Қазақстан республикасындағы жекешелендіру және мемлекет иелігінен алу процесінің ерекшеліктері

Жоспары:

1 Меншік: мәні, қатынастары, мағынасы иесі 3
1.1 Меншік құқығы, субъектілері және объектілері 5
1.2 Меншік формалары және оларды өзгерту әдістері 9

2 Қазақстан Республикасында меншіктің әр түрлі формаларының қалыптасуы
13
2.1 Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің қазақстандық үлгісі.
15
2.2 Қазақстан Республикасындағы жекешелендіру және мемлекет иелігінен алу процесінің ерекшеліктері.
19

Қорытынды 23
1 Меншік: мәні, қатынастары, мағынасы иесі

Дүние жүзінің тарихи дамуындағы қай кезеңді алып қарайтын болсақ, негізгі мәселе меншіктің айналасына топталады. Қоғам өмірінде меншікке байланысты қатынастар әрқашан маңызды роль атқарған. “Меншік” белгілі бір затты жеке мүлік адамның иеленуінен шыққан. Меншік қоғамдық негізгі бастауларға жатады. Сондықтан әрбір мемлекет меншік туралы заңдар қабылдап, оны қорғайды. Меншікті екі мағынада қарастыруға болады: құқықтық мағынада және экономикалық категория ретінде. Меншік құқықтық мағынада мүліктік қатынастарды білдіреді. Меншік иесі заңмен анықталған мүліктерге ие болады. Және ол қолындағы мүліктерге: иемдену, пайдалану және оған иелік жасау өкілеттігін алады. Экономикалық мағынасында меншік бүкіл шаруашылық процесін қамтып, пайдалы игіліктер мен қызметтерді өндіру, бөлу, айырбастау мен тұтыну қатынастарын білдіреді.
Ендігі басты мәселе – меншіктің мәні туралы. Жалпы меншік дегеніміз не? Міне, осы сұраққа жауап іздеп көрелік.
Меншік дегеніміз - өндіріс құрал – жабдықтарын және өндірілген өнімдерді иемденуге байланысты адамдар арасындағы туындайтын қоғамдық қатынастар. Меншік дегеніміз – материалдық және рухани игіліктерді пайдаланумен, оларды өндіру шарттары туралы адамдар арасындағы қатынастарды білдіреді. Басқаша айтсақ, меншік бұл адамдар арасындағы өндіріс факторлары мен нәтижелерін иемденуге байланысты объективті қатынастар жүйесі. Меншік – бұл зат емес, заттарға байланысты туындайтын қатынас. Меншік қатынастары иемдену, пайдалану, айналыс, тұтынудан тұрады. Иемдену – бұл нақты қоғамдық затты иелену әдісі. Қандай да бір материалдық игілікті өндіру – адамдардың өз қажетіне қарай табиғат байлығы мен энергияны иемдену болып табылады. Қоғамның дамуының әр түрлі кезеңдерінде затты иелену, яғни иемдену әдістері өзгеріп отырған. Өзінің ең қарапайым формасында иемдену адамдар материалдық игіліктерді өндіруді үйренбестен бұрын пайда болды. Осылайша, адамзат қоғамының әу басында адамдар табиғат өнімдерін өндірместен иеленді.
Мысалы: аңшылық, балық аулау, терімшілік және т.с.с. Әрі қарай, өндірістің пайда болуы мен дамуына орай иемденуге тек табиғат өнімдері емес, сондай – ақ адамдар өндірген өнімдер жатады. Иемдену – адамдар арасындағы экономикалық байланыстарды бейнелейді, егер мына зат менікі десе, онда бұл жайт қалыптасып үлгерген шаруашылық байланыстарын сипаттайды және бұл мүлікті кімнің иемденуге құқығы бар, ал кімнің құқығы жоқ екендігін көрсетеді. Иемдену әрдайым белгілі бір тұлғаның мүддесіне қарай жүзеге асады...
Егер, өндіріс жеке тұлғалардың мүддесіне орай жүзеге асырылса, жеке иемдену (жеке меншік) айқын көрінеді. Егер өндіріс қоғам мүддесін көздесе, онда қоғамдық иелену (қоғамдық меншік) орын алады. Біз меншік қатынастары меншік нысандарын пайдалану, иелену және тұтынудан тұрады дедік. Айталық, өндіріс құралдарына меншік иесінің өзі өндіру қызметімен айналыспайтын болсын. Ол басқа адамдардың өзінің заттарын иеленуіне белгілі бір жағдайларда мүмкіндік берсін. Сонда меншік иесі мен кәсіпкер арасында мүлікті пайдалану қатынастары туындайды. Кәсіпкер басқа біреудің меншігін иелену, пайдалану мен керегіне жарату заңды құқығына ие болады. Мұндай қатынастарға мысал ретінде жалға беру – меншік иесі мүлкін уақытша пайдаланулары үшін басқа адамдарға белгілі бір ақыға беру шартын келтіруге болады. Осыған байланысты бірнеше жағдайларды мысал ретінде ұсынайық:
1- ші Жағдай. Сіздің сағат жөндейтін шеберханаңыз бар делік және өзіңіз сағат жөндеумен шұғылданасыз. Бұнда шеберхана иесі де, шеберхананы пайдаланушы да, еңбек нәтижесінің иесі де тек қана сіз боласыз.
2-ші Жағдай. Жаңағы, меншігіңіздегі сағат жөндейтін шеберханаңызды өзіңіз пайдаланбай (онымен шұғылдануға уақытыңыз жоқ) жалға бердіңіз. Жалгер өзі атқарған жұмысына жалақысы үшін шеберхана табысын иемденеді. Бұл жағдайда шеберхана иесі – сіз, шеберхананы пайдаланушы – жалгер, еңбек нәтижесінінің иесі – жалгер болады. Ал сізге тиесілігі жалдау төлемі.
3-ші Жағдай. Барлығы 2-ші жағдайдағыдай, бірақ жалгер өзі жұмыс істемейді, сіздің шеберханаңызда өзінің жобасын жүзеге асыратын жұмыскерлерді жалдайды, және жалданған жұмыскерлердің еңбек нәтижесін өзі иемденеді. Сіз өз шеберханаңыздың ақысы үшін жалдау төлемін иемденесіз, ал жалданған өзіне тиесілі жалақысын алады.
Бұл жағдайлардан мынаны көруге болады: меншік иесі, уақытша иесі, еңбектің нәтижесін. Бұдан барып (жаңағы жағдайлардан) “меншік табыс әкеле бастаған сәттен өзін экономикалық жағынан ақтай алады” деген қорытындыға келеміз. Осы меншік қатынастарының нәтижесінде меншік иесі пайда болады. Меншік иесінің үш түрлері бар:
 потенциалды меншік иесі (мұрагер)
 меншік иесі заттарды тұтынушы ретінде. Бұл жерде меншік иесі толық құқыққа ие емес.
 толық меншік иесі. Ол заттардың толық құнының меншік иесі және бөтенсу құқығына ие.
Меншік иесі өзіне тиесілі мүлікке қатысты өз қалауы бойынша кез – келген әрекеттер жасауға, соның ішінде бұл мүлікті басқа тұлғалардың меншігіне беріп, иелігінен шығаруға, мүлікті кепілге, жалға беруге құқылы.
Қолданылған әдебиеттер:

1. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы. Алматы: Қазақ Университеті, 2003 ж.;
2. Караваева И.В. Налоговое регулирование рыночной экономики. Учебное пособие для вузов. Москва: Юнити-Дана, 2000 г.;
3. Налоги. Учебное пособие/ Под редакцией Д.Г. Черника. Москва: Финансы и Статистика, 2000 г.;
4. Юткина Т.Ф. Налоги и налогообложение. Москва: Инфра-М, 2000;
5. Худяков А.И. Налоговое право Республики Казахстан. Общая часть: Учебник- Алматы: « Норма-К»- 2003 г.;
6. Байдуйсенов А.Д. Қазақстан салық жүйесіндегі кейбір мәселелер// Финансы Казахстана, № 4, 2001г.
7. Назарбаев Н.Ә. Басты мұрат- халықтың әл-ауқатын арттыру// Орталық Қазақстан, 8 сәуір, 2003 ж;
8. Кусаинов К.К. Механизмы налогового администрирования// Финансы Казахстана, № 3, 2001 ж;
9. Тишин Е. Актуальные проблемы социального развития и пути их решения// Экономист, №4, 1997;
10. Уровень жизни населения в Казахстане. Статистический сборник/ Под редакцией А.А. Смаилова. Алматы: 2002 г.
        
        Жоспары:
| | | |
|1 ... ... ... ... иесі |3 ... |Меншік құқығы, субъектілері және объектілері |5 ... ... ... және ... ... әдістері |9 |
| | | |
|2 ... ... ... әр ... | |
| ... ... |13 ... |Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің | |
| ... ... |15 ... ... ... жекешелендіру және мемлекет| |
| ... алу ... ... |19 |
| | | |
| ... |23 |
| | | |
1 ... ... ... ... иесі
Дүние жүзінің тарихи дамуындағы қай кезеңді алып қарайтын болсақ,
негізгі ... ... ... ... ... ... меншікке
байланысты қатынастар әрқашан маңызды роль атқарған. ... ... ... жеке ... ... ... ... Меншік қоғамдық негізгі
бастауларға жатады. Сондықтан әрбір мемлекет меншік туралы заңдар ... ... ... екі ... ... ... құқықтық мағынада
және экономикалық категория ретінде. Меншік құқықтық ... ... ... ... иесі ... ... мүліктерге ие болады.
Және ол қолындағы мүліктерге: иемдену, пайдалану және оған ... ... ... ... ... ... бүкіл шаруашылық
процесін қамтып, пайдалы игіліктер мен ... ... ... айырбастау
мен тұтыну қатынастарын білдіреді.
Ендігі басты мәселе – меншіктің мәні туралы. ... ... ... не?
Міне, осы сұраққа жауап іздеп көрелік.
Меншік дегеніміз - өндіріс құрал – жабдықтарын және ... ... ... ... ... туындайтын қоғамдық
қатынастар. Меншік дегеніміз – материалдық және ... ... ... ... шарттары туралы адамдар арасындағы қатынастарды
білдіреді. Басқаша айтсақ, меншік бұл адамдар арасындағы өндіріс факторлары
мен нәтижелерін ... ... ... ... ... Меншік –
бұл зат емес, заттарға байланысты туындайтын ... ... ... ... ... ... тұрады. Иемдену – бұл нақты қоғамдық
затты иелену әдісі. Қандай да бір материалдық игілікті өндіру – адамдардың
өз ... ... ... ... мен ... ... болып табылады.
Қоғамның дамуының әр түрлі кезеңдерінде затты иелену, яғни иемдену әдістері
өзгеріп ... ... ең ... ... ... адамдар
материалдық игіліктерді өндіруді үйренбестен бұрын пайда болды. Осылайша,
адамзат қоғамының әу басында ... ... ... ... аңшылық, балық аулау, терімшілік және т.с.с. Әрі қарай,
өндірістің ... ... мен ... орай иемденуге тек табиғат өнімдері
емес, сондай – ақ адамдар өндірген өнімдер ... ...... ... ... ... егер мына зат менікі
десе, онда бұл жайт қалыптасып үлгерген шаруашылық байланыстарын ... бұл ... ... ... ... бар, ал ... құқығы жоқ
екендігін көрсетеді. Иемдену әрдайым белгілі бір тұлғаның мүддесіне қарай
жүзеге ... ... жеке ... мүддесіне орай жүзеге асырылса, жеке
иемдену ... ... ... көрінеді. Егер өндіріс қоғам мүддесін көздесе,
онда ... ... ... ... орын алады. Біз меншік қатынастары
меншік нысандарын пайдалану, иелену және тұтынудан тұрады дедік. Айталық,
өндіріс ... ... ... өзі ... ... ... Ол ... адамдардың өзінің заттарын иеленуіне белгілі бір
жағдайларда мүмкіндік ... ... ... иесі мен ... ... ... ... туындайды. Кәсіпкер басқа біреудің меншігін
иелену, пайдалану мен керегіне жарату ... ... ие ... ... ... ... жалға беру – меншік иесі мүлкін уақытша
пайдаланулары үшін ... ... ... бір ... беру шартын келтіруге
болады. Осыған байланысты бірнеше жағдайларды мысал ретінде ұсынайық:
1- ші ... ... ... ... ... бар ... және ... жөндеумен шұғылданасыз. Бұнда шеберхана иесі де, шеберхананы
пайдаланушы да, еңбек нәтижесінің иесі де тек қана сіз ... ... ... ... ... жөндейтін шеберханаңызды
өзіңіз пайдаланбай (онымен ... ... жоқ) ... бердіңіз.
Жалгер өзі атқарған жұмысына жалақысы үшін шеберхана ... ... ... ... иесі – сіз, ... ... – жалгер, еңбек
нәтижесінінің иесі – жалгер болады. Ал сізге тиесілігі жалдау төлемі.
3-ші Жағдай. Барлығы 2-ші ... ... ... өзі ... ... шеберханаңызда өзінің ... ... ... жалдайды, және жалданған жұмыскерлердің еңбек нәтижесін өзі
иемденеді. Сіз өз ... ... үшін ... төлемін иемденесіз, ал
жалданған өзіне тиесілі жалақысын алады.
Бұл жағдайлардан мынаны ... ... ... ... уақытша иесі,
еңбектің нәтижесін. Бұдан барып (жаңағы жағдайлардан) ... ... ... ... өзін ... ... ақтай алады” деген қорытындыға
келеміз. Осы меншік қатынастарының нәтижесінде меншік иесі ... ... ... үш ... бар:
➢ потенциалды меншік иесі (мұрагер)
➢ меншік иесі заттарды тұтынушы ретінде. Бұл жерде ... иесі ... ие ... ... меншік иесі. Ол заттардың толық құнының меншік иесі ... ... ... иесі ... ... мүлікке қатысты өз қалауы ... кез ... ... ... ... ішінде бұл мүлікті басқа тұлғалардың
меншігіне беріп, иелігінен шығаруға, мүлікті кепілге, жалға беруге құқылы.
1.1 ... ... ... және ... ... ... және субъективті мағынада анықталады.
Объективті мағына тұрғысынан ... ... ... осы ... бағытталған нормативті актілердің жиынтығы болып табылады. ... ... ... ... ... нақты мүлікке байланысты
құқықтық қатынасын анықтайды. ... ... ... 188 ... ... құқығының ұғымы мен мазмуны берілген.
Нақтырақ айтқанда, оның 1-ші ... ... ... ... ... ... ... тиесілі мүлікті өз қалауынша иемдену, пайдалану және
иелік құқығын заң ... ... және ... құқығы былай жіктелінеді:
➢ иемдену құқығы
➢ пайдалану құқығы
➢ басқару құқығы
➢ табысқа ... ... ... ... ... игілікті мұрагерлікке беру құқығы
➢ игілікті мәңгілік иемдену құқығы
Бұл құқықтардың ... ... ... берілген құқықтар. Иелену құқығы
дегеніміз – ... іс ... ... ... асыруды заң жүзінде
қамтамасыз ету, яғни ... өз ... ... ... ... ... ... ұзақ командироваға кеткенімен өз мүлкінің
меншік иесі болып қала ... Ол ... ... ... қол ... ... жоқ. Сонымен қатар, мүлікті иелену құқығы басқа
субъектіге берілуіде ықтимал. Мысалы: жалға беру және тағы ... ... ... ... ... заңды, заңсыз, адал және арам
ниетті де болуы мүмкін. Пайдалану құқығы дегеніміз мүліктен оның ... ... ... ... – ақ одан пайда табудың заң жүзінде
қамтамасыз етілуі. Пайда кіріс, өсім, ... төл алу және ... ... мүмкін. Пайдалану, яғни меншік иесінің өз иелігіндегі мүліктен
өзінің тұтынушылық және ... да ... ... Мәселен, азамат өз автомобилін өзінің шаруашылығында немесе
басқа біреуге жалға беру ... ... ... ... Пайдалану құқығы да
иелену құқығы ... ... ... ... мүмкін. Мысалы: жалға беру
шарты. Негізінен, пайдалану құқығы мен иелену ... ... ... бар. ... ету құқығы меншік иесінің өз мүлкіне ... ... ... ... ... әрекеттерді жүзеге асыруға мүмкіншілік береді.
Мысалы: сату, айырбастау, сыйға беру, жойып жіберу және т.б. ... иесі ... ... асырған кезде айналадағы ортаға келтірілуі мүмкін
зардаптарға жол бермеу шараларын қолдануға ... ... ... ... меншік субъектісі мен
объектісі береді. Меншік субъектісі – ... ... ... ... ... ... иемденетін, оған билік ететін және пайдаланатын
адамдар. Енді ... ... атап ... ...... бастапқы субъектісі болып табылады. Ол ең
алдымен ол дене ... ...... ... ... ... ... адамдар өзінен тыс басқа да заттарға ие бола алады.
Отбасы – бұл да ... көп ... ... ... мүшелері үйі –
ішінің жиған мүлік – жиһаздарының иесі.
Әлеуметтік ... - өз ... ... болған топтардың өз
меншіктері болады. Олардың мүдде – ... мен ынта ... ...
бірі сәйкес келеді/бірлестіктер, қорлар, кәсіподақтар/.
Кәсіпорындардың еңбек ұжымдары – бір кәсіпорында жұмыс істейтіндері
көп жағдайда бір ғана ... ... ... ... ...... да бір болсын аймақта қоныстанған халық
сол ауқымды орналасқан кейбір объектілердің иесі бола алады.
Ел халқы – ... ... ... ... ... елдің ұлттық
байлығының белгілі бір бөліктерін иемденеді.
Басқару бөлімдері - кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... атқарады.
Көптеген меншік объектісінің құрамын және мазмунын түсіну үшін олардың
маңызды деген ... ... ... жер ... жер ... ... жер – меншіктің
көп тараған объектілері болып саналады. ... әр ... ... ... ... салу, коммунициялар жүргізу және әр түрлі өсімдіктер,
дәнді – дақылдар егу, мая өсіру ... ...... ... ... ... ... қажетті шикізаттар алу үшін де
пайдаланады. Сондықтан да ... ... ... әрбірден соң бүкіл әлем де
меншік объектісі бола алады.
Табиғат байлығы - ... тағы да бір көп ... ... ... Ол: ... ... жер – су байлығы мен ... тағы ... ... заттарды, ауа орталығын қамтиды.
Әлеуметтік- мәдениет ғимараттары. Бұларға ең әуелі үй – ... ... ... өмір ... ... ... байлық
құрамындағы меншіктің күрделі объектілері жатады.
Негізгі өндірістік қорлар - ... ... ... ... ... ... құрал саймандар мен әр түрлі жабдықтар,
машина, агрегаттар, прибюорлар ретінде меншік объектілерінің едәуір бөлігін
қамтиды.
Өндірістік ... ... ... және өндірістік
емес/күнделікті тұрмыста қолданылатын бұйымдар мен киім – ... ... және ... ... ... ... ... материалдық
мүліктер. Бұлар меншіктің әр алуан объектілері болып табылады.
Ақша, валюта және бағалы қағаздар. Бұлар да меншік объектілері. Олардың
басты ерекшеліктері: материалдық – ... ... емес ... ... ... құннан көрініс алатын меншіктер екендігіне байланысты.
Аса қымбат асыл заттар – алтын, ... ... ... бриллиант тағы
да басқалары. Бағалылық және заттық ... да ... ... ... ... – ойшылдық, ақпараттық ресурстар мен өнімдер... Адамдардың ақыл
– ойының, ойлағыштық әрекетінің нәтижесі ... ... ... ... ... анық.
Бұлар интеллектуалды меншіктің объетілері - ғылымның, әдебиеттің,
көркемөнердің, жобалардың және т.б. ... күші - ... ... әрекетіне қабілеттілігінің, еңбек
потенциалының көрінісі. Бұлар әр адамның өз меншігіне ... ... ... ... әр ... объектілер бойынша қалыптасады.
өндіргіш күштерінің дамуы ... ... ... мен ... ... өзгереді. Соған байланысты меншік қатынастарының ... ... ... ... ... Меншік формалары және оларды өзгерту әдістері
Меншік – қашанда белгілі бір тарихи формаларда ... ... ... ... әр ... ... белгілі.
1- рулық қоғам меншік типі ( алғашқы қауымдық меншік, отбасы меншігі)
2- Құл иеленушілік меншік типі және ... ... ... меншік
типі (бір адамның екінші адамға күш көрсету жолымен қосылуы)
3- Меншіктің капиталистік (буржуазиялық) типі. (жұмыс күшін сатып ... ... ... ... ... ... ... алынған түрлері. Қоғамдық меншік
дегеніміз бәрімізге ортақ ... яғни ... бір ... ... ... ... ... ортақ игіліктен өзінің үлесін ... ие ... сөз. ... жер шары ... ... ... ал ... жабдығы ретінде әртүрлі мемлекет шегіндегі ұлттар мен ұлыстардың өмір
сүру ортасы санатында меншік нысанына айналады.
Меншіктің тарихи бастамасы ... ... Ол ... ... пен ... ... иеленуге негізделді. Құқықтық мағынадан қарағанда
мысалы мүлік тек бір тұлғаға ғана ... екі ... одан да көп ... ... ... ... ... бір материалдық объектіге
бірнеше субъектілік меншік құқығы пайда болады. Айтылған екі немесе ... ... ... ... ортақ меншік құқығымен тиесілі болады.
Мисалы: екі азаматтың меншігінде бір ... ... ... ... екі түрі бар: үлестік және бірлескен. Егер де мүлікте
меншік иелерінің әрқайсысының меншік құқығындағы үлестері ... ... ... ... ... ... ... дейді. Үлесті меншіктегі мүлікке
билік ету оның барлық қатысу-шыларының келісуімен жүзеге асырылады, сонымен
қатар, үлесті меншіктегі мүлікті ... де, ... да оның ... ықыласымен ғана жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... белгіленбеген, сондықтан да олардың
үлестері мүлікте тең деп есептелінеді. Бірлескен ортақ меншіктің ... ... ... ерлі – ... ортақ меншігі
➢ шаруа қожалығының ортақ меншігі
➢ жекешелендірілген тұрғын үйге орта меншік.
Сонымен қатар, заң құжаттарында ортақ бірлескен ... ... ... ... ... ... ... қатысушылар, егер олардың
арасындағы, келісімде өзгеше көзделмесе, ортақ мүлікті бірлесіп иеленеді
және пайдаланады.
Ортақ меншіктен ... жеке ... ... ... Ол ... ... емес ... бөлінеді, яғни өз еңбегіне және өзгенің еңбегіне
негізделген түрлері.
Меншіктің бұл түрлері ... ... Өз ... негізделген жеке
меншік субъектілері жеке шаруа қожалығы, қолөнершілілер және басқа адамдар.
Бұлар өз еңбегімен өмір сүреді. Олар, бір ... өз ... ... ... ... жұмыскер болып табылады. Өзге адамның ... жеке ... - ... ... есебінен баюға бейімделеді.
Меншіктің басты формаларының бірі – ұжымдық меншік. Ұжымдық меншік ... ... ... ... ... мен ... ортақ иемденіп, пайдаланып
және іске жарататын экономикалық қатынастар жүйесі. Бұл меншік ... ... ... да ... ... ... еңбек ұжымының
меншігіне көшкен, жалға алынған мүлікті сатып алған немесе заңда көзделген
басқа да тәсілдер арқылы ие ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның мүлкі, оның ішінде өндірілген өнім, алынған
табыс – ... ... ... ... ... ... ... меншік, шаруашылық қоғамы мен серіктестіктердің, акционерлік
қоғамның шаруашылық ассоциацияларының /бірлестіктерінің/, қоғамдық ... ... және діни ... ... деп ... ... ... келесі түрі – мемлекеттік меншік. Мемлекеттік меншік – бұл
меншік нысандарын мемлекеттік ... ... ... мен іске ... ... ... жүйесін білдіреді.
Енді бүгінгі өтпелі кезеңдегі жаңа ... ... ... ... ... Ол үшін ... тәжірибеде бар өзгерту ... ... ... ... ... жекешелендіру,
денационализация жатады.
Ұлттандыру (наңлонализация) – бұл шаруашылықтың негізгі нысандарына
(жер, өнеркәсіп, көлік, ... жеке ... ... ... ... ... ... көздеп және қандай тарихи ... ... әр ... әлеуметтік – экономикалық және саяси мәнге
ие болады. Ұлттандыруға қарама – ... ... ... ... (лат, privates - жеке) – бұл мемлекеттік немесе
муниципалды ... ... ... ... жеке ... беру. Жекешелендіру
жасырын сипатта болуы мүмкін, мәселен ... ... жеке ... ... ... ... болшектеп, мысалы акциялардың тек бір бөлігінің
сатылу ... ... мен ... түрінде жүзеге
асырылуы мүмкін.
Денационализация – ұлттандырылған мүліктерді бұрынғы ... ... ... ... бұл ... Балттық елдері – Эстония, Латвия,
Литвада кеңінен іске асырылуда.
Реприватизация – бұл жеке ... ... ... ... ... ... жер ... акциялар және тағы басқа сияқты
мемлекеттік ... жеке ... ... Реприватизацияның
денационализациядан айырмашылығы, әдетте ол мемлекеттік билік актілерімен
жүргізіледі.
Жекешелендіру экономикадағы мемлекет билігін ... ... ... ... бір бөлігі болып табылады. ... ... алу, ... ... – бұл ... тікелей мемлекеттік - әкімшілік ... ... ... ... ... реттеуге көму.
Мемлекет иелігінен алудың нәтижелері: бірінші ден, меншік құрылымы жеке
меншік пайдасына қалай өзгереді. және ... ... ... ... ... ролі мен ... өзгереді: мемлекет
шаруашылық жүргізуші тұлға болмайды және экономикалық ... ... ... өмірдің экономикалық жағдайларын өзгерту арқылы
реттейді, міндетті мемлекеттік тапсырыстардың ... ... ... ... ... ресурстарды бөліп тарату функцияларын жүзеге асыру
міндетінен босайды, біртіндеп ... ... ... ... жойылады.
Міне, осы аталған әдістер арқылы меншік формаларын өзгертуге болады.
2 Қазақстан Республикасында меншіктің әр түрлі ... ... ... ...... қалыптастыру бағытында
көптеген шаралар жүзеге асырылуда. Оның сан ... ... және ... субъектілерінің болуы – нарықты қалыптастыру ен оның тиімді жұмыс
істеуінің қажетті шарты . Бұл мемлекет меншігіндегі кәсіпорындардың ... ... ... ... ... бағынудан құтқарып, оларды
акционерлік, кооперативтік және тағы басқа кәсіпорындарға айналдыруда қажет
етеді.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... Сөз болып отырған заң – алғаш рет республиканың өз меншігін айқындап
берді. Сөйтіп біздің республикамызда да ... ... ... ... заң ... ... ... Сондай-ақ осы құжатта меншіктің бір түрін
екінші бір ... ... ... және оның ... ... да ... Сол себепті бұл Заңда отбасы мен ... ... ... ... мен ... ұйымдар мен қорларға, діни ұйымдардың меншіктеріне аранлған арнайы
баптар ... ... ... 6 -шы бабында /1995жыл 30-шы
тамыз/ былай айтылады:
1. Қазақстан ... ... ... пен жеке ... және
бірдей қорғалады.
2. Меншіктік дүниелер ... ... ... ... қызмет көрсетілуін міндеттейді. Меншіктің субъектілері ... ... ... өз ... жүзеге асыру көлемі мен
шектері, оларды қорғау кепілдіктерді заңмен ... Жер және оның ... су ... ... мен ... ... да ... ресурстар мемлекет меншігінде болады. Жер сондай – ... ... ... ... мен ... жеке ... де ... меншік азаматтардың және мемлекеттік емес заңды тұлғалар мен
олардың бірлестіктерінің меншігі ретінде анықталады.
Мемлекеттік меншік өзі атын ... ... ... меншігі.
Республика аумағындағы мемлекеттік ... ... ... болып табылады. Мемлекеттік мүлікті иелену, пайдалану және
билік ету құқығын жүзеге ... ... ... ... ... бойынша Парламентке жүктелген. Ол бұл құқықтарын Үкіметке беруі
мүмкін.
Мемлекеттік меншік республикалық және коммуналдық меншік ... ... ... ... ... және заң ... ... республикалық заңды тұлғаларға бекітіліп ... ... ... ... ... ... –валюта қоры мен алмас
қоры, тек қана мемлекеттік ... ... және ... ... бекітіліп өзге де мемлекеттік мүлік Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жер, оның
қойнауы, су, өсімдіктер жануарлар дүниесі, ... да ... ... ... жергілікті қазынадан және заң құжаттарына сәйкес
коммуналдық заңды тұлғалардға бекітіліп мүліктен тұлрады.
Дәл ... ... ... Республикасында меншіктің жеке және
мемлекеттік меншік, сонымен қатар, осы екеуіне тән негізделген ... ... ... ... деп ... ... ... кәсіпорынның меншігі;
➢ Кооперативтердің меншігі ;
➢ шаруашылық қоғамы мен серіктестіктің меншігі;
➢ Акционерлік қоғамның меншігі;
➢ Ассоциациялардың және бірлестіктердің меншігі;
... ... мен ... меншігі;
➢ Діни ұйымдардың меншігі.
Сонымен, нарықты экономикаға көшуге байланысты меншік қатынастарын
қайта құру өзекті ... ... ... ... Меншік формаларының
бүкіл қоғамдық организмнің өзін - өзі ұйымдастыру, өзін - өзі ... ... Бұл ... ... әр ... ... өз орнын табады.
Меншіктің әр ... ... бұл ... ... ... ... ... біртұтастығы, олардың бір – бірімен диалектикалық өзара
байланыстылығы.
2.1 Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің қазақстандық үлгісі.
Рыноктық экономикаға көшу меншік ... ... ... ... өйткені, шаруашылық субъектілері рынокта өз жұмыстарына өздері жауап
беретіндей, соған әрдайым мүдделі, еңбек ... ... ... ... керек. Мұндай талаптар дәрежесінен шығу үшін рынокта
ресурс иелері бір-біріне қарама-қарсы ... ... ... ... шарт.
Советтік кезеңде мемлекет меншігінің ... ... 90 ... жетті, ал одан басқа колхоздардың, кооперацияның, жеке азаматтардың
үлесі өте аз ... ... ... сондықтан да меншікті мемлекет иелігінен алу мен ... көшу ... аса ... мәселе. Біріншіден, қазіргі күрделі,
қиын жағдайда әлеуметтік ахуальды бәсендетуде, ... ... ... ... жағдайын, тікелей жақсартуда мемлекет күші жетпей,
әлсіздік көрсетуде. Міне осындай жағдайда меншіктің бірқатар ... ... ... беру ... ... сөзсіз. Екіншіден,
өндірісті дамыту, баға мен өндіріс шығындарын кеміту, тек ... ... ... ... ... ... тұрақтандыру мақсатымен,
бақылаудан шығып бара жатқан инфляция құбылысын реттеу үшін финанс- ... ... ... ұстау қажет, яғни шығындарды азайту мақсатымен
жоғарғы салық ставкасын, жоғарғы банк ... ... ... Әрине, мұндай
жағдайда экономика ойдағыдай, тиімді дами алмайтыны халыққа ауыртпалық
салатыны да белгілі. Ал, рыноктық ... ... етуі үшін ... жою және ... өте қажет. Мемлекеет иелігінен алудың
мәні мынада. Тотенше ... ... көп ... ... ... Ол ... ... бір орталықтан басқару қызметінен босатып, көп
меншілітілі басқару формасына көшуді қамтиды. Бұл ... өзі ... ал ... иелігінен алу мен жекешелендірудің формалары әрқилы.
Олай дейтініміз, біріншіден ... ... ... меншік иесін
ауыстырмай, тек орталықтан басқаруды ... ... ... де ... ... меншік қатынасын алмастыруды күн тәртібіне қояры сөзсіз.
Мысалы, аренда кезінде негізгі қорлар иесі ... ... оның ... қорларына арендатор иелік етеді, осымен байланысты меншік қатынасы
да ... ... ие ... Ал, ... ... ... алу ... бұл
жекешелендіруді көрсетеді.
Жекешелендірудің субъектісі физикалық мағынада жеке азаматтар, заңдық
мағынада- кәсіпорындар, ұйымдар. Жекешелендіру субъектісі ... ... ... Мұндай жағдайда қазіргі әйгілі коллективтік кәсіпорын идеясы
орын алады.
Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің ... ... оның ... ... ... айналым қорлары, мемлекет
кәсіпорындарының финанс активі, тұрғын үйі қоры т.б.
Сонымен, ... ... алу мен ... бағдарламасын
жүзеге асырумен байланысты мемлекеттік меншіктің басым көпшілігі жаңа
субъектілерге көшуі тиіс, сөйтіп, ... ... мен ... өндірудің
экономикалық тиімділігі мен әлеуметтік әділеттілкті ұштастыратын болады.
Ал, мемлекеттік меншікті үлестіре салу оп-оңай мәселе ... ол, ... ... талап етеді.
Парламентіміз қабылдаған заң ... ... ... ... ... ... арналған мемлекет иелігінен алу
мен жекешелендірудің Ұлттық ... ... ... одан әрі
өзгертудің жолдары айқын белгіленеді. Сансыз кедергілерге тап болып, қолды
бір сілтегендер де, ісі ыңғайға ... әрі сәрі күй ... де ... Ал енді осы ... ... пен ... ... бағаның тұрақсыздығын пайдаланған алып сатарлар толып кетуі
қынжырлық жәй. Осындай бұра тартушылық пен жасырын жекешелендірушілік басым
түскен бірінші ... ... ... ... ... ... қарай әр адамға
тұрғын үй купондары есептелген. Енді әр адам 100 /қалада/ 120 ... ... ... ... Міне, мемлекеттің тең мүмкіндік беруі
осы, мемлекет бағыт сілтейді, басқа да ... ... ... ... 20% ... 5% ... ... әңгіме болды.
Ал енді адамдардың бәрі бірдей кәсіпорындарда емес қой, ... ... ... 20% ... ... бірге бірінші кезеңде бізде жұрттың
бәрін мүлікті, мүлік иесі ... деп ... Бұл ... нәрсе еді. өз
еңбегімен адал тұратын 100 ... алып ... ... ... қабілетіне, ұмтылысына қарай әрқалай тұрады. Бірінші кезеңде
істелген ... мен ... ... ... кең ... ... ... береді. Сындарлы элемент ретінде
жекешелендіру бірқатар маңызды әлеуметтік экономикалық ... ... ... да ... ... ... меншікті ауыстырудың бірыңғай
саясатын жүргізуді алға қойды. Мемлекет тарапынан нені жекешелендіру керек,
нені мемлекеттен сатуға, сатып алуға болады, осы ... ... ... ... ... ... Бұл үшін ... адамға сыбағайлы
акцияларын үлестіруді белгілі бір тәртіппен анықтау қажет еді. Жеке ... болу ... де ... өнімділігін арттыруға, өнімді көп шығаруға
жетелесе керек. ... ... ... осы ... ... ... ... шарушылықтардың даму қарқынын айтуымызға ... ... ... 482 ... 59 миллиард сомның
өнімі өнділген. Агроөнеркәсіп кешенінде 553 ... ... ... өнім ... 38,7 проценті мөлшерінде өнім өндірген. ... ... ... республикалық арнаулы есепшотқа 3,3 миллиард сом
және жергілікті есепшоттарға 850 миллион сом ... ... ... саны 1993 ж-7 ... ... ... 68 ... –сауда,
қоғамдық тамақтандыру, тұрмыс ... ... ... ... Бұл процентермен бір мезгілде бір ... орта және ... ... ... етіп ... құру ... да ... қоры 23 миллиард сом болатын 522 кәсіпорын қайта құрылды.
Жекешеленген ... 32 ... ... тәуір, тиімді істесе,
29 проценті сол ... ... ... орай 25 ... өнім ... ал 14 проценті тоқтап қалған енмесе жұмыс істейтін адамдар санын
қысқартуға мәжбүр болған. ... ... ... ... ... жер, оның қойнауы, су және кеңістіктегі, тарихи ескеркіштерден
басқа да кәзіргі меншіктің 51 проценті қалады деп ... Осы ... айта ... мәселе бұл оқу, мәдениет, деңсаулық сақтау ... ... ... отыр. Жекешелендірудің басты мақсаты- өнім
өндіруді, қызмет көрсетуді және оның сапасын жақсартуға бұрынғыдан арттыра
түсу, қоғамдық байлық ... ... ... тұрмыс дәрежесін жаңа
сатыға көтеру.
Сонымен Қазақстан республикасында 1992 жылы басталған экономиканы
рыноктық қатынастарға көшірумен ... ... ... ... ... осы ... көпукладты экономиканы қалыптастыру процесі қарқынды
жүрді. 1995 жылдың аяғында республикада ... ... 91,3 мың ... 73,4 мың ... емес секторда болды. Сол жылы
өндірілген өнеркәсіп өнімдерінің 30,4 проценті, ... ... 38,9 ... де осы ... ... ... орта ... бизнес кеңесінен дамыды. Басқа факторлармен бірге мемлекет
иелігінен алу мен жекешелендіру ... де оған ... ... тигізді.
1993-1995 ж.ж. шағын жекешелендіру бағдарламасына сай аукцион ... ... 2 мың ... ... 2130 ... бен ірі ... ауыл ... 93 проценті мемлекеттік иелігінен алынып жекешелендірілді.
Осының нәтижесінде мемлекеттік емес сектор, ... иесі ... ... ... 60 ... уставтық қоры жеке қолға
өтті.
1993-1995 ж.ж. үкімет тарапынан қарқынды жүргізілген ... ... ... дәрежеде кейбір тұрақтылыққа қол жеткізді. 1995 ж.
өзінде 1994 ж. Салыстырғанда ... ... 160 ... ... ішкі өнім ... төмендеуі 8 прцентке, бюджет ... ... ... Сол 1995 ж.ең алғашқы рет сыртқы ... ... ... қол жетті. 1996 ж. басында жеке қолға 60 ... ... ... ... Соның ішінде 1/3 бөлігі ақшалай,
тағы да 1/3 бөлігі жұмысшылардың қолындағы ... ... Сол ... ... енгізіліп, оның болжамды курсын тұрақтандыруға қол жетті.
2.2 Қазақстан Республикасындағы жекешелендіру және мемлекет иелігінен
алу процесінің ерекшеліктері.
Республикамызда нарықтық қарым – ... ... ... ... ... ... Нарық экономикасының өту кезінде
мемлекетіміздің негізгі міндеттерінің бірі еңбекшінің бөтенсуін ... ... ... ... ... Ол үшін ... ... алып жеке меншік қатынастарының қалыптасуына жағдай ... ... Сол ... ... ... жүргізіле бастады.
Қазақстан Республикасында меншіктің алуан ... ... ... ... құру ... не иелігінен алу ... ... ... ... Меншік туралы Заңының 1- бабында
мемлекет иелігінен алу ... ... ... басқару
міндетін және тиісті өкілеттіліктерін ... ... ... беру ... ... ... Ал ... мемлекеттік меншік
объектілерін азаматтардың және басқа да заңда ... жеке ... ... ... ... 1991 жылдан басталып, бірнеше кезеңнен өтті.
1 - кезең 1991- 1993 жылдар аралығы
2 - кезең 1993 – 1995 ... ... - ... ... ... ... - кезең 1998- жылдан кейінгі
Жекешелендірудің бастапқы кезеңі 1991-1993 ... ... ... ... ... ... ... қабылданды 7000 – ға
жуық ... ... ... ... Ол ... қамтылудың 12% -ын
қамтамасыз ететін мемлекеттік кәсіпорындардың 10% - ын ... ... ... барысында қорлар, ең әуелі кәсіпорындардың
ұжымдары мен басшыларына сатылды. Бұл сату ... ... ... ... болмауы себепті мемлекет мүддесіне зиян болып тиді.
Сондықтан ... 1993 ... ... ... үкімет бәрін қамтитын
бағдарлама қабылдағанға дейін, кәсіпорындарды одан әрі сатуды ... ... ... республикада 4500 – ден астам әртүрлі республикалық ... ... ... ... ... Өндірістегі орта және
ірі кәсіпорындарды акцияландыру процесі жеделдетілді. ... ... ... жекешелендірілді.
1993ж. 5 наурызда «Қазақстан Республикасында мемлекет меншігінен алу
мен жекешелендіруді жүргізудің ... ... ... Ұлттық
бағдарламасы» туралы Президенттің Жарлығы шықты. Осыны орындау мақсатында
мемлекеттік мүлік жөніндегі комитет бірқатар ... ... ... оны ... асырудың календарлық – жоспар графигін әзірлеп, қабылдады.
Олардың ішіндегі аса маңыздылары: «Жекешелендірудің инвестициялық купондары
туралы ереже», «Инвестициялық жекешелендіру ... ... ... туралы» және т.б. Сөйтіп, жалпы саны 6 ... ... ... ... 1993жылдың шілде айынан жүзеге асырыла бастады. Соларға
сәйкес ... кіші ... ... Ол ... ... ... тамақтандыру, турмыстық қызмет көрсету, сондай – ақ ... ... ... ... ... ... қамтыды. Кіші
жекешелендірумен қатар, жаппай және жеке ... ... ... да
жүргізілді. Мұның міндетті шарты - мемлекеттік кәсіпорындарды алдын- ала
акционерлендіру ... ... ... ... 2-ші кезеңдегі
жекешелендірудің ... де аз ... ... тау- кен өндіріс,
металлугия, химия өнеркәсіпбінің, сондай – ақ қорғаныс ... ... жеке ... ... жекешелендірілді.
Жаппай жекешелендіру бағдарламасы 1993жылы шілде айында инвестициялық
қор құрудан басталды. онан соң 1993 ... ... ... бастап халық
арасында жекешелендіру кутондарын ... ... ... ... ... ... айналдыру, сондай –ақ қоғамдық ақпарат ... ... ... ... 1994 жылы наурыз айында алғашқы ірі
аукциондар сериясы ... ... ... ... ету ... ... мемлекеттік мүліктің бір бөлімін Қазақстанның
барша азаматтарына ... беру ... ... ... инвестициялық купондар жүйелі енгізілді.
Қазақстан Республикасындағы жекешелендірудің қорытындысы:
➢ Жекешелендіру халықтың психологиясына көңіл қоймастан, бір ... ... иесі ... шыға келу ... еместігін ескерместен,
тиісті дайындықсыз жүргізілді.
➢ Еңбек ұжымдары меншік иелері бола алмады.
➢ Жекешелендіру процесі кезінде ... ... және ... ... активтер, бітпеген құрылыстар, орнатылмаған
жабдықтар, тұрғын үйлер қорынан өзге ... да ... ... ... бастамасы ортақ меншік. Ол ортақ ... пен ... ... иеленуге негізделді. Құқықтық мағынадан қарағанда
мысалы мүлік тек бір тұлғаға ғана емес, екі ... одан да көп ... ... ... ... ... бір ... объектіге
бірнеше субъектілік меншік құқығы пайда болады. Айтылған екі немесе бірнеше
тұлғаның меншігіндегі ... ... ... ... ... тиесілі болады.
Мисалы: екі азаматтың меншігінде бір тұрғын үйдің болуы.
Жекешелндірудің ең қарапайым түрі өнім шығаратын ... ... ... ... ... толық меншік иесі болады. Ал, екінші бір қарапайым
формасы кәсіпорын мүліктерін түгелдей бөліп беру ... ... ... ... ... ... ... және жауапкершілігі шектеулі қоғамға айналдыру.
Қазақстан республикасы ұлттық тәуелсіздік алумен қоса қабат ... ... ... ... ... ... ... мәжбүр болып отыр. Кеңес ... ... ... ... ... ... аяқталды да, ХХғасыр соңындағы дамудың жалпы әлемдік
деңгейіне сай келетін өркениетті шаруашылық ... ... ... қауымдастықтың толыққанды мүшесі ретінде қатарға қосылуы үшін бізге
жаңалық болып отырған нарықтық экономиканы мемлекет, кәсіпорын, ... ғана ... ... ... әрбір адамға дейін жақсы меңгеруі тиіс.
Нарықтық экономика мәселелері мен басты принциптерін білмей тұрып, бүгінгі
күнде өзіңді білімді, өз ... ... ... ... аяқ ... ... елестету қиын.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық ... Оқу ... ... ... 2003 ... Караваева И.В. Налоговое регулирование рыночной экономики.
Учебное пособие для вузов. ... ... 2000 ... ... ... ... Под редакцией Д.Г. Черника. Москва:
Финансы и Статистика, 2000 ... ... Т.Ф. ... и налогообложение. Москва: Инфра-М, 2000;
5. Худяков А.И. Налоговое право Республики Казахстан. ... ... ... « ... 2003 г.;
6. Байдуйсенов А.Д. Қазақстан салық ... ... ... Казахстана, № 4, 2001г.
7. Назарбаев Н.Ә. Басты мұрат- халықтың әл-ауқатын арттыру// ... 8 ... 2003 ... ... К.К. ... ... администрирования// Финансы
Казахстана, № 3, 2001 ж;
9. ... Е. ... ... социального развития и пути ... ... №4, ... ... ... населения в Казахстане. Статистический сборник/
Под редакцией А.А. Смаилова. Алматы: 2002 г.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлік – кәсіпкерлік бизнестің неғұрлым жекеше жағдайы5 бет
Меншікті қалыптастыру кезеңдерінің негізгі ерекшеліктері мен нәтижелері7 бет
Меншікті мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру30 бет
Меншікті мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру туралы25 бет
«Қайнау қабатындағы жану процесі »4 бет
Індеттік процестің даму заңдылықтары және сатылығы6 бет
Астық түйірлерінің өздігіне қызуы7 бет
Білім беру процесінің субъектілері4 бет
Білім беру процесінің субъекттері14 бет
Басқару процесі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь