«Жартаc» ЖШС-ндегі еңбек өнімділігі көрсеткіштерін талдау, оны арттыру мақсатында кәсіпорын тарапынан жасалатын шаралар жүйесіне баға беру, оның кемшіліктерін анықтау және оларды жетілдіру бойынша ұсыныстар ұсыну

Кіріспе
3
1 Еңбек өнімділігін жоғарылатудың теориялық аспектілері
1.1 Еңбек өнімділігі түсінігі, оның мәні және экономикалық мазмұны 5
1.2 Еңбек өнімділігін өлшеу және оның негізгі көрсеткіштерін бағалау әдістері 12
1.3 Еңбек өнімділігін арттырудағы оның мөлшерін дұрыс жоспарлаудың маңызы
18
2 ЖШС «Жартас» кәсіпорнындағы еңбек өнімділігі көрсеткіштерін талдау
2.1 ЖШС «Жартас» кәсіпорны қызметінің жалпы мінездемесі және оның технико.экономикалық көрсеткіштерін талдау 30
2.2 ЖШС «Жартас» кәсіпорнындағы еңбек өнімділігін талдау 36
2.3 Еңбек өнімділігі мен оған әсер ететін факторлардың өзара байланысын талдау 42

3 ЖШС «Жартас» кәсіпорнында еңбек өнімділігін арттыру шаралары
3.1 Еңбек өнімділігін арттыру мақсатындағы заманға сай техниканы өндіріске енгізу бойынша ұсыныстар 48
3.2 Енгізіліп отырған іс.шаралардың экономикалық тиімділігін есептеу 52

Қорытынды
62
Қолданылған әдебиеттер тізімі 64
Тақырып өзектілігі. Бүгінгі таңда экономиканы интенсивті дамыту жолына түсірумен байланысты еңбек өнімділігін жоғарылатудың маңыздылығы арта түсуде. Еңбек өнімділігінің өсімі¬¬ ¬- объективті экономикалық заңдылық, ол кез-келген экономикалық формацияларда әрекет ете береді. Яғни, еңбек өнімділігін жоғарылату шаруашылықтың кез-келген жүйесі үшін экономикалық қажеттілік болып табылады. Шаруашылықта қазіргі жағдайда еңбек өнімділігін жоғарылату экономикалық өсімділіктің бірден-бір көзі болып табылады. Себебі, өндіріліп жатқан өнім көлемі мен ұлттық табыс екі фактордың әсерінің нәтижесінде ұлғаяды: еңбек өнімділігін жоғарылату және жұмысшылар санын көбейту. Алайда, бүгінгі таңда еңбекке жарамды жұмысшылар санын көбейту мүмкіншілігі шектеулі. Бұл мүмкіншілік болған жағдайда экстенсивті даму жолы бүгінгі даму кезеңінде тиімсіз болып табылады. Сондықтан еңбек өнімділік өсімі өндіріс көлемі мен ұлттық табысты жоғарылатудың негізгі қайнар көзі болып отыр.
Баршаға мәлім болғандай, отандық кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін арттыруда еңбек өнімділігінің тұрақты өсуі аса маңызды рөл атқарады, ол өз кезегінде капиталдың алғашқы қорын жинап алу мен келешекте ұлттық экономиканы капитализациялаудың қайнар көзі болып табылады. Еңбек өнімділігінің артуы нәтижесінде капиталдың қайтарылымы өседі, материалдық жабдықтардың қолданылуы төмендейді және қосымша құн артады [1].
Қазіргі таңда әлемнің көптеген дамыған елдерінде, атап айтсақ, Ұлыбританияда еңбек өнімділігін арттырудың басты факторы болып тәжірибе, білім және шығармашылық потенциал есептеледі. Ал Қазақстан үшін адами капиталды интеллектуализациялау және еңбек өнімділігін арттырудағы тәжірибе жинау әлі де кенже қалып отыр. Сол себепті де еліміздің барлық аумақтары үшін бұл мәселе аса өзекті болып табылады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – «Жартаc» ЖШС-ндегі еңбек өнімділігі көрсеткіштерін талдау, оны арттыру мақсатында кәсіпорын тарапынан жасалатын шаралар жүйесіне баға беру, оның кемшіліктерін анықтау және оларды жетілдіру бойынша ұсыныстар ұсыну.
Аталған мақсатқа жету үшін дипломдық жұмысты орындау барысында келесі міндеттер қойылды:
 еңбек өнімділігін арттырудың теориялық аспектілерін қарастыру;
 ЖШС «Жартаc» кәсіпорнында еңбек ресурстарын қолданылу деңгейін және еңбек өнімділігі көрсеткіштерін талдау;
 ЖШС «Жартаc» кәсіпорнының еңбек өнімділігін арттыру бойынша ұсыныстар жасау;
 жасалған ұсыныстардың тиімділігін экономикалық тұрғыда негіздеу.
Зерттеу пәні кәсіпорынның еңбек өнімділігін арттыру және ол үшін еңбек ресурстарын толық пайдалану бойынша ұйымдық-экономикалық қатынастардың жиынтығы болып табылады.
1. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы: Оқу құралы. Алматы: Экономика, 2008. - 345 б.
2. Бердалиев К. Менеджмент: Лекциялар курсы. – Алматы: Экономика, 2007. - 405 б.
3. Бондарь И.К. Производительность труда: вопросы теории и практики: Наук.думка, 1991. – 152 б.
4. О.Сәбден. Шағын кәсіпкерлікті басқару. – Алматы: Білім, 2007 - 305 б.
5. Есқараев Ө.Қ. Қазақстан Республикасының нарығын мемлекеттік реттеу: Оқулық. – Алматы: Экономика, 2009. – 208 б.
6. Управление организацией: Учебник / Под ред. А.Г. Поршнева, З.П. Румянцевой, Н.А. Соломатина. 3-е изд., перераб. и доп. М.: ИНФРА-М, 2003. - 275 б.
7. Тактическое планирование/Под общей ред. А.И. Ильина. – Мн.: ООО «Новое знание», 2000. – 416 б.
8. Синк Д.С. Управление производительностью: планиро¬вание, измерение и оценка, контроль и повышение, - М: 1989. – 320 б.
9. А.Семенов: Производительность труда и перспективы экономического роста // Экономист – 2005 – № 2. 24-34 беттер.
10. В.Фильев: Управление ростом производительности труда //Экономист – 2005 – № 3. 60-66 беттер.
11. А.Семенов, С.Кузнецов: Факторы производительности труда // Экономист - 1998 - № 4. 46 – 55 беттер.
12. В. Кардашевский, А.Бондаренко: Повышение производительности: европейский подход // Экономист – 2000 - № 11. 35-40 беттер.
13. Т.Куприянова Управление производительностью: путь к росту. // Человек и труд - 1996 - № 9. 67 – 69 беттер.
14. Антикризисное управление: от банкротства к финансовому оздоровлению / Под ред. Г.П.Иванова. - М.: Закон и право, ЮНИТИ, 2000.- 256 б.
15. Мельник М.М., Экономико-математические методы и модели в планировании и управлении материально-техническим снабжением./ ЖОО-на арналған оқулық.- М.:Высшая школа, 2001. - 208 б.
16. Обеспечение материальными ресурсами и коммерческая деятельность предприятий/ Висюлина Л. Жетек.бойынша – Минск, 1991.- 204 б.
17. Степанова З.И., Анализ хозяйственно-финансовой деятельности в органах материально технического снабжения - Минск. 1976.-206 б.
18. Фишер С., Дорибуш Р., Экономика: - М.: «Дело ЛТД», 1993. - 864 б.
19. Экономика предприятия (фирмы): Оқулық/проф. О.И.Волкова и доц. О.В.Девяткина жет.бойынша - 3-ші шығ., қайта өңделген. және толықтырылған. - М.:ИНФРА-М, 2003. – 601 б.
20. Экономика предприятия: Оқулық/Проф. Н.А.Сафронова жет.бойынша - М.: «Юристъ», 2002.- 584 б.
21. Экономика: Оқулық - М.: БЕК, 2000. - 302 б.
22. Ященко Р.А., Научная организация труда в управлении материально- технического снабжения.: Оқу пос.-М.:1977.-128 б.
23. ЖШС «Жартас» кәсіпорнының 2007-2009 жылдардағы есептік көрсеткіштері.
24. Гурьянов С.Х., Поляков И. А., Ремизов К.С. Справочник экономиста по
труду: (Методика расчетов по эконо¬мике труда на промышленных предприятиях). - М: 1988.
25. Любушин Н.П. и др. Анализ финансово-экономической деятельности
предприятия: Учеб. пособие для вузов. /Н.П. Любушин, В.Б. Лещева, В.Г. Дьякова; Под ред. Н.П. Любушина. – М.: ИНИТИ, 1999.
26. Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия: 4-е изд., перераб. и доп. – Мн.: ИП «Экоперспектива», 1999. – 668 с.
        
        Мазмұны
Бет.
|Кіріспе |3 |
| ... ... ... ... ... | |
| |1.1 ... өнімділігі түсінігі, оның мәні және экономикалық |5 |
| | ... | |
| |1.2 ... ... ... және оның ... ... |12 |
| | |бағалау әдістері | |
| |1.3 ... ... ... оның ... ... |18 |
| | ... маңызы | |
| | ЖШС ... ... ... өнімділігі көрсеткіштерін талдау| |
| |2.1 |ЖШС «Жартас» кәсіпорны қызметінің жалпы ... және ... |
| | ... ... талдау | |
| |2.2 |ЖШС ... ... ... ... ... |36 |
| |2.3 ... өнімділігі мен оған әсер ететін факторлардың өзара |42 |
| | ... ... | |
| | | |
|3 |ЖШС ... кәсіпорнында еңбек өнімділігін арттыру шаралары | |
| |3.1 ... ... ... мақсатындағы заманға сай техниканы |48 |
| | ... ... ... ұсыныстар | |
| |3.2 ... ... ... экономикалық тиімділігін |52 |
| | |есептеу | |
| | | ... |62 ... ... ... |64 ... өзектілігі. Бүгінгі таңда экономиканы интенсивті дамыту жолына
түсірумен байланысты еңбек өнімділігін жоғарылатудың маңыздылығы ... ... ... өсімі - объективті экономикалық заңдылық, ол
кез-келген экономикалық формацияларда ... ете ... ... еңбек
өнімділігін жоғарылату шаруашылықтың кез-келген жүйесі үшін ... ... ... ... ... ... еңбек өнімділігін
жоғарылату экономикалық өсімділіктің бірден-бір көзі ... ... ... жатқан өнім көлемі мен ұлттық ... екі ... ... ... еңбек өнімділігін жоғарылату және жұмысшылар
санын көбейту. Алайда, бүгінгі ... ... ... ... санын
көбейту мүмкіншілігі шектеулі. Бұл мүмкіншілік болған жағдайда ... жолы ... даму ... ... ... ... Сондықтан еңбек
өнімділік өсімі өндіріс көлемі мен ұлттық табысты жоғарылатудың негізгі
қайнар көзі ... ... ... ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігін арттыруда еңбек өнімділігінің тұрақты өсуі аса маңызды рөл
атқарады, ол өз кезегінде капиталдың алғашқы ... ... алу мен ... ... ... ... көзі болып табылады. Еңбек
өнімділігінің артуы нәтижесінде капиталдың қайтарылымы ... ... ... ... және ... құн ... ... таңда әлемнің көптеген дамыған елдерінде, атап ... ... ... арттырудың басты факторы болып тәжірибе,
білім және шығармашылық потенциал ... Ал ... үшін ... ... және еңбек өнімділігін арттырудағы тәжірибе
жинау әлі де кенже ... ... Сол ... де еліміздің барлық аумақтары
үшін бұл мәселе аса өзекті болып табылады.
Дипломдық жұмыстың ...... ... ... ... ... оны ... мақсатында кәсіпорын ... ... ... баға беру, оның кемшіліктерін анықтау және
оларды жетілдіру бойынша ұсыныстар ұсыну.
Аталған мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ... ... өнімділігін арттырудың теориялық аспектілерін қарастыру;
– ЖШС «Жартаc» кәсіпорнында еңбек ресурстарын қолданылу деңгейін ... ... ... талдау;
– ЖШС «Жартаc» кәсіпорнының еңбек өнімділігін арттыру бойынша ұсыныстар
жасау;
– жасалған ұсыныстардың тиімділігін экономикалық тұрғыда негіздеу.
Зерттеу пәні кәсіпорынның еңбек ... ... және ол үшін ... ... ... ... ұйымдық-экономикалық қатынастардың
жиынтығы болып табылады.
Зерттеу объектісі - «Жартаc» ЖШС кәсіпорны болып табылады. Дипломдық
жұмыстың теориялық және ... ... ... ... ... ... ... шетелдік, отандық ғалымдардың еңбектері,
салалық әдістемелік материалдар, заңдық-нормативтік ... мен ... ... ... ... 2030 ... дейінгі даму
Стратегиясы және басқа материалдар құрады. Зерттеу ... ... ... мен салыстыру қағидаларына негізделген.
Дипломдық жұмыстың ғылыми жаңалығы болып келесілер табылады:
– «Жартас» ЖШС кәсіпорны кәсіпорнында еңбек ... және ... ... ... ... талданып нәтижелікті
жоғарлатудың бағыттары анықталды;
– еңбек өнімділігін бағалауға қажетті көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ЖШС ... өнімділікті арттыру бойынша іс-шаралар
жасалды.
Жұмыстың ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарында еңбек өнімділігін арттыруда пайдалануға
болатындығында.
Диплом ... ... ... ... үш ... және
қорытындыдан тұрады. Бірінші бөлімінде еңбек өнімділігінің экономикалық
мәні мен ... ... ... ... ... мен ... сонымен қатар еңбек өнімділігін жоғарылатудағы оны ... ... ... ... ... «Жартас» ЖШС кәсіпорны
қызметінің технико-экономикалық мінездемесі беріледі, еңбек өнімділігін
талдау жүргізіледі және ... ... өсу ... ... Үшінші
тарауда ЖШС «Жартас» Кәсіпорнында еңбек ... ... ... ... ... олардың тиімділігі экономикалық ... ... жазу ... экономикалық және оқу әдебиеті,
экономикалық ... мен ... ... ... аудиті мен
талдауы бойынша оқулықтар, ... ... ... құжаттар қолданылды.
1 Еңбек өнімділігін жоғарылатудың теориялық аспектілері
1.1 Еңбек ... ... оның мәні және ... ... ... - жеке ... ... жалпы кәсіпорын
ұжымының еңбек шығынын сипаттайтын, маңызды ... ... ... ... ... ... ... еңбек
сыйымдылығы болып табылады. Өнім көлемінің өлшем бірлігіне ... ... ... үш ... ... ... ... және
құндық. Еңбек өнімділігін өлшеудің натуралдық әдісі - жұмыс ... ... ... ... ... ... ... Еңбек
өнімділігінің натуралды көрсеткішіне килограмм, ... дана және ... [2]. ... ... ... өндірістің тиімділігінің маңызды
көрсеткіштерінің бірі болып ... Осы ... ... ... да, ... ... ұжымның да еңбегінің тиімділігін бағалауға
көмектеседі. Кең ауқымды ... ... ... – бұл ... бар ... ... үнемі іздестіруге адамның ақыл-ой бейімділігі. Бұл
адам бүгін кешегі күнге қарағанда, ал ертең бұдан да ... ... ... ... негізделген. Бұл экономикалық қызметтің үнемі
жетілдірілуін талап етеді. Еңбек өнімділігі – сала мен ... ... ... ... ... ... ... қорларын және оны жоғарылату жолдарын анықтауда кәсіпорын
жұмысын кешенді технико-экономикалық ... ... ... ... ... кәсіпорынның еңбек ресурстары мен жұмыс уақытын ... ... ... ... өсуі ... ... затталған және тірі еңбек
үнемделуін және өндірістің тиімділігін жоғарылатудың маңызды шарттарының
бірі болып табылады.
Еңбек өнімділігінің ... ... ... ... ... өнім ... ... еңбек берілген кезде өнім өндіру
процесінде шығындалатын тірі ... және жаңа өнім ... ... өндірілген өнімде затталған өткен еңбектен тұратындығынан ... ... ... ... болып тек қана жаңа құнды жасау ғана ... ... ... ... элементтерінде материалданған жұмыс уақытын
жаңадан жасалған өнімге ауыстыру да табылады. Сондықтан тірі ... күші оның жаңа ... ... ... ... Еңбек өнімділігінің өсуінің жалпы тенденциясы өнімде тірі
еңбек үлесі азаятындығында, ал ... ... ... ... ... көрініс алады, бірақ өнімнің бір
талында тұжырымдалатын еңбектің жалпы саны қысқаратындай ... ... ... мәні осыдан тұрады.
Өндірістік күштердің даму деңгейіне тәуелділігіне ... тірі ... ... ... ара ... ... әр ... болуы мүмкін.
Өндірісті механизациялау мен автоматизациялаудың өсуімен болатын ғылыми-
техникалық дамудың жоғарғы сатысында өнімнің бір талына тірі және ... ... ... төмендейді, бірақ өткен еңбек шығындарына қарағанда
тірі еңбек шығындары көбірек дәрежеде төмендейді, сондықтан да ... ... ... азаяды, ал өткен еңбек – көбейеді. Бұдан еңбекті механизациялау
мен автоматизациялау деңгейі жоғарылаған сайын затталған ... ... оны ... ... роль ... ... ... өсудің көрсеткіші болып табылады, ... өнім мен ... ... ... ... ... болып. Елдегі бір
жанға қоғамдық өнімнің көбеюі өмір сүру ... ... ... ... ... екі ... іске асады:
1. Өндіріске ресурстардың үлкен көлемін тарту жолы;
2. Оларды қолданудың көбірек ... ... = адам ... ... х ... ... ... еңбек өнімділігі - өнімнің жалпы көлемі, ол шығындар санына, оның
еңбек өндіруіне бөлінген, немесе бір жұмыс істеушіге нақты сағаттық ... ... ... ... соңғы жылдары өнімділік көрсеткіші ресми санақтан
жоғалып кетті, ұйымдардан бастап басқарудың барлық деңгейінде ... ... ... жұмыс тоқтатылды, осы салада алдыңғы қатарлы
тәжірибе насихатталуы тоқтатылды.
Меншіктің әртүрлі қалпындағы кәсіпорындар ... ... ... олардың жетістікке жету ... ... ... ... ... төменірек шығындарымен анықталады.
Қорыта келгенде өткізу мен табысты көбейту үшін өзіндік құн мен ... ... яғни – ... ... мен ... түрлері, еңбек, шикізат, материалдар мен ... ... ... күштерді қолдану мен үлес капиталды
салымдар бойынша) негізінде өндіріс ішілік қатаң ... ... ... өнімділігін басқарудың негізгі құрамдары болып ... ... ... ... мен ... өнім ... нарығы сияқты барлық негізгі ... ... ... мен қызмет интенсивтілігін жоспарлау мен бағыттау қажет.
Экономиканың қазіргі дағдарысты жағдайының негізгі мәселелерінің ... ... ... ... ... табылады. Бізге белгілі
болғандай еңбек өнімділігінің өсу динамикасы оны ... ... ... байланыса өзгеруімен анықталады - өндіріс көлемдері
және өнеркәсіпті ... ... ... Өз ... осы
элементтердің әрбіреуі ереже бойынша әртүрлі бағытта әрекет ... ... ... ... ... анықталады [5].
Жоспарлы-орталықтандаралған экономика жағдайында еңбек өнімділігін
жоғарылату ... көп мән ... ... ... және
субъективті себептер қатары бойынша бұл мәселелер жеткілікті түрде тиімді
шешіле алмады. Қазіргі ... ... ... тиімділік мәселесі, жекеше
алғанда еңбек тиімділігі, ешкімді қызықтырмайды, өйткені қате көзқарас
бойынша экономиканы ... үшін бұл ... аса ... емес деп
саналады. Алайда еңбек өніміділігінің төмендеуін тоқтатусыз және ары ... ... ... ... оның өсуі туралы айтпағанда, қол
жеткізу мүмкін емес. Еңбек өнімділігінің қысқаруының негізгі ... ... ... болды. Құлдыраудың негізгі факторы ... ... ... ... ... ... төлемдік тәртіп те,
кәсіпорындардың төлемге ... ... да ... ... өнімділігінің құлдырауын өндірістің болып жатқан төмендеуімен
сәйкесінше жұмыспен ... ... яғни ... ... ... оңай түсіндіруге болады. Жасырын
немесе латентті жұмыссыздықтың жинақталуы болады. Осыған байланысты еңбек
бағасы ... ... Көп ... ... жұмыссыздықтың жинақталуы
мүмкін емес болар еді, егер нақты жалақы төмендемеген жағдайда. ... ... ... тек ... ... нақты жалақыларының төмендеу
есебінен ғана мүмкін.
Нарықтық экономикада ...... ... және рухани
қажеттіліктерін қанағаттандыра отырып ... ... ... өндірісін
қамтамасыз ететін қолдану заттары мен қызметтердің құнына сәйкес болатын
жұмыс күшінің бағасы. ... ...... ... ... ... ... нақты жалақысы төмендеуінің
тенденциясы жеткілікті дәрежеде еңбек өнімділігінің өсуіне кедергі ... ... ... көп есе аз, ал ... ... ... деңгейге жетті. Арзан ... ... ... бола ... және басқа да өндірістік ресурстардың үнемді және рационалды
қолданылуын қамтамасыз ете алмайды. Осының бәрі ... ... ... әрі ... ... және ... ... өнімнің сапасының
нашарлауына әкеліп соғады.
Дәл осылай экономикалық реформа экономика дамуының тек қана бұрыңғы
кері әсерлі ... ... ... ... ... және ... дағдарысқа, өндірістің айтқысыз құлдырауына, ғылыми-
техникалық және интеллектуалды потенциалдың күйреуіне, ... ... ... әлеуметтік шиеленістің пайда болуына әкеп соқты. Бұл
өндірістің, және жекеше ... ... ... ... әрі ... төмендеуіне себепші болды.
Негізгі себептердің мәні ... ... ...... ... территориялық деңгейде өндіруші-
кәсіпорындармен тікелей байланыса отырып экономиканың кешенді құрылымдық
түрленуі.
Өндірістік процес шикізаттар мен материалдардың ... ... ... ... ... ... Өндіріс процесінің бірқалыпты
жұмыс істеуі үшін ең тиімді еңбек процесінің үйлесуін және ... ... ... бір ... ... ... ету ... сәйкес тиімді жабдықтарды қатыстыру, олардың үздіксіз, жоғары
өнімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету және өндірістің ... ... ... ... ұйымдастыру мыналарды қамтуы қажет:
1. Өнімдерді дайындау немесе шығарудағы үздіксіздігі;
2. Өндіріс учаскілерінің қуаттылығының үйлесімділігі және олардың өзара
үйлесуі.
3. Өңделетін матиралдармен ... ... түзу ... ... процесінің барлық сатысынан өткен ең қысқа жол.
4. Өндірістің ырғақтылығы, яғни тең аралық уақытта тең өнім ... ... тең ... ... тең ... ... орындау [6].
Сонымен өндірістік процесті тиімді ұйымдастыру принциптері-
мамандандыру, ... тік ... ... ырғақтылығы, және
техникалық қамтамасыздандыру болып табылады.
Өндіріс тиімділігін жоғарылату және еңбек өнімділігінің өсуі сияқты
нарықтық ... ... ... мен ... ... ... ... Дәл осы өндіріс дамуының, баға мен
инфляция өсуін тоқтатуының негізгі көзі, жаңашылдық саясаттың ... тірі ... ... ... ... нақты
табыстардың өлшемдерінің реттеуіші, теңгерілген төлемге қабілетті сұранысқа
жету және елдің өмір деңгейін жоғарылату шарты ... ... ... және ... ... ... ... бірі – бөлек өндіріспен ... ... және ... ... мен халықтық шаруашылықты толығымен басқарудың
әжептеуір нашарлауы. Еңбек Институты мен Өнімділік Центрі көп рет ... ... мен өсу ... ... да ... ... ... жоғарылатуға жәрдемдесетін Құрама бағдарламаны қарастыру
қажет; қираған инфрақұрылымды, ... ... ... ... ... ... мен ұйымдары үшін нормалар мен ... ... ... ... ... ... ... жағдайда еңбек өнімділігін ... ... ... және ... ... ... кадрлік және
қаржылық қамтамасыз ету және т.б.
Еңбек өнімділігін жоғарылату кез келген жүйеде әртүрлі факторлардың
әсерінен әртүрлі ... ... ... Ол жоғарылай алады, егер келесі
жағдайлардың біреуі байқалса:
– өнім көлемі көбейеді, ал шығындар ... өнім ... ... ... ... ... өнім көлемі өзгермейді, ал бұл кезде шығындар азаяды (мысалы,
қалдықтарды қысқарту бойынша бағдарламаларды өткізу нітижесінде);
... ... өнім ... өседі;
– шығындарға қарағанда өнім көлемі баяуырақ темптермен төмендейді.
Еңбек өнімділігінің өсуі шексіз болуы мүмкін емес. Еңбек өнімділігінің
өсуінің ... ... ... ... ... ... ... және өнім сапасының жоғарылау шарттарымен талап етіледі. Жұмыс
істеушілер санын қысқарту ... ... ... ... ... ... ... өнім көлемі мен ... ... ... [7].
Дұрыс ұйымдастырылған бола тұрып еңбек ақы ... ... ... ... көзі болып табылады, ол өндіріске
адамдарды тартуға көмектеседі, өндірістің үздіксіз өсуін, оның тиімділігін
жоғарылатуды материалды ынталандырудың ... ... ... ... табыс пен еңбекақы ... ... яғни ... ... ... ... елде қордың жинақталуына әсер
етеді. Ол өз кезегінде, өндірісті ... ... ... ... ... ... ... жалға беру жағдайында еңбек
өнімділігінің жоғарылауына қандай факторлар тиімді әсер ... ... ... ... қандай жолдары мен резервтері бар
екендігін ... алу ... ... ... өнімділігінің қарастырар
кезінде, факторлар жиынтығы толық қарастырылуы тиіс.
Еңбек өнімділігі ... ... - бұл оның ... ... ететін қозғаушы күш. Еңбек өнімділігінің өсіміне әсер ... ... ... ... прогресс, өндірісті ұйымдастыруды
жетілдіру, басқару мен еңбекті тиімді ұйымдастыру, жалға беру және ... ... ... ... және тағы ... Осы текті еңбек
өнімділігін ... әсер ... ... көптігі, оларды жіктеуді
қажет етеді. Еңбек өнімділігінің өсіміне әсер ... ... ... ... ... және ... жағдайға тәуелді. Табиғи
жағдай топырақтың құнарлығын, ауданның ... ... ... ... және ... ... ... әлеуметтік құрылымын, шаруашылық ... ... ... ... ... ... әрекетімен,
еңбек ету жағдайымен сипатталады. Сонымен бірге еңбек өнімділігіне әсер
тигізетін ... ... ... болады:
– материалды- техникалық фактор (ғылыми-техникалық прогресстің
дамып жетілуіне тәуелді;
– ұйымдастырушылық-экономикалық және ... ... ... ... ... ... даму ... қоғамдық өндірістегі адамдардың роліне байланысты әлеуметтік-
психологиялық фактор.
Факторларды зерттеу еңбек өнімділігін арттырудағы жетістіктерді толық
зерттеуге ... ... Ол ... ... ... ... ... жатып, оны бағалау қиынға соғады. Сондай-ақ түрлі
факторлар оларды іске қосу үшін ... ... ... ... және еңбек
өнімділігін арттыруға әр ... әсер ... бірі ... ... ... екіншісінің әсері өтпелі болып ... ... ... ... ненің есебенен болатындығын білу өте маңызды.
Факторлар жиынтығын қарастыра отырып, оның ... ... ... ... қажет. Негізгі буынға – ғылыми техникалық прогресс жатады. Ғылыми-
техникалық прогрессті жылдамдату үшін ... және ... ... ... Бұл өзгерістер ең алдымен, істегі өндірістің
қайта құру мен техникалық қайта ... жаңа ... мен ... ... ... ... ... Бұл қол еңбегін
күрт төмендетіп, еңбек өнімділігінің өсімін ... ... ... ... арттыруға басқа факторлар ... ... ... ... ... бір ... іске қосылады.
Ғылыми-техникалық прогресс еңбек өнімділігін арттыруға әсер етудің
негізгі жолдары болып ... ... ... прогрессивті
технология мен жаңа техника енгізу; ... ... ... ... жетілдіру, бұйымдардың техникалық сипаттамасы
мен конструкциясын өзгерту: шикізат, материалдар, отын мен ... ... [8]. ... ... ... ... факторлар маңызды роль атқарады. Бұл факторлар ... ... ... ... ... нысандарын жетілдіру;
– еңбекті ұйымдастыру жетілдіру;
– еңбектегі жаңа әдістерді пайдалану;
– еңбекті мөлшерлеуді ... ... ... ... мен ... жаңа түрлерін енгізу;
– өндірісті басқаруды жетілдіру және шаруашылық механизмін дамыту
(өндіріс пен басқарудағы ұйымдастырушылық ... ... ... және ... өзін-өзі қаржыландыру мен ақылы қызмет көрсеткіштерін енгізу;
Бүгінгі таңда адам мен ... ... ... көрсететін,
әлеуметтік-психологиялық факторлардың рөлі артуда. Бұл ... ... ... ... жұмысшылардың квалификациясын жоғарылату,
– еңбек жағдайын жақсарту, өмір сүру деңгейін көтеру,
– қызмет көрсету сферасын дамыту;
– еңбек ұжымдағы психологиялық климатты жақсарту;
... ... ... ... жолы ... ... ... бос уақытын тиімді пайдалану және т.б. ... ... ... ... ... мүмкіншілігін, қабілетін
жетілдіруге ықпал етеді.
Еңбек өнімділігін арттыру ... - бұл ... ... бойынша қолданысқа түспеген, қоғамдық еңбекті ... яғни ... ... ... ... және ... ... мүмкіншілігі болып табылады. Факторлар мен
резервтердің өзара әрекеттесуі мынаған ... ... ... ... әсер ... ... күш болса, онда резервтерді
пайдалану ... іске ... ... ... ... ... резервтерді іске қосу-үздіксіз процес, себебі резервтер
ғылым мен техниканың дамуына, басқарудың жетілдіруіне, ... ... ... ... ... ... пайдалану
деңгей нақты кәсіпорындардағы немесе саладағы еңбек ... ... ... даму мүмкіншіліктерін іс жүзіндегі
процестерге, ... ... ... ... ... ... ... еңбек шығындарын үнемдеуді қамтамасыз ететін
барлық ұйымдастырушылық, шаруашылық және ... ... ... ... ... болып табылады. Резервтердің
көптүрлілігі оларды түрлі белгілері ... ... ... ... ... - жеке жұмысшылардың, сондай-ақ ... ... ... ... сипаттайтын, маңызды экономикалық ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Өнім көлемінің өлшем бірлігіне байланысты ... ... үш ... қолданылады: натуралдық, еңбектік және
құндық. Еңбек өнімділігін өлшеудің натуралдық ... ... ... өндірілген өнімді натуралды формада (нысанда) сипаттайды. Еңбек
өнімділігінің натуралды ... ... ... дана және ... ... біртекті өнімдердің бірнеше түрін шығаратын болса, онда
шығарылған өнім көлемі ... ... ... ... ... газ, ... ... және басқа да өндірістік кәсіпорындар
да қолданылады. Еңбек өнімділігін өлшеудің еңбектік ... ... ... іс ... ... ... сипаттайды. Еңбектік
әдіс жұмысшылар еңбегінің мөлшермен салыстырғандағы пайдалану тиімділігін
анықтау үшін қолданылады. Еңбек ... ... ... ... ... ... ... кеңінен қолданылады, себебі ол әр текті ... ... ... ... ... ... бағалауға мүмкіндік
береді. Құндық әдіс бойынша бір адам-сағатта, бір ... ... ... ... ... өнім ... құндық сипатта көрсетеді. Кәсіпорынның
маңызды міндеттерінің бірі ... ... ... ... және оны ... ... ... табылады. Кәсіпорындағы еңбек
өнімділігі өсімінің резервтерін төмендегідей үлгі ... ... ... автоматизациялау нәтижесінде өндірістің техникалық
деңгейін жоғарылату;
– жабдықтардың және ... ... жаңа ... ... қасиеттерін жақсарту; шикізат пен материал
сапасын арттыру, еңбек мөлшерін жоғарылату және ... ... ... ... еңбек пен өндірісті ұйымдастыруды,
басқаруды жетілдіру;
– жауапсыз, квалификациясы төмен (жоқ) жұмысшылар ... ... ... ... ... ... ... тиімді жүргізу.
Еңбек өнімділігін жоғарылату өндірістің барлық шығындарының өзгеруімен
байланысты, сондықтан осы ... ... ... ... ... ... қамтылғандықты, кадрлар құрылымын, технология мен құрал-
жабдықтарды, өнімді және өткізу нарығын қоса ... ... ... жүйесінде дәл солай екі бағыт сәйкес болу керек: мотивациялық және
техникалық, яғни еңбек өнімділігін жоғарылату мен оның ... ... ... ... ... ... ... өлшеу және оның негізгі көрсеткіштерін бағалау
әдістері
Еңбек өнімділігінің өлшеу мақсатында екі көрсеткіш есептеледі: ... ... ... бір ... ... өнім саны, және еңбек сыйымдылығы
- өнімнің бір бірлігін шығаруға шығындалған жұмыс уақытының саны. ... ... ... ең кең ... көрсеткіші болып табылады.
Жасалған жұмыс көлемі және ... ... ... ... бірліктермен
өлшенетініне тәуелді өндіру ... ... ... ... ... табиғи есептеу тәсілі кезінде жасалған жұмыстар көлемі
натуралды бірліктер ... ... ... ... ... Бұл ... ... деңгейін көрнекірек мінездейді, бірақ ол тек біртекті өнімге
ғана қолданылады.
Өндіруді ... ... ... ... ... ... көлемін
шартты-натуралды бірліктер (шартты жанармай тоннасы) ... ... ... ... ... ... ұқсас өнімнің шығарылуы кезінде
еңбек өнімділігі деңгейінің көрсеткішін есептеу үшін қолданылады.
Еңбек өнімділігін өлшеудің еңбектік тәсілі жасалған жұмыс көлемі ... ... ... ... Еңбектік тәсіл дайындық
дәрежесінен тәуелді емес ... ... ... қолданылады және еңбек
өнімділігінің салыстырмалы өзгеруін зерттеуде ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын талап етеді, осы
кезде соңғылары еңбек жағдайларының ұйымдастырушылық-техникалық ... ... ... ... ... жүзінде кеңінен таралған болып еңбек өнімділігін өлшеудің құндық
тәсілі ... ... ол ... өнім ... ... ... негізделген. Осы тәсілдің ерекшелігі бір ... ... ... ... ... ... ... өнімді оны
шығаруға кеткен шығындармен бірге ... ... ... ... ... еңбек өнімділгі шығарылған өнім көлемін (теңгеде)
кәсіпорын-өндірістік персоналдың ... ... бөлу ... ... ... ... тәсілінде шығарылған өнімнің әртүрлі
құндық мәндеріне тәуелді түрлер қатары бар ... ... ... нормативті-таза өнім, өңдеудің нормативті құны).
Қазіргі кезде еңбек өнімділігін шартты - таза өнім бойынша өлшеуге
үлкен ... ... бұл ... ... ... ... қамтамасыз етеді, себебі бұл көрсеткіш ... ... ... ... көрсету әсерін алып
тастайды, қайталанған есепті ... ... ... ... ... үшін ең ... шартты - таза өнім көлемі
мына формулалар бойынша анықталады:
Мш-т = Бк – Мш + А; ... = Ж +П + А; ...... өнім ... ( ... – өнімнің жіберілетін көтерме бағасы ( теңгемен);
Мш – материалдық шығындар ( ...... ... ...... ... ... бірге жалақысы (теңгемен);
П – кәсіпорын пайдасы ( ... ... ... сонымен қатар нормативті-таза өнім бойынша
жүзеге асырылады. ... өнім ... ... ... ... ... қосу ... персоналдың
басқа да дәрежелерінің есептелген қаражаттарын қоса ... ... ... ... ... ... нормативті пайда. Еңбек
өнімділік деңгейінің осы есептеулер негізінде ... өнім ... ... ... персонал санына қатынасы жатыр.
Өнімнің белгілі бір көлемін ... ... ... ... жасалып
кеткен адам-сағат, адам-күн, сонымен қатар айына, тоқсанына, жылына жұмыс
істеушілердің ортатізімдік санымен өлшене алады. ... ... ... жылдық) еңбек өнімділігін есептейді. Сағаттық ... ... ... әр ... ... ... өндіру сағаттық өндіру
және жұмыс күнінің ... ... ... ... (жылдық) өндіру
деңгейі тек сағаттық өндіру мен жұмыс күнінің ... ғана ... ... ... бір ... ... ... орташа алғанда қанша жұмыс күні
келетіндігіне де тәуелді.
Еңбек өнімділігінің екінші көрсеткіші ретінде ... ... оны өнім ... және ... ... ... есептейді.
Нормативті, жоспарлы және фактілі еңбек сыйымдылығына бөледі. Нормативті
еңбексыйымдылық деп өнім бірлігін ... ... ... ... немесе іске
асып отырған нормалар бойынша белгіленген жұмыс көлемінің ... ... ... ... ұйымдастырушылық-техникалық іс-
шараларды енгізу нәтижесінде жоспарланып отырған кезеңде нормалар өзгеруін
ескере отырып орнатылған өнім бірлігіне немесе ... бір ... ... ... еңбек шығындарын бейнелейді. Фактілі еңбек сыйымдылығы
нақты туған еңбек шығындарымен анықталады.
Еңбек шығындарының түрлері бойынша, ... ... ... ... ... ... (Еөндіріс), толық (Етол) еңбек
сыйымдылығы, қызмет ... ... ... ... ... ... Олардың қатынастары және есептеу формулалары ... 1 - ... ... бойынша еңбек сыйымдылығы көрсеткіштерін
топтастыру
|Персонал |Негізгі ... ... ... ... ... |(Жн = ... + Жн.уқ) |(Жқ = Жқ.ц + Жқ.қ) ... ... ... | | ... |
|шығындары | | ... | | ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... ... | |
| ... қарай|Уақытқа қарай|цехтарда|цехтар мен | |
| ... ... ... ... |
| ... ... | ... | ... ... ... ... ... ... еңбек|
|сыйымдылығы |істеу еңбек |істеу еңбек ... ... ... ... ... ... |(Еқызм) ... |
| ... ... | | |
| ... еңбек | | |
| ... | | |
| ... = Ееқ + Еуқ) | | |
| ... ... ... | |
| ... = Етех + ... | |
| ... ... ... |
| ... = Еөнд +Ебасқ = Етех + Еқызм +Ебасқ) ...... [10] ... ... ... ... автормен құрастырылған.|
Жалпы, тауарлық, өтізілген өнім бойынша есептелетін еңбек өнімділік
көрсеткіштерінің ұқсас артықшылықтары мен кемшіліктері бар. ... ... бұл ... ... бос емес: шығарылып отырған өнімнің
ассортиментінің, шикізат пен материалдар ... ... шала ... ... ... кәсіпорындардан алынған жинақтардың өзгеруі кезінде
өндіру көрсеткіші көбейе ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда берілген кәсіпорын қызметінің
жақсару немесе нашарлаумен байланыспаған ... ... ... ... құны ... ... өнімділігін өлшеу
тәсілінің мәні шығарылып отырған өнім көлемін бағалау үшін ... ... оның тек тірі ... ... ... ... бөлігі ғана
алынатындығында. Нормативті құн ... ... ... және ... шығындарды
қоспайды, яғни көлемі негізінен берілген кәсіпорын қызметіне ... ... ... ... Қайта өңдеудің нормативті құн
көрсеткішінің кемшілігі ол ... ... ... ... болып
саналады [11].
Еңбек өнімділігін жоғарылату бойынша жоспарлы тапсырмаларды, жұмыс
істеушілердің санын ... үшін ... ... еңбек сыйымдылығы
анықталады –бұл кәсіпорын-өндірістік персоналдың барлық дәрежелерінің ... ... ... ... шығындары.
Толық еңбек сыйымдылығы технологиялық еңбек сыйымдылығы, қызмет көрсету
еңбек сыйымдылығы және басқару еңбек сыйымдылығы қосындыларына тең [12]:
tQ = tтех + ... + ...... жұмысшылардың өнім бірлігін шығаруға жіберген ...... ... ... жұмысшылардың және қосымша цехтар
мен қызметтердің барлық жұмысшыларының еңбек шығындары;
tбасқ –ППП дәрежедегі барлық басқа ... ... = tеқ + ... tуқ - ... еңбекке қарай істеушілер және ... ... ... ... = tтех ' Сқосым : Снег,
(6)
мұндағы:
Сқосым, Снег - сәйкесінше қосымша және негізгі жұмысшылар саны.
Өндірістік ... ... ... ... ... пен ... ... сыйымдылығының қосындысы ретінде анықталады – бұл өнім
бірлігін шығаруда барлық жұмысшылардың еңбек шығындары ... = tтех ... , ... = tөнд ' Сбасқа : (Снег + Сқосым), ... – ППП- ң ... ... ... жұмысшыларды санамағанда.
Еңбек өнімділігінің көрсеткіштері (өндіру мен еңбек сыйымдылығы ) кері
тәуелділікпен байланысты: егер ... ... ... онда ... қысқарады. Бірақ ол тура пропорционалды қысқармайды: өндіру
еңбек сыйымдылығының ... ... ... дәрежеде көбейеді.
Олардың өзара байланысын келесі түрде көрсетуге болады:
ӨЖ = 100 х ЕТ / 100 - ЕТ және ЕТ = 100 х ӨЖ / 100 + ... - ... ... (% ...... ... төмендеуі (% түрінде).
Еңбек сыйымдылығының төмендеуі жаңа технологиялар енгізумен, бар ... ... ... ... және т.б. қамтамасыз
етіледі.
Кәсіпорында негізгі жоспарланып отырған көрсеткіш болып жылдық өндіру
табылады, қалған көрсеткіштер талдау үшін қолданылады. ... ... ... ... жоспарлау кезінде өнімнің еңбек ... ... ... ... өсу ... – бұл ... ... күшін, техника,
технологияны жетілдіру, өндірісті, ... ... ... ... оның ... жоғарылатудың барлық факторларын
толығырақ қолдану мүмкіндігі. Қорлар еңбек ... өсу ... ... Егер қандайда бір факторды мүмкіндік деп ... ... ... қорды пайдалану – бұл мүмкндіктің шындыққа ... ... ... деңгейі екі факторға тәуелді: жұмыс уақытының
тиімді қоры және өндірілетін өнімнің еңбек сыйымдылығы. ... ... ... өнім ... ... ... төмендету
резервтерін жоспарлы анықтау мен қолдану маңызды көрсеткіш болып саналады.
Еңбек өнімділігі бір ... ... ... ретінде
анықталатындықтан, оны жоғарылатудың маңызды резерві ... ... ... ... өнім ... ... үлесін қысқарту саналады [14]. Еңбек өнімділігін арттырудың ішкі
өндірістік резервтері ... ... ... ... арттырудың | |
| ... ... ... | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| ... | | | | ... | |
| ... | | ... | ... | |
| ... | | |ауысымдылық | ... | |
| | | | ... ... | ... | |
| | | | ... жұмыс | | | |
| | | | ... ... | | | |
| | | | ... | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | ... | ... | |
| ... ... | | |өндірістік емес| |жалпы | |
| ... | | ... жою | ... | |
| ... | | | | ... емес| |
| | | | | | ... ... | |
| | | | | | ... | |
| | | | | | | | ... 1 - ... ... ... ішкі ... ... өнімділігін арттыру резервтері қолданылу уақытына қарай ағымдағы
және болашақтағы болып екіге бөлінеді. ... ... ... ... ... қолдану кәсіпорынның техникалық және
ұйымдастырушылық шаралардың жүйесін жүзеге ... ... ... Еңбек
өнімділігінің өсу қорларының бірнеше тобы бар. Олардың барлығы екі ... ... тірі ... ... ... пайдалануды жақсарту қорлары
және негізгі және айналым қорларын тиімдірек пайдаланудың ... ... ... ... ұйымдастыру, жұмыс істеушілердің, құрылымдардың,
кадрлардың орын-орнына қоюдың ... ... ... үсдіксіз
жұмыс үшін ұйымдастырушылық жағдайларын жасау сұрақтарымен, сонымен ... ... ... ... ... ... материалды және
моральді қызығушылықтарын қамтамасыз етумен байланысты ... ... ... топ ... ... ... ... да негізгі өндірстік
қорларды (машиналар, механизмдер,құрылғыларды және т.б.) ... ... ... сонымен қатар шикізат, материалдар, толықтаушы бұйымдар,
жанармай, энергия және ... да ... ... үнемдірек және
толығырақ қолдану қорларын қосады [15].
Сонымен, ... ... ... үшін ... ... және моральды
түрде ескірген жабдықтарды ... жаңа ... ... мен
технологияны енгізу, ремонттық қызметтің жұмысының деңгейін көтерк, еңбекті
ғылыми ... ... ... ... мен ... жұмыс
уақытының тиімді қорын ұлғайту қажет.
Басқаруға келуді ары қарай жетілдіру ұйымның ашық типті жүйе ретінде
дамуымен ... ... ... ... адамның коллективте жұмыс істеуі
қарастырылды. Басқаруға біртұтас келу ... алып ... ... және ... мәселелердің толық жиынтығын ескеру
қажеттілігіне алып келді.
1.3 ... ... ... оның ... ... ... маңызы
Еңбек өнімділігін өсуін жоспарлау кезінде мына ... ... ... ... ... , модельдеу және тура
есептеу әдісі. Технико-экономикалық факторлар бойынша еңбек ... ... ... ... даму жағдайында еңбек өнімділігін
жоғарылатуға қандай факторлар әсер ... ... ... ... ... ... және қорлары бар екендігін ... ... ... өсу ... – бұл ... ... ... оның деңгейі өзгереді.
Жоспарланып отырған жылға еңбек ... өсу ... ... ... ... ... пайыз түріндегі қатынасымен
анықталады.
Еңбек өнімділгінің мүмкін болатын өсуін есептеу өнім өнімділігінің
деңгейіне жеке ... ... ... ... ... ... Осы факторлардың еңбек өнімділігінің өсуіне әсер өлшемдері ретінде
жұмыс күшінің салыстырмалы үнемделуі ... ... өсу ... ... топтастырылуы
қолданылады, оған төрт іріленген топ кіреді. ... ... ... сала ... ... отырып нақты факторлардың бірқатарына
бөлшектенеді. Әдетте еңбек өнімділігінің өсуін анықтайтын ішкі факторлар
болып табылады:
1. ... ... ... арттыру – өндірісті жеделдету
мақсатында ғылыми-техникалық прогрестің белең ... ... ... және ... ... жаңа технологияларын қолдану,
автоматтандырылған және механизацияланған құрылғыларды пайдалану және т.б.
2. Өндіріс пен ... ... ... ...
кәсіпорынның барлық бөлімшелерінде басқарудың ... ... ... жақсарту – экономикалық, ұйымдастырушылық
және ... ... ... ... ... жақсарту,
кадрлар біліктілігін жоғарылату; басқарудың техникалық тәсілдерін жетілдіру
және ары қарай енгізу – ... мен ... ... ... ... ... ... және т.б.
Осы факторлар тобы негізінен абсолютті ... ... ... ... ... өнім бірлігіне әсер етеді [16]. Бұл жердегі
шартты-тұрақты контингентке өндірісте қызмет ететін жұмысшылар жатады.
Еңбекті жобалау – жеке ... ... ... ... бастап
кәсіпорынның сыртқы ортамен байланысуына дейін, жеке ... және ... - ... ... ... қоры.
Басқа жағынан еңбекті ұйымдастыру сапасына факторлар ... әсер ... бірі - ... жоғарылату. Соңғы жылдары экономикалық өсу
қарқындарының төмендеу, ... ... ... ... ... ... ... қарқынының күшеюі шара бойынша еңбекті
ұйымдастыру сапасының өнімділікті ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілудің жаңа түрлері маңызды болып барады,
жартылай ... ... жоба ... ... ... ... ... болып
табылады. Бұл кезде жұмысшылар көбірек бос талапқа ие, ... ... және ... ... ... үшін ... жауапкершілікке ие
(мысалы, уақытша шығармашылық ұжымда жұмыс істеу, мерзімі қатаң шектелген
жобаны орындау, жұмыс ... ... ... емес ... ... ... иерархиялық құрылымдарын жеңілдетеді,
жауапкершілікті орталықтандырады және өзінің ... ... Осы және ... өзгерістер жаңа басқарушылық келулермен
итермеленеді. Олар ... ... мен өмір ... ... ... қосады [17].
Мамандарға біліктілік талаптары өсті. Еңбек өндірістен қол үзе отырып
теориялық ... ... ... ... ... ұйымдастырылуы керек.
Олай болса, еңбекті ұйымдастыру сапасы ... ... ... сияқты, еңбек процестерінен де тәуелді.
Фирманың экономикалық жетістігі және бәсекеге қабілеттілігі бірінші
дәрежелі мағынаға ие, кәсіпорын үшін де, ... ... оның ... күші ... ... ... даму үшін ... техникалық және
ұйымдастырушылық жаңа енгізулерге белсене жәрдемдескісі келетін және алатын
мамандандырылған, саналы жұмысшылар қажет.
Олай болса, дені сау ... және ... ... жағдайлары
кәсіпорынның өнімді қызметінің ең керек ... ... ... ... ... ... жағдайлары мен қорғау саласында
қойылатын мақсаттарына қарама-қайшы болмау керек, нақтырақ олар бір ... ... ... ... ... ... өндіріс факторы
сияқты жұмысшылар денсаулығы жеткілікті ... ... ... мен ... кең ... ... уақытының қолданылуына,
квалификацияны жоғарылатуға, еңбек ұйымдастырылуы мен ... ... де ... ... өсуі үшін ... ... ... кәсіптерге оқытуға, кадрларді қайта дайындауға, яғни жұмыс күшінің
сапасын жақсартуға қолданылатын инвестициялар ... ... ие. ... ... ... қолдану жоғары квалификациялы жұмыс
күшін талап етеді, оларды оқытуға, дайындауға және қайта дайындауға дәл
солай ... ... ... ... осы мақсаттарға шығындар адам ... деп ... ... ... ... өнімділгі деңгейінің 10-15%-на себепші
болады және ғылыми-техникалық прогресс факторынан кейін екінші орын алады.
Біздің мемлекетте, ... ... ... ... ... ... ... беталысы сақталған. Жеткілікті дәрежеде бұл жалақының
төмен деңгейі мен ... ... ... ... ... және жалпы жұмысшылар
жағдайының тұрақсыздығы кесірінен өндіріс салаларынан майталман мамандардың
едәуір сыртқа ... ... ... Дәл ... жұмыс күші сапасының маңызды
факторларының бірі ... және ... ... ... ... ... ... табылады. Жұмыс күшін жылжуы үшін жағдайдың
жоқтығынан күшейетін ертеңгі ... ... ... ... ... ... ... ұмтылысты азайтады және оның өнімділгін
төмендетеді.
Жұмыс ... ... ... мен ... ... анық ... ... бар. Бір жағынан, өнімді еңбек ... ... және ... ... ... ... ... қажет етеді. Екінші жағынан, жұмыс
күшінің бар кәсіби дағдылары мен квалификациясы ... ... ... тез ... ... бөлу мүмкіндіктерін шектейді. Олай
болса экономикалық көзқарас ... ... ... ... ... ... ... енді бағалана алмайды, ал өнімділіктің
жоғарылауын, жаңалықтардың енгізілуін және ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда маңызды мәселе болып кәсіпорын ... ... және ... өнімділік пен бәсекеге қабілеттіліктің
өсуінің маңызды ... ... және ... ... ...... ... беру жүйесінің қамы ғана емес, ... ... ... ... ... көзін жеткізу табылады.
3. Өндіріс көлемі мен құрылымының өзгеруі. Мұнда ... ... жүк ... көлемі мен орташа қашықтығының өзгеруі, қозғалыс
бағыттары ... ... ... сонымен қатар тасымал түрлері мен
жүк түрлері бойынша жүк ... ... ... ... ... жүргізу үшін шикізат, материалдар,
құраушы өнімдер пайдаланылады. Жалпы өндіріс үрдісінде көп мөлшердегі ... ... үшін ... ... қатар, өнім дайын болғаннан
кейін оны кәсіпорыннан сыртқа тасып әкету қажет. ... осы ... ... ... ... кәсіпорынның көлік шаруашылығы атқарады. Ал
оны ұйымдастыру деңгейі өндірістің техника-экономикалық ... ... ... Мұны тек ... ... ... ... құнындағы
алатын үлкен үлесімен ғана емес, ... ... осы ... ... ... ... ... мен сақталуына қалай
әсер ететіндігінен де көруге болады. ... қоса ... ... ... ... ... ұзақтығына және соның
нәтижесінде аяқталмаған өндірістегі ... ... ... ... ... көлік шаруашылығының міндетіне барлық ... ... ... уақтылы, сапалы және үнемді жүргізу керек.
4. Салалық ... ... ... ... ... ... болып
табылатын жұмыстарды кешенді түрде механизациялау және ... ... ... ... ... типтерімен оптималды
мөлшерде қамтамасыз ету мүмкіндік береді.
Кәсіпорынның еңбек өнімділігін жоғарылату үшін ... ... ... түрлерінің жетілдірілуі маңызды мағынаға ие – ... ... ... ... ... ... кезінде),
электромагниттерді. Жүктеу жұмыстарын тура нұсқа бойынша орындау (бір көлік
түрінен тікелей екіншісіне, қойманы ... ... асып түсу ... және осы ... ... шығындарын төмендетуге мүмкіндік
береді. Қорапты-дана жүктерді пакеттер, контейнерлер ... ... ... ... жұмыстарының еңбек сыйымдылығы төмендейді, еңбек
өнімдлігі жоғарылайды оларды ... ... жүк теу мен ... ... өз ... ... тобы ... өндірісті
ұйымдастыру оның мамандандырылуы мен кооперациялануы , сонымен қатар оларды
басқару әдістері табылады. ... ... ... ... ... ... және ... байланыстар жеткілікті дәрежеде
қираған ... ... ... ірі ... өте ұсақ ... ... ... біркелкі техникалық саясатты жүргізуді қиындатты.
Меншіктелген кәсіпорындар басшылығында негізінен алдыңғы басшылар ... ... ... менеджмент тәсілдерін білмейді, ескі тәсілдермен жұмыс
істегенді дұрыс көреді.
Сондықтан да кәсіпорындардың ұйымдастырушылық және ... ... ... ... толық өлшемде жауап бере
алмайды. ... ... ... ... ... және ... ... жетілдіру көптеген қаржылық шығындарды талап етеді, бірақ
олар еңбек өнімділігінің ... және ... ... ... тез ... ... жүргізілген талдау еңбек өнімділгін жоғарылату факторлары
әзірше ... ... ... ал олардың қосылуынсыз экономиканың
ұзақ тұрақты өсуіне ... ... ... өсуін есптеу әдістемесі өнімділік деңгейіне жеке
факторлардың әсер ету ... ... ... ... ... ... негізделген.
Еңбек өнімділігін жоспарлау әдістемесі:
1. Негізгі жылдың еңбек өнімділігі анықталады:
(10)
2. Есеп беру ... ... ... ... ... яғни бір ... істеушіге өнім өндірілуінің (Аб)
негізгі деңгейінің сақталуы кезінде өнімнің ... ... ... үшін ... ... шартты саны мына формулалармен
анықталады:
, немесе ,
(11)
мұндағы:
Qж – еңбек өнімділігін өлшеу үшін ... ... ... өнімнің жопарланып отырған өндіріс көлемі, теңге;
ПТн – негізгі кезеңде бір орта ... ... өнім ...... ... ... ... саны, ад.;
JQ – жоспарлы кезеңде өнім өндіру көлемінің өсу ... ... ... ... бойынша, енгізуге белгіленген іс-шараларды ескере
отырып, өндірісті техникалық дамыту мен ... ... ... ... ... болатын үнемделуі анықталады. Барлық факторлар
бойынша үнемдеу қосылады және жұмыс істеушілердің жалпы үнемделуі шығады.
4. Факторлар ... ... ... ... ... ... саны ... Жоспарлы жылдың еңбек өнімділігі есептеледі:
(13)
6. Еңбек өнімділігін жоғарылату пайызы:
(14)
Еңбек өнімділгінің жоспарлы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... өсімшесі, %;
Э – барлық факторлар бойынша жұмыс істеушілер санының үнемделуі, ... ... ... ... ... ... ... санының өзгеруі (азаюы «-», көбеюі «+») есептеледі.
Жеке факторлар бойынша жұмыс істеушілер санының үнемделуінің есебі
факторлар ... ... ... ... ... Жүк ... бойынша жүк ... ... ... ... ... еңбек шығындарын үнемделуін
анықтау үшін келесі формула ... Эстр – ... ... ... ... ... ... салыстырмалы үнемделуі, ад.;
Чj – j түріндегі ... ... ... ... ... ... саны , ад.;
– j түріндегі жүк бойынша жүк тиеу ... ... ... жеке ... ... ... жүктің әрбір түрі бойынша жүк тиеу ... ... ... ... дәл осы ... бойынша
жұмыстардың негізгі көлемдеріне бөлу жолымен анықталады.
Өндірістің техникалық деңгейін жоғарылату. Еңбек шығындарын үнемдеу
өнімнің ... ... ... ... ... ... өндірісті
техникалық жетілдіруге дейін және кейін салыстыру жолымен анықталады. Осы
кезде іс-шаралар әсерінің мерзімдері ескеріледі.
Өндірісті механизациялау және ... жаңа ... және ... ... ... ... жаңа ... енгізу есебінен санды үнемдеу келесі формула бойынша
есептеледі:
, ... – ескі ... ... ауыстыру, жұмыс істеп жатқан
жабдықты модернизациялау немесе басқа да техникалық жетілдірулер ... ... ... ... – құрал-жабдықтың жалпы саны , бірл.;
К1 – техникалық жетілдірілуге салынбайтын құрал-жабдық саны, бірл.;
К 2, К3, … ... ... ... ... ... П3, … – жаңа ... модернизацияланған құрал-жабдықтың еңбек
өнімділігінің көрсеткіші,%;
Т2, Т3, … – жаңа немесе модернизацияланған құрал-жабдықтың қызмет ету
айларының саны;
Аб – ... ... ... ... ... – жұмыс істеушілердің жалпы санында станоктарды күтетін жұмысшылардың
үлес салмағы, %.
Бірқатар техникалық факторлардың әсерін сәйкес іс-шараларды ... ... ... ... ... жаңа түрлерін
қолданылуы) енгізу алдында және ... ... ... ... ... болады. Олай болса кейбір факторлар еңбек
шығындарын азайта да, көбейте де ... ... ... ... ... еңбек сыйымдылығының өзгеруіне (Эt) байланысты
үнемделуі мына формулалармен ... ... t1– ... ... ... және кейін өнім бірлігінің
еңбек сыйымдылығы, нормо-сағ.;
Qж - жоспарлы кезеңде өнім шығарылуы, бірл.;
Т – ... ... әсер ету ... ... – бір ... ... ... қоры;
Кно – өнімділік нормаларының орындалу коэффициенті.
Өндіріс пен еңбекті басқару мен ұйымдастыруды ... ... ... ... ... ... техникалық деңгейінің
өсуімен ... ... ... ... ұйымдастырушылық
факторлар ескеріледі. Осындай іс-шаралардың бірқатар санының салыстырмалы
босауының есебін тура есеппен анықтауға болады ... ... ... ... ... өндірісті басқаруды жетілдіру). Осы кезде ... ... мен сан ... өзгеруі жобалық берілгендер,
алдыңғы қатарлы кәсіпорындар тәжірибесі есепке алынады.
Өндірістің ... мен ... ... ... нәтижесінде жалпы санның салыстырмалы үнемделуі сатып ... мен ... ... өнім ... үлес салмағының
көбейуін ескере отырып мына формула бойынша есептеледі [19]:
, ...... ... үлес ... – негізгі және ... ... ... үлес ... – жоспарланған кезеңде өндіріс көлемі, теңге;
ПТн – негізгі ... бір ... ... ... ... ... ... өзгеруі есебінен ... ... ... ... ... ... ... жалпы
демалыс күндерінің мерекелікпен сәйкес түсуі, ауру бойынша және әкімшілік
рұқсатымен ... ... ... ... ... жұмыстан қалуды жою) мына
формула бойынша анықталады:
, ... – бір ... ... күндерінің саны;
Фж – негізгі және жоспарлы кезеңдегі бір жұмысшының жұмыс күндерінің
саны;
Ужум – жұмыс істеушілердің жалпы ... ... үлес ... %.
Жұмыс уақытының ішкі ауысымдық шығындарын қысқарту есебінен жалпы
санның салыстырмалы үнемделуі (Эвн.п) мына формуламен ... ... Пж – ... ... ішкі ... шығындары, сәйкесінше негізгі
және жоспарлы кезеңдерде, %.
Өндірістегі ақаулардан болатын шығындарды қысқарту есебінен жалпы санды
үнемдеу (Эп.б.) мына формуламен анықталады:
, ... Бж – ... ... ... ... ... ... ақаулардан
шығындар, сәйкесінше негізгі және жоспарлы кезеңдерде, %;
– негізгі кезеңде негізгі жұмысшылардың жалпы саны, ад.
Өнімділік ... ... ... санын азайту есебінен
жұмыс күшінің салыстырмалы үнемделуі (Эн.в.), мына формуламен есептеледі:
, ... ... ... ... ... ... өнімділік
нормаларын орындалу деңгейін жоспарлы жоғарылату, %;
Уонж – жұмысшылардың жалпы санында өнімділік нормаларын ... ... үлес ... ...... ... отырған жыл бойына болып жатқан нормалардың
орындалу деңгейін жоғарылату коэффициенті.
Квалификацияны ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылар санының салыстырмалы босатылуы (Экв.)
мына формуламен есептеледі:
, ...... ... ... ... ... түзетілген
орташа коэффициенті;
Кноо– Жоспарланған кезеңдегі нормалардың орындалуының ...... ... ... ... жалпы санында жұмысшылардың
үлес салмағы, %.
, ...... ... ... қол ... жұмысшылар өнімділігінің
орындалу нормаларының орташа пайызы;
В – ескірген нормалар жоспарлы төмендеу ... жеке ... ... ... және үлес ... өзгеруі.
Өндіріс көлемінің өзгеруінің әсерін жұмысшылардың кейбір дәрежедегілерінің
саны ... ... ... ... дәрежеде өсетінімен байланысты
ескеру қажет. Тәжірибе жүзінде ... ... ... кәсіпорын-
өндірістік персоналдың жалпы санының көбеюінсіз ақ қол жеткізіледі.
Өндіріс көлемінің ... ... сан ... (ЭQ) формула бойынша
анықталады:
, ... ... ... өзгеруі есебінен сан үнемдеу, адам;
Ро – өндіріс көлемінің өсу ... % ...... ... ... өсу ... ... жұмысшылардан
басқа), % .
Өнімнің құрамда (ассортиментте) жылжуымен байланысты жұмыс күшінің
үнемделуі (Эа) келесі түрде орнатылады:
, ... tж – ... мың ... үлес ... ... ... ... жоспарланған кезеңдерде, нормо-сағ.;
Qж – жоспарлы жылда өнім көлемі, мың теңге;
Кно – ... ... ... ... ... коэффициенті;
Фж – бір жұмысшының жоспарлы уақыт қоры, ... ... әсер етуі өнім ... ... ... ... мына формула бойынша есептеледі:
, ...... ... әсер ... есебінен сан салыстырмалы
үнемделуі, адам;
Т0, Т1 – бұрыңғы және өзгерген табиғи жағдайлар кезінде өнім ... ... ... ... ... ... ... ескеруші коэффициент.
Жоспарланып отырған кезеңде еңбек өнімділігінің өсуін есептеу кезінде
санның қосымша үнемделуі ескеріледі, ол алдыңғы ... ... ... әсер ... ... алынған [20].
Кәсіпорында еңбек өнімділігінің өсуі бойынша жоспарды негіздеу үшін
кәсіпорын стратегиясын, сонымен ... ... ... ... ... ... ... ескеру қажет. Олар өз бейнесін кәсіпорынның
техникалық даму жоспарында табу ... Егер ... даму ... іс-шарлары жұмысшылардың алдыңғы санымен өндіріс көлемін
көбейуін қамтамасыз етуімен еңбек өнімділігінің ... ... ... ... онда ... қосымша қорларды іздестіру қажет. Ұйымдастырушылық-
техникалық факторлар ... ... ... ... ... ... даму жоспарымен толық байланысуы талап етіледі
[21].
Әрбір фактор бойынша жеке ... ... ... ... (ПТф) ... бойынша анықтауға болады:
, ... ...... ... бойынша есептелген сан үнемделуі, адам;
Эф – жеке фактор бойынша жұмыс істеушілердің сан үнемделуі, ...... ... ... ... еңбек өнімділігінің жалпы
өсімшесі, %.
Еңбек өнімділігінің өсуінде жалпысында жеке ... үлес ... ... ... ... ... өнімділігінің жалпы өсімшесі барлық факторлар бойынша өсімшелер
қосындысына тең. Еңбек өнімділігін ... тура ... ... ... ... ... (немесе сату көлемі) кәсіпорын
жұмысшыларының жоспарлы ортатізімдік санына бөлу ... іске ... ... ... және ... ... ... салыстырылады. Осы
әдістің мақсаты өндіріс көлемін (сату көлемін) және жұмыс ... ... ... ЖШС ... ... еңбек өнімділігі көрсеткіштерін талдау
2.1 ЖШС «Жартас» кәсіпорны қызметінің жалпы мінездемесі және оның ... ... ... ЖШС 1996 жылы ... ... ... ... саласымен
байланысты. Ол келесі қызмет түрлерін жүзеге асырады:
мұнай-газ және тау-кен өнеркәсібі үшін жинақы тұрғын ... ... ... мен ... ... қаңқаларында жиһаз жасау;
жан-жақты құрама-бөлшектік сөрелерді жасау;
шкаф-локерлерді жасау.
Кәсіпорынның меншік ... ... ... ... мен үш
өндірістік цехтары бар.
1999 жылы кәсіпорын сынау түрінде мұнай-газ және ... ... ... аналогтардан кейбір параметрлері бойынша асып түсетін
және баға жағынан едәуір төмен болатын жинақы ... ... ... Осы ... ... ... бүкіл Қазақстан бойынша 1000-нан
астам жинақы тұрғын ғимараттарын және ... ... ... ... бар ... мамандар кез-келген күрделі барлық техникалық есеп-
қисапты қысқа мерзімде орындайды.
«Жартас» ЖШС келесі жұмыс түрлерін орындауда біраз ... ... ... және азаматтық құрылыс үшін болат ... ... ... ... және ... ... үшін ... жасау мен
орнату.
ЖШС «Жартас» кәсіпорнында қажетті құрал-жабдықтармен және саймандармен
жабдықталған сапа бақылау ... ... ... бірігулердің сапасын
тексеру үшін қолданылатын рентген-зертхана бар, ... ... ... бар, ол ... астында жұмыс істейтін
құбырлар мен сауыттардың ... және ... ... үшін
қолданылады. Өндірісте қолданылып ... сапа ... ... ... бақылау-материалдық саймандармен, құрал-жабдықтармен және жоғары
даярлығы бар мамандармен ... ... ... ЖШС ... ... ... ЖОО-ры, мектептер, мейрамханалар және дәмхана-
барлар үшін металлоқаңқалы жиһаз өндіріді. Осы бағытта кейбір өнімдерге
топтамалы ... ... ... ... ... ... құрылымын, басқару
аппаратын талдаудың мазмұны мен маңызы зор ... ... ... ... ... ... ... және басқа да
тұлғалар алдында кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... Шаруашылық субьектілердің ұйымдық құрылымының
қызметін талдаудың ... ... ... ... жасалады,
кәсіпорынның даму қорлары ... ... ... ... ... [22]. ... ... аппаратын
1-суреттен көре аламыз. Мұнда серіктестіктің бөлімшелері туралы
қысқаша мағлұмат берілген. Бас директордың ... ... ... ЖШС ... ... жүзеге асырады.
– қажетті мамандықтар қызметкерлерінің кадрларымен филиалды жасақтау
жұмыстарына басшылықты жүзеге асырады.
– бөлімнің ... ... ... ... ... оның ... ... қызметкерлерінің лауазымдық нұсқаулығын әзірлеу,
сектор қызметкерлеріне міндеттерін табысты орындау үшін қажетті жағдайлар
жасау және ... ... ... ... үшін дербес
жауаптылық.
– филиалдың барлық ... ... ... ... ... ... функциялары мен міндеттері:
– кадрлармен жұмысты, еңбек және орындаушылық тәртіпті, сапалы ... ішкі ... ... ... ... ету ... штат ... көзделген бос лауазымдарға қою үшін ... ... ... жататын барлық мәселер бойынша шешім қабылдайды және
басшылықпен келіседі;
– бөлімшелерге аттестация ... және ... ... ... ... тиісті құжаттарды рәсімдеуді жүзеге асырады.
– біліктілігін көтеру ... ... ... ... солардың негізінде қызметтің барлық бағыттары бойынша кадрларды
оқыту жоспарларын жасайды;
– бөлімшелердін орындайтын жұмыстардың тиісті құпиялық режимін ... ... ... мен ... ... ... көзге түскен
қызметкерлерді көтермелеу және еңбек тәртібін бұзғаны, жұмыста жіберілген
қателіктер үшін қызметкерлерге тәртіптік жаза қолдану туралы ұсыныстарды
бекітеді.
Директор ... ... ... ... басқарады, яғни
жабдықтаушылармен, тапсырыс берушілермен, тұтынушылармен ... ... ... қабылдап, жұмыстан шығарады, кәсіпорынның
дамуы бойынша шешімдер шығарады.
Кадрлар бөлімі қызметкерлерді жұмысқа қабылдау, жұмыстан шығару ... ... ... ... ету стаждарын есептейді.
Бас инженер кәсіпорын өндірісінің үздіксіздігін қамтамасыз етеді, оның
дамуы бойынша шаралар ұсынады. Ол ... ... ... ... ... бөліміне, сорап станциясының бөлімшесіне,
канализация бөлімшесіне, еңбекті қорғау және ... ... ... ... ... диспетчерлер қызметіне, су құбырлары
желілері бөлімшелеріне басшылық етеді.
Сурет 2 – «Жартас» ЖШС басқаруының ұйымдық құрылымы.
Бас ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерияны басқарады. Бухгалтерия кәсіпорынның барлық
қаржы-шаруашылық қызметімен айналысады.
Экономикалық тұрғыдан қарағанда жұмыс күшіне ... ... ... ... жұмыспен қамтуды (толық емес жұмыс уақыт режимінде)
қолданған жөн. Атап айтқанда, осындай әдіс ... ... ... ... тән. Әлеуметтік қорғаумен қатар, ол ... ... ... ... ... (егер қызметкерлердің жұмыс істеген уақыты
бойынша емес, оның жұмыспен қамтылған саны ... ... бұл ... ... ... ... қабілетті болуына мүмкіндік
береді.
Қойма меңгерушісі бақылау бөліміне бағынады және ... ... ... ... алу, ... және жіберу бойынша, тауарлы
материалдық қорларды ... ... ... қажетті материалдарды
жеңілдету және тездету бойынша оның қол астындағы ... ... ... ... ... сияқты Жабдықтау бөлімінің басшысы ... ... Оның ... ... жүйесін ұйымдастыру
бойынша жаңа жобаларды әзірлеу және енгізу, сату ... ... ... ... ... үшін ... ... анықтау, аса ірі
көлемдегі келісім-шарттар жасасу, келіссөздер жүргізу, жеткізілген тауардың
төленуі бақылау ... ... ... ... ол ... ... ұйымдастырады, жүргізуші-экспедиторларға маршрут
бағытының жоспарын құрады.
Кәсіпорын қызметін толығырақ бағалау үшін оның ... ... ... өсу ... қарай талдайық (2-кесте).
Кесте 2 - «Жартас» ЖШС-нің ... ... ... |Көрсеткіштер |Өлш. |Нақты көрсеткіштер. |Өсу қарқыны, |
| | ... ... |
| | | |2007 ж. |2008ж. |2009ж. ... ... ... |мың ... |79,4 |102,7 |
| ... көлемі | | | | | | |
| ... өнім |мың ... |79,4 |102,7 |
| ... | | | | | | |
| ... саны ... |170 |155 |125 |73,5 |80,6 |
| ... ... |мың тг.|70380 |70280 |70860 |100,7 |100,8 |
| ... қоры | | | | | | |
| |1 ... |мың ... |726,7 |925,2 |107,9 |127,3 |
| ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... |тг. |34500 |37785 |47240 |136,9 |125,0 |
| ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... 2 ... ... 1 тг. |тиын |62,18 |81,33 |89,09 |143,3 |109,5 |
| ... ... | | | | | |
| ... ... |мың ... |91623 |103022 |113,7 |112,4 |
| ... | | | | | | |
| ... ... ... |21029,4 |12631 |22,9 |60,0 |
| ... | | | | | | |
| ... |мың ... |10734,73|11624,28|110,3 |108,3 |
| |құралдардың | | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| ... құны | | | | | | |
| |Қор |тг. |13,8 |10,5 |9,9 |71,7 |94,3 |
| ... | | | | | | |
| |Қор ... |тг. |0,07 |0,09 |0,10 |142,8 |111,1 |
| ... ... ... |69,2 |93,0 |150,2 |134,4 |
| ... |% |37,8 |18,6 |10,91 |28,86 |58,6 |
| ... | | | | | | ...... [23] ... ... ... отырып жасалған. ... ... 2009 жылы ... көлемі 2007 жылға қарағанда
20,6 %-ға төмендеді. Берілген теріс беталыс ... ... ... ... ... ... ... және
негізгі шикізат бағасының маусымдылығымен, сонымен қатар айналымдағы қор
бөлігінің негізгі қорға ... ... Осы ... ... таза ... және 20,6 %-ға ... түрде жалпы төмендеуі
жиһаз цехында өндірілетін өнімге сұраныстың ... ... ... 2009 жылы 2008 ... салыстырғанда өндіріс көлемінің ... бұл ... ... өсу ... 2,7 %-ды ... ... ... өткізілетін өнім көлемінің төмендеуіне әкелген. Кестеде
көрсетілгендей, өдірілген өнім көлемі мен сатылған өнім көлемінің шамасы
бағалық ... ... ... келеді, бұл өндірілген өнім көлемінің тұтастай
өткізілетіндігін білдіреді.
Зерттеліп отырған кәсіпорында ... ... ... саны жыл сайын
қысқарып келеді, атап айтқанда, 2009 жылы 2008 жылмен салыстырғанда олардың
саны 19,4 %-ға, ал 2009 жылы 2007 ... ... 26,5 %-ға ... Бұл
тенденция, негізінен, жұмыс технологиясының жетілдірумен, өндірісте
автоматтандырылған ... ... ... ... санының
қысқаруымен түсіндіріледі.
Алайда, жұмысшылар санының қысқаруы жылдық еңбекақы қорының қысқаруына
әкелмеген. Керісінше, 2009 жылы 2007 жылмен ... 0,7 %-ға, ... жылы 2008 ... қарағанда 0,8 %-ға өскен. Бұл жұмысшылардың орташа
айлық еңбекақы көлемінің қарастырылып ... ... ... 36,9 %-ға
және 25,0 %-ға өсуімен байланысты орын алған.
Бір жұмысшыға шаққандағы ... ... жыл ... ... ... ... 2009 жылы 2007 ... салыстырғанда 7,9 %-ға, ал 2009 жылы ... ... 27,3 %-ға ... Бұл ... жұмысшылар санының
азаюымен, оған қоса, ... ... ... ... ... айтарлықтай азаймауы нәтижесінде болды.
Өндірілген өнімнің 1 теңгесіне жіберілген шығын көлемі 2009 жылы ... ... ... ал 2009 жылы 2008 ... ... ... ұлғайған. Бұл негізінен өнімнің өзіндік құнының қарастырылып отырған
кезең аралығында сәйкесінше 13,7 %-ға және 12,4 %-ға өсуі ... ... ... ... ... ... шикізат бағасының қымбаттауы,
негізделмеген әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі және шығарылатын өнімнің құрамының өзгеруі
әсер етуі мүмкін.
Өткізуден түскен пайда көлемі өндірілген өнім ... және ... ... өзгеруіне тәуелді болады.
Өнімнің өзіндік құнының ұлғаюы есебінен өткізуден түскен пайда көлемі
жыл сайын азайып келеді. Мәселен, 2009 жылы 2007 ... ... %-ға, ал 2009 жылы 2008 ... ... 40,0 %-ға қысқарған.
Негізгі құралдардың орташа жылдық қалдық құны қарастырылып отырылған
жылдарда сәйкесінше 10,3 %-ға және 8,3 %-ға ... ... ... ... бір жағынан қорлар құрылымын қалыптастыруда кәсіпорынның
прогрессивті технологиялық саясатты ұстануымен анықталса, екінші жағынан
қызмет ... ... ... байланысты анықталады.
Негізгі капиталды пайдалануды бағалайтын бірнеше көрсеткіштер бар. ... ең ... ... ... қор ... қор ... ... Оның қасиеті сонда, оның алымын бірнеше бөлек цех және
құрал – жабдықтар группаларға бөліп ... ... Бұл ... ... деген жерін, қор пайдаланудағы жалпы көрсеткішін
анықтауға мүмкіншілік береді. Қор сыйымдылығы ... ... ... ... мен ... ... ... табыс арасындағы қатынас ... Қор ... 2009 жылы мен 2008 ... ... ... %-ға, ал 2007 жылмен салыстырғанда 42,8 %-ға артқан. Бұл көрсеткіш
неғұрлым жоғарылағын сайын, ... ... ... ... ... ... негізгі өндірістік қорларды пайдаланудағы жалпы
көрсеткіш ретінде, кәсіпорынның эффектілігін көрсетеді. Қор ... ... ... ... мен ... ... ... жылдық құны
арасындағы қатынас арқылы анықталады. Бұл көрсеткіш қор ... кері ... ... ... ... бұл ... 1 санын
қор сыйымдылығы шамасына бөлу арқылы да ... ... Бұл ... жоғары болған сайын, кәсіпорын қызметінің тиімділігі соғұрлым
жоғарылайтындығын білдіреді. Қор қайтарымдылығы 2009 жылы мен 2007 ... 28,3 %-ға ... ал 2009 жылы 2008 ... ... %-ға ... Бұл көрсеткіштің төмендеуі өнімді ... ... ... ... ... орташа құнының төмендеуімен
түсіндіріледі.
Қормен ... ... ... ... ... құны мен жұмысшылар
санының арақатынасы ретінде анықталады. Бұл көрсеткіш 2009 жылы ... ... 50,2 %-ға, ал 2009 жылы 2008 ... ... 34,4 ... Бұл ... ... орташа құнының артуымен және жұмысшылар
санының айтарлықтай азаюымен түсіндіріледі.
Жалпы алғанда, кәсіпорынның 2007-2009 ... ... ... ... кәсіпорынның таза пайда табатындығын
көрсетті. Дегенмен, ол пайданың ... ... ... азайып келеді. Бұл
көбінесе өндіріс көлемінің төмендеуінен және ... ... ... ... ... нәтижесіндегі өнімнің өзіндік құнының
төмендеуінен болып отыр. ... жаңа ... ... арқылы
жұмысшылар санын оптимизациялау бағатында жұмыс жасайды, ... ... саны ... ... ... ... ... Жалпы
алғанда, кәсіпорынның экономикалық көрсеткіштерін ... үшін ... ... ... ... дегенмен оның бағасы бәсекеге сай
келмеуі мүмкін, сондықтан, өнімнің өзінндік құнын төмендету бойынша ... ... ... Айта кету ... ... ... ... да
барынша оң әсер етеді, өйкені оның нәтижесінде өндіріс көлемінің ұлғаюына
қатысты шығындар аз ... ... ... ... ... ЖШС ... ... еңбек өнімділігін талдау
Кәсіпорынның еңбек өнімділігі көлемінің деңгейіне кәсіпорындағы еңбек
ресурстарының қолданылу деңгейі әсер етеді. Еңбек ... ... бір ... ... ... ... ... жұмыс күні мен
сағатының саны арқылы, сонымен қатар жұмыс ... ... ... ... болады. Мұндай талдау жұмысшылардың әрбір дәрежесі
бойынша, әрбір өндірістік бөлімше бойынша және ... ... ... ... ... мәліметтерге сәйкес, 2009 жылы 2008 ... ... ... қоры 37946 ... ... 16 %-ға өскен. Оған
негізінен 2 фактор әсер еткен: бір жылда бір ... ... ... санының 6 %-ға артуы және жұмыс күнінің орташа сағаттық
ұзақтығының 7,8 ... 8 ... ... яғни 3 %-ға ... ... күнінің
ұзақтығының арқасында бір жұмысшының бір жылда атқарған жұмыс уақытысы 182
сағатқа, яғни 9 %-ға ... Ал ... ... ... жылы ... салыстырғанда 26 адамға немесе 17 %-ға кемуі орын алмаған жағдайда,
жұмыс уақыты қоры едәуір ұлғаятын ... 3 – ... ... ... ... деңгейі
| ... беру жылы (2009 ... |Өсу ... |ж.) |+,- ... | | ... |
| ... |нақты | | ... ... ... ... |125 |-26 |83% ... | | | | ... ... бір ... | | | | ... жұмысы: | | | | |
|- күн (К) |270 |286 |16 |106% |
|- ... (сағ) |2106 |2288 |182 |109% ... ... ... ... |7,8 |8 |0,2 |103% ... сағ | | | | ... ... ... ЖУҚ |242190 |280136 |37946 |116% ... – Кесте [23] мәлімет көзін пайдалана отырып жасалған. | ... ... қоры (ЖУҚ) ... ... (ЖС), бір ... бір жылға алғандағы жұмыс істеген күндер ... (К) және ... ... ... (Ұ) ... = ЖС х К х Ұ
(32)
Талданып отырған кәсіпорында жұмыс уақытының нақты қоры ... ... кем. ... ... оның өзгеруіне әсерін абсолют
айырымдар әдісімен анықтауға болады ... - ... Кж х Ұж= ... х 286 х 8 = +59488 ... = (Кн - Кж )х ЖСж х Ұж= (286 - 270) х 151 х 8 = -19328 ... = {Ұн - Ұж)х Кн х ЖСн = = (8- 7,8 ) х 270 х 151 = -8154 ... ... ... ... ... бар ... жеткілікті толық қолданбайды. Орташа алғанда бір жұмысшы 286
күннің орнына 270 күн ... ... ... ... ... уақытының
жоспар бойынша толық күндік шығындары бір жұмысшыға 16 күн, барлығына –
2416 күн, ... 18844 ... ... ... ішкі ... ... да біраз: бір күн ішінде олар
0,2 сағат болды, ал ... ... ... істеген күндеріне – 302
сағат. Шындығына келгенде олар бұдан да жоғары, себебі ... ... ... қоры жұмыс уақытынан тыс істелген сағаттарынан да тұрады.
Жұмыс уақытының толық күндік және ішкі ... ... ... үшін ... ... ... нақты және жоспар бойынша
берілгендерін ... [24]. Олар ... ... ... және субъективті жағдайлармен ... ... ... рұқсатымен қосымша демалыстармен, жұмысшылардың ауыруы уақытша
жұмыс қабілеттілігін жоғалтумен, себепсіз қалулармен, құрал-жабдық, ... ... ... кездегі тұралап қалумен, жұмыстың,
шикізаттың, материалдардың, электр ... ... жоқ ... ... ... шығын түрі анығырақ талданады, әсіресе кәсіпорынға байланысты
болғандары ерекше түрде. Еңбек ұжымына тәуелді себептерге байланысты ... ... ... қосымша капитал салымдарын қажет етпейтін және
тез арада қайтарымды алуға әсер ететін өнім өндіруді көбейтудің қоры ... ... ... ... үшін ... және ... ... жүйе қолданылады.
Жалпылайтын көрсеткіштерге бір жұмысшының ортажылдық, ортакүндік және
ортасағаттық өнім өндіруі жатады, сонымен қатар өнімнің бір ... ... ... ... ... ... Жеке көрсеткіштер – ол белгілі
түрдегі өнім ... ... ... ... ... немесе белгілі бір өнімнің бір ... ... ... таза түрде шығарылуы. Қосымша көрсеткіштер белгілі бір жұмыс ... ... ... уақытты немесе уақыт бірлігі ішінде
орындалған жұмыс ... ... ... еңбек өнімділігін талдау
үшін бастапқы ... ... ... ең жалпылама көрсеткіші болып бір жұмыс істеушінің
өнімнің орташа ... ... ... 4 – Еңбек өнімділігін шартты талдау үшін бастапқы мәліметтер
|№ |Көрсеткіш ... ... ... |
| | |2009 ж. |2009 ж. | |
| ... ... ... | | | |
| ... түрде |4216,4 |3682 |-534,4 |
| ... ... мың тг. ... |115653 |3001 |
| ... ... ... | | | |
| ... |151 |125 |-26 |
| ... (ӨӨП) |115 |97 |-18 |
| ... (ЖС) | | | |
| ... ... ... |76 |77 |-1 |
| ... үлес салмағы (УС),| | | |
| |% ... | | | |
| |Бір жыл ... бір ... |286 |270 |-16 |
| ... ... саны | | | ... 4 жалғасы
| |Жұмыс ... ... ... |8 |7,8 |-0,2 |
| |(У), сағ | | | |
| ... ... уақыттың жалпы | | | |
| ... | | | |
| |Бір жыл ... ... |280136 |242190 |-37946 |
| ... (Т), ... |2288 |2106 |-182 |
| ... ... бір жұмысшының, | | | |
| ... | | | |
| ... ... ... ... | | | |
| |мың тг: |901,2 |756,9 |-144,3 |
| |Бір ... ... |1161,3 |1005,6 |-155,7 |
| |Бір ... | | | |
| ... ... ... |4,06 |3,7 |0,36 |
| ... ісі | | | |
| ... ... ... |402,1 |477,5 |75,2 |
| ... ісі | | | |
| ... ... емес | |1747 | |
| ... ад.-с | | | |
| |ҒТП ... енгізу есебінен| |4212 | |
| ... ... | | | ...... [23] ... ... ... отырып жасалған. ... ... ... тек ... ... ғана ... ... қызметкерлердің жалпы ... ... да ... ... ... ... жұмыс істеп кеткен күндерінің
саны мен жұмыс күнінің ұзақтығына да ... ... бір ... ... өнім өндіруі келесі шарттардың көбейтіндісіне тең:
ЖЕӨ = УС х К х У х ЖС ... ... ... ... ... ... ... өзгеруіне әсер ету есебін абсолют айырымдар әдісімен іске
асырамыз. 4-кестенің берілгендері бойынша кәсіпорын жұмысшысының орташа
жылдық ... ... ... 144,3 мың ... аз орындалған.
Жұмысшылардың еңбек өнімділігінің 155,7 мың теңгеге төмендеуі кәсіпорын-
өндірістік қызметкерлердің жалпы ... ... ... азаюы және
жұмысшылардың орташа сағаттық өндіруінің көбеюіне байланысты. ... ... ... ... аса ... пен ... кері әсер етті. Сондықтан талдауды осы бағытта тереңдету керек.
Кәсіпорын ... ... ... ... деңгейіне шарттардың әсер ету
есептеуін абсолютті айырымдар әдісімен жасаймыз (5-кесте).
Осыған ұқсас ... ... ... ... өндіруінің өзгеруі
талданады, ол бір жұмысшының бір жыл ... ... ... санына,
жұмыс күнінің орташа ұзақтығына және орташа сағаттық өндіруге тәуелді:
ЖЕӨ = К х У х ... ... ... абсолютті айырымдар әдісімен есептейміз:
( ЖЕӨк=(К х Уж х ... -16 х 8 х 0,421 = ... х (У х ЖСж = 270 х (-0,2) х 0,421 = - ... = Кн х Ун х (ЖС = 270 х 7,8 х 0,4775 = 989, ... 5 - ... жұмысшыларының орташа жылдық өндіру деңгейіне
шарттардың әсер етуі
|Шарт ... ... (ЖЕӨ мың тг. ... ... = (УС х ЖЕӨж = ... ... ... ... |= 0,01 * 1161,3 = 11,61 ... | ... ... ... ... ... ... * ЖЕӨж = ... санының ... = - 49,3 ... ... ұзақтығы |(ЖЕӨу =УСн*К*(У * ЖСж = |
| ... -16 ... ... ... |(ЖЕӨжс = УСн х Кн х Ун х (ЖС = |
| ... = 120,3 ... |66,613 ...... [23] ... ... ... отырып жасалған. |
Еңбек өнімділігінің ... ... және ... бірі ... ... ... сағаттық өзгеруі талданады, оған жұмысшылардың
орташакүндік пен орташа жылдық өндіру ... ... ... ... ... ... ... талдау үшін қолданамыз, бұл әдіс
бойынша өнімнің еңбек сыйымдылығының өзгеруі мен оның ... ... ... осы ... ... ... ... бірінші
тобына өндірістің техникалық деңгейі, өндірісті ұйымдастыру, ақау мен оны
жөндеуге байланысты уақыттың өндірістік емес ... ... ... ... топқа өнім құрамы мен ... ... ... байланысты өнім өндіру ... ... ... ... ... Осы ... орташа сағаттық өндіруге әсерін есептеу үшін
қатар қою әдісі қолданылады. Орташа ... ... ... пен ... басқа оның мөлшерінің үш шартты көрсеткіштерін ... ... ... ... ... шартты көрсеткіші ... ... ... ... (өнімді істелген уақыт ішінде,өнім
құрамының және ... ... ... ... ... болуы
кезінде). Бұл үшін тауар өнімінің ... ... ... құрылымдық
қозғалыстар ((ЖОк) және кооперативті жеткізулер ((ЖОкж) салдарынан оның
өзгеру мөлшеріне түзеу керек, ал жұмыс ... ... саны - ... ... (Тн) және ҒТП ... ... ... асыра уақыт
үнемделуіне (Тэ), оны алдын-ала ... ... ... ... ЖОн / (Тн - Гн + Гэ) = 115653 / ... = 472,7 мың тг
Алынған нәтижені жоспарлықпен салыстырсақ, онда еңбек интенсивтілігін
ұйымдастыруға ... ... ... өндірудің қалай ... ... ... шарттар жоспарлыққа жақын:
(ЖСинт = 472,7 - 402,1 = 70,6 мың тг.
Екінші ... ... ... ... ... ... ... Тэ-
ге түзелмейтіндігімен ерекшеленеді:
ЖСш = ЖОн/(Тн - Тн ) = 115653/(270 270 - 1367) = 366,3 мың тг.
ҒТП іс-шараларын енгізумен ... ... ... ... үнемделу
есбінен алынған және алдыңғы нәтижелер ... ... ... ... өзгерісін көрсетеді:
(ЖСтэ = 366,3 - 355,08 = 11,22 мың тг.
Үшінші шартты ... ... ... ... ... ... ... ерекшеленеді:
ЖСш2 = (ЖОн) / Тн = (100 800 - 2300) 7 270 270 = 364,45 мың тг.
Екінші мен ... ... ... айырмасы уақыттың өндірістік
емес шығындалуының орташа сағаттық өндіру ... ... ... = 364,45 - 366,3 = - 1,85 мың ... ... еңбек өнімділігіне жүргізілген талдау ... ... ... ... ... ... ... ететін факторлардың жағдаятын толық ... ... бұл ... ... ... ... ... береді.
2.3 Еңбек өнімділігі мен оған әсер ететін факторлардың ... ... ... талдауда кәсіпорынның еңбек ресурстарын да талдаудың
маңызы зор. Өйткені кәсіпорынның жылдық өнім ... ... ... ... болады. Ал жұмысшылардың жұмыс уақыты қоры олардың ... ... ... ... жалпы және әрбір дәрежедегі саны
талданады, санның абсолютті ... және ... ... салыстырмалы
үнемделуі есептеледі. Бұдан басқа ... ... ... ... ... ... оның динамикасы талданады. Құрам мен санның
талдауы 6-кестеде орындалды.
Кесте 6 - ... ... ... мен санын талдау
|Жұмыс істешілердің |Нақты саны ... саны ... ... | | | |
| |2008 ж. |2009 ж. | |
| ... |% |адам |% ... |% ... ... |109 |72 |95 |76 |14 |94,74 ... ... |15 |10 |10 |8 |5 |125,00 ... ... |9 |6 |10 |8 |-1 |75,00 ... ... |18 |12 |10 |8 |8 |150,00 ... |155 |100 |125 |100 |30 |80,64 ... – Кесте [23] мәлімет көзін пайдалана отырып жасалған. ... ... ... ... ... нақты саны 30 адамға
көбейді. Жұмыс ... ... ... өзгерді – жұмысшылар мен мамандар 5
%-ға және сәйкес 25%-ға, дәл осы кезде ... саны ... ... ... ... бұл талданып отырған кезеңде ... ... кері әсер ... ... ... ... ... мына формуламен
есептеледі:
,
(34)
мұндағы:
ЖСж, ЖСн – сәйкесінше жұмыс істеушілердің жоспар бойынша және ...... ... ... коэффициенті:
Онда:
(ЖСау=151-125 ( 0,87 = 22 адам.
Осыған ұқсас түрде жұмысшылар санының салыстырмалы ауытқуын есептеуге
болады:
(ЖСау = 109 – 96 ( 0,87 = 11 ... ... ... салыстырмалы ауытқу еңбек өнімділігінің төмендеуі
есебінен жұмысшылар ... ... ... ... ... Ендігі кезекте кәсіпорындағы өнім өндірудің жоспарланған көлемінің
орындалуын талдайық (7-кесте).
Кесте 7 - Өнім өндіру жоспарының орындалуын ... өнім ... |2009 ж. |2009 ж. ... |
| ... ... ... % ... ... тг. |4216,4 |3682 |87,3 ... түрде, мың тг. |112652,4 |115653 |102,6 ...... [23] ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... жылы
натуралды түрдегі өнім көлемі жоспарланған көлемінен 22,7 %-ға ... Ал ... ... ... өнім көлемі жоспардағыдан
2,6 %-ға артық орындалған. Бұл негізінен өнім өндіруге кететін шикізаттар
бағасының ... ... өнім ... ... нәтижесінде
орын алған.
Басшылар мен қызметкерлер санының өсу жағына қарай едәуір өзгерістері
кезінде жұмысшылар мен мамандар ... ... ... ... мен ... ... кәсіпорында жұмыс күшінің
қозғалысы талдаудың маңызды объектісі болып табылады, ... ... ...... ... мен ... тиімділігіне әсер ететін
шарттардың бірі.
Жұмысшылар кадрларының қозғалысын талдау келесі ... ... ... Жалпы айналым коэффициенті, қарастырылып отырған кезеңде ... ... ... ... ... орташатізімдік санына
қатынасы түрінде есептеледі.
2) Қабылдау бойынша ... ... ... ... – қабылданған
жұмысшылар санының орташатізімдік жұмысшылар санына қатынасы.
3) Шығару бойынша ... ... ... коэффициенті – ... ... ... ... тізімдік санына қатынасы.
Берілген талдау 8-кесте түрінде орындалады. Жұмыс күшінің жалпы айналым
коэффициенті жоспарлымен салыстырғанда 0,09%-ға көбейді және ... ... ... ... бұған назар аудару керек, себебі жұмыс
күшінің ... ... ... ... еңбек жағдайының нашарлауының
себебі болуы мүмкін.
Кесте 8 – ... ... ... талдау
|Көрсеткіштер |2009 ж.|2009 ... |
| ... ... |орындалуы |
| | | |(+;-) |% ... ... саны |119 |125 |6 |105,0 ... адам |15 |20 |5 |133,3 ... ... адам |15 |35 |20 |233,3 ... ... |- |16 |16 |- ... ... ... және еңбек тәртібін | | | | ... үшін | | | | ... ... ... |0,25 |0,44 |0,21 |176,0 ... ... айналымдылық коэф. |0,12 |0,16 |0,05 |133,3 ... ... ... коэф. |0,12 |0,28 |0,17 |233,3 ...... [23] ... көзін пайдалана отырып жасалған. ... ... ... бойынша есеп беру жылында алдыңғы жылмен
салыстырғанда кадрлардың айналымдылық коэффициенті жоспарланған көлемінен
76 %-ға артық орындалды. Оған ... ... ... ... ... адамдар санының жоспардағыдан сәйкесінше 33,3 %-ға және 133,3 %-
ға артық орындалуы себеп болып отыр. ... ... ... ... ... және еңбек шартын бұзғаны себебінен 16 адам кеткен. ... ... ... жиі ... және ... ... ... деңгейінің төмендігінен болуы мүмкін.
Шығарылу бойынша жұмыс күші коэффициентін төмендету мақсатымен цехта
еңбекті ұйымдастыруға, жұмысшылардың ... ... мен ... ... ... ... мен орташа жалақының өсу қарқыны қатынасын талдау.
Еңбек өнімділігінің өсуі мен орташа жалақының арасында тығыз ... ... да ... кезінде еңбек өнімділігінің қарқынды өсуі мен орташа
жалақы қатынасын бағалау маңызды болып табылады. ... ақы - ... ... алу ... ... ... еңбек ресурсын экономикалық
жүзеге асыру нысанының құқығы. Сонымен бірге жұмыс берушіге, яғни ... ... ... ... ... ... ... сатып алушыға
жалдамалы жұмысшыларға еңбек ақыны ... ... ... бірі болады.
Нарықтық экономика жағдайында еңбек ақы көлеміне ... және ... ... ... әсер ... ... ... кейін еңбек ақыға
қатысты жаңа қатынастар пайда болады. ... ... ... ... ... пайда болады. Оның субъектілері ретінде мыналар болады: жұмыс ... ... ... ... Олар ... ... ресурсы санына
сұраныс білдіреді. Сонымен бірге жалдамалы жұмысшылар – еңбек ... Олар ... ... ... ... сапалы санын ұсынады.
Ал объекті, ол ... бір ... ... ... ... ресурсы санын
қолдану құқығы болады [24].
Жалақының негізгі элементі – жалақы мөлшерлемесі. Бірақта ол ... әсер ... ... ... ... ... ... Сондықтан жалақы құрылымында тағы бір элементті
бөліп айтуға болады, ол өтпелі бөлігі. Ол ... ... жеке ... ... ... ... ... және т. б.) Сонымен бірге
табыстың басқа түрлері де бар. Ол ... ... ... ... (материалды көмек, бағалы сыйлық, зейнетақы сақтандыруы).
Жұмысшы үшін ... ... ... ... отбасының жақсы тұрмысын
жақсартатын табыс.Жұмыс берушіге өз жұмысшыларына еңбекақы төлеу ол жұмысшы
күшін жалдау үшін ... ... ... қоса ... беруші өнім бірлігіне
жұмыс күшінің шығындарын қысқартуға ұмтылады.
Сурет 3 - Жалақы функциялары мен ұйымдастыру қағидалары арасындағы
байланыс.
Еңбек ... ... және ... ... ... ... талдауда есеп
беру кезеңінде еңбек төлемі қорының жоспардан ... және ... ... ... ... отырып) ауытқуы есептеледі. Жалақы қоры
бойынша жоспардың ... ... ... ... ... () ... кәсіпорын, өндірістік бөлімшелер мен
жұмысшылар деңгейлері ... ... ... ... ... қолданылған
қаражаттарды () жалақының жоспарлық қорымен () ... ... ... ... ... ауытқуы:
басшылар үшін:
– мамандар үшін:
– қызметкерлер үшін:
Кесте 9 - Жалақы қоры бойынша жоспардың орындалуын талдау
|Жұмыс ... қоры |Қор ... ... ... ... ... ... ... | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... |2009 ж. | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| ... |Қор ... | | ... |2009 ж. ... | | |алы |
| | ... | | | | |
| | ... ... | | | | |
| | ... | | | | ... |5085,7 ... |355,999 |4992 |-93,70 |98% ... |9888 ... |692,16 |9888 |0,00 |100% ... |8252 |8829,64 |577,64 |8100 |-152,00 |98% ... |48778,7 ... ... |47880 |-898,70 |98% ... |72004,4 |77044,71 ... |70860 ... |98% ...... [23] мәлімет көзін пайдалана отырып жасалған. ... ... ... ... ... ... мен өнім ... жоспар орындалу коэффициентіне түзетілген жоспар бойынша қор
арасындағы айырым ретінде анықталады [23].
, ... ... қоры ... ... ... жалақының нақты қоры;
- өнім өндіру бойынша жоспар орындалу коэффициентіне түзетілген
жалақының жоспарлы қоры;
және - сәйкесінше жалаұының жоспарлы қорының ауысымды ... ... саны ;
- өнім ... бойынша жоспардың орындалу коэффициенті.
9-кестеден жалпы персонал бойынша жалақы қорының 2 %-ға ... орын ... ... тұр. Есеп беру ... еңбек төлемі қоры
бойынша өнім ... мен ... ... ... ... алынды, бұның себебі болып бір жұмыс істеушінің орташа жалақысының
кәсіпорын жұмысшыларының құрамында ... ... ... ... ... салыстырғанда олардың санының 5%-ға төмендеуі.
Еңбек өнімділігінің өзгеруінің нақты қарқыны мен ... ... ... ... ... салыстырғанда 1,07-ге тең,
оның мәні жоспар деңгейіне қарсы жалақы шығындарының салыстырмалы ... ... ... ... ... есептеу үшін негізгі болып
табылады. Бұл өзгеріс мына формула бойынша есептеледі [25]:
,
(36)
мұндағы:
(С – 1 т ... ... ... ... ... –еңбек өнімділігі мен орташа жалақының жоспармен салыстырғанда
өзгерісінің ... ... ... ...... өзіндік құнын есептеумен жалақының үлес салмағы, %.
Бұдан басқа еңбек өнімділігін арттыру үшін ... ... ... ... ... ... жақсарту керек және жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... жайлы жағдай жасалуы
керек, сонымен қатар еңбек тәртібін және оның бұзылуы үшін қолданылатын іс
шараларды ... ... ... ... ... ... ... сөгіс,
ақшалай айып және т.б.
3 ЖШС «Жартас» кәсіпорнында еңбек өнімділігін арттыру шаралары
3.1 Еңбек өнімділігін ... ... ... сай ... ... ... ... жоғарылауы басқа да өзгертулердің процесін ұсынады, және
әрбір процес сияқты, әсіресе қарсы әрекет ... ол ... ... ал ... , және де ... ... ... Өзгертулер барлық
негізгі ұйымдыстырушылық құрастырушыларға қатысты болғандықтан, кадрлардың
құрылымын, жұмыспен қамтамсыз етілуді, мамандықты, технологияны, жабдықтау,
өнім, өтім ... қоса ... онда ... ... және қарсы
әрекет аспектілерін есепке ала отырып ... ... ... ... ... айтылғандар өндіргіш жоғарылатудың ұзақ мерзімді
стратегиясын ... ... ... оны ... ... ... салу ... Өнімділік жоғарылау процесі
ұйымдастыру элементтері арасындағы сияқты, және ... ... ... ... ... етеді, және өнімділік жоғарылатулар
мақсаттарына жету ... ... ... алу процесін (мақсаттар,
әдістер, жоспарларды қоса алғанда) өзімен ұсынады және тиісті:
... ... ... ... ... ... ... ұйымның бар жағдайын объективті бағалау ;
– кәсіпкерлік – процестерді жетілдіру ... ... ... ... ... ... өзімен ұйым қызметінің жоспарын
ұсынады, ол бойынша адамдық, материалдық, техникалық, ... ... ... ... ... және ... ... анықталған
өзгертулерге жету үшін ұйымның келесі ... ... ... ... ... ұйым білуге тиісті өнімділікті жоғарылату бойынша оның қызметіне
қандай факторлар жағдай ... ал ... ... ... алынған кедергі болады: адам ... ұйым ... ... ... жасы және ... ... ... мақсаты, жалпы
құндылықтар , басқару ... ... ... ... ... ... өндіргіштіктігін жоғарылаумен келесі бағдарлама ұсыныс жасалынды.
Еңбекке ұсыныстың қызметі өндірістік қызметтен ... ... ... ... ... сатып алушылар бәсеке талабында жалақы
өсімінің шартында ұсынысты үлкейтуге тырысады. Еңбекке ұсыныстың ... ... ... ... ... ... ұсыныс өсетінін, ал
төмендеу кезінде еңбеке ұсыныстың ... ... ... ... жиынтығын төрт көрсеткішті анықтайды:
1) халықтың жалпы саны;
2) тұрғындардың жалпы санындағы халықтың үлесі;
3) апта және бір ... ... ... ... саны;
4) жұмысшының шығындалған еңбегінің сапасы, саны және жіктелуі.
Кәсіпорынның басты ... ... табу ... ол ... ... ... етеді. Ал ол өз кезегінде еңбек өнімділігін арттырудың
жолдарын іздестірудің меңзейді. Ол үшін ең ... ... ... ... ... және оны ... асыруға қажетті шаралардың
орындалуын қамтамасыз ету керек (3-сурет).
Сурет 3 - ... ... ... ... ... ... өндіріс-шаруашылық қызметін талдау негізінде ... ... ... ... ... ... өңделген.
Өндірісті ұйымдастыру және үнемдеу үшін өндіріс циклінің ұзақтығы
үлкен ... ие ... ол ... ... ... ... ... Өндіріс циклының мөлшері - кәсіпорында өндірісті ұйымдастыру мен
мәдениеттері деңгейін сипаттайтын маңызды көрсеткіш.
Кәсіпорында өндіріс циклі ... ... және ... ... ... ... өнім ... дейінгі уақыт аралығы есептеледі. Өндіріс
циклының ұзақтығын қысқартудың ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Қысқартудың өте маңызды бағыттары
болып:
... ... ... ;
– технологиялық процестердің интенсификациясы ;
– еңбекті, негізгі және қосалқы өндірісті ұйымдастырудың ... ... ... ... ... шығындарын қысқартуы.
Дөңгелек тесіктердің бұрғымен тесуіне арналған машиналы өңдеу цехінде
жұмысшы шпиндельдердің горизонтальдық және тік орналастыруымен ... ... ... ... ... ... ... бар,
атап айтқанда: белгімен, тіректерге, кондукторға және үлгілерге. ... ең ... ... ... ... ... және сол себепті
бөлшектерде тесіктердің орналастыру қажетті дәлдіктері ... ... ... ... ... П 700 үлгілі жиһаздың қалқандарын өңдеуіне
арналған бұрғылау-отырғызу станогын енгізу ұсынылады. П 700 үлгілі ... биік ... ... ... және ... және жиһаз қалқандардың
жазықтықтарында тесіп өткен және керең тесіктердің бұрғымен тесуі үшін
арналады.Тап осы ... ... ... екі күш беретін кішкене
бастармен үстіңгі жағынан басқарылады, бір немесе бесшпиндельді қораптармен
жабдықталған. ... ... ... үшін ... ... ол күш ... траверсаны алып жүреді. Траверсте 32 мм
қадамдық 27 шпиндель орнатылған. Суппорт горизонтальдық ... ... ... ... ол ... ... ... өңдеуге мүмкіндік
туғызады. Станок өңдеудің қажетті ... ... және ... ... ... және «Dube» сияқты фирмалардың қазіргі
заманғы аналогтарынан қалыспайды.
Өнімнің жылдық шығару есеп-қисабы
Негіздік нұсқа бойынша жылдық шығару ең аз ... ... ... ... аты, ... ... үлгі және саны 10-кестеде
келтіріледі.
Кесте 10 – Бастапқы берілген көрсеткіштер
| | ... | | | | ... ... |тар |Салм.,|Жаб-у |Жиын- |Жөндейтін|Бірлікке|
|аты ... ... |кг. ... |тық ... ... |
| | ... | ... | | | | |лық, |сы, бірл |м² |
| | | | | ... | | ... ... ... |НС | | | | | | ... |нестандартный|2 |240 |23,0 |1,5 |3 |10 ... 10 ... ... | | | | | |12 ... | |2 |590 |53,0 |2,8 |3 | ... ... | | | | | | ... | |2 |525 |68,5 |2,0 |4 |12 ... ... ... |П 700 |2 |1020 |220,0 |3,7 |9 |24 ... | | | | | | ... | | | | | | | ...... [23] мәлімет көзін пайдалана отырып жасалған. ... ... ... ... ... ... ... сағат түрінде ауысым ұзақтығына бөлуімен табылады.
Жабдық жұмысының ... және ... ... қоры ... ... = Тк – (Тм + Тд), ... = Тнд*Са*Тсм, сағ; ... = Тунс – Тжс, сағ; ...... ... қоры, күн;
Тк – уақыттың күнтізбелік қоры, күн (Тнд = 365 күн)
Тм – мейрам ... саны (Тп = 8 ...... ... маны (Тв = 106 ... – уақыттың номиналды қоры, сағ;
Са – ауысымдар саны (Са = 2);
Тсм – ауысым ұзақтығы, сағ (Тсм = 8 ...... ... ... сағ;
Тжс – жөндеуге шығындалған жоспарлы уақыт қоры, сағ.
Дипломдық жобада жөндеуге уақыттардың шығындары ірілендірілген түрде
қолданылатын жабдықтаудың жөндейтін ... ... ... 6%-ға ... ... Есеп-қисаптардың нәтижесі 11-кестеде
келтіріледі.
Жабдықтау ... ... ... үшін ... жоғалтулары
формуламен анықталады :
Тжс = ((2 + 0,15 * R) / 100) * ... + 0,15 * R) - ... ... шығындары пайыздық қатынаста;
2- жабдықтау жөндеуіне шығынның ең аз пайызы ... ... ... ... ... есеп ... пайызы ;
R – жабдықтау жөндеуінің қиындық бірліктерінің саны.
Кесте 11 - Өнімнің жылдық шығарылу есеп - ... аты ... ... ... ... ... ... жылдық өнімділігі сағаттық өнімділіктің уақыттардың ... ... ... тиеу пайызы жылдық шығаруды әрбір станок жылдық өнімділігіне
бөлуімен есеп айырысады.
Ұсынылып отырған түрдің ... ... ... ... ... Енгізіліп отырған іс-шаралардың экономикалық тиімділігін есептеу
Есеп-қисап негізі ... ... ... ... олар ... ... өзгеруіне әсер етеді. Ұсынылып отырған шара енгізілгенде
шығындар табыстардың ... ... ... шара ... ... ҒТП ... іске асыру нәтижелеріне өнім шығару өсуінен
басқа шикізат пен ... ... ... өнімділігін жоғарылауын,
өндірісте бос емес жұмысшылар санының төмендеуі және т.б. жатады.
Шара нәтижелілік ... ... ... ... қосуға
тиісті:
– шараны жүзеге асыруына шығындар;
– кәсіпорын ... ... шара ... ... ... күшті әсер;
– кәсіпорынның өндіріс - шаруашылық қызмет нәтижелері.
Енгізу учаскесінде нақты берілгендер есеп-қисап өткізу үшін қолданылады
(12-кесте). Нақты берілгендерден ... ... ... ... ... ... ... 12 - Шаралар енгізу учаскесінде нақты берілгендер
|Көрсеткіштердің аты ... ... |
| | ... ... ... бағасы ... |4250 ... ... ... шығындары 1м³ (2,5% |теңге |105 ... | | ... ... ... ... өндіріс |м³ |3750 ... | | |
| | | ... ... ... ... |% |0,92 ... | | ... ... ... үшін ДСтП |м³ |4076 ... | | ...... [23] ... көзін пайдалана отырып жасалған. ... ... ... бір ... ... есеп-қисабы
ҒТП шараларының енгізуі кезінде үш оқиғамен кездесуге болады :
1)Жаңа техника жұмыс істейтін жабдықтау толық ауыстырады, олар ... ... үшін ... ... ... істейтін жабдықтауға үстеледі, оның
құрамын ... ;
3) ... ... ... жарым-жарты қолдану кезінде
автоматтандыру жүзеге асады. Осыған орай айыру ... ) ескі ( ... ... асырылғандар );
Б ) жаңа;
В) жалпы капитал салымдар.
Ескі капитал салымдары (Кст) – олар енгізу учаскесінде ертерек ... ... ... ( ... ... ... қорлар). Олар теңдік
құнмен қабылданады (алғашқы ... ... ... ... соңғы
негізгі қорлардың қайта бағалауымен ). Дипломдық жобада олардың мөлшері
жұмыс істейтін прейскуранттардың ... ... оған ... ... ... мен ... ... қосылады. Ескі капитал
салымдары 13-кестеде есептедледі
Кесте 13 - Ескі ... ... ... ... ... |Бір талына |Жеткізуге, ... |
| ... ... ... ... және |жабдықтаудың |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... |теңге |
| | | | ... | |
| | | | ... | ... |Н/С |2 |23000 |2300 |50600 ... ... | | | ... ... |2 |53000 |5300 |116600 ... | | | | | ... ... |63000 |6300 |138600 ... | | | | | ... | |6 |- |- |305800 ...... [23] ... көзін пайдалана отырып жасалған. ... ... ... ( Кн ) - ол ау бір ... объект бойынша
жаңадан енгізілетіндер.
Олар формуламен анықталады:
Кн = Кт + Кс + Км + Кп ± Ок, ... – жаңа ... оны ... ... және ... ... – автоматтандыру жүзеге асыруына арналған ғимараттардың құрылысы мен
реконструкциясына шығындар;
Км – қолдануға ескерілген жұмыс ... ... ... - жобалауға шығындар (конструкторлық және тәжірибелі жұмыстың);
± Ок – ... ... ... ... ... ... мөлшері.
Жаңа жабдықтаудың (К0) теңдік құн есеп-қисабы келесі түрмен өткізіледі
(14-кесте). Кт-ны анықтау ... ... ... ... ... - ... ... қайта сатып алмайды, ал барын
қолданатынын ескеру керек.
Қолданылатын капитал салымдарының сомасы (Кис) ... ... ... Ол үшін 6-шы қатардан жабдықтаудың теңдік құны
таңдалады, ол ұсынылып отырған ... ... ... ... ... соң ... ... жабдықтау құны формуламен анықталады:
Кт = Ко – Кис =484000 ... ... ... (Кс) жаңа жабдықтау енгізуі
қажетті аудан ... ... ... ... ... ... алып ... цех ауданы жеке қызмет көрсетілетін ағаш
өңдейтін жабдықтаулардың ... ... ... ... ... алынған аудан әдетте өндірістік ... ... ... 40%-ы өту жолдарына жатады.
Кесте 14 - Жаңа жабдықтаудың теңдік құны
| | | | ... мен | ... аты ... ... ... |монтаж |теңдік құн,|
| | | ... ... ... ... |П 700 |1 |220000 |22000 |484000 ... | | | | | ... – Автормен құрастырылған. ... ... ... ... ... ... ... қарай
есептеледі. Өндіріс ауданының 1м²-на шығындары прейскуранттар ... ... ... ... оның ... ... дары
формуламен анықталады:
Кс = ∆ П * Цс;
(42)
мұндағы:
∆ П - өндіріс ауданының ... - ... ... ... ... ( Цс =5000 теңге)
Өндірістік қызметкерлердің негізгі жалақысы өнім бірлігіне келетін
барлық операцияларға ... ... ... мен ... ... ... ... ретінде мына формула бойынша анықталады:
(43)
мұндағы:
Sо –операторының сағаттық тарифтік ставкасы;
Sn – сәйкес дәреже ... ... ... ...... сағаттық шығарылуы;
Кn – орнатылған нормалардың асыра орындалу коэффициенті (Кп=1,07)
Коф – негізгі қорға дейін ... ... ... - нұсқалар бойынша операциялар саны.
Тарифті ставкалар жұмыс жағдайлары мен еңбек ... ... ... ... ... ... ... істеу, істелуіне
және уақытқа байланысты төленетін ).
Жұмыстар қызмет ететін ... тор ... ... ... ... Н/С станогына - IV разрядты оператор (Sо=153 теңге);
– СВА-3 станогына – IV разрядты ... (Sо=153 ... ... ... - IV ... ... ... нұсқа бойынша:
– П 700 станогына – V разрядты оператор (Sо=178 ... ... ... ... ... нормасына (өнімнің
сағаттық өндірілуіне) қарай пайыздық қатынаста орнатылады, негізгі қорға
дейін төлемдер коэффициенті – ... ... ... ... ... ... ... қорға дейін төлемдер істеу-сыйақылық және уақыт-сыйақылық еңбек
ақы төлеу, түнгі уақытта жұмыс істеген үшін ... ... ... ... ... ... өндірісте
оқушыларды оқытқаны үшін төлемдер жүйелері бойынша сыйақылардан ... ... ... ... 1,07*1,18=2391теңге
Қосымша жалақы (Д). Қосымша жалақыға жұмыс істелмеген уақыт үшін ... ... атап ... демалыстарға төлем, бала емізетін аналардың
жұмыс кезіндегі үзілістеріне ... ... ... күні ... төлемдер, жұмыс істеген жылдар үшін қосымша төлемдер және
т.б. 15-кестеде нақты өзіндік құн мен ұсынылған ... ... ... өзіндік құн өзгерісі көрсетілген.
Кесте 15 - Цехтың өзіндік құнның өзгерулердің салыстырмалы кестесі
|№ ... ... ... ... ... |мақаласы | |
| | ... ... ... | |Q1 = 2985 м3 |Q2 = 3750м3 |Q2 = 3750 м3 |
| | ... |өнім |жылдық |өнім |жылдық ... |
| | ... | |мың |е, мың |мың |е, мың |мың |е, мың |
| | ... ... ... |теңге |теңге |теңге |
|1. |Электр энергиясына| |6,14 | |6,14 | |2,86 |
| ... | | | | | | ... ... ... ақы | |78,30 | |78,30 | |23,91 |
| ... | | | | | | ... ... ... ақы | |11,75 | |11,75 | |3,59 |
| ... | | | | | | ... ... | |37,53 | |37,53 | |11,49 |
| ... | | | | | | |
| ... ... | | | | | | ... ... | |8,50 | |8,50 | |10,71 ... |Жабдықтау жөндеуі| |5,12 | |5,12 | |6,45 ... ... ... | |0,61 | |0,61 | |0,77 ... ... ... | |0,20 | |0,20 | |0,27 ... ... ... | |5,77 | |5,77 | |7,28 ... |Цех ... | |88,65 | |72,75 | |44,45 |
| ... цехты |724,1 |242,6 |850,0 |226,7 |419,2 |111,8 |
| ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ...... [23] ... ... ... отырып жасалған. ... ... ... жалақыға пайыздық қатынаста орнатылады және мына
формула бойынша есептеледі:
Д=Кд*З,
(44)
мұндағы:
Кд – жұмыс істелмеген уақыт үшін ... ... (Кд=15 % ... ... ... теңге болады.
Үнемдеудің жылдық есеп-қисабы. Автоматтандыруды енгізу учаскесінде (РS)
өнім бірлігінің өзндік құнының төмендеуі қатынастан табылады:
(45)
(46)
мұндағы:
S1 және S2 - негіздік және ... ... ... бойынша өнім
бірлігіне эксплуатациялық шығындар.
Ps=(226,7-111.8)/226,7*100=50,7%
Эксплуатациялық шығындарда ( Гэ ) ... ... ... ... ... = (S1 - S2) * Q2 = ... мың теңге
мұндағы:
Q2 – шара енгізуінен кейін өнімнің жылдық шығаруы натуралды түрде.
Енгізу учаскесінде өндіріс шығаруының ... құн ... ... есеп-қисабы:
– шара енгізуінен кейін натуральды өлшеуде өндіріс шығаруы 2985м3
- тан 3750 м3 бөлшектерге немесе 765м 3 ... ... ... бөлшектерге көбейеді.
– эксплуатациялық шығындардың төмендеу ... өнім ... ... құны 430,9 мың ... ... дәл сол ... ол өнім даярлауы көлемдерінің артуы есебінен
3618 мың ... ... ... ... ... өзндік құнның жоғарылауы болады:
∆ С = (3618-431) = 3187 мың ... осы ... шара ... есебінен шығарылатын өнімнің 1 теңгесіне
0,82 теңге шығындар кезінде оның артуы құрайды:
∆ ВП = ... мың ... ... ... ... өнім ... есептейміз:
ВПп = ВПб + ∆ ВП
ВПп = 90235+4412=94647 мың теңге
Өнімнің өзіндік құны құрайды:
Сп = Сб + ∆ ... = ... мың ... ... = ВПп – ... = ... мың ... рентабельділігін анықтаймыз:
Рп = (Пп : Сп)*100;
Рп = (8451/86196*100=9,8 %
Капитал салымдарының есесін қайтару мезгілі:
Т =/( Кнов : (Пп – ... = ... ... тиімділік коэффициенті:
Е = 1 : Т = 1:0,4=2,5
Шара енгізуден экономикалық ... = ТПп – 3
Э = ... мың ... ... ... ... = Сп + Ен * Кнов
мұндағы:
Ен – экономикалық тиімділіктің нормативті коэффициенті.
Ен = 0, 15
З = 86196+0,15*484=86269 мың теңге
Заттық ... 2009 жылы ... ... ... ... үлес
салмағы 69,5%. –ды құрады. Яғни ағаштан және ағаш материалдарынан өнім
өндірісі материалосиымды ... ... ... ... ... шығындарының үлесінің төмендеуі - ... ... ... кесек бөлшектерді және ағаштан бұйымдарды даярлау бойынша
учаске болады. Дәл осылай, жеке қарастырғанда, есік ағаш ... ... ... түзіледі. Есік тақтасының каркас қайрақтары және қорап
қайрақтары осы ... ... ... ... себебі бұл
кәсіпорын үшін пайдалы.
Мәлімет әдебиеттен белгілі болғандай, есіктердің қораптарына арналған
қайрақтарды 1 куб.м ... үшін ... ... ... ... ... - 1,13 текше метр;
- кесілмеген материалдардан даярлау кезінде -1,5 текше метр.
1 текше метр ... ... үшін ... материалдар құнына
жеткізу мен кептіру бар ... ... ... ... ... ... Ц+ Д+ Т
- кесілетін пиломатериалдардан:
Со = (2000+50+600)*1,13=2995 теңге
- кесілмейтін пиломатериалдардан:
Сн = (1450+70+750)*1,5 = 3405 теңге
Осы екі нұсқаны салыстыра ... ... ... ... ... ... ... материалдардың салулары 0,8
құрастырады,; ал кептіретін ... салу ... ... ... ... Тап осы ... есік үшін
қаңқалардаң дайындалуы қорап кесілетін пиломатериалдардан өндіру нұсқасы ең
тиімді екенін көрсетеді. Үнемділік ... ... ... ... м ... бойынша есік қораптарын дайындауға арналған
кесілетін пиломатериалдар қажет болғанда өзіндік құнның төмендеуі 82 ... ... ... * 200). ... ... ... ескере отырып
нақты ақшалар ағымы есептелген, сонымен қатар ... ЖШС ... ... ... ... ... 16 – Кәсіпорын жұмысының экономикалық көрсеткіштеріне ұсынылып
отырған ... ... ... ... ... мәні | ... | | ... |
| | ... ... |(+;-) | |
| | ... ... | |% ... |Өндірілген өнім көлемі, мың тг. |115653 |120065 |4412 |104% ... ... ... ... өзіндік|103022 |106127 |3105 |103% |
| ... мың тг. | | | | ... ... ... мың тг. |12631 |14938 |2307 |118% ... ... ... орташа |11624,2 |12108,2 |484 |104% |
| ... ... мың тг. | | | | ... |Қор ... мың тг. |9,9 |9,9 |0 |100% ... |Жұмысшылардың орташа тізімдік |125 |121 |-4 |97% |
| ... адам | | | | ... |Бір ... ... |925,2 |992 |66,8 |107% |
| ... мың тг. | | | | ... ... 1 теңгесіне кеткен |89,07 |88,39 |-0,68 |99% |
| ... ... | | | | ... ... % |10,03 |11,61 |1,58 |116% ...... [23] мәлімет көзін пайдалана отырып жасалған. ... ... ... ... ... шараларға дейінгі және
одан кейінгі кезеңде кәсіпорынның ... ... оңды ... Атап ... бір жұмысшыға шаққандағы еңбек өнімділігі 7%-ға
артады, бұл ... ... ... ... ... өнім
көлемінің 4 %-ға ұлғаюына әкеледі. Осының қатысында ... ... ... ... 3 %-ға ғана ... таза ... 18 %-ға артуына
себепші болады. Өнім көлемінің артуына және ... ... ... ... ... 1 ... кеткен шығындар көлемі 1 %-ға
кемиді. Осыған байланысты, рентабельділік деңгейі 16 %-ға ... ... ... ... ... оның ... ... ұсынылған шараларға дейінгі және одан кейінгі
сандарын салыстыру арқылы жоғары екендігін анықтадық. Сондықтан ... ... ... ... ... маңызы зор.
Қорытынды
Екінші тарауда ЖШС « Гидромаш - Орион»-ң өндірістік-шаруашылық қызметі
талданады. 2008-2009 ж.ж. ... ... ... ... 9 ... ... ... зауытта өнім шығаруы 2008 жыл
салыстырғанда 13,7%-ға төмендеді ол натуральды ... 534,4 ... ... - ... ... ... 20,4%-ға қысқаруы
байқалады. Олай болса, ППП ... ақы ... қоры ... өсті ... ... ... ... мөлшер еңбек ақы төлеуі 10648
теңге ... ол 2008 ... (7557 ... ... 3091 ... ... ұтыс ... жоғарылауымен байланысты, сонымен қатар
кәсіпорын бойынша жалақының жоғарылауымен. Тауарлық өнімнің ... ... ... 12,4 %-ға өсті, оның ақшалай мағынасы 91623 мыңтеңгеден
103022 мың ... ... ... ... өндірісті қорлардың жылдық орташа мөлшер құны 2008
жылмен салыстырғанда 8,3%-ға өсті және ақшалай түрде 11624,28 ... ... ... ... қор ... 0,06 теңге
төмендеуіне әкеп соқты, әрбір негізгі өндіріс қорлардың әрбір теңгесі 9,9
теңгеге өнімді өндіреді.
2008 жылы ... 8398,4 мың ... ... 40 %-ға төмендеуі өнімнің
өзіндік құнының өсу (12,4%) қарқынының тауарлық өнімнің өсу ... ... алға ... ... ... ... ... 56,5%-ға 2008 жылмен салыстырғанда
төмендеді, пайдалар 40% -ға төмен дәл осылай алынған болатын, 2009 жылға
қарағанда , ... ... ... ... құны ... ... ... сонымен қатар, негізгі өндіріс және цехтар үлгісінде
салынған капитал өнімділігінің жұмыс жасау тиімділігі қарастырылған. Жоғары
дәрежеде емес ... ... ... ... ... уақыт
нормативтерін сақтамаумен өнім ... ... ... ... ... телімдерде жұмыс істеушілер, тұрақтаудың үлкен
көлемімен, нормативті шығындардың аласа ... ... ... ... ... ... қоры жоспарлыдан
9570 сағатқа азырақ. Оның өзгеруіне факторлардың ықпалы абсолютті айырымдар
тәсілімен ... ... ... ... ... ... ... талдау
кәсіпорынның бар еңбек ресурстарын жеткілікті түрлде толық ... ... бір ... 286 ... 270 күн ... ... ... жоспардан тыс бүкіл күндік жұмыс уақытының шығындары ... 16 күн, ал ... – 2416 күн ... 18844 сағ ... ... ... ауысым ішілік шығындары бар: бір күн ішінде олар 0,2
сағат құрайды, ал барлық ... ... ... ... күндеріне – 302
сағат. Шындығында олар одан да жоғары, себебі еңбек сіңірілген уақыт ... ... қоры ... ... сағаттарды өзіне қосады .
Өнімділікті жоғарылату бағдарламасы ұйым ... ... ... ол ... ... және ... мақсаттармен анықталған
өзгерістерге қол жеткізу үшін берілген уақыт шектерінде ұйымның болашақ
жұмысының ... мен ... ... ... ... ... ресурстармен ұйымдастырылған.
Әрбір ұйым өнімділкті жоғарылату бойынша оның қызметіне қандай
факторлар көмектеседі, ал ... ... ... ... ... ұйым ... ... үлгісі, ұйымның жасы мен тарихы, ұйым ортасы
мен мақсаты, жалпы ... ... ... және де ... кедергі
болады.
Зауыттың өндірістік-шаруашылық қызметін талдау негізінде біз кәсіпорын
өнімділігін ... ... ... ... ... ... ... толық жетілдіруі;
– технологиялық процестердің интенсификациясы ;
– негізгі және қосалқы өндірістердің еңбек ұйымдастырудың алдыңғы
қатарлы ... ... ... уақыттардың шығындардың қысқартуы.
Кәсіпорынның еңбек өнімділігін жоғарылату көптеген факторлар тәуелді
болады. Оның ... ... ... ... ... болып
табылады. Автор тарапын кәсіпорын ... ... ... ... П 700 ... ... қалқандарын өңдеуіне арналған
бұрғылау-отырғызу станогын енгізу ұсынылады. П 700 ... ... ... ... ... табылады және шеттерде және ... ... ... ... және ... тесіктердің бұрғымен тесуі үшін
арналады. Тап осы жабдықтауда қалқандардың ... екі күш ... ... ... жағынан басқарылады, бір немесе бесшпиндельді қораптармен
жабдықталған. Қалқандарды шеттерден өңдеу үшін ... ... ол күш ... траверсаны алып жүреді. Траверсте 32 мм
қадамдық 27 ... ... ... ... ... ... ... мүмкін, ол қалқандарды төмен жағынан өңдеуге ... ... ... ... ... ... және ... бойынша «Wecke» және «Dube» сияқты ... ... ... ... Осы ... ... өндіріске
енгізудің экономикалық тиімділігін есептеу нәтижесі кәсіпорынның негізгі
экономикалық көрсеткіштерінің оңды ... ... ... ... ... ... ... көлемі өседі, өнімнің өзіндік
құнының азаюы болады, соның есебінен табыс ұлғаяды, ... бір ... ... ... ... рентабельділік деңгейі өседі. Сондықтан
дипломдық жұмыс авторымен әзірленген жобаны өндіріске енгізу қажет.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Мейірбеков А.Қ., ... Қ.Ә. ... ... Оқу құралы.
Алматы: Экономика, 2008. - 345 ... ... К. ... ... ...... ... 2007.
- 405 б.
3. Бондарь И.К. Производительность труда: вопросы теории и практики:
Наук.думка, 1991. – 152 ... ... ... ... ...... ... 2007 - 305
б.
5. Есқараев Ө.Қ. Қазақстан Республикасының нарығын мемлекеттік реттеу:
Оқулық. – Алматы: Экономика, 2009. – 208 б.
6. ... ... ... / Под ред. А.Г. ... ... Н.А. ... 3-е изд., перераб. и доп. М.: ИНФРА-М,
2003. - 275 б.
7. Тактическое планирование/Под общей ред. А.И. ... – Мн.: ... ... 2000. – 416 ... Синк Д.С. ... ... планирование, измерение и
оценка, контроль и повышение, - М: 1989. – 320 ... ... ... ... и ... экономического
роста // Экономист – 2005 – № 2. 24-34 беттер.
10. ... ... ... ... труда //Экономист –
2005 – № 3. 60-66 беттер.
11. А.Семенов, ... ... ... ... ... - 1998 - № 4. 46 – 55 ... В. Кардашевский, А.Бондаренко: Повышение производительности:
европейский подход // Экономист – 2000 - № 11. 35-40 ... ... ... ... путь к ... ... и труд - 1996 - № 9. 67 – 69 беттер.
14. Антикризисное управление: от банкротства к финансовому оздоровлению
/ Под ред. ... - М.: ... и ... ... 2000.- 256 ... ... М.М., Экономико-математические методы и ... ... и ... ... ... ... ... оқулық.- М.:Высшая школа, 2001. - 208 б.
16. Обеспечение ... ... и ... ... Висюлина Л. Жетек.бойынша – Минск, 1991.- 204 б.
17. Степанова З.И., Анализ хозяйственно-финансовой деятельности ... ... ... ... - ... ... б.
18. Фишер С., Дорибуш Р., Экономика: - М.: «Дело ЛТД», 1993. - 864 ... ... ... ... ... ... и доц.
О.В.Девяткина жет.бойынша - 3-ші шығ., қайта ... ... - ... 2003. – 601 ... Экономика предприятия: Оқулық/Проф. Н.А.Сафронова жет.бойынша - М.:
«Юристъ», 2002.- 584 б.
21. Экономика: Оқулық - М.: БЕК, 2000. - 302 ... ... Р.А., ... ... труда в управлении материально-
технического снабжения.: Оқу пос.-М.:1977.-128 б.
23. ЖШС ... ... ... ... көрсеткіштері.
24. Гурьянов С.Х., Поляков И. А., Ремизов К.С. Справочник экономиста ... ... ... по ... ... на ... предприятиях).
- М: 1988.
25. Любушин Н.П. и др. ... ... ... ... ... для вузов. /Н.П. Любушин, В.Б. ... ... Под ред. Н.П. ... – М.: ... ... ... Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия: 4-е
изд., перераб. и доп. – Мн.: ИП ... 1999. – 668 ... ... жоғарылату бағдарламасы
Тәсіл және мерзімдер
Мақсаттар мен стратегиялар
Өнім
Персонал
Өзгертулер
Генералдау
Зерттеулер мен өңдеулер
Жұмыспен қамтылғандық
Технология
Білім беру
Мотивация
Жабдықтау
Ынталандыру
Қайта мамандандыру
Нәтижеге бағытталу
Дайын өнімдер қоймасы
Бақылау бөлімі
Кәсіпорын қызметінің ... ... ... еңбек жағдайы мен
мазмұндылығы, кәсіпорыннын орналасқан ауданға байланысты жұмысшылар
жалақысының өзгешелігі
Ресурстық шығарушы
Қайта өндіру
Өлшеу - ... ... ... ... ... ақыны мемлекеттік реттеу
Сәйкес еңбекке сәйкес төлем
Металл бөлшектерін өндіру цехі
Бөлшек құрастыру цехі
Құрылым-дық бөлшектерді жөндеу цехі
Өндірістік бөлім
Өндіріс бойынша директор орынбасары
Маркетинг және сату ... ... ... директордың орынбасары
Коммерциялық директор
Бас директор
Экономика бөлімі
Кадр бөлімі маманы
Шаруашылық бөлім
Кадр бөлімінің басшысы

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 6 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жануарлар әлемі туралы6 бет
ЖШС «Жигер» кәсіпорнының өндірістік шаруашылық қызметіне толық талдау жүргізу, кәсіпорынды басқару құрылымын зерттеу, және кәсіпорында негізгі капиталды пайдалану тиімділігін талдау және оның деңгейін арттыру бойынша іс-шаралар жобасын жасау68 бет
Кінә49 бет
Кәсіпорынның сыртқы экономикалық қызметінің жалпы мәселелері27 бет
Лекало5 бет
Мемлекеттік тіркеу102 бет
Программаны құрудың техникалық тапсырмасы. Программаларды техникалық жобалау кезеңдерін сипаттау. Алгоритмдердің құрылымдық схемесын дайындау8 бет
Қазақстан Республикасы қылмыстық құқығы бойынша қорқыту мен күш қолданушылық үшін жауаптылық203 бет
Құқықтық мәміле119 бет
1С бухгалтерия бағдарламасының қолданылуымен еңбек көрсеткіштерінің есебі62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь