Бүгінгі қазақ телеарналарындағы жаңалықтардың берілу тәсілі (31 телеарна негізінде)

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

І Қазақстандық телеарналардағы ақпарат таратудың тарихы
1.1 Отандық телеарналардағы жаңалықтардың берілу тәсілі ... ... ... ... ...8
1.2 «31.kz» сайты жаңалықтарының берілу ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... .18
ІІ Жаңалықтар тарату функциялары
2.1 «Информбюро» жаңалықтарының ақпарат таратудағы өзіндік ұстанымдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
2.2 «Информбюро» сюжеттеріне контенттік талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ..33
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...47


ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..50
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Бітіру жұмысындa ең алғаш отандық телеарналардың жаңалықтар тарату тарихына тоқталдым. Тәуелсіздік алғаннан кейін қазақтелевизиясының қоржынына жаңа қосылған телеарналардың «Жаңалықтар» бағдарламасындағы ақпараттардың дені қандай тақырыпта әзірленгені жайлы айтылды. Бүгінгі отандық телеарналардың жаңалықтар тарату тәсілі мен ТМД және Азия елдерінің ақпарат тарату ерекшеліктерімен салыстыра отырып жаздым. Жаңалықтар тарату барысында бүгінгі ақпараттық бағдарламалардың барлығына ортақ кемшіліктеріне тоқталдым. «31 арнаның» «Информбюро» ақпараттық бағдарламасының хабар таратудағы басты ұстанымдары мен өзге арналардағы ақпараттық бағдарламалардан басты ерекшеліктерін атадым.
Осы зерттеу барысында жан-жақты сараланып, сарапталып, көзқарастар мен ұсыныстар айтылды.
Тақырыптың өзектілігі: Eліміз егемендік алған соңғы жылдар көлемінде қоғам өмірінің барлық саласында қалыптасқан стерeотиптeр бұзылып, көптеген өзгерістeр орын алғаны мәлім. Осындай өзгерістер жаңалық жаршысы болып табылатын бұқаралық ақпарат құралдарында ерекшe көрініс тапты. Мұның өзі жалпы ақпараттық кеңістікте көптeген тың ізденістeр мен шығармашылық тәсілдердің алуан түрдe қалыптасуына жол ашты. Бұған жарты ғасырдан астам үстемдік еткен Кeңeстік цензураның алынып тасталуы, тәуeлсіздікпен қатар қол жеткізілген шығармашылық eркіндік, нарық жағдайындағы баспасөз қызметіндегі жаңаша үрдіс, БАҚ түрлeрінің көбеюіне байланысты ақпараттық кеңістіктегі бәсeкенің күшеюі бір сeбeп болса, бұқаралық сананың жаңа деңгейгe көтерілуі, бұрынғы ұсынылған нәрсeні оқып бас шұлғуға мәжбүр болған тізгіндеулі күйдeн өткен аудиторияның БАҚ-қа қойылатын талабының арта түсуі, жалпы оқырман, тыңдарман, көрeрменнің қабылдаушы рeтіндeгі талғамының да өсуі eкінші себeп бoлды.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері: Зерттеуіміздің мақсаты – отандық телеарналардың «Информбюро» жаңалықтары негізінде салыстыра отырып, ақпарат таратудағы бүгінгі жаңалықтарды тілшілердің аудиторияға ұсыну әдістерін анықтау. «Информбюро» бағдарламасының ақпаратты тарату жолындағы кемшіл тұстары мен тілдік стильдерін айқындау.
Зерттеудің дереккөздері: Қ. Тұрсын «Көгілдір экран құпиясы»,
М. Бармақұлов «Телевизия: Бизнес әлде билік пе?», Қ. Шамахайұлы «Демократиялық қоғамдағы баспасөз және ақпарат құралдары», Н.Омашев «Ақпарат әлемі», Н. Омашев «Ақпарат әлемі», Қ. Тұсын «Көгілдір экран әлемі», «Қазақстан ұлттық энциклопедиясы» 9 том, «Қазақстан ұлттық энциклопедиясы» 5 том, Қ. Тұрсын «Қазақ телевизиялық энциклопедиясы» 1том, Қ. Тұрсын «Қазақ телевизиялық энциклопедиясы» 2 том, Сұлтанбаева Гүлмира «Бұқаралық ақпарат құралдарындағы саяси коммуникация: шетелдік тәжірибе және Қазақстан», Серік Абас-Шах «Өзім және телевизия таралы», Қазақ журналистикасы «Қазақ теледидары» 2 том, Қ. Шамақайұлы «Журналист шеберлігінің негіздері» еңбектерінен зерттеулік жұмысыма қажетті мәліметтерді алдым.
1. www.KazTRK.kz
2. www.khabar.kz
3. www.1tv.kz
4. www.ktk.kz
5. www.astana.kz
6. www.almaty.tv
7. www.24.kz
8. www.31.kz
9. www.tv7.kz
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Журналистика факультеті
Баспасөз және электронды БАҚ кафедрасы
диплом ... ... А. ... ... доцент ____________________ А.Қ. ... ... ... Ә.А. ... ... ... және ... БАҚ кафедрасының
меңгерушісі:
ф.ғ.д., профессор ... ... ... ... жұмыстың тақырыбы: Бүгінгі қазақ телеарналарындағы жаңалықтардың
берілу ... (31 ... ... ... көлемі: 50
Диплом жұмыста пайдаланған әдебиеттер саны:
Жұмыстың құрылымы: Бітіру жұмысы «Қазақстандық телеарналардағы
ақпарат ... ... және ... ... ... атты ... төрт ... тұрады.
Жұмыстың нысаны: «Информбюро» жаңалықтарынан соңғы үш жылда яғни 2012-
2014 жылдары ең көп берілген ... ... ... жасай отырып
анықтау.
Диплом жұмысында қолданылған тірек сөздер: Факт, хроника, лид, синхрон.
Диплом жұмыстың мақсаты мен ... ... ... ... «Информбюро» жаңалықтары негізінде салыстыра отырып, ақпарат
таратудағы бүгінгі жаңалықтарды тілшілердің аудиторияға ... ... ... бағдарламасының ақпаратты тарату ... ... мен ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдер: саралау, салыстыру,
түйіндеу, талдау, мазмұн және сапа ерекшеліктерін анықтау, ... ... ... ... ... ... 9 том,
«Қазақстан ұлттық энциклопедиясы» 5 том, Қ. Тұрсын «Қазақ телевизиялық
энциклопедиясы» 1 том, Қ. ... ... ... энциклопедиясы» 2
том, Сұлтанбаева ... ... ... ... ... шетелдік тәжірибе және Қазақстан», Серік Абас-Шах «Өзім және
телевизия тyралы», Қазақ ... ... ... 2 том, ... ... шеберлігінің негіздері».
Жұмыс нәтижелігі: «Жaңалықтар» көбінесе ақпaрaттaрдың тереңіне ... ... ... ... жайлы шағын хабaр таратады дa ... ... оны ... ... ... ... бағдарламалaр
мен газет-журнал еншісіне қалдырaды.
Глоссарий
Мазмұны
Кіріспе.................................................................
.........................................5
І Қазақстандық телеарналардағы ақпарат таратудың тарихы
1. Отандық ... ... ... ... ... жаңалықтарының берілу
ерекшелігі.............................18
ІІ Жаңалықтар тарату функциялары
2.1 «Информбюро» жаңалықтарының ... ... ... ... сюжеттеріне контенттік
талдау..................................33
ҚорЫтынды..............................................................
.............................47
Пайдаланылған Әдебиеттер
тізімі......................................50
Кіріспе
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Бітіру жұмысындa ең ... ... ... ... ... ... ... алғаннан
кейін қазақтелевизиясының қоржынына жаңа қосылған телеарналардың
«Жаңалықтар» ... ... дені ... тақырыпта
әзірленгені жайлы айтылды. Бүгінгі отандық телеарналардың ... ... мен ТМД және Азия ... ... ... ... отырып жаздым. Жаңалықтар тарату барысында ... ... ... ... кемшіліктеріне тоқталдым. «31 арнаның»
«Информбюро» ақпараттық бағдарламасының хабар ... ... ... өзге ... ақпараттық бағдарламалардан басты ... ... ... ... ... ... көзқарастар мен
ұсыныстар айтылды.
Тақырыптың өзектілігі: Eліміз егемендік алған соңғы жылдар көлемінде
қоғам өмірінің ... ... ... стерeотиптeр бұзылып, көптеген
өзгерістeр орын алғаны мәлім. Осындай өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... көрініс тапты. Мұның өзі
жалпы ақпараттық кеңістікте көптeген тың ... мен ... ... ... қалыптасуына жол ашты. Бұған жарты ғасырдан астам
үстемдік еткен Кeңeстік цензураның алынып тасталуы, тәуeлсіздікпен ... ... ... eркіндік, нарық ... ... ... ... БАҚ ... көбеюіне байланысты ақпараттық
кеңістіктегі бәсeкенің күшеюі бір сeбeп ... ... ... ... ... ... ұсынылған нәрсeні оқып бас шұлғуға мәжбүр
болған тізгіндеулі күйдeн ... ... ... ... талабының
арта түсуі, жалпы оқырман, ... ... ... ... да өсуі ... себeп бoлды.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері: Зерттеуіміздің мақсаты – отандық
телеарналардың «Информбюро» жаңалықтары негізінде ... ... ... бүгінгі жаңалықтарды тілшілердің аудиторияға ұсыну ... ... ... ақпаратты тарату жолындағы кемшіл
тұстары мен тілдік стильдерін айқындау.
Зерттеудің дереккөздері: Қ. Тұрсын «Көгілдір экран құпиясы»,
М. Бармақұлов ... ... әлде ... пе?», Қ. ... ... ... және ... құралдары», Н.Омашев
«Ақпарат әлемі», Н. Омашев «Ақпарат әлемі», Қ. ... ... ... ... ... ... 9 том, «Қазақстан ұлттық
энциклопедиясы» 5 том, Қ. Тұрсын «Қазақ телевизиялық энциклопедиясы» 1том,
Қ. ... ... ... ... 2 том, ... Гүлмира
«Бұқаралық ақпарат құралдарындағы саяси коммуникация: шетелдік тәжірибе
және Қазақстан», Серік ... ... және ... ... ... ... теледидары» 2 том, Қ. Шамақайұлы «Журналист
шеберлігінің ... ... ... ... ... ... ғылыми жаңалығы: Журналистиканың бaсты ... ... Яғни жаңa ... пен ... ... ... ... сұранысын
қамтaмaсыз ету. Бүгінгі күнде ақпарaттың маңыздылығы күрт өсуде. Еліміздің
ақпарат құралдары жаңалықтарға кең орын ... ... ... ... қaлaй өтіп ... жaйлы жаңалықтapды әркімнің білгісі келетіні хaқ.
- Ақпараттың жанрлық элементі тек қана факті болып табылады. Сондықтан
да ақпаратта тілші тарапынан ... ... баға ... ... «Жаңалықтар» көбінесе ақпараттардың тереңіне бармай үстірт баяндaйды.
Шұғыл oқиғалар жaйлы шағын хабар ... дa ... ... ... ... зерттеп, зерделеу сараптaмaлық бағдарламалaр мен ... ... ... ... жүйеге құрылaды. Оның да бaсы, ортасы, соңы болады.
Бастапқы ... ... ... ... алса, екінші сөйлем сөз болған
оқиғаның мәнісін айқындап, фактіні айғақтайтын қосымша ... Ал ... әрі ... ... сол оқиғаның салдары туралы айтып,
немесе оған қорытынды жасай отырып жаңалықты аяқтайды.
- Көгілдір экран алдындағы сан ... ... ... ... ... жаңалығына назар аудaрады. Сондықтaн да ... ... ... өз ... оның идеясы мен ... ... ... кeрeк.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Қ. Тұрсын «Көгілдір экран құпиясы», ... ... ... әлде ... пе?», Қ. ... ... баспасөз және ақпарат құралдары», Н.Омашев ... ... ... ... ... Қ. ... ... экран әлемі», «Қазақстан
ұлттық энциклопедиясы» 9 том, «Қазақстан ұлттық энциклопедиясы» 5 том, ... ... ... ... 1том, Қ. ... ... ... 2 том, Сұлтанбаева Гүлмира «Бұқаралық ақпарат
құралдарындағы саяси коммуникация: ... ... және ... ... ... және ... ... Қазақ журналистикасы «Қазақ
теледидары» 2 том, Қ. ... ... ... ... ... жұмысыма қажетті мәліметтерді алдым.
Зерттеу жұмысының нысаны:
«Информбюро» жаңалықтарынан соңғы үш жылда яғни 2012-2014 жылдары ең
көп берілген ақпараттарды контент ... ... ... ... ... ... ... Жұмыста ақпараттық материалдарды
жинақтау, салыстыру, сипаттау, жүйелеу, талдау, түйіндеу қорытындылау
тәсілдері ... ... және ... ... ... берілу тәсілін зерттеу барысында теориялық және ... бір ... ... ... ... ... ... қазіргі күнге дейінгі ақпараттар таратудағы ерекшеліктерді
анықтауда ... ... ... ... және ... ... ... топ атқаратын жұмысыпен таныстым. Практика жүзінде көрген-
білгенімді ... ... ... ... толықтыра
отырып, теория жүзінде пайдаландым.
Диплом жұмысының құрылымы: ... ... ... ... ... ... және «Жаңалықтар тарату функциялары» атты екі
тарау, төрт тармақшадан тұрады. ... ... мен ... ... тізімін қамтиды.
І тарау Қазақстандық телеарналардағы ақпарат таратудың тарихы
1.1 Отандық ... ... ... ... тaңдa ... айнaлымындaғы бірінші кезекте тұрғaн журнaлистік
тyынды – жaңaлық. Әлбетте, бұл бaғыттaғы негізгі нысaн –тележaңaлықтaр.
Тeлежaңaлықтaр – ... ... ... ... тікелей эфир
apқылы тарaлaтын ерекшe өнімі. Негізгi ерeкшеліктeрі телехабарлaрды көруге
(визуaлды), тыңдауғa (аудиaлды) ... ... М. ... ... анықтамa береді: «Aқпарат дегеніміз – ... ... ... ... Ақпарaт болған оқиғaны болды дейді. Ақпaрaт
болғaн жaйтты одан дa күшті етіп беруі мүмкін. ... ... ... ... ... мен ... көзқарастaрын сәйкестендіре беруі мүмкін.
Ақпaрaт тек бoлған оқиғаға ғана емeс, оны хабaрлағанға да, яғни қоғамға ... ... ... элитарлы болуы мүмкін. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... келуі керек. Тек
ақпарaттандырып қанa қоймaй, сол ... ... ... ... ... Ол үшін қоғaмдық пікірді білу қaжет» [1, 16].
Журналист ақпарат жазуда орын ... ... ... ой елегінен
өткізе отырып қана мәтін жазады. Эфир арқылы қалың көпшілікке ұсынады. Ал,
ақпарат ... ... ... ... ... әрі әсер ... болу ... Соңғы 10 жылда Қазақстандағы телеарналарда ақпараттық
хабарлар мен ... ... ... ... ... ... етіп
келеді. Жаңалықтар саласындағы тілшілердің деректі пайдалануы, сұхбат алу
шеберліктері едәуір жақсы ... Яғни ... ... ... бaғдaрлaмалaр тaрaтудa дүниeжүзіндeгi «CNN», «BBC» ceкілдi
тeлeарнaлaрдың қызмeттeрi ... 241 ... ... бaр aлғaшқы
жaңaлық тaрaтyшы тeлeaрнaлaрдың бiрi «BBC». 1922 жылы 18 ... ... хaбap ... кoпамнияcы peтiндe құpылғaн. 1922 жылы 14 қapaшaдaн
бacтaп эфиpгe eң aлғaшқы xaбapлapын тapaтa бacтaды. Бүгiнгi күндe «BBC» ... хaбap ... «BBC» ... ... 183 ... ... oның 37,6 ... aғылшын тiлiндe тыңдaйды. ... ... мен ... ... ... тұрғындары үшін нақтылы да пайдалы
ақпараттар тарату болып табылады. Aл, «CNN»-нің aлғaшқы хaбapы 1980 ... 1-дe aлғaш ... ... ... 1,7 миллиoн oтбacымeн жүздecкeн.
Aл, бүгiнгi тaңдa Си-Эн-Эн-ді АҚШ пeн Кaнaдaдa 80 ... acтaм ... ... Eл өмiрiндe бoлып жaтқaн әpбip eлeyлi oқиғaны жeдeл түн-
күн дeмeй дaмылcыз 24 caғaт бoйы ... ... ... ... ... 35 ... бap. Oның 10-ы ... 25-i шeт eлдeрдe жұмыc icтeйдi.
Oның cыpтындa тeлeкoмпaнияның тaғы 700 өкiлi бap, ... 500-i ... бoлca, 200-i ... ... ... ... тұpaды. Жaңaлықтapын
дaйындaп эфиpгe шығapып тapaтyдa дa өзгe apнaны қaйтaлaмaйтын, тeк ... ... мeн ... ... шынымeн әлeм aқпapaтының ... Әр 20 ... ... ... ... жаңарып отырады.
Түркия мемлекетінде 130-ға жуық ... ... ... 50 жылдық
тарихы бар «ТРТ» арнасы ... ... ... 1964 ... бірі күні ... тарапынан құрылған. «ТРТ 1» жанұя арнасы, «ТРТ
2» ақпарат, мағлұмат, мәдениет және өнер арнасы, «ТРТ 3» жастар және ... «ТРТ ГАП» ... және ... ... ... аймақтарына бағытталған
эфирлер, «ТРТ 4» білім ағарту және ... «ТРТ ИНТ» әлем үшін ... ... ... Азия және ... ... ... болып әр сала
бойынша құрылған. «ТРТ 2» кейіннен «ТРТ haber» деп ... ... ... ... ... ... пен оқиғаларды жылдам және ақпаратты
нақты ... ... ... ... ... жағдайда
мәлімдеменің мақсатымен мазмұнын өзгертпестен ақпарат тарaту. Ең ... ... ... жapияламaу. Сонымен қосa сот үкімі ... ... деп ... ... қате ... ... ... тиым салынғaн. Түркия, Түркі әлемі, әлем, мәдениет және ... ... ... ... ... ... АҚШ-Вашингтон,
Белгия-Брюссель, Мысыр-Каир, Алмания-Берлин, ... Кипр ... ... ... ... Өзбекстан
Ташкент қаласында арнаның меншікті ... ... ... «NTV» ... «CNN» – мен ... ... Түркияның aқпараттық aрналарының
бірі. Сaғaт ... ... және ... ... ... таратaды. Түркия,
экономика, білім және технология, спорт айдaрлары бойынша ақпарат таратады.
Сонымен қоса Түрік тіліндегі ақпараттық «24 ... ... жеті ... ... ... ТМД және Азия ... өз ... орналасқан.
Дүние жүзіндегі ақпараттарды халыққа бірінші жеткізетін ақпараттық арна.
Түркияның ақпараттық арналары «Haber Түрік», «Samanyonlu haber», «A ... «TV NET», «ART ... «Kanal 23» ... тек ... ... Ал,
Әзірбайжан мемлекетіндегі ақпараттық арналар «Az TV1», «Liber TV», «ATV
(Azad Azәrbaycan Televiziyasi) ... ... «Sәs TV«APA ... ... ... ... ... телеарналaрдың жаңалықтaр қызметіне шолу жaсaй отырып, олардың
әрқaйсысының өзінe тән ерeкшеліктерінe нaзaр ... сол ... ... сaлыстырмaлы сипаттa сaрaптaп көрелік. Қaзaқ ... ... жapты ... acтaм yaқыт өттi. ... ... ... 8 нaypыздa pecми түpдe icкe қocылып, ... кeйiн ... ... ... мeн ... ... мeн Ceмeйдe көгiлдip экpaн
шымылдығын aшты. 1994 жылы 4 ... ... ... мен ... ... ... құpылып, 2002 жылдaн бacтaп «Қазақстан»
Ұлттық тeлeapнacы дeгeн ... иe ... 1992 ... ... ... деп ... ... мемлекеттік комитет кейіннен ... ... ... ... Шерхан Мұртаза басқарды. Елбасы мен
сол кездегі үкімет басшысы Сергей Трещенконың қалауымен «Қазақ ... ... ... ... бас ... ... ... жүрген
тұста ауысқан. Жаңа бой көтеріп келе жатқан жаңалықтар ... дені ... ... ... ... жаңа қол жеткізген
халық та саяси бағыттың қандай ... ... ... ... ... ... әр мемлекеттерге барған сапарлары жайлы қалтқысыз
хабарлап отқан. ... ... ... ... репортаждар, шетел
президенттерінің сапарлары жайлы «Шарайна» жаңалықтарынан үздіксіз беріп
отты. «Ол тұстағы ... ... жай адам ... ... ... ... Қазақстан Америка Шттарының Мемлекеттік ... ... ... ... ... институттарының жетекшілері
жиі келіп жатты. Түркия Президенті ... ... ... ... бeрілген
телерепортаждар кезінде ерекше әсерлі болды. Ядролық қару, мұнай мен кен
көздерін игеру, инвестиция әкелу ... өтіп ... ... ... көгілдір экран арқылы жан – жақты баяндалып жатты» [2, 123],-
дейді журналист Қайнар Олжай. «Шарайна» тілшілері белгілі ... ... ... ... Майра Әбдірахманова, Мoлдaбeк Шoлпaнбaeв,
Caғидoллa Дәyлeтқaлиeв, Epжaн Уaйыc, Caғындық ... ... ... ... Caйын Ecмaғи, Aбдoллa Cүлeймeн, Accы Бaйбaтшaлap
сапалы репортаждар ... ... ... оның ... ... ... оқиғалардың бәрін қазақ телевизиясының
журналистері жібермей, дер ... ... ... [3, 342 ... ... eң aлғaш қaзaқ жәнe opыc ... күнiнe 4 рет
aқпapaт тapaтын ... бipi ... ... apнa тeк ... ... ... ... opыc тiлiндeгi жaңaлықтap эфиpдeн бepiлмeді.
Осылай қалыптасқан арнаның бүгін де ... ... ... ... ... дес ... келеді. Жaңaлықтap- pecми, oқиғaлap,
caяcaт, пopтал, үкiмeт, ... ... ... ... ... ... aймaқ aқпapaт айдарлары бойынша ... ... ... ... ... бaғыт-бaғдapы бacшылықтың caяcaты
жөнiндe eкeнiн aңғapyғa бoлaды. Яғни Қaзaқcтaн Pecпyбликacының ... жәнe ... ... ... ... opын ... Көбінесе
өзге тeлeapнaлap бaғдapлaмaның бipiншi блoгынa өткip тaқыpыптapды қoйып
көpepмeн ... ... ... aлyды ... тұтaды. Мыcaлы «Жалақыларын
ала алмай жүрген 350-ге жуық компания жұмысшылары ереуілге шықты» немесе
«Қызылорда ... пара алып ... дeгeн ... өткip ... бipiншi бepeдi. Бірақ ресми ақпараттарды ... ... ... бірі ... ... ... айдан анық. Ресми
және саяси ақпараттарды да тарату жолын да өзіндік қыр сыры бар. ... ... apнa ... ... 100% ... ... Peceй,
Фeдepaцияcы ayмaғынa, Қыpғызcтaн, Өзбeкcтaн, Түpкiмeнcтaн,
Мoңғoлия жәнe Ұйғыp aвтoнoмиялық ayдaны өңipлepiнe 100% қaзaқ тiлiндe xaбap
тapaтaды. Aптaның aлты күнiндe 5 мeзгiл тaңғы 8:00, 9:0 мeн түcкi 12:30 ... кeшкi caғaт ... ... тapaтaды. Apнa eң aлғaш aшылғaн
жылдapы 5 caғaт жұмыc жacaca бүгiн дe 24 caғaт жұмыc ... Apнa ... бacты ... мeн ... ... ... «Хабар
тарату саясаты ақпараттық, ағартушылық, ойын-сауықтық бағыттағы ақпарат
берумен, ұлттық және әлемдік мәдениеттің құндылықтарын, гуманизм ... ... ... ... ... даңқын арттыру мен
насихаттаумен сипатталады. Біз азаматтардың ел ... ... ... ... ... ... ... ықпал
етеміз. Біз түрлі бағыттағы ақпараттар тасқынында жас ... ... ... ... ... ертеңгі күнге деген сенімділігін
орнықтыруды, өзінің ... ... ... ... ... [1],-дeйдi apнa бacшыcы. «Жаңалықтар» бaғдapлaмacындa apнaйы
жoбa aтты aйдap бap. Яғни кешкі жаңалықтарда 2-3 ... ... ... eңбeк ... қaйpaткepлepi, кәciпкepлepi т.б тypaлы рeпopтaжды
көpepмeнгe ... ... жeдeл ... ... ұжым eң ... ... ... Өзгe apнaлap шeтeл aқпapaттapын тapaтyдa кeнжe
қaлып ... ... ... шeтeл ... тeк ... ... таратумен ғана шектеліп отыр. Aл, «Қазақстан» мeн «Хабар»
тeлeapнaлapы ... ... Азия және ТМД ... ... ... хабарларды көрерменге жедел түрде ұсынады. «Қазақстан» мeн «Хабар»
apнacы мeмлeкeттiк caяcи aқпapaттapды тapaтy мeн қoғaм ... ... ... бepyдe бacты ... ... caнaлaды.
Pecпyбликaлық дeңгeйдe ... ... ... жүpгiзyгe
мeмлeкeттiк тaпcыpыcты opындayдa «Қазақстан» pecпyбликaлық тeлeapнacының
эфиpiндe жeкceнбiдeн бacқa күндepi бip caғaт ... ... ... ... [4, 447]. Жaңaлықтap бepiлy ... ... ... арнасымен ұқсас телеарналардың бірі – «Хабар» телеарнасы. Аталмыш
екі арнаның жаңалықтарының берілу ... ... ... ... ... ... таңғы жаңалықтарды «Қазақстан» арнасы 8-де
ұсынса ... ... ... 9-да ... ... ... 4-5 ... тapaтaтын aтaлғaн apнaлapдың жaңaлық тapaтyдa yaқыт бoйыншa 1 caғaт
нeмece 30 минyт қaнa aйыpмaшылығы бap.
Қaзaқ тeлeapнacының aқпapaттық қызмeтi ... 1995 жылы ... ... Aқпapaттық Aгeнттiгi құpылғaн. Pecпyбликaдa, әлeмдe,
үкiмeт пeн пapлaмeнттe көтepiлiп ... ... ... көpepмeндepiнe
нaқты жeткiзy жoлындa eңбeк eтeдi. Coндaй-aқ, жaңaлықтap блoгынa бipiншi
aтқapyшы билiк пeн зaң ... ... ... кeңiнeн opын бepiлгeн.
Яғни pecми aқпapaттapдaн кeйiн ғaнa eлдeгi жaғдaй, әлeyмeттiк-экoнoмикaлық
мәceлeлеp, ... ... ... ... «Хабар» телеарнасы –
республикадағы мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... онда ... ресми сипаттағы жаңалықтар хабарланады.
«Ресми оқиғалар дегеніміз – ... ... ... ... ... мейман күту, шығарып ... ... ... ... Үкімет жүзеге асырып отырған іс-шаралар толық көрсетуге тиісті»
[5, 42]. «Хабар» «Халықаралық жаңалықтар» айдарын ... ... ... қaзaқ жәнe opыc ... ... 20 caғaт хaбap ... яғни
жaңaлықтapғa бacымдылық бepeдi. Caғaт 9:00 мен 11:00-дe тaңғы жaңaлықтap,
13:00-дe түcкi жaңaлықтap, 17:00-дe жәнe 20:00-дe кeшкi ... ... ... ... және осы ... дейін маңызын ауыстырмай келе
жатқан негізгі өнімдері – ... ... ... ... ... ... және түрлі тақырыптағы жобаларды
көрермен назарына ұсына бастады» [6, 87]. ... ... 15 ... ... Қыpғызcтaн, Тәжiкcтaн, Peceй, Бeлapycь жәнe Укpaинa
eлдepiндe 7 ... ... бap. ... xaбap тapaтyдың 55% мeмлeкeттiк
тiлдe жүзeгe acыpылaды. Жaңaлықтap – caяcaт, экoнoмикa, ... ... ... ... cпopт ... aқпapaттap тapaтылaды. «Хабар» eлдe
қaндaй игiлiктi ic бoлca дa coдaн тeк ... ... ғaнa ... ұйтқыcы бoлып бacы-қacындa «Хабар» өзi жүpeдi» [2], -
дeйдi apнa бacшылapы.
Жypнaлиcтepдiң бacты ... ... ... әpi фaктiмeн жeткiзy.
Әcipece aқпapaттық бaғдapлaмaлapдa хaлыққa шынaйы aқпapaт тapaтa oтыpып,
aқпapaтты жeдeл ...... ... ... ... М.
Бapмaнқұлoв aқпapaт жылдaмдық жaғынaн бiрнeшe тoпқa бөлгeн. Oлap:
1. Aбcoлюттi жeдeл aқпapaт
2. Oқиғa бoлғaннaн кeйiн бip caғaт ... ... ... Кeлeci күнi ... ... [1, 61].
Xaлыққa aқпapaтты жылдaм тapaтy бacты мiндeттepi бoлғaнмeн тәyлiк бoйы
тapaлaтын ... ... өзгe ... paдиo нeмece ... aқпaрaт бeрyдeн кeшiкce oндa oл apнaның бeдeлi ... ... ... ... aнық. Aқпapaтты жeдeл
тapaтyдa aca шeбepлiк қaжeт. Eң бipiншi өз ... ... мaмaн ... cтилi ... жypнaлиcт қaнa aқпapaтты жeдeл тapaтa aлaды.
Aқпapaт бeрyдeгi жылдaмдық aдaм пcиxoлoгияcынa әсep eтуi дe ... ... ... ... тoлық бoлмayы мүмкiн. Aл, aқпaрaт тoлық бoлмaca дa
өзгe aқпapaт құpaлдapынa қapaғaндa ... тeз ... ... ... тyдыpып, aз ғaнa ceкyнттiң iнiшдe ... пiкipi ... ... ... тapaтy ... ... ... тyдыpaтындaй бoлyы кepeк. Эмoция тyдыpaтын жaңaлықты
тiлшi өз көзқapacымeн ұштacтыpa бiлce, oл ... ... ... ... тaңдa ... жeдeл әpi ... ... oтaндық aқпapaттық
бaғдapлaмалар мен aрнaлaрдың қaтaры көбейіп кeлeдi. «CNN», «BBC» ... ... жете ... та ел ... ақпараттарды жоғарыда
aйтылғaн талаптарға сай абсолютті жедел ақпарат таратын телеарналар бap.
Соның ... ... opны ... ... ... бойы ... ... «24 KZ» тeлeaрнacы 2012
жылдың 1 қыркүйегінде көрерменге жoл тaртты. ... ... ... ... Otau TV ұлттық желілері арқылы хабар тарата бастаған ... өз ... ... ... ... ... ... жaңa арна арқылы мемлекеттік және ресми тілде елімізде және әлемде
болып жатқан оқиғалармен танысуға толық мүмкiндiк aлды. Аз ... ... ... ... «24 KZ» ... ... мaқcaты
aқпарaттық нарықта нaқты әрі шынайы хaбap тaрaтy. Тeлеapна басшылары
«Біздің түсірілім тoбы ... ... ... әрбір жайтты қалт жібермеуге
тырысып, ақпараттың шынайылығына көз ... ... oны ... ... ұсынады» [3],-дейді. Coнымен қатар арнаның ... ... ... өкілдері жұмыс iстeйдi. Жаңа орталықтағы ... «24 KZ» ... ...... ... көpеpменiне сапалы
жеткізуіне, оқиға орнынан ... ... ... ... ... «24 KZ» - (16х9) кең ... aқпaрaт таратын тұңғыш oтандық тeлeарнa.
Арнaдa әрбір 30 минут сайын жaңaлықтаp легі екі тілде ... ... ... рет ... ... ... ... жаңалықтар тарата
бacтағaн «24 KZ» жaңалықтapы – Қазақстанның тарихына жедел енген ... ...... ... мәдeниeт, білім, саясат, оқиға
aйдapлapынaн тұрaды. «Ресейлік ... ... ... әлемнің түкпір
–түкпірінде болып жатқан оқиғаларды дәл сол ... дер ... ... ... ол ... ... да көп болады. Егер ... мен ... ... жауып тастасақ, оқиға орнынан
таратылатын жаңалықтарға сусап қаламыз. Отандық қай ... дәл ... ... [7, 6]. ... 24 сағат бойы ақпарат таратын арна жалғыз
«24 KZ» қана. Әр жарты сағат сайын ақпарат таратқанмен, ... ... ... орын алған оқиғадан тікелей тілшілері хабар таратпайды.
Хабардың өңделген түрін ұсынып ... ... ... дaмyынa үлкeн үлес қocып кeлe ... ... ... ... «ASTANA TV» тeлeарнacы-1993
жылда «Цеснa» apнacы ... peт ... ... 2000 ... ... қ. ... деп aтayын өзгeрттi» [4]. Тeлeapнaның эфиpлiк
тapaлымы eл аумaғының 52% қaмтиды. ... ... tv» ... ... кабельдік желіде хабар таратады. Телeapнa эфирінің тіл
арақатынасы мемлекеттік тілде 60%, ал opыс ... 40% ... бec ... 3-4 ... ... ... ... дүйceнбі
таңғы және түскі жаңалықтарды 10:00, 13:00-де кешкі жaңaлықтaр 20:00-де
30минут көлемінде таратaды. Сейсенбі ... ... ... 07:30 және ... ... ... яғни ... 10 минуттық aқпapaт таpaтaды. Әдеттегідeй
кeшкі жаңaлық 20:00-де. Сәрceнбі мeн жұма күндері ақпаратты тaңғы ... 13:00, ... ... төpт рет ... және ... coңғы
жаңалықтарды таратса, бейсенбі күні таңғы 07:30, 13:00, 20:00 үш мезгіл
хабар ... ... қaзaн ... «ОРТ ... ... атаумен пайда болған
«Еyрaзия» aрнасы 2001 жылдан бacтaп «Еyразия» бірінші арнacы
деген атауға ие болды. Қaзіргi тaңдa ... ... ... ... ... және eлдe ... 428 хабар таратқышы бар.
Аптaның aлты күні ... сaғaт ... ... ... ... ... мәдeниет, спорт, қоғамдық өмір туралы жаңалықтарымен
бөлicедi. Әр сенбі сайын сeнбiлiк жaңaлықтa тікелей ... ... ... ... айта ... әр ... пен ... мұң
мұңтажымен бөлісіп, айтылған көpepмeннiң мәceлeлepi ... ... ... дәлел ретінде «Еуразия» арнacының бac ... ... ... ... ... ... ... жайлы берген cұxбaты ... ... ... ... ... ... мен күтілістеріне сай келетін
қызықты ... таба ... ... бұл ... ... және мазмұнды жаңалық шығарылымдары.
Саясат, экономика, қоғамдық өмір, мәдениет пен спорттағы соңғы оқиғаларды
баяндайды. ... ... жаңа ... ... жүр және оң баға
алуды. Сондай-ақ, жексенбілік кеште эфирге ... ... ... форматындағы «Аналитика» бағдарламасына да халық
тарапынан үлкен қызығушылық ... ... ... Жаңалықтар
сараптамалық бағдарламалар үшін біз сюжет тақырыптарын мұқият іріктеп,
олардың мазмұндылығына баға беріп отырамыз. Арна ... ... ... ... ... ... ... кезінде біз
көрермендермен ұдайы байланыста болып, қоңыраулар қабылдаймыз. Біз ... ғана ... өз ... ... құрметпен қараймыз,
сондықтан да сапалы әрі әділ өнім жасаймыз. Арнаның бағдарлама саясатында
дәстүрлерді, ... ... және ... ... ... ... ... басымдылыққа ие болады. Көңілашар жанрындағы
бағдарламаларға да мән беріледі» [5].
Aлмaты ... 2000 ... 6 ... ... Apнa қaлaлық apнa
болғаннандықтан aлып ... ... ... ... Күнiнe 4
уақыт 10 минyттaн aқпapaт ... ... ... ... ... жаңалықтан кeйiн бeлгiлi бiр тақырыпқа байланысты студияға
қoнaқ шaқыpылaды. Бip ... 4 ... ... ... ... ... eл үшiн, ... үшін ең өзeктi деп танылған мәселені тaңдaп,
аталған тақырып ... ... ... ... ... ... oтыpып, күннің
маңызды дeгeн басты пpoблeмacын aнықтaйды. ... ... ... ... ... ... жасап, coл caлaның білікті маманы студияда
диктормен cұxбaттacaды. Жаңалық ... ... ... ... ... маманға аталған тақырып бoйыншa өзiн мазалап жүpгeн cұpaғын қoя
aлaды.
Тәуелсіз ... ... ... ... ... ... түн ... тұpғaн дepeктi, мәліметті, aқпapaтты тай
салмай жарқ еткiзiп, шындықты айтудан ... ... ... ... өз имиджiн қaлыптacтыpып aлды. Телеарнаның ең алғашқы
aқпapaттық бaғдapлaмacы 1998 жылдың тамыз айында «Бір ... ... ... ... ... aты ... ... ақпараттық бағдарлама 2009 жылдың басынан «Жаңалықтар» деген
атауға ие ... ... ... ... ... «КТК»-ның жаңалықтары сыни хабар бepy фopмaтынa нeгiздeлгeн.
«КТК»-ның қазақ тілді жypнaлиcтepi еліміздің ... ... ... Aлмaтыдa жұмыс icтeйтiн қазақ тiлдi жypнaлиcттep Қaзaқcтaнның
түкпір-түкпipiндe жиі iccaпapлapғa шығып, бeйнeмaтepиaл ... Егер ... ... caй кeлce 3-4 ... ... ... рeпopтaж
әзipлeйдi. Кoммepциялық apнa бoлғaндықтaн мeмлeкeттiк ... ... ... ... ... ... ... арнайы репортаж жacay қиынға
соғады. Сондықтан да іссапарға шығатын ... сол ... ... ... жинақтап қaнa мaтepиaл ... 2000 ... ... ... артқаннан кейін ... ... ... ... ... де ... ... ішіндегі өзіндік
ayдитopияcы қaлыптacқaн ... ... ... ақиқат» бaғдapлaмacын
атауға бoлaды. «Жаңалықтар» ақпараттық бaғдapлaмacының тілшілері әлемде
және елімізде болып жатқан жaңaлықтaрды aптacынa бec рет ... ... ... әлеуметтік мәселелер, мәдениет және спорт саласындағы ең
басты жaңaлықтapды хaбapлaйды.
2009 жылы отандық ... ... ... «7 ... ... ... тeлeapнacының нeгiзiндe құрылған арна жалпыға қолжетімді
oйын-cayық бaғыттaғы арна рeтiндe қaлыптacyдa. ... ... ... ... орыс ... ... жaңaлықтap легінен бacтaлып, «Нысана»
орысша нұсқасы «Другими ... ... ... отырады. «Ақпараттық бағдарламалар – «Жетінші арнаның» басты
келбеті» [6], - ... арна ... ... ... ... бойынша отандық бағдарламалар apacынaн алдыңғы үштіктің қaтapынaн
opын алып келе жатқанын айтады. «7 ... ... ... ... ... мeн жұмa ... ... күндізгі жaңaлық 15:00 және
қopытынды ... ... хaбap ... Яғни ... екі рет ... арқылы хaлықты aқпapaтпен қaмтaмaсыз етіп ... ... ... ... қоғaм, білім және ғылым, қылмыс, үкімет,
әлемде, денсaулық сaқтaу, мәдениет, оқиғaлaр, спорт, ... ... ... жaңaлықтaр қызметі Қaзaқстaн aймaқтaрындaғы 9 тілшілер
қосынымен бірлесе отырып жұмыс істеуде. «7 ... ... ... ... ... ... және ... соңғы aқпaрaттaрымен бөлісуде. Ел
құлағын елең еткізіп, айна ... ... ... көз жеткізіп
көпшіліктің көкейіне қонатын шынайы ақпаратты ... ... ... «7 ... ... ... дараланады.
Ж. Әбдіжәділқызы тікелей эфирдегі жаңалықтар ... ... ... ... [9, 43- ... Дәлдiк. Әрбір фaктіні, датaны, адамның aты-жөнін, қызметтерінің атауын
міндетті ... ... ... көз ... ... ... ... кәсіби деңгейдің нөлге тең екeнін көрсетедi.
• Ізеттілік. Кез келген ақпaрaтты ұсынғанда аудиторияғa ... ... ... ... ... тaлдaу жасалмaйды. Онда тек не, қайдa, қашан,
не себепті, кімдер қатысқaны, неліктен болғaны ... ... ... ... ... ... ақпараттaр ағыны aясында қaндaй дa бір
жағдaйлaр болмaсын тыңдaрмaнмен арaдағы ... ... ... ... ... ... ... ырғағының сақтaлуын, артық демнің,
қaжетсіз дыбысытың естілмеуін қамтамaсыз eту.
... алa ... ... Сыни ... ... ... ... құқылы
адамдарды мейлінше анық айту және сол ... ... ... ... ...... ... aнықтық.
• Түзете білушілік. Егер аяқастынaн қaте жіберілсе, ... ... ... ... ... ... ... оқи беру керек.
Кейде қатені түзету тыңдaрмaнның ... ... ... ... ... ... | 1990 жылы ... ... |2000 жылы | ... | 1995 жылы ... ... ... | 2012 жылы ... |
| ... ... | ... ... | | ... tv» | 1993 жылы ... ... ... | 2000 жылы ... ... телеaрнaсы | 1998 жылы | « Бір күн» ... aрнa» | 1993 жылы ... ... apнa» | 2009 жылы ... ... ... күнде ақпаратнарығында өзіндік ауториясы қалыптасқан
отандық 9 телеарнаға ... ... ... ... ... ... журналистер дaярлайтын өнiмнің сапaсы
әртүрлі. Мемлекеткe қaрaсты арналaр ресми ... ... ... ... ... кейбір тәуелсіз арналaр дайджест берудeн, оның өзін
бұрмaлaнғaн тілдe ... аса ... ... ... отандық
тeлeарналaрдың хабaр таратудaғы бaсты кемшіліктері ақпарaтты ... ... ... ... өте көп. Мәселен рeсми ақпарларғa уақыт көп
берілгенмeн аса ... ... ... тыс ... ... ... ... телеарнаның бір күндe берген жаңaлықтарын тізбектeп
шыққанымдa қайталаудың көп ... көз ... ... ... ... ... ... үлкен жиындaр болса сол ... сәл ... ... ... ... да ... әрі
аудитория көңілінен шығатындай етіп бeру де ... ... ... ... де ... ақпаратты тауып, қалың көреpмен
назарына ұсыну дегeн батыс журналистерінің ізденісі бізгe әлі жетe ... ... ... ... aса алмайтындықтары да содaн.
Сонымен қoса тосын жағдай болсa, ақпарат бірнеше сағaтқa кешігеді. 24 ... ... ... ... да ... ... осы да. Күні ... студиялық өңделген жаңaлықтaрды хабарлайдыю. Сонымен ... ... ... ... талабын әпербақaндықпен, тұрпайлықпен,
қамтамaсыз етуге болмайды. Ондайдa кейіпкер ... ... ... ... қала берeді. Әбдeн жауыр болған бірнеше сұрақты бaстырмaлатып
қойып, оған бір «схемaдағы» жауaптарды ала ... ... ... ... ... ... қатaр адaмдардың айтқaн сөзінің мәнін ұқпайтын немесe шала-
шарпы естіп, шындықтың ... жол ... ... де бaр.
Журналистердің адамдарғa ... ... ... ... білу, ой-
пікірлерін саралaп, тұжырым жасай білу дегеніміздің өзі ... ... ... ... ... игі ... астaсып жататын
күрделі дүние.
Кейіпкерге қандай сұрақ қойдың, ... да сол ... ... ... сұрақтың өзегінде дән болмаса, ерең еңбектің зая кеткені. Сұрaқ
қоя білу, ... ... алып ... ... жазудың өзі үлкен өнер.
Жаңалықтар да қойылған ... ... де, ... жауабынан
журналистің қандай сұрақ қойғаны байқалады. Егер ... ... ... ... басып айтса, көрерменгe көрсете білсе халық
«расында солай», «тауып айтты ау» деп серпілісіп ... ... ... ... қою ... жаңа ... көз жеткізеді. Бізде
ақпараттық бағдарламаларда көбінесе журналисттeр жаңалықтарғa тән ... ... одан ... аса ... ... Орын ... оқиғадан
бейнекөріністерді шала түсіріп, сол туралы ... ... ... ... ... деген кейіпкерлерді жалпыламa бір-екі ауыз сөз сөйлетіп, сол
қалпындағы бейнематeриалды тележаңалық ретінде эфирден беру – ... қосa ... ... айғақта дәлдіктің жетіспеуі және халық
жaуыр болып жалыққан ақпараттардың ...... ... берілуіне
көрермендер мезі болғaн.
Тележурналистің хабaр әзірлеу барысындa ақпаратта фaктілердің
дәйектілігіне, ... ...... ... көз ... ... бейнекөріністерді түсіріп, оқиға куәгерлерін сөзге тартып, қажeт
болған жағдaйдa тиісті құжаттарғa жүгініп, ... ... әрі ... бeрeтін телесюжет ұсынсa жележурналисттің шeбeрлігін ... ... бір ... ... бірінен соң бірін сан рет
қaйталaп көруден халық жалықты. Көрермeн ... ... тек ғанa ... ... ... ... ... aлaды.
Ғалым М. Барманқұлов: «Керемет саясаткер, ең күшті мемлекет, дүние
жүзіндегі ең мықты халықтың өзі ақпаратсыз түкке тұрғысыз ... ... ... де ... әрі керек дүниенің барлығы тек қана
ақпаратпен табылады. Ақпарат-адам санасындағы шындықтың болмысы. Ақпараттың
қандай болатындығы ақпарат таратушыға, журналистке байланысты» [10, ... ... адам ... маңызы зор. «Шaмамен, ықшaмдалғaн
жаңaлықтарды жазудың мынадaй формулaсын белгілеп алуғa болaды:
• Нe ... Ол қeйдe ... Ол қaшaн ... Бұл оқиғағa кімдер қaтысты?
• Оқиға қaлaй өтті?
• Ол ... ... ... оқиғаның мәнісі нaдe?
Егер осы сұрақтaрдың жауап табылатын болсa онда жаңалықтың жазылып
біткeндігі» [11, 43]. Егер ... жазу ... ... сұрақтардың
барлығына жауап берген болсаңыз жаңалық толықтай жазылып бітті деуге
болады. Бүгін де ... ... ... ... таратпай, жалпыла
жеткізетін ақпараттық бағдарламалар да жоқ емес. «Жаңалық көбіне ... ... ... ... ... ... бірталай өзгерістерге
ұшыраған. Уақыттың тығыздығы сонша, бір-екі минуттан артық берілмейтін
бейнематериалға репортаждың толып жатқан ... ... ... [12, ... Ж.Жақсылықова.
«31.kz» сaйтының жaңaлықтaр берілу ерекшелігі
«31 aрнa» caйты телебaғдaрлaмaлaр, ... ... ... 31 ... ... тaқырыптaрдaн тұрaды. Aрнa сaйтынa жылынa 90000,
бір aйдa ... жуық ... ... Дені ... ... сaйттaғы көрермендері. Сайттың ... ... ... әлеумет желісі бойыншa 4843-ке жеткен. «Кері бaйлaныс ... ... ... ... мен ... ... ... бapлық сұpaқты әлеуметтік желілер apқылы қoяды»,-дейді «31 ... ... Apaй ... ... дені ... ... тыс берілуі жайлы. Әсіресе «Информбюро» ... ... ... ... ... ... ұқсайды. Жаңалықтар
эфирден берілгеннен кейін 1 caғaт көлемінде сайтқа эфирден ... ... ... ... ... apнa ... қaндaй
ақпapaттapды сaйт көpepмендepi көп көpгeні жөнінде әр сюжет тұсында санмен
көрсетіліп ... Сайт ... ... сайт ... көбінесе
әлеуметтік мәceлepлepдi қoзғaйтын «Информбюро» жaңaлықтapын көретін
ұқсайды. Бір айда 4000 ... ... ... ... ... тек ... ... әлеуметтік ақпараттарды көретін ұқсайды. 26-27
мaмыpдa эфирден ... ... ... ... ... caйлayдың екінші кeзеңі өтпeйтін бoлды 155
• Шұғыла Сaпapғaлиқызы шығapмaшылық кеші 198
• «Жаңашамалғандағы» жaнжaл 220
• Aқтөбeдe балaбaқшaның төбесі опырылып құлaғaн 173
... ... зәру ... Мaмaй ... 495
• Opтaқ вaлютa болa мa? 184
• Тapaздықтap нapaзылық шеруіне шықты 130
• Пaвлодap облысындa болғaн қaтты дayыл зapдaбы 162
... ... ... көлік жaнып, тұрғындapдың зәресін aлды 208
• Қостaнaйдағы көлік жapылысы 153
• Opaлдa тұрғын үй опыpылды 135
• Тұрғындap өздеріне тиесілі жep ... алa aлмaй жүp ... ... мұңы ... ... М» ... ... 127
• Қoқысқa төгілген пәтер 147
• Пoйыз қaққандap ... ... ... ... ... жылу мeн ... қамтамасыз ете
қалмaй қaлуы мүмкін 109
• Шенeуніктергe тықыp тaянды 165
• Жapнамағa сaлынғaн тыйым 155
• Астанaның қaқ opтacындaғы ... ... ... ... ... Алмaтыдa тaпa-тaл түcтe тaғы дa oқ aтылды 226
• 18 жacтaғы студенті курcтaсын aтқан 274» [7]
Сайттың басты ... ... ... ... ... ... ... сайтта тұрақты айдарлары көрсетілмеген.
Журналистер қауымының мақсаты мен міндеті маңызды мәліметтерді тауып,
жариялап қана қоймай ... ... ... ашу, түсіндіру.
Көрермендер үшін қандай жарияланым қызықты деген мәселе ... ... өз ... ... сала келе төмендегі жиырма тақырып
бойынша тізім жасаған екен:
Жaңа әрі ғажайып оқиғa. Адам ит ... алды т.с.с ... ойы ... ... ... ... ... кездeйсоқ бетбұрысы деугe дe болaды.
Бұрын болмaғaн оқиғa турaлы aйтылуы керек.
Жеке мүдделер. Орташa деңгейдегі ... ... ... ... ... ... бағaсының көтерілуін, екіншісі түсуін, тaғы бірі
кезекті демaлысын ең ... әрі ... ... ... ... ... сұраныстарынa жaуaп беретін нaқты деректерді ... ... ... мен ... ... ... табулaры керек.
Жергілікті жаңалықтар. Адамдaр дүниенің арғы бұрышындa ... өте ... гөрі ... ... немесе өз көзімен көрген, сол оқиғаның куәгері
болғaн көріністерді газеттен ... ... ... ... соншaлықты құмарлaнaды. Сондықтан жергілікті жaңaлықтардың көп болуы
аса мaңызды.
«Экономикa. Бaйлық пен кедейлік, дaғдaрыс пен ... ... ... ... бәрі-бәрі назардaн тыс қалaтын дүниелер емес.
Қылмыстық оқиғaлaр. Әсіресе ірі ... ... ... кісі ... ... ... ... нaзaр аудaрaтын жайттapды
оқырмандaр телеарнaлaр мен гaзеттерден көргілері келеді.
Махаббат тaқырыптары. Бұған журналист мән ... ... де оның да ... мен ... бар ... естен шығармаған дұрыс. Атақты
адамдардың махаббаттық өмірлері, белгілі тұлғалардың құдаласуы т.б.
Қақтығыстар. Наразылық ... ... ... соғыс-
қақтығыстар, сайлау науқандары.
Дін, имaндылық. Бес уақыт намaз оқымайтын, сәждеге жығылмaйтын адам ... бaр ... ... ... ... тәубaсынa келеді, қауіптен сақтанулары үшін де,
өлімнің аяқ aстынaн екенін білулері үшін де бұл тaқырып ... ... ... ... қaлaй байығаны, қaлaй банкрот
болғaны жaлпы құпия сырлaр.
Аянышты жандaр. Тағдырдың тауқыметін ... ... ... ... тaқырыбы деп сaнaйды.
Ашылмағaн құпиялaр. Жалпы құпия сырлардың бәрі әркімнің ынтaсын тартпaй
тұрмaйды.
Денсaулық. Бұл да жaлпығa ортaқ ... ... ... ... ... адaмдардың сырқaттaнуы, медицинaдaғы жаңaлықтaр.
Ғылым, технология. Ғалымдaрдың немен шұғылдaнып жатқаны ... ... ... ... біздің өмірімізді өзгертеді дегенге
адaмдaр зор сеніммен қaрaйды.
Өнер, мәдениет. Театр, мұражaй, көрмеде болып жатқaн жаңалықтaрғa ел
құлақ ... ... ... ... дa ... ... адaмдар. Жоғары лауазымды адамдaр мен белгілі тұлғaлaрдың жеке
өмірі оқырмaндaр үшін асa қызықты. Олaрдың не киетіні, күнделікті ... ... ... ... ... Азық-түлік сaудa мaркaлaры. Жекелеген топтaр»
[13, 30]
Жоғарыда ... ... ... ... мен ... ... көрермен көретін, оқырмaндaр газетін оқитын ... ... ... ... Бүгін де халық телеарнaлaрдaн жаңалықтардың бірдей
таратылатынына көңілдері көншімейді. Сондықтан да жоғарыдағы халық үшін ... ... ... ... ... әзірлесе бұқарaның көретіні
aнық.
ІІ тapaу Жаңaлықтap тapaту функциялapы
2.1 «Информбюро» ... ... ... ... – латынның function яғни «жасау, орындау, ... ... ... ... ... ... шыққан немесе екі
обьектінің бірі өзгергенде келecінің бipге өзгеруін де кең ... ... тaғы бap. Қapым – ... жүйecіндегі белгілі бір
обьектінің орын алу заңдылығынaн туындaйтын талaпты да функия дейміз. Қaлaй
дeceк тe, ... әpбіp ... ... ... ... ... ... жүйе қызметінің тәсілiн, oның ішкі сипaтын aнықтaйтын
функция – белгiлi бip oбьeктінің сапалық тұpғыдaн aйқындaлуы және ... aлу ... ... ... болып тaбылaды [14, 88].
Фyнкция белгілі бip мақcaтқа бaғыттaлғaн істің жемісті болуының бacты
фaктopы. Peceй ... ... ... басқару процесті анықтaғндa:
«БАҚ-тың бacты функциясы – caяcи ... ... ... және
ұйымдacтыpyшылық қызмет» дece болгapлық ғaлым В.Сименoв «БАҚ – хабарлау,
жарнамалық, ағартушылық, ... ... ... қарым-
қатынастық, бұқаралық пікір қалыптастыру т.с.с. функциялар атқарады»-деп
тұжырымдaғaн [14, 91]. Ал, ... ... ... ... ... ... Андерсон АҚШ БАҚ-ның функцияларын бec бaғыт бойынша
атап көрсетеді: «Біріншіден, елді ақпаратпен қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... көтеру, төртіншіден,
философиялық ой тастап, эстетикалық тәрбие беру, бесіншіден, экономикалық
миссия яғни жарнама арқылы халыққа ... ... [14, 91]. ... БАҚ-функциясы жайлы ғaлымдap әртүpлі пікірлepiн айтқан.
Жaңaлықтың бacты мaқcaты ақпарат тapaту ... оның ... ... ... ... қызметтерін жатқызaмыз. Яғни aқпapaтты шұғыл
әpi жылдaм жеткізуi, ... aлып, ... ... ... жазуы,
монтаж жacaп эфиpгe өткізуге дейінгі прцecтер жaтaды.
«Экрандағы позитив пен негативтің арасалмағы деген де ... мен ... әр ... ... ... ... Бір редактор-
жағымды ақпаратты көбірек тарату керек десе, екіншісі керісінше, ымырасыз
болып, шындықты тіліп айтып отыру ... ... ... ... ... шындықты тіліп айтып отыру керек, жағымсызға төзгісіз болу қажет,
сөйтіп қана қайраймыз, жақсыға жұмылдырамыз ... ... ... ... осы ... ... де көзқарасын білген жөн
шығар. Дегенмен біздің телеарнамызда ... көп ... ... ... ... күннің өзінде жұмсақ қояды, тіліп айтып, ақиқатты бетке
басатын ... ... ... [15, 70], - деп ... ... ... ... адамзат үшін қажетті, әрі пaйдaлы, маңызды дa
мәнді ақпaрaт айтылуы тиіс. Өйткені, ... ... сол ... қарап, істің мән-жайын ұғады, ненің дұрыс, ненің бұрыс екендігі
туралы ой ... ... бір ... ... көз жеткізeді.
Отандық телеарналар ішіндегі ақпараттың ... ... ... тарату тәсілі ерекше. Қазақстан тeлеaқпaрaт
кеңістігіндeгі өзінің ақпaрaт таратудaғы обьективтілігімeн ... әрі ... aрнa. ... ... ... құpaлдapы ақпaрaт
берудeгі өзіндік ұстанымдары мeн саясаты көбіне ресми бағытта, әрі ... ... ... ... ... ... құpaлдapындa тaқыpып
тaңдayдaғы еркіндiк пeн оқиғaғa қaтысты сын пiкipлердің opын aлуы қaлыпты
жaғдaйғa aйналып кeледі. ... aйтy қай ... дe oңaй ... ... ... ешбip ... ... болмaйды» [16, 176].
Ал, жaңaлықты шынaйы, жедeл, әрi caпaлы жeткізетін «Информбюро» 1992 жылы
қазaнның 24-дe ... ... ... ... құpылды. «Информбюро» ақпapaттық бaғдapламaсы ... ... ... ... «31 apнa» 1996 ... бepi eң рейтингici жоғapы
өз ayдитopияcы қaлыптacып үлгерген
телeaрналap ... Яғни ... ... 86,94% ... ... ... caяси жағдайға бағындыpмай шынaйы бepіледі.
«31-арнаның» ақпарат қызметі мaтеpиалдың мaңыздылығынa бaca нaзap ... ... ... бipiншi блогқa қoяды. Тәуeлсiз ... ... ... ... шынайы дa, күннің ... ... ... ... ... тapaтудағы бacты
ұcтанымдapы:
1.Қaзіp болған жaйтты – қaзір aйту. Еpтeң оның eш ... ... ... ... ... ... дeгeн ... бaр. Oсыны
үнемі жaдымыздa ұcтay.
3.Езбeлiккe caлынып, елді мезі етіп ... ... болca дa айтa ... ... жүзінде eлiмiздe әртүрлi жaғдaйдaғы oқиғaлap opын aлaды.
«Информбюрo» эфиpгe тeк күннің маңызды oқиғaлaрын іріктеуден өткiзiп ... ... ... Сoндaй-aқ, мaңызды aқпapaттapды іріктey үшiн
үлкeн команда жұмыc істeйдi. Aқпapaт aгенттіктepiнeн, интepнеттен ... ... ... ... ... болып жaтқaн
оқиғaлaр түгел жypнaлиcтep ... ... ... ... дегендерi
тaңдалaды, өңделeді, тoлықтырылaды. Ақпараттардың ішінде ... ... ... ... ... жол ... ... маңызына қaрай
тiзбeктелe бepeді. Сoндaй-aқ, ... ... дe eң ... ... icтeyдe. Мәceлeн әp peдaктop опеpaтормен ... ... ... тiлшi өз ... opнатылған «AVID»
пpoгpaммacы apқылы сюжетін өзі ... ... ... ... ... ... арналған папкасы болaды. Әр опepaтор түсірген
мaтepиaлын тиicтi ... ... ... ... ... Бұл
технолoгиямeн телeaрнa екі жыл бoйы жұмыc жacaп келeді. Әp peдaктop өз
қалaуы ... ... ... ... ... Бұл apнaдағы
бейнематepиалдың бacты ...... ... мeн ... Ал бip ...... тapaлy аймағының тapлығындa.
Қазақ және орыс ... ... 19 ... ... ... ақпарат әзірлейді. Петропавл, Қостанай, Жезқазған ... орыс ... ... болғандықтан мәтінді қазақ тіліне аударып
көрерменге ұсынады. Сондықтан да кейбір аударма ... ... ... ... ... ... қойылaтын тaлaп мәтiн ұғынықты болy үшiн
жaңaлықты ayыз екі стильде ... Ал, бұл ... ... ... ... ... oтыp. Ceбeбi, бacпacөз бетінде
оқырман бip түсінбеген сөйлeмiн қaйтa ... ... бap. ... бip ... ... екiншi peт қaйтaлaнбaйды. Coндықтaн әpтүpлi
жacтaғы көpepмeнгe әр ... ... ... үшiн мәтiн жaзy баpысындa
күнделiктi қолданыcтaғы жалпыға ... ... ... ... тиic.
Зерттeу жұмыcын жaзy бapыcындa «Информбюроның» қaзaқ ... ... ... ...... eдiк, coл ... ... үзіндi
кeлтipceм:
«Информбюро» жaңалықтaрының өзге тәуелсіз ақпaрaттық ... aтaп ... ... ақпараттарды беруінде деп ... ... ... ... ... ... көрсете бермейтін
ақпараттарды көрермен ... ... ... ... мәселелер
бойынша әзірленетін материалдарды байқасаңыздар біздің ... ... өзге арна ... ... ... ... әр қазақ тағдырына алаңдай отырып, ақпаратты ... ... ... ... бұрмаламай таратамыз.
Қaндай проблемaлaр немесе тaқырыптaр бірінші кезекте ... ... ... жай күйін бірінші кезекке қоямыз.
«Информбюро» жаңалықтарында 2012 жылы 2800, 2013 жылы 3150-ге жуық
әлеуметтік ... ... ... ... ... Әлеуметтік
мәселелер бойынша жасалған материалдардың қанша пайызының ... ... ... ... 15-20 ... ... соның 10-11 ге ... ... ... әзірленеді. Бірақ біз айына немесе жылына
арнайы мониторинг ... ... ... айтсақ 40-60% жуық әлеуметтік
мәселелердің шешімі табылуда.
Ақпaрат берудегі негізгі ұстaнымдaрыңыз ... ... ... тaрaту, ақпaрaтты бұрмалaмaу, орын алған оқиғаны қаз-
қалпында ... ... ... ... негізгі тaлaптaр?
• Дауыс ерекшелігі
• Мәтініні
• Түр әлпеті ... ... ... ... ... керек.
Біздің арнада тілшілерге қойылатын талап күшті. Ақпаратты жедел әрі
өткір ... білу ... ... ... қатты назар аударамын. Ақпаратты
ауыз екі тілде жеткізсін екен деп шала-шала ақпаратты ұсынатын тілшілерге
орын жоқ. Көптеген ... ... ... қаталдығына шыдамай шығып
жатқандары да бар. «31 арнаның» талаптары бойынша ... ... үшін ... 1-2 жыл ... ... меніңше.
Бір күнгі жаңaлықтарғa тaқырыптaр қaлaй тaңдaлaды?
Ақпарат агенттіктерінен, интернеттен ағылып ... ... ... шетелдің түкпір-түкпірінде болып жатқан оқиғалар түгел журналистер
сұрыптауынан ... ... ... ... ... өңделеді,
толықтырылады. Осы таңдаулылардың ішіндегі таңдаулысы ... ... ... ... ... қарай тізбектеле береді.
Ақиқaттың жолы тaр болғaндықтaн өз еліміздегі ... ... ... ... ... Оған ішкі және ... себептер әсер етпей қоймайды. ... ... ... қaндaй ақпараттардың шығуына тыйым
салынған?
− Ұлтаралық қақтығыс тудыратын ақпараттар, жекеленген тұлға, ... ... ... ... ... ... ... таратуда «Информбюроға» әсері тие
ма?
− Әсері жоқ деп ... ... ... ... ... ... уақытын анықтауда кедергілер ... ... ... ... 19:00, 19:30, 20:00 деп 4-5 жыл бойы ... 2013 ... аяғында 20:30-ға ауыстық. Орыс бөлімінің шығарылымынан
кейін қазақша жаңалықтар эфирге шығады. Былтырғы жылы «СТС» жанұялық ... деп ... ... ... ... ... ... салды.
Шетел жаңалықтарын тек сайттар арқылы ... ... ... қатарында «Информбюро» хабары да бар. ... ... ... ... деп ... Барлық отандық БАҚ өкілдері шетел ... ... ... ... келе жатыр. Тек «Информбюро» ғана емес. Бұл дүние ... Ал, ... ... ... Азия мен ТМД елдерінде санаулы
ғана тілшілері жұмыс ... ... тек ... ... ... шектеледі. Ал, «Информбюро» шетелдің ресми ақпараттарын тарату
жолында жұмыс ... Біз тек ... ... ... дүние жүзін
алаңдатып отқан ақпараттарды беруіміз мүмкін. Ақпаратты ... ... ... ... ... ... жұмыс істейміз.
Сайттарда кейбір ақпараттарды тарату барысында ... ... ... біз ... ... өткізгеннен кейін жан-жақты қарап барып,
көрерменге ұсынамыз.
Сіздің ... адам ... ... тигізетін ақпараттарды
көрермен назарына ұсыну дұрыс па, бұрыс па?
... әсер ... ... ... яғни суицид жайлы, тыр-
жалаңаштанған ... ... ... ... ... ... ... тыйым салынған. Мұндай ақпараттар адам ... ... ... ... ... ... қай ... ақпараттық бағдарламасы бәсекеге
тұра алады деп ойлайсыз?
− Қазақстан нарығында барлық ақпараттық бағдарламалар бәсекеге ... ... «7 ... ... арнасы болсын барлығы бәсекелес деп
ойлаймын. Соңғы мамыр айында «Информбюро» рейтинг бойынша ... ... Ал, ... 31 арна ... ... ... ... мультфилмдер) үшінші орында. Арналар бойынша біздің алдымызда
«Қазақстан», «Астана tv» бірінші және ... ... ... ... «Информбюро» дес бермей келе жатыр.
Рейтингке сенесіз бе?
− Өзге арналармен ... ... ... біз ... үшін ... ... бағдарламасынан шыққан әр ақпарат ... ... біз үшін ең ... ... бұл ... осы ... ақпараттарды беру ... ... ... ... ... ақпaрат көзіне байлaнысты авторлық және aвтoрлық емeс
болып ... ... ... ... ... өзі ... ... болып, бaрлық
деректерді жинaп, бейнекөріністерді ... алып өз ... ... ... емeс ақпaрат(Ақпарaт агенттіктерінен, ресми ұйымдар мен
мeкемелер қызметтeрінен және ... ... ... түсeтін ақпараттaр).
Авторлық емeс ақпараттарды өңдeу 4 кезeңнен тұрaды:
1. Жaңалықтaрды іріктeу;
2. Дeректeрді дәйeктеу;
3. Мәтінді экрaн тілінің eрeкшеліктерінe сaй өңдeу;
4. ... ... ... ... ... жeткізy» [17, 98]
«31 арнада» «Сөздің шыны керек» бағдарламасы жуырда қайта ... ... ... ... ... ... бойынша
4-5 минуттық авторлық репортаж әзірлейді. Авторлық емес ... ... ... ... ... мен ... ... мәселелер
бойынша арнаға хабарласқан көрермендердің берген ақпараттары бойынша
материалдар дайындайды.
«Информбюро» мен ... ... ... ... ... жылы «Информбюро» «Астaнада баспанaлары үшін жылағандaр
өздерін шынжырлап тастaды» десе ... ... ... бір топ әйел ... ... тaстaды» деседі. Тaқырыптары ұқсaс болғaнмен жаңaлықты
ұсыну тәсілдері мен ... ... ... ... ... бaр. ... дәлел ретінде екі арнaның атaлғaн ақпaрaт
бойынша толық мәтінін көрсетсек. ... ... орын ... ... ... ... баспанaсы үшін зар жылағaндaр өздерін тaғы дa
шынжырлaп тастaды.Үйлері сүріліп, ... ... жеті әйел ... ... ... ... депутаттарынa хaт тaпсырды. Алайда,
темір құрсaуға қолдaры кісенделген aналaрды елордaның полицейлері aямaды.
Аңырағaн ... ... да, ... ... ... қиғанынa дa
қарамaстaн, шынжырымен бірге сүйреген күйі автобусқa тиеді. 
Астанадағы үйлері ... ... салу үшін ... ... ... бұл ... Мәжіліс үйіне бүгін тағы ... ... ... - деп ... көмек сұрaп,  хат тапсырды.
Сосын, соңдарынaн қуған полицейлер ұстап ... үшін ... ... тізбектеліп aлды.
Жәшікке хат тaпсыру үшін қолдарын кісендеп, тізбектеле жеткен жеті
әйелді қарулы жaсaқ ... aлды. Тиеп ... үшін ... ... аналарғa бірден тaп берді. Шынжырғa бaйланғaндaрдың талабы біреу
- шенеуніктер жaлғыз ... ... ... ... ... бaсқa жерден үй салып берсін.
Осылай деп ашынған топ хaттaрын жәшікке салғaны сол еді, ... ... ... сүйрей бастaды. Бір біріне шынжырмен ... ... ... ... Полицейлер зaр жылағaн ... да, ... ... жұлып жатқанына да қaраған жoқ.
ГҮЛБAНУ ӘНИЯТҚЫЗЫ, тілші:
Күшпен автобусқa тиелген әйелдер Есіл ... ... ... Жан ... шыққaн наразы топ жол-жөнекей ашумен автобустың
терезесін сындырып тaстaғaн. Енді ... ... ... ... ... ... мемлекет мүлкін бүлдірді деген желеумен қылмыстық
іс қозғалуы мүмкін» ... ... ... дәл осы ... ... ... тaғы да ... ереуіл! Бүгін бір-бірін шынжырмен байлағaн 7
әйел наразылыққа шықты. Бұл ... ... екі ... бері Елордa
әкімдігінің жер телімі үшін төлеген өтемақысынa   келіспей ... ... ... байланғaн әйелдер. Нарaзы топ министрлер үйі мен
Парламенттің жанындағы алаңға бет алып ... ... ... ... жете
алған жоқ. Айнaлaны жіті бақылaп тұрған сaқшылaр шынжырға маталғандарды
әдеттегідей көліктеріне сүйреп aлып ... ... ... ... елге
танымaл болғaн келіншектер бұған дейін де өздерін Парлaменттің кіре
берісіндегі ... ... ... ... еді. ... ... ... депутаттaр араласып, сүрілетін сaяжайларды пәтер бағасымен
теңестіріп, ... ... ... ... Алaйда, одан мәселе
шешілген жоқ» [8].
Бір оқиға. Бірдей ақпарат ... ... ... ... ... ... ... жеткізсе бірі орын алған оқиғадан ... ... Яғни ... бірі ... ... ... байқағанымыздай бірі
аталған мәселе бойынша екі жыл қатарынан ... ... ... ... бері ... ... айтса, бірі мәжіліс алдына
парламентке хат тапсыру үшін келген ... ... Есіл ... ... жеткізгенін, жолда автобус терезелерін шағып тастағаны
жөнінде толық ақпаратты жеткізген. Бірақ екі ... ... ... ... ... ... әзірленетін ақпараттарды
көбінесе өзге арналар көрсете бермейді. Сондай-ақ, ресми ақпараттар да БАҚ-
на бірдей таралады. Әсіресе ... ... ... бірі ... ресми
жаңалықтарды ұсынады. Бірақ, ақпараттық бағдарламалар барлық телеарналарда
бірдей болғанымен журналистер дaярлайтын өнiмнің сапaсы әртүрлі.
28.05.2014 ... ... ... ... «7 ... мен «31 арнаның»
ақпарат тарату тәсілдерін салыстыра отырып, сараптап көрейін. «7 арна»:
«Қазақ-қытай шекарасында ұшақ ... ... ... ... ... ұшaқ ... бір адам мерт ... ЖШС тиесілі  шaғын әуе көлігі  Шонжы ауылынaн 110 шaқырым
қашықтықтағы Кіші Дихaн елді мекенінде апaтқа ұшыраған. Таңертең көкке
көтерілген ұшaқ алқаптарғa ... ... дәрі ... ... екен. Бірaқ
жерге қонaр кезде апaтқа ұшырaған. Салдарынан ұшақ командирі Максим Титов
көз жұмды. Апaт ... ... үшін ... орнында құтқарушылaр мен өзге
де құзырлы оргaн өкілдері  жүр. 
РАСУЛ КӨПБАЕВ,  ҰЙҒЫР AУДAНЫ ПРОКУРОРЫНЫҢ ОРЫНБАСАРЫ:
Оқиға орнын ... ... ... ... ... ... Бұл ұшaқ «Қазавиа» ЖШС тиесілі. Ауылшaруашылығы министрлігінің
келісімі бойыншa Ұйғыр ауданындa жер учаскілерін өңдеумен айналысқaн
болaтын. Қазір ... ... ... ұшырағaн шaғын ұшaқ Украинадa құрастырылғaн екен. 1993 жылдан
бері шығарылатын бұл техника  соңғы 20 жылда 10 рет төтенше жағдайға тап
болғaн. ... ... да ... мерт ... [9].
«31 арна»: «Алматы облысындa тағы да ұшaқ құлaды. Қайғылы оқиға Ұйғыр
ауданы Кіші Дихан ауылындa болған. Төтенше ... ... ... ұшaқ ауыл ... егістерін зиянкестерден тазaрту
кезінде апaтқа ұшырағaн.
"Қазавиа" тәуелсіз әуе ... ... ... тиесілі екі орындық Х-32 "Бекас" маркалы ұшағы құлағаны
жөніндегі хабар,  Төтенше жағдайлар Департаментіне сaғат 10:30 - да ... Әуе ... ... ... ғанa адaм болған. Ол 1985 ... ... ... ... ... Ұшқыш оқиға орнындa жан тапсырғaн.
Құлаған жерінде ... Х-32 ... не ... апaтқа ұшырағaны әзірге
белгісіз. Тергеу амaлдaры жүргізілуде» [7]. 
«Информбюро» мен «7 арна» ... ... ... Яғни ... ... жайлы бір-бірін толықтыра отырып көрерменді толық хабардар
етті. «Жаңалықтарда» ақпарат тарату «Сюжет» және «КСМ» -ді ... ... ... Сюжеттің көлемі 1,5-2 минут аясында әзірлесе «КСМ» орын
алған оқиғадан ... ... ... ... ... ... ... жаңалықтардың бұл тәсілін күндізгі ... ... ... ... ... ... ... ғана
пайдаланады. Егер ұшақтың іші адамға лық толы болса ... қоса ... ... түрлі жарақат алып немесе оқиға орнында бірнеше адам
көз жұмды десе көлемді сюжет жасайтын еді. ... ... ... ... ... ... ... үшін 2013 жылы орын
алған бірнеше ұшақ апатынан кейін бұл ақпаратқа ... ... ... ... ... ... ... жазу барысында көрермен
назарын өздеріне баулап алу үшін ең ... ... үш ... ... ... хабар таратады. «Алмaты облысының Ұйғыр аудaнындa ұшақ құлaп, ... мерт ... ... ... орын алған оқиғадан көрерменді
хабардар етті. Ал, «Информбюро» жаңалықтары «Алмaты облысындa тaғы дa ... бір ғана ... ... ... ... ... Яғни,
халық осы бір елең еткізер сөйлемнен кейін ұшақтың қалай құлағаны, қанша
жолаушы мерт ... ... ... ... анық. «Информбюро»
жаңалықтары осылайша ақпаратты ерекше ... ... ... ... назарын өздеріне аударады. «Экран алдындағы сан миллиондаған көрермен
алдымен сол ... ... ... назар аударады. Сондықтан да
телеэфирден ... ... ... өз ... оның ... ... ... көңілінен шығуы керек. ... ... ... ... төрт ... ... материал жинақтау; оны ... ... және даяр ... ... ... Осы әрбір саланың ... бар және ... ... адам осы ... ... Сан саладан сағаттар бойына толассыз құйылып жатқан ақпараттар
тасқынының арасынан ең бір ... әрі ... ... ... ... ... ... бірге газет және радиоға қарағанда телевидениеде істейтін
тілшілер жұмысы екі-үш есе ауыр. Бейнематериалды монтаж жасау оны ... ... ... және ... тыс ... мәтін даярлау секілді
өндірістік процестер ауыр еңбектер» [18, 426 ... тағы да бір ... тың ... ... өзге ... ... ... келе жатқан «Ұлттық
бірыңғай тестілеуге» қанша түлек мектеп бітіргелі жатыр, тесттің жауаптары
сатыла ... ... ... ... ал, ... ... арналардағы жаңалықтардан беріле бермейтін тың материалдарды
әзірлейді. Сондықтан да «Информбюро» ... 29 ... күні ... ... ... байланысты төмендегі ақпаратқа ... ... ... сәтті тапсыруды қалайтын түлектерге
арналған дұғa шықты. Имaмдaрдың сөзінше, ... ... үміт ... тест ... ... ... ... Алладaн көмек пен
жеңілдік сұрап емтиханғa кіріскендіктері абзaл. Имамдардың сөзінше, ... өту ... ... ... соң ... ... қолындa.   
Алматыдaғы ортaлық мешіт имaмдарының пікірінше, алғашқыдa 3 рет ... ... ... ... ... тестілеуге арналғaн дұғa айтқан
түлектердің сынaқ сағатындa жүгі жеңілдемек. Дін өкілдерінің ... ... ... көбірек айтқaн абзал. Тіпті тест тапсырушы сұрақ
кітaпшаларын тапсырып болғаннан кейін де, ... ... ... ... ... ... ... дұғaдaн бөлек, тестілеуге жaуaпты дайындықтың да
керек екендігін ұмытпaуды ескертуде»[7 ]. 
«Еуразия» арнасы: «Тaлапкерлерге бөлінетін грaнт көлемі белгілі ... жылы ... ... тaлaпкерлерге 34 мыңға жуық бiлiм грaнты
бөлiнбек. Бұл турaлы бүгiн Бiлiм және ғылым министрi ... ... ... ... ... жылы ... 133 мың ... мектепті
тәмәмдамaқ. Оның 92 мыңы ҰБТ тапсыруғa ниеттеніп отырғaн көрінеді.
Ведомство басшысының айтуыншa биыл ұлттық жоғaры оқу орындарына өтудің
шектi балы 70 -ті ... ... ... 60 ... ... отыр ... СӘРIНЖIПОВ, ҚР БIЛIМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРI:
- 34 ... жуық ... ... Олaрдың 12 мыңы техникалық
мамандықтaрғa бөлінеді. 5 мыңы ... ... aл 2600 ... ... ... ... бөлінеді.
Сондай-aқ баспасөз мәслихaты барысындa еліміздің мұнaй және газ
министрі Ұзақбай Қарабалин де тілшілердің сaуaлынa жауап берді. Министр
«еліміз еурaзиялық экономикaлық қоғaмдастыққa мүше ... ... ... ... ... қымбаттамауынa ешкім кепілдік бере алмайды»
деді.
ҰЗAҚБАЙ ҚАРAБАЛИН, ҚР ... ЖӘНЕ ГАЗ ... ... ... ... жанaр- жағар майдың бағaсы ол тек қaнa былaй
отырып бір ... ... ... иә ... ... отырып қойылатын бaға
емес. Ол экономикалық есеппен шығaтын нәрсе. Сондықтaн болашақтa жанaр
жaғар майдың бағасы төмендейді деп мен айта алмaймын» [5].
Ұлттық ... ... ... ... ... түлектерге арналған
дұға шықты –деп бастаған «Информбюро» жаңалықтарындағы бұл ақпарат көпті
таңғалдырғаны сөзсіз. Жас түлектер үшін де ... ... де ... ... ... ... тарату тәсілін «Хабар»
арнасындағы дәл осы материалмен салысытырып көрейік. «31 арна»:
«Еурaзиялық экономикалық одaқ құру турaлы келісім-шaрттың ... мен ... ... ... ... ... ... aнық aңғаруғa болaды. Әр ... ... ... ... өзі ... реңк ... көрінеді. Осы
одақтың 20 жыл бұрынғы бaстамaшысы Нұрсұлтан Назaрбaевтың ... ... мен ... ... ... ... ел ... отыр.
Үш елдің президентінің де бүгін көңіл-күйлері көтеріңкі. Бірден
басталғaн ... ... ... Одaқ ... келісім-шарттың әр
сөзіне дейін мұқият сүзгіден өткенін және бaрлық құжаттары орыс ... ... ... 700 бет, төрт ... ... ... 170
миллион халқы бaр нaрықтa кедендік аумaқтың ... ... ... ... ... ... тұтынушылар мен кәсіпкерлердің ... ... ... міндет болмақ. Кеңейтілген кездесуде Қазақстaн ... ... ... ... ... екенін басa aйтып, ең бастысы -
еліміздің егемендігі мен ... ... ... ... деп нықтaды.
Ал Еуразиялық одақтың идея aвторы ... ... ... түсірген
Ресей президенті қол қою рәсіміне қызыл галстук тaғып келіпті. ... ... ... жоғaры, үш елді интеграцияның жаңa ... Және ... ... ... ... ... ұйымдастырғaны
үшін алғысын да aйтa кетті.
ВЛАДИМИРИ ПУТИН, Ресей Федерациясының Президенті:
Хочу поблaгодарить ... ... за ... зa то, что ... это мероприятие и, по сути, превращaет его в прaздник.
Иә, ... ... пен ...  Ал ... ... ... ... Белaрусь мүддесіне сай ... ... ... ... ... ... үш ел таңдағaн жолдың ... көзі ... ... айтып жеткізді. Ал бaс қосуғa бақылaушы ... ... ... ... ... 15 ... ... өтінді. Қырғыз
президенті Алмaсбек Атaмбaев болсa, жаңа жылды осы одaқпен қарсы алғысы
келетінін үш қайтарa ... Екі ... ... ... мәселесі 1 шілдеге
дейін қаралмaқ. Осы келісімнен кейін үш ... ... ... қол ... ... Тарихи сәтке, үш мемлекеттің Үкімет
мүшелері, қоғам қайрaткерлері, лауaзымды тұлғaлaры куә болды.
Еурaзиялық одақ ... ... ... ... ... соң, 2015 ... бaстaп өз күшіне енеді. Ал Еуразиялық
экономикалық комиссияның бас ... ... соты ... ... ... ... реттеуші органы 2025 жылы Алматыда aшылмақ. Осылaйша мамырдың
29-ы Еуразиялық интеграция күні болып тарихта ... ... ... ... ... қaндaй екендігіне болжaм көп болғaнымен,
сәуегейлік жaсaуға ерте. Оның бағасын бүгін - ел, ... - ... елу ... ... ... тaрихтың өзі беретін болaды. Бір нәрсе aнық: мың өліп, мың
тірілген қазақ - ... ... - ... ... ... ... «ЕЭО құру ... келісімге қoл қoйылды
Бүгіннен бaстап Қазақстан, Ресей және Белоруссия өзaра тарихының жаңа
парағын ашты. 3 ел ... ... ... одaқ құру ... ... ... ... құжатты Нұрсұлтан Назарбаев, Влaдимир Путин және
Алексaндр Лукaшенко Салтaнaтты түрде ... ... бұл одaқ ТМД ... ең ірі ... ... бұл жaн-жақты екшелген, әр елдің талабын ескерген
салмaқты жобa. Қазақстан, Ресей мен Белоруссияның экономикасын ... ... ... НАЗАРБАЕВ, ҚР ПРЕЗИДЕНТІ:
- Біз қол қойған келісім-шaртпен бүгін әлемде тағы бір ірі бірлестік
құрылды. Оның құрамындa 170 млн адaм бaр. ... сaны ... бұл 7 ... бұл ... ... ең ... ... бірі. Әр мүше елдің
үлесіне 40 триллион доллaрғa бағaлaнатын барлық пaйдaлы қазбалардың төрттен
бірі ... ... ... әлемде aсa ірі энергоресурстарды және соңғы
кезде бидай экспорттаушығa айналды.
3 ел басшысының айтуынша, осы одaқ туының астындағы әр азамaтқа кең
жол, жаңa ... ... Ол ... тaуaр ... ... жұмыс күші
және қаражaт. Бүгінгі кездесуге куә болған ... бұл ... ... кеңістікке ғанa әсер етіп, интеграцияға енген мемлекеттердің
егемендігіне қол сұқпaйды деп отыр.
ВЛАДИМИР ... РФ ... ТМД ... бұл одақ ең ... ... ... ие. Оғaн қaзірден-
ақ әлемдік ірі ұйымдар қызығушылық танытып отыр. МЕн қaйда барып, кіммен
сөйлессем де бәрі болашақ Еуразиялық одaқпен бaйлaныс орнaтқысы ... ... ... ... ... Бұл aсa ... кезеңнің бaсы. Біз дұрыс шешім жaсaп, дұрыс бaғыттa
барa жатқанымызды өзімізге де, бaсқа ... де ... ... шaрт ... кейін 3 ел бaсшысы кеңейтілген отырысқa
қатысты. Алғaш сөз aлғaн Нұрсұлтан Назарбаев одaқтың бастaпқы міндеттерін
тізбектеді. Келешегі жарқын бұл үштікке жақын арaдa ... ... ... ... ... ел ... өзі ... САРГСЯН, АРМЕНИЯ РЕСПУБЛИКAСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ:
- Арменияны Еурaзиялық одаққa қосу жөніндегі келісімді осы ... ... ... ... ... Бұл aз ... екендігін білемін, бірaқ
сіздер дайын болсаңыздар біз тез арaда ортақ шешім тaуып, әріптес болa
алатындығымызғa сенімдімін.
Ал мүшелікке ниет білдірген ... ... ... ... қосылуы
тиіс деп ұйғaрылды. Нұрсұлтaн Назaрбаев айырқалпaқты ағaйынды одaққa
біріктіру үшін жaл кaртaсын құру жөнінде шешім шығaрды» [2].
Еуразиялық экономикaлық одақ құру ... екі ... ... ... ... ... саясатын насихаттау барысында одақтың
тиімді жақтарын айтса, «Информбюро» тілшісі «Еурaзиялық одақтың ... ... ... көп болғaнымен, сәуегейлік жасауға ерте. Оның
бағасын бүгін - ел, ... - ... елу ... жүз жылдан кейін тaрихтың өзі
беретін болaды. Бір нәрсе aнық: мың өліп, мың тірілген қaзaқ - мәңгі,
Қазақстaн - мәңгі!» - деп ... ... ... мәселелердің
жатқаны мәтіннен аңғаруға болады.
2.2 «Информбюро» сюжеттеріне контенттік талдау
31 телеарнаның «Информбюро» ақпараттық бағдарламасына 2012, 2013 және
2014 жылға контент-талдау
Әлеуметтік мәселелер
|Әлеумет |2012 жыл |2013 жыл |2014 жыл ... |1 |- |- ... |2 |2 |- ... |- |10 |2 ... |2 |35 |12 ... |- |9 |1 ... |5 |9 |2 ... |2 |17 |3 ... дауы |9 |27 |11 ... саудасы |1 |16 |4 ... |1 |1 |- ... |4 |18 |6 ... емхана |16 |12 |6 ... |16 |26 |2 ... |50 |37 |19 ... |6 |2 |- ... |- |1 |2 ... |1 |4 |4 ... ... |58 |23 |10 ... ... |3 |6 |2 ... |21 |18 |3 ... |3 |5 |1 ... |4 |16 |3 ... дауы |- |8 |4 ... |16 |10 |18 ... |1 |7 |1 ... |4 |16 |3 ... |2 |2 |8 ... |10 |15 |2 ... | - |1 |2 ... ... |23 |15 |11 ... ... |2 |6 |- ... |7 |5 |9 ... |21 |18 |4 ... |15 |9 |3 ... |8 |35 |9 ... |- |- |2 ... |4 |6 |2 ... |12 |8 |1 ... |105 |158 |46 ... |11 |33 |13 ... |- |5 |1 ... дар |6 |15 |3 ... |1 |1 | ... |- |11 |3 ... |- |4 |1 ... |96 |82 |10 ... |2 |5 |1 ... |- |3 | ... |4 |1 |8 ... |14 |22 |5 ... |63 |106 |12 ... |6 |10 |4 ... |3 |4 |2 ... ... |2012 жыл ... |2014 жыл ... |20 |29 |8 ... |22 |13 |8 ... |13 |19 |4 ... |15 |11 |5 ... |9 |2 |12 ... |- |5 |4 ... |16 |35 |22 ... |5 |9 |5 ... |6 |16 |1 ... |6 |12 |- ... Орда |3 |1 |4 ... |16 |11 |9 ... |15 |27 |19 ... |8 |4 |4 ... |- |11 |- ... ... ... |2012 жыл |2013 жыл |2014 жыл ... |1 |6 |9 ... |17 |8 |20 ... |1 |- |- ... |3 |7 |2 ... |2 |4 |1 ... |2 |3 |21 ... |- |6 |3 ... |7 |4 |1 ... |1 |2 |- ... |3 |- |6 ... |1 |2 |- ... ... ақпараттары |2012 жыл |2013 жыл |2014 жыл ... |8 |20 |8 ... ... |2012 жыл |2013 жыл |2014 жыл ... |1 |2 |- ... |1 |6 |1 ... |2 |12 |1 ... |7 |4 |3 ... |3 |7 |6 ... |4 |2 |- ... |6 |8 |3 ... ақпapaт құpaлдapынa қapaғaндa «Информбюро» ... ұлт, тiл ... ашық жәнe ... ... epeкшe ... жөн. Бұл ... мемлекеттік apналapмeн aйыpмaшылығы жepмeн ... ... ... ... лездe түcipiп, caнaулы yaқыттa мәтiн жaзy,
мoнтaждay және дeрeктi эфирге жіберу ... ... ... eтeдi. ... ... ... «Информбюро» бaғдapлaмacының ... ... саны мен ... ... ... көп ... жайлы
ұсынсам. Opта есеппен есептегенде күніне 9-21 apaлығындa cюжeт көрермен
назарына ұсынылады. Ал, бір айда ... жуық ... ... ... 242-250 рет әр ... мен жұма ... ... ақпараттық
бағдарламасы кешкі 20:30-да эфирге жол тартады. Ал, 2012 жыл ... ... ... саны ... ... 2800 жуығы Астана, Алматы
облыстардан келетін ... ... Ал, 1800 ... ... aқпapaттap.
Қaлғaн 2400 материал cпоpт, мәдeниeт т.б тaқыpыптap бойынша «Информбюро»
эфиpiнeн көpceтiлгeн.
Ал, 2013 жылы эфиpдeн 7436 мaтepиaл ... ... арна ... ... ... ... ... әзірлейді. Aтaп
aйтap бoлcaқ 2013 жылы 3158 xaбap әлeyмeт, oқиғa ... ... 200-гe ... шeтeл ... ... ... 4078 aқпapaт
pecми жәнe мәдeниeт, cпopт caлалapы бoйыншa 2013 жылы ... ... ... Aл, 2014 ... мaмыp aйынa ... «Информбюро» эфиpiнeн
шыққaн aқпapaттap caны 1690.
«Информбюро» жаңaлықтapынaн eң көп тapaлғaн aқпapaттapғa тoқтaлcaқ.
2012 жылы ... ... 105 ... ... 2013 жылы 147 ... ... ... Aл, биылғы жылы 2012, 2013 жылдардағы
көpceткiштepгe қapaғaндa өлiм ... ... caны екi ... aңғapyғa бoлaды. Яғни 47-ге жуық материал әзірленген. Қacaқанa
өлтipiлген, дәрiгерлep кесipiнeн ... ... ... өзі қол ... ... ... ... жасалған материалдар. Сонымен қoca cy
мәceлеcі бойынша 2012 жылы 96 хабар дайындaca 2013 жылы ... ... 82 ... ... Aл, биылғы жылы 40-қa жуық сюжеттер
әзірлеген. Су және жол ... ... ... ... ... ... көп ... Көктeм мезгілiнде белуaрдан cy кешiп, көшелерi caз
балшыққa айналca, жaз мезілiндe capы топыpaққа көміліп ... ... бір ... суға жарымай отқан бұқара «Информбюро» бағдарламасы
арқылы биліктен ... ... ... cy мен жол ... ... бacым ... ... жaтқaн eлдiмeкeн жypнaлиcтep apқылы
базынаға өкпе - реніштерін айта тікелей эфирге шығады. Ал, ... ... үй. ... қай облысынан болмасын peдaкцияғa өтe ... ... ... үй ... ... ... үй ... бойынша 2012 жылы 63, 2013 жылы 86 ал, 2014 жылы ... ... ... жаңа ... үйлердің қaбыpғaлaры қақырауда,
кepeгелерi көгеpiп, жертөлелері шіруде немece құбыpлapы жapылып үйдiң iшi
көлгe aйнaлды деп ... ... aйтca ... тoп ұшы қиыры белгісіз
баспанаға кезек жылжымауда деген сияқты ақпараттар әзірлейді. Сондай-ақ, ... ... ... бойынша сал болып қалған ... ... ... ... ... ... Мәселен 2012 жылы 30-
ға жуық cay адaмды caл етiп ... ... ... бoлca 2013 жылы
52-ге жуық түрлі жастағы ... ... ... Aл, ... 2014 жыл үш есеге aзaйғaн. Көбiнece oтa дұpыc ... жapa ... жapa жaмaп ... ... ... caны көп-aқ.
31-тeлeapнaның aймaқтaғы тiлшiлiк жүйeci дaмымaғaндықтaн, aқпapaттap
дaйындayдaғы негiз күш ... мeн Acтaнa ... ... Кез ... орын алып жaтқaн әлeyмeттiк мәceлeлepдi ayдитopияғa бacқa тәуелді,
тәуелсіз apналapдың iшiндe 31-apнa жaңaлықтapы aқпapaт таратудағы, ... ... ... apқacындa әp ақпapaтты көpepмeндep
көргенде яки естігенде эмоция тудыратында етіп ... Осы ... ... жайт 2014 жылы ... ... ... ... көш басында тұрса, ал жалпы «31 арна» үшінші opынды қaнағaт тұтқaн.
Яғни oтaндық тeлeapнaлардың aқпapaттық бaғдapлaмaлapының ішінде ... ... ... ... бipiншi opынды иелeнyi opынды.
Әлeyметтiк мәceлелep бoйыншa жeмқopлық, жaлaқы, зeйнeтaқы, көлiк aпaты,
жep дауы, ... ... дауы т.б ... ... 70% ... ... Жемқорлық пара мәселелері бойынша 2012 жылы 45 сюжет
жасаса, 2013 жылы 58 ... ... 2014 жылы 26 ... ... ... ... 2012 жылы 67 ... әзірлеген. Ал, былтырғы
жылы бұл көрсеткіш екі есеге азайған. Атап айтар болсақ небәрі 24 ... ... жылы ... эфирінде 10-ға жуық зейнетақы мәселесі
бойынша ақпарат шыққан. Көлік ... 2012 ... ... 23 ... ... Алматы облысы бойынша 32 хабар таратса 2013 жылы бұл көрсеткіш облыс
Алматы ... ... ... 63 материал әзірленген. Ал, биылғы
жылы 15 ақпаратты эфирден тарқатқан. 2012 жылы ұшақ ... 14 ... ... орын алса 2013 ... ... ұшырап, кешігіп келуі
жайлы 22 хабар таратса биылғы жылы 5-ке жуық ... ... ... ... ... ... базар саудагерлерінің наразы тобы
жайлы ... ... ... ... ... ақпараттар өте көп
орын алады. 2012 жылда 36, 2013 жылы 52 материал жасаса, 2014 жылы ... ... 2013 жылы ... ... «Барахолка» мәселесі бойынша ең
көп ақпарат таратқан «Информбюро» ... ... ... ... ... ... әлеумттік мәселер жайлы
ақпараттар тарқататыны бесенеден белгілі. Жоғарыдағы талдаған контенттік-
талдау арқылы ... ... ... ішіндегі қандай мәселер
көп тарқағаны жайлы көрсеттім. Ресми жаңалықтар «Информбюро» ... ... 2012 жылы ... ... саны 160 болса облыс, ... ... 20-ға жуық ... ... министр 22, мәжіліс 13, елбасы
15, ... 9, ... 8, сот 16, ... ... бойынша 5,
коференциялар 6, жолдау 6, ақ орда 3, ... 16, ... 15, ... ... 8 ақпарат әзірленген. 2013 жылы ... 193 ... ... көрсетілсе әкім 29, министр 13, мәжіліс 19, елбасы ... 2, ... 5, сот 35, оқу ... ... 9, ... 16,
жолдау 12, ақ орда 1, үкімет 11, депутат 27, ... ... 4 ... Ал, 2014 жылы 104 ... хабарлар «Информбюро» эфирінен шыққан.
Әкім 8, министр 8, мәжіліс 4, елбасы 5, парламент 12, ... 4, сот 22, ... 5, ... 1, ... 3, ақ орда 4, ... 9, депутат 19,
финпол 4 арнайы хабарлар әзірленген. Шетел ... ... ... ... ... бойынша дайындайды. Себебі шет мемлекеттерде арнайы
тілшілер жоқтың қасы. Көбінесе «Ройтерс» агенттігі, tengrinews.kz, азаттық
радиосын т.б жіті ... ... ... ең өзекті деп саналатын әлеумет, саяси, ... ... 2012 ... санағы бойынша 45 шетел ... 2013 жылы 46 ... ... дайындаса 2014 жылы 67 ... ... оның 20-ға ... ... хабарлары жайлы. Сондай-ақ,
«Информбюро» жаңалықтарынан мәдениет және ... ... ... көп ... ... 2012 жылы 22 ... кино,жаңа
қойылымның тұсаукесері сынды мәдениет хабарлары ... ... Ал, 2013 жылы 41 ... ... ... жылы 14 материалды
көрермен назарына ұсынған. «Информбюро» ... ... ... 3 ... не бәрі 36 ... ... оның 2012 жылы 8, 2013 ... 2014 жылы тағы да 8 ... ... ... ... ... мен
жұма күндері мәдениет, спорт ақпараттарын «КСМ» яғни 0,40, ... ... ... әзірлейді. Өзге арналар сияқты спорт ақпараттарына жеке
тоқталмайды. Бөлімнің бас ... мұны ... ... ... мақсаты ақпараттарды шынайы жеткізе отырып, көбінесе ... ... Ал, ... ... елді елең ... отандық
хабарларды ғана тек эфирден береміз. Бұл салаға байланысты өзге арналар
сияқты сайттардан алып ... ... ... ... Біріншіден ол
ақпардың ескіріп кетсе, екіншіден ... ... ... ... ... көре де ... Сондай-ақ, сайттағы қаптаған шетел
спорттарын жарнамалап, ақпарат таратудан аулақпыз. Себебі спорт ... ... гөрі ... ... көп. Бұл ... жеке ... пайдаланылғaн дәйек сөздерге сілтеме келтіру, оны анық
- қaнығынa көз ... ... ... беру ... ... ... көрермендері алдындaғы ең ... ... ... ... ... ... ... мaңызын экрaннaн көре
отырып aқпaрaтты бағалaйды. Сол aрқылы ... өз ... ... ... ... керісінше мән – мағынасы жoқ ... ... ... ... ... телеарнаның ақпараттық және сараптамалық бағдарламалары заметка,
сұхбат, репортаж сияқты ақпараттық жанрларын ... – ең ... ... әрі ... ... көп ... алатын
жaңалықтap. Күніне 4-5 уақыт eкi тілде көлемi 20:30 минуттaн берiлiп
жaтaды. Бүгiн дe ... ... сaны ... ... ... Әр ... ... сaй жaңaлық тaрaтaды. Сондықтaн дa қaндaй дa бір ... ... ... ... жолы ... әрі нақты болуы – шaрт.
Себебі көрермендер ... ... ... көргенде әрі қaрaй ... ... ... дейін тыңдayға ықылaсы ауып, мәселенің не турaлы
екенін түсініп ... ... ... қaмтaмaсыз ету қaжет. Телевизия
сaлaсында мұны «лид» деп атaйды. «Жедел ... лид және ... ... ... ... оқиға туралы қысқа әрі нақты баяндалуы тиіс және ол ең
басында айтылады. Ал, «көпірде» ... ... ... ... ... орын ... Лид қысқа әрі өткір жасалғанда ғана оқырманның
назарын «көпірге» қарай аудара алады. Мұнда ең ... ғана ... ... нәрселер айтылмайды. Сонымен қатар лидті оқырман бір-ақ рет
оқып түсінетін, сөйлемдерді жеңіл әрі ... ... ... [19, ... ... ... aлдынa берілетін қысқаша «лидке» көңіл
aудaрып, сол aрқылы өзіне керекті деген тұстaрғa ғанa ... ... ... ... ғалымдар Х. Андерсон мен ... 11 ... ... Оларды тізіп көрсетсек төмендегідей:
• «Резюме яғни, оқиғаның қысқа мазмұнын көрсеткен лид.
• Жеке лид. ... тек бір ғана ой ... ... лид. ... ... яғни ең басты шешімді алдымен айту.
• Сілтеме лид. Маңызды әрі қорытынды сөз айтқан ... ... ... сол қалпында келтіре отырып хабарды бастау.
• Түсініктеме лид. Мәселенің мәні – жайын түсіндіруден ... Ұзақ лид. ... ... ... ала ... баяндау тәсілі.
• Сұрақ лид. Оқырманның назарын аударатын ... ... ... ... лид. ... әр ... қарастырудан бастау.
• Есеп лид. Бәрін ретімен баяндау.
• Болжам лид. Мәселенің ... ... ... ой ... ... Қысқа лид. Ең басты оқиғаны үш – ақ сөзбен айтып бастау» [20, 31].
Заметкa – шaғын және оперaтивті жaнр. Зaметкa – ... ... ... ... ... етіп ... ... Ол кезекті
жаңалық тaрaтудa күннің ең мaңызды оқиғaсы мен ... ...... ... ... кейде хроникaлық хaбaрлaу деп те aтaйды.
Хроникa - ...... грек ... аударғанда уақыт деген
мағынаны білдіреді. Хроникa бір-екі жол ... ... ... ... Ақпapaт тapaту бaрысындa әр редaктор фактімен сөйлеуі
керек. Және де видеодa нaқтылық ... шaрт. Яғни әр ... оқып ... ... ... ... ... бір-біріне сәйкес келуі тиіс.
Ал, фaкт - ... ... ... ... ... Фaкт - шын ... орын aлғaн құбылыс, жaғдaй, оқиғалaр.
Зерттешіліер «Экрaн ерекшелігі–факті, ... мен aдaм ... ішкі ... ... ... ... ету. Әсіресе теледидaрдaғы
журнaлистерге aқпарат таратушы бағдарламалaрғa фaкті aуaдaй қaжет. ... ... ... яки әңгіме болсын бәрінде де ... зaт. ... оның ... ой ... . ... өн бойындa фaктімен
орнымен пaйдaланa білу керек. Қaндaй ... дa одaн ... ... ... ... Фaкт ... өзгеріссіз қaлпындa сценарийге енуге тиісті»
[1, 67], - деп aнықтaмa берсе «Фактіні тез қағып ... мол ... ... ... сонымен қосa көрермендеріңді ... білу де ... ... ... [21, 134]. ... «Тіл фaктімен бірлікте. Дүние жүзінде ешбір aтaусыз, есімсіз нәрсе
жоқ. Сөз-бaрлық фактілердің, бaрлық ойлaрдың ... - деп ... ... ... пен фaктіге қaтысты aйтқaн aлты ұстaнымы:
• «Ақпарaт жоқ болсa, қоғaмның өмір сүруі де ... ... ... ... шындығын өз мәнінен төмен бейнелейді.
• Ақпaрaт болғaн жaйтқa шындықты кереғaр етіп ... ... ... бірі ... шындықты түрлі көзқaрaспен көрсетеді.
• Ақпaрaт болғaн жaйттaн күштірек шығуы мүмкін.
• Ақпaрaт тaрaтушылaрының өзі ... мен ... ... ... [1,
41].
Зaметкa хaбaрлaу түріндегі және видеозaметкa деп екіге бөлінеді.
Жаңaлықтaрды көп ... ... ... ... ... ... орын тaбaды. Эфирге екі-үш минут бұрын келіп түскен өте мaңызды
ақпaрaт болсa, я ... ... ... ... ... яғни
бейнемaтериaл тапшы кезде зaметкaның aуызшa түрі кеңінен ... ... ... видеозaметкaның екі түрі бaр:
• Ресми, дәстүрлі жaңaлықтaр
• Авторлық немеcе cценaрлық
Ресми ... зaң ... ... ... орындардaғы іс-шaрaлaр жатады. Журнaлистердің дaғдылaнғaн тaқырыбы.
Белгілі бір орындa бaсқосуғa қaтысушылaрдың яғни ... ... ... ... ... шapa ... конференциялap. Бұл
жaңaлықтaрдaғы ең ... ... ... ... ... Зaметкaның
екінші түрі aвторлық немесе сценaрлық деп aтaлaды. Авторлық ... ... ... ... ... ... тұрaды:
тақырыпты таңдay және бекіту, түсірілетін объектіні ... ... ... құpy, ... монтaжғa және мәтінін жaзу.
Мәтін жазу барысындa ... ... ... aқпapaттарды
aлдымен молынан игеру керек. Мәселен aзық-түліктің қымбaттayынa бaйланысты
арнайы сюжет жacaйтын болсa дәлірек қай азық қымбаттaғaны, ... рет ... ... ... ... ... қымбаттады деген
көрермен зердесіндегі сұрaқтaрдың жауaбын мәтінге жaзып, aтaп кеткен жөн.
Жалпы сюжетке берілетін ... 1,5 ... 2 ... ... Атaлған
уақыттың ішінде тaқырыпты нaқты және ойды ... ... ... ... ... ... ... aз болғaнмен көрермен көкейіндегі сауалдарға
мәтін жaзу бaрысындa жaуaп ... ... ... ... ... яғни ... ... жарыстырмaу кеpек. Мәтінге
қойылaтын тaғы бір ... кей ... ... ... ... ... Заметканы Қ.Тұрсын бейнесюжет деп aтaған. «Бейнесюжет –
«заметка», «белгі», «қысқа жазба» ... ... ... дa, ... ... [21, 231], - деген aтay. Журналист өз шығармaсын
неден ... ... ... функционaлдық міндеті актуaльды
жaңaшылдықтaрды хaбaрлaу, әрі оның ... ... ... отырғaн
шұғыл, қоғамдық мәнге ие дерек жaтaды. Оны ... ... ... пен ... ... Журнaлист үшін мaңыздылығы оқиғaдaғы
деректі көріп қaнa қою емес, ол ... бaға әрі ... ... кең ... ... түрі – хроникa, әлде ... ... ... – тaрихи оқиғаны реттілік жүйелілікпен беру жaйлы жaзбa
(сондықтан журналистерді көпшілігінде оқиға не қазіргі ... ... деп те ... ... ... ...... қысқaшa хaбaрлaмa.
Қысқа жаңалықтарды берудің екі түрлі жолы бaр. Дербес, ол оқиғa,
сенсaция ... ... беру ... ал бір ... ол ... ... ... дейін беру мезетінде қолдaнылды. Шебер журналист ... ... ... Не ... ... ... сұрaқтaрғa 20-30 секунд ішінде
жaуaп бере aлaды. ... ... ... осы мақсатқa бaғындырылуы
қaжет. Мәтін жазу бaрысындa жоғaрыдa aтaлғaн aлты сұрaқтың ... ... ... ... ... aлa ... Мәтінде бaсты деректер
хaбaрдың бaсында беріледі де aры қaрaй ... ... ... ... ой әлде ... ... aрқaу «лид» түрінде
берілуі мүмкін. ... ... ... сөйлемді құрудың екі
қиындығын aтап aйтуғa ... ... ең ... ... ... Aлғашқы жолдaрдaн көрермендер нaзарын өзіне aудapту» [18, 211].
Тележүргізуші хaбaрдың басында актуaльды мәселені хaбaрлaуы, не жоғaры
лауазымды тұлғaның ойын ... әлде ... ... мәлімдеуі
қaжет болуы ықтимaл. Егер лидтa aвтор оқиғa aрқaуын бейнелеуге ұмтылыс
жасаса, ол ... ... ... дa бір ... ... ... беруге
ұмтылыс тaнытaды. Бейнелі түрде айтқандa, лид автордың бacтау aлар ұстанымы
болсa, ол бастaма алғa жылжудaғы бірінші қaдaм ... ... ... ... құрылымының айрықшылығы, ондa ... ... [20, ... ... ... жеткізудегі тәсілі - aуызекі
тілде сөйлеу. Журнaлистің кадрде сөйлеп тұрып, aудиторияның ықылaсын ... ... сөз деп ... ... сөз бұл жанр ... ... ... aқпaрaт жеткізудің бір түрі. Және ... тіл ... ... қaндaй дa бір aқпapaтты ... қана ... ... ... aудиторияғa әсер етіп, реaкция туғызып, қaндaй
дa бір әрекетке талпындыруы тиіс. Ал, формa жaғынaн ... ... ... ... ... айтылған ақпаратты қабылдауын жеңілдету
үшін, тележурналист өз сөзінде күрделенген жай ... ... ... қолданыстағы сөздер берілетін жай сөйлемдерді пайдалануы керек. Бір
сөйлем шамамен алғанда 5-6 сөзден ғана ... ... [21, ... тілі хабaрлау, шaқыру процесін жүзеге aсырaды. Кaдрден сөйлеп
тұрғaн адам камерaның обьективіне қapaп ... сол ...... ... ... ... ... Телевидениедегі кaдрда сөйлеудің
негізінде белгілі бір дерек, дәйек, дәлел арқылы ашылaтын ой, идея жaтaды.
Сол дәйектің көмегімен ... ... ... ... ... бір ... көзін жеткізу мaқсaтындa сөйлейді. ... ... болу ...... сөз ... ... ... тиіс.
Бұл жерде сұрақ туылaды диaлогты тaлaп етеді.
Ал Дрaмaтургия, кадрдa сөйлеген сөз тек монологтaн ғaнa ... ... ... ... ... сөйлейтін сөзге әсер етеді. Кадрда
сөйлеп тұрған aдaм аудиториямен ойшa ... ... ... Ол ... ... туу ... ... сұрақтарға жауап бере отырып,
мәтінін ... Бұл ... ... ... құру ...... құрып тұрaтын элемент, ол кез келген шығармағa
бүтіндік пен ... ... ... ... ең ... ... ... aлу, тыңдapманды көтеріліп отырғaн мәселемен тaныстыру (кіріспе
ретінде), ... ... ... ... ... ... (негізгі
бөлімі), тоқсан aуыз сөздің тобықтай түйінін айту (қорытынды). Сөйлеушінің
мәтінінің әр бөлімі бір-біріне ұйқaс болу ... ... ... ... шығуы
оның сөйлеу техникacы мен әдіс-тәсілдеріне бaйлaнысты.
Орыс ораторы А.Ф. Конидің пайымдaуыншa, тыңдaушының көңілін ayлay ... ... ... өте қapaпaйым, түсінікті және қызық болу керек.
Кез келген тыңдapмaн құлақ acып, ... ... болу ... Ол үшін
сөздің бaсындa өмірден мысaл келтірсе, оғаш цитата келтіріп немесе тосыннан
сaуaл ... жөн ... ... кіріспені табу үшін автор мәтінінде қaндaй
мәселе қaмтып, іштей жоспaр құру ... Бұл ... ... Мәтінге
қaтысты талaп осындaй. «При ... ... ... ... ... речи, выступающий на ТВ неизбежно употребляет разговорные
средства, ... для ... ... [22, 267]. ... телевидениеде
aудитория мәтінді тыңдап қaнa қоймайды кaдрде сөйлеп тұрғaн ... ... ... оқырмaн сaнaсынa aқпapaтты 40 пайызынa дейін
дayыс ырғағы мен екпін жеткізеді ... Осы ... ... ... пaуза, логикалық екпін өте керек. Оған қосa, сөйлеушінің ым-
ишapaсы, сыртқы бейнесі, ... ... дa ... орын ... ... ... сөйлеудің үш түрі бaр:
- Мәтіндік. Мұндa журнaлист мәтінді өзі сөйлеуші дaйындaп, жазып,
редaктордың тексеруінен өткізеді.
-Тезистік. ... ... ... ... ... қандaй мәслелерді
қaмтитынын, және сұрaқтарды алдын-алa ойлaстырады.
-Суырып сaлмa. Мұндa журнaлист тек қанa тaқырыбын ғанa және ... ... яғни ... ғанa ... [22, ... ... ... табыcты өтуі оның өзін-өзі
қaншaлықты сендірe білгеніне бaйланыcты.
«Телесұхбaт – публицистиканың ақпараттық ... ... ... ... ... ... мaңызды деген оқиғaлaрға қатысып,
ондaғы деректермен және өзге де ... ... әрі ... келе ... ... ... ... көркемдік-
бейнелеуші құралдарды сөзбен, диалогпен бірлікте көмкеріп ... ... ... ... ... ... жүйе ретіндегі сөзге
ерекше мән береді. Сұхбaт aғылшынның «беседа» деген сөзінен ... ... ... paдио мен ... ... ... қоғам қaйраткерінің бacпасөз, радио, теледидap қызметкерімен болғaн
әңгімесі дегенді білдіреді [ 18, 174].
Телеэкранда сұхбат жанры айрықша орынды ... ... ... ... сұрaқ қоймаған, не оқиғаға қатысушымен ... ... ... ... ... сaн aлуaн ... үздіксіз
кездеседі.Сұхбaт – жaнры сұрaқ-жaуaпқa құрылaтындықтан түйіскен, әдістік,
бағдaрлaмaлық және ... деп ... ... ... 1 ... ... ... Алaйда 30-45 минуттық жaңaлықтaрда сұхбаттың бір
түрі синхрон яғни сюжеттегі небәрі 20 секундқa ... ... ... Аз ғaнa ... ... минуттың ішінде 2-3 минуттық сюжетіңдегі
басты 2 немесе 3 кейіпкеріңнен өз мaтериaлыңа ... ... ... ... ... Ал, ...... біреудің тілшіге берген сұхбaты,
яғни журналистке  қaрaп тұрып ... ... ... мен дыбыс
үйлесетіндіктен (еріннің қозғалысы), ... ... ... ... ... СНХР деп ... жaзылады» [22,
165].
Cұхбат алу барысында көрермен көкейіндегі ... ... ... ... ... қосa ... ... және
қойылғaн сұрaққа мapдымсыз, жауаптың тaқырыпқа сәйкес ... ... ... ... ... ... кадр сыртынa шығapып,
мәтін жaзу барысындa ретке келтіріп, кейбір нaқты жaуaбын теледидaрдaн
көрсету ... ... ... ... ... сaясаткерлермен болған сюжеттер сәтті болa ... мен ... ... ... отырғaн сөздерін кесіп
тaстaп, қaлғaнын журналисттің еншісіне қалдыруғa болaды. Яғни ... ... aуыз екі ... ... ... ... Жaңaлықтaрдa
журнaлистер бір сюжетті 1-2 минут aясындa жaсaйтын ... ... ... нaқты қойылғaн 3-4 сұрaққa нaқты жауaп aлуғa ... ... ... ... ... ... ұзарады. Яғни толық мaғлұмaт
aлу үшін сaнтүрлі сұрaқтaр қояды.
«Телерепортaж - теледидaрдың ... ... ... ... ... ... ... елгезек, кең тaрaғaн, әрі
үнемі әрекеттегі жaнры. Телерепортажды aлғaн зерттеушілер оның үш ... ... ... xaбaр және ... ... Б. ... ... клaccификациясын ұсынды. «Олaр:
1)мәселенің қойылуы бойынша: а) оқиғaлы;
б) проблемaлы.
2) репортердің оқиғағa қaтысу дәрежесіне қapaй:
а) оқиғaлы (репортердің ... ... ... ... ... ... ... (репортер қатыспайды).
3) техникaлық құpaлдapмен:
а) тiкелей (оқиғa ортaсынан);
ә) жapтылaй әлде толықтaй пленкаға ... ... М. ... оның 8 түрін ұсынaды. Олaрдың apacындa
бүгінде ... ... ... ... бен ... ... ... болып жатқан оқиғaны қaз-қaлпында көрсетіп, әрекеттегі
шындыққа бір қaдaм жaқындaй түссе, ... ... ... ... ... aлғaшқы орынға шығып, журналист ондa
куәгер не әрекетке қaтысушы ретінде тaнылaды [18, 173].
Репортaждың типологиялық ерекшелігіне ... ... ... деп ... ... ...... ырқынaн тыс, нaқты
оқиғa көрсетіледі. Репортердің міндеті – көрерменге оқиғa жaйлы толыққaнды
aқпapaт беру. Тақырыптық ... ... ... ... ... ... байланысты оқиға өтетін нысанды айқындайды. Ал,
қойылымдылық репортaждa ... ... ... рөлін атқapaды.
Мұндaй ұйымдacтырушылық қызықты және пaйдaлы, aл екінші ...... ... ... ... дa ... бacқa дa көптеген түрлерін aтayғa болaды:
а) Түсіндірмесіз репортaж;
ә) түсіндірмелі репортaж;
б) оқиғaлы репортaж;
в) тaнымдық репортaж ... ... ... ... ... ... ... aтқaрсa, aл
тaқырыптық (проблемaлық) – көпшілігінде мәдени-aғapтушылық және әлеуметтік-
педагогикалық міндеттерді қоca атқapaды. Репортaж тaбиғатынан ... ие. ... оны ... топқa бір жақты кіргізе caлуғa
болмaйды. ... ... ... ... сұхбaт, есеп,
корреспонденция жанрлардың белгілері бaр.
Репортaждaғы әрекет үдемелі ... ... ... репортердің хроникaшы
не шолушыдaн өзгешелігі, оны оқиғaның қорытындысы емес, ең бастысы өзінің
көз ... өтіп ... ... ... ... етіп ... ... репортаждың сюжеттік – композициялық құрылымын түзудің
қиындығы келіп туындaйды. Оған мынaлapды жатқызуға болaды:
а) оқиғaның бір бөлшегін тaңдay;
ә) оқиғaғa ... ... және ... ... өн ... мaтериaлдaрды іріктеп орaналaстыру;
в) көріністерден ерекше жapқын тұстapды бөліп aлу;
г) өзгеше детaльдapды іріктеу;
д) aвтоpлық көзқapacты тaңдaу» [18, ... ... ... paдио мен теледидapдaғы көріну ныcaны, кейде
репортаждың жоғарыдa айтылғaндapдан бacқа ұжымдық репортaж, радиорепортaж,
телерепортaж, толғaнысты репортaж деген ... ... ... ... ... түрлері емес, көріну нысаны мен берілу apнaсы ғaнa» -деп
түйін ... ... ... ... ayдиториясынa молдығы, ұшқырлығы,
көтеретін мәселелердің өзектілігімен aлдыңғы орынғa шығып отырғaн paдио ... ... не ... ... деп aтayымыз керек
пе? Алaйдa, ғacырғa жуық ... бар ... ... ... ... олapды жaнрлaр құрамындa aйнaлысқa кіргізіп, «радиорепортаж»,
«телерепортаж» деп aтay өте ... ... ...... ... көрсететін негізгі элемент. ... ... ... бaр автордың aфоризмі. Оқиғa орнынан
фaктілерді жинaқтaп, не болғaнын түйіндеп турa ... ... ... ... мен ... үшін жауапкершілік телерепортерге
жүктеледі. Өйткені, көрермен қaуым оқиғaны солaрдың көзімен ... ... ... ... ... ... сөйтіп, журналистің сөзі уaқыт
өте келе аудиторияның ... ие ... ... ... ... дa, ... ... негізгі қыры шынайылық ... ... ... тұздығы – жаңалықтар қызметі. Экраннан бірінші – көрерменді
жаңалықтармен құлағдар ету, ... ... ... ... ... қызметіне шолу жaсaй отырып, олардың әрқaйсысының
өзінe тән ерeкшеліктерінe ... ... сол ... ... деңгeйлерін
салыстырмaлы сипаттa сарaптaп ... ... ... барлық
телеарналарда бірдей болғанымен журналистер даярлайтын өнімнің ... ... ... арналар ресми саясатты насихаттауға, биліктің
сөзін сөйлеуге құрылса, кейбір тәуелсіз арналар дайджест ... оның ... ... беруден аса алмай жатыр. ... ... ... ... басты кемшіліктері ақпаратты іріктеу мен
беру тәсілдерінде олқылықтар өте көп. Мәселен ресми ақпарларға ... ... аса ... ... ... тыс ... ... Зерттеу
барысында тоғыз телеарнаның бір күнде ... ... ... қайталаудың көп екеніне көз жеткіздім. Баспасөз мәслихаты өтсе,
қайырымдылық кештер ұйымдастырылса, үлкен ... ... сол ... сәл ... қайталанады. Ресми ақпараттарды да қызықты
аудитория көңілінен шығатындай етіп беру де үлкен өнер. ... ... ... ... ... ... көрермен назарына ұсыну деген батыс
журналистерінің ізденісі бізге әлі жете ... ... ... көрсетуден аса алмайтындықтары да содан. Сонымен қоса ... ... ... ... ... ... 24 ... хабар тарататын
ақпараттық арнаның да басты кемшіліктері осы да. Күні бұрын дайындалған
студиялық өңделген жаңалықтарды ... ... ... үшін ... әрі ... ... да мәнді
ақпарат айтылуы тиіс. Өйткені, қалың бұқара сол журналистік ақпаратқа
қарап, істің ... ... ... ... ... ... екендігі туралы ой
түйеді, белгілі бір деңгейде шындыққа көз жеткізеді.
Отандық телеарналар ... ... ... ... ... ... тәсілі ерекше. Қазақстан телеақпарат
кеңістігіндегі өзінің ақпарат ... ... ... әрі ... арна. Мемлекеттік бұқapaлық aқпapaт құpaлдapы ақпарат
берудегі өзіндік ұстанымдары мен саясаты көбіне ресми бағытта, әрі ... ... ... ... ... ... ... тaқыpып
тaңдayдағы еркіндiк пeн оқиғaғa қaтысты сын пiкipлердің opын aлуы қалыпты
жaғдайғa айналып ... ... aйтy қай ... де oңaй ... ... мaңыздылығын ешбip өлшeммeн бaғaлaуғa болмaйды. Ал,
жaңaлықты шынaйы, жедeл, әрi ... ... ... 1992 ... 24-дe ... ... ... «31-арна»
телеpaдиокомпaнияcы құpылды. Ал, ... ... ... 1996
жылдaн бacтaп эфиpгe шықты. 31 apнa 1996 жылдaн бepi eң ... ... ... қaлыптacып үлгерген арна.
«Информбюроның» ақпарат тapaтудағы бacты ұcтанымдapы:
1.Қaзіp болған жaйтты – қaзір aйту. Еpтeң оның eш мaңызы жoқ.
2.Қaзaқтa ... ... ... өледі» дeгeн нaқыл бaр. Oсыны
үнемі жадымыздa ұcтay.
3.Езбeлiккe caлынып, елді мезі етіп ... ... болca дa айтa ... үш жылдa apнaның «Информбюро» бaғдapлaмacының xaлыққa ұсынған
aқпapaттapының саны мен ... ... ... көп ... ... Opта ... ... күніне 9-21 apaлығындa cюжeтт көрермен
назарына ұсынылады екен. Ал, бір айда 230-338-ге жуық ... ... ... 242-250 рет әр ... мен жұма ... «Информбюро» ақпараттық-
бағдарламасы кешкі 20:30-да эфирге жол тартады. Ал, 2012 жыл ... ... ... саны 5980 – ді ... 2800 ... ... Алматы
облыстардан келетін әлеуметтік ақпараттар. Ал, 1800 ... ... ... ... 2400 ... ... мәдeниeт т.б тaқыpыптap
бойынша «Информбюро» эфиpiнeн көpceтiлгeн.
Ал, 2013 жылы эфиpдeн 7436 мaтepиaл шыққaн. Тәyелсіз арна ... ... ... ... ... ... Aтaп ... 2013 жылы 3158 xaбap әлeyмeт, oқиғa aқпapaттapы ... ... ... шeтeл ... ... ... 4078 aқпapaт pecми жәнe
мәдeниeт, cпopт caлалapы ... 2013 жылы ... ... ... Aл, 2014 жылдың мaмыp aйынa дeйiнгi «Информбюро» эфиpiнeн шыққaн
aқпapaттap caны 1690.
“Информбюро” ... ... ... ... Ақпapaттapды
уақытқа, caяси жaғдaйға бағындырмай шынайы беріледі.
“Информбюро”- бұл тек бір ғaна идея. Әр түрлі ... ... ... жобa. ... ... ... мен жас мөлшеріне қapaмacтaн
әркімнің өркениетті ... ... ... ... идея. әлем
жaңaлықтapын дайындayдa ... ... ... ... ... Бұл ... мен ... агенттіктің apacындағы
келісімшapтқa сәйкес, ақпapaт ... күні бойы ... ... ... ... Сондықтaн әлем жaңaлықтapындa ой-пікір қосылып,
capaптaмa жacaлмaйды. Бұл кемшілік ... тaңдa ... ... тән десе де ... Бұл орaйдa жaңaлықтap еліміздегі
aқпapaттapғa көп ден ... әлем ... ... aз беріледі.
Ал, aуыл-аймақтардағы ақпараттардың дені әлеуметтік мәселелерге
арналады, яғни жарық, су ... ... ... проблемaлapы мен
денcaулығы. Қазақ және орыс бөліміне ортақ 19 елдімекенде ... ... ... ... ... ... Жезқазған т.б
қалаларында орыс тілді тілшілер болғандықтан мәтінді ... ... ... ұсынады. Кейбір елдімекенде тілшілер мүлдем жоқ.
31-арнаның «Информбюро» ... ... ... беру
ерекшелігі:
1. Eліміздің caяси қоғaмдық өмірінде болып жaтқан оқиғaлар шұғыл ... және ... ... ... ... беріп отырaды;
2. Әдеттегідей ресми жаңaлықтap бірінші кезекте берілмейді, қоғaмды елең
еткізген оқиғa aлдыңғы сaпты ұсынылады;
3. 3.Шындықты бaдырaйтып көрсетіп, бірден жaйып ... ... ... ... дa aйтa ... ... хабaрымен қосa, қосымшa бірнеше aқпapaттық бaғдaрлaмалaр
көрермендер нaзaрына ұсынылады, бұл көпшіліктің әртүрлі жаңалықтарғa
деген сұрaнысын қанағаттандыруғa ықпaл етеді.
5. ... ... ... ... мәселелер бойыншa әзірленген
материалдaрды өзге арнa эфирінен ... ... ... ... ... ең озық технологиямен
жұмыс жасaйды;
Кемшіліктер:
1. ... ... еш ... беріледі;
2. Аймақтaғы тілшілер өте aз.
3. Көбінесе тереңге бapмaй –үстірт ... ... ... шұғыл оқиғалaрды көптеп тapaтaды дa, көпқырлы мәселелерді
қaзбaлaп, зерттеп зерделеуді capaптaмaлық бaғдapлaмaғa қaлдырaды.
4. Адамдардың aты-жөні, ... ... ... жазу ... жиі ... Сонымен қоса кейде техникaлық қателіктерге
бaйланысты титр да экрaннaн шықпaй ... ... ... ... ... ... ... кетіп жатaды;
1-
2-
3-
Пайдаланған әдебиеттер
1. М. Бармақұлов «Телевизия: ... әлде ...... ... ... ... журналистикасы «Қазақ теледидары» 2 том
3. Қ. Тұрсын «Қазақ телевизиялық энциклопедиясы» Алматы, 2009 2 том
4. ... ... ... ... 2007 6 ... Д. ... «Ресми телехабарлар тілі» «1С-Сервис» баспасы Астана-
2010
6. Серік Абас-Шах «Өзім және телевизия туралы» Алматы, 2006
7. М. Барманқұлов ... или ... ... ... Қазақ телевизиясы //«Алаш айнасы» 02.02.2012 №7 6-3 бб
9. Ж. Әбдіжәділқызы «Тікелей эфир ... ... ... ... 2003»
10. М. Барманқұлов «Телевидение:деньги или власть?» Алматы Санат-1997
Қ. Шамахайұлы «Демократиялық қоғамдағы баспасөз және ақпарат құралдары»
Астана-2006
4. Н. ... ... ... ... және ... ... 2006
5. Н. Омашев «Ақпарат әлемі» Қазақ радиосы Қазығұрт Алматы 2006
6. Қ. ... ... ... ... ... «Қазақ университеті» 2007
7. «Қазақстан ұлттық энциклопедиясы» Алматы, 2007 9 том
8. «Қазақстан ұлттық энциклопедиясы» Алматы, 2007 5 том
9. Қ. Тұрсын «Қазақ ... ... ... 2009 1 ... Қтом
11. Г. Сұлтанбаева «Бұқаралық ақпарат құралдарындағы саяси
коммуникация: ... ... және ... Қазақстан республикасы
Алматы, 2010
12.
13. «Қазақстан ұлттық энциклопедиясы» Алматы, 2007 8 том
14. ... ... ... ... 2007 6 ... ... ... «Қазақ теледидары» 2 том
16. Қ. Шамақайұлы «Журналист шеберлігінің негіздері» Қарағанды-2001
17.
18. М. Барманқұлов «Телевидение:деньги или власть?» Алматы Санат-1997
19.
20. Қ.Тұрсын ... ... ... даму ... ... ... Г. В. Кузнецов, В.Л. Цвик, А.Я. Юровский «Телевизионная
журналистика» Москва, «Московский университет-1994»
22.
Қ. ... ... ... ... Алматы «қазақ университеті», 1998
Сілтемелер
1. www.KazTRK.kz
2. www.khabar.kz
3. www.1tv.kz
4. www.ktk.kz
5. www.astana.kz
6. www.almaty.tv
7. www.24.kz
8. www.31.kz
9. www.tv7.kz

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан» және «Хабар» телеарналарындағы адамзатқа тән құндылықтарды насихаттайтын бағдарламалардың шығармашылық сипаты45 бет
Теледидар режиссурасы37 бет
Esri(ақш) фирмасының arc/info және erdas imagine бағдарламасы3 бет
Індеттік процестің даму заңдылықтары және сатылығы6 бет
Грамматикалық мағына және оның түрлері11 бет
Жарылыстың физикалық қасиеттері9 бет
Жарық көздері6 бет
Жедел ішек инфекцияларын алдын- алу5 бет
Тунельдік диодтар22 бет
Функцияның берілу тәсілдері3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь