамдарының, бағалай білудегі
пікірлердің жақындаса ... ... ... ... ... ... ... түрде пайда болады. Нақты отбасылық сұрақтарға
байланысты төмендегі келесі кеңестер ... ...... ... шөп ... ... ... тек
формальді.
• қарым – қатынасты қолдау. Егер отбасы жақсы және ... ... ... ол отбасынан ешқайда кетпейді. Ал ... ... ...... таусылмайтын сындар мен ... көп ... ... әріптестің үйінен қашқақтауға себебін тигізеді.
... ...... жыныстық өмірді жалғастыруға болатынын
айту.
• Шаруашылықта: отбасылық ... ... ... және ... сұрақтарды шешу.
• Бос уақытты ... ... бір – ... бос ... ... ... ... қарым – қатынаста: балаларды дұрыс тәрбиелеу
және тәрбиелеу ... ... ... махаббаты, ата-аналарының ... ... ... ... ... сын ... қарау, бала мен қоғам алдындағы борышын сезіну, бірін-бірі
интеллектуалдық және адамгершілік жағынан байыта ... ... ... ... және ... ... сүйіспеншілігі- ең алдымен осы айтылған
негіздер Отбасыны адам бақытының сарқылмас көзі етеді [5].
Мінез - ... ... жеке ... тән өзіндік психологиялық қасиеттер
мен ерекшеліктердің ... ... ... мен ... әркімде
әрқилы жағдайда байқалып, адамның сол жағдайларға қатынасын білдіреді.
Мінез ерекшеліктері – ... ... ... психикалық қасиеттері.
Дегенмен, адам бойындағы ерекшеліктердің бәрі ... ... ... көздің көргіштігі, есте сақтаудың шапшандығы, ақыл – ... ... ... ... – бұл адамның әлеуметтік мінез – құлқының ерекшелігі ... ... жеке ... өмір ... ... және ... ... қарым – қатынасынан көрініп отырады. Жеке адамға немесе адамдар
тобына тән ... ...... ...... пен ... тәсілдері кісінің танымы мен іс - ... ... ... - өзі тәрбиелеу үрдісінде қалыптасады.
Психокоррекциялық жұмыстарға отбасының иерархиялы ... ... мен ... ... ... тұлғааралық қатынастағы
қақтығыстарды жеңуге арналған психологиялық әсер ету жолдары ... ... ... ... топ ... арасындағы рөлдердің өзгеру және
иерархиялы жүйеде ... даму ... ... ... ... ... «сену» деңгейі аңызға қарай,
«көз-қарас» пікірі өткен ата-баба тәжірибелерінің өмір сүру жолдарын дұрыс
деп тауып, сонымен шектеулді жөн көру және ... ... ... онда ... механизмі» қолданылады. Отбасында жасарын ... ... соны ... қорқады (ертеректе отбасы мүшелерінің біреу
қылмыс істеуі, бала тастауы, алдыруы т.б.) және соны ашып ... үшін ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Ол келесі өмірлік
циклда қайта келіп қалыпты дағдарысқа ... ... ... ... ... ... оның
жас ерекшелігіне қарай ... ... ... ... ... ... сипаттар беріледі:
1. Қалыптасқан отбасы (0-5 жыл) баланың болмауы;
2. Отбасында баланың болмауы, үлкені 3 жасқа келуі;
3. Отбасында бала-бақша жасында баланың болуы, ... 3-6 ... ... мектеп жасындағы баланың болуы, үлкені 6-13 жаста;
5. Отбасы балаларын өмірге ... ... ... жаста;
7. Кәрілікке жеткен отбасы.
Отбасы дағдарысында өзекті мәселелері шектеліне, сол ... ... ... мүшесінде «сақтаушы» болып содан байқалады, ол кішкентай бала
немесе зейнеткер адам болуы ... Сол ... ауру ... ... ескі ... пен ... ... Ауру белгісін
көрсететеін адамды, сақтаушы «теңестірілген ауру адам» деп ... ... ... ... ... отбасында ауру белгісінің көрінуі,
ол отбасы қажеттілігінің метафорасы деп атайды.
Қоғамда жастарды ... ... мен ... ... ... ... тұлғаның қалыптасуын және дамуын талап етеді.
Оның ішінде негізгілері: ... ғана ... ... ... ... ... ертеңгі күнгі болашағын, үйренуші іс-әрекетінің әртүрлілігіне
тірек болатын (оқу, оқудан тыс, ойын, ... ... ... ... ... ... тұлғаралық қатынастың ерекшеліктері,
қоғамның отбасыға деген талады; оны ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу
потенциялы негізге алынады. Отбасылық қарым-қатынастың үйлесімді ... ... ... ... ... ... ... тұжырым жасауға болады:
- Өсіп келе жатқан ұрпақты Отбасылық өмірге дайындау-адамның жас ... әр ... жүру ... және ... ... ... ... Жастарды отбасылық өмірге психологиялық дайындау мәселесінің ... ... яғни ... ... ... және ... ... дұрыс түсінуде, оларда неке қиюға бейімділік және ... ... ... Қоғамда жастарды тәрбиелеудің мазмұны мен әдістемесін анықтауда, некелік
- отбасылық қатынаста тұлғаның қалыптасуын және дамуын талап етеді.
Ерлі-зайыптылардың ... ... ... ... бір-бірімен сыйласуы, бір-біріне өзара сын ... ... бала мен ... ... ... ... ... және адамгершілік жағынан байыта түсу, ұжым, балалардың ата-
аналарға және үлкендерге деген сүйіспеншілігі- ең алдымен осы ... ... адам ... ... көзі ... Әйелдердің еркектерге
экономикалық жағынан тәуелсіздігінің арта түсуі, олардың білім дәрежесінің
ерлерден кем ... ... ... ... қатысуы отбасының ішкі өміріне
түбегейлі өзгерістер ... ... ... - ... ... ерлі-зайыптылардың
адамгершілік-этикалық, психологиялық-педагогикалық дайындықтарының, тұрмыс
мәдениетінің жоғары деңгейде болуын талап етеді. ... ... ... күнінен басталады. Сондықтан жас буынның жеке бас қасиеттерінің
ойдағыдай дамуы үшін ... өз ... және ... қасиеттерін
түсіне білуіне көмектесіп, жол-жоба көрсету өте маңызды. Бұл оңай ... ... ... ... ... ... мәселелерді қамтиды:
• Жалпы әлеуметтік тұрғыда – неке-отбасы қатынастары және ... ... ... мен ... ... ... Әдеп – ... қасиеттерді тәрбиелеу, басқа жыныстың өкіліне тең
құқықтылық, ата мен ... ... мен ... сыйлау, ұрпақ
жалғастыруды қажетсіну, бала тәрбиелеу.
• Құқықтық тұрғыда – неке ... ... ... ... ... ... ... қатысты міндетерімен
таныстыру.
• Психологиялық тұрғыда – жеке бастың даму ... ... ... ... ... неке және ... өмірінің психологиялық негіздері,
басқа адамдардың психологиясын түсіне білу дағдысы, ... ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынас
жасау дағдылары, «психотерапиялық» қасиет және басқалар жөнінідегі
түсініктер.
• Физиологиялық-гигиеналық тұрғыда - ... пен әйел ... ... жеке бас ... білу ... ... ... тұрғыда – отбасының бала тәрбиелеудегі ролі ... ... ... ... ... ... олардың
педагогикалық мәдениеттерін арттыру, сондай-ақ жас жеткіншектерді
тәрбиелеу мен олардың өздерін-өздері ... ... ... ... қаруландыру.
• Эстетикалық мәселе эстетикалық дербес құндылық ретіндегі отбасылық
өмір – қарым - қатынастарын қалыптастыруды қамтиды.
• Экономикалық-шаруашылық ... ... ... мен ... ... қалыптастыру және тұрмыс мәдениеті туралы
білімді меңгеру.
Жас буынды неке ... ... ... ... ... оның ... даму ... іске асырылып отыруы тиіс.
В.А.Сухомлинский «Ертеңгі әкелер мен аналарға махаббат туралы айтқанда ... ... ... ... мен ... ... ... келеді» -
деген.
И.Н.Крамской: «Адамның бүкіл тіршілігі оның жеке басының бақытымен
ғана толықпайды, немесе, дұрысырақ айтсақ, адамның жеке ... ... ... ... ... және ... тартып және ол осы қажеттіліктеріне
деген қарсылықты өзінің жақын адамынан өте аз ... ... әрі ... ... - деп әділ атап ... ... ... өмірге белгілі бір дайындықтың арқасында ғана, тұрақты әрі сәтті
отбасының ... ... ... ... қақтығыссыз отбасылар жоқ, бұ әсіресе
жас отбасыларға қатысты. Адам әрдайым өзімен-өзі де ... ... ... ... ... ... Олар түрімен, жиілігімен,
ең маңыздысы ерлі-зайптылардың сол қақтығыстарды ... және ... ... ... арқылы ажыратылады.
Отбасыдағы адамгершілікке негізделген қолайлы психологиялық жағдай
жұбайлар мен семьяның басқа мүшелерінің ... ... ... ... шат ... жан ... сияқты сапалар мен
сезімдердің қалыптасуына әсер етіп, еңбек пен оқу ... ... ... ... ... адамдардың үйлесімділігінен өте
айқын байқалалады.
Адамдардың бір-бірімен ... ... сөз ... ... құндылықтар, мүдделер, эмоциялық бағдарлар, өмір сүрудің жалпы
стильдерінің ... ... ... Егер ... ... ... онда ... оның кемшіліктерін де біле отырып, бірақ соған
қарамастан, адамды сол өз ... ... ... ... ... ... бір адамы өте жігерлі болады, бірақ қайтымы шапшаң, енді
біреу жасқаншақ, жалтақ, бірақ оның ... ... ... істен бас
тарпайды, үшінші біреуі көмектескіш, жаны ашығышұ, оған өзіңнің тіпті ең
елеусіз немесе ... ... және т.б. ... ... да айтуыңа да
болады. Мұндай отбасында ( сол сияқты, кез келген басқа ... ... ... білсе де, өзінің де мүлтіксіз емес екенін ... ... ... ... Әрине, дәл осы жағдайда бұл,
негізінеен, Отбасының ересек мүшелерінің өзара ... ... ... ... ... бірін-бірі жақсы түсінеді, олар басқаны да
орынды ... ... оның ... ... ... ... ... өзі – жақын адамдардың өзара қарым-қатынасындағы психологиялық жақтан
жақсы жағдайды қамтамасыз етедтін негізгі шарт болып ... ... ... орын алу үшін ... ... сай келуіне емес, баға белгілерінің ұқсастығына, қайсыбір пікірлер үшін
қажетті адамгершілік ... ... ... ... Осы ... ... ... проблемалық жағдайды талдауға болады. Ерлі-
зайыптылар бірі-бірінің бірдемеге ренжіп отырғанын байқап қалды делік. ... ... ... қоя ... ... ... керісінше, себебін тезірек
сұрап білгенді қалайды. Осы ... ... ... бар, ... ... жоқ? ... ... жақсы отбасы мен оған
керісінше осы жайды шешу үшін ... ... ... еді? ... ... адамдардың үйлеспеушілігі болып есептеледі. Бұл
жағдайда Отбасы мүшелерінің ... ... ... ... қажеттілігі өте тар болады. Адамдардың бір-бірінен оқшаулануы,
бір-бірін жатсынуы келіп шығады. Ол орынды сияқты лоып ... кез ... ... оқу, ... ... уақыты сай келмейті демалыс т.б.)
пайдаланып, барлығының мүмкіндігінше бірге азырақ болуға тырысуы ... және ... ... ... ... ... болғанмен, бас қоспайтын,
амалсыздықтан қарым-қатынас жасайтын түрі жасырын кездеседі. Үйлеспеушілік
ерегіс, дау жан-жал, қақтығыс, ... ... ... ... ... бұрқ еткені болмаса, сырттай сыпайы мінез-құлық көрсету сияқты
болып көрінетіндей сипаты жағынан да, оның жарыққа шығу дәрежесі жағынан ... ... ... ... ... деп ... мүшелерінің бір-
бірінен қашқақтауын басқа құбылыспен шатастырмау керек. ... ... ... ... ұзақ ... ... болуы «қарым-қатынас
қажеттілігінің психикалық тояттаушылығы». .
Үйлесімділік мақсат пен адалдықтың белгілі ұштастығын қажет ... ... ... азамат адам, нағыз еркек пен әйел үлгілерін мұрат тұтып,
жұбайдың қандай болуы, бақытты Отбасының қандай болуы ... ... ... ... Бұл мұрат тапқан елестер кейін өмір ... ... ... ... ... ... ... елесінен
қайтсе де айырмасы болатыны табиғи жай. Сондықтан жақын адамыңның бойынан
жақсы қасиеттерді, мұрат ... таба ... ... ... адамның
болмайтынын мойындау – міне, бұл – адамдардың нағыз үйлесімділігінің
көрінісі ... ... ... ... ... ... ой-
талғамдарының, бағалай білудегі пікірлердің жақындаса түсуінен ... ... ... ... ... табиғи түрде пайда
болады. Пікірлердің біркелкілігі басқа ... ... ... ... өз
баға, талғамдарыңды зорлап енгізу арқылы пайда ... онда ... ... ... сөз ... ... жастарды тәрбиелеудің мазмұны мен әдістемесін анықтауда,
некелік отбасылық қатынаста тұлғаның қалыптасуын және дамуын ... ... ... ... ... ғана ... ... сонымен қатар оның
дамуының ертеңгі күнгі болашағын, ... ... ... болатын (оқу, оқудан тыс, ойын, еңбек, отбасылық-тұрмыстық, ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері,
қоғамның отбасына деген талабы; оны ... ... ... ... қатынастың күрделенуі; отбасын
тәрбиелеу потенциалы негізге ... ... ... өмірге дайындау
келесі аспектілерден тұрады:
1. Этикалық – тәрбиелеу ... ... ... ... жынычс өкіліне
деген тең құқықтық жолдастық қатынас, анаға, ... ... ... ... бала ... ... ... әділеттілік,
ұстамдылық, мейірімділік, некелік-отбасылық алдындағы міндеті, ... және ... ... ... ... ... Құқықтық – неке және отбасы туралы негізгі ... ... ... деген қатынасының ерекшеліктерімен танысу;
3. Психологиялық – тұлғаны индивидтің ... ... ... ... ... құқықтық психологиялық ерекшеліктері туралы
түсініктердің қалыптасуы, неке және отбасы ... ... ... және басқа адамның психологиясын түсіну ептілігі түр, ерлі-зайыпты
және отбасылық өмірге қажетті сезімдердің дамуы туралы, ... ... ... ... ... Физиологиялық-гигиеналық ерекшеліктері туралы және жеке гигиена тураы;
5. Педагогикалық – ... ... ... ... оның отбасылық
тәрбиелеудің педагогикалық потенциалы мен ерекшелігі, ... ... ... рөлі туралы, сонымен қатар жастарды және
баланы тәрбиелеу бойынша нақты ... мен ... ... ...... ... ... қатынастың қалыптасуын, дербес
эстетикалық құндылық ретінде қарау;
7. Шаруашылық – экономикалық- отбасы кірісі туралы, тұрмыс ... ... ... алу ... ... игеру [48];
Отбасын құруға психологиялық дайындық бұл – жеке адамның ... ... тез ... ... ... ... және ... бірдей немесе ұқсас көзқарас, отбасында сау ...... ... білу ... ... және ... тұрақтылығы,
дамыған ерік қасиеттері. Болашақ ерлі-зайыптылар ... ... ... отбасының дамуына елеулі әсер етеді, ол не ... ... ... ... ... ... ұшырауы мүмкін.
Бірінші тарау тұжырымы.
Жастардың бірігіп отбасылық өмірге белгілі бір дайындықтың арқасында
ғана, тұрақты әрі сәтті отбасының бірі ... ... ... – қоғамның
бастапқы ұясы. Ол - әлеуметтік, қоғамдық дамуда ... рөл ... ... ... ... ... қарым-қатынастар ерекше
тиісті міндеттерге негізделеді. Бұларды ... ... ...
қоғамның жалғасуына, гығаюына қызмет еткендер, ал ... ...... ... ... ... ... үлгі ала алмаған
бақытсыз жандар. Отбасының өмір ... ... ... жағдайлары да бар.
Олар: әлеуметтік, таптық, ұлттық сипаттар, өмір сүру ортасы, материалдық
жағдайы, отбасы ... ... мен ... ... ... әдет-
ғұрыптары, экономикалық негігі. Бұлар отбасы мүшелерінің ... ... ... ... ... ... мен оның ... жиынтығына, туыстық қатынастан басқа
рухани, азаматтық билік, беделдік ... ... ... ... ... ... мен ... екіншіден балалы жұбайлардан
және әйелдің немесе күйеудің бірге тұратын туыстарынан, балалы болған
балалардан құралады.
Сонымен ... ... ... ... ... ... ... төмендегідей тұжырым жасауға болады:
1. Өсіп келе жатқан ұрпақты отбасы өміріне дайындау – адамның жас ерекшелік
дамуының әр ... жүру ... және ... жалпы мәселесінен
бөлінбеуі керек.
2. Жастарды отбасы өміріне психологиялық дайындау мәселесінің ... ... яғни ... ... ... және отбасында жастардың
рөлін дұрыс түсінуде, оларда неке қиюға бейімділік және ... ... ... ... жастарды тәрбиелеудің мазмұны мен әдістемесін анықтауда, некелік
– отбасылық қатынаста тұлғаның қалыптасуын және дамуын талап ... ... ... ... ... даярлығын зерттеу жолдары
1. Ерлі-зайыптылардың отбасы өміріне психологиялық
даярлығын ... ... 32 ... жұп ... Оның ... ... ерлі-зайыпты, ал 17 ерлі-зайыпты сыналушы тобына ... ... ... өздерінің қызығушылықтары бойынша
жинақталды. Жалпы сынақ барысында ... ... ... ... жұптарды жас
ерекшеліктеріне және отбасы жағдайларына байланысты төрт топқа бөлдік:
- ... ... ... ... ... үйленгендеріне 3-6 ай болғандар;
- отбасы құрғандарына 6-айдан асқандар;
- некеге ... жас ... ... ... ... құруға психологиялық даярлығын анықтау
мақсатында «Некеде талаптану мен рөлдік ... ... ... ... ... өмірінде маңыздылықты: әрқайсысының ата-
аналық міндеттерін, кәсіби қызығушылығын, ... ... ... ... ... ... ... моральды және эмоционалды
тартымдылығын қолдауы, әйелі мен ... жеке және ... ... ... ... қатынасты, отбасының жауапкершілігіне даярлығын
зерттеуге бағытталды. ... ... ... ... ... ол ... әлеуметтік-психологиялық
некеге сәйкестігі туралы қорытынды жасауға мүмкіндік береді.
Әдістеме әр нұсқасында 36 сұрақ-пікірден құралған (ер адам және ... ... ... өз ... ... ... сәйкес
пікірлер жиынтығы ұсынылды. Әрбір пікірге өз қатнасын келесі жауап нұсқалар
арқылы білдіре алады: «толғымен ... «бұл ... ... «бұл ... ... «бұл ... ... Қатысушы ерлі зайыптылар мәтінді мұқият оқып-
шығып ... ... әйел мен ер адам ... ... неке ... ... ... пікрлер ретін ұсынды. Әрбір жауапты ... ... ... ... ... мінез-құлық ерекшеліктері де
олардң бір-біріне ... ... ... ... отбасын құруына,
ажырасудан сақтауға немесе ажырасуға түрткі болуға және тб. жағдайларда
көрінеді. ... ... ерлі ... мінездерінің сәйкестігі туралы
«Ерлі зайыптылар мінездерінің сәйкестіктерін бағалау» тесті алынды. Мұнда
қатысушыларға 16 сұрақ берілді. Әр бір ... « бұл мен үшін ... ... «Әр ... болады» (1 балл), «Мен үшін дұрыс емес» (0 ... ... ... экспериментінде қатысушылар өз еріктерімен топтастырылды. Бақылау
тобына жиналғандары тек екі экспериментке қатысуға ... ... ... топ ... ... ... жұмысына қатысуға қызығушылық
білдірді. Бірінші эксперименттің қорытындысы екі әдістемеден жинақталып,
гистограмма арқылы ... ... ... нәтиже жастрдың отбасы өміріне
қаншалықты ... ... ... отбасы туралы ... ... АХАЖ ... ... ... психологының болмауынан мұндай іс-
шаралар некеге тұруға өтініш берген ... ... ... Олар тек ... ... күннен кейін 1 ай 1 күннен кейін ғана
неке куәлігін алуға ғанан келеді.
Бақылау тобындағы ерлі - ... 13% - ... / 2 ... ... - ... /3 ... ... - төмен
деңгей /10 ерлі-зайыпты /.
Сыналушы топтағы ерлі-зайыптылар:
17 17,6% - ... /3 ... ... ... деңгей /5 ерлі-зайыпты /,
53% - төмен
деңгей /9 ерлі-зайыпты /.
Нәтижесі ... ... ... ... пен ... ... эксперимент барысында жас ерлі-
зйаыптылармен сұхбаттасу әдісін қолдана отырып, өмір ... ... ... не ... болғаны, өмірлік бағдарламаларын, мақсат және
міндеттері туралы ... ... ... отбасы, бір-біріне
деген көз-қарас пен жеке бас даму белсенділігі мен мотивациясын ... ... ... ... сенімді және шынайы болуы
үшін психодиогностикалық әдістерді келесі жүйе бойынша жүргізу ... Жаңа ... ... ... ерекшеліктері;
3. Мотивация.
4. Эмоционалды-еріктік өріс.
5. Тұлғалық ерекшелік қасиеттері.
6. Тұлғааралық қарым-қатынас.
Осылардың көмегімен отбасын құруға қай ... ... ... ... ... ... нақты анықтауға болады.
2. Ерлі – зайыптылардың үйлесімді отбасын қалыптастыруына
бағытталған жетілдіру жолдары
Психокоррекциялық ... ... ... ... ... мен ... құрылымы, сондай-ақ тұлғарарлық қатынастағы
қақтығыстарды жеңуге арналған психологиялық әсер ету жолдары ... ... ... ... топ ... арасында рөлдердің өзгеруі ... ... ... даму ... ... Отбасы қызметінде
бірлік бұзылғандықтан «сену» деңгейі аңызға қарай, «көз-қарас» пікірі өткен
ата-баба тәжірибелереінің өмір сүру ... ... деп ... ... жөн көру және ... ... психологиясы» болып, онда қорғану
механизмі қолданылады.
Отбасы коррекциясына ... ... ... ... ... | ... ата-ана, бала арасында өзгерістің болуы, топтың |
| ... ... ... ... циклы, мінез-құлықта |
| ... ... ... ... емес ... ... эмоционалды қатынас күшімен осы |
| ... жеке ... ... және ... |
| ... әсер ... ... аңызы |Отбасында қызметінің бұзылуын көрсетпеу үшін қорғану |
| ... ... ... ... «сенгіш отбасы |
| ... ... | ... ... кетпес үшін өзара қарым-қатынасты қолдайды. |
|гомеостазы |Отбасы мүшелері жасырын және ... ... ... бар. |
| |Ол әр ... ... ... Отбасында ауру адам «сақтаушы» |
| |деп ... ал ... соны ... ... | Отбасы мүшелерінің ішінде біреуіне «әлсізденуіне» ... ... ... ... көп ... ... ол |
| |қиындықты өзіне ... Неке ... тек екі адам ... |
| ... ғана емес ... жүйелі қатынасына да әсерін |
| ... ... ... жүйесі бұзылса даму қызметіне, |
| ... кері ... ... ... | ... құрылымда иерархия (сатылы) бар. Оның нақтылығы |
| ... ... ... ... қызметіне байланысты. |
| ... ... ... серіктестік (тепе-теңдікте): бір-бірін|
| ... ... ... ... отыруы. ... ... ... басынан соңына дейінгі даму кезеңіндегі |
|өмірлік циклы |белгісі: күту кезеңі, некеге тұру, баланың өмірге келуі және |
| ... ... ... ... өз ... ... |
| ... ... ... ... ... өзіндік міндеттерінің бірі өзіне ерлі-зайыпты ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру.
2. Ата-анамен біріге отырып, қаржы және эмоционалды жетістік жағынан
тәуелсіздікке ... Жас ... ... сай ... ие ... Серіктесіне деген қамқорлық пен күтімді дамытуды дағдыландыру.
5. Отбасында ... ... және жора ... ... ... ... және жеке қажеттілік арасындағы қақтығысты шеше білу.
7. Жақындық пен ... ... қоя ... Жыныстық үйлесімді таба білу.
9. Жеке мүлікке ие ... ... үй ... ... ... ... ... байланысты, құрылымын қайта қарау және тб.
Жас ерлі-зайыптылардың отбасы өміріне ... ... ... ... ... отбасы қалыптасуы мен отбасы арасындағы
қарым-қатынасқа арналған түзету жұмыстарын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... реттеу, ерлі-зайыптылардың
бірі-біріне кімнің әсері ерекше ... ... ... ... ... ... ... 15 минут уақыт аралығында жасауға
тапсырма берілді. Тапсырма ... ... ... ... ... ... ... алынды:
• Өзінің мүсінің туралы айтып беру?
• Отбасы мүшелерін қандай мүсінде ... ... ... ... Отбасы мүшелері бір бірін барлығы анық көріп тұр ма?
• Кімді ұмытып ... Егер ... ... ... ... ... Мүсіндер қаншалықты берік?
Отбасыға арналған психогеометриялық тест.
Төмендегі фигураларды қолдану арқылы өз отбасы мүшелерін суретке салу
керек. ... ... ... ... ... бойынша өздері
фигураларды орналастырды. Мұнда:
( - ер адам
( - әйел ... - ... ... ... : Не ... ... ... беру? Таңдаған
түстер нені білдіреді? Фигуралардың орнласуы? Фигуралардың көлемі? Мұнда әр
ерлі-зайыпты өзінің орыны туралы ... ... ... ... ... сәуле».
Жаттығу отбасы мүшелерімен жеке-жеке орындалды. ... ... ... ... және ... тыс ... ... орындау үшін қаысушыларды ыңғайлы етіп орналастырдық. Ережесі:
Егер үстелде ... ... ... ... ... ... түсіріп, қолды алдыға
қою керек. Қатысушылар толық ыңғайлы жағдай жасағаннан ... ... ... ... ... ... талап етеміз. Жүргізуші: «Сіздің
басыңыздың ішінде, жоғары жағында жарық сәулесі пайда болды. ... ... ... төмен асықпай қимылдап барады. Өзінің қоғалысымен
беттің барлық бөліктерін, мойын, қол, йық және т.б. ... жылы ... ... ... ... кетіп барады. Жарық сәуле ... ... ... ... көздің жарығы ашылды,йық кеңейді және т.б.» -
деген ... ... ... жаңа ... ... ... ... рахаттану сезімін орнатады. Ерлі-зайыптыларға ... ... мына ... ... «Мен жаңа адам ... ... ... адам болдым! Мен барлық істі жақсы орындаймын!».
Жаттығу « Сиқырлану ».
Бұл жаттығу ... ... ... ... ... ... ... отырыңыз. Өз - өзіңізге нұсқау беріңіз, ... ... сол ... және ... да ... ... ... және соның жылылығын сезініңіз. Мысылы : нұсқау бойынша – ... ... ... шоғырландырыңыз. « Қол » нұсқауы бойынша – оң
қолдың сұқ саусағында және « ... ұшы ... ... – оң ... сұқ
саусағының ұшында . Осының салдарынан өзіңізге жағымды қалыпты табыңыз.
Жаттығу « ... ... ... ... басталар алдында орындаған дұрыс. Креслода немесе
орындыққа отырыңыз. Босаңсыңыз, көзіңізді жұмыңыз. Өзіңізге нұсқау беріп,
назарыңызда ішкі ... ... ... және ... ... ... салдарынан оларды арнайы басқару қажет емес, оның
табиғи ырғағын бұзуға болмайды. Жаттығу ... ... ... Мен ... , мен ... » ... : ... екіге бөлу :
Мен үйдемін Мен ... үйде ... ...... Мен ... мінез-құлық (үйде және жұмыста).
- Қарама-қарсмы мінез-құлық.
- Жалпы сипаттың болмауы.
- Қай жолды ... ... ... Осы ... ... ... отбасы мен жеке өміріне ( ... ... және ... ... ... сөз ... өз ... сурет деңгейінде , өлең
жолдары т.б. бағалау.
Жаттығу ... ... ... ... эмоциясын
шығаруға, ыза, ашулану, қобалжудың алдын алуға ... ... ... ... ... кез ... ... қысымды жағдайдан кейін,
бір-бірімен ерекше әңгіме жүргізер алдында өзіне сенімділікті тудыру үшін
жүргізуге ұсындық. Ер ... әйел адам ... ... ... ... ... ... сезінеді. Пресс арқылы жағымсыз эмоциясын басады және
ішкі қысымды шығарады. ... ... ... денеде іштей физикалық
ауыртпалықты нақты сезіну ... ... ... ... ... ... - ......» ойыны.
Бұл жаттығуды біз ерлі-зайыптыларға бірдей жүргіздік. Ю.П.Азаров
деген ... өзі осы ... ... ... ... ... ... әдісім: мен
өзіме тәуелді ... ... ... ... ... керексіз
қысымды шығарып тастаймын. Әсіресе ішкі ... ... ... ... оның
роліне ауысамын. Басқашасөйлеу, түсіндіру, өтірік айту, жағдайдан шығу. Ең
бастысы ең алғашқы сөзді ... ... ... мен үшін ең қйын ... ... ... қатар ерлі-зайыптылардың бір тәуліктегі
атқаратын іс-әрекеті туралы жаттығу ... ... ... ... ... күн ... арнайы кестеге ... ... бос ... қалай ұйымдастырда қиналды.
Қарым-қатынас адамның өмірлік іс-әрекетінің, әсіресе білім, ғылым,
өнер салаларында, күнделікті тұрмыстық ... ... ... ... ... ... ... үшін міндеті түрде
отбасы мүшелерінің іс-әрекетін сапалы ұйымдастыру, ақпаратты жүйелеу, оны
қабылдауға ... ... ... ... ... беру болып табылады. Бірлесіп
ұйымдастырылған жүйелі ... ... ... ... оның
дамуына дұрыс әсер етеді. Оның дәлелі ретінде психологиялық тренингтер
жүргізу , тестер алу, жеке ... ... ... ... ... мен ... қалыптастыру.
«Отбасы суреті» әдістемесін қолдандық. Бұл әдістеме отбасы қарым-
қатынасы, оның ерлі-зайыптыларға ... ... ... нақты мәлімет
алуға болады. Ерлі-зайыптыларға ақ парақ және қарындаш беріп, отбасы туралы
түрлі ... ... салу ... етілді. Мысалы: «Біз ас ішіп отырмыз»,
«Біздің отбасы», «Мен және ... үй» және ... ... ... ... ... ... бағалауына да
көңіл бөлу маңызды. Сондықтан түзету ... ... ... ... ... : ерлі ... өзіндік қасиеттеріне беретін бағасының
шынайылық деңгейін анықтау.
Нұсқау: ... 20 ... ... ... тән , ... бар ... ... Идеалды адамға тән қасиеттер :
• Адалдық
• Адамгершілік
• Шынайылық
• Қарапайымдылық
• Жанашырлық
• Жауапкершілік
• Лидерлік
... ... ... Тіл ... ... ... ... Мейірімділік
• Ақкөңілділік
• Кішіпейілділік
• Сыйластық
• Тапқырлық
• Сыпайылылық
Бағалау критерийлері
100%- өте жоғары (мүмкін емес)
80-90% - жоғары деңгей
60-80% - ... ... ... - орта деңгей
20-40% - ... ... % - ... ... -өте ... ... емес)
Жаттығу «Сенің осында болғаның қандай керемет»
Ортаны босатып ... ... ... бірі ... ... Өздері туралы баяндайды. Екінші адамның қандай болғанын қалайды.
Мысалы әйел адам өзін ер адамның рөлінде қойып оның ... ... ... ... ... ... Ал ер адам да сол ... әйел адамның орынында
болады.
Бұл жаттығу болашақ ерлі-зайыптылардың бірі-бірінен нені күтетіні, бір-
біріне айта алмайтын өтініштері мен қалауларының ашылуына ықпал етеді.
Жаттығу «Бір ... ... ... ... ... қимылмен жүреді. «Тоқта» деген дауыста олар
кездескендерінің алдына тұрып қалады. ... ... олар ... ... қажет. Дененің қозғалысы, ым-ишара, демнің жиілігі, көзінің
қиылысы – ... әсер етуі ... Олар ... ... ... ... өзін де басқара алулары тиіс.
Біраз уақыттан кейін (1минут) серіктестер өздерінің сезімдері туралы
бөліседі. Жаттығудың соңында қатысушыларға адамдардың бірін бірі ... үшін ... ... ... қаншалықты түсіндіңіз?
Жаттығу «Ол нені жақсы көреді?»
Сыналушылар жүргізушіні мұқият тыңдап оның ... ... әрі ... қажет.
- Мақсатқа Алма ұнайды, бірақ Қарлығаш ұнамайды .......
- Мақсатқа аккумлятор ұнайды, ... ... ... ......
- Мақсатқа стресс ұнайды, бірақ тыныштық ұнамайды .........
Ойын «Көпір»
Қатысушылар шеңбер құрып отырады. ... ... ... ... ... мәнін былай түсіндірдік: «бұл ... - ... ... тау суынан өтетін көпір. Төменде желге теңселген, тартылып ... ... ... ... ... ... бір ізді жол, тек бір ғана адам өте ... әрі
артқа шегінуге, қайтып кетуге жол жоқ. Бір-біріне қарама-қарсы келе ... адам - екі ... ... ... ... ... қалайда болса
көпірден құламай, аяғына дейін жету керек. Тапсырманы ... бір ... ... ... ... ... ерлі зайыптыларға қалам және қағаз беріледі. Олар бір-бірімен
ресми, ресми емес, ашық немесе жабық түрде ... ... ... ... ... және тб. ал ... ... шарты – бұл келімідердің
ішіндегі ең маңыздысы. Сондықтан ерлі-зайыптыларға қағаз бен қалам ... 20 ... ... сол келісім шартта маңызды болуы қажет деген
бөлімдерді толтырулары қажет. Мысалы: отбасында кім ... бала ... ... жауапты, сыртқы байланыстармен кім айналысады және тб.
мәселелер.
Енді осы ... ... тағы да ... үңіліп осыны қайта толықтурыға
болады. Сондықтан сіздерге қосымша уақыт ... – деп ... ... ... ... Осы ... ерлі-зайыптылар болашақта
қандай отбасында жауапкершіліктер бар ... ... ... ... ... ... тірі ... иесі жолындағы кедергілерді жеңуге, өсуге
бағытталады. Адам ... да ... ... ... ... жетуге
талаптанады. Табыс дегеніміздің өзі адамның өзін-өзі ... ... ... ... деген жалғыз жолын табуы тиіс. Нақты өмірде біз не ... ... ... ... ... ... сенімін жоғалтып,
күресуді тоқтатады. Ал отбасында мұндай ... ... бір ... ісі ...... адамдардан құрылған топ. Ал сол отбасының жетістікке ... ... ... ... құрылуынан тұрады.
Ерлі-зайыптылардың күнделікті отбасына өміріне ... ... ... мен ... ортаны тануында өзара тілдесіп қарым-қатынас
жасаудың қаншалықты әсер ететіндігін жете түсінуге ... ... ... жаңа ... ... ... адамзат, жас ерлі-
зайыптылар үшін әр түрлі деңгейде, әр түрлі кезеңде ... ... ... Кеше ғана боз бала мен бой ... ... ... ... отбасы процесінде тәжірибесі мол ересек өз ісінің шебері үлкендерге
ұқсау, мысал, өнеге алу, ... ... ... ... және жеке сананы,
эмоцияны басқаруды, отбасы мүшелерімен тілдесе алу, қарым-қатынас орнату,
үрейден арылу, мінез ... ... ... ... ... ... нәтижесінің тиімділігін тексеру мақсаты
қалыптастыру шараларының өнімділігін анықтау ... ... ... ... мен ... күту» тақырыбында және «Ерлі зайыптылар
мінездерінің сәйкестіктерін ... ... ... ... ұсынылды.
Бақылау эксперименті: ерлі-зайыптылардың отбасы өміріне даярлығының
психологиялық ерекшеліктерін, деңгейін анықтаудан кейін ... ... ... алынған нәтиженің тиімділігін тексеру. Сыналушы және
бақылау ... ... ... ... ... ... сыналушы топқа жағымды әсер еткенін байқадық.
Бақылау тобындағы ерлі - зайыптылар:
13% - ... / 2 ... ... - ... /3 ... /,
67% - төмен
деңгей /10 ерлі-зайыпты ... ... ... -
жоғары деңгей /5 ... ... ... ... /9 ... ... ... деңгей /3 ерлі-зайыпты /.
Бақылау экспериментінің нәтижесінен ерлі-зайыптылардың ... ... ... ... ... ... ... болып «заңдастырылған»,
б) бір – біріне ... ... және бір – ... ... ... отбасы туралы толық мағлұмат алып, бір-біріне
және өздеріне деген сенімділігі артып, әр – бір әрекеті ... ... ... ... ... көруге, шыдамдылық, батылдылық,
білімділіктерінің, шеберлігінің, ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
құрылымның қажетті құраушысы ретінде отбасы қоғамдық дамуда маңызды орын
алуда. Отбасы ортақ тұрмыспен ... ... ... және ... байланысқан адамдардың бірігуі болып табылады. Отбасы арқылы
ұрпақтар ауысып, адам тегінің жалғауы ... ... ... әлеуметтену
процесі және баланы тәрбиелеп өсіру жүзеге асады. Отбасы ... ... әйел мен ер адам ... некелік одақ құрайды. Отбасын құру
екі ғашықтың арасындағы махаббат сезімінен басталады. ... кей ... ... емес ... ... қанағаттандыруға ауысып
кетеді.
Махаббат ең ... ... ... ... Отбасы беріктігі
махаббат ... ... ... ... ... бір-біріне құрметпен және қамқорлықпен қарауға негізделеді.
Қазіргі таңда отбасын құруға ұлттық ... ... да бір ... ... ... жоқ. ... жастар жолдас таңдағанда, оның бойында
өзіне ұнайтын мінез қырларын табуға тырысады. Болашақ отбасын құруда ... жас ... ... ғана емес ... психологиялық
даярлығы да маңызды орыналады.
Ерлі-зайыптылармен жүргізілген түзету жұмыстарында біз ... ... ... өзін өз ... және ... үйлесімді жақсарту,
- отбасы табиғатының жүйесін түсіну,
- өз отбасында қарым-қатынас жүйесін жақсарту,
- бұрын түсінбеген отбасындағы өзара қатынастың ерекшеліктерін үғыну,
- ... және ... ... жатқан өзгерістерді анықтауға
мүмкіндік жасау,
- отбасы мүшелерінің әрқайсысына ерекше көңіл бөлу,
- ерлі-зайыптылар бір-бірінің пікірімен ... және ... ... ... ... ... ... ерлі-
зайыптылардың психологиялық ерекшеліктері және отбасы ... ... ... ... ... ... Т.М.Афанасьева,
С.И.Голод, В.А.Сысенко зерттеулеріндегі ... ... ... ... ... ... бөлімде эспериментальды алаң етіп, Қалалаық АХАЖ бөлімін
алдық. Негізгі мақсат пен болжамға байланысты эксперимент барысында ... ... ... қолдана отырып, өмір тәжірибелері,
бір-бірін таңдауға не себепкер болғанына, ... ... ... ... ... ... отырып , жалпы отбасын құруға деген көз-
қарас пен жеке бас даму ... мен ... ... ... ... мен ... күту» тақырыбында және «Ерлі ... ... ... ... ... Зерттеу
нәтиделері арнайы гистограмма арқылы белгіленді. Анықтау және ... ... 32 ... ... Оның ... 15 ... бақылау тобына топтастырылса, 17 ерлі-зайыпты ... ... ... ... ... мен сұраныстары бойынша
жинақталды. Психодиагностикалық нәтиже көрсеткіштеріне қарай ... ... ... ... 2008 ... сәуір айында ЖГТУ-да өткен
«Жастар және қазіргі заман: бәсекеге қабілетті ... ... даму ... ... ... ... ғылыми –
практикалық конференциясында «Үйлесімді отбасын құрудың ... атты ... ... ... ерлі-зайыптылардың үйлесімді отбасын қалыптастыруға
психологиялық даярлығын диагностикалау мақсатынды жүргізген түзету-дамыту
жұмыстарының нәтижесінен, ... ала ... ... ... деп
айта аламыз.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Алдамұратов Ә. Ж. Жалпы психология. - Алматы.: Білім, 1996.
2. Арғынбаев Х. ... ...... ... ... Т.В. ... ... – СПб, 2004
4. Алешина Ю.Е. Индивидуальное и семйное консультирование. – ... ... ... Н. Роль ... в ... расстроиств у детей. – СПб, 2000
6. Ахтаева Н.С., Әбдіғаппарова А.І. ... ... - ... ... ... Әбеуова И.Ә. Әлеметтік психология. – Алматы, 2001.
8. Бакли Р., Кейпл Д. Теория и практика тренинга.- ... ... ... А.А. ... и ...... ... Боданов Ж. Отбасы – тәрбие өзегі. – Жамбыл, 1994
11. Бөлеев Қ.Б. Мұғалім және ұлттық ...... ... ... М.В. ... психология: личность от молодости до старости –
Москва, 2001.
13. Гребенников И.В ... ... әдеп және ... ... ... В.И. ... ... – Москва, 2002.
15. Головин С.Ю. ... ... - ... , ... ... М. Ата-аналарға тәрбие туралы кеңес. – Алматы, 1966.
17. Жақыпов С.М., Бизақова Ф.Ә. ... беру ... ... ...... Сенім., 2006
18. Жақыпов С.М., Бизақова Ф.Ә. Білім беру жүйесінде ... ...... ... ... ... Елеусізова С.А. Қарым-қатынас психологиясы – ... ... ... Қ.Б. Әдеп және ... Алматы, 1997.
21. Зверева О.Л. Семейная ... и ... ...... Торн К., ... Д. ... Настольная книга тренера.- Питер, 2001.
23. Изен Н.В., Пахомов Ю.В. Психотренинг игры и ... СПб, 2000 ... ... Л.К. ... беру ұйымдарындағы психологиялық
қызметті ұйымдастыру. – Алматы, 2002
25. Кушембаев Р.К. ... ... - ... ... ... Т.А. Семейная педагогика и домашнее воспитание –
Москва,1999
27. ... С.В. ... ... ...... ... ... Р.С. Психология. - Москва, 1998
29. Парыгина Б.Д. Практикум по социально-психологическому тренингу. -
СПб, 2000 ... ... А.С. ... ... в ... 2001
31. Петровский А.В. Педагогикалық және жас ерекшелігі психологиясы-
Алматы, 1987.
32. Рогов Е.И. ... ... ... ... ... ... ... Е.В. Мотивационный тренинг – Ростов-на-Дону, 2000
34. ... В.Л. ... ... ... факторы, условия.-Москва.:
Финансы и статистика. 1981
35. Сысенко В.Л. Психодиагностика супружеских взаимоотношении. –
Москва.:НИИ семьи, 1998
36. ... В. Вы и ваша ...... ... ... Смирнова Е.Е. Психология общения – СПб, 2005
38. Спиваковсая А. Психотерапия: игра, детство, семья. – ... ... ... М.А. ... ... и ...... 1986
40. Мұқанов М . Жас және ... ...... ... ... И.Г. ... терапия. – Москва, 2005.
42. Мудрик А.В. ... ... и ... или ... о ...... 1990
43. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына жолдауы «Жаңа әлемдегі ... ... 2007 жыл 28 ... ... М.И. ... со взрослыми и психологическая подготовка
детей к школе – Киев, 1987
45. Широкова Г.А. Практикум для ... ... ... ... Л.Б. ... ... отношений – Москва, 2000
47. Шерман Р., Фредман Н. ... ... ... и ... ... ... ... Эйдемиллер Э.Г. Что такое семейная психотерапия и кто ... ... ... - СПб.: ... ... Филякова Л.Ф. Современная молодая семья – Москва, 1986
50. Фримен Д. Техники семейной психотерапии. – СПб, 2001
51. Харли У. ... ... ...... ... ... М.А. ... интеллекта. – СПб.: Питер, 2002

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Отбасы-адам өміріндегі жетістіктің психологиясында тұлғааралық қарым-қатынастың қалыптасуы51 бет
Отбасындағы қарым-қатынас психологиясы92 бет
Психология салалары. Отбасы психологиясы8 бет
"Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер."8 бет
Жанұя құрамы және түрлері7 бет
Жастардың некеге және отбасылық өмірге дайындығының психологиялық факторларын теоретикалық зерттеу80 бет
Отбасы тәлім-тәрбиесі7 бет
Отбасындағы дағдарыс түрлері3 бет
Отбасының психологиялық анықтамасы9 бет
Халық ауыз әдебиеті - эстетикалық тәрбие беру көзі. Отбасында эстетикалық тәрбие беру5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь