Алакөл жүиесіндегі қошқаркөл табан балығының морфо-биологиялық сипаттамасы және жыныс бездерінің даму ерекшелігі

КІРІСПЕ 4
1.ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ 5
1.1. Алакөл көл жүйесінің физика.географиялық
және зерттелетін аудандардың биотоптық сипаттамасы. 5
1.2. Табан балығының систематикасы және
жалпы сипаттамасы 9
1.3.Биологиясы 11
1.3.1. Көбеюі 11
1.3.2. Қоректенуі 12
1.4. Алакөл көл жүйесінде табан балығының
пайда болуы 13
1.5. Балықтардың жыныс безінің жалпы құрылысы 16
2. МАТЕРИАЛДАР МЕН ӘДІСТЕМЕЛЕР 23
3. ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ ТАЛҚЫЛАУ 26
ҚОРЫТЫНДЫ 31
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 32
Алакөл көлдер жүйесіне табан балығы жерсіңдірілген. Қазіргі уақытта табан балығы Алакөл көлдер жүйесінің барлық су қоймаларында кездеседі (Жалаңаш көлден басқасында). Олар көлдің ашық аймақты биотоптарын таңдайды, тұзды жерлерде аз кездеседі.
Табан балығын Алакөлге жерсіңдіру барысында өрістеу температурасын 16-12° төмендетті. Қошқаркөлде табан балығы мамырдың айының аяғынан маусымның басында су температурасы 16-18,5° жеткенде өрістеуге шыға бастайды . Алакөл жүйесіндегі табан балықтың кәсіптік маңызы зор. Табан балығы морфо-биологиялық жағынан осы көлдер жүйесіндегілері әлі де толық зерттелмеген. Жыныс бездерінің дамуы және морфологиялық құрлысы жағынан жасалған зерттеу жұмыстары жоқ. Осы бітіру жұмыста табан балығының жыныс безінің гистологиялық зерттеулері алғаш рет жасалынып отыр.
Жұмыстың мақсаты: табан балықтың морфо-биологиялық және көбею жүйесінің дамуын және гистологиялық құрылысын зерттеу.
Міндеттері:
- Табан балығының систематикасы, биология, экология, қазіргі сандық көрсеткіштерімен танысу;
- Биологиялық және морфометрикалық анализ жүргізу;
- гистологиялық әдістемелерді пайдалана отырып көбею жүйесінен препарат жасау;
- препараттарға анализ жүргізу және зерттеу нәтижелерін эко-токсикологиялық жағдайымен салыстыру.
1 Филонец П.П. Очерки по географии внутренних вод Центрального, Южного и Восточного Казахстана (озера, водохранилища и ледники). – Алма-Ата: Наука, 1981. –С. 294
2 Терлецкий Б.К. Балхаш-Алакольская впадина. Гидрологическое описание Северного Джетысу // Тр. Главн. геол. - разв. управления высшего Совета народн. хоз.-ва СССР, 1931. - Вып. 105.
3 Биоэкологические основы функционирования водных экосистем главных рыбопромысловых водоемов Казахстана и рекомендации по использованию их биоресурсов. Раздел: Алакольская система озер: Отчет о НИР (промежуточный) / КазНИИРХ.- № ГР0194РК00040. - Алматы, 1997. –С. 160
4 Филонец П.П. Морфометрия Алакольских озер. Алакольская впадина и ее озера.- Алма-Ата, АН КазССР, 1965.- С. 79 – 87
5 Логиновских Э.В. Кормовая база Алакольских озер и ее использование рыбами. Алакольская впадина и ее озера.- Алма-Ата, АН КазССР, 1965. – С. 223 -235
6 Быков Б.А. Экологический словарь.- Алма-Ата: Наука, 1988.- 212 с.
7 Унифицированные методы анализа вод / под ред. Ю.Ю. Лурье. - М.: Химия, 1973.- С. 376
8 Коровин В.И., Курдин Р.Д. Уровенный режим Алакольских озер.// Алакольская впадина и ее озера.- Алма-Ата:Наука, 1965. – C. 122-140
9 Коровин В.И. Исследования связей уровня озера Алаколь с гидрометеоро-логическими факторами // Алакольская впадина и ее озера.- Алма-Ата: Наука, 1965.- С. 141-150
10 Биоэкологические основы функционирования водных экосистем главных рыбохозяйственных водоемов Казахстана и рекомендации по рациональному использованию их биоресурсов. Раздел: Алакольская система озер: Отчет о НИР / КазНИИРХ, № ГР. 0194РК00040. - Алматы, 1998.- С. 112
11 Курдин Р.Д. Ветровое волнение на Алакольских озерах.// Алакольская впадина и ее озера.- Алма-Ата, АН КазССР, 1965.- С. 151-171
12 Курдин Р.Д. Термический режим Алакольских озер.// Алакольская впадина и ее озера.- Алма-Ата, АН КазССР, 1965.- С. 182-195
13 Курдин Р.Д. Ледовый режим Алакольских озер // Алакольская впадина и ее озера.- Алма-Ата, АН КазССР, 1965.- С. 305
14 Рыбы Казахстана: в 5 томах. - Алма-Ата: Наука, 1988.-Т. 3.- С. 127-159
15 Рыбохозяйственные иследования в Республики Казахстан: история современное состояние (сборник научных прудов). РГП «НПЦРХ» Алматы, Бастау -2005.- С. 441-445
16 Изучить состояние сырьевой базы в Алакольской системе озер, разработать биологически обоснованный прогноз вылова рыбы на 1994 год: Отчет о НИР / КазНИИРХ. - Алматы, 1993. – С. 68
17 Рыбы Казахстана: в 5 томах. - Алма-Ата: Наука, 1987.-Т.3. –С. 200
18 Биоэкологические основы функционирования водных экосистем главных рыбопромысловых водоемов и рекомендации по рациональному использованию их биоресурсов за 1995 г. Озера Алакольской системы: Отчет о НИР (заключит.) / КазНИИРХ - N ГР. 0194РК0040 - Алматы - 1995. – С. 168
19 Оценить состояние рыбных ресурсов главных рыбопромысловых водоемов Казахстана, разработать эффективные природоохранные мероприятия и рекомендации по рациональному использованию их биоресурсов. Раздел: Алакольская система озер: Отчет о НИР / КазНИИРХ. - Алматы, 2002. – С. 38
20 Экологический мониторинг, разработка и сохранения биоразнообразия устойчивого использования ресурсов рыбопромысловых водоемов трансграничных бассейнов: Отчет о НИР (промежуточный)/КазНИИРХ. – Алматы, 2001. – С. 55
21 Оценить состояние рыбных ресурсов главных рыбопромысловых водоемов Казахстана, разработать эффективные природоохранные мероприятия и рекомендации по рациональному использованию их биоресурсов. Раздел: Алакольская система озер: Отчет о НИР / НПЦРХ. - Алматы, 2004. – С. 208
22 Экологический мониторинг, разработка путей сохранения биоразнообразия и устойчивого использования ресурсов рыбопромысловых водоемов трансграничных бассейнов: Отчет о НИР (промежуточный)/КазНИИРХ. – Алматы, 2002. – С. 51
23 Экологический мониторинг, разработка путей сохранения биоразнообразия и устойчивого использования ресурсов рыбопромысловых водоемов трансграничных бассейнов. Раздел: Алакольская система озер: Отчет ОНИР (промежуточный) / КазНИИ рыбного хозяйства. № ГР. 0101РК00134. - Алматы, 2003. – С. 109
24 Экологический мониторинг, разработка путей сохранения биоразнообразия и устойчивого использования ресурсов рыбопромысловых водоемов трансграничных бассейнов: Отчет о НИР (промежуточный) /НПЦРХ. - Алматы, 2004. – С. 57
25 Оценить состояние рыбных ресурсов главных рыбопромысловых водоемов Казахстана, разработать эффективные природоохранные мероприятия и рекомендации по рациональному использованию их биоресурсов. Раздел: Алакольская система озер: Отчет о НИР / НПЦРХ. - Алматы, 2005. – С. 171
26 Оценить состояние рыбных ресурсов главных рыбопромысловых водоемов Казахстана, разработать эффективные природоохранные мероприятия и рекомендации по рациональному использованию их биоресурсов. Раздел: Алакольская система озер: Отчет о НИР / КазНИИРХ. - Алматы, 2003. – С. 64
27 Рыбы Казахстана: в 5 томах. - Алма-Ата: Наука, 1989.-Т. 5.- С. 312
28 Макеева А.П. Эмбриология рыб. М.: МГУ. 1992.- С. 198 –206
29 Правдин И.Ф. Руководство по изучению рыб. М. Пищевая промышленность. 1966 г.- С. 33-51
30 С.М. Шалғымбаева, С.С. Көбегенова, А.Қ. Нұршин. Микротехника негіздері. Алматы , 2007.
31 Елизарова Н.С. Особенности размножения леща Волгоградского водохранилища // Вопросы ихтиологии. М.: 1968. -Т. 8. Вып. 2(49). – С. 368-370
32 Абдуллаев М.А., Истамова В.И., Хасанов А.Х. Лещ Куюмазарского водохранилища // Вопросы ихтиологии. М.: 19687 –Т. 8. Вып. 1(48). – С. 99
33 Андреева А.М. Оогенез леща Abramis brama Рыбинского водохранилища // Вопросы ихтиологии. М.׃ 1983. – Т. 23. Вып. 2. – С. 257-261
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Биология факультеті
Зоология және гистология кафедрасы
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
АЛАКӨЛ ЖҮИЕСІНДЕГІ ҚОШҚАРКӨЛ ТАБАН БАЛЫҒЫНЫҢ МОРФО-БИОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
ЖӘНЕ ЖЫНЫС БЕЗДЕРІНІҢ ДАМУ ЕРЕКШЕЛІГІ
Орындаған 4 курс ... ... ... бақылаушы:___________
«____» _________2008ж.
Қорғауға жіберілді, кафедра меңгерушісі,
профессор :___________________
«_____» ________ 2008ж.
Алматы 2008ж.
РЕФЕРАТ
Бітіру жұмыстың тақырыбы: Алакөл жүйесіндегі Қошқаркөл ... ... ... және ... ... даму ... жұмыс 34 беттен, 3 кестеден, 6 ... 33 ... ... ... ... ... ... аналық без, аталық без,
сперматогониялар, сперматоциттер, оогониялар, ооциттер, көбею жүйесі.
Жұмыстың мақсаты: табан ... ... және ... ... және ... ... зерттеу.
Міндеттері:
- Табан балығының систематикасы, биология, экология, қазіргі ... ... ... және ... ... жүргізу;
- гистологиялық әдістемелерді пайдалана отырып көбею жүйесінен препарат
жасау;
- жасалған препараттарға гистологиялық анализ жүргізу;
МАЗМҰНЫ
беті
КІРІСПЕ
4
1.ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
5
1.1. ... көл ... ... ... аудандардың биотоптық ... ... ... ... және
жалпы ... ... ... ... көл жүйесінде табан балығының
пайда ... ... ... ... жалпы ... ... МЕН ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫ ТАЛҚЫЛАУ ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта
табан балығы Алакөл ... ... ... су ... ... көлден басқасында). Олар көлдің ашық аймақты биотоптарын таңдайды,
тұзды жерлерде аз кездеседі.
Табан балығын Алакөлге жерсіңдіру барысында ... ... ... төмендетті. Қошқаркөлде табан балығы мамырдың айының аяғынан маусымның
басында су температурасы 16-18,5° ... ... шыға ... . ... табан балықтың кәсіптік маңызы зор. ... ... ... ... осы көлдер жүйесіндегілері әлі де толық зерттелмеген.
Жыныс ... ... және ... ... ... ... зерттеу
жұмыстары жоқ. Осы бітіру жұмыста табан балығының ... ... ... ... рет ... ... мақсаты: табан балықтың морфо-биологиялық және көбею
жүйесінің ... және ... ... ... Табан балығының систематикасы, биология, ... ... ... ... ... және морфометрикалық анализ жүргізу;
- гистологиялық әдістемелерді пайдалана отырып көбею жүйесінен ... ... ... ... және ... нәтижелерін эко-
токсикологиялық жағдайымен салыстыру.
I. ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ
1. Алакөл көл жүйесінің физика-географиялық және зерттелетін аудандардың
биотоптық сипаттамасы
Алакөл - ... және ... ... ... аумағында
орналасқан тұйық көл.
Алакөл көл жүйесі оңтүстік шығыс Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... жағы ... жотасымен,
оңтүстігі Жоңғар Алатауымен, шығыс жағы барлық жотасымен шектелген.
Алакөл көлі тіркеспелі көлдер ... ... яғни ... ... ... Ебі - ... ... Төрт үлкендеу
көлдер бассейніне (Алакөл, Сасықкөл, ... ... ... ... тұзды , ал қалғандарынікі тұщы [1].
Алакөл көлі Алакөл көл жүйесінің ... ... ... табылады.
Алакөл ойпатының төменгі бөлігінде орналасқан. Суды тек қана ... ғана емес ... ... ... топтарындағы басқа да үлкен
көлдерінен қанығады. Көл аздап алмұрт ... ... ... ... ... ... оңтүстік шығысқа қарай созылып жатыр.
60-ыншы жылдардың ... оның ... ... 104 ... ені -52 км. (орташа-25,5). Жағалауының ұзындығы -384 км. Судың
беткі ауданы -2560 км2. ... қоса ... 2686 км кв. ... м, ... ... -54м, көлдің су көлемі -58,56
млрд. м3 [2]. Көл ... ... қоса ... 2696 км2. Су
жиналатын алабы 47859 км2. Суы өте ... Көл ... ... 247,3 ... ... ... жағалауы негізінен төрттік дәуірдің тау жыныстарынан саз
балшық, құмды топырақ, қиыршық тас, ұсақ құм ... Тек қана ... ... ... бір ... көл суымен шайылады. Көл жағалауынан ұзын әрі
жіңішке қиыршықты тармақтар бөлінуінің нәтижесінде көл өз ... ... ... Ол 12-19 ... ... нор (монғолша көпір көл) кейін
Алактагол, Алатеңіз, ... деп ... ... 15-тей су тармақтары келіп ... ... ... болатын; Ұрыжар өзені (50% көлдегі ... ... ... (8,8%) , Емел (27,4%) солтүстікте және солтүстік- ... ... ... (5%), ... және ... (8,8%) оңтүстік және
оңтүстік- шығыстан келіп құяды. Бұларды уақытша көктемгі ... қар ... жер асты ... ... Көл суы ... түсі ... ... шкаласы бойынша V-VI) мөлдірлігі -4-6 м ( ... 1,5-3 м) ... ... ... үш ... (Үлкен Аралтөбе, Орта және
Кішкене Аралтөбе, басқаша аталуы Тасты) көлдің ... ... ... ... ... ... Олар ... бар полеозойлық
жыныстардан құралған, ал құламалы жаға ... ... ... ... оңтүстік батыс аралдарымен таға тәрізді айнала
қоршаған. Ең ... ... (54 м) ... ... қарай 5 км Кіші-
Аралтөбе ... ... ... ... су ... шөгінділері ерекше әртүрлі. Топырағының
типіне байланысты бұларды келесідей биотоптарға бөледі: сұр ... ... ... 54%-ы ... ... ... қарай орналасқан және оңтүстік-
шығыстан, солтүстік- батысқа созылып жатыр) лайлы құмды биотоп, ( ауданның
30%, көл ауданының ... - ... және ... ... ... ... жатыр ) қара лайлы биотоп (ауданның 7%-ы, көл жағалауының солтүстігі,
оңтүстігі және шығысы жіңішке жолақ ... ... ... лайлы
биотоп (ауданның 7%-ы, бірікпеген участоктардан тұрады, көл аралының
солтүстік архипелагына және оңтүстікте ... ... ... ... қиыршық тасты биотоп (көлдегі аралдарының литоральдық ... және ... ... ... ... ... экологиялық жағынан біркелкілігі” анықтамасынан
шығаратын болсақ, осы учаскенің шөп басуын, тереңдігін, су ағынын және оның
минерализациялануын критерий ретінде қарастыратын ... ... сай ... [5]. ... ішінде біздің көзқарасымыз ... ... ... табылады. Судың тұщы, тұздылау және тұзды деп бөлу
стандартына ... ... ... ... жж. ... ... ... биотоп топтарына бөлуге болады.
1. Өзендердің тұщы су бастамалары (тау ... Тұщы сулы ... ... ... Тұщы сулы ... мен ... ... сағалары, сондай-ақ арналық
көлдер.
4. Қопалы -тұздылау су учаскелері.
5. Ашық ... су ... ... таулы учаскедегі суының ағымы өте тез ағатын өзендер
кіреді. Топырағы тасты немесе қиыршық тасты. 1996-2000 жж. ... ... ... ... зерттелмеген.
Екінші топқа Емел және Қатынсу өзендерінің орталық учаскелері кіреді.
Жағалауы құламалы немесе ... ... ... және ... жиі ... Өзен арнасы біркелкі, салалары жан- жаққа
тарамдалады. Су түбі ... ... ... ... ... саяз ... ... балшықты. Шұңқырларының болуы 0,5- ден 2 м-ге дейін. Нар, ... ... ... 4 м-ге ... ... ... емес ... участоктар кіреді: арналы көлдер
Қызыленкі және Сычевский көлшігі, Жолдыөзек шығанағы, Емел ... ... Кіші ... ... және Кеңесбай шығанағы. Шығанақтар негізінен
акваторияның ұзын құмды мүйістерінен және қалың шөп ... ... Осы ... ... ... ... ... өзен
тармағымен келетін сулар ұстап тұрады. Су ... сұр ... ... ... ... жартылай құмды. Жағалауы қалың қамысты қопа,
су түбінде қураған және қурап қалмаған тамырсабақтары болады. ... ... ... ... су ... алып жатыр. Жолдыөзек шығанағы
Қатынсу және Емел ... ... ... ... табылатынын міндетті
түрде атап өту керек. Олардың арналық бөлігінің тереңдігі 5,2 м-ге ... Саяз ... ... онша ... ... Шығанаққа 1997 ж. Емел
өзенінің ескі сағасы кіретің , ал 2000 ж. ... ... ... құйды.
Қазіргі кезде Емел өзенінің сағасы Алакөл көлінің ашық кеңістігіне тікелей
келіп құяды.
Төртінші биотоп тобы ... ... ... және ... Бұл ... суы тұздылау, су түбінде су өсімдіктерінің болуы
маңызды емес. Бұл топқа мына ... ... ... ескі сағасы,
Жарбұлақ, Жарбұлақ және Қарабұлақ арықтарының көптеген ... ... ... аралының акваториясындағы Зеленекии шығанағы) және сағалық
(Бескөпе өзендерінің сағасы , ... ... ... Ұржар өзенінің
учаскесі жатады. Су түбі сазбалшықты немесе ... ... ... ... Суы ... ... тобы тұзды суымен. Су түбі қиыршықтасты, құмды
қиыршықты ... ... сұр ... ... қалдықтарымен әлсіз қапталған,
аралдарының су түбі ... ... ... болып келеді. Бесінші топқа
теңіздік учаскеге жақын Емел және Қатынсу өзендерінің сағалары, Жарбұлақ
шығанағы, ... ... және ... ... ... ... су ... толқуы екі тип бойынша бақыланған:
жыларалық, жер асты суларының тармақтары және көл суының булануы ... ... ... шығындарының реттелуіне байланысты. (олардың жылдық
амплитудасы 40-121см, орташа 76 см) және көпжылдыққа, қалдықтардың ... да ... түсу ... ауа ... өзгеруіне
себепші болған. 1997-1998 жж. мамыр-маусым айларында зерттеу ... ауа ... мен су ... ... көл ... ... ... толқуы 30 см. жеткен. Судың максимальді
көтерілуі мамыр айының ортасында ... көл суы ... ... ... жүреді [6,7].
50-60-ыншы жылдардың көрсеткіші бойынша деңгейінің көтерілуі оның солтүстік
жағалауының су басуына алып келген. Көптеген ... ... ... ... болған көлдің солтүстік бөлігіндегі Писки ... ... ... ... бөлігіндегі жағалаулық шығанағы және ұсақ аралдары
судың астында қалған.
Климаты ... ... ауа ... -51+ 42 0С- қа
дейін ауысқаны белгіленген. Көл акваториясында желдің ең ... ... ... ... - ... және ... шығысынан «Ебі»
соғады. Көлдің оңтүстік -шығыс жартысында Ебі желі аса үлкен жылдамдықпен
(50-70 м/с) соғады. ... ... ... жаз ... ... маусым)
желдің жылдамдығы 0-ден 9-м/с- қа, ... ... 14 м/с -қа ... ... айының жартысында желдің бірнеше күн бойы ... ... ... ... 9 м/с , ... соғумен 14 м/с жеткен [8].
Жекеленген аудандарда желдің жылдамдығы 30 м/с ... ... 6 м-ге ... [9].
Терең көлдер үшін термикалық режим Алакөл көлінде де ... ... ... ... ... спецификалық ерекшелігі күшті желдің
әсерінен көлдің су массасын ауыспалылыққа алып келген. Алакөл көлі ... ... ... көлдер жүйесінен көктем-жаз уақытында жылынып
және күз айында салқындай бастаған. Тамыз айының ... ... ... ... байқалған. Осы уақытта терең көлдер ... ... ... ... 24-26 0С ... ... емес ... 3-4
0С және одан жоғары болған [10].
Алакөл көлінің алғашқы мұз қатуы желтоқсан айының ... ... ... Жаппай мұздың басуы желтоқсанның аяғында- қаңтар айының
басында ... ... - ... ... ... ... су бөлігінде 3-4 апта бұрын болатыны анықталған. Қыстың соңында
мұздың қалыңдығы 80-100 ... ... ... ... және ... оңтүстік-
шығыстың тақалған жерінен сонымен қатар өзен сағасының участокқа жанасқан
тұсынан басталады. Мұздың еруі наурыз айының бірінші, ... және ... ... ... ... ... ... бұдан ерте
немесе кеш басталады. Алакөл көлінің акваториясында толық тазаруы сәуірдің
аяғы мен мамыр айының ... ... ... көлі - ... және ... ... ... үшінші суқойма. Көл ауданы - 120 км2, ұзындығы - 18,3 км, ... км. Ең ... ... м, ... -4,7 м, су ... ... млн м3 суының минерилизациясы -100-2000 мг/л. Су ... ... [11]. Көл ... ... ... ... ... Жағалауы аздап тілінген. Көлдің тереңдігі ақырындап өсіп,
оңтүстік батыс ... ... ... жетеді. Су түбі тегіс.
Материал көл акваториясының екі учаскесінен, «шығыс» (К0 ,К1 ,К2
станциялары) және ... (К4 , К5 , К6 ст.) ... ... ... ... ... ... бірдей емес.
Ст. К0-көлдің ортасы. Зерттеу жұмыстары кезінде судың тереңдігі әр
маусымда - 4,0 - 4,5 метр ... ... ... ... сұр ... қатты өсімдіктердің шығуы және батып тұруы жоқ болған. Судың
мөлдірлігі-0,4-0,7 м [12].
Ст. К1-шығыс жағалауының ашық биотобы («Жағажай» ... ... - 2,5 м. ... ... м. ... ... бойлап өсуі-
40%-ға дейін. Жылдың әр ... ... ... өсіп ... ... ... Су өсімдіктерінің судың түбінде шөп басып өсуі-5-20%. Грунты-
құмды қиыршық тасты сұр тұнба.
Ст.К4-ашық биотобы ... ... ... ... 900 ... алыстатылған. Тереңдігі - 4,1 - 4,5 м. Суының мөлдірлігі-0,4-0,8
м. Акваторияда қатты су өсімдіктерінің өсуі-0. Акваторияда қамыстармен және
батып тұратын су ... шөп ... ... ... ... бойлап өсуі-30%-ға дейін. Грунты-сұр тұнбалы.
Ст. К5-Байғора көлі (Алакөл аулының ... ... ... ... ... Тереңдігі - 3,0 - 4,0 м. Су мөлдірлігі-0,4-0,8
м. Акваторияда қатты су өсімдіктерінің өсіп ... ... ... ... түбінде батып өсуі-40%-ға дейін. Шөптердің жағалауды
бойлап өсуі-100%. Грунты- қара тұнбалы саз ... ... сұр ... К6-Құрған өзені сағасының жартылай ... ... ... ... - 2,0 - 3,5 м. Бұл ... өзеннің лайлы суы, тұнық
сумен араласуы қосалқы жүйенің болуын жасайды. Су ... ... ... ... су ... өсіп шығуы-40%-ға дейін. Су
түбінде су өсімдіктерінің батып, шөп болып шығуы-30%-ға дейін. ... ... ... ... және сұр ... қара лай, мористі-
сұр тұнба [13].
2. Систематикасы және жалпы сипаттамасы
Тип: Chordata - Хордалылар
Тип тармағы: Vertebrata ...... (Бас ... ... - ... ... Pisces - ... Ostichthyes – Сүйекті балықтар
Класс тармағы: Actinopterygii – Сәуле қанаттылар
Тұқымдасы ... Abramis Cuvier ... 1. Abramis brama ... Abramis brama orientalis Berg- шығыс табан балығы [ 14].
Туысы Abramis Cuvier 1817- Табан
Л.С. Берг (1949) бойынша, ... бұл ... 4 ... ... ... 3 түрі ... ... Abramis brama (Linne), Abramis sapa
(Pallas) және Abramis ballerus (Linne).Олар ... ... ... ... ... саны ... кем ... және
бірқатарлы қиғаш кесілген 5-5, 6-5, 5-6 жұтқыншақ тістерімен сипатталады.
Понто- ... ... ... ... ... brama (Linne)-табан
Қабылданған түрлердің бөлінуін (Берг, 1949) ... ... ... және ... орталық Солтүстік Еуропада мекен ... ... Қара және Ақ ... ... ... brama ... ... және Арал теңіздері бассейндерінде) деп
бөледі.
Л.С. Берг бойынша бұл екі түршенің айырмашылығы ... ... ... ... ... омыртқа және бүйір сызығындағы
қабыршақтарынан көптеген зерттеушілер аналь қанатының сәулелері санынан,
құйрық ... ... арқа ... ... антедорсальды
қашықтығынан және басының биіктігінен айырмашылықтарын белгілеп берді.
Табан балықтың сандық белгілерінің ауытқуын толығымен типтік форманың
ауытқуына жатқызады.
Табан ... ... ... жиынтығының 2n=50, олардың ішінен
12 мета - және субметацентрикалық сонымен ... 38 ... ... бар. ... 1985 ... brama ... Berg- табан
Таралуы. Понто- каспийлік фаунистикалық комплекске жатқызады.
Қазақстанда табан балығы Каспий және Арал теңіз бассейндері ... ... ... ... нәтижесі. Балхаш -Іле бассейнінде 1949 ж (Серов
1949 ж), ... ... ... және ... ... ... Ертіс
өзеніне 1959-1964 жж. (Ерещенко, Тютенков, 1968), ... ... ... 1958 ж ... Митрофанов, 1964) Көкшетау көліне 1959-1965
жж. ... ... ... жж және Ақмола облыстарына 1965-1966
жж ... 1973) ... ... ... бұл ... ... балықөндірістік суқоймаларында таралған.
Сипаттамасы. D III 9-12, көбінде 9-10; А ІІІ 22-30, ... ... ... қабыршақтар саны 47-58; сыртқы жағындағы бірінші желбезек
доғаларындағы желбезек талшықтарының саны 19-32, ... 22-28; ... 38-46, ... 41-44; ... ... формуласы 5-5 кейбір
жағдайда 6-5 немесе 5-6. Антедорсальды қашықтығы дене ұзындығынан пайызбен
есептегенде (С-сыз) ... ... ... ... ... , вентральды -13,6-26,5 , денесінің ең биік жері
30,0-44,6, денесінің аласа жері 7,4-7-13,5, құйрық ... ... ... ... жүзгіш қанатының ұзындығы 16,3-28,9, құрсақ қанатының ұзындығы-
13,6-26,5; арқа қанатының негізгі ұзындығы 9,9-19,8, оныңбиіктігі ... ... ... ... ... оның ... ... ұзындығы 16,0-27,6, оның биіктігі-14,5-24,6; тұмсық ұзындығы ... көз ... 3,6-7,4, көз арты ... ... ... ені ... түсі күміс түсті, үлкен особьтарында қола секілді арқасы
неғұрлым қою,ал құрсағы ашықтау боялған. Денесі биік, ... өте ... және ... ... ... ... ... уылдырық
шашар алдында және уылдырық шашу кезінде ғана ажырытылады. Аналықтарының
құрсағы үлкен, ... ... ... және ... ... ... қызыл
түсті болып келеді. Аталықтары көбейер алдында- кеудесі мен ... және ... ... ... ... ... болады,
жүзгіш қанаттары кедір бұдырлы болып келеді. Табан ... ... ... ... ... ... ... суқоймаларда. Сондай-ақ
Балхаш көліндегі жыныстық ауытқуы бүйір сызығындағы қабыршақтарының, Р-
ұзындығының (көбінесе аналық ... және ... ... көбінесе аталық ... ... 1974) ... Х.К. ... ... бойынша (1979) Бұқтырма
суқоймасындағы табан балығының ... ... ... ... және ... көз арты ... ... қатар
басының аз биіктігімен ерекшеленеді. 70-ші жылдардың басында ... ... ... ... ... ... және ... болатыны көбірек аналық балықтарда
кездескені белгіленген.(Баймбетов және т.б.1975)
1978 ж ... ... ... ... 4 нақты белгілері
байқалған: аналықтарында үлкен көзінің диаметрі, бірақ көзарты бөлігі кіші,
V ұзындығы және С ... ... ... М.И. ... ... (1929) Арал ... аналық және аталық ... ... ... 24 ... ... ... Арал ... және Орал өзенінде мекендейтін табанның аналығында
желбезек талшықтарының саны көп болған аталықтарына қарағанда. ... ... ... әр ... ... ... уақытта
морфологиялық белгілері жыныстық деморфизмінің ... ... ... ... Көбеюі
Табан балығы жылына бір-ақ рет ұрық шашады және олар порциялап ұрық
шашатын популяцияға жатады. Жалпы заңдылық бойынша оның ... ... ... ... ... ... Қазақстанның суқоймаларында
табан балығы порциялап ұрық шашпайды. Көптеген ... ... ... шашу кезеңі сәуір айының соңымен мамыр айының ... ... ... ... 11-14 ... ... ... тұрған кезде.
(Ерещенко,1956; Сериев,1956; Борисов, Дорашев,1970; Баимбетов және т.б.,
1975, Цыба, 1975; ... ... және ... ... ... ... Қапшағай суқоймасында 1979 жылы бірінші ... ... 15-16, ... температурасы 11-12 С, ал сәуірдің аяғында
судың жылуы 17-19 С ... ... ... ... ... ... ... кездескен. Г.М. Дукровецтің бақылауы бойынша Раим көлімен
Сырдария өзенінде 1973 жылы бірінші порциялап ұрық шашу 10 ... ... 7-17 ... ... ... ... шашу кезеңі ... 1 ... 2, 3 айға ... ... Қапшағай суқоймасында табан
1971-1972 жылдарда уылдырық шашудың екі типі, ... ... ... типтері болған. 1979 жылғы мәліметтерге қарағанда (Баимбетов,
Олжабекова, 1982) және одан ... ... да ... ... ... уақытта уылдырық шашады, ал қайталанып уылдырық шашатын аналықтары екі
порциялап және аздаған бөлігі үш ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар кезекті уылдырық шашу кезеңінде
ерте жетілетін особьтары кейбір жылдары, стадиялардың ... ... ... ... ету ... ... болған. Осыған ұқсас Арал
теңізінің табан балықтарының заңдылығын В.М. Дорошев (1970) өмір ... тез ... ... Г.Х. ... (1964) ... ... ... үйірленіп, порциялап уылдырық шашуын жоғалтқанын ұйғарды.
Табанның жоғары экологиялық икемділігі ... шашу бір ... ... ... Табан балығы суқойманың жағдайына тез
бейімделіп кетеді. Табан балықтың ... шашу ... ... ... ... типіне бейімделген (өзен, көл, суқойма, теңіз және т.б.),
1,5-3 м. Уылдырықтың дамуы, яғни эмбрионнан жарып ... 3-тен 7 ... ... ... 1979). ... ... жарып шыққан
ұзындығы 5,6-6,4 мм. Личинкалық кезең 30-35 күн өтеді. F ... ... мм. ... ... ... тұқымдылығы әртүрлі әрқалай, ол оның
қорекпен қамтамасыз ... ... және өмір ... ... ... ... ... тұқымдылығы 60 жылдары біртіндеп төмендей бастады.
Жоғарғы орташа 1960 жылы 235,8 мың ... ... 1968 жылы ... ... ... кетті. Арал табан балығының ең төменгі массасы
(0,35-0,45 кг) ... ... ... ... Дорошев, 1970).
Сырдария өзенінде 70 жылдары ол ... ... ... жоқ орта ... уылдырық болған. Бұқтырма табан балығының абсолюттік тұқымдылығы
1975 жылы (198,8 мың уылдырық болған) 1974 ... ... 154,0 ... ... ... ... балығының тұқымдылығы заңдылық бойынша
массасы, денесінің ұзындығы және жасы ... ... 1975). ... табан балығында да дәл осындай жағдай кездеседі [14].
1.3.2. Қоректенуі
2003 жылы мамыр ... ... ... ... ... азықтық
ресурстардың қолданылу деңгейіне зерттеу жүргізген.
Ерекше мөлшердегі, ұзындығы 10,5-21,2 см, массасы 20-160 г, жасы ... ... ... жануарлардың 11 тобы тіркелген, ... ... ... ... балықтардың уылдырығы,
макрофиттер, диатомды, жасыл және ... ... ... ... бөлшектер кездескен.
Табан балығының жартылай жетілген популяциясы бөлігінің рационының
негізгі массасын 2003 ж мамыр айында, бентосты ... ... ... ... 48%, ... да ... ... %
тағамдық азықтың массалары. Шаянтәрізділердің үлесі азық массасынан 10,8 %-
дан аса алмады, ... ... ... шаяндар құрады. Өсу
компонентінің мәні үлкен болмады ... ... ... ... ... және ... дернәсілі ересек табан балығының
рационында 1993-мен салыстырғанда 2003ж ... ... ... ... ... дәрежесі сол деңгейінде қалды: 2003ж-47,8 %,
1993ж -43,0 %-дың айырмашылығы байқалмады. Қоректенуде ... ... ... ... ... ... ... см, массасы-20-45 мг, жасы 3+,5+) шығу тегі-жануар, 7 компонент
тіркелген, сонымен қатар макрофиттер, балдырлар және ... ... ... негізін күрделі компоненттер хирономид дернәсілдері
құрайды, өсімдіктің минимальды дозасында шаянтәрізділердің рөлі 6 есе ... еді. ... ... төмен-11,0 %, бос ішекте ... ... 70 %-ын ... Ересек аналықтар қоректену спектрінде
(ұзындығы 19,0-21,2 см, масса 125-160 г жасы 6+, 7+), ... ... ... ... ... ... доминанттылық
танытты, олардан ескекаяқтылар тағамдық азықтың 50 % массасын құрады.
Сондай жастағы табан аталығы рационының өлшемі ... см, ... г) ... шығу ... 7 ... ... 6- ... сонымен қатар балық, одан басқа, балықтар уылдырығы,
макрофиттер және ... ... және ... ... ... ... ... насекомдар құрайды: хирономид имагосы-40,7%,
дернәсілдер-38,0%.
Көктемде осындай климаттық зоналарда, ... ... ... мына ... тербеліп тұратыны анықталған, дене массасынан 0,14-тен
0,98 %-ға ... осы ... ... азықтық организмдердің көлемі
есептеледі, осы маусымдағы қолданылатын ересек табан ... 2003 ... ... ... ... ... бір ... 94 г тәуліктік
рационы 0,13 г-нан 0,92 г-ға ... ... ... ... ... көл ... табан балығының пайда болуы және оның биологиясы
Табан балығы Алакөл көліне1987-1988 жж. сазанның ... ... ... әр ... ... дарақтарымен қосылған.
(сазанды аулау 1976-1985жж 1752-тоннадан 111-тоннаға дейін түсіп қалды).
Қосудың ... ... 4000 экз ... ... ... ... ... сәйкес аз сулы кезеңде ... ... және бұл тек ... ғана ... Бұл ... ... және Қошқаркөл көлдеріне әкелу
ұсынылмаған. Бірақ, 1988-1989 жж көп сулылықпен байланысты ... ... жүйе ... ... ... ... басқа) орналасты
және Қошқаркөл мен Сасықкөл көлдерінде биотоптар қатарында басым түр болып
қалды ... ... ... өмір сүру ... тез сызықтық өсу,
әртүрлі субстратта өспеу қабілеттілігі, жоғары экологиялық жатағандық ... ... ... ... кешенінің астынан шығуы
мүмкіндік береді. Қабілетті реакциялардың мұндай кең ... ол ... ... көп үлес ... [17]. ... 1994 ... өзінде-ақ
табан балығы негізгі өнім түрлері болып табылады, аулауда оның үлесі 11,6-
25,7% ... [18]. ... ... ... ... көптеп кездеседі. Барлық
биотоптарда кездеседі , бірақ аулау ... ... I және ... өте ... ... сан мен жағалаудың ашық аудандарында биомассаға
ие. Мамырдың ... ... ... да, саны ... да ... ... ашық ... бұл мерзім кезеңінде тыран мүлдем кездеспейді.
(AC6)
Алакөл көлінде табан ... ... ... ... ... 2002 ... ... Қошқаркөл көлінде бұл түрдің уылдырық шашуы ... ал 2004 ж ... ... “ағымдағы” аталықтары Сасықкөл көлінде
байқалған. Жағалау бөлікте ... ... екі шыңы - ... аяғы ... ... ... [20]. Бірақ, өндірушілердің орташа мөлшерлерін
ерекшеледі, бұл берілген ... ... ... шашу ... ... 24-38 см, ... 210 - 1220 г ... табан аталығының абсолютті
индивидуальді ұрықтығы 141,1 мыңнан 324,3 мың уылдырыққа (орташа алғанда
138,5 мың ... ... ... Аталықтардың ұрықтылығы мен массасының
кейбір байланыстары байқалады. (r ... екі шыңы да ... ... ... ... ... егер сәуір шыңында балықтардың негізгі ... 30-36 ... ... ... маусымда ұзындығы 14-18 см табандар модальды
класстар ... ... бұл өз ... ... ... табан
балықтардың туыс емес үйірі туралы мәлімет береді.
Табан балықтар су температурасы 12-14оС-қа ... ... ... ... ... яғни бұл ... ... шашуы үш айға (сәуірден
маусымға дейін) дейін созылады. Біздің бақылауымызша ... ... шашу ... ірі ... ғана бар. ... шілде
айында жоғалып кететін “маржан бүршіктері” болады. ... ... ... ... ... жыныстық деморфизм әлсіз көрінеді.
Табан балықтар уылдырығы 1,5-3 м. тереңдікте ... ... ... ... ... ... ... уақыты ұзарады, балықтардың
көбісі жыныстық жетілуге бес жасында жетеді, бірақ жеті жасында да ... ... да ... ... ... ... жетілген
балықтардың минимальды жасы 3 жылды ... ... мен ... уақытында айтарлықтай айырмашылық жоқ [20]. Табан балықтың жыныстық
жетілуінің ... ... ... 13 см., ... 8 ... 10 см ... ... көлдерде табан балықтың жалпы алуда жыныстарының
қатынасы ... ... ие, ... және ... ... ... ... балықтардың арасында аталықтар аз қабілетті. Күзге қарай
жыныстардың ... ... [20, 22, ... ... ... ... ылғи аталықтары
қабілетті, ондағы жыныстық жетілген балықтардың арасындағы қатынас 2001 ж
1:4,03 , 2003 ж 1:2,34 ... ... ... ... соңғы
жылдары аталықтар үлесінің біртіндеп көбеюі байқалады. Мұнда ... ... 13 см. ... ... шашу ... ірі балықтардың
ішінде жыныстық қатынасы теңе жақын (1:1,10 аталықтардың пайдасына ) болды.
Оның үстіне жыныстар қатынасының қатынасын жалпы талдауда ... ... ... ... ... балықтарда тенденциялар табылмады ... ж ... ... ... ... 7,8-37 см, ... 13-1130 ... жас аралығындағы дарақтар кездесті. Ал Қошқаркөл және Сасықкөлде 12
жастағы дарақтар бар. 2001-2003 жж. 4-5 жастағы, ... жж. 6-7 ... ... Қошқаркөлде 3-4 жаста, Сасықкөлде 4-5 ... ... ... ... бойынша антропогенді әсердің бағытын
анықтауға болады. Барлық өзендер жүйесінде суға түсетіндер көбінесе 18-20
см, ал торда ... 20-26 см ... ... ... пайдаланылатын
Алакөлде біршама кіші модальды мөлшерлі дарақтардың ұзындығы 22 см. ... ... ... және ... ... ... модальды мөлшерлері
12-16 см. және 16-18 см., яғни ... ... ... өнімді
құралына ауланбайтын дарақтар құрайды.
Табан ... ... ... ... жыл өте ... ... ірі өлшемді дарақтардың біртіндеп көбею ... ... ... толуды болуын атап көрсетуге болады. [25]. ... ... ... ... ... ... ... өсу
сипатының өзгеруін бақылауға
мүмкіндік берді .
1993 ж табан балықты Бұқтырма суқоймасында өзінің орташа көрсеткіші
ерекшеленбеген [18]. Бірақ, 2001 ж. ... ... ... ... ... ... . Бұл мәлімет бір жағынан балықтардың акклиматизация
әсерімен ... ... яғни ... ... ... суқоймадағы дарақтарға қарағанда тезірек өседі, одан ... ... ... ... ... ... ... Алакөл көлінде өсу
қарқынының төмендеуі басқа да сипаттарға ие [26].
Өте тез ... ... осы ... ... өмір ... ... орташа ұзындығы 58 мм ,ал өте жай өсетіндердікі -48 мм
болған. Балықтар жасының ұлғаюымен ... ... да ... береді.
Өмір сүрудің алтыншы жылында өте тез өсетіндердің ... 247 мм, ал ... ... 163 мм ... түрдің әртүрлі жылдардағы бақылауымен өсу сипаттамасы
бойынша және бір популяциядағы ... ... ... ... ... ... ... суреттерді салыстыра отырып өте жоғары қарқынмен
өсетін балықтар 1993 жылы орташа көрсеткіштерге жақын.
Жоғарыда ... ... ... бойынша табан балығы
популяциясының өсу қарқыны бойынша маманданған жағдайларда берілген түрдің
интенсификациясы тез өсу бөлігінің біртіндеп ... және ... және ... ... әкеледі.
Көлдердегі табан балықтар табиғи қалыптасып кетті, сондықтан оларды
құрту мүмкін емес екендігін атап өту ... ... ... ... ... ... ... жүргізу тек оларды біршама өнімді ... , атап ... ... бір уақытта қосу жағдайында ғана жүзеге
асады. Мұндай жұмыстар тек көлемі жөнінен ... емес ... ... онда ... көлі ... ... сәйкес суқойма Қошқаркөл
көлі болып табылады. Көлемі ... , ... ... ... ... табанды мелиоративті аулау пайдалы емес, сондықтан ұсақ ... ... ... үшін ірі ... санымен, атап айтқанда көксеркемен
қосып өсіреді [ 27].
1.5. Балықтардың жыныс безінің жалпы құрылысы
Аналық жыныс мүшенің құрылысы. ... ... ... ... әр ... ... келеді. Көпшілік балықтарда дене қуысының дорсальды
жағынан мезоварий арқылы байланысқан 1 жұп гонададан тұрады. Бірақ ... ... ... тақ болады. Ол ерте онтогенезде екі түйіншеден
дамып, кейін қосылып бір ... ... ... - Aterina ... ... түйіншелері медальды жағынан ... - ... ) ... ... (көксерке – stirostedion lucioperca ) қосылып бір
гонадаға ... ... ... ... ... мүмкін, яғни
гонаданың біреуі ... ... ... ... келуін айтамыз (корюшка –
osmerus ).
Жыныс клеткаларын ооциттер деп атайды. Осы ... ... ... ... ... орналасқан. Жұмыртқа пластинкасы дәнекер
ұлпадан тұрады және целомдық эпителий қаптап жатады.
Аналық балықтарда ... ... ашық және ... типін ажыратуға болады.
Ашық немесе бекітілмеген типте ооциттер жұмыртқа пластинкасынан овуляция
кезінде дене ... ... Одан ... ... ... ... ... арқылы сыртқа шығарылады. ... ... ... ... ... ... көпқанатты балықтарға; шеміршекті
ганоидтылардан – бекірелерге; сүйекті ганоидтылардан – ... ... ...... ... ... ... типті жыныс бездерінде овуляцияланған ооциттерді шығаратын
арнайы қуысы ... Сол ... ... ... шыққан ооциттер кейін сыртқа
шығарылады. Паровариальды қуысы гонаданың ... ... ...... гонаданың артында орналасқан
(алабұға), экзовариальды – қуысы гонаданың қабырғасының ... ... ... Жыныс безінің артқы бөлімдері жұп жұмыртқа
жолдарын құрайды. Осы ... жолы ... ... ... генитальды
тесікпен сыртқа ашылады. Аналық жыныс безінің осы типі көпшілік ... ... ... ... - ... тән [ ... жыныс безінің құрылысы. Аталық балықтың ... ... ... ... ... ... түрлерде (Notopterus notopterus – ... ... тақ ... ... ұрық безі дене ... ... ... мүмкін (алабұға, теңіз иті – Blennidae ). Аталық ұрық безінің
пішіні әр түрлі болып келеді, ... ... ... ... дөңес пішінді
кездеседі.
Шеміршекті балықтарда ұрық безі мен зәр шығару жүйесі өзара тығыз
байланысқан. Олардың мезонефрикалық ... ... ... ұрық ... эпидермиспен лейдиг безіне айналған, ал артқы бөлігі зәр шығару
түтігі ... ... ... ... орта жағдайына төзімділігін
қамтамасыз ететін арнайы сөл бөледі.
Ал сүйекті балықтардың ... ... ... зәр ... ... ... ... түрлердің ұрық бездерінің қосымша бездері
болады, олар аталық ұрық безінің ... ... ... ... ... (бұзаубас балықтар, жайындар) көпіршік ретінде орналасқан,
кейбір түрлерде (кейбір жайын балықтарында) ұрық ... ... ... балықтар) орналасқан. Қосымша ... ... ... ... ... белгісіз немесе олардың сөлі сперманы біріктіріп ... ... және ... ... ... ... ... балықтардың
қосымша безінің құрамында стероидты ... ... және бұл ...... ... Сол ... ... көбею кезінде аналықтары
мен аналықтары бір – ... ... ... ... ... ... көбею
уақытына сәйкес келеді [25].
Оогенез және аналық бездерінің пісіп ... ... ... ... ... ... оогенез - ооциттер жануардың денесінің әр түрлі бөлігінде
дамиды;
- локальды – ... ... мүше – ... ... ... ... ... және фолликулярлы оогенезге бөлінеді:
- солитарлы оогенезде ооциттердің өсуіне қосымша клеткалар қатынаспайды;
- фолликулярлы оогенезде ооциттер бір немесе ... ... ... эпителидың қоршауының ішінде дамиды.
Сонымен қатар нутриментарды оогенез болады, бұл ... ... ... ...... қатысады. Трофоциттер - ... ... ... ... ... ... ... оогенез. Фолликулярлы клеткалар гонаданың соматикалық
клеткаларынан ... Олар ... өсуі мен ... ... активті
қатысады, себебі олар жүйке және энтокринды ... ... ... ... мен ... ... ... бере алады.
Төрт кезеңі болады: І – көбею ... ... ... ІІ ... ... ... ... не кіші өсу
кезені; ІІІ – вителлогенез, трофоплазматикалық, дейтоплазматикалық не үлкен
өсу ... ІУ – ... ... кезеңі.
І – көбею немесе оогониальды кезеңі. Жыныс клеткалар – оогониялар, ... ... ... ... ... ... жыныс
клеткалардың қор фонды құрылады. Оогониялар жыныс клеткалардың ең ... ... 10-20 мкм, ... ... (5-7 мкм), ... заты ... ... ядрошысы бәр. Жұмыртқа қабығы мембрана ретінде дамыған,
оған бірең-саран бездің строма клеткалары қосылып жатады.
Балықтардың жыныс бездерінде оогониялар тек ерте ... ... ... ол кезде болмайды. Ересекті балықтарда оогониялар
жұмыртқалы пластинкалардың шетінде ... ... ... ... ... ... ... өседі, мысалы горчакта көбею уақытында,
оңғақ пен шырма балықта – уылдырық шашқаннан кейін [ 28].
ІІ – ... ... Осы ... ... ... ... ядроның мөлшері үлкейеді. Оларды 1-ші реттік ооциттер деп атайды.
Осы ... ... ... ядросы мейоздың 1-ші бөліну профазасына
кіреді, ол ең усақ ... ... ... ... ... ... бірі профазаның лептотена, зиготена, пахитена және ерте
диплотена сатыларынан өтеді;
- ... ... ... ... ... жіпшілері пайда болады;
- зиготена немесе синапс сатысында гомологты хромосомалардың коньюгациясы
өтеді, олар қатты спиральданып ядроның бір ... ... ... шоқ ... синаптикалық шоқ деп атайды);
- пахитена сатысында коньюгацияланған хромосомала ... ... ... хромасомалардың – биваленттік құрылуы басталады. Осы сатыда ядрода
экстрахромосомды ДНК белгіленеді, ол тығыз ... ... ... ... ... Бұл денешіктің қызметі - көптеген шеттік
ядрошаларды құрастыру;
- кейін ядро диплотена - қос ... деп ... ... өтеді. Мейоз
бөлінуі осы сатыда тоқтап қалады, оның ары қарай ... ... ... ... ... ғана ... Ядрода хромосомдардың
деспирализациясы жалғасып өтеді, және олар жарты ... ... мен ... сатысында ооциттердің өсуі байқалмайды; пахитена
сатысында ядро мен клетка кішкене ғана өседі, ооциттын өсуі ... ... осы ... ... ... 5-6 ... ... Ядроның
қабығы (мембранасы) бүктесініп цитоплазмаға томпайып шығады. Хромосомалар
көптеген бүйір ... ... ... олар "ершик" не "лампалық
шетинкалар" ... ... ... 19 ... ... ... ... неміс ғалымдар атағаң содаң бері осы термин сақталынып қалды.
Хромосомалардың бүйір ілгектер ол жоғарғы ... ... ... ... ... ... бөлшектері [
28].
ІII - Вителлогенез кезені. Тез өсу фазасы. Ооцит қысқа ... (бір ...... ... өзінің соңғы көлеміне жетеді. Жұмыртқа негізгі сары
уыз массасы жиналады. Вителлогенин – ақ уыз ол ... ... ... ... ... Ол қан ... ... периоцитті аймаққа
әкеліледі. Арнайы концентрация болуына фолликулярлы клеткалар әсер етеді.
Вителлогенин ооциттарға пиноцитоз ... ... ... ... бір – бірімен қосылып, алғашқы (примордиальды) сарыуыз
гранулаларын түзейді. Бұл ... ... ... бар ... ... ... олар дифинитивті сары уыз гранулаларына айналады.
Ооцит дамуы фолликулда өтеді, ол бір ... ... ... екі ... ... ... ұлпа ... - текадан түрады. Тека
интерна, тека ... ... ... қан ... ... ... және ... арасында базальды мембрана жатады.
Фолликулярлы клеталарда және байланыстырғыш ұлпа қабықшада өсу ... ... ... эндоплазматикалық тор және аппарат Гольджи
саны өседі.
Фолликулярлы замыкающая клетка микропилені жауып тұрады [ ...... ... кезені. Ядро анимальді микропилле бар жаққа ... ... ... ... ... басталады. Цитоплазма
ооциттің анимальды жағында жиналады, сарыуыз кристалл ... ... ... . ... ... ... ... олардың
макроворсинкалары сәулелі қабаттын өзектерінен шығып микропилені жауып
түрған клеткадан босатылады, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... гонаданың қуысына немесе дене қуысына
түседі. Овуляциаланған жыныс клетка жетілген ... деп ... ол ... ... ... ... 2- мейоз ... тек қана ... ... ... ... [ ... ... кеңінен таралған ооциттердің даму схемасын В.А. Мейен
(1939) жасап ... Бұл ... ... даму ... ... кезеңдер
мен фазаға бөледі:
I. Оогониальды кезеңі
II. Кіші өсу кезеңі: 1) ... фаза ( В ... ); 2) бір ... бар ... ... ( С фазасы).
III. Үлкен өсу кезеңі: 1) сарыуыздың ... ... ( Д ... ); 2)
ооциттің толыққанды сарыуыз жинауы ( Е фазасы ); 3) ...... ... ( Ғ ... ... ... ... цитоплозмасының вакуолизация фазасы
көрсетілмеген. Сондықтан Б.Н. Казанский (1949) үлкен өсу ... ... ... ... ... фазасы (вакуолизацияның басталуынан –
сарыуыздың жиналуына дейін – Д1, Д2, Д3 ... ... ... ... (Д4, Д5, Д6 ... ... ... Б.Н. Казанский жеке кезең ретінде бөліп көрсетті (В.А. Мейен
Ғ фазасын үлкен өсу кезеңіне біріктірген), себебі бұл ... ... ... бітіп, ооциттер овуляциялануға және мейоздық ... біз өз ... ... дамуының келесі схемасын
пайдаланамыз:
I. Көбею немесе ... ... ... ... ... ... кіші өсу ... ювенильды фаза ( В фазасы );
2) бір қабатты фоликула (С фазасы ).
III. Вителлогенез немесе дейтоплазмалық, ... ... өсу ... ... ... ... вителлогенез кезеңі ): а) ооцитте 1 – 2
қатар вакуоль болады – Д1 ... б) ... ... ... ...
Д2 фазасы; в) ооцит вакуолге толық толған – Д3 фазасы.
2) сарыуыз жиналу фазасы (кеш ... ... ); а) ... ... – Е1 ... б) ... жарт ылай ... толтырылған – Е2
фазасы; в) ооцит толық сарыуызбен толған – Е3 фазасы.
IV. Пісіп жетілу кезеңі: а) ооциттің ... ... заты ... – Е ... б) ... ... затының гидатациясы (Е – Ғ1 фаза
тармағы ); в) ...... ... ( Ғ фазасы ) [ 28].
Сперматогенез және аталық ... ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізілген. Бұл
процесте төрт период байқалады: 1- ... 2- өсу, 3- ... және 4 ... ... ... қалыптасуы.
I. Көбею уақытында сперматогонийлер митотикалық бөлінеді, соған байланысты
олардың саны да көбейеді. Екінші реттік ... ... ... бөлінгеніне байланысты пайда болады. Оларды резервты,
бұтақты, тыныштық немесе ... Ас – ... деп ... Бұл ... ең ірі ... ... ... диаметрі 10 мкм. ... ... ... келесі реттік сперматогонийлерді
түзейді А1,А2, А3 т.б. Бұл сперматогонийлерді ... ... Ад – деп ... олар ... ... резервте сақталады.
Ас- сперматогоний бөлінгенінен пайда болған клеткалар топтанып орналасады,
сыртынан дәнекер-ұлпалы ... ... - ... деп ... ... ... клонынан) жыныс клеткалардың дамуы ... ... ... ... Әр ... ... бір ... клеткалық көпір арқылы байланысып ... ... ... ... ... сперматогенезде өтетін сатысы болады. Соңғы
сперматогоний миграциясы Б типіне жатады.
II. Өсу ... - ... ... ... 1-ші ... ... ... мейоз профазасына өтуге дайындалады. Мейотикалық профазасында
1-ші реттік сперматоциттер көлемі ... ... ... ... екі ... ... бұл ... жетілу периодына сәйкес келеді.
Алғашқы бөліну өткенде 1-ші реттік сперматидтен 2-ші реттік сперматоциттер
түзіледі. 2-ші ... ... ... және ... ... 1-ші
реттік спераматоциттерден екі есе кішірек болады. Алғашқы бөліну соңынан,
келесі ... ... ... ... болған сперматидтер одан да көлемі ұсақ
клеткалар болады. Көлемі 2-ші реттік спераматоциттерден екі есе ... ... ... ... ... ... әр сперматидтен бір ғана сперматозоид ... ... ... өтеді, ол клеткалық органеллалардың
орны өзгеруіне байланысты болады. Центриольдар ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Ядроның негізінде орналасқан алдыңғы
центриоль – проксимальді деп аталады. Ол кейде ядроның ... ... ... ... ... ... бірінші центриольға тік бұрышты
жерде орналасып дистальды ... ... ... деп ... ... талшықтың ось комплексінің фибрильдері өседі.
Митохондриялар спермийдің ортаңғы бөлімінде, талшықтың ... ... ... ... ... ... ... акросомаға айналады. Сперматозоидтың қалыптасуына сперматидтің
цитоплазмасының және клеткалық органеллалардың тек жартысы ғана ... ... ... ол ... ... және ... клеткалармен фагоцитоз жолымен жойылады [ 28].
Қалдық спермилердің резорбциясы.
Аталық гонадаларының ұрық өзектерінде өріс біткен кезде, әр ... ... ... олар ... ... ұшырайды. Өріс
біткен уақытта өзектің қабырғасын түзейтін фолликулярлы ... ... ... ... ... Бұл ... ұзақтығы бір ай немесе
бір неше айға дейін созылады, ол қалған спермийлердің ... ... ... ... ... ... білу үшін 6 балдық ... ... ... ... ... ... жетілгенін көріп, микроскопиялық
зерттеу жұмысын жүргізіп оны ... ... ... Ұрық безі жұқа ... ... ... (тяжи) ұқсас болып келеді.
Жыныс клеткалары - ірі сперматогонийлер. Бұл ... тек қана ... ... ... ...... Ұрық безінің көлемі үлкейеді, тығыздалады, түсі қызғылт болады.
Сперматогонийлер көбейіп, цисталар ...... Ұрық ... ... өсе ... Түсі ашық қызғылт болады. Өткір
лезвиемен көлденең кескен ... ... шеті ... және ... пішінін
сақтайды. Жыныс клеткалар көрсетілген: сперматогонийлер және сперматидтер,
сонымен қатар 1-2 ... ... ... Спермиялары бар
цисталар байқалады. Бұл ретте активті сперматогенез ... ...... Ұрық безі ... максимальді көлемдік кезеңіне (размер) дейін
жетеді. Түсі ақ болады. ... ... ... ... ... бездің шеті
ағып кетеді және өзінің пішінін сақтамайды, бұл сперматозоидтардың өзекті
каналдарына ... ... ... ... ... басқан уақытта
несеп жыныс тесігінен қою сперма тамады.
V – саты. Ағу ... Ұрық ... ... сперматозоидтардың
сұйықтануы және сперманың шығуы.
VI – саты. Ұрық безі қызғылт түсті, тартылып, ... ... ... ... ... ... ... фагоцитозын
бастайды. Өзек қабырғаларында аздаған ірі сперматогонийлер болады.
Бұл шкала тек қана ... ... ... ... ... ... ... Өрісі созылған балықтарда бұл мезгілде ұрық безі IV, IV -V,
V – жетілу стадиясында болады ... ... МЕН ... ... ... көлі) жиналған 23.05.07. 28 табан балығына
биологиялық, морфологиялық және ... ... ... ... биоанализінде келесі көрсеткіштер алынды.
1. Балықтардың толық салмағы, г (Q);
2. Балықтардың ішкі мүшелерін алғаннан кейінгі салмағы, г ... ... ... ... ... ... мм (L);
4. Құйрық жүзбе қанатынсыз ұзындығы, мм (l);
5. Денесінің ең биік жерін, мм (H) өлшейді;
6. Денесінің ең төмен жерін, мм ... ... ... ... мм ... ... жүргізгенде көп көңіл бөлетіні, жасын анықтауға
арналған материал жинау.
Жасын анықтау барлық ... ... ... анықтау үшін балықтардың
қабыршағын алдық. ... ... ... ... ... арқа қанатының астынан алып жинайды. Балықтардың жасын қабыршақтағы
жақсы белгіленген жылдық сақина арқылы анықтайды, бірақ ... ... ... түрлерінің қабыршақтарында жақсы көрінбейді. Оларды көру үшін
лупаның 5-10 есе ... ... ... ... және ... ... ... кейін барып
қабыршағын жинайды. Ең алдымен денесінің бетінен шырышын және жабысып
қалған қабыршақтарын алып ... ... Әр ... 10-20 қабыршақ алып,
оның ішінен 5-8 қабыршағын таңдап алады.
Балықтың ... ... соң ... және ... ... асқазанның
толықтығын және майлылығын қарайды. Балықтың толықтығын балмен көрсетеді: I-
өте аз; II-аз; III- орташа; IV-көп ... ... ... май ... ... жыныс бездерінің даму стадиясын анықтау.
Жыныс клеткасының даму кезінде жыныс бездерінің сыртқы пішіні өзгереді.
Олардың даму ... ... ... үшін ... ... ... білу
арқылы жыныс өнімдерінің дәрежесін анықтауға болады. Аналық және аталықтар
үшін жыныс бездерінің алты ... ... ... бар, ... ... ... ... қамтитын. Зерттеліп отырған ... ... ... және ... ... стадиясын дұрыс анықтау
ихтиологиялық зерттеу нәтижесіндей ... ... ... ... ... қиын ... ... бездерінің I-
стадиясында. Бұндай жағдайда журналға - ... (juv). ... ... фиксациялап, гистологиялық зерттеу үшін, ыдысқа салып ... ... ...... бояу ... Бұл ... ... кеңінен қолданылып келе жатыр. Бояуды белгілі бір
ретпен орындау керек. Бояу нәтижесі, әдіспен қатар, ... ... ... бояу ... қолданылса да, ең бірінші міндет ... Ол мына ... ... 1 ... / ... ... / - 2 мин ... Кисиол / бензол, толол / - 2 мин |
|1 ... ... – 2 мин ... ... ... – 2 мин |
|1 960 - ты ... - 2 мин ... 960 - ты ... - 2 мин ... - ты спирт, - 2 мин ... ... - 2 мин ... ... - 2 мин ... су – 10 мин ... ... кесінді бар шыныны дистилденген судан алып, жан ... ... ... ... бір – ... ... бояу ерітіндісін
тамызғышпен құяды. Бояу кесіндіні түгелімен жауып тұруы ... 2 ... ... төгіп, оны дистилденген суға салады. Қалған екі шыны ыдысты 4
-6 минуттан соң құрғатып сүртіп, микроскоптың кіші ... ... ... ... суда ... жүрген болса, препараттық ине арқылы
бірнешеуін бояуға салып немесе төменгі бюксқа қойып, аздаған уақыттан ... ... ... ... да, дистилденген суда шаяды, содан соң таза
шыныға жазып микроскоппен қарайды.
|Гематоксилин мен бояу |1 – 5 ... ... |2 мин ... суда жуу |10 мин ... (0,1 %) |- 1- 5 мин ... ... | ... ті ... |- 2 мин ... ті ... |- 2 мин ... ті ... |- 2 мин |
|I 960 - ті ... |- 2 мин |
|I ... спирт |- 2 мин ... ... ... |- 2 мин |
|I ... ... ... |- 2 мин ... ... ... ... |- 2 мин ... ... ... шыны жабыстыру|- 2 мин ... ядро ашық – ... ... ... болса – кесінді дұрыс
боялмаған, ядро – күңгірт – ... ... да ... ... - ... ... ядро – қызыл – күлгін түсті және ядрошшық, хроматиндер анық
ажыратылған, цитоплазмасы ашық ... ... ... – бояу ... [ ... ... бояу, ол суда, спиртте және ... ... ... негіздік қасиеттерге ие, ядро
құрылымдарын анық көрсетеді. Бірақ ... өзі ... ... ...... ... – жасанды бояу, суда не ... ... ... ие, ... ... ... түске бояйды.
Гематоксилинмен боялған кесіндіні дистилденген суда ... ... ... ... ... Бояу ... мағынасы зор, мерзімі 1 – 4 – 5
минутқа дейін созылады. ... 1. ... ... немесе сарғыш
түске боялған кескін анық боялмаған, 2. ... түсі ... ... ядроның шекаралары анық көрінбейді – кескін қатты боялған. 3. жалпы
көріністің түсі қызғылт сары түсті, ... анық ...... ... ... ... бояу ... соң, бояуды флаконға қайта құяды,
кесіндіні дистилденген суда шаяды, спирттенмен, ...... ... ... ... ... суда және күші төмен спиртте
шайған уақытта оңай кетеді, сондықтан кесіндіні бұндай сұйықтықта шайған
кезде тез ... ... ... тек 960 және 1000 ... 1- 2 ... ... ... қатты боялған болса, онда артық бояуларды шайып
тастау керек. ... бояу ... ... үшін ... қышқылын
пайдалану керек. Ядроны қызыл түске, цитоплазманы жасыл және сап – ... ... ... ... ... ... ... бояуы.
1. Кесіндінің парафинін жою.
2. Дистилденген суда жуу – 10 мин.
3. Гроата гематоксилин3мен бояу – 2 - 5 ... ... суда жуу – 5 ... ... – пунц ... бояу:
• Массон А – 5 мин
• 1 - 2% сірке ... ... ... Б – 5 ... 1 - 2% ... ... ... Массон С – 5 мин
• 1 - 2% сірке қышқылында ... ... ... ... ... ... - қара ... ядро, кірпіш – қызыл цитоплазма, сары
эритроциттер, кілегей мен дәнекер ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫ ... Қошкаркөлден жиналған 28 табан балыққа ... ... ... ... ... 1 «Қосымшада»). Биологиялық анализ
бойынша зерттелген табан балықтардың ірісі 200-190 мм ... ал ... мм ... ... ... 2. ... ... аталықтарының биологиялық көрсеткіштері
|Балықтардың рет № |L |l |Q |q ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... № 1 |201 |153 |73,7 |66,0 |V♂ ... 2 (гист.) |161 |156 |67,1 |60,8 |♂ ... 3 |159 |122 |30,3 |27,6 |♂ ... 5 ... |139 |107 |78,6 |65,3 |♂ ... 6 |192 |156 |20,8 |19,2 |♂ ... 7 ... |155 |116 |32,6 |30,0 |♂ ... 8 (гист.) |170 |134 |46,6 |42,3 |♂ ... 14 ... |169 |140 |51,6 |47,6 |♂ ... 15 |155 |120 |32,0 |30,0 |♂ ... 16 |150 |110 |34,9 |32,1 |♂ ... 17 |192 |156 |67,1 |60,8 |♂ ... 18 |155 |116 |30,3 |27,6 |♂ |
| № 21 |195 |149 |78,6 |65,3 |♂ ... 22 |201 |146 |22,8 |19,2 |♂ ... 23 |173 |126 |33,6 |30,0 |♂ |
| № 24 |161 |156 |67,1 |60,8 |♂ ... 25 |159 |122 |30,3 |27,6 |♂ ... 27 |139 |107 |78,6 |65,3 |♂ ... 28 |195 |149 |70,8 |65,3 |♂ ... ... 28 ... 20 ... ... шықты. НПЦ мамандары анықтау
бойынша олардың жастары 3 – 4+. Аталықтары 100 мм жеткеннен бастап жыныстық
жетіледі, сондықтан ... ... ... ... олардың
бірнеше рет жыныс өнімін шашқандығын көрсетеді (кесте 2).
Аналықтары дене ұзындығы 120 мм ... ... ... ... ... 1 жыл ерте ... жасына жетеді және
олардың аталықтармен салыстырғанда өсу ... тез. ... ... ... ... бірнеше рет уылдырық шашқандығын көрсетеді
(Кесте 3).
Кесте 3. Табан балықтың аналықтарының биологиялық көрсеткіштері
|Балықтардың рет № |L |l |Q |q ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... 4 |200 |149 |60,6 |56,5 |♀ ... 9 ... |195 |149 |66,2 |59,9 |♀ ... 10(гист.) |201 |146 |72,4 |60,3 |♀ ... ... |173 |126 |37,6 |31,6 |♀ ... ... |190 |144 |58,1 |52,2 |♀ ... ... |168 |126 |38,8 |35,7 |♀ ... 19 |170 |134 |60,6 |56,5 |♀ ... 26 |200 |149 |60,6 |56,6 |♀ ... ... жыныс бездеріне гистологиялық зерттеу. 28 ... 10-на ... ... ... Табанның аталық безі –
циприноидты не ацинозды. Осы аталған балықтың 5 аталық, ал 5 ... ... ... Табан №2 (1) L – 161, l – 156, Q – 67.1, ... 60.8. ... ... ... жетілу сатысы. Ұрық ампуласында орналасқан
сперматозоидтар ... бола ... ... ұрық ... ... одан ... бастап сперматидтерге дейін барлығы
кездеседі, ... 1 және 2 ... ... көп кездеседі. Спермиясы
бар арнайы цисталар қалыптаса бастаған. Бұл сатысында сперматогенез активті
жүреді. (сурет 1).
Сурет 1.Табан балығының аталық ... ... ... ... Өлшемі x 40.
Табан №5(2) L – 139, l – 107, Q – 78.6, q – 65.3. ... ұрық ... ... 3-ші. ... ... ... өнімдері пісіп жетілу кезеңінде,
аталық ұрық клеткалары үлкен келеді. ... ұрық ... ... ... ... болады.
Табан № 7(3) L – 155, l – 116, Q – 32.6, q – 30.0. ... ... ... ... ... № 8(4) L – 170, l – 134, Q – 46.6, q – 42.3. ... ... ... ... ... пісіп жетілу кезеңінде, аталық ... ... ... Мұнда ұрық ампуласының ішінде жатқан
сперматозоидтарды көруге болады.
Табан ... L – 169, l – 140, Q – 51.6, q – 47.6. ... ұрық ... ... одан ... ... сперматидтерге дейін
барлығы кездеседі, бірақ 1және 2 қатарлы сперматоцидтер көп кездеседі.
Спермиясы бар ... ... ... ... Бұл ... ... ... (сурет 2).
Сурет 2. Табан балығының аталық безінің ... ... ... x ... бездің гистологиясы.
Табан № 9(4) L – 195, l – 149, Q – 66.2, q – 59,9. ... ... өсу ... ... ... жиналуының Е1 фазасында және басқа
балықтардан айырмашылығы жыныс клеткаларының арасында резорбцияға ұшыраған
уылдырық нәтижесінде ... ... ... ... көруге болады.
Мұнан бұл балықтың уылдырық шашуы алғаш рет еместігін көруге ... ... №10(5) L – 201, l – 146, Q – 72,4, q – 60,3. ... ... ... жинаған ірі клеткаларды көруге болады. Оның
арасында әлі цитоплазматикалық өсу ... ... ... ... жыныс
клеткаларын да көруге болады (сурет 4).
Сурет 3. Табан балығының аталық безінің гистологиялық кесіндісі.Бояуы
гематоксилин эозин. Өлшемі x 20.
Сурет 4. ... ... ... ... ... кесіндісі.Массон
бояуы. Өлшемі x 09
Табан №11(6) L – 173, l – 126, Q – 37,6, q – 31,6. ... ... ... ... ірі ... ... болады. Оның
арасында әлі цитоплазматикалық өсу кезеңін басынан өткізіп жатқан ... да ... ... яғни ... балықтарының уылдырығын порционды
шашатындығының дәлелі. Мұнда арасында ооцит клеткалары бұзылысқа ұшыраған
участоктары да бар (сурет ... 5. ... ... ... ... гистологиялық кесіндісі.Массон
бояуы. Өлшемі x 09
В.А.Максунов [31 келтірілген] зерттеу ... ... ... порциялап шашатындығын айтқан (әдетте 2 рет),
сондықтан өрістеу уақыты шілде ... ... ... ... Табан
балықтарында уылдырықтың порцияланып шашылуы (Л.А.Леви) оларда оогенезінде
ооциттердің дамуының асинхронды ... ... ... дамуы
әдетте ерте вителлогенез кезеңінде байқалады, кезеңнің ортасына қарай
асинхронды даму болмайды, соңына қарай ... ... ... байқалады
[32].
Табан №12(7) L – 190, l – 144, Q – 58,1, q – 52,2. ... ... өсу ... ... Оның ... әлі цитоплазматикалық өсу
кезеңін басынан өткізіп жатқан жыныс клеткаларын да көруге ... ... ... ... ... шашатындығының (2 рет) дәлелі.
Табан №13(8) L – 168, l – 126, Q – 38,8, q – 35,7. ... көп ... ... айының екінші жартысында және қыркүйек айының
басында ооцитте алғашқы сарыуыз ... ... ... Сөйтіп пісіп
жетілудің 4 стадиясына өтеді. Алдымен ... ... ... ... ... ... ... цитоплазманың барлық аймағына
таралады және сарыуыз концентрациясы жұмыртқа клеткасының периферикасынан
бастап ортасына қарай өсе ... ... ... әлі ... ... ... бұзылыстар орын алған. Бұл жағдай сыртқы ортаның белгілі бір
өзгерістеріне, не ... ... ... ... ... мүмкін деген
болжам бар [ 33]. (сурет 6)
Сурет 6. ... ... ... ... ... ... Өлшемі x 09
ҚОРЫТЫНДЫ
Табан балығы Алакөл ... ... ... ... ... жатады. 1990-1993 жж табан балығын аулауға ешбір шек қойылмаған.
2000 ж Алакөлден ... ... ... ... олар 1-ші ... 2003 ж ... ... жалпы мөлшерінің 71.8 % , яғни 1323 т
табан балығы құраған.
Қошқаркөлде 1993, 1996-1998 жж ... ... ... жетілуі 2+
және 3+. Ал 2000-2004 жж ... ... ... ... ... ... ... Негізінен аталықтары 10 см жеткенде, ал аналықтары 12 ... ... ... жетіледі. Біз зерттеген материалда барлық
балықтар әдебиетке ... ... ... бірнеше рет ... ... ... Сонымен қатар аталықтарының бездері көбеюге ұзақ
уақыт қатысатындығын көрсетеді. Олардың жыныс бездері 4-5 ... ... ... (сурет 1,2).
Аналық бездерінде де пісіп жетілген ооциттермен қатар ... өсу ... ... ... ... да бар. Негізінен
табан балықтары уылдырығын порционды шашады, себебі оогенезінде ... ... ... ... Мұны біздің гистологиялық
зерттеулеріміз дәлелдейді. Мысалы׃ 10 және 11-ші ... ... ... ... жетілген ооциттермен қатар цитоплазматикалық өсу кезіндегі
ооциттерде бұзылыстар байқалады (сурет 5). 10-шы табан ... ... ... ... резорбцияға ұшырап жатқан жыныс клеткалары да
кездеседі. ... ... ... байқалған бұзылыстар сыртқы ортаның
ластануы мен қоректік заттардың жетіспеуі нәтижесінде болуы мүмкін. ... 13-ші ... ... ... ... тұрып уылдырығының
резорбцияға ұшырауы дәлел ретінде қарастырылады (сурет 3, 6).
Қошқаркөлдің алғашында табан ... ... ... мен аталықтарының жыныстық сәйкестігі 1:1 тең болған. 1998 ж
бастап бұл көрсеткіш аталықтарының есебіне қарай өзгере ... ... ж ... балықтарының көбею популяциясында 4 аталыққа 1 аналық келді.
2007 жылы ... ... ... ... ... ... популяциясында аталықтары аналықтарынан бірнеше есе көп.
Кәсіптік маңызы бар балықтардың балық қорын алдын-ала есптеп біліп
отыру үшін ... ... ... ... ... ... ... біздің жүргізген жұмысымыз өз жалғасын табуды талап етеді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Филонец П.П. ... по ... ... вод ... и Восточного Казахстана (озера, водохранилища и ледники). – Алма-
Ата: Наука, 1981. –С. 294
2 Терлецкий Б.К. ... ... ... описание
Северного Джетысу // Тр. Главн. геол. - разв. управления высшего Совета
народн. ... ... 1931. - Вып. ... ... основы функционирования водных экосистем главных
рыбопромысловых водоемов Казахстана и рекомендации по ... ... ... ... система озер: Отчет о НИР ... ...... - ... 1997. –С. 160
4 Филонец П.П. Морфометрия Алакольских озер. Алакольская впадина и ее
озера.- ... АН ... 1965.- С. 79 – 87
5 ... Э.В. ... база ... озер и ее ... Алакольская впадина и ее озера.- Алма-Ата, АН КазССР, 1965. – ... ... ... Б.А. ... словарь.- Алма-Ата: Наука, 1988.- 212 с.
7 Унифицированные ... ... вод / под ред. Ю.Ю. ... - ... 1973.- С. ... Коровин В.И., Курдин Р.Д. Уровенный режим Алакольских озер.//
Алакольская впадина и ее ... ... 1965. – C. ... ... В.И. ... связей уровня озера Алаколь с гидрометеоро-
логическими факторами // Алакольская впадина и ее озера.- Алма-Ата: Наука,
1965.- С. ... ... ... функционирования водных экосистем главных
рыбохозяйственных водоемов Казахстана и рекомендации по ... их ... ... ... ... ... Отчет о НИР
/ КазНИИРХ, № ГР. 0194РК00040. - Алматы, 1998.- С. 112
11 Курдин Р.Д. ... ... на ... ... ... и ее озера.- Алма-Ата, АН КазССР, 1965.- С. 151-171
12 ... Р.Д. ... ... ... ... ... и ее ... Алма-Ата, АН КазССР, 1965.- С. 182-195
13 Курдин Р.Д. Ледовый режим Алакольских озер // Алакольская ... ее ... ... АН ... 1965.- С. ... Рыбы ... в 5 ... - Алма-Ата: Наука, 1988.-Т. 3.- С. 127-
159
15 Рыбохозяйственные иследования в ... ... ... ... ... ... ... РГП «НПЦРХ» Алматы, Бастау
-2005.- С. 441-445
16 Изучить состояние сырьевой базы в ... ... ... ... обоснованный прогноз вылова рыбы на 1994 год:
Отчет о НИР / ... - ... 1993. – С. ... Рыбы Казахстана: в 5 томах. - Алма-Ата: Наука, 1987.-Т.3. –С. 200
18 Биоэкологические основы функционирования водных экосистем главных
рыбопромысловых ... и ... по ... использованию их
биоресурсов за 1995 г. Озера Алакольской системы: ... о НИР ... ... - N ГР. ... - Алматы - 1995. – С. 168
19 Оценить ... ... ... ... ... ... ... эффективные природоохранные мероприятия и
рекомендации по ... ... их ... ... ... озер: Отчет о НИР / КазНИИРХ. - Алматы, 2002. – С. 38
20 Экологический мониторинг, ... и ... ... ... ресурсов рыбопромысловых водоемов трансграничных
бассейнов: Отчет о НИР (промежуточный)/КазНИИРХ. – Алматы, 2001. – С. 55
21 ... ... ... ... ... рыбопромысловых
водоемов Казахстана, разработать ... ... ... рекомендации по рациональному использованию их биоресурсов. Раздел:
Алакольская ... ... ... о НИР / ... - ... 2004. – С. ... Экологический мониторинг, разработка ... ... и ... ... ... рыбопромысловых
водоемов трансграничных бассейнов: Отчет о НИР ... ... 2002. – С. ... ... мониторинг, разработка ... ... и ... ... ... рыбопромысловых
водоемов трансграничных бассейнов. Раздел: Алакольская система озер: Отчет
ОНИР ... / ... ... хозяйства. № ГР. 0101РК00134. -
Алматы, 2003. – С. ... ... ... разработка путей сохранения
биоразнообразия и ... ... ... ... ... ... ... о НИР (промежуточный) /НПЦРХ. -
Алматы, 2004. – С. ... ... ... ... ... ... ... Казахстана, разработать эффективные природоохранные ... ... по ... ... их ... Раздел:
Алакольская система озер: Отчет о НИР / НПЦРХ. - ... 2005. – С. ... ... состояние рыбных ресурсов главных рыбопромысловых
водоемов Казахстана, ... ... ... ... ... по ... ... их биоресурсов. Раздел:
Алакольская система озер: Отчет о НИР / КазНИИРХ. - Алматы, 2003. – С. ... Рыбы ... в 5 ... - Алма-Ата: Наука, 1989.-Т. 5.- С. 312
28 Макеева А.П. Эмбриология рыб. М.: МГУ. 1992.- С. 198 –206
29 ... И.Ф. ... по ... рыб. М. ... 1966 г.- С. ... С.М. ... С.С. Көбегенова, А.Қ. Нұршин. Микротехника
негіздері. ... , ... ... Н.С. ... ... леща ... // ... ихтиологии. М.: 1968. -Т. 8. Вып. 2(49). – С.
368-370
32 ... М.А., ... В.И., ... А.Х. Лещ ... // ... ... М.: 19687 –Т. 8. Вып. 1(48). – С. ... ... А.М. ... леща Abramis brama Рыбинского водохранилища
// Вопросы ихтиологии. М.׃ 1983. – Т. 23. Вып. 2. – С. 257-261

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алакөлдің көпжылдық су деңгейі режимі43 бет
Каспий орыс бекіресінің көбею жүйесі мен бауырының гисто – функциональды жағдайы28 бет
Хордалылар6 бет
Chenopodiaceae Vent тұқымдасының Climacoptera B. туысы C.lanata өсімдігінің түрінің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктері31 бет
Convolvulaceae vent. Тұқымдасының дәрілік түрлері өкілдерінің морфо-анатомиялық ерекшеліктері36 бет
In vitro жағдайында стевиядан оқшауланып алынған жапырақ экспланттарының каллусогенез және морфогенез ерекшеліктері35 бет
«Тан» сериясы сусындарының микрофлорасына морфо-биохимиялық сипаттама беру36 бет
Іле өзеніндегі тыран (abramis brama) балығының биологиялық сипаттамасы және жыныс бездерінің гистологиялық ерекшеліктері29 бет
Ішкі секреция бездері. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигиеналық және жыныстық тәрбилеу6 бет
Ішкі секреция бездерінің физиологиясы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь