Ж. Қасымбаевтың ғылыми–педагогикалық қызметі иен тарихи мұрасы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 Ж. ҚАСЫМБАЕВТЫҢ ҚОҒАМДЫҚ ӨМІРІ МЕН ҒЫЛЫМИ.ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ
1.1 Ғалымның өскен ортасы мен тарихи білім алуы ... ... ... ... ... ... ... ...18
1.2 Тарихшы . ұстаз ретіндегі азаматтық көзқарасының қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
1.3 Ғылыми.ұйымдастырушылық және қоғамдық қызметінің шыңдалу кезеңі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41
2 ТАРИХШЫ Ж. ҚАСЫМБАЕВТЫҢ ҒЫЛЫМИ МұРАСЫНЫҢ ТАРИХИ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ
2.1 Қазақстан қалаларының тарихын зерттеуге қосқан үлесі ... ... ... ..55
2.2 Қазақ мемлекет қайраткерлері туралы зерттеулері ... ... ... ... ... ..81
2.3 Қазақтардың жоңғар шапқыншылығына қарсы және ұлт.азаттық күрес тарихын зерттеудегі жетістіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...103
3 Ж ҚАСЫМБАЕВТЫҢ ҒЫЛЫМИ.ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЕҢБЕКТЕРІ.НІҢ ТАНЫМДЫҚ,ТӘРБИЕЛІКЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
3.1 Тәуелсіз Қазақстанның орта мектептері үшін даярлаған оқулықтарының сапалық даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..124
3.2 Жоғары мектептерге арналған оқулықтары, әдістемелік құралдарындағы ағартушылық ізденістерінің нәтижелері ... ... ... ... ... ... ...133

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...146

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... .153
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Еліміз тәуелсіздікке қол жеткізген бүгінгі уақытта халқымыздың өткен тарихын ұлттық мүдде тұрғысынан зерттеп, Қазақстан тарихы ғылымы мен қазақ тарихнамасының дамуына үлес қосқан ғалымдардың еңбектері мен мұраларын танып-білуге деген ұмтылыс пен қызығушылық күн өткен сайын артып отыр. Оның себебі – көп уақытқа дейін тұмшаланып келген ұлттық тарихымызды тереңдей зерттеу жолында қызмет еткен, бүгінде дүниеден өткен тарихшы-ғалымдарымыздың соңында қалдырған ғылыми-зерттеу еңбектерін талдап, қазіргі көзқарас тұрғысынан баға беру арқылы жас ұрпақтың қоғамдық және тарихи санасы оянып, сол арқылы олардың болашаққа деген сенімін күшейте түсу өте өзекті мәселелердің біріне айналған.
Еліміздің дамуында тарих ғылымының алдында зор міндеттер тұрғаны жайында Республикамыздың Президенті Н.Ә.Назарбаев “Тарих толқынында” атты еңбегінде былай деп жазған-ды: “Қазақтың сана- сезімі өткендегі, қазіргі және болашақтағы – тарихтың толқынында өзінің ұлттық “Мен” дегізерлік қасиетін түсінуге тұңғыш рет енді ғана мүмкіндік алып отыр. Бірақ бұл мүмкіндік қана, ол шындыққа, тек қазақтардың ғана емес, барлық қазақстандықтардың жаппай санасына орныққан фактіге айналуы қажет. Ал осы міндет біздің алдымызға тек қана, бір ғана ұлы мүмкіндік түрінде емес, қатал қажеттілік түрінде де қойылып отыр. Оны шешсек, біз тарихтың өзімізге шақталған мезгіліне сәйкес боламыз, тарихи болымсыздықтың бос қуысында босқа қарманып жүрмейміз”[1].
“Қазақстан Республикасында тарихи сана қалаыптасуының тұжырымдамасында” отандық тарих ғылымы алдында білімнің үзіктілігі мен біржақтылығынан мүмкіндігінше арыла отырып, өткен тарихымыздың шынайы бейнесін жасау қажеттігі баса айтылған [2]. Осыған орай тарих сахнасында өзіндік із қалдырған, өз мүддесін ұлт мүддесімен ұштастырумен ерекшеленген қайраткердің , ұлт зиялыларының, ғылымдардың өмір жолын шынайы тұрғыда зерттеуге де мән беруіміз керек.
Ұлттық тарихқа деген көзқарас жаңаша сипатқа ие болып, тарих ғылымын дамытуға мемлекеттік тұрғыдан жасалатын қамқорлықтың аясы да күн өткен сайын кеңейіп келе жатуы да осы саланы ғылыми тұрғыдан терең сараптау жолында қызмет еткен тарихшыларымыздың мұраларын танып-білу ісіне де кеңінен жол ашқаны сөзсіз.
Қазақстан тарихының дамуы жолында қызмет істеген тарихшы-ғалымдардың өмірі, қоғамдық-педагогикалық қызметі мен ғылыми мұрасын зерттеу, олардың ғылымдағы орны мен қосқан үлесін анықтау қазіргі тарих ғылымының өзекті мәселелерінің бірі болып табылады.
Аталған мәселені зерттеу қоғамдық ортада тарихи жаңа көзқарас қалыптастыруға, кейбір ірі мәселелерді жаңа тұрғыдан бағалауға жол ашады.
Француз тарихшысы Ж. Мишле бүгінгі жағдайды, бүгінгі шындықты оның түп-төркіні арқылы ғана терең түсінуге болатындығына мән бере отырып, «егер кімде-кім тек қазіргі, бүгінгі күнді ғана құрмет тұтып, сонымен өмір сүргісі келсе, онда ол сол бүгінгіні бағалай алмағаны» дейді [3]. Бұл пікірдің біз қарастырып отырған мәселеге де тікелей қатысы бар.
1 Назарбаев Н.Ә. Тарих толқынында – Алматы: Атамұра, 1999 - 293 б.
2 Қазақстан Республикасында тарихи сана қалыптасуының тұжырымдамасы – Алматы: Қазақстан, 1995 – 32 б.
3.Мишле Ж. Народ - Москва: Наука,1965- 10б.
4 Қойгелдиев М. Алаш қозғалысы - Алматы: Санат, 1995- 4б.
5 Зобов Ю.С. Ценное исследование (рец. Под надежную защиту России. Алматы: 1986. // Южный Урал 1986, 5 августа.
6 Рец. на монографию: Города Восточного Казахстана 1861–1917 гг. (Социально-экономический аспект). Алматы, 1990. // Наука Сибири, №48, 14 – 20.12.1990.
7 Инь Шугуан. Шеф. корр. Жэнь Минь Жибао. Интервью с Ж.Касымбаевым об его исследованиях. // Жэнь Минь Жибао,1996, 9 қараша (қытай тілінде);
8 Чоротегин Т. О научных трудах Ж. Касымбаева. Арыба. Жанузак агай. // Республика, 17 – 23.12.1996 (Бишкек);
9 W. Schmidt. Z.K. Kasymbaev: Der Karawanenhandel zwischen Kazachstan und China von 19 bis zum Beginn des 20. Jahrunderts. II Orient. German Journal for Politik and Economics of the Middle East. Nr. 1. march, 1999.r.139-140бб.
10 Асылбеков М. Тарихтанудың көлеңкелі жайлары. // Социалистік Қазақстан, 1990, 11 қараша, соныкі: Тарих ғылымын әділ таразылайық. // Лениншіл жас, 1990, 16 қараша, соныкі: Қазақ тарихы, №1, 2001.
11 Асылбеков М. Тарихтанудың көлеңкелі жайлары. // Социалистік Қазақстан, 1990, 11 қараша
12 Дулатова Д.И. Историография дореволюционного Казахстана (1861 – 1917 гг.) - Алма-Ата: Наука, 1984- 153,183, 185-186,195,197-201бб.
13 Казахская ССР. Краткая энциклопедия. Том 3.1989- 262 б.
14 Кто есть кто в Казахстанской науке- Алматы, 1999- 82б.
15 Ерофеева И.В. Ж.К. Касымбаев. Под надежную защиту России- Алма-Ата: Казахстан, 1986-136 с. //Известия АН КазССР,№5,1986- 91-92- бб.
16 Кусаинов К. Книга об отце Абая. // “Казахстанская правда”, 1995, 24 августа.
17 Шаймерденова М.Д. Торговать – не воевать. // Горизонт, №24, 05.07.1996. Соныкі: Казахстан – Китай: факты и комментарии. // Казахстанская правда, 1997, 26 ноября.
18 Байпаков К. У истоков Акмолы. // Столичное обозрение,1999, 22 января.
19 Өтениязов С. Қаһарман хан. // Халық кеңесі, №11, 1994,25 қаңтар
20 Ахмет Е. Тарихымызды тарихшылар жазғаны жөн. // Жетісу,2002, 10 қаңтар
21 Джилкибаев Э. По страницам великого времени. // Казахстанская правда, 1999, 9 июля соныкі: Лоции отечественной истории. // Казахстанская правда, 2000, 3 августа.
22 Сәтбеков А. Өзімізді – өзіміз таныта білейік. // Егемен Қазақстан, 2000, 30 тамыз.
23 Омарбеков Т. Казахи-генералы Российской империи. // Казахстанская правда, 2001, 11 января.
24 Каражанов К. Трагедия хана Жанторе. // Казахстанская правда, 2001, 12 октября.
25 Жолсейітова М. Ұлағатты ұстаз еді... // Ясауи университеті, 2004, 20 наурыз.
26 Кабулидинов З. Историк с большой буквы. // Экспресс К, 2005, 22 декабря.
27 Профессор Жанұзақ Қасымбайұлы Қасымбаев 60 жаста. Тарих ғылымының қажырлы қайраткері. // Қазақстан жоғары мектебі, №6, 2001. – 233-бет; Қасымбаев Жанұзақ Қасымбайұлы 60 жаста. // ҚазҰУ хабаршысы. Тарих сериясы, №4 (23), 2001-148-149-бб.
28 Жанұзақ Қасымбаев: Биобиблиографиясына мәліметтер. / Құраст.: Г.К. Кенжебаев, Т.Т. Далаева, Б. Берлібаев. – Алматы: Издательский дом «Наш Мир», 2002- 6-74-бб.
29 Нарматов С.З. Ученый и педагог. // Ар. №1, 2001-17-18-бб.
30 Көрген М. Жақсының аты өлмейді... // Әдебиет айдыны, №6 (6), 2005, 24 наурыз.
31 Методологические и конкретно-исторические проблемы изучения отечественной истории. Материалы международной научно-практической конференции «Касымбаевские чтения». Алматы, 2005 -1-2 – бб.
32 Садыков Т.С. Научная, педагогическая и общественная деятельность доктора исторических наук Ж.К. Касымбаева. // Методологические и конкретно-исторические проблемы изучения отечественной истории. Материалы международной научно-практической конференции «Касымбаевские чтения». Алматы, 2005-3-4-бб.
33 Шаймерденова М.Д. Жанузак Касымбаев: научное наследие и современность. // Методологические и конкретно-исторические проблемы изучения отечественной истории. Материалы международной научно-практической конференции «Касымбаевские чтения». Алматы, 2005-202-204-бб.
34 Жұмабеков С., Отарбаева М., Алтаев Б. Мазмұны мәз, данасы аз. // Егемен Қазақстан, 1991, 30 қараша.
35 Жүсіпов Қ. Төл тарихты қалпына келтірушілер. // Алматы ақшамы, 1992, 30 наурыз.
36 Құсайынұлы Қ. Қазақ тарихы қалай оқытылмақ? // Жас Алаш,1993, 23 қараша.
37 Сәтбеков А. Өзімізді – өзіміз таныта білейік. // Егемен Қазақстан, 2000, 30 тамыз .
38 Қасымбаев Жанұзақ Қасымбайұлы 60 жаста. // ҚазҰУ хабаршысы. Тарих сериясы, №4 (23), 2001.
39 Аягөз ауданы – шежірелі өлке. Новосібір: 2003-3-4-бб.
40 Төлтай Т.Ы. Шақантай. – Алматы, 2003 - 4-б.
41 Байпақов К.М. Тарих ғылымдарының докторы Ж. Қасымбаевтың ғылыми, педагогикалық және қоғамдық қызметі туралы қысқаша очерк. // Касымбаев Жанузак Касымбаевич.– Алматы:«Наш мир» баспа үйі, 2001-
15-б.
42 Ж. Қасымбаевқа берілген университет дипломының көшірмесі, 1965. Ж. Қасымбаевтың жеке архиві;
43 Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік архиві, л/д 2536 (ч/з) қор; 1-б.
44 Касымбаев Ж. Последний поход хана Кенесары и его гибель (декабрь 1846 – апрель 1847 гг.) – 2-ое изд.- Алматы: ТОО «Издательство Кітап», 2004-3-4-б.
45 (ҚРОМА), 1142-қор, 1-тізбе,795-іс;- 11-16-бб.
46 Кµңіл айту. Ж. Қасымбаев. // Қазақ тарихы, №2, 2004-158-б.
47 Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінің архиві, 1 ОК, 397-іс;- 125-126-бб.
48 (АҚҰПУА), 1 ОК, 397-іс; - 129-130-бб.
49 Рахметова Г. История — союз между прошлым и будущим // Казахстанская правда, 2002, 19 декабря
50 Бекмаханова Н., Қасымбаев Ж. Оқу құралындағы карта-схемаларды түсіндіру. // Қазақстан мектебі, №11, 1973- 78-80-бб.
51 Бекмаханов Е., Бекмаханова Н. Қазақ ССР тарихы, 13-басылуы. Алматы, 1974.
52 Қасымбаев Ж. Қалалар тарихын оқытудың кейбір жолдары туралы. // Қазақстан мектебі, №12, 1976- 82-84-бб.
53 Бекмаханов Е., Бекмаханова Н. Қазақ ССР тарихы. 9-10 кластарға арналған оқу құралы, 17-басылуы. Алматы, 1979.
54 Қасымбаев Ж. Қосымша мәліметтерді пайдалану. // Қазақстан мектебі, №6, 1980-71-73-бб.
55 Қасымбаев Ж. Ақиқатқа жүгінейік, ағайын! (Қазақстан тарихы: жаңа көзқарас, ойлар). // Қазақстан мектебі, №2, 1991-66-б.
56 Касымбаев Ж. Проблемы отечественной истории в высшей школе. // История Казахстана в школе и вузах, №1, октябрь, 2001- 20-23-бб.
57 Касымбаев Ж. Новый закон должен пресечь вредные эксперименты. // Казахстанская правда, 1998, 9 мая.
58 Қасымбаев Ж. Қазақ тарихын оқыту қағажу қала бере ме? // Қазақ тарихы, №2, 1994- 3-б.
59 Қасымбаев Ж. Қазақстан тарихын жоғары оқу орындарында оқыту ахуалы және мәселелері. // Ізденіс – Поиск, №2, 1995- 37-б.
60 Қасымбаев Ж. Қазақстан тарихының оқытылу жайы және оның қиыншылықтары. // Қазақстан жоғары мектебі, №1, 1996. Сарай М. Қазақ түріктерінің оянуы. – Стамбұл, 1992- 79-81-бб.
61 (АҚҰПУА), 1 ОК, 397-іс; - 25-26-бб.
62 (АҚҰПУА), 1 ОК, 397-іс; -125-130-бб.
63 (АҚҰПУА), 1 ОК, 397-іс, - 185-б.
64 Қазақстан Республикасының Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілер жинағы. Астана, №57. 1999. 3-б, Республикаға сіңірген еңбегі үшін. // Егемен Қазақстан, 1999, 14 желтоқсан.
65 Касымбаев Ж. Некоторые аспекты организации научной деятельности музеев РК в контексте расширенного изучения истории страны. // История Казахстана: преподавание в школах и ВУЗах, №6, 2003.- 46-51-бб.
66 (ҚРОМА), Л/д 2536 (ч/з)-қоры, -68-б.
67 (АҚҰПУА), 1 ОК, 397-іс, - 230-б.
68 Касымбаев Ж. О книге Н. Назарбаева «В потоке истории». Необратимость истории. // Казахстанская правда, 1999, 19 марта.
69 Қасымбаев Ж. Ұстаз мұрасы. // Социалистік Қазақстан, №224, 1976, 21 қыркүйек.
70 Кшибеков Д., Касымбаев Ж. Дружба, проверенная временем. К выходу в свет третьего тома истории Казахской ССР. // Казахстанская правда, 1979, 11 мая.
71 Қазақстан тарихының библиографиясы (революцияға дейінгі дәуір). Алматы: Қазақстан, 1979.
72 Қасымбаев Ж. Қазақстан тарихының библиографиясы. // Қазақстан коммунисі, №1, қаңтар, 1980.
73 Қасымбаев Ж. Жақыптануға қосылған сүбелі еңбек. // Егемен Қазақстан, №20, 1998 , 30 қаңтар.
74 Қасымбаев Ж. Отан тарихы – өмір көріністерінде. // Қазақ тарихы, №3, 1998.
75 Қасымбаев Ж. Ұлттық тарих және ұлттық сана. // Егемен Қазақстан, №72 (21797), 1998, 14 сәуір.
76 Сүтеева Қ. Ресей тарихнамасындағы Қазақстан. // Ақиқат, №12, 2003.
77 Кабо Р.М. Города Западной Сибири -Москва: 1949.Иофа Л.Е. Города Урала- Москва: 1951. Кафенгауз Б. Купечество, города.//Очерки истории СССР. Период феодализма. Россия в первой четверти Х‡ІІІ в.-Москва: 1954. Рыдзюнский П.Г. Города. // Россия во второй четверти Х‡ІІІ в.- Москва: 1957. Юрасова М.К. Города Омской области. Омск, 1959. Клокман Ю.Р. Очерки социально-экономической истории городов северо-запада России в середине Х‡ІІІ в.- Москва: 1960.
78 Города феодальной России.//Институт истории АН СССР- Москва: 1966.
79 Касымбаев Ж. Семипалатинск в канун Октябрьской революции- Алма-Ата: 1970.- 4-б.
80 Горячева А.А. Город Верный в конце ХІХ века.//В кн.: Вопросы истории Казахстана (Уч. записки КазГУ, т.53, вып.9)- Алма-Ата: 1962. соныкі. Основание города Верного (1854-1860).//Ученые записки КазГУ, т.31, вып.3- Алма-Ата: 1957. Туманшин К.М. Основание и развитие Петропавловска и его уезда во второй половине Х‡ІІІ – первой половине ХІХ вв.//Ученые записки Кустанайского гос. пед. института, т.‡І, 1961. Аполлова Н.Г. Особенности возникновения и развития городов Оренбургского края. В сб.: Города феодальной России- Москва: 1966. Герасимова Э. Уральск. Исторический очерк (1613 – 1917 гг.) - Алма-Ата: 1969.
81 Байпаков К.М. Средневековая городская культура Южного Казахстана Семиречья- Алма-Ата: 1976. сонікі: По следам древних городов Казахстана. Алма-Ата, 1990. Сенигова Т.Н. Средневековый Тараз- Алма-Ата:1972. Кумеков Б.Е. Государство кимаков ІХ-ХІ вв. по арабским источникам- Алма-Ата:1972. Акишев К.А. Курган Иссык- Москва:1978. Пищулина К.А. Присырдарьинские города и их значение в истории казахских ханств в ХV-ХVІІ вв.//Казахстан в ХV-ХVІІ вв- Алма-Ата: 1969. Шалекенов У.Х. Кум кала- Алматы: 1994 және т.б.
82 Касымбаев Ж. История города Семипалатинска (1718-1917 гг.)- Алматы: 1998.
83 Исторический журнал, №3, 1945- 60-б.
84 Абрамов Н. Областной город Семипалатинск.//Записки Русского географического общества. – СПб., 1861.
85 Земляницын И. Исторический очерк Семипалатинска и его торговли. // Материалы для статистики Туркестанского края. – Вып.І‡., СПб., 1876.
86 Никитин В.П. Исторический очерк Семипалатинского края. // Памятная книжка Семипалатинской области на 1897 г. Семипалатинск, 1898.
87 Шунков В.И. Очерки по истории колонизации Сибири в ‡ІІ – начале Х‡ІІІ вв- М.-Л., 1946. Кабо Р.М. Города Западной Сибири- Москва:1949. Покшишевский В.В. Заселение Сибири (историко-географические очерки). – Иркутск, 1951. Громыко М.М. Западная Сибирь в Х‡ІІІ веке- Новосибирск: 1965.
88 Бекмаханов Е.Б. Присоединение Казахстана к России - Москва: 1957-214-215-бб.
89 Аполлова Н.Г. Экономические и политические связи Казахстана с Россией в Х‡ІІІ – начале ХІХ вв – Москва: 1960– С.90-92; соныкі: Присоединение Казахстана к России 30-40-х гг. Х‡ІІІ века - Алма-Ата:1948. – С.170; Златкин И.Я. История Джунгарского царства – Москва: 1964 – С.342-346
90 Бутлер Г.Ф. Из истории революционного движения в Семипалатинской области в 1905-1907 гг.//За власть Советов – Семипалатинск:1961.
91 Семипалатинску – 250 лет - Алма-Ата: 1968.
92 Қасымбаев Ж.К. Семипалатинск в канун Октябрьской революции —Алма-ата: 1970. соныкі: Роль Семипалатинска в развитии русско-казахских экономических отношений во второй половине ХIХ в. // Материалы XII научной конференции. КазПИ им.Абая - Алма-ата: 1969. соныкі:Численность и состав населения г. Семипалатинска в XVII-XIX вв. // Известия АН Каз ССР. Серия общест. наук, 1971, №3; соныкі: Экспедиция И.Д. Бухгольца и создание Прииртышских крепостей в начале XVIII в. // Исторические науки. Вып.1- Алма-ата:1974. соныкі; Из истории открытия и деятельности Семипалатинского подотдела Западно-Сибирского отдела РГО. // Исторические науки. Вып. 1.; Сонымен бірге ғалымның бірнеше монографиялары Семей қаласының және Ертіс жағалауындағы өзге де елді мекендердің тарихын зерттеуге арналған: Города Восточного Казахстана в 1861-1917 гг. (Социально-экономический аспект)- Алма-ата: 1990. Старший султан Кунанбай Оскенбаев и его окружение - Алма-ата: 1995. История города Акмолы (1832-1917 гг.) – Алматы: Атамұра – 1995.
93 Қасымбаев Ж.К. История города Семипалатинска (1718-1917 гг.) - Алматы: 1998 -276с.
94 Янушкевич А. Дневники и письма из путешествия по казахским степям - Алма-Ата:1965. Финш О. и Брем А. Путешествие в Западную Сибирь - Москва:1882. Джордж Кеннан. Сибирь и ссылка. Т.1. – СПб., 1906.Потанин Г.Н. Семипалатинск и другие города Семипалатинской области. // «Живописная Россия». Т.11. – СПб., 1884.
95 Прошлое Казахстана в источниках и материалах (‡ в. до н.э.), сборник 1 под ред. С.Д.Асфендиярова и П.А.Кунте - Алма-Ата: Москва, 1935 - ч.ІІ, 1936; Сибирь в Х‡ІІ-Х‡ІІІ вв. (сборник материалов и документов). Новосибирск, 1962; Памятники сибирьской истории Сибири. – СПб., 1867; Казахско-русские отношения в Х‡І-Х‡ІІІ вв. (сборник документов и материалов). Алма-Ата, 1961; Казахско-русские отношения в Х‡ІІІ-ХІХ вв. (1776-1867 гг.), (материалы и документы). Алма-Ата, 1964; Революция 1905-1907 гг. в Казахстане (сборник материалов и документов). Алма-Ата, 1949; Революционные движение в Казахстане в 1905-1907 гг. (сборник дкументов и материалов). Алма-Ата, 1955; Рабочее и аграрное движение в Казахстане в 1905-1917 гг. (сборник документов и материалов). Алма-Ата, 1957 и др.
96 Статистические обозрение Сибири, составленное на основании сведений, почеркнутых из актов правительственных и других достоверных источников. – СПб., 1810; Городские носеления Российской империи. – Т.4, СПб., 1864; Географическо-статистический словарь Российской империи. – Т.4, СПб., 1873; Крафт И.И. Историческая статистика и законодательные сведения о городах степных областей. В кн.: «Сборник узаконений для киргизских степных областей». Оренбург, 1898; Материалы для статистики Туркестанского края. – Вып.4, СПб., 1876; Статистический каталог сделан государственной коммерц. коллегией (сост. Н.Кайдановым). – СПб., 1884; Статистика российской империи. Т.26. Вып.5. – СПб., 1893; Ведомость о фабриках и заводах за 1883 год «Обзоры Семипалатинской области на 1884, 1885, 1886, 1887, 1888, 1889, 1897, 1900» и т.д.; Памятные книжки Семипалатинской области на 1897, 1898, 1899, 1901, 1903 и т.д.; Адресная и справочная книга «Российская империя» (Москва – Сибирь); Посредник торгово-промышленных фирм, ч.ІІ. Москва, 1909; Статистика о городах степных областей. В кн.: «Азиатская Россия». Т.1. – СПб., 1904.
97 Врангель А.Е. Воспоминания о Достоевском в Сибири. – СПб., 1912; Сытина З. Воспоминание о Достоевском. // Исторический вестник, 1885, №1; Храпевич В. Достоевский по воспоминаниям ссыльного поляка. // Русская старина, 1910, №2;
98 Миллер Г.Ф. История Сибири. Т.1. Москва, 1837; Левшин А. Описание Киргиз-казацких или киргиз-кайсацких орд и степей. Ч.ІІ. – СПб., 1832; Словцов П. Историческое обозрение Сибири. Ч.1. – СПб., 1838, т.2. – СПб., 1844; Завалишин И. Описание Западной Сибири (киргиз-кайсацкая степь). Ч.ІІІ. – СПб., 1867; Венюков М. Опыт военного обозрения русско-азиатских границ в Азии. – СПб., 1873; Андреевич В. История Сибири. Ч.ІІ. – СПб., 1839; Исторический очерк Сибири, основанный на данных, преставленных полным собранием законов и сенатским архивом (Екатеринское время. Сост. В.К.Андриевич). – СПб., 1889; Буцинский Н.П. Заселение Сибири и быт первых ее насельников. Харьков, 1889; Швецов С. Сибирь. Кто в ней живет и как живет. – СПб., 1909; Мелких А.М. Из экономической жизни Западной Сибири. – СПб., 1912.
99 Гуляев Г. Записки об Иртыше и странах, им орошаемых. // Вестник русского географического общества, ч.ІІІ, отд.І‡, кн.6. – СПб., 1851; Гейнс А. Киргизские очерки. // Военный сборник, 1866, №6; Катанаев Г.Е. Киргизские степи, Средняя Азия и Северный Китай в Х‡ІІІ-Х‡ІІІ столетиях. // «Записки Сибир. отд. РГО», кн. ХІ‡, вып. 1, Омск, 1893; Шеманский А. Петровский военно-разведочные экспедиции в Среднюю Азию. // Военно-исторический сборник, 1915, №4 және т.б.
100 Балашин Н. Торговое движение между Западной Сибирью, Средней Азией и китайскими владениями. // Записки Зап. Сиб. отд. и РГО, кн.ІІІ. – Омск, 1881; Маевский В.И. Ботовская ярмарка. // Памятная книжка Семипалатинской области на 1897 год; Коншин Н.Я. Очерк экономического быта казахов Семипалатинской области на 1901 г.; соныкі: К вопросу о переходе казахов Семипалатинской области в оседлое состояние. // Памятная книжка Семипалатинской области на 1898 г.; Зобнин Ф. Семипалатинские авантюристы. // Записки Семипалатинского подотдела Зап. Сиб. отд. РГО, вып. ІІ. Семипалатинск, 1905; соныкі: К вопросу о невольниках, рабах и тюленгутах в Киргизской степи. // Памятная книжка Семипалатинской области на 1902 г.
101 Герасимов Б. Ссыльные поляки в Семипалатинской области. // Записки Семипалатинского подотдела Зап. Сиб. отд. РГО, вып. ХІІ. Семипалатинск, 1918.
102 Коншин Н.Я. Материалы для истории политической ссылки в Степном крае. // Записки Семипалатинского отд. РГО, вып. ХІ‡. Семипалатинск, 1923.
103 Семпалатинск – торговый город. // Семипалатинские областные ведомости, 1881, №37; Учебные заведения г.Семипалатинска в 1882 г. // Семипалатинские областные ведомости, 1886, №31; Народное просвещение. // Семипалатинские областные ведомости, 1880, №33; О состоянии библиотеки и музея с 1883 по 1839 гг. // Семипалатинские областные ведомости, 1886, №37; Распределние жителей по грамотности по переписи 1882 г. // Семипалатинские областные ведомости, 1882, №42; Библиотека и музей в Семипалатинске. // Сибирская газета, 1888, №№26, 28; Город Семипалатинск. // Сибирская газета, 1888, №2; Заводы и фабрики г.Семипалатинска. // Семипалатинские областные ведомости, 1898, №32
104 Касымбаев Ж.К. История города Семипалатинска (1718 – 1917 гг.) - Алматы; 1998 - 224 – 236-бб.
105 Қасымбаев Ж. Ақмола қаласы хақында. // Атамекен – Алматы: Жалын, 1990 -110-б.
106 Қасымбаев Ж. Есіл жағасындағы қала. // Заң газеті, №26, 1998, 9 маусым.
107 Касымбаев Ж. История города Акмолы (1832 – 1917 гг.) – Алматы: Атам±ра, 1995-112-б.
108 Дубицкий А.Ф. Акмола – город славный. Акмолинск, 1959; соныкі: Город на Ишиме - Алматы: 1986.
109 Евсеев Е.Н., Плетнева Т.А. Как был основан Целиноград. // История СССР, №2, 1967.
110 Касымбаев Ж. Об основании города Акмолинска. // Атамекен, Алматы, 1990.
111 Касымбаев Ж.К. Дореволюционные исследователи о развитии Оренбурга как центра торговли с казахами и со среднеазиатскими владениями (первая половина ХІХ в.). // Исследования и исследователи Оренбургского края ХІХ – начала ХХ вв. Материалы региональной научной конференции. Свердловск, 1983 - 41-42-бб.
112 Қасымбаев Ж. Интернационалдық тәрбиенің кейбір т±стары. // Қазақстан мектебі;
113 Касымбаев Ж. Казахстан – Китай: караванная торговля в ХІХ – начале ХХ вв. - Алматы: Өлке, 1996 – 206с.; Касымбаев Ж. Под надежную защиту России - Алма-Ата: Казахстан, 1986 – 136 с.; соныкі: Верхнеиртишские крепости в системе азиатской торговли России во второй половине ХVІІІ – начале ХІХ в. // Қазақ КСР Ғылым академиясының хабаршысы, №2, 1988 – 65-71-бб. соныкі: Влияние социально-экономических факторов на демографические изменения в городах Восточного Казахстана в послереформенный период. // Проблемы исторической демографии СССР. Томск, 1980 – сс.235-245; соныкі: Городское население Казахстана по итогам переписи 1897 г. // Известия АН Казахской ССР, Серия обществ. наук, №4, 1988 – сс.40-46; соныкі: Экспедиция Бухгольца и создание Прииртишских крепостей в начале ХVІІІ века. // Исторические науки. Выпуск І. Тематический сборник научных трудов профессорско-преподавательского состава и аспирантов высших учебных заведений Министерства просвещения Казахской ССР -Алма-Ата:1974 – сс.33-37; соныкі:, Мухамедьяров Ш.Ф. Верхнеиртышские укрепления в системе международных отношении в Центральной Азии (вторая половина ХVІІІ в.). // Из истории международных отношении в Центральной Азии (средние века и новое время) - Алма-Ата: 1990 - сс.83-92; соныкі: У истоков русско-казахских связей. // Народное хозяйство Казахстана, №5, 1982, сс.21-22; Касымбаев Ж. Очерки о Рудном Алтае. // Партийная жизнь Казахстана, №12, 1981, сс.87-88.
114 Касымбаев Ж. Австро-венгерские и германские военнопленные в Казахстане (1915 – 1917 гг.) // Феникс. Литературно-художествнный и общественно-политический альманах на немецком и русском языках, №15, сентябрь, 1996, сс.210-222; Касымбаев Ж. Германские военнопленные периода первой мировой войны в Казахстане (социально-демографический аспект). // История немцев Центральной Азии. Материалы Международной научной конференции. Алматы, 9-10 октября 1997 - сс.44-51.
115 Касымбаев Ж. Австро-венгерские и германские военнопленные в Казахстане (1915 – 1917 гг.) // Феникс. Литературно-художественный и общественно-политический альманах на немецком и русском языках, №15, сентябрь, 1996- 210-211-бб.
116 Касымбаев Ж. Казахстан – Китай: караванная торговля в ХІХ – начале ХХ веков – Алматы: Өлке, 1996.
117 Касымбаев Ж. ... Отправлялись в путь караваны. // Казахстанская правда, 02.02.1998; Қасымбаев Ж. Қытайға кеткен қазақтардың қайтып оралуы. // Қазақ әдебиеті, 1992, 30 қазан.
118 Касымбаев Ж. Государственные деятели казахских ханств (ХVІІІ в.). Алматы,Білім, 1999. – 288-с.; соныкі: Государственные деятели казахских ханств ХVІІІ – первой поливины ХІХ в. Т.2: Хан Айшуак (1719 – 1810). Личность во взаимодействии с номадным обществом и сопредельными странами –Алматы: Жеті жарғы, 2001– 255с.; соныкі: Государственные деятели казахских ханств ХVІІІ – первой поливины ХІХ в. Т.3: Хан Жанторе (1759 – 1809) – Алматы: Білім, 2001 – 364с.; соныкі: Государственные деятели казахских ханств ХVІІІ – первой поливины ХІХ в. Т.4: Жангир Хан (1801 – 1845) – Алматы: Наш Мир, 2001 – 352с.; соныкі: Генерал, султан-правитель Баймухамед Айшуаков (1790 – 1847) – Алматы: Өлке, 2000 – 188с.
119 Касымбаев Ж.К. Государственные деятели казахских ханств (ХVІІІ в.). Алматы, Білім, 1999. 3-б.
120 Касымбаев Ж. Государственные деятели Казахских ханств ХVІІІ – первой половины ХІХ вв. Т.2: Хан Айшуак (1719 – 1810). Личность во взаимодействии с номадным обществом и сопредельными странами – Алматы: Жеті жарғы, 2001.
121 Касымбаев Ж. Государственные деятели Казахских ханств ХVІІІ – первой четверти ХІХ вв. Т.3: Хан Жанторе (1759 – 1809). Личность во взаимодействии с номадным обществом и сопредельными странами - Алматы: Білім , 2001.
122 Касымбаев Ж. Государственные деятели Казахских ханств ХVІІІ – первой половины ХІХ в. Т.4: Жангир Хан (1801 – 1845). Личность во взаимодействии с номадным обществом и сопредельными регионами - Алматы: Наш Мир, 2001.
123 Касымбаев Ж. Последние годы жизни Абулхаир хана. // Столичное обозрение, №№ 31, 33, 37; Касымбаев Ж. Ермухамед Али Хан (Ералы – видный дипломат, государственный деятель). // Столичное обозрение,1998, 6 ноября ,1998, 4 декабря Касымбаев Ж. Хан Айшуак Абулхаиров. // Столичное обозрение - 1999, 29 января, 1999,26 февраля,1999, 2 апреля ,1999, 9 апреля,1999, 2 июля.
124 Касымбаев Ж. К проблеме датировки времени основания Казахского ханства. // Қазақстанның кµне және ортағасырлық тарихының проблемалары. М±хаммед Хайдар Дулати шығармаларына арналған ІІ Халықаралық оқуларының материалдары - 18-20 қыркүйек, 1998. Тараз: 1999 -241-247-бб.
125 Касымбаев Ж.К. Абылай-хан и проблемы казахской государственности (последняя четверть ХVІІІ в. по новым архивным данным). – Отан тарихының тағылымдары және Қазақстан қоғамының қайта жаңғыруы. Қазақстан Республикасы Ғылым министрлігі – Ғылым академиясы ғалымдарының Халық бірлігі және ұлттық тарих жылына арналған Ғылыми сессиясының материалдары - Алматы: 4 шілде, 1998 - 103-107-бб.
126 Касымбаев Ж. Абылай хан и проблемы казахской государственности. // Ғылыми-педагогикалық «Ар» журналы, №1, 2001 -16-18-бб.
127 Левшин А.И. Описание киргиз-кайсацких или киргиз-казачьих орд и степей. – СПб., 1832; Касымбаев Ж.К. Абылай-хан и проблемы казахской государственности (последняя четверть ХVІІІ в. по новым архивным данным). – Отан тарихының тағылымдары және Қазақстан қоғамының қайта жаңғыруы. Қазақстан Республикасы Ғылым министрлігі – Ғылым академиясы ғалымдарының Халық бірлігі және ұлттық тарих жылына арналған Ғылыми сессиясының материалдары. Алматы: 4 шілде, 1998. 103
128 Касымбаев Ж. К Истории взаимоотношении Казахстана и Ирана (Абу-л-хайр-хан и Надир-шах). // Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Р.Б. Сүлейменов атындағы Шығыстану институты Ирантану орталығы «ХІІІ – ХVІІІ ғасырлардағы Дәшті Қыпшақ және Иранның µзара тарихи-мәдени байланыстары» атты Халықаралық дµңгелек стол конференциясының материалдары. Алматы: 2004 -329-338- бб.
129 Касымбаев Ж. О правовой и исторической обоснованности обращения хана Абулхаира к императрице Анне Иоанновне в принятии Младшем жузом Российского подданства. // Вопросы изучения истории и культурного наследия Казахстана –Алматы:1998, 23-28- бб соныкі: К проблеме трансформации института ханской власти в условиях нарастания военно-политического натиска царизма (ХVІІІ – ХІХ вв.). – Қазақстан мемлекеттік тәуелсіздік жолында: тарих және қазіргі заман. Халықаралық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары –Семей: 2001. 15-18-беттер; соныкі: Политика Абулхаир хана в принятии Младшим жузом Российкого подданства в 30-х годах ХVІІІ века. // Ізденіс – Поиск, №5, 1997; соныкі: Упразднение традиционной государственности в Казахстане как следствие военно-политических акции царизма. // Вестник науки Акмолинского аграрного университета им.С. Сейфуллина, №7, 1990.
130 Касымбаев Ж. О правовой и исторической обоснованности обращения хана Абулхаира к императрице Анне Иоанновне в принятии Младшем жузом Российского подданства. // Вопросы изучения истории и культурного наследия Казахстана – Алматы: 1998. 23-28-бб.
131 Касымбаев Ж. К проблеме трансформации института ханской власти в условиях нарастания военно-политического натиска царизма (ХVІІІ – ХІХ вв.). – Қазақстан мемлекеттік тәуелсіздік жолында: тарих және қазіргі заман. Халықаралық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары – Семей: 2001-15-18-бб.
132 Қасымбаев Ж. Отан тарихы – өмір көріністерінде. // Қазақ тарихы, №3, 1998 - 27-б.
133 Касымбаев Ж. Последний поход хана Кенесары и его гибель (декабрь 1846 – апрель 1848 гг.) – 2-ое изд - Алматы: ТОО «Издательство Кітап», 2004 -5-б.
134 Касымбаев Ж.К. Об освободительном характере восстания 1837 – 1847 гг. под предводительством хана Кенесары Касымова. // Абылай хан – Кенесары (ұлт-азаттық қозғалыс мәселелері). Алматы: Ғылым – 1993 - 90-100б.б.
135 Қасымбаев Ж. Кенесары хан – Алматы: Қазақстан –1993 - 112-б.
136 Валиханов Ч.Ч. Собр. соч., в пяти томах. Т. 2. Алматы, 1985. – с.379; Қасымбаев Ж. Кенесары хан. Алматы, Қазақстан, 1993. – 89- б;
137 Середа Н.Бунт киргизского султана Кенесары Касымова. // Вестник Европы. 1870. №№8, 9;
138 Стеклова Ф. Адольф Янушкевич и его книга. // Дневники и письма из путешествия по казахским степям. Алматы, 1966. – с.1-ХХХVІІІ; Қасымбаев Ж. Кенесары хан. Алматы, Қазақстан, 1993. -90-б.
139 Семенов-Тянь-Шанский А.П. Путешествия (Мемуары). Т.2. Москва, 1949.- 48-б.
140 Кенесарин А. Султаны Кенесары и Сыздык (в обработке Е.Смирнова). Ташкент, Типо-литография С.И. Лихтина, 1889.
141 Кенесары±лы А. Кенесары және Сыздық с±лтандар. / Қазақша аудармасы, Ғ.Ахмедов. Алматы, Жалын, 1992. 48-б.
142 Черняев М.Г. Султаны Кенесары и Садык. // Русский вестник, 1889. №8, 27-б.
143 Туркестанские ведомости, 1889, 18-сәуір; Қасымбаев Ж. Кенесары хан. Алматы, Қазақстан, 1993.- 61-б.
144 История Казахской ССР с древнейших времен до наших дней. Под ред. М.Абдыкалыкова и А.М.Панкратовой. Алматы, 1943.- 672-б.
145 Бекмаханов Е. Казахстан в 20 – 40 годы ХІХ века. Алматы, 1947.
146 Айдарова Х. Некоторые итоги и перспективы развития исторической науки в Казахстане. // Известия казахского филиала АН СССР. Серия историческая. №2 (27), 1946. -12-б.
147 Вестник АН КазССР, №1, 1948. - 63-б.
148 Вопросы истории, 1949. №4, 111-б.
149 Вестник АН КазССР, 1948. №3, 36-37, 39-б.б.
150 Вопросы истории, 1951. №4, 68-б.
151 Вяткин М.П. Письмо в редакцию. //Вопросы истории, 1952, №2, 158б.
152 Тимофеев Н., Федоров Е. Борьба казахов в 1837 – 1847 годах за независимость. // Большевик Казахстана, 1940. №4, 47-б.
153 Вестник АН КазССР, 1948. №3, 47-б.
154 Дружинин Н.М. Во имя научной истины.//История Казахстана: Белые пятна. – 1991. 33-б.
155 Қасымбаев Ж. Кенесары хан. – Алматы: Қазақстан, 1993, 95-бет; Жамгерчинов Б. Добровольное вхождение Киргизий в состав России. – Фрунзе, 1963, С.103; Жамгерчинов Б. Киргизы в эпоху Орман хана. // Труды института истории, языка, литературы Киргизского филиала АН СССР. Вып. 1, Фрунзе, 1945. С.120;
156 «Ж±лдыз» журналы, 1990. №7, 153-177-б.б.
157 Қасымбаев Ж. Кенесары хан. Алматы, Қазақстан, 1993. 96-бет; Национальные движения в условиях колониализма. Казахстан, Средняя Азия, Северный Кавказ. Целиноград, 1991.
158 Қасымбаев Ж. Даланың ержүрек Митридаты. // Қазақ батырлары, 1992. №3;
159 Қозыбаев М., Сүлейменов Р., Қасымбаев Ж. Митридат киргизской степи. Правда и вымысел о восстании Кенесары Касымова. // Казахстанская правда, 1992, 13 марта
160 Сүлейменов Р., Қасымбаев Ж. Кенесары кµтерілісі: кµне шындыққа жаңа кµзқарас. // Қазақстан коммунисі, 1991. №3, 72-б.
161 Қасымбаев Ж. История Казахстана. Учебник. 9 класс. Алматы, 1992. 17-27-б.б.
162 Касымбаев Ж. Последний поход хана Кенесары и его гибель (декабрь 1846 – апрель 1848 гг.) – 2-ое изд. Алматы. ТОО «Издательство Кітап», 2004. – 200 б.
163 Мейер Л. Киргизы Оренбургского ведомоства. – СПб.,1865.-57-64 б.б.
164 Добросмыслов А.И. Тургайская область. Исторический очерк. // Известия Оренбургского отдела ИРГО. Выпуск 17. Тверь, 1902; Красовский М. Область Сибирских киргизов. Материалы для географии и статистики России. – СПб., 1968; Бабков И.Ф. Воспоминания о моей службе в Западной Сибири. Кн.1. – СПб., 1912; Валиханов Ч.Ч. О западном крае Китайской империи. // Собр. соч. в пяти томах. Т.2. Алматы, 1985.
165 Бабков И.Ф. Воспоминания о моей службе в Западной Сибири. Кн.1. – СПб., 1912, 40-б.
166 Қасымбаев Ж. Тәуелсіздік жолындағы күрес тарихынан. // Қазақстан мектебі, №11-12, 1992. 38-41-б.б. Қазақстан Республикасы Орталық мемлекеттік архиві, 4-қор, 1-тізбе, 2155-іс, 18-парақ.
167 Қасымбаев Ж. Аға сұлтан Құнанбай Өскенбаев – тарихи тұлға (М.О.Әуезовтың «Абай жолы» романы бойынша). // М.Әуезов – ХХ ғасырдың ұлы жазушысы және гуманист. Алмат, Ғылым, 1997. Касымбаев Ж. Бесценный дар степного титана. // Столичное обозрение, 1995, 10 августа
168 Касымбаев Ж. Старший султан Кунанбай Оскенбаев и его окружение.– Алматы, Кітап, 2004.
169 Ауезов М. Путь Абая. Т.1. Алма-Ата, 1982.- 30-б.
170 (ҚРОМА), 374-қор, 1-тізбе, 4387-іс, 18-парақ; Қасымбаев Ж. Аға сұлтан Құнанбай Өскенбаев – тарихи тұлға (М.О.Әуезовтың «Абай жолы» романы бойынша). // М.Әуезов – ХХ ғасырдың ұлы жазушысы және гуманист. Алматы, Ғылым, 1997.
171 Касымбаев Ж. Под надежную защиту России. Алма-Ата,Казахстан, 1986. 136- с.; Қасымбаев Ж. Шекара бекіністері. // Жұлдыз, №6, маусым, 1981.
172 Андриевич В.К. История Сибири. – СПб., 1889.
173 Касымбаев Ж. Под надежную защиту России. Алма-Ата: Казахстан, 1986. 136- с.; Қасымбаев Ж. Шекара бекіністері. // Жұлдыз, №6, маусым, 1981. Алтай өлкелік мемлекеттік архивінен.
174 Қасымбаев Ж. Аңырақай шайқасының ақиқаты. // Егемен Қазақстан, 1999, 8 шілде
175 Қазақстан тарихы (көне заманнан бүгінге дейін). Бес томдық. 3-том. Алматы, Атамұра, 2002.- 143-149 -б.б.
176 Қозыбаев М. Аңырақай шайқасы – Отан тарихының жарқын белесі. // Егемен Қазақстан, 1999, 25 тамыз
177 Қасымбаев Ж. Жоңғар-қазақ тартысындағы саяси және әскери мәселелер. // Қазақ тарихы, №2;1996.- 198- б.
178 Касымбаев Ж. У истоков борьбы за независимость. Великая победа казахского народа над калмыками (февраль-июнь 1771 г.). Последние битвы. // Қазақстан жоғары мектебі, №№4 – 5, 2001. 92-95-б.б.; Касымбаев Ж. Характер и движущие силы народно-освободительного движения в период присоединения Казахстана к России. // Қазақ КСР Ғылым академиясының хабаршысы, №3, 1982; Касымбаев Ж. Изучение проблем истории освободительных движении в Казахстане, как фактор консолидации национального единства (новый период). // Ғылыми-практикалық конференция материалдары. Алматы, 21 ақпан, 1998. 40-51-б.б. Касымбаев Ж. О некоторых вопросах истории национально-освободительного движения в Казахстане второй половины ХІХ в. // История и историография национально-освободительных движении второй половины ХІХ – начала ХХ в. в Средней Азии и Казахстане: итоги, поиски, перспективы изучения. Ташкент, 1989. - 84-93 –б.б.
179 Касымбаев Ж.К. Проблемы борьбы казахского народа за национальную независимость и ее отражение в музейных экспозициях (ХҮІІІ – ХІХ вв.). // Отан тарихының негізгі кезеңдерін музей экспозицияларында көрсету проблемалары (Республикалық ғылыми-практикалық конференция материалдары, 4-5 наурыз, 1998 ж.). Алматы, 1998.- 42-49- б.б.
180 Қасымбаев Ж. Ұлттық тарих және ұлттық сана. // Егемен Қазақстан, №72 (21797), 1998, 14 сәуір
181 Қасымбаев Ж. Бостандық жолындағы күрестің жарқын беті. // Қазақстан коммунисі, №6, маусым, 1986; Қасымбаев Ж. 1916 жыл: айтылмай келген ақиқат. // Ақиқат, №11, қараша, 1991.
182 Ленин В.И. Шығармаларының толық жинағы, 30-том; 128 -б.
183 Қасымбаев Ж. Бостандық жолындағы күрестің жарқын беті. // Қазақстан коммунисі, №6, маусым, 1986.
184 Қасымбаев Ж., Ермұқанов Е. 1916 жыл: айтылмай келген ақиқат. // Ақиқат, №11, қараша, 1991.
185 Касымбаев Ж. Призван опять в Туркестан. А.Н. Куропаткин и восстание 1916 года в Казахстане. // Қазақстан жоғары мектебі, №4, 1995. 81-89-б.б.
186 Касымбаев Ж. Вопросы истории восстания 1916 года в Казахстане в представлениях депутатов ІҮ-й Госдумы России. // Қазақстан жоғары мектебі, №6, 1996. 38-45 б.б.
187 Қасымбаев Ж. Мақсат – пәнді сүйіп оқыту. // Педагог. 1971. №3; Объяснение схем и карт в учебнике истории КазССР (ХІХ в.). // Қазақстан мектебі. 1974. (Соавтор Бекмханова Н.Е.); Использование дополнительных материалов по истории городов Казахстана на уроках истории. // Қазақстан мектебі. 1980, №6, 71-73-беттер; Ағарту ісінің ахуалы жөнінде. // Жетісу. №126. 25.06.1986; Қазақ халқының тарихын терең үйренейік. // Лениншіл жас. //1988, 14 қазан
188 Т±рлығ±л Т. Жаңа оқу қ±ралдарының жаңалығы неде? // Қазақ тарихы, №1, 2001, 58-59-б.б.
189 Қасымбаев Ж. Қазақстан тарихы (ХVІІІ ғ. – 1914 ж.) Орта мектептің 9-сыныбына арналған оқулық. Алматы, Рауан, 1998.- 208-б.
190 Қасымбаев Ж. Қазақстан тарихы (ХVІІІ ғасыр – 1914 жыл): Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған оқулық. Алматы, «Мектеп» баспасы, 2004.-248-б. суретті; Қасымбаев Ж. Қазақстан тарихы. Хрестоматия. Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған байқау құралы. Алматы, «Мектеп» баспасы, 2002. -136- б;
191 Крафт И.И. Принятие киргизами русского подданства. // Известия Оренбургского отдела ИРГО. Вып. 12. Оренбург. 1897. 18-б.
192 Қасымбаев Ж. Қазақстан тарихы. Хрестоматия. Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған байқау құралы. Алматы, «Мектеп» баспасы, 2002.- 136 б.
193 Салқынбек Д. Сонымен, ол жоңғарды жеңдік пе, жеңілдік пе? // Жас Алаш, №69(14952), 2005, 11 маусым
194 Т±рлығ±л Т. Жаңа оқу қ±ралдарының жаңалығы неде? // Қазақ тарихы, №1, 2001. 59-60-б.б.
195 История Казахстана: практикум. С древнейших времен до ХІХ в.: задачи, тесты, понятия. Алматы, Ғылым, 1996.
196 Касымбаев Ж., Шаймерденова М. История Казахстана. Учебно-методический комплекс для студентов вузов. Алматы, Білім, 1997.- 80-б.
197 Қазақстан Республикасы ‡кіметінің 2005 жылғы 2 наурыздағы №195 б±йрығымен бекітілген «Жоғары кәсіптік білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ±йымдары қызметінің үлгі ережесі», Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 2001 жылғы 11 наурыздағы №151 б±йрығымен бекітілген «Жоғары оқу орындарының қызметін ±йымдастыру ережелері».
198 Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 2001 жылғы 11 наурыздағы №151 б±йрығымен бекітілген «Жоғары оқу орындарының қызметін ±йымдастыру ережелері»; 32-33-б.б.
199 Касымбаев Ж.К., Игибаев С.К. Типовая программа по истории Казахстана (для студентов исторических факультетов вузов). Алматы, Республиканский издательский кабинет, 1999.- 43-б.
200 Касымбаев Ж. История Казахстана с древнейших времен до наших дней (курс лекции). Алматы, Үш қиян, 2003.
201 Қасымбаев Ж. Тұңғыш мектептер мен оқу орындарының тарихынан. // Қазақстан мектебі, №11, қараша, 1978; Касымбаев Ж. Некоторые вопросы истории народного образования во второй половине ХІХ – начала ХХ вв (на материалах Северо-Восточного Казахстана). // Қазақстан жоғары мектебі, №2, 1999.
202 Қазақстан тарихы көне заманнан бүгінге дейін (Очерк). Алматы, Дәуір, 1994.- 3- б.
203 Қазақстан тарихы (көне заманнан бүгінге дейін). Бес томдық. 3-том. Алматы, Атамұра, 2002. – 768 – б. суретті, карталы.
204 Бартольд В.В. Калмыки. // Бартольд В.В. Собр. соч. в 9 томах. Москва, 1968. т. 5, 539-б.
205 Тәкенов Ә. Тарихшы Ермұхан Бекмаханов (тарихнамалық шолу). // Бекмаханов Е. Қазақстан ХІХ ғасырдың 20-40 жылдарында. Алматы, Санат, 1994.- 371-б.
206 Қытайдың орталық мемлекеттік «Жень Минь Жибао» газеті, 1996, 9 желтоқсан
207 Касымбаев Ж. Государственные деятели казахских ханств (ХҮІІІ в.). Алматы, Білім, 1999.- 288- с.; соныкі: Государственные деятели казахских ханств ХVІІІ – первой поливины ХІХ в. Т.2: Хан Айшуак (1719 – 1810). Личность во взаимодействии с номадным обществом и сопредельными странами. Алматы, Жеті жарғы, 2001.- 255-б. соныкі: Государственные деятели казахских ханств ХVІІІ – первой поливины ХІХ в. Т.3: Хан Жанторе (1759 – 1809). Алматы, Білім, 2001.- 364- б. соныкі: Государственные деятели казахских ханств ХVІІІ – первой поливины ХІХ в. Т.4: Жангир Хан (1801 – 1845). Алматы, Наш Мир, 2001. 352 б. соныкі: Генерал, султан-правитель Баймухамед Айшуаков (1790 – 1847). Алматы, Өлке, 2000. 188- б.
208 Касымбаев Ж. Генерал, султан-правитель Баймухамед Айшуаков. Алматы, Өлке, 2000. -188 - б.
        
        Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты
ЄОЖ 94 (574) «1941-2004» ... ... ... ... ... ... иен ... мұрасы
07.00.09-Тарихнама, деректану және тарихи зерттеу әдістері.
Тарих ѓылымдарыныњ кандидаты ѓылыми дєрежесін алу ‰шін дайындалѓан
диссертация
Ѓылыми жетекші
ЌР ¦ЃА академигі, тарих ѓылымдарыныњ
докторы, профессор М.Х. ... ... ... Ж. ... ҚОҒАМДЫҚ ӨМІРІ МЕН ҒЫЛЫМИ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЌЫЗМЕТІ
1.1 ... ... ... мен ... білім
алуы...............................18
1.2 Тарихшы – ... ... ... ... Ғылыми-ұйымдастырушылық және қоғамдық қызметінің шыңдалу
кезеңі......................................................................
.................................................41
2 ... Ж. ... ... ... ... МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ
2.1 Қазақстан қалаларының тарихын зерттеуге қосқан үлесі........……55
2.2 Ќазаќ мемлекет қайраткерлері туралы зерттеулері........………..…81
2.3 Қазақтардың ... ... ... және ұлт-азаттық күрес
тарихын зерттеудегі жетістіктері..……………...............………….......103
3 Ж ... ... ... ... ... орта мектептері үшін даярлаған оқулықтарының
сапалық ... ... ... ... оқулықтары, әдістемелік құралдарындағы
ағартушылық ізденістерінің нәтижелері...................…..…133
ҚОРЫТЫНДЫ………………………………………..........................….146
ПАЙДАЛАНЫЛЃАН ЄДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ………….........................153
КІРІСПЕ
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Еліміз тәуелсіздікке қол жеткізген
бүгінгі уақытта ... ... ... ... мүдде тұрғысынан зерттеп,
Қазақстан тарихы ғылымы мен ... ... ... үлес ... ... мен ... танып-білуге деген ұмтылыс пен
қызығушылық күн өткен сайын артып ... Оның ... – көп ... ... ... ... тарихымызды тереңдей зерттеу жолында қызмет еткен,
бүгінде дүниеден ... ... ... ... ... ... ... қазіргі көзқарас тұрғысынан баға беру арқылы жас
ұрпақтың қоғамдық және тарихи санасы оянып, сол ... ... ... ... күшейте түсу өте өзекті мәселелердің біріне айналған.
Еліміздің ... ... ... ... зор ... ... ... Президенті Н.Ә.Назарбаев “Тарих толқынында” атты
еңбегінде былай деп жазған-ды: ... ... ... өткендегі, қазіргі
және болашақтағы – ... ... ... ... ... ... түсінуге тұңғыш рет енді ғана мүмкіндік алып отыр. Бірақ бұл
мүмкіндік ... ол ... тек ... ғана ... ... ... санасына орныққан фактіге айналуы қажет. Ал осы
міндет біздің алдымызға тек ... бір ғана ұлы ... ... ... ... түрінде де қойылып отыр. Оны шешсек, біз тарихтың өзімізге
шақталған мезгіліне сәйкес боламыз, тарихи ... бос ... ... ... ... ... сана ... ... ... ... алдында білімнің үзіктілігі мен
біржақтылығынан мүмкіндігінше арыла отырып, өткен ... ... ... қажеттігі баса айтылған [2]. Осыған орай тарих сахнасында
өзіндік із ... өз ... ұлт ... ... ... , ұлт ... ғылымдардың өмір жолын шынайы тұрғыда
зерттеуге де мән беруіміз керек.
Ұлттық тарихқа деген ... ... ... ие ... ... ... ... тұрғыдан жасалатын қамқорлықтың аясы да күн ... ... келе ... да осы ... ғылыми тұрғыдан терең сараптау
жолында қызмет еткен тарихшыларымыздың мұраларын ... ... ... жол ... ... ... дамуы жолында қызмет ... ... ... ... ... мен ғылыми мұрасын
зерттеу, олардың ғылымдағы орны мен ... ... ... ... ... ... мәселелерініњ бірі болып табылады.
Аталған мәселені зерттеу қоғамдық ортада ... жаңа ... ... ірі ... жаңа ... бағалауға жол ашады.
Француз тарихшысы Ж. Мишле бүгінгі жағдайды, бүгінгі шындықты оның түп-
төркіні арқылы ғана ... ... ... мән бере ... ... тек ... ... күнді ғана құрмет тұтып, сонымен өмір
сүргісі келсе, онда ол сол ... ... ... ... [3]. ... біз ... ... мәселеге де тікелей қатысы бар.
Біз ғылыми тұрғыдан талдауды мақсат еткен мәселені байыпты, жан-жақты
және ... ... ... өз ... ... ең ... ... өмір сұранысынан, соған сай таным құралы ретінде тарих ғылымының
табиғи болмысынан туындайды. Кез ... ... елде ... ... ... халықтың жүріп өткен жолын, әсіресе күрделі тарихи ... ... сол ... ... қоғамдық қызметімен тарихта терең із қалдырған
түрлі қоғамдық күштердің, жеке тарихи қайраткерлердің өмір ... ... ... гуманистік міндетін орындап отырған және сол ... ... ... ... осы ... ... көрнекті тарихшы-ғалым, Қазақстан
Республикасы Гуманитарлық ғылымдар академиясының академигі, ... ... ... ... ... ... ... қызметкері, «Парасат» орденінің иегері,тарих ғылымдарының
докторы, профессор Жанұзақ Қасымбаевтың өмірі мен ғылыми ... ... ... ... бірі ... ... ... біз аталған мәселені зерттеудің өзектілігін ... ... ... ... ... келеді.
Біріншіден, қарапайым еңбек адамдарының отбасында дүниеге келіп,
әкесінен ерте айырылған, ... ... ... ауыртпалыққа толы
мектебінен сабақ алған Ж. Қасымбаевтың өмірі ғылыми тұрғыдан назар аударуға
әбден лайықты. Оның ... ... өнер ... ... ... ... тарих мамандығы бойынша жоғары білімге қол жеткізген ... ... ... ... Е. ... ... ... тарих
ғылымының аса көрнекті қайраткерлерінен сабақ алуы және басқа да деректер
қазіргі тұлғатану саласы үшін ... және ... ... ... мүмкіндік беретінінде дау болмаса керек.
Екіншіден, ғылыми-зерттеу жұмысымен айналысуды студенттік кезінен-ақ
бастаған, болашақ тарихшы-маман ретінде Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... сирек те
құнды деректер іздеп, тапқан, сол аса маңызды ... ... ... жұмысының өзімен-ақ ұстаз-ғалымдарының назарын ... ... ... ... ... ... деректерді талдаудың
қазіргі жастар бойындағы тарихи таным-сананы қалыптастырудағы ... ... ... ... ... ... ... болып
табылатын бұрынғы С.М. ... ... ... ... ... ... атындағы Қазақ Ұлттық университетінің
тарих факультетін бітіруші ретінде жазылған дипломдық жұмысында ... одан әрі ... ... оны ... ... ... кандидаттық,
одан кейін докторлық диссертацияға дейін ... ... ғана ... ... бірге тарихшының ғылымдағы
жүйелілігі мен таңдап алған ғылым саласына ... ... да ... Ж. ... ... ... ... Томск,
Барнаул, Новосібір, Орынбор, Астрахань, ... ... және ... ... бай ... ... ... Отан тарихына қатысты ... ... ... енгізді және тынымсыз іздену нәтижесінде
жинақталған ғылыми еңбектерінің КСРО Ғылым академиясы Тарих ... КСРО ... ... бөлімінің арнайы мәжілісінде Н.
Бекмаханова, К. Юсупов, Ш. ... ... ... ... С. Агаджанов тарапынан жоғары бағалануының себептері
туралы ... де ... ... ... ... ... ... КСРО Мемлекеттік және Лениндік сыйлықтарының иегері В.Я. Янин және
басқа да кеңінен танымал ғылым қайраткерлерінің ... ... ... истории», «Военно-исторический журнал», «Наука в Сибири»,
«Южный Урал» және т.б. ғылыми басылымдарда жарияланған еңбектерін зерделеп,
сараптаудың жас ... ... ... ... ерекше.
Төртіншіден, Ж. Қасымбаевтың оқытушылық және ғылыми-зерттеу жұмыстарын
жүргізе отырып, өмірінің соңғы сәттеріне дейін ғылымнан қол үзбеуі, барлық
ғұмырын Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ұстаздық-педагогтік қызметін тек бір ғана жоғары оқу
орнында, қазіргі Абай атындағы Қазақ ... ... ... ... ... тарих ғылымының тұлғатану саласы үшін байыпты
зерттеуге лайықты мәселе.
Міне, жоғарыда ... ... ... ... ретіндегі
сипаттарын ерекше атап өте отырып, біз Ж. Қасымбаевтың өмірі мен ... ... ... ... ... ғылымы, тарихнама саласы үшін
өзекті мәселе деп санаймыз.
Жұмыстың зерттелу дењгейі. ... ... Ж. ... ... мен
ғылыми-зерттеу еңбектері туралы мақалалар жарық көргенімен, ғалымның тарихи
мұралары жайында арнайы ... ... ... ... ... ... әр жылдары Ж. Қасымбаевтың өмірі мен еңбектері туралы ... ... ... ... және отандық авторлар аз емес.
Ж. Қасымбаевтың тарихи зерттеулері алыс және ... ... ... баға ... ... Ресей ғалымы Ю.С. Зобов өзінің ... ... ... ... ... 1986 ... 5 тамыз күнгі нөмірінде жарық
көрген «Ценное исследование» деп аталатын мақаласында ... «Под ... ... ... атты ... ... ... келіп,
оны құнды ғылыми-зерттеу жұмысы деп бағалаған [5].
Ресейде жарық көретін «Наука Сибири» мерзімді басылымының 1990 ... ... №48 ... басылған рецензияда ... ... ... ... ... ... ... аспектілері туралы монографиясына (Алматы, 1990) ... ... ... Минь ... ... 1996 ... 9 қараша күнгі
нөмірінде қытай тілінде жарық көрген аталған мерзімді ... ... Инь ... Ж. Қасымбаевпен сұхбатында зерттеушінің ғылыми
еңбектерінің ерекшеліктері сөз болған [7].
Қырғыз авторы Т. ... ... ... ... 1996 ... 17–23 ... нөмірінде жарияланған мақаласында
Ж. Қасымбаевтың ғылыми еңбектеріне талдау жасалған ... ... В. ... 1999 жылы басылған мақаласында [9]. ... әр ... ... көрген еңбектері туралы оң пікір жариялады.
Ж. Қасымбаевтың ғылыми-педагогикалық қызметі мен тарихи мұрасы жайында
өз тұжырымдарын ортаға ... ... ... да аз ... ... ... Академиясының академигі М.Х. Асылбековтің
«Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен ... ... ... «Жас ... ... мен «Қазақ тарихы» журналында жарық көрген
мақалаларында [10]. Ж. Қасымбаевтың 1986 жылдың 16 ... ... ... ... ... кейін компартия басшылығы тарапынан
қалай ... ... ... ... ... және ... замандарында тарих ғылымы
әкімшілдік жүйенің іс-әрекетін дәріптегенін, науқандық саяхаттың ... ... ... ... айта ... академик
М.Х. Асылбеков: «Ғалымдарды қудалау өріс ала берді. Қазақ педагогикалық
институтының профессоры Ж. ... ... ... ... ... Россияға қосылуы әртүрлі жағдайда болды, еркімен де, еріксіз
жаулап алу арқылы да болды, әсіресе Оңтүстік Қазақстанда ... алу ... ... үшін ... ... ... ... мүшелігінен шығып
та қалды», - дейді [11] .
Тарих ғылымдарының докторы, профессор Д.И. Дулатованың ... ... ... гг.)» атты ... ... ... ... тарихнамалық тұрғыдан талдау жасалған [12].
Д.И. Дулатова Ж. ... ... ... ... ... ісін ... маңызын арттыру жөніндегі патша
өкіметінің әскери-саяси шешімдері жан-жақты көрсетілгенін атап өте ... ... ... создание отрядов конвоя для купеческих караванов ... и ... ... ... на ... Такие крепости,
как Семипалатинск, Усть-Каменогорск, Ямышевская, Бухтарминская, становились
оживленными центрами торговли и, как подчеркивает ... ... ... для ... ... ... ... вовлечению Казахского края в орбиту экономического развития
России», - дейді [12, 185-186-бб.].
Сондай-ақ, Д.И. Дулатова Ж. Қасымбаевтың Семей ... ... ... ... пайдалану арқылы жазылғанына тоқтала келіп: «Ж.
Касымбаев рассматривает социально-экономическое и ... ... с ... ХХ в. до ... ... упор исследователь сделал на
изучении истории революционной борьбы трудящихся в период первой буржуазно-
демократической ... и в ... ... Он ... рассказал о
городской стачке 3 июня 1906 г., когда бастовало 300 человек, в ... ... «о ... ... ... осенью 1916 г. Если
учесть, что по времени последнее ... ... с ... ... на ... ... то станет понятным страх ... ... ... ... все силы на его ... - ... еңбектеріне сипаттама береді. [12,198-б.].
1989 жылы жарық көрген «Казахская ССР. ... ... ... Ж. ... ... ... келтіріліп, ғалымның негізгі
ғылыми-зерттеу жұмыстарының тақырыптары және жарық көрген еңбектері туралы
мәлімет берілген [13].
Сол сияқты 1999 жылы ... ... «Кто есть кто в ... атты ... де Ж. ... ... деректері беріліп,
зерттеушінің негізгі еңбектерінің тізімі жарияланған [14].
Тарих ғылымдарының кандидаты И.В. Ерофеева өз рецензиясында ... 1986 жылы ... ... «Под ... ... России» (Алма-Ата:
Казахстан, 1986. 136 с.) атты еңбегі қазақ ... ... ... ... ... ... жеткілікті көңіл бөлінбей ... ... ... ... ... деп ... авторы ғалымның еңбегін қызықты және пайдалы зерттеу деп
бағалай келіп, ... ... мен ... ... жағынан әлсіз тұстары
да бар ... атап ... И.В. ... пікірінше,
Ж.Қ. Қасымбаевтың ХVІІІ ғасырдың ... ... ... ... ... берілген авторлық бағасында тым асыра сілтеу
байқалады. Сол кезеңдердегі аймақта орын ... ... ... ахуалды және жергілікті отаршылдық әкімшіліктің әлсіз ұстанымын
назарға алғанда, Жоғары Ертіс қамалдарының ... ... ... ... және ... қарым-қатынастың ушықпауына тоқтау
салған, оны реттеп отырған байсалды фактор ... ... ... ... ... күдік тудырады дейді И.В. Ерофеева. Сондай-ақ,
рецензия авторының көзқарасы бойынша, Ж. ... ... ... ... өкіметінің осы аймақта жүргізген экономикалық саясатының
тектік және таптық бағытына, ... ... орын ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуындағы әртүрлі қарама-қайшылықтарға
жеткілікті мән берілмеген ... ... ... ... Қ. Құсайыновтың «Казахстанская
правда» ... ... ... Ж. ... баевтың «Өлке»
баспасынан 1995 жылы жарық көрген «Старший султан Кунанбай Оскенбаев и его
окружение» атты ... ... ұлы ... Абайдың әкесі Құнанбай
Өскенбайұлы және оның айналасы туралы жазылған алғашқы ғылыми ... оң баға ... ... ... Ж. ... ... архив деректерін, көптеген мәліметтерді, оның ішінде фольклорлық
мұраларды жалықпай жинақтай келіп, оларды бір-бірімен салыстыра, ... ... ... ... қазақ халқының саяси және рухани
өмірінде атқарған қызметін жан-жақты ашып ... ... ... кандидаты, доцент М.Д. Шаймерденованың жарық көрген
«Торговать – не воевать» және ...... ... и ... атты
рецензиялары Ж. Қасымбаевтың «Казахстан – Китай: караванная торговля в ХІХ
– начале ХХ ... атты ... ... ... 1996) ... ... ... пікірі бойынша, аталған ғылыми еңбекте ... мен ХХ ... бас ... ... және ... Түркістан
арасындағы шекаралық сауда ісінің динамикасы, ... және ... ... ... екі ... ... қалыптастыруға ықпалы
алғаш рет ғылыми тұрғыдан талқыға түсіп, сипатталған. Батыс Қытайға ... ... ... орыс-ағылшын арасындағы бәсекелестік, басқа
да себептер салдарынан орын алған аймақтағы күрделі халықаралық жағдайға
қарамастан қазақ-қытай ... ... ... даму үрдісіне
байланысты өзекті мәселелер тұңғыш рет көптеген жаңа ... ... ... ... ... ерекше назар
аударған [17].
Академик К. Байпақовтың жарық көрген «У ... ... ... Ж. ... пен Н. ... ... Акмолы (ХІХ – начало ХХ
вв.): исследования, ... ... атты ... (Алматы: Жеті
жарғы, 1998. – 176 бет) туралы ой-пікір білдіруді мақсат еткен.
Рецензия авторы қос зерттеушінің ... ... ... ... ... ... ... танып-білудегі маңызына
тоқтала келіп, монографияның ... ... де атап ... К. ... ... еңбектің иллюстрациялық безендірілуінің
нашарлығы ... ... ... Ж. ... 1990 жылы «Атамұра»
баспасынан басылып шыққан «Из истории города ... ... в ХІХ в)» атты ... ... ... ... ретінде бой
көтерген қаланың негізі қалану себептеріне берілген ... ... ... сараптау тұрғысынан бұрынғы Ақмола, ... ... ... туралы толығымен сөз етілсе, қос автордың жоғарыда аталған
еңбектерінде бұл мәселе ұмыт қалған; қаланың отбасылық-неке, ... ... ... ... ерекше ықпалын тигізген, ... ... орын ... ... ... жөніндегі тарихи-анықтамалық
мәліметтердің сөз болып отырған қос автор еңбектеріне енгізілмей қалуы да
өкініш тудырады ... ... ... С. ... ... кеңесі» газетінің
1994 жылғы 25 қаңтардағы №11 ... ... ... ... ... ... хан» атты ... Ж. Ќасымбаевтың «Кенесары хан»
атты монографиясының қазақ елінің ақырғы ханының өміріне, бодандыққа қарсы
күресінің елеусіз ... ... ... ... аударылған.
«Монографиямен жете танысқанда көз тартатын басты мәселе – ханның жеке
басы, ... ... ... ... ... құжаттар
негізінде көтеріліс мәселелерімен тікелей ұштастырылуы ... ... ... жылдарында қазақ ақсүйектерінің иә көшпенділердің
бодандыққа қарсы күресте ... ... ... ... ... өзі ... ... арқа сүйеп, ... ... екі ... топқа ажырауының ішкі және Ресей
мемлекеті саясатына байланысты сыртқы ахуалының ... ... ... ... егеменді ел жағдайында тереңірек сипаттауы
көңілге қонарлық», - дей келіп, С. Өтениязов Ж. ... ... ... ... ... баспасы оқырманға тамаша сый ... 40 ... ... ... хан Кене ... ... үшін болған қозғалыс жөнінде қомақты, мазмұнды, құнды кітап
жарыққа шыққаны қуантатынын атап өткен [19].
Алматы ... ... ... 2002 ... 10 ... ... «Тарихымызды тарихшылар жазғаны жөн» атты мақаланың авторы Е.
Ахметтің пікірі бойынша, «Ж. ... бір ... ... тарихшы –
зерттеушілік ғұмырында әртүрлі шаһарларда, ... ... ... ... ... ... Томск, Омск, Элиста, Ташкент қалаларын
армансыз аралап, Қазақстан тарихына байланысты мұрағат ... ... ... ... өз ... ... ... үнемі сілтеме жасап отыратын ... ... оның ... ... ... барынша дәлелдігімен көзге түсіп, санаға
сіңеді» [20].
Сонымен ... Э. ... [21], А. ... ... [23], Қ. Қаражановтың [24], М. Жолсейітованың [25],
З. Қабулдиновтың [26]. ғылыми ... Ж. ... ... ғылымын зерттеудегі және жастардың тарихи танымын ... ... мен оған ... үлесі жоғары бағаланған.
Ж. Қасымбаевтың Қазақстан тарихын зерттеудегі еңбектеріне ғалымның 60
жасқа толу мерейтойына ... 2001 жылы ... және ... баспасөзде
жарық көрген біршама мақалаларда да жан-жақты баға берілген. Атап айтқанда,
«Қазақстан жоғары мектебі», «Қазақ тарихы», ... ... ... және т.б. ... осы ... ... ғалымның
өмірбаяны, жарияланған еңбектері туралы мәліметтер келтірілумен бірге
ғалымның ... ... ... ... ... ... жоғарыда айтылған мерейтой қарсаңында жарық ... ... атты ... (бас ... ҚР ҰҒА ... Т.С.
Садықов, құрастырушылар: тарих ғылымдарының кандидаттары Г.К. ... ... Б. ... Ж. ... өмірі мен қызметінің басты
кезеңдері туралы мәлімет, ҚР ҰҒА академигі К.М. Байпақовтың ... ... ... жазылған Ж. Қасымбаевтың ғылыми, педагогикалық және
қоғамдық қызметі туралы ... ... Ж. ... ... ... ... ... тізімі, Ж.Қасымбаевтың редакциясымен
жарияланған ... Ж. ... ... ... ... және ... жазған авторлар тізімі берілген [28].
Профессор Ж. Қасымбаевтың 60 ... толу ... орай ... ... ... «Ар» ... орыс ... жарияланған
«Ученый и педагог» атты мақаласында ғалымның ғылыми ... ... баға ... Ж. Қасымбаевтың есімі Орталық Азияның ... ... ... орын ... ірі ... ретінде Қазақстаннан тыс
жерлерге де ... ... ... ... ... Петербор, Мәскеу,
Орынбор, Элиста, Астрахань, Томск, Омбы, Новосібір, Барнаул, ... және ... да ... ... қорларын тынбай ақтарып, қазақ
халқының ... ... ... тың ... мен ... ... зор
еңбегінің нәтижесінде жазылған ғылыми еңбектерінің ... ... ... ... ... Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық
университетінде тарих ғылымдарының докторы, профессор, ... ... ... ... Ж.Қасымбаевтың атымен №512 дәрісхананы
атауға арналған ... ... да ... ... жан-жақты баға берілді.
Академиктер М. Асылбеков, О. Исмағұлов, Ә. Бейсенова, Ш.Уәли- ханов
атындағы Тарих, этнология ... ... ... ... Семей университетінің ректоры Е.Садықов,Қазақ энциклопедиясының
президенті Б. Аяған, тарихшы ... ... Ә. ... Ғ.
Қалидуллин және басқалар Ж.Қасымбаев және оның тарихи мұралары ... ... ... Олар ... ... ... ... дәлелдер келтіре отырып, жазған еңбектеріне, тарих ғылымында ... ... ... ... ... жылғы 23-24 желтоқсан күндері Абай атындағы Қазақ ... ... ... осы университеттің тарих факультеті
мен ... ... ... бастамасымен «Отандық тарихты зерттеп,
оқытудың теориялық-әдістемелік және нақты-тарихи мәселелері. ... ... ... ... рет өткізілген Халықаралық ғылыми-тәжірибелік
конференция Ж. Қасымбаев еңбектеріне қазіргі көзқарас ... ... ... ... ... ... педагогикалық университетінде
ұйымдастырылған бұл ғылыми іс-шараға ... ... ... ... және ... ... ... қатысқан тарихшы-ғалымдар
– «Төңкеріске дейінгі Қазақстан тарихының мәселелері», «Қазіргі кезеңдегі
Қазақстан тарихы: жаңа тұжырымдар», ... ... ... ... және «Тарих пәнін оқыту технологиясы: тәжірибелер мен ... деп ... төрт ... баяндамалар жасап, өзара ... ... ... ... ... жыл ... ... тұру жоспарланып
отырған аталған конференцияда баяндама жасаѓан отандық және шетелдік
ѓалымдар тарихшы Ж. ... ... ... ... дейін терењ
ќарастырылмай келген кезењдерін ѓылыми т±рѓыдан сараптауѓа ќосќан ... ... ... ... Абай ... Қазақ Ұлттық ... ... ... ... ... ғылым академиясының
академигі Т.С. Садықов тарих ғылымдарының докторы, профессор ... ... ... және қоғамдық қызметіне, оның тарихи-
ғылыми мұраларына талдау жасай келіп, ғалымның ... ... ... ... ... баға ... ... конференцияда баяндама жасаған тарих ғылымдарының кандидаты,
доцент М.Д. Шаймерденова Жанұзақ ... ... ... ... ерекшеліктерімен байланысын салыстыра сипаттады. Мақала авторы Ж.
Қасымбаевтың жоғары оқу ... ... ... ... ... ... ... қасиетіне жан-жақты талдау жасайды.
Ғалымның кафедра меңгерушісі ... ... ... ... ... ... ... әріптестеріне жасаған қамқорлығы мен көрсеткен
жанашырлығын ... ... еске ала ... М.Д. Шаймерденова өзінің
ұлағатты ұстазы болып ... Ж. ... жас ... тәрбиелеудегі
еңбегін жоғары бағалаған. Сонымен бірге автор Ж. Қасымбаевты тәуелсіз
Қазақстандағы ... және ... орта ... ... ... мен оқу ... ... көш басшысы ретінде атап көрсете
отырып, ғалымның ғылыми-әдістемелік еңбектерінің маңызы мен ... ... ... ... беттерінде жарияланған бірқатар
материалдарда Ж. Қасымбаевтың тәуелсіз Қазақстанның орта ... ... ... мен ... ... үшін жариялаған
оқулықтары және әдістемелік құралдарының ерекшеліктері сөз етілген.
Оңтүстік Қазақстан облысы, ... ... ... ... С. ... М. ... және Б. ... «Егемен Қазақстан»
газетінің 1991 жылғы 30 қарашадағы нөмірінде жарық көрген ... ... аз» атты ... ... ... республика тарихын
кеңейте оқытуға қол жеткені, ... оқу ... да ... ... енді ғана ... ... ... қалың көпшіліктің қуанатыны,
жаңа оқулықтар шығып жатқаны айтыла келіп, авторлар:
«Соның ішінде әсіресе көңіліміз толатыны белгілі ғалым, ... ... 9 ... ... ... ... мәселелер алғаш рет шынайы
берілген.
Өкінішке орай оқулықтың таралымы аз, бар болғаны 60 мың! ... ... ... Ы. ... атындағы орта мектепте ... ... ... бар. Бұл ... 90 ... оқиды. Осы оқулықтың данасын да, қайта
қаралса көлемін де ұлғайтуға ... еді. ... ... ... оқулықтың
жеткілікті болуын Білім беру министрлігі мен баспа ... ... - ... ... ... ... 1992 жылғы 30 наурыздағы ... «Төл ... ... ... атты ... ... ... те жоғарыдағы пікірді жалғастырып, Ж. ... ... ... ... тоқталған. Автор «Қазақстан тарихы»
оқулығы сыртқы ... ... ... ... бұрынғы КСРО тарихымен
салыстыруға мүлде келмейтінін, «Қазақстан тарихының» мұқабасы жұқа, қағазы
да ... ... ... төмен, суреттермен безендірілуі ... ... ... ... 34 сағат берілсе, оқулықта бары
19 ... қана ... ... ... ... ... ... атымен
жоқ екенін айта келіп:
«Профессор Жанұзақ Қасымбайұлы Қасымбаев 9-кластың ... ... ... ... параграфтың мүлде алынып
тасталғаны жайлы күйіне айтты. Ы. Алтынсариннің ... ... ... оны жас ұрпаққа таныстырудың қажеттігін дәлелдеу үшін
Ж. Қасымбаев ... ... ... ... ... - деп ... ... кандидаты, доцент Қ. Құсайынов «Жас Алаш» газетінің
1993 жылғы 23 қарашадағы нөмірінде ... ... ... қалай оқытылмақ?»
атты мақаласында Қазақстан тарихының ең бір күрделі кезеңіндегі оқиғаларды
пайымдаған 9 класс оқушыларына арналған ... ... ... ... ... ... ... ғасыр – 1914 ж.)» бойынша
оқулығының толықтырылған, өңделген екінші басылымының жарық ... ... ... ... ... бұл айрықша әлеуметтік жұмыс болмақ
екеніне тоқталған. Автор жаңадан ... ... ... ... ... [36].
«Егемен Қазақстан» газетінің 2000 жылғы 30 тамыздағы нөмірінде жарық
көрген «Өзімізді – өзіміз таныта білейік» атты ... ... А. ... ... ... ... ... берілетін, тарих ғылымдарының
докторы, профессор Ж. Қасымбаев жүргізетін ... ... ... ортаға салған.
А. Сәтбековтің пікірінше, ғалым Ж. Қасымбаевтың хабар жүргізушілік
шеберлігі өте жоғары еді, оның ... ... ... отыратын ашық
дауысы, нәрлі тілі болды. Ғалым халқымыздың сан ғасырлық ... ... ... ... ел басқару тәліміне,
батырларымыздың қол ... ... көз ... ... қондыра
әңгімелеген [37].
Ж. Қасымбаев еңбектерінің зерттелу дењгейіне жалпы шолу ... ... ... ... ... ... ... және отандық ғылыми қауым тарапынан
да, ... ... да дер ... ... ... ... ... рецензиялар мен мақалалар жарық көріп тұрды.
Ж. Қасымбаевтың мектеп оқушылары мен жоғары оқу орындарына ... мен ... ... да ... газет-журналдар
беттеріндегі оң пікірлердің жариялануына негіз болған.
Ж. Қасымбаев еңбектері туралы ... ... ... ... ... ... рецензиялары мақтау сипатында болып келуімен
бірге, И.В. ... К. ... және т.б. ... ... ... ... да атап көрсетілген.
Зерттеу ж±мысыныњ мақсаты мен міндеттері. Диссертациялық зерттеу
жұмысының басты мақсаты – ... ... ... ... ... мен ... ... баспалары арқылы жарық көрген кітаптары, мерзімді
басылымдарда жарық ... ... ... ... ... ... профессор Ж. Қасымбаевтың өмірі мен ... ... ... ... және ... мұрасын ашып көрсетіп,
тарихи талдау жасау. Сол арқылы ... ... ... ретіндегі
тұлғасы мен профессорлық-оқытушылық келбетін ... ... ... ... ... ... дамытуға қосқан үлесін ғылыми сарапқа
салу – зерттеу жұмысының басты өзегі болып табылады.
Сонымен бірге Отан тарихының XVIII-XIX және ХХ ... ... ... ... ... Ж. ... өмір жолын, ірі ғалым
болып қалыптасу ерекшеліктерін және ғылыми мұрасын қарастыра ... ... ... ... сондай-ақ, еліміздің жоғары оқу орындарындағы жастардың
тарихи танымын қалыптастыруға айрықша ықпалын ... ... ... ... ... отырып, оның ұстаздық өмір жолы мен тарихи
ғылыми-зерттеу еңбектерінің маңызын ашып көрсету, оларды жан-жақты сараптау
және ... ... ... – осы ... ... ... ... орай зерттеу жұмысының алдына төмендегідей нақты ... Ж. ... ... және ... алған ортасын айқындап, оның
көрнекті ғалым ретінде қалыптасуына тигізген әсерін көрсету;
– Ұстаз-ғалымның жоғары және орта ... ... ... ... оқытушының жоғары және арнаулы, орта оқу ... ... мен оқу ... ... Ж. ... ... және ... ретінде жоғары оқу
орындарында атқарған қоғамдық және ... ... ... ... ... ... Ж. Қасымбаевтың Қазақстанның XVIII-XIX және ХХ ғасырдың ... және ... даму ... ... сараптау;
– Ғалымның Қазақстан тарихындағы хандар мен сұлтандардың атқарған
қызметінің маңызын таразылауға арналған зерттеулерін ... ... ... ... ... қарсы және ұлт-
азаттық күресі туралы жұмыстарына ғылыми баға беру;
– Ж. ... ... ... ... ... мен пікірлерін талдау.
Зерттеу ж±мысыныњ хронологиялыќ ... ... ... ... ... ... хронологиялық ауқымы Ж.
Қасымбаев өмір сүрген жылдарды, нақтылап айтқанда, 1941 – 2004 ... ... ... ... ... ... ... деректік
негізі ретінде әртүрлі архив құжаттары, мерзімді баспасөз беттерінде жарық
көрген ... ... ... ... ... ... ... мәліметтері іріктеліп, сұрыптала отырып, пайдаланылды.
Зерттеу жұмысы барысында ... ... ... ... және Абай ... ... Ұлттық педагогикалық университетінде
сақталған Ж. Қасымбаевтың жеке ... ... ... ... айналымға кеңінен тартылды. Осы қорларда ... ... ... осы ... ... ... рет қолданыс тапқандығын ерекше
атап көрсетуге болады.
Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік архивінде сақтаулы
тұрған мына ... ... №1142 және л/д №2536, ... ... Абай
атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетіндегі №1О/К қорларының
құжаттары ... ... ... қорларда Ж. Қасымбаевтың өмірі, өзі өмірінің соңына дейін
жұмыс істеген қазіргі Абай ... ... ... ... атқарған оқытушылық және ғылыми-зерттеушілік қызметтеріне
қатысты көптеген құжаттар жинақталған.
Сонымен бірге ... ... ... ... ... Т.С. ... бас ... етуімен «Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым ... ... ... мен ... ... сериясымен 2001 жылы жарық көрген «Жанұзақ
Қасымбаев» атты жинақ ... ... ... ... ұсынылған бұл
библиографиялық көрсеткіш тарих ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан
Республикасы Гуманитарлық ... ... ... Ж. ... ... ... Бірнеше тараудан тұратын аталған көрсеткіште
Ж.Қасымбаевтың өмірі мен қызметінің басты ... Ж. ... ... және ... қызметі туралы қысқаша очерк, ғалымның
өмірі мен еңбектері туралы әдебиеттер тізімі, ... ... ... Ж. ... ... жарияланған еңбектер,
ғалымның ғылыми басшылығымен дайындалған диссертациялар және бірлесіп
жазған авторлар ... ... ... ... және нақты
мәліметтер хронологиялық негізде орналастырылған.
Сондай-ақ, «Қазақстан жоғары мектебі», ... ... ... «Ар» және т.б. ... ... Ж. ... мен ... туралы деректер берілген. Ал, Ы.Төлтайдың 2003 жылы
Алматы ... ... ... «Шақантай» атты еңбегінде, 2003 жылы
Новосібір ... ... ... ... ...... өлке» деп
аталатын жинақта Ж. Қасымбаевтың азамат ... ... ... ... ... ... туралы көптеген мәліметтер бар.
Ғалымның әр жылдары Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Қазақ және орыс тілдерінде жарық көрген
Ж. Қасымбаев еңбектері ғалымның ... мен ... ... ... автордың тарихи мұраларын тақырыптық жағынан жүйелеуге
мүмкіндік берді.
Ұзақ жылдар бойы ... оқу ... ... ... ... Ж.
Қасымбаевтың жоғары және орта оқу орындарына арнап ... ... ... ... ... ... ... танымын қалыптастырудағы
қосқан үлесін саралауға көмектесті.
Осыған қоса әр жылдары ғалымның ғылыми еңбектері жарияланған және оның
педагогтік-оқытушылық ... мен ... ... пікір білдірген
республикалық ғылыми журналдар мен ... ... ... да ... ... ... ... құрады. Олардың қатарында «Қазақ
тарихы», «Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... «Егемен Қазақстан», «Казахстанская правда»,
«Жас Алаш», «Горизонт», «Вечерняя Алматы», «Азия дауысы», «Әдебиет ... және ... да ... және ... басылымдар, бұқаралық ақпарат
құралдары бар.
Аталған жарияланымдарда Ж. Қасымбаевтың ғылыми зерттеулері, Қазақстан
тарихының тиісті кезеңдері, аталған пәнді жоғары, ... орта және ... ... оқытудың ерекшеліктері т.б. туралы пікірлері ғана емес,
ғалымның өмірі мен ... ... ... да ... ... «Әдебиет айдыны» газетінің 2005 жылғы 24 ... №6 ... Абай ... ... ... ... университетінде тарих
ғылымдарының докторы, профессор, ... ... ... ... ... ... құрметіне №512 дәрісхананы ғалым атымен
атауға арналған ... ... ... ... ... материалда одан әрі: «Академиктер М. Асылбеков, О. Исмағұлов, Ә.
Бейсенова, Ш. Уәлиханов атындағы тарих, ... ... ... ... Шәкәрім атындағы Семей университетінің ректоры Е. ... ... ... Б. ... ... тарихшы ғалымдар Ө.
Өжетбеков, тарих факультетінің деканы Ә. ... ... ... профессор Ғ. Қалидуллин, ақын М. Рәш, студент Н. ... ... Ж. ... ... ... ... салды. Сөйлеуші шешендер Ж.
Қасымбаевтың тарихи тұлғалардың бейнелерін ... ... ... ... ... ... оның ... орны ерекше екендігіне тоқталды. Ж.
Қасымбаевтың туған ... Т. ... мен жан жары Ф. ... игі
рәсімді ұйымдастырған университет басшыларына жүрек ... ... - ... ... ... ... ... осындай және өзге де дерек ... ... ... ... ... ... ерекше мән берілді.
Деректерді сұрыптау барысында салыстырмалы әдіс кеңінен пайдаланылды.
Зерттеу ж±мысыныњ ғылыми жаңалығы. ... ... ... мен ХХ ... бас кезі аралығындағы, атап айтқанда, 1917 ... ... ... тарихын жан-жақты, тереңдей зерттеген көрнекті
ғалым, тарих ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан ... ... ... ... Ж. ... өмір жолы ... ғылыми мұралары, тарих ғылымын дамытуға қосқан мол ... ... ... ... талаптарына сәйкес, жаңаша көзқараспен талданып,
тұңғыш рет арнайы ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... ... мынадай жаңалықтар бар:
– Тарихшы Ж.Қасымбаевтың өмірі мен ... және ... ... ... кезеңдері айқындалып, оның көрнекті
тарихшы болып қалыптасуына ... ... ... жағдайлар алғаш рет атап
көрсетілген;
– Ж.Қасымбаевтың еліміздің жоғары оқу орындарының ұстаз-оқытушысы,
сонымен ... ... орта және орта ... ... ... ... мен оқу құралдарын жаза жүріп, жастарға тарихи білім
беру ісін дамытып, ... ... және ... ... ... қол ... нәтижелерінің ғылыми
құндылығына нақты баға берілген;
– Тек тарих ғылымын ғана емес, жалпы гуманитарлық ғылымдардың өзге ... ... ... білікті ғылыми мамандар даярлауға үлес ... Ж. ... ... және қоғамдық
жұмыстарына баға берілген;
– Ж.Қасымбаевтың тарихи және ғылыми мұралары ... рет ... ... ... ... ... тарихы ғылымын дамытуға
қосқан мол үлесі дәлелденген;
– Зерттеушінің ғылыми-зерттеу еңбектерін талдап, саралау ... ... ... ... мен ХХ ... бас ... ... Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ... ... ... Ж. Қасымбаев еңбектеріндегі қазаќтыњ хандары мен ... ... ... ... және ұлт-азаттығы үшін күресіне
берілген тарихи ... жас ... ... ... ... ... мен әдістемелік құралдар әзірлеу ... ... қол ... ... ... ... жоғары, арнаулы
орта және орта мектептерінде жастардың тарихи ... ... ... тарихы бойынша жан-жақты, терең білім берудегі профессор Ж.
Қасымбаевтың оқу-әдістемелік қызметі ... ... ... ... ... ... Зерттеу жұмысының
методологиясы тарихилық, жан-жақты салыстырмалы талдау мен жинақтау, шынайы
жүйелілік және тағы да ... ... ... ... ... ... жазылды. Әлемде қалыптасып келе ... ... ... ұстанымына ерекше көңіл бөлінді. Кез ... жеке ... мен ... мұраларын талдап, талқылау барысында оның ғылым мен
мәдениетке, жалпы өркениеттің ... ... ... баса ... ... ... ... Оған қоса диссертацияда жасалған
тұжырымдар мен айтылған пікірлердің бірі-бірімен ... ... ... ... ... ... мән берілді.
Зерттеу ж±мысыныњ практикалыќ мањызы. Ќазіргі кезде отандыќ тарих
ѓылымы саласында ... ... жєне жања ... ... даму ... т±лѓатану, деректану мєселелері бойынша ќорѓауѓа ±сынылып ... ... ... ќосар ‰лесі мол. Диссертацияда ±сынылѓан
мєліметтер мен деректерді, ортаѓа салынѓан ... мен ... ... ... оќу ... Ќазаќстан тарихы курсы
бойынша оќытылатын лекциялар мен µткізілетін ... ... ... пайдаланудыњ тєжірибелік мањызы ерекше. ... ... ... ... ... жас ... арасында
µткізілетін, олардыњ бойында отанс‰йгіштік ќасиет ќалыптастыруѓа ... ... ... ... ... ... Ѓылыми-зерттеу ж±мысына негіз етіп
алынѓан мєселелер ѓылыми басылымдар беттерінде ... ... ... ... ... ... жасалѓан баяндамалар арќылы кµпшілік
ѓылыми ќауым ... ... Атап ... осы таќырыпќа байланысты
«Єлеуметтік ѓылымдардыњ µзекті мєселелері» атты ѓылыми маќалалар жинаѓыныњ
1 жєне 2 ... ... 2005), ... ... ...... ... «Қазақстан жоғары мектебі» журналдарында маќалалар
жарияланып, «Отандық ... ... ... ... ... мәселелері. Қасымбаев оқуы» (Алматы, 2005 ... ... және ... ... ... мен ... ... 2005 жылғы 21-
22 желтоқсан) атты халықаралық ... ... ... ... ... Абай атындағы Алматы ұлттық
педагогикалық университетінде талқыланып, ќорѓауѓа ±сынылды.
Диссертацияныњ ќ±рылымы. Диссертация кіріспе мен ... ... ... тармаќтарѓа бµлінген ‰ш тараудан т±рады. Диссертацияныњ
соњында ... ... мен ... тізімі берілген.
1.Ж. ҚАСЫМБАЕВТЫЊ ҚОҒАМДЫҚ ¤МІРІ МЕН ЃЫЛЫМИ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЌЫЗМЕТІ
1.1 Ғалымның өскен ортасы мен тарихи ... ... ... ... ... ... үлес қосқан көрнекті
тарихшы, тарих ... ... ... ... ... 1941 жылғы 25 желтоқсанда қазіргі Шыѓыс Ќазаќстан облысы, ... ... ... ... ... ауданы, Баршатас ауылы) дүниеге
келген [38].
Тарихи деректер бойынша, ... ... жері ... ...... б±рыннан белгілі, µзіндік шежіресі мол аймаќ. ХХ ... ... ... ... ... ... «Тауарих Хамса» («Бес тарих») атты
кітабында: «Аягөз – ... ... ...... ... - деп ... еткен Аягөз өңірінің тарихы сонау көне замандардан ... ... ... ... ... ... ... айтулы оқиғалар ұштығының
бұл өңірге соқпай кеткені некен-саяқ. Бүкіл еліміздің елдігі мен ерлігіне
сын ... ... ... ... ... осы ... ... айтуға болады. Бұл ... ... ... ... ... ... Би Боранбай, Ботақара, Жауғаш, Шыңғожа, Шақантай,
Қазымбет ... хас ... ... ... ... жетіп, 1754 жылы
Мамырсу өлкесінің бойында Абылай хан мен Ер Жәнібектің ... ... ... ... ... деректерде «төсіне Қозы Көрпеш – Баян сұлу күмбезін қондырып,
төскейінде хас ... ... ... ... өңір» деп
сипатталатын Аягөздің қалыптасу кезеңі 1831 ... ... 1821 ... жүз ханы Уәли ... ... болғаннан кейін патшалық Ресей
өкіметінің ұйғарымымен қазақ жерін түгелдей отарлау мақсатында елді ... ... ... үшін М.М. Сперанский жасаған «Сібір қазақтары
туралы Жарғы» күшіне енді. ... ... 1831 жылы ... округі құрылды.
Ал, 1824 жылы Қарқаралы, Көкшетау округтері, 1833 жылы Баянауыл, Ақмола,
Үшбұлақ округтері, 1834 жылы ... ... ... ... ... Сергиопольдің негізі 1860 жылы қаланды. Аягөз округін
басқарған алғашқы аға сұлтандардың арасында Барақ төре ... ... ... ... ... ... Уәлиханов: «Аягөзге сондай ынтықпын,
әрі қадір тұтамын», - деп осы ... ... ... ... ... [39].
Сондай-ақ, Аягөз – атақты Ф.М. Достоевский, И.П. Семенов Тянь-
Шаньский, Ш. ... А. ... А. ... ... ұлы ... ат
басын тіреген өлке. Осы ... ... ... ... ... бастамасымен 1859 жылы Сергиопольде орыстың ұлы ... ... ... ... ... – бұл өңір ... ... бірінен саналады [39,12-б.].
Міне, осындай атақ-даңқымен тарихта ... ... ... ... Қасымбаевтың шыққан тегіне келсек, ол Шұбартау өңірін мекендеген
Абақ Керей ұрпағы.
Жарық көруіне Ж. Қасымбаев үлес ... Т.Ы. ... ... ... ... 2003) тарихи деректер бойынша Керей – қазақ ... көне ... ... ...... моңғол даласы мен
Сібір өлкесіндегі Орхон, Керулен, Селеңге, Арғұн өзендерінің алқабы.
Керей елі Абақ және ... ... ... бөлінеді. Қазақ шежіресі
бойынша Абақ – Керейдің Ақылбай атты ұрпағының бәйбішесінің аты ... ... ... ... ... ... Абақ аталып кеткен. Қазіргі «он екі ата
Абақ» сол бәйбішенің өзі тәрбиелеген он екі ... ... ... Ал, Ашамайлының әуелгі аты Ғали екен, әкесі ашамайға мінгізіп
барып, үйлендіргендіктен, Ашамайлы атаныпты ... ... ... тегі осы ... оның ... Абақ ... Жастабан, Бегімбет, Бекназар, Құбайберді, Жаушақар, ... ... одан ... тарайды[41,46-б.].
Ж. Қасымбаевтың әкесі Қасымбай Собықанов – халықтың дәулетін ... ... ... ... елді ... қамтамасыз етудегі ерен
еңбегі үшін 1941 жылы КСРО Ет және сүт министрлігінің ... ... ... Ұлы Отан ... ... ... аттанып, 1942
жылы неміс фашист басқыншыларымен болған шайқаста қаза ... Ал, ... ... ... ... ... ... қара жұмыста еңбек
етіп, зейнеткер ... 1977 жылы ... ... ... өмір
тауқыметін басынан кешірген ... бес ... ... ... бірге өмір мектебіне төселіп, ер жетті. Ж. Қасымбаев 1949 ... ... ... ауданындаѓы С.М. Киров ... ... ... ... ... 1959 жылы сол ... бітірді. 1928 жылы
ашылған аталған мектепте кейіннен Қазақстан Республикасының ... ... ... үлес қосқан бірқатар зиялы қауым өкілдері, атап
айтқанда, О. Хаймолдин, Б. ... Е. ... Т. ... ... М. ... Х. ... Н. Рымғалиев, К. Ыбыраев, К. Ахманбаев, Т.
Тілеуханов және тағы басқа белгілі тұлғалар оқып, білім алды [41].
Ұлы Отан ... ... ... кең байтақ қазақ өңірлері енді
ғана жоғары оқу орнын тәмамдаған оқытушылармен қамтамасыз етіле ... бір ... оқу ... ... ... ... (Аягөз) ауданындағы
С.М. Киров атындағы орта мектебі ... ... ... жоғары
педагогикалық, тіпті университеттік білімі бар мұғалімдермен ... ... ... ... ... де осы ... тікелей әсер
еткені анық.
Ж.Қ Қасымбаев алдымен 1959 – 1960 жылдары ... П.И. ... ... ... ... баян ... өнер ... білім
алды [38,15-б.].
Алдымен арнаулы орта білім алып шыќќаннан кейін 1960 жылы ол кезде
С.М. Киров ... ... ... ... ... Қазақ ұлттық
университетіне т‰сіп, 1965 жылы аталѓан жоѓары оќу ... ... ... ... ... ... ... жаќсы жєне ‰здік
баѓалармен бітіріп шыќты. Мемлекеттік емтихан комиссиясыныњ 1965 ... ... ... ... Ж. ... ...... жєне ќоѓам тану
м±ѓалімі деген біліктілік берілді. Ж. Ќасымбаевќа ... ... ... ... сынаќ ведомостініњ кµшірмесі дәлел болатынындай,
ол Ќазаќ КСР тарихы бойынша мемлекеттік емтиханды «µте ... ... ... диплом ж±мысын да ‰здік ќорѓап шыќты [42].
Университетті ... ... ... ... ... Ж. ... µзініњ болашаќ ѓылыми-зерттеу ж±мыстарыныњ баѓыт-
баѓдарын студент кезінен-аќ ... ... ... ... ... ... атындағы мемлекеттік университеті тарих ... ... С.М. ... 1965 ... 21 ... ... ... архивіне
жолдаған сұраныс хаты, сондай-ақ, ... ... ... құжаттармен
жұмыс істеуге рұқсат беруі негізінде аталған ... ... ... ... ... ... ... тарихы» атты тақырыптағы
диплом жұмысын жазып шықты [43].
Ж.Ќасымбаев қазіргі Єл-Фараби атындаѓы Ќазаќ ±лттыќ университетініњ
тарих ... ... ... ... алып ... ... ... М. Ақынжанов, С. Кенжебаев, Г.И. Семенюк, М. ... ... С.К. ... Т.Ә. ... жєне ... ... ... тыњдап, олардан тарихи білім нєрімен сусындады.
«Бекмаханов ісі» деп ... ... ... процесс салдары мен КОКП-
ныњ идеологиялық тұрғыдан қатаң қысым жасауына қарамастан, жоғарыда
есімдері ... және ... да ... өз ... ол ... ... салынған ғылыми тақырыптар мен мәселелер жөнінде пікірталас ... ... ... ... төңірегінде
қалыптасқан ауыр ахуал белең алып тұрса да, сол кезеңдегі ... ... және оның ... ... ... жас ... ұлт
тарихындағы «ақтаңдақ» кезеңдер – хандық ... ... ... ... ... ... қозғалыс, отарлау дәуіріндегі аса күрделі
әлеуметтік-саяси өзгерістер, хандық мемлекет ... ... ... тарихындағы қарама-қайшылыққа толы ерекшеліктер туралы аға
буын өкілдерінің сұхбаттарын барынша құмарта ... Ұлт ... ... сыры мен ... ашу міндетін зор сүйіспеншілікпен
атқару бақыты шәкірттерінің үлесіне бұйыратыны ... ... ... Ж. ... сияқты жастарды қанаттандырып, шабыттандырды.
Студент Ж. Қасымбаевты, әсіресе, Жәнібек, Керей, Қасым, ... ... ... ... және ... да ... өмірі мен
қызметттері ең алдымен ерекше қызықтыра түсті. Сол ... ... ... ... ... хан есімі белгілі бір дәрежеде ... ... ... ал, оның ... ... ... ... аса
сақтықпен, тіпті қорқынышпен аталатын еді.
Ж.Қасымбаев университеттің тарих факультетінің екінші курсында оқып
жүрген кезінде Е. Бекмахановтың ... ... мен ХІХ ... алғашқы
кезеңіндегі қазақ қоғамындағы әлеуметтік категориялар» атты мәселе бойынша
арнайы курс дәрістерін тыңдады. Алайда, көрнекті ғалым шәкірттеріне ... ... ... ... ... жатқан қысым салдарынан 1837 – 1847
жылдардағы көтеріліс және ... ... ... ... ... ... да бір пікірлері мен тұжырымдарын ... ... ... ... байқау қиын емес еді.
Арада едәуір уақыт өткенде ... Ж. ... өз ... ... ... Г.И. Семенюкпен болған ашық-жарқын әңгімесі кезінде
жоғарыда айтылған мәселенің түйткілді тұстарының құпиясына көз ... ХХ ... ... ... ... ... ... жайында көптеген тамаша зерттеулер жүргізіп, жариялаған Г.И.
Семенюк ерекше дарын мен ... ... ... ... ... ... ... тарихшы-зерттеуші болып қалыптасуына үлкен ықпал етті.
«Тағдырдың жазуымен Георгий Иванович ... ... ... ... ... ... ... бойы маған ақыл-кеңестерін беріп отырды. Тағдыр
мені осынау тамаша педагогпен, университеттің үздік лекторымен, тілге ... ... мол ... ... студент-тарихшылардың көптеген,
тіпті көп ұрпағы оған әдеттегі сыйластық пен аға ұрпақ өкілі ... ... асып ... ... бір ... ... ... - деп жазды
Ж. Қасымбаев өзіне студент кезінде дәріс оқыған тарихшы-ғалым Г.И. ... ... жылы Г.И. ... Калинин (Тверь