Экономиканы жаңарту жағдайында өңдеуші кәсіпорындардың экономикалық тиімділігі

КІРІСПЕ 3

1.ЭКОНОМИКАНЫ ЖАҢАРТУ ЖАҒДАЙЫНДА ӨҢДЕУШІ КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 5

1.1.Қазақстан экономикасын жаңарту: басымдықтары, міндеттері және кезеңдері 5
1.2. Өңдеуші кәсіпорындардың экономикалық тиімділік көрсеткіштері
және оған әсер ететін факторлар 16
1.3. Қазақстан Республикасында өңдеуші кәсіпорындардың тиімділігін арттырудың өзекті мәселелері 22

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ӨҢДЕУШІ КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚЫЗМЕТІН ЖӘНЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТИІМДІЛІГІН ТАЛДАУ 29

2.1. Қазақстан Республикасында өңдеуші өнеркәсіптің қазіргі жағдайын экономикалық талдау 29
2.2. «FoodMaster» ЖШС.нің экономикалық тиімділігін бағалау 43

3. ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ЖАҢАРУ ЖАҒДАЙЫНДА ӨҢДЕУШІ КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ 58

3.1.Қазақстанда өңдеуші кәсіпорындардың тиімділігін арттыру тетіктері 58
3.2. «FoodMaster» ЖШС қызметінің нәтижелілігін жақсарту жолдары 65

ҚОРЫТЫНДЫ 70

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР КӨЗДЕРІ 72

ҚОСЫМШАЛАР
Өңдеушi өнеркәсiпте және қызмет көрсету саласында бәсекеге түсуге қабiлеттi және экспортқа негiзделген тауарларды, жұмыстар және қызмет көрсетулер өндiрiсi, шикiзаттық бағыттан бас тартуға ықпал ететiн экономика салаларын әртараптандыру жолымен елдiң тұрақты дамуына қол жеткiзуге; ұзақ мерзімді жоспарда сервистiк-технологиялық экономикаға өтуге болады. Бәсекеге түсу қабiлетi дегенiмiз қазақстандық кәсiпорындардың экспортқа шығарылатын өнiмдердi өндiру қабiлетiн бiлдiредi. Басқаша айтқанда, өңдеушi өнеркәсiптiң өнiмi осындай әлемдiк стандарттарға сәйкес келуi керек және баға бойынша бәсекелесуге қабiлеттi болуы тиiс.
Шикізаттық ресурстар өндірісі мен экспортын белсенді дамыту ұлттық экономиканың дағдарыстан шығуына және экономикалық өсудің жоғары қарқынын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Бүгінгі күннің басты стратегиялық міндеті – экстенсивтіге негізделмеген, жоғары технологиялы өндіріске және ұлттық экономикалық жүйенің жаңа ұйымдық құрылысының бәсекелі артықшылықтарына шығу есебінен экономиканың өсу сапасына көтерілу.
Қазақстан Республикасы Үкіметі қызметінің орта мерзімді кезеңдегі стратегиялық мақсаты орнықты даму қағидаттарының негізінде еліміздің бәсекеге қабілеттілігін арттыру болып табылады [4].
Үкімет күш-жігерді Қазақстанның халықаралық бәсекеге қабілеттілігін және еліміздің азаматтарының өмір сүру сапасын арттыру үшін қолайлы институционалдық және экономикалық жағдай жасауға барынша бағыттайды. Бұл Қазақстанның таяу он жылда әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіруі жөніндегі стратегиялық міндетті шешуді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Президентіміз Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауында айтылғандай, қолымызда бар мүмкіндіктерді айқындау және пайдалану, сондай-ақ жаңа бәсекелестік артықшылықтар қалыптастыру арқылы Қазақстанды жаһандық экономикаға ойдағыдай кіріктіру, өндіруші сектордың тиімділігі мен макроэкономикалық қайтарымдылығын едәуір арттыру қажет. Сондай-ақ әртараптандыру, инфрақұрылымдық дамыту және жоғары технологиялық одан әрі индустрияландыру негіздерін жасау арқылы Қазақстан экономикасының өсуі мен тұрлаулылығын басқаруға көңіл аудару қажет.
1. «Жаңа әлемдегі Жаңа Қазақстан» Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2007 жылдың 28 ақпанындағы Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 2007 ж. 28 ақпан
2. «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында» Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2006 жылдың 1 наурызындағы Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 2006 ж. 1 наурыз
3. Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық
дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы
4. Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қазақстан Республикасын дамытудың 2006 – 2008 жылдарға арналған бағдарламасы
5. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасы
6. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі аумақтық даму стратегиясы
7. Қазақстан Республикасы Үкіметінің экономиканың басым секторларында пилоттық кластерлерді жасау мен дамыту жөніндегі жоспарларды бекіту туралы: 2005ж. 25 маусым №633 қаулысы. Қазақстан Республикасының Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің Актілер жинағы – 2005ж. №26
8. ҚР-ның статистикалық жинағы - 2005ж.
9. ҚР-ның статистикалық жинағы - 2006ж.
10. Алшанов Р. «Жаңа экономикаға барар жолда». Егемен Қазақстан -2004ж. 24 желтоқсан
11. Алшанов Р. «Қазақстан және даму өрісі». Егемен Қазақстан - 2002ж. 31 шілде
12. Алшанов Р. «Қазақстан экономикасы дамудың жаңа кезеңінде». Егемен Қазақстан - 2004ж. 5 мамыр
13. Арыстанбеков Қ. «Қазақстанның дамуы қай деңгейде?: Әлем және Қазақстан». Егемен Қазақстан – 2005ж. 13 қыркүйек
14. Ашанұлы Қ. «Экономикамыздың дамуына инвесторлардың да үлесі бар: Елбасы Жолдауына орай». Ана тілі – 2005ж. ақпан №6
15. Әбдірахман Н. «Біз бәсекеге қабілетті ұлт бола аламыз: Қазақстан Республикасының премьер-министрі Д.Ахметов». Жетісу – 24 қыркүйек
16. Әліпбай С. «Экономикамыздың даму қарқыны күткендегімізден де жоғары». Егемен Қазақстан – 2003ж. 30 сәуір
17. Әшімбаев М. «Жаһандану дүниесі және Қазақстан». Егемен Қазақстан – 2004ж. 28 сәуір
18. БайзақовС., Райхан Н. «Қазақстан экономикасын кластерлер көтереді». Ақиқат – 2005ж. №5
19. Байсақалова Н. «Көрер көз болса жетістіктер жеткілікті». Алматы ақшамы – 2006ж. 29 шілде
20. Бораш Қуат «Өңдеуші өнеркәсіпсіз өсу болмайды». Егемен Қазақстан 2006 ж. 12 қаңтар
21. Еспаев Сәкен «Қазақстан экономикасы: нәтижелер, басымдықтар, міндеттер». Егемен Қазақстан 2006 ж. 31 қаңтар
22. Есполов Т. «Бәсекелестік бағытымен – орнықты экономикаға». Егемен Қазақстан – 2006ж. 14 сәуір
23. Мауқараұлы А. «Экономиканың мақсаты – дүниежүзілік стандартқа жету: Т.Рысқұлов атындағы ҚазЭУ-нің ректоры Ә.Ә.Әбішевпен сұхбат». Қазақстан Заман – 2005ж. 9 қыркүйек
24. Райхан Н. «Қазақстан экономикасы жедел жаңармақ». Абай – 2005ж. №3
25. Сағадиев К. «Жедел жаңару жолында: Жаңа экономика және әлеуметтік мемлекет туралы». Егемен Қазақстан – 2005ж. 23 ақпан
26. Сағадиев К. «Он бес жылда ел жаңа». Егемен Қазақстан 16 желтоқсан 2006 ж.
27. Барнгольц О.Б. «Экономический анализ хозяйственной деятельности предприятий и объединений». М, 1986г.
28. Годин А.М. «Маркетинг». Учебное пособие - М.: Прогресс, 2001г.
29. Голубков Е.П. «Маркетинговые исследования». М: Филипресс, 1998г.
30. Дәуренбекова А.Н. «Қазақстан өнеркәсібінің деңгейін көтерудің экономикалық механизмі». Монография – Алматы: Экономика, 2005ж.
31. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау». Алматы: Экономика, 2001 ж.
32. Жолдасбаева Г.Ө. «Кәсіпорын экономикасы». Алматы: Экономика, 2002ж.
33. Ихданов Ж.О. «Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері». Алматы: Экономика, 2002 ж.
34. Ковалев А.И. «Маркетинговый анализ». Учебное пособие - М.: Контакт, 2000г.
35. Ковалев В.Р. «Анализ хозяйственной деятельности предприятия». Москва, 2000ж.
36. Козлов Е.Н. «Товар и товарная политика». Экономика строительства, 2001г.
37. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. «Кәсіпорын экономикасы». Алматы: Экономика, 2003ж.
38. Нұрғалиев Қ.Р. «Қазақстан экономикасы». Оқу құралы - Алматы: Қазақ университеті, 1999ж.
39. Под ред. Сафронова, Зайцева Н.Л. «Экономика предприятия». Москва, 2004г.
40. Савицкая В.Г. «Анализ финансово - хозяйственной деятельности». Москва, 2000г.
41. Яркина В. «Основы экономики предприятия». Москва, 2005г.
        
        ТҰРАР РЫСҚҰЛОВ атындағы ҚАЗАҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ  УНИВЕРСИТЕТІ
«ЭКОНОМИКА» факультеті
«Экономика» кафедрасы
Д и п л о м ж ұ м ы с ... ... ... ... өңдеуші кәсіпорындардың
экономикалық тиімділігі
050506 “Экономика” мамандығының
күндізгі оқу бөлімінің 4 курс
студенті
Мұратова А.М.
Ғылыми жетекшісі:
Э.ғ.к., аға ... ... ... ... ... «Әлемдік экономика»
кафедрасының меңгерушісі,
э.ғ.к., доцент
Джунаева А.М.
Жұмыс қорғауға жіберіледі:
«Экономика» кафедрасының меңгерушісі,
э.ғ.к., профессор
Сейдахметов А.С.
АЛМАТЫ, 2007 ... ... ... ... кәсіпорындардың экономикалық
тиімділігін арттырудың теориялық негіздері
5
1.1.Қазақстан экономикасын жаңарту: басымдықтары, міндеттері және кезеңдері
5
1.2. Өңдеуші кәсіпорындардың экономикалық тиімділік көрсеткіштері
және оған әсер ... ... ... ... ... ... ... өзекті мәселелері
22
2. Қазақстан Республикасында өңдеуші кәсіпорындардың қызметін ... ... ... ... ... өңдеуші өнеркәсіптің қазіргі жағдайын
экономикалық талдау
29
2.2. «FoodMaster» ЖШС-нің экономикалық тиімділігін бағалау
43
3. Қазақстан экономикасының жаңару жағдайында өңдеуші кәсіпорындардың
экономикалық
тиімділігін арттыру
58
3.1.Қазақстанда өңдеуші кәсіпорындардың ... ... ... ... ЖШС ... нәтижелілігін жақсарту жолдары ... ... ... ... және ... ... саласында бәсекеге түсуге
қабiлеттi және экспортқа негiзделген тауарларды, жұмыстар және ... ... ... бағыттан бас тартуға ықпал ететiн экономика
салаларын әртараптандыру жолымен елдiң тұрақты дамуына қол жеткiзуге; ұзақ
мерзімді ... ... ... ... ... түсу ... дегенiмiз қазақстандық кәсiпорындардың экспортқа
шығарылатын өнiмдердi өндiру қабiлетiн бiлдiредi. Басқаша айтқанда, ... өнiмi ... ... ... ... ... ... және
баға бойынша бәсекелесуге қабiлеттi болуы тиiс.
Шикізаттық ресурстар өндірісі мен экспортын белсенді дамыту ... ... ... және ... ... жоғары қарқынын
қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Бүгінгі күннің басты стратегиялық ...... ... ... ... және ұлттық экономикалық
жүйенің жаңа ұйымдық құрылысының бәсекелі артықшылықтарына шығу есебінен
экономиканың өсу ... ... ... ... ... орта мерзімді кезеңдегі
стратегиялық мақсаты орнықты даму ... ... ... ... ... ... ... [4].
Үкімет күш-жігерді Қазақстанның халықаралық бәсекеге қабілеттілігін
және еліміздің азаматтарының өмір сүру ... ... үшін ... және ... ... ... ... бағыттайды. Бұл
Қазақстанның таяу он жылда әлемдегі бәсекеге ... ... 50 ... ... ... ... ... шешуді қамтамасыз етуге
мүмкіндік береді.
Президентіміз Н.Ә.Назарбаевтың ... ... ... ... бар ... ... және пайдалану, сондай-
ақ жаңа бәсекелестік артықшылықтар қалыптастыру арқылы Қазақстанды жаһандық
экономикаға ойдағыдай ... ... ... ... мен
макроэкономикалық қайтарымдылығын едәуір арттыру қажет. ... ... ... және ... ... одан ... негіздерін жасау арқылы Қазақстан экономикасының өсуі мен
тұрлаулылығын басқаруға көңіл аудару қажет.
Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына ... ... ... ... ... елу елдің клубына қарай ілгерілеуі ... ... ... ... ... қажет.
Бұл жолда Қазақстан мен өңірдің нақты жағдайын ескеріп, әрі ... ... ... ... іске ... отырып, біздің:
Біріншіден, қандай да бір табыстарға қолымыз жетіп үлгерген
секторларды ... ... ... ... ... ... жаңғырта жаңартуды ешқандай алалаусыз Қазақстан экономикасы
мен әлеуметтік өмірінің барлық салаларына тарату керек [1].
Диплом жұмысының мақсаты қазіргі ... даму ... ... ... ... және ... ... экономикалық тиімділігін арттыру мәселелерін зерттеу.
Алға қойылған мақсатқа жету үшін келесі міндеттер шешілуі тиіс:
- экономиканы жаңарту жағдайында өңдеуші кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... Республикасында өңдеуші кәсіпорындардың тиімділігін
арттырудың өзекті мәселелерін анықтау;
- Қазақстан Республикасында өңдеуші өнеркәсіптің қазіргі ... ... ... экономикалық тиімділігін бағалау;
- Қазақстанда өңдеуші кәсіпорындардың тиімділігін арттыру тетіктерін
анықтау;
- кәсіпорынның экономикалық тиімділігін арттыру жолдарын ұсыну.
Бұл тақырыпты Оқаев Қ.О., Мамыров Н.Қ., ... А.Н., ... ... көптеген отандық және шетел экономистері зерттеген. Бірақ әлі
шешімін таппаған ... бар, ... ... зерттеуді қажет етеді.
Зерттеу объектісі ─ «FoodMaster» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі.
Диплом жұмысының теориялық және әдістемелік негізін ... ... ... ... ... ... отандық,
бірқатар шетелдік ғалымдардың еңбектері, монографиялары, оқулықтары мен оқу
құралдары, мерзімді баспасөздегі мәліметтер мен ақпатраттар, сондай-ақ
арнайы ... ... ... ... актілер мен
Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкіметінің ... ... ... ... ... ... мәліметтері, сүт өнімдері
саласында қызмет ететін «ФудМастер» ЖШС-нің жылдық есептемелік құжаттары
құрайды.
Диплом жұмысының ... ... үш ... ... әдебиеттер көздері мен қосымшалардан тұрады.
Кіріспеде тақырып өзектілігі, зерттелу дәрежесі, жұмыстың мақсаты және
теориялық ... ... ... ... ... ... ... жаңарту жағдайында өңдеуші
кәсіпорындардың экономикалық тиімділігін арттырудың теориялық ... ... ... ... және ... екінші бөлімінде Қазақстан Республикасында өңдеуші кәсіпорындардың
қызметіне және кәсіпорын бойынша талдау жасалады. Яғни сол кәсіпорынның
экономикалық ... ... ... анықтау арқылы талданады.
Үшінші бөлімінде Қазақстанда өңдеуші ... ... ... ... және ... ... ... арттыру жолдары жолдары ұсынылды.
1. Экономиканы жаңарту жағдайында өңдеуші кәсіпорындардың экономикалық
тиімділігін арттырудың ... ... ... ... ... ... міндеттері және
кезеңдері
Өнеркәсіп - шаруашылықтың шешуші саласы. Ол еңбек ... ... ... ... ... ... ... энергиясын өндірумен
шұғылданады. Ол қоғамымыздың материалдық-техникалық базасын жасауда,
өндірістің барлық ... ... ... онан әрі ... рөл ... ... өнеркәсібінің жетекші салалары – түсті және
қара металлургия, отын, химия индустриясы, машина жасау, тамақ және ... ... бір ... ол – ... шикізатпен
және отынмен толық қамтамасыз етілген. Бірақ ... ... ... ... ... басым, оның себебі, жер қойнауы шикізатқа өте бай
және өндірістің көптеген салаларының дұрыс ... ... ... ... ... ... қазбалардың жаңа кендерін игеріп қана қоймай
оларды өңдеу арасындағы орын алып отырған алшақтықты жою.
Сыртқы және ішкі ... ... ... экономиканың
тұрақты түрде өзгеріп отыруы заңды құбылыс. Біртұтас экономикалық ... оның ... ... ... ... ... ... негізін
қалау немесе қайта құру шаралары неғұрлым ... ... ... оның
дамуы бірқалыпты және тұрақты болмақ. ... ... бір ... ірі өзгерістер болмасын, іргесі нық ... жүйе ... ... алмайды.
Әлемдегі тауар, қаржы және валюта нарықтарында жиі кездесетін тұрақсыз
жағдай, минералдық шикізаттық ресурстарға деген бағаның ... ... ... тұрақты дамуына теріс ықпалын тигізуі мүмкін. Сондықтан
да осындай жағдайларға тап болмас үшін, тек бір ғана ... ... Сол ... ... және ішкі ... ... жағдайларды
ескере отырып, ел экономикасын әртараптандару қажет. Әртараптандыру сипаты
елдің әлеуметтік – экономикалық ерекшеліктеріне ... Оның ...... процесс, жоғары пайда үшін ... өз ... ... ... ... ... ... күрес сияқты
себептер ықпалын тигізеді. Әртараптандыру нәтижесінде ... ... ... ... ... кешенді өндірісті дамыту пайдалы болып
табылады. Күрделі қаржының табысы аз саладан барынша пайдалы салаға ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Әртараптандыру көмегімен экономиканың құрылымы өзгеріп, көпсалалы
кешендерге айналады.
Көптеген ... ... ... ... олар ... ... ... орындарды иемденген. Кез келген
мемлекет үшін экономикасы қаншалықты әртараптандырылғандығы өте ... ... ... ... секторларын жан-жақты жандандыру
берілген мемлекеттің жалпы экономикалық-әлеуметтік, адами көрсеткіштер
дәрежесін анықтайды.
Елбасының 2007 жылдың ... ... ... Біз
мүлдем жаңа экономикалық жүйенің, демократиялық құқықтық мемлекеттің
іргетасын ... осы ... ... институттарды нығайттық, өмір
сапасы мен ұстындарын елеулі түрде ... Біз ішкі ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіп,
өңірдегі үздік экономиканы құрдық. Қазақстан өңірде геосаяси тұрақтылық ... ... ... ету ... ... міндеттерді
атқаратын халықаралық қоғамдастықтың толыққанды және жауапты мүшесі ... ... оған жету үшін ... қиындықтарды бастан кешіруге тура келді.
Ауқымды реформалар жүргізілді. Егемендіктің алғашқы жылдарында ең ... ... ... болды, ең ауқымды реформалар да осы салада
жүргізілді.
Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев ... ... ... ... ... экономикаға көңіл бөлу керек екендігін айтты.
Егемендік алғаннан кейінгі іс-қимылдың ең ... ... ... ... ... саласы деп атап көрсетті. Бұл дұрыс пікір еді. Өйткені жеке
басты ғана емес, әр ... әр ... ... ... Ал тұрмыстың негізі
экономикада, оның тиімділігі немесе тиімсіздігінде. Сондықтан қоғам алдына
қоятын мақсатың, оның орындалуы ел ... ... ... та ... ... ... ... қарсаңында, Қазақстанда өндірістің өңдеуші салалары
өте мардымсыз дамыды. Жер ... ... жер ... ... та ... әсіресе, Ресейде өңделіп жатты. Сол кездері Қазақстан
экономикасына керек құрал-жабдықтардың 3/4 бөлігі Одақтың басқа ... еді. Біз ... Одақ ... ... ... ... ... деген үлкен мұқтаждықтың шеңберінде болдық [15].
Сонымен, республикааралық экономикалық байланыстар үзілді, басқа
жерлерден ... ... ... өз ... ... ... ... басқа республикалардан көлемді сұраныс таппады. Соның салдарынан
республикадағы экономикалық кеңістік күрт шектеліп, азайды. Мысалы, ... ... ... ... шаруашылығының көптеген салаларында
кәсіпорындардың жартысына жуығы, ал жеңіл ... пен ... ... 60-тан 80% дейіні жартылай жұмыс істеп немесе толық тоқтап тұрды.
Елде жұмыссыздық барынша ... ... ... ... ... ... жылдары экономикада орын алған ... ... мен ... ... болды. Қазақстандағы жалпы ішкі
өнімнің (ЖІӨ) жылдағы көлемі 40 пайызға жуық азайды. Осындай ... ... ... ... байланыстарының үзілуінен болды. Тек бізде
ғана ... ... ... ... да ... тұжырымға тоқтады.
Кешікпей нарыққа көшудің ауқымды ... ... ... ... ең ... мәселесі мемлекеттік мүлікті ыдыратып,
меншікті жекешелендіру болды. Қай елде болса да бұл өте ... ... ... осы саладағы реформаларға жылдар емес, ондаған жылдар
кеткенін әлем ... ... ... кезеңмен жіктелген меншікті
жекешелендіру науқаны бізде, Қазақстанда, 8-9 жылдың ішінде орындалды. 1995-
1997 жылдар мемлекеттік мүліктің 60%-на ... ... 2001 ... ... секторында кәсіпорындардың 74,4%, елдегі жұмыскерлердің
60%-нан артығы жұмыс істеп, олар ... ... ... 83%-ын
шығарып отырды. Кейін бұл көрсеткіштер тағы да өсті. Ал қазір Қазақстан
экономикасының қай ... ... та ... ... ... кәсіпорындар мен ұжымдар [14].
Қазақстандағы жедел реформалар негізінде нарық экономикасы ... ... ... ... ... ... мен ... Даму үрдісінде тұрақтылық орнай бастады. Әлем экономикасында
қалыптасқан ... үлгі ... ... сауда-саттық қатынастары
орнап, олар жылдан-жылға кеңейе ... ... ... ... ... ... нарық экономикасының елі деп танып, мойындады.
Дегенмен, мүлікті ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін пайдаланып арзан
бағамен сатып алушылар аз болған жоқ, ... ... бай мен ... ... халықтың наразылығын тудырды.
1997-1998 жылдардағы әлемдегі, әсіресе, Оңтүстік Азия елдеріндегі,
Ресей Федерациясындағы қаржы ... ... ... да ... ... ... 1999 жылы ... көріністері белгі беріп, 2000
жылдан бастап Қазақстан ... ... ... даму ... ... ... әр ... республиканың ЖІӨ 10% шамасында өсіп, даму ... ... ... ... шықты. Нәтижесінде, ЖІӨ-нің екі есе ... 10 ... ... 8 ... қол ... мүмкіндігіміз
толық бар [15].
Тұрақты даму жолы экономика саласында бұрынғыдан да ауқымды шаралар
белгілеп, оларды іске ... жол ... ... табиғи байлығын,
өндіргіш күштерін, шетелдіктермен қатынастардан туған мүмкіндіктерді
пайдалана ... жаңа ... ... және жан-жақты жасақтау осы
тұрақты даму жолына шығудан басталды.
Соңғы жыл мәліметтері тұрақты даму мысалы бола ... 2005 ... ... ішкі ... ... ... Азия мен Кавказдағы жеті
мемлекеттің ЖІӨ-дерінің жиынтық көлемінен асып ... Жан ... ЖІӨ 5 ... жуық – 1994 ... 700 ... 2005 ... 3400
долларға дейін өсті. 2006 жылы ЖІӨ-нің жылдық өсімі болжамды ... ... ... арта ... 2005 ... деңгейге қарағанда 10,6%-ды құрады.
Бұл ретте халықтың жан басына шаққандағы ЖІӨ 2006 жылдың ... 5083 АҚШ ... ... ... ... өсімі 2006 жылы 2005 ... 7%-ды ... ... ... – 7,3%, тау-кен өндіруде –
7%. Ауыл шаруашылығының жалпы өнімі көлемінің өсімі 2006 жылы өткен жылмен
салыстырғанда 7%-ды ... ... ... 5%-ға, байланыс қызметтері
20,4%-ға ұлғайды. Негізгі капиталға инвестициялардың ... ... ... жұмыстарының көлемі 20,1%-ға ұлғайды.
Сыртқы сауда айналымы 2006 жылы 37%-ға, оның ... ... ... ... ... ... саны 2,4%-ға азайды. Жұмыссыздық деңгейі
2005 жылғы 8,1%-ға қарағанда 7,8%-ды құрады. Халықтың ... ... ... ... ... астам өсті.
Қаржы секторы экономиканың ең серпінді дамып келе жатқан салаларының
бірі ... ... ... ала деректер бойынша экономикаға ... 2006 жылы 2005 ... ... ... - 4736 ... ... ұлғайды. Банк жүйесіндегі депозиттердің көлемі 2006 жылы ... 2007 ... 1 ... 3115 ... ... құрады.
Ұлттық Банк пен Үкімет қабылдап жатқан шараларға ... жылы ... ... ... түрде жоғары деңгейде сақталды ... ... ... ... ... ішінде банк жүйесінің жоғары
өтімділігі, кірістердің және халықтың тұтынуының өсуі, ... ... ... ... ... ... импорты байқалып отыр.
Ұлттық қордың активтері 14 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... ... ... есебінен 33 млрд. АҚШ долларынан асты
[5].
Соңғы 10 ... ең ... ... 25 есеге жуық өсті; зейнетақылардың
орташа айлық мөлшері 4,6 есе ... жеке ... ... мен бір ... шаққандағы салым көлемі іс ... 36 ... 2005 жылы ... саласы қызметкерлерінің: мұғалімдердің,
дәрігерлердің, мәдениет, әлеуметтік қамсыздандыру қызметкерлерінің, сондай-
ақ ... ... ... ... ... ... 30 пайызға
ұлғайтылды. Қазіргі кезде Қазақстандағы жалақы ТМД елдерінде Ресейден кейін
ең жоғарылардың бірі екенін атап өту қажет [17].
Қолымыз ... ... ... ... ... Алайда
дүниежүзiлiк экономиканың ғаламдануы аясында Қазақстан экономикасы бiрқатар
проблемаларға тап болып отыр. Негiзгi проблемаларға ... ... бiр ... шикiзат бағыттылығы, әлемдiк экономикаға ықпалдасудың
әлсiздiгi, ел iшiндегi салааралық және өңiраралық экономикалық ықпалдасудың
босаңдығы, iшкi рынокта ... мен ... ... ... ... ... экономика), өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымның
дамымауы, кәсiпорындардың жалпы ... және ... ... ... ... мен ... арасында ықпалды байланыстың
болмауы; ғылыми-зерттеу және ... ... ... - ЗТКЖ) қаржының аз ... ... ... ... және ... ... ... мiндеттерiне
сәйкес келмеуi.
Осы кедергілерді жеңу үшін ашық экономиканы дамыту және оны ... ... ... Осы жөніндегі Қазақстанның ... ... - ел ... қазір орын алып отырған сыңаржақтықтан
шығарып, тек қана табиғи ресурстарды игере беру ... ... ... ... ... ... өнімді өте терең өңдейтін өндіріс
салаларын дамыту. Екіншісі – тек қана ... ... ... оның ... елдеріндегі ең тиімді үлгілерін енгізу, қазіргіден де жаңа, білім мен
ғылым, инновациялық технологиялар негізінде ... ... ... Яғни жаңа экономика құру. Жаңа экономика ... ... ... ... дамыған экономика, яғни тек өнім, тауар шығаратын экономика
емес, білімге білім қосып, ол ғылыми жаңалыққа айналып, ғылым жаңалығы ... ... ... ... дамитын экономика. Сондықтан да ол
бұрынғымен ... ... ең ... ... Әлем ... ... таңда дамыған елдерде жаңа технология, жаңа білім
негізінде ... ішкі ... ... ... АҚШ-та, Жапонияда,
Германияда, Канадада, Швеция, Финляндия, Норвегия елдерінде осы сипаттағы
жаңа экономика жан-жақты дамып келеді. Осы ... Азия ... де ... ... ... екі ... осы олқылықтардың ... яғни ... ... салаларында бәсекеге түсуге қабілетті
және экспортқа негізделген тауарларды ... ... ... ... орасан үлкен мақсат қойып отыр: біз әлемнің бәсекелестікке қабілетті
ең мықты ... 50 ... ... ... ... Бұл ... және ... Қазір біз бәсекелестік қабілет жағынан Ресейден кейін тұрмыз.
Әлемнің бәсекелестікке ... ... 50 ... ... ... үшін ... қабілет бойынша жоспар қажет. ... ... ... алдағы уақытта одан әрі жаңарту мен әртараптандыру
мақсатында келешекке есептелген бірнеше ... ... ... ... ... бағдарламалардың бастысы ... ... ... ... ... 2003-2015 жылдарға
арналған стратегиясын атап айтуға болады.
Бұл Стратегия ... ... ... ... ... және 2002 ... ... iшкi және сыртқы саясаттың негiзгi
бағыттары туралы" ... ... ... ... ... ... ... тапсырмаларына сәйкес әзiрлендi.
Тұтас алғанда Стратегияны iске асыру үш кезеңде: бiрiншi - ... ... - ... жж., ... - ... жж. жүзеге асырылады.
      Бiрiншi кезең (2003-2005 жж.) басты ... ... ... ... жүзеге асыруға байланысты болады. Стратегияны табысты түрде iске
асыру мақсатында Қазақстан Республикасының ... ... мен ... ... жаңа ... ... ... және
инновациялық жобаларға мемлекеттiң қатысуын қамтамасыз ететiн мемлекеттiк
институттар ... ... ... ... ... ... тиiмдi жобаларды айқындау көзделедi.
Екiншi кезең (2006-2010 жылдар) ... ... ... ... белсендi iске асыру кезеңi болады. Бұл ... ... ... мен техниканың жетiстiктер негiзiнде қуаттарды
құру, сондай-ақ қажеттi мамандарды ... ... ... ... мүмкiндiк бередi.
Жеке сектордың, шетел инвесторларының, мемлекеттiк бюджет ... ... ... ... ... бiрыңғай бағытта жұмыс
iстеп, инфрақұрылымды дамыту, қайта ... ... ... ... және жаңа ... құру проблемаларын кешендi түрде шешедi. Бұл
ретте iрi, орта және шағын ... ... ... ... ... құру ... ескере отырып, индустриялық-
инновациялық даму стратегиясын iске асырудың алғашқы нәтижелерiн көредi.
      ... ... ... ... ... ... дамыту негiзiнен мұнай мен газды өндiру және
экспорттаудың өсiмi есебiнен қамтамасыз етiледi.
Болжам бойынша 2010 жылы 2000 ... ... ЖIӨ екi ... ... ... ... мен газды өндiрудi дамыту қарқынының
өсуi есебiнен iске асады.
Yшiншi кезең (2011-2015 жылдар) Стратегияны iске ... ... ... ... Осы ... iске ... қуаттарды және жаңа салалар мен
рыноктардағы ҚҚТ дамыту жүзеге асатын ... ... мен ... және экспорттаудың өсу қарқыны мұнай мен газ өндiрудiң өсiмiнен
асып түседi. Экономика салалары мен ... ... ... саясатты белсендi жүргiзу кезінде күтілетін
нәтижелерді атап ... ... өсу ... ... ... Бұл ... салыстырғанда 2015 жылы ЖIӨ көлемiн 3,5-3,8 еседей
ұлғайтуға ... ... ... ... ... ... ... қарқынын 8-8,4%-ке дейiн жеткiзуге, 2000 жылмен салыстырғанда 2015 жылы
еңбек өнiмдiлiгiн кемiнде 3 есе арттыруға және ЖIӨ ... ... ... ... ... ... iске ... құрылымында өнеркәсiптiң үлестiк салмағын 2015 жылы 46,5%-тен 50-
52%-ке дейiнгi мөлшерде ... ... ... және ... инновациялық қызметтiң үлестiк
салмағын 2000 жылғы 0,9%-дан 2015 жылы 1,5-1,7%-ға
арттыруға;
ЖIӨ құрылымында өңдеушi өнеркәсiп ... ... ... ... ... 2015 жылы 12-12,6%-ке дейiн төмендеуiн ... үшiн бұл ... ... саясат жүргiзiлмесе, 2015 жылы
10,9%-тi құрайтын едi).
Сонымен қатар Стратегия iске ... ... ... ... салаларының қосылған құнының үлесi, оның iшiнде ... ... ... 31,0 және 25,6% ... 2015 жылы ... 55-56% және 50-51%-ке
жетуi мүмкiн. Стратегияны iске асыруды есепке алғанда кен ... ... ғана ... Бұл ретте ғылымды көп қажет ... ... ... ... ... үлесi 2000 жылғы ЖІӨ 0,1%-нен
2015 жылы 1-1,4%-ке дейiн артады.
Өңдеушi өнеркәсiптiң қосылған құнының құрылымында сапалық ... ... және ... ... ... ... ... құнының жалпы көлемiнiң 40,1%-нен 27-28%-ке
дейiн төмендейдi, ал ауыл ... ... ... ... ... ... ... Бұл ретте ғылымды көп қажет
ететiн және жоғары технологиялы өнiмнiң үлесi 2000 жылғы
0,6%-пен салыстырғанда 9-11%-тi құрайды.
Стратегияның ... ... ... даму ... ... ... қор, Экспорттық несиелер мен инвестицияларды сақтандыру
жөніндегі ... ... даму ... ... Осы ... ...       Қазақстанның инвестициялық қорының (ҚИҚ)
мақсаты Қазақстанда да, шет ... де ... ... ... және ... қатысу арқылы жеке ... ... емес ... бастамаларына қаржылай қолдау көрсету болып
табылады.
      Қазақстанның Даму Банкiнiң негiзгi ... ұзақ ... ... ... ... проценттi банк кредиттерiн, оның iшiнде экспорттық
кредиттер беру арқылы, сондай-ақ басқа ... ... ... мен ... ... ... мiндеттемелер беру арқылы жеке сектор
мен мемлекеттiң бастамаларына (инфрақұрылымдық жобалар бөлiгiнде) қаржылай
қолдау көрсету болып табылады.
Ұлттық ... ... (ҰИҚ) ... ... бизнес-
инкубаторлар салу, венчурлы қорларды ұйымдастыру. Қазіргі кезде ҰИҚ - ... 9 ... ... ... бар, ... бесеуі отандық та қалған
төртеуі- шетелдік.
Қазіргі кезде Қазақстанда венчурлық қор жүйесін қалыптастыру ... ие ... тұр, бұл ... ... ... барысында өте тиімді.
ҰИҚ өз жұмысының төрт ... ... ... секторына
технологиялық қызмет көрсету, информациялық ... ауыл ... ... ... ... ... мен ... саласында
да жұмыстар жүргізу. Бұл мақсаттарға қаржының жетпіс пайызы бөлініп отыр.
Қалған ақша ... ... ... нанотехнологияға,
космостық технологияға жұмсалатын болады.
ҰИҚ түрлі деңгейдегі талдау ... ... ... ... ... экономиканың нақтылы секторымен тығыз байланыс орнатып,
озық жетістіктерді ғылым мен ... ... ... пайдалану
мақсатында Бүкіләлемдік банкпен бірлесіп жұмыс істеуде. Бұл жоба 2005 жылы
Қоғамдық форумда қабылданған болатын.
Қор өз жұмысын ... ... мен ... ... ... американдық қормен байланыс орнатып, қазақстандық қор ... ... да ... ... ... бірігіп түрлі семинарлар,
жиналыстар, ғылыми- зерттеу шараларын жүргізу жөнінде өзара келісімге ... ... ... ... бірлесе отырып, 2006 жылы ... ... ... ... ... Оның ... қоры
500 мың евро болды. Бұл қаржы екі жақтан бірдей ... Осы ... 10 жоба ... ... іске ... үшін 50 мың евро
бөлінді.Жобалардың мерзімі- бір жылдан үш ... ... ... ... ... ... жобаларды ғылыми жағынан зерттеп, нәтижесінде үш
жоба ғана ... ... ҰИҚ ... ... бұл ... ... ... қайнар көзіне айналады десек, артық
айтқандық емес. Ең алдымен бұл жас, ... ... ... ... ... ... тигізеді.
Соңғы кездері қор шетелдік КИСО - систем, ... және ... ... ... ... ... ... және Ресейдегі
Мәскеу мемлекеттік университеттерімен ... ... ... ... ... ... ... асты. Бұл екі үлкен
серіктестер қорға аса үздік технологияларды ... ... ... ... ... ... ... кеңінен тартатын
болады. Жалпы инновациялық ұлттық қор қосымша құн алу мақсатында ізденістер
жасап, жоғары технологиялық жобаларды ... ... ... ... ... ... алдында тұрған бірден-бір міндеті - ... ... ... ... және ЕС ... ... зор ... Осы мақсатта Европалық Комиссияның ... ... ... ... ең ... ... ... жасау жөнінде байқау ұйымдастыруда,
оның ... 50 мың ... ... ... алатын болады. Сондай-ақ ең
үздік экологиялық жобаға да конкурс ұйымдастырылды, оның құны - 25 мың ... ... Сауд ... ... университетінде магистратура және
докторантурада оқу үшін де грант бөлінді.
Экспортты сақтандыру ... ... ... ... саяси
және регулятивтiк қатерлердi сақтандыру және қайта сақтандыру ... ... ... мен ... ... ... болады. Экспортты сақтандыру жөнiндегi корпорация қазақстандық
өнiмнiң экспортын дамыту, ... ... ... ... ... және ... ... үшiн маркетингтiк зерттеулер жүргiзетiн
болады. Бұл ... ... ... ... болып табылады әрi қаржылық және
әкiмшiлiк тұрғыдан алғанда экспорттық ... ... ... ... рыногының өсуi және оның ... ... ... ... ... ... сақтандыру корпорациясы коммерциялық сақтандыруды ... ... ... мен ... рыноктар туралы коммерциялық
ақпаратты таратуға баса назар аударатын болады [3].
Қазақстанда 2015 ... ... ... ... ... ... ... тетігі кластерлерді пайдалану. Сондықтан
кластер ұғымын, қағидаларын түсіндіре ... ... өзі ... ... ... ... ... «кластер» барлық салалар, оның ішінде аграрлық кешен
мамандарының қолданысына мықтап еніп келе жатқан түсінік. Өйткені онда ... мен оның ... ... ... қабілеттілігін
қалыптастырудың негізі жатыр. Кейбіреулер оның түсініктері, ... ... айта ... оны ... ... ... өнеркәсіптік,
аумақтық-өндірістік кешендермен, кәсіпорындар бірлестіктерімен, тіптен бір
ғана ... ... ... мұны ... ... және табысты
бәсекелестіктегі фирмалардың жиынтығы деп санайды. Біріншіден, кластерлер-
қосымша құнды жасау ... ... ... ... ... өнеркәсіптік инфрақұрылымдар элементтерінің
торабы, желісі, жүйесі. Екіншіден, аумақтық ықшамдалған және экономикада
жетекші ... ие жеке ... ... ... қабілетті
кәсіпорындардың тобы. Қазақстан экономикасын зерттеген Кристиан Кетелс
кластерлі экономикалық мамандандырылуды алға ... ... ... ... ... ... ... байланысты компаниялар мен ұйымдар топтары
ретінде түсіндіреді. Осы анықтамалар бірін-бірі толықтыра келіп, кластердің
мәнін ашады. ... ... ... ... белгілі бір өнім
шығаратын шаруашылықтың немесе кәсіпорынның сол ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуі деген сөз.
Соңғы екі жылда осы және басқа бағыттарға ... ... ... ... Дюк университетінің профессоры Джефери қосылған құн
тізбегі теориясының білгірі болса, Майкл Портер ... ... ... ... ... Сол ... "Джей Остин"
компаниясынан Кевин Мерфиді, ... ... ... институтын басқарушы Алек Хансенді тарттылды.
Кластерлер бойынша жобалардың барлығы үшін жылына 2,5 миллион доллар
төленді. Оның ... ... ... адам тартылды, 100 шақты адам
кластерлік топтар бойынша осында істеді, 20 адам ... ... ... ... Осы уақыт аралығында семинарларды, конференциялар мен
кездесулерді, іссапарларды қоса алғанда орасан жұмыс жасалды. Индонезия
«Джей Остин» ... 5 ... ... 25 ... ... төлейді.
Сондай-ақ Тайланд үкіметі біздің консультанттарымыздан осы тектес ... ... ... Портер әлемдегі бизнес-ортада ғалымдар мен
консультанттардың алғашқы ондығына ... Ал ... ... Билл Гейтстің
өзіне консультация береді. Қазақстанда жыл бойы Гарвард ... ... ... тобы ... ... ... ... консенсусы авторларының бірі, Венесуэланың бұрынғы экономика
министрі Рикардо ... ... ... ... ... ... сияқты мықтылар бар. Халықаралық валюта қоры мен Бүкіләлемдік банк
өз рекомендацияларын әзірлегенде олармен ұдайы кеңесіп отырады [17].
Аталған ғалымдардың ... ... ... ... жеті ... ... жұмыстар жүріп жатыр. Туризм, тамақ өнеркәсібі, мұнай-газ,
мәшине ... ... ... ... ... ... және
құрылыс материалдары дейтін салалар бойынша нақты жұмыстар қолға алынды.
Жоспардың бекітілген ... бері ... ... ... ... нәтижелер бар. Мәселен, Оңтүстік Қазақстан облысында «Оңтүстік»
еркін экономикалық аймағы құрылды. Мақта-тоқыма саласы ... ... ... киім ... мата өндіру ісі бойынша өндірісті дамытуға қосымша
инвестиция тартуға қолайлы. Биыл ... ... ... ... Ол да ... ... әлемдік нарықтағы бағасын
арттырып, бәсекеге ... ... ... саласы бойынша
туристердің елге кіру ... ... ... ... ... ... ... жасалып, оларды халықаралық ... ... ... жұмыстар қолға алынды. Республиканың солтүстік-шығыс
өңірінде негізінен, сүт, астық және ет кластерлері, ... және ... ... ... ... ... ... деген жоспарлар бар
[17].
Бәсекеге айрықша қабілетті елу елдің қатарына кіру үшін жеті ... ... ... ... үшін ... ... ... бар.
Мұнай-химия саласында полиэтилен, полипропилен, стирол, полистирол,
этиленгликол, бензол, ... ... ... ... өнімдерді шығаруға
жағдайымыз жетеді. Бұл ... бәрі де ... ... ... ... ... мұнай-химиясын дамыту жөнінде тамаша жоспар
жасады. Мұнай-химиясы ... ... бар. ... ... ... индустриялық конгломераттарды дамыту, сондай-ақ, телекоммуникация
индустриясын ... ... ... ... ... ... мен ... өндіру аса маңызды. Ресейліктер ... ... ... ... ... ... құру ісіне де
айрықша назар аударып отырмыз. Ауыл ... ... ... бар жобалар жасалып жатыр. Оның ішінде ет ... үшін ... ... ... ... ... ... дақылдар мен
тұқым өндірісі үшін ... ... ... ... құру ісі де ... ... ... табысты орындалуының кепілі экономиканың жоғары
технологиялық бағытын дамыту ... ... ... ... ... ... ... мақсатта пайдаланылатын кремнийді алудың технологиясын
жасап, оны сынақтан табысты өткізді. Бұл елімізде ... ... ... ... отыр. Биотехнологияның Ұлттық орталығының жаңа лабораториялық
кешенінің құрылысын Астана қаласының сол жақ ... салу ... ... Бұл ... ... стандарттарға сай болмақ және
Қазақстан экономикасы аса зәру болып отырған тап сол жоғары ... ... ... Ғарыштық салаларды дамытудың Мемлекеттік
бағдарламасы жасалып, бекітілді [17].
Президент Жолдауында осы заманғы ғылыми орталықтар мен ... құру мен ... жаңа ... ... ... ... мен кадрлардың білігін бағдарлаудың икемді жүйесін жасауға айрықша
маңыз берілді. Материалдық базасының артта қалғанына қарамастан ... ... ... ... үшін ... қабілетті
технологиялық жетістіктерді жасап шығарды. Мына жағдай оған ... ... 2002 ... ... ... жаңа ... сатып алған емес. Бірақ соған
қарамастан, көптеген салада, айталық, тау-кен - ... ... ... ... және ғарыштық технология салаларында
айтарлықтай жетістіктерге ие болып ... ... ... Ұйымының
академиялық институттар миссиясы 1995 жылы технологияларға ... ... ... ... 23 ... әлемдік деңгейде
жоғары бағаланды.
Үкімет 2005-2015 жылдарға ... ... ... ұлттық
инновациялық жүйесін қалыптастыру мен дамыту бағдарламасын бекітті. Бұл
Бағдарламаның басты мақсаты – отандық, ... ... ... ... ... ... негізінде бәсекеге қабілетті түпкі өнім шығаруды
қамтамасыз ету. Осы ... ... ... мен ... бизнес-инкубаторлар жүйесін құру көзделген. Өңірлік және ... ашу, ... ... мүмкіндіктері және олардың
инновациялық мақсатта қажеттілігі туралы деректерді ... ... құру ісі де сол ... ... ... ... ... дамыту және инновациялық жобаларды жүзеге асыру мақсатында
былтыр даму институттарының жарғылық қоры ... ... ... ... ... республика бойынша қаржыландыру көздері есебінен 1,5 млрд. АҚШ
долларына жуық сомаға 395 жоба іске ... ... 83% ... ... ... ... 18 ... жұмыс орны ашылды.
Венчурлық индустрияны енгізудің ... ... ... ... ... ... ... елімізде 19 технопарк пен 16 бизнес
инкубаторлар жұмыс ... ... ... өз ... қосқан,
Солтүстік Қазақстан облысы мен Астана қаласында тағы да 4 өңірлік технопарк
құрудың техникалық ... ... ... және тхнологиялар
трансферті орталығы» дейтін акционерлік қоғам ізденісімен Орал, Қарағанды,
Алматы қалаларында өңірлік технопарктер іске ... ... ... ... ... ішінен Алматы қаласындағы
технопарк жайында біраз мәлімет келтірсем. Ол Алматы қаласынан 25 ... ... ... ... 2006 ... 15 ... Сити» деген атпен салтанатты түрде ашылды.
Бұл парк ақпараттық технологияларды орындайды, жаңа ... ... ... жүйе ... ... жоғары технологияларды өндіріске
енгізу арқылы индустриалды ... ... ... ... ... ... Қазақстанда ғана емес, Орта Азиядағы алғашқы, қуатты
технологиялық орталық болып табылады.
Алатау технологиялық ... ... ең озық ... ... ... ... ... мемарандумға қол қойылған. «Сиеменс»,
«Микрософт» және басқа да әлемді аузына қаратқан мықты орталықтар ... үшін ... ... тер ... ... ... ... инкубатор, білім беру орталығы,
логистикалық, мәлімет, сертификаттық, көрме орталықтары ашылып, жұмыстарына
кірісіп те кеткен. ... ... ... ... ... берілген, сондықтан да оның аумағында жұмыс істейтіндер ... ... және ... ... ... алады.
Алатау Ақпараттық технологиялық паркі қазірдің өзінде сұйық кристалды
панелдерді шығаратын зауыт жұмысын қолға алды, бұл кәсіпорын - ... ... ... ... ... және сингапурлық «Мультимедиа»
компанияларымен тығыз байланыста жұмыс істеуде. Осы технопаркте Қазақстанды
одан әрі ... ... ... ... ... да орасан зор жобалар іске асатын болады.
Дәл осы бағыттар Қазақстан ... жаңа өсу ... ... Осы кластерлерді, мұнай-химия саласын, оларға ықпал
етуші ғылымды дамыту арқылы біз әлемдік нарықта бәсекеге қабілетті ... ... ... ұлғайта аламыз.
1.2 Өңдеуші кәсіпорындардың экономикалық тиімділік көрсеткіштері ... әсер ... ... ... – белгілі бір уақытта өндіріс ресурстарының
барлығын пайдаланғандағы соңғы нәтижелердің кешенді немесе жалпы ... ... ... ең ... ... ... ... өнімділігін жоғарылатуды, өндірістік қуаттарды, шикізат пен материал
ресурстарын толық пайдалануды және ең жоғары нәтижелерге жетуді ... ... ... үшін ... ... ... ═ Нәтиже / Ресурстар (Шығындар)
Өндіріс нәтижелері деп өндірістің пайдалы соңғы нәтижесін түсінеміз.
Ол келесі түрлерде болады:
1) ... және ... ... өнім көлемімен өлшенетін өндірістік
үрдістің материалды нәтижесі;
2) кәсіпорын қызметінің халықшаруашылықтық ... Ол ... өнім ... ғана емес, сонымен қатар оның тұтынушылық құнын да өз
құрамына ... бір ... ... кәсіпорынның өндірістік – шаруашылықтық
қызметінің соңғы нәтижесі болып таза өнім ... яғни ... ... Ал ... қызметінің қаржылық нәтижесі болып пайда саналады.
Өндіріс тиімділігін өлшеу ... ... ... ... ... Бұл ... ... кәсіпорыннан жалпы
халық шаруашылығына дейінгі барлық сатыларда біркелкі болу керек.
Өнім динамикасы мен ресурстар ... ... ... өсу ... ... ... экономикалық өсуіне
экстенсивтік немесе интенсивтік тәсілмен қол ... ... ... ... ... ... ... өсу қарқынынан артық болуы
экономикалық өсудің басым ... ... ... ... экономикалық тиімділігінің жеткілікті жоғары қарқынды және
бірыңғай өсуін қамтамасыз ету мүмкіншілігі тек дамудың ... ... ... ... ... ... қорытынды, өндірісті ... – оның ... ... ... ... Сөз ... әрбір материалдық, еңбек және ... ... ... арттыру үшін негізгі өндірістік қорларды тиімді пайдалану туралы
болып отыр.
Өндіріс тиімділігі көрсеткіштердің бір-бірімен байланысқан жүйесінде
нақты сандық мағынаға ие. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Өндірістің экономикалық
тиімділігінің көрсеткіштер жүйесі ... ... ... ... ... тиімділігінң нақты көрсеткіштерінің жүйесі мен критерийлері
арасындағы байланысты қамтамасыз ... ... ... ... ... пайдалану тиімділігінің
деңгейін анықтау;
басқарудың әртүрлі деңгейлеріндегі өндіріс тиімділігін өлшеуді қамтамасыз
ету;
өндіріс тиімділігін жоғарылатуға ... ... ... ... ... ... отырып өндіріс тиімділігінің
көрсеткіштерінің келесі жүйесі ... ... ... ... ... ... ... шаққандағы орташа жылдық шығарым ═ Өнімді өткізуден
түскен түсім / Еңбеккерлердің орташа тізімдік саны
Бір жұмысшыға шаққандағы орташа ... ...... ... түсім / Жұмысшылардың орташа тізімдік саны
Бір жұмысшыға ... ... ... ... ═ Өнімді өткізуден
түскен түсім / Барлық жұмысшылардың ... ... күн ... ... ... ... ... ═ Өнімді өткізуден түскен
түсім / Барлық ... ... ... ... ... ...... өткізуден түскен түсім / Негізгі
өндірістік қорлардың орташа жылдық құны
Қор сыйымдылығы ═ ... ... ... ... ... құны ... өткізуден түскен түсім
Материал қайтарымдылығы ═ Өнімді өткізуден түскен түсім / Шығындалған
материалдар ресурстарының орташа құны
Материал сыйымдылығы ═ Шығындалған ... ... ... / ... ... ... ... деңгеймен салыстырғанда бір жұмысшының орташа жылдық өнім
өндіруінің өзгеруіне нақты мына себептер ықпалын ... ... ... жұмыс күнінің саны;
*жұмыс күнінің орташа ұзақтығы;
*бір жұмысшының орташа сағаттық өнім өндіруі.
Орташа жылдық және ... ... өнім ... бойынша жоспардың
орындалу пайызындағы алшақтық, жұмыс уақытының ... ... ... есеп беру ... бір жұмысшының істеген жұмыс күні санының
өскенін бейнелейді. Орташа күндік және орташа сағаттық өнім ... ... ... пайызындағы алшақтық ауысым ішінде жоғалту болуымен
немесе керісінше, күні бойғы жұмыс ... ... ... ... мүмкін.
Қор қайтарымы – негізгі ... ... ... ... Оның ... мен ... кәсіпорынға
байланысты және байланыссыз себептер әсер етеді. ... ... ... ... өндірістік қорлардың орташа жылдық құнының 1
теңгесіне өнім шығаруды жүйелі көбейтуді болжайды, оған ... ... ... ... арттыру, олардың босқа тұруын азайту,
техниканы оңтайлы жұмыс ... ... ... қорларды техникалық
мейлінше жетілдіру арқылы жетуге болады.
Шаруашылықпен айналысушы ... ... ... сипаттайтын
маңызды көрсеткіш, материал қайтарымы болып табылады, ол тауар өнімі
құнының жұмсалған ... ... ... ... ... кері көрсеткіш – материал сыйымдылығы, оған жұмсалатын ... мен ... ... ... әсер ... себептер ықпал жасайды.
2.Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын бағалау ... ... ... осы ... белгілі бір кезеңдегі қаржылық
тұрақтылығын және оның өз шаруашылық қызметін үздіксіз жүргізуі мен өзінің
қарыз міндеттемелерін уақытылы ... үшін ... ... ... ... ... тұрақтылығы – бұл тәуекелділіктің мүмкін болатын
деңгейінде төлем қабілеттілігі мен несие ... ... ... ... негізінде қаржыны тарату мен пайдалану арқылы кәсіпорынның
дамуын көрсететін қаржы ресурсының жағдайы. ... ... мәні ... ресурстарын тиімді қалыптастыру, тарату және пайдаланумен анықталады.
Тәуелсіздік коэффициенті - ... ... ... ... ... ... ... үлесін сипаттайды. Ол бойынша
кәсіпорынның қаншалықты деңгейде қарыз қаражатқа тәуелді ... ... ... ... ... ... болады.
Тәуелділік коэффициенті – қарыз қаражаттарының жиынтық капиталдағы
үлесін сипаттайды.
Қарыз және меншікті ... ...... ... бөлігі қарыз қаражаты есебінен ... ... ... ... ... ... ... активтерінің өтімділігін мен төлем қабілетін бағалау
көрсеткіштері. Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... сомасы бойынша, келіп түсу уақыты бойынша
әрдайым теңдікті өтімділік көрсетеді. Өтімділіктің екі ... ... ... бойынша өтімділік: кәсіпорынның өзінің қысқа
мерзімді міндеттемелерін өтеу қабілеттілігі ұғынылады. ... ... ... – бұл ... ... ақша ... ... мен жылдамдығы. Ал кәсіпорынның төлем қабілеттілігі деп, оның дер
кезінде өзінің барлық міндеттемелері бойынша төлемдер жүргізуге ... ... ... ... ... ... ... үшін
кәсіпорын активіндегі ақша қаражатына ... ... ... ... ... ... статистикалық көрсеткіштері кеңінен
пайдаланылады.
Абсолютті өтімділік коэффициенті - баланс жасалған мерзімінде немесе
жақын мезгілде ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... – ағымдық міндеттемелердің қандай бөлігінің
тек ақша қаражаттары есебінен ғана емес, сонымен қатар жасалған ... ... ... өнім үшін келіп түсетін ... ... ... ... коэффициенті – ағымдағы ... ... ... есесін өтейтінін белгілеуге мүмкіндік береді және
дебиторлармен өз уақытында есеп айырысу және ... ... ... ... ғана ... ... ... материалды айналым құралдарын сату
жағдайындағы төлем мүмкіндігін көрсетеді.
4.Табыстылық коэффициенттері салыстырмалы талдау мен ... ... ... ... ... болып табылады, өйткені олар
кәсіпорын табысын қалыптастырудың факторлық ... ... ... ... ... ... рентабельділік коэффициенті
Негізгі қызметтен алынатын табыс.
Сату көлемінің табыстылығы коэффициенті
5.Кәсіпорынның іскерлік белсенділігі мен ... ... және ... қаржылық талдаудың қорытынды кезеңі болып табылады.
Іскерлік белсенділікті талдау ... өз ... ... ... ... ... беретін, әртүрлі қаржылық айналымдылық
коэффициенттерінің деңгейі мен қозғалысын зерттейді.
Капиталдың жалпы айналымдылық коэффициенті - ... ... рет ... ... ... циклі болатындығын және активтердің әрбір ақша бірлігі
сатылған өнімнің қанша ақша бірлігін әкелгендігін көрсетеді.
Негізгі құралдардың айналымдылығы қор қайтарымдылығын ... ... ... өндірістік қорларын пайдалану тиімділігін
сипаттайды.
Меншікті капиталдың айналымдылығы. Бұл ... ... әр ... ... ... ... ол ... артықтығын немесе
жеткіліксіздігін анықтайды; қаржылық жағынан – салынған меншікті капиталдың
айналым жылдамдығын, ал ... ...... ... ... ... ... басқадай меншік иелері) тәуекелдік етіп салып
отырған ақша қаражатының белсенділігін көрсетеді.
Тиімділіктің өсуіне әсер ететін факторлар:
Өнеркәсіптегі экономикалық тиімділік деңгейі ... ... ... ... Өнеркәсіптің әрбір саласы үшін
тиімділіктің арнайы факторлары сәйкес келеді. Бұл оның технико-экономикалық
ерекшеліктеріне байланысты.
Тиімділіктің ... әсер ... ... ... үш ... ... ... тиімділікті жоғарылату көзіне байланысты, олардың негізгілері: өнім
өндірісінің материал-, еңбек-, қор-, капиталсыйымдылығын төмендету, табиғат
ресурстарын ... ... ... үнемдеу және өнім сапасын
жақсарту;
2) өндірісті жетілдіру және дамытудың ... ... ... ... прогрессті жылдамдату, өндірістің ... ... ... ... құрылымын жетілдіру, басқарудың
ұйымдастырушылық жүйелерін енгізу; өндірісті, жоспарлау мен ... ... ... ... мен ... ... ... өндірісті басқару жүйесіндегі сату деңгейі бойынша, ал осы ... ... ... ... түрлерге бөлінеді:
А) ішкі (өндірісішілік), олардың негізгілері: өнімнің жаңа түрлерін
ойлап табу; механизациялау және ... жаңа ... ... ... негізу; шикізатты, материалды, сондай-ақ отын
мен энергияны пайдалануды оңтайландыру; басқару стилін жетілдіру;
Б) сыртқы – бұл ... пен ... ... ... ... ... және әлеуметтік саясаты; нарықтық инфрақұрылым мен
нарықтық қатынастарды қалыптастыру.
Негізгі ішкі факторларды қарастырайық. Кәсіпорынның тұрақтылығы ең
бірінші ... ... ... ... ... өнім ... ... құрамы мен құрылымына тәуелді. Сондай-ақ, тұрақты
және айнымалы шығындар арасындағы қатынас маңызды болып табылады.
Кәсіпорынның өндірілетін өнім және ... ... ... ... ... ... ... бірі –
активтердің тиімді құрамы мен құрылымы, сондай-ақ кәсіпорынның басқару
стратегиясын дұрыс ... алуы ... ... ... ... басқару
өнері – кәсіпорын шотында оның ағымдағы жедел қызметі үшін қажет болатын
қаржының ең ... ... ... ... факторлардың бірі – бұл қаржы ресурстарының құрамы мен
құрылымы, оларды ... ... мен ... дұрыс таңдалып
алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, соның ішінде таза ... ... ... ... ол өзін ... сезіне алады.
Сонымен бірге, тек таза ... ... ғана ... оны ... ... ... ... бағытталған бөлігі де өте маңызды
болып табылады.
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... ... қаражаттар үлкен әсерін тигізеді.
Кәсіпорын ақша қаражаттарын қаншалықты көп тартатын болса, оның ... де ... ... ... ... ... ... те
өседі – яғни кәсіпорын өз кредиторларымен уақытында есептесе ала ма, ...... ... ... де бұл жерде кәсіпорынның төлеу қабілеттілігінің қаржылық
кепілінің бір түрі ретінде резервтерге ... роль ... ... ... ... ... қаржылық
тұрақтылығына әсер ететін мынадай ішкі факторларды атап көрсетуге болады:
кәсіпорынның салалық топқа ... ... ... қызмет) құрылымы және оның жалпы төлем
қабілеттілігі бар сұраныстағы үлесі;
төленген жарғылық капиталдың ... ... ... ... ... табыспен салыстырғандағы
динамикасы;
қорлар мен резервтерді, олардың құрамы мен құрылымын қоса алғандағы мүлік
пен қаржы ... ... ... ... ... ... жүргізудің экономикалық жағдайының
әсері, қоғамда үстемдік етуші техника мен технология, төлеу қабілеті ... және ... ... деңгейі, ҚР үкіметінің салық және несие
саясаты, кәсіпорынның ... ... ... заң ... ... ... және тағы басқалар жатады.
Кәсіпорынның тұрақты ... ... ... оның ... ... органдары, банктер, жабдықтаушылар, ... ... және тағы ... ... ... үлкен әсер
етеді. Сондықтан да серіктестермен реттелген іскерлік қатынаста болу –
жақсы ... ... ... ... ... ... ... өз жинақ қорларын тұрақты тиімділікке ие және ... ... ... ... кәсіпорындарға салады. Инвестициялық
тартымдылығы болуы үшін, тек ... күні ғана ... ... ... ... ... ... қарағанда жақсы болуы тиіс.
Сондай-ақ бұл жыл сайын өз ... ... ... бір ... ... ал заем ... біткен уақытта – облигация ... ... ... ... ... ... де ... Кез келген коммерциялық
кәсіпорын сияқты банктер де өз ... ... ете ... ... өз ... ... және ... өтеуін қалайды, сондықтан оны беру
туралы шешім қабылдай отырып, кез келген банк өз ... ... ... осы кәсіпорынға несие беру орында ма, жоқ па, ал ... ... ... ...... ... және қанша мерзімге деген
сұрақтарды шешудегі негізгі белгі болып табылады.
Жабдықтаушылар мен тұтынушылар сенімді және төлем қабілеттілігі жоғары
кәсіпорындармен ... ... ... ... ... ... әсіресе, салық инспекциясы кәсіпорынның жағдайы тұрақты болғанын
қалайды, себебі тек осындай ... ғана ... мен ... да ... ... және толық төлей алады [10].
Осылайша, қаржылық жағдай кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... анықтайды, кәсіпорынның өзінің
және оның серіктестерінің қаржылық және басқа қатынастар тұрғысындағы
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың тиімділігін
арттырудың өзекті мәселелері
Өңдеуші саланы ... үшін ... ... ... қалыптастырудың бағыт-бағдарын белгілеп, оны ... ... ... жатыр. Әрине, кластердің жолға қойылып, жұмыс
істеп кетуіне, ... көп ... ... ... ... ... ... қолдау керек.
Қалыптасып отырған олқылықтардың ең бастысы - ... ... ... ... және орта ... бірқатар компаниялары
үшін даму институттары ұсынған құралдарға қол жеткізілмеуі. Бұл, ең алдымен
мұндай кәсіпорындардың төмен даму деңгейіне ... ... Орта ... бизнес бізде күткендегідей ... ... ... Жеті ... Соны ... жүзеге асыруда өңірлік даму ерекшеліктерін ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-кәсіпкерлік
корпорациялар желісін құру ... ... ... ... және шағын, орта бизнесті жедел дамытуға бағытталған.
Бізде талай ірі кәсіпорын бар. ... ... ... тұрақты. Шағын
кәсіпорындар да жеткілікті. Олардың жағдайы көбіне мәз ... ... ... ... кезекте әр өңірде шағын және
орта бизнестің ірі, ... ... ... ... ... керек. Өңірлердегі шағын және орта ... ... ... бар ма ... ... ... жоқ. Міне, осы жағдай өңдеуші
кәсіпорындардың тиімділігіне әсер ететін негізгі ... ... ... ... ... ... ауқымды емес, екіншіден, адамдардың сатып
алу мүмкіндігі шектеулі. Яғни әлі ... ... ... ... ... жағынан келгенде, ең төменгі тұтыну себеті біз ... 4 мың ... ... ... 6,5 мың ... ... Мұның өзі
адамға ең қажетті деген тамақты есепке алғанда. Ал өмір сүру деңгейі 6-7
мыңды ... 14-15 мың ... одан да көп ... ... етеді. Халықтың
орташа табысы шамамен 15 мың теңгені құрайды десек, адамдардың ... ... ... алу ... қаншалықты екендігін осыдан-ақ
байқауға болар. Және ол 15 мың ... ... ... бөлінсе. Тұтыну
қабілеті жоқ жерде өндірістің дамуының да екіталай ... ... ... жүрміз. Өйткені сатып алушы жоқ. Бұдан шығар бір жол ... ... ... 20-30 ... емес, екі-үш есеге
ұлғайту керек.
Сонымен, өңдеуші сала үшін тұтынушылардың сатып алу ... ... ... тағы бір мәселе – кәсіпкерлік қызметтің түр-түріне берілетін
қаптаған лицензиялар, ... ... ... ... ... ... бізде жасырын салық орын ... ...... Пара ала ... ... ... ... бизнестен, кәсіпкер
алдын ала оларға қанша беретінін біледі. Содан кейін барып, шенеуніктерге
берген парасын өнімінің ... ... Оны ... ... тұтынушылар
қалтасы көтереді. Баға осылай өзіндік ... ... есе асып ... ... оны ... сатып алады? Сондықтан да ... ... мен ... ... ... ... ... ойым –
бәрі де айналып келгенде, сатып алу қабілетіне келіп тіреледі [21].
Тұтынушылардың ... алу ... ... өңдеуші саланың
дамуына теріс әсерін тигізетін ... ... орын алып ... ... ... өндірістер дамуы үшін оларды толық модернизациялау ... ... ... ... мен кәсіпорындар бүгінгі заманғы жаңа
инновациялық техникалармен жабдықталуы тиіс. Сондықтан оның өнімі ... сай ... ... ауыл ... ... жүрген
техникалардың барлығы да бұл талапқа сай емес. Ал ол техникаларды сатып ... ... ... ... мол ... инвестиция құюы шарт. Ал
шет ел инвесторлары өңдеуші салаға ... ... олар үшін ... желге шашқанмен бірдей.
Келесі олқылық ретінде өндірушілер психологиясына ықпал ету жағының
бәсеңдігін атап өтуге ... ... ... әсіресе, жергілікті, өз
ғалымдарымыздың ұсыныстарын сараптап, пайдалану жолы ... ... ... ... ... жетпейді,
тұтынушыларға таратылмайды, пайдаланушыларға ұсынылмайды. Оның ... ... ... ... Ой, идея бар. Соны ... қолдану
жеткіліксіз. Ғылыми талдамаларды нақты нарықтық өнім түріне дейін жеткізе
алатын ... ... жоқ. ... ... ... сапаға сай өнім өндіру мүмкін емес, бәсекелестікке төзу тек қиялға
айналады. Яғни ғылым жетістіктерін пайдалану – өнім ... ... ... бағыты.
Сосын рентабельді емес кәсіпорындар бар. Оларды оңалту ... ... бір ... құру ... ... отыр. Әлеуметтік-кәсіпкерлік
корпорацияларын құру арқылы біз ... ... ... ... ... ... ең басты пайдасы: алынған табыс сол өңірдің әлеуметтік,
экономикалық немесе мәдени мақсаттарын іске ... үшін ... ... күні ... ... ауыл ... ... бағасын
реттеу жолға қойылмай отыр. Осыдан жарты жыл бұрын мемлекет тарапынан
қабылданған ауыл ... ... ... заңда бұл мәселе баса айтылса
да, өкінішке қарай, әлі күнге бағаны реттеудің механизмі жоқ. Көптеген шет
ел ... ... ... ауыл ... ... ... механизмі нақты ескерілген. Егер баға төмендейтін болса, ... ... ... ... ... бір тұрақты бағамен сатып алады да,
кластерге қатысушылардың шыққан шығынының өтелуіне ықпал етеді. Бұл – ... ... ... ... ... Бізде де осы
мақсатта «Азық-түлік корпорациясы» және басқа да ... ... ... олар әлі ... дейін нарықтық бағаны қалыптастыруға
айтарлықтай ықпал ете алмай ... ... 2006 жылы 18,5 ... тонна
астық жиналды. Ал мемлекет тарапынан тек 500 мың ... ... ... ... ... Егер өндірілген астықтың 1 тоннасының бағасы 100 АҚШ
доллары болса, онда ... ... ... ... астықтың бағасын
қалыптастыруға ықпал ете ала ма? Әрине, ... ете ... ... ... ... ... алу бағасы өнім ... ... ... ... ... жылы ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі осы кластер
мәселесіне байланысты бір ... ... ... ... дерек
келтірілді: мысалы, өнімді сатқанда түскен пайданың тек 25 пайызы ғана ... ... ... үлесіне тиеді екен. Ал қалған 75
пайызын арада жүрген делдалдар мен ... ... ... ... ... ... ұдайы өндірістің экономикалық негізін қалыптастырмайды
[15].
Біздің елімізде ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушінің табатын пайдасы
төмен болғандықтан, ... өзі ... ... ... әлі күнге
мүмкіндік бермей келеді. ... ... ... өткізуден түскен
қаржыға жаңа техника сатып алатын шамасы жоқ. Мұның өзі ауыл шаруашылығында
техниканың тозып, ... ... өнім ... ... ... бұл ... мемлекет тарапынан қолдау жоқ деп айтуға мүлде ... ... ... ... ... ... көмектесуде. Бірақ сол
бөлінген техникалардың ... ауыл ... ... ... нақты табысқа қол жеткізуге мүмкіндік бермей отыр. Себебі
біріншіден, осы заманғы техникалар жеткіліксіз. ... ... ... ... ... ... үрке қарайды. Сондай-ақ ... ... ... ... тағы бір ... ол – банктерден
несие алу. Мысалы, ауыл ... ... ... ... ... ... ставкасы жоғары болса, онда ауыл шаруашылығын қолдап
отырмыз деп айту ... Тағы бір ... ... ол – ... ... ... 2006 жылы ... кәсіпорнының басшылары банктер несие
беруді кешігіп жүзеге асыратындығын ... ... бұл ... ... ... шешім қабылдануы тиіс. Тағы бір назар аударарлық нәрсе, ол –
бізде ауыл шаруашылығы ... ... салу ... де ... ... ... салық салғанда, оны өндіруші кәсіпорынның
өңдеуші кәсіпорыннан қаншалықты ... ... ... ... қанша шығын шығаратыны да ескерілмеген. ... ... ... аз ... Демек, ауыл шаруашылығын жүргізуде осындай
реттелмеген мәселелер бар. ... баға ... ... ... ... ... оны ... көп нәрседен ұтыламыз.
Тағы бір айта кететін жайт, кез келген адам кәсіпкер ... ... ... кете алмайды. Экономикада еңбек ресурстарын ... ... ... Бұл ... ұзақ мерзімдік даму
тәжірибесінен түйінделген қорытынды. ... ... ... ... өрт ... жанынан, салық салушының жанынан «сәлемдеспей»
өте алмайсыз. Бизнесмен болғанша, ... не ... ... ... ... ... ... көріп өскен адамда кәсіпкерлік рух бола ма!? Міне,
қазір біз жол айрығында тұрмыз: біздің ... ... ... - ... ... ме, жоқ әлде ... болуға ма? Бір күндік пайда жақсы ма, мың
күндік пайда жақсы ма?
Қорыта келгенде Қазақстанның қазiргi ... ... ... орын ... ... ... экономикаға ықпалдасудың әлсiздiгi;
     -ел iшiндегi салааралық және өңiраралық экономикалық ықпалдасудың
босаңдығы;
     -өңдеушi өнеркәсiп ... ... ... ... ... ... мен қызметтерге деген
тұтыну сұранысының мардымсыздығы;
     -өндiрiстiк және әлеуметтiк ... ... ... және ... ... ... экономика
салаларында негiзгi қорлардың тез тозуы;
     -кәсiпорындардың жалпы техникалық және технологиялық тұрғыдан
артта ... мен ... ... ұтымды байланыстың болмауы;
     -ЗТКЖ қаржының аз бөлiнуi;
     -отандық ғылымның нарықтық экономика жағдайларына ... ... ... ... деңгейiне дейiн жеткiзудiң
ықпалды тетiктерiнiң болмауы, соның салдарынан ... ... ... ... ... ... және жұмысшы кадрларды даярлау мен қайта ... ... ... ... өңдеушi секторларына инвестициялар салуға отандық
қаржы институттары үшiн ынталандыру ... ... ... ... ... және ... ... өтуге бейiмдеу мiндеттерiне сәйкес келмеуi [3].
Өңделетін сектор мен ... ... ... жедел әртараптандыру және
басым бағыттардағы экономикалық серпінді ... қол ... ... ... дамытуды қамтамасыз ету үшін мынадай бағыттар бойынша
шаралар ... ... ... ... ... және ... ... секторын техникалық
қайта жарақтандыру;
- ғылыми жетістіктер мен инновациялық әзірлемелерді ... ... ... арттыру;
- ресурстар мен энергия үнемдейтін ... ... ... ... ... ... ... трансұлттық шетелдік компаниялардың капиталы мен технологияларын
республиканың экономикасына тарту;
- жаңа өсу ... ... ... және елдің технологиялық
серпінді секірістер үшін негіз болатын макро-жобаларды сәйкестендіру және
іске асыру;
- Қазақстанның өңірлік ... ... ... ... беретін
қызметтер көрсету саласын дамытуға арналған күш-жігерді шоғырландыру. ... ... ... атап өткен жөн: қаржы ... ... ... ... ... ... ... логистика,
денсаулық сақтау;
- мемлекеттің жәрдемдесуі кезінде ішкі сұраныстың ... ... ... бәсекелестік бизнес ортасын дамыту;
- ДСҰ-ға кіру;
- негізгі серіктес елдермен ықпалдастықты тереңдету және шет елдердің
рыноктарын белсенді игеру;
- кадрлар даярлау мен ... ... ... ... ... міндеттерді шешу үшін Үкімет мынадай бағыттарда жұмыс жүргізуді
жоспарлап ... ... ... ... ... ... ... мен қызмет
көрсету саласы өсуінің баяу қарқыны жүйелі проблемалардың бар екендігін
көрсетеді. Соңғы жылдарда қабылданып ... ... мен ... ... мен ... ... ... құрылымдық өзгеруінің қажетті
қарқынын бере алмады.
Бұл ... ... ... өндірушілер қанағаттандыра алатын
сапалы тауарлар мен қызметтерге ішкі төлеуге қабілетті сұраныстың болмауына
негізделген.
Елге инвестицияларды тарту жөніндегі жұмыс ... де ішкі ... ... ... аумағындағы өндірістерді құруда шетелдік
инвесторлардың қызығушылығының төмендігін көрсетіп ... ... бұл ... ... ... және оның ... тежейді,
жаңа тұтыну өнімдері мен өндіріс құралдарының пайда ... ... ... ... ... арттыру үшін ынталандырмайды.
Әлемдік тәжірибені талдау мемлекеттің экономикалық дамуының жедел
қарқынына қол жеткізуде елеулі рөл бірінші кезекте оны ... ... ... бағытталған ішкі сұранысты ... ... ... ... ... ... ... сапасы мен бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған нақты
айтылған саясатпен бірге бұл ... ... ... үшін ... ... ... ... іске асыру жалғасатын болады. Бұл
ретте кластерлік бастаманы дамыту мен қолданудағы негізгі ... ... ... және туындаған жүйесіз проблемаларды шешу үшін
жеткілікті өкілеттіктер мен ... бар ... ... ... қатысу жағына ауысатын болады.
Үкіметтің күш-жігері ірі кластерлерге, ТНК тарту проблемаларын шешуге,
экспорттық стратегияларды қалыптастыру мен ... ... ... ... ... болады.
Технологиялар мен инновациялар саласындағы тиімді мемлекеттік саясат
елдің бәсекеге ... ... ... факторларының біріне
айналуы тиіс. Үкімет отандық, сондай-ақ шетелдік ғылыми ... ... ... негізінде бәсекеге қабілетті соңғы өнім жасауды
қамтамасыз ететін ашық үлгідегі инновациялық жүйені одан әрі ... ... ... ... мен ... саласындағы мемлекеттік саясат қысқа
мерзімді кезеңде мынадай ережелерге негізделе отырып жоспарлануы тиіс:
1. Мемлекет "озық технологиялар импортын" қолдау ... ... ... ... ірі корпорациялармен ынтымақтастық арқылы
экономиканың нақты секторы салаларының технологиялық базасын ... ... ... бұл ... инновациялық бағдарламалар үшін
негізге айналуы тиіс.
2. Мемлекет жеке ... ... ... инновациялық
инфрақұрылымды қалыптастыруға белсенді қатысуға тиіс.
3. "Инновациялар импортын" қолдау әлемдегі ... ... ... ... дамуын оларды Қазақстанға енгізу нысанына егжей-
тегжейлі талдау және ... ... ... ... Қазақстанның артта қалуы бірқатар объективті себептерге байланысты
экспоненциальды түрде өсіп келе ... ... бар және ... ... технологиялық және ғылыми әлеуеттің оларға қатысуы мүмкін
емес.
Озық ... ... ... ... мемлекет
тарапынан тікелей қаржылық (гранттар, жеңілдікті қаржыландыру, ... ... және ... ... ... мен ... ... қамтитын кешенді жүйесі мемлекеттік ... іске ... ... ... ... ... Бұл ретте озық технологиялар
трансфертіне мемлекеттік ұстаным ... ... және ... ... ... ... ... сондай-ақ
құрылған және көшірілген технологияларды одан әрі ... ... ... ... ... ... өңдеуші кәсіпорындардың қызметін және
экономикалық тиімділігін талдау
2.1. Қазақстан Республикасында өңдеуші өнеркәсіптің қазіргі жағдайын
экономикалық талдау
Қазіргі ... ... даму ... сәйкес өңдеуші
өнеркәсіптің үлесін арттыру, осы салада тиімді қызмет ету қажеттіліктерін
қамтамасыз ету ... ... ... Қазақстан Республикасының Статистика
агенттігінің мәліметтеріне ... ... ... ... ... ... ... Яғни, 1990 - 2005 жылдар мәліметтерін салыстыра
отырып, жалпы ... ... ... ... динамикасы,
өнеркәсіптің әрбір қызмет түрінің көрсеткіштерінің осы мерзімдегі өзгеруі
анықталды. Елімізде ... ... ... ... ... баса ... отыр. Осыған байланысты бірқатар оң нәтижелер ... ... ... ... ... ... ... - Өңдеу өнеркәсібінің экономикалық көрсеткіштерінің серпіні
| |1990 |1995 |2000 |2005 ... ... ... млн. ... |58 ... |1832987 |
|Өнеркәсіп өнімінің нақты көлемінің | | | | ... | | | | ... ... %-бен |99,8 |83,7 |117,4 |106,0 ... жылға %-бен |100,0 |39,5 |43,9 |68,1 ... ... ... ... ... |51,7 |46,5 |35,8 ... үлесі, %-бен | | | | ... ... ... ... |... |... |391,1 |378,1 ... мың адам | | | | ... ... %-бен |... |... |96,4 |102,2 ... ... ... |... |... |17717 |35509 ... ... ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... %-бен |... |... |21,2 |24,3 ... өнеркәсіптік инвестор- |... |... |71607 |220482 ... ... ... | | | | ... инвестициялар, млн теңге | | | | ... ... %-бен |... |... |147,4 |103,8 |
| ... «Қазақстан тәуелсіздік жылдарында» - Алматы, 2006 жыл |
|мәліметтері бойынша есептелді ... ... ... 2005 жылы ... ... 1833
млрд. теңгеге өнім өндірілген, бұл көрсеткіш өнеркәсіп өндірісінің ... ... ... ... және 2001 ... ... өнеркәсібі өндірісі көлемдерінің аса
көбеюі байқалып (өсу қарқыны тиісінше 17,4 және 15% ... ... ... 6-дан ... дейін өсті.
Өңдеу өнеркәсібінің мынадай экономикалық қызмет түрлерінің ... ... және ... өнеркәсібі, сүрек өңдеу және ағаш бұйымдарын
өндіру, кокс, мұнай өнімдерін және ... ... ... және ... ... ... емес өзге ... өнімдер өндіру,металлургия өнеркәсібі және дайын металл
бұйымдарын өндіру,машина ... ... мен ... ... ... мен ... ... электр энергиясын, газ бен су өндіру және
бөлу. Талдауда ... ... ... ... Экономикалық қызмет түрлері бойынша өнеркәсіп өндірісінің
көлемі, млн. теңге
| |1990 |1995 |2000 |2005 ... ... |57,6 |359982 |835776 |1832987 ... мен темекіні қоса, тамақ |17,5 |82542 |239369 |469729 ... ... | | | | ... ... ... ... |17,1 |78643 |217987 |424814 ... | | | | ... ... ... |0,4 |3899 |21381 |44314 ... және ... ... |7,8 |13400 |36144 |32454 ... былғарыдан жасалған бұйымдар |0,8 |684 |1278 |1884 ... ... ... | | | | ... өңдеу және ағаш бұйымдарын |0,7 |2189 |5314 |5677 ... | | | | ... ... ... ісі |0,4 |2802 |13161 |44110 ... мұнай өнімдері және ядролық |2,5 |38612 |70247 |167265 ... ... | | | | ... ... ... |1,5 |35766 |59870 |156179 ... ... |3,1 |19453 |17627 |54310 ... және ... ... |1,4 |1537 |4401 |26841 ... | | | | ... емес өзге де минералды өнімдер |3,6 |22035 |13781 |105562 ... | | | | ... ... және ... ... |9,6 |128603 |376640 |729379 ... өндіру | | | | ... ... |8,7 |121335 |365903 |684369 ... металлургия |2,9 |57207 |153735 |279167 ... ... ... |5,7 |63569 |210582 |393490 ... ... ... ... |0,9 |7268 |10738 |45010 ... ... |9,1 |41368 |45823 |172781 ... мен жабдықтар өндіру |7,3 |31659 |18072 |55951 ... ... ... және |1,4 |5483 |17486 |38567 ... ... өндіру | | | | ... ... мен ... ... |4227 |10265 |78263 ... өзге де ... |1,0 |6755 |11989 |22996 |
| ... «Қазақстан тәуелсіздік жылдарында» - Алматы, 2006 жыл |
|мәліметтері бойынша есептелді ... жылы 1995 ... ... өңдеу өнеркәсібінде өндіріс
көлемдерінің өсуі (1,7 есе) (2-сурет) ... ... ... есебінен
қамтамасыз етілді: көлік құралдары мен жабдықтары ... (8,5 ... ... ... ... өндірісі және аяқ киім өндірісі (5,3
есе); целлюлоза-қағаз өнеркәсібі, баспа ісі (4,9 есе); ... ... және ... жабдықтар өндірісі (2,8 есе); металл емес ... ... ... өндірісі (2,7 есе); темекі бұйымдары (2,4 есе); қара
металлургия (1,8 есе); тамақ ... мен ... ... ... (1,5
есе). Алайда, 2005 жылы 1990 ... ... ... ... ... азайды және осы жылдары жылдық орташа көрсеткіш 2,5%-ды
құрады.
Өңдеу өнеркәсібінің едәуір бөлігі металлургия өнеркәсібінің және дайын
металл өнімдері ... ... ... ... 2005 жылы 1995
жылмен салыстырғанда нақты көлем индексі тиісінше 161,8 және 147,9% ... ... ... ... қоса алғанда тамақ ... ... жылы ... өнеркәсібі салаларының ... ... 1990 ... ... ... металдар өндірісінің үлесі 10-
нан 21,5%-ға дейін, қара металлургия өнімдері өндірісі – ... ... ... ... өндірісі – 2,6-дан 8,5%-ға дейін өсті.
Әрбір саланы жеке қарастырғанда, тоқыма және ... ... ... ... ... өндіріс көлемдерінің төмендеуі байқалды. 2000-2002
жылдары ішінде тоқыма және тігін өнеркәсіп ... ... ... ... ... және едәуір өсім осы жылдары байқалып,
жыл сайынғы өсім 21% құрады.
2005 жылы тоқыма және тігін ... ... 32,5 ... өнім өндірді. 1995 жылға қарағанда нақты көлем индексі ... ... ... жіп; ... ... ... қалпақтар мен бас
киімдер; төсек-орын және т.б. өндірісі өсті (3-кесте).
3-кесте – Тоқыма және ... ... ... табиғи түрдегі өндірісі
| |1990 |1995 |2000 |2005 ... сату үшін ... ... |20940 |2060 |319 |350 ... және ... таралған жүннен | | | | ... ... жіп, ... | | | | ... сату үшін ... ... |39909 |4165 |967 |8035 ... таралған және таралмаған | | | | ... ... ... ... | | | | ... | | | | ... мың шаршы метр |325461 |31126 |6823,3 |31660,5 ... мың дана |12847 |798 |2041,7 |2607,7 ... және ... ... мың ... |2234 |198 |158,8 |108,9 ... | | | | ... ... |... |481 |269 |266 ... ... және киіз ... мың |2941 |735 |572,8 |383,3 ... | | | | ... ... ... ... |... |... |4,2 |11,6 ... жеке жібінің сызықтық қалыңдығы 6,7| | | | ... кем ... ... шұлықтар мен | | | | ... мың жұп | | | | ... ... ... қолмен |53524 |8125 |1758,8 |2400,2 |
|тоқылған ... мың жұп | | | | ... ... ... |126772 |8508 |55,6 |164,3 ... ... және ... ұқсас | | | | ... ... ... ... | | | | ... ... мың дана | | | | ... ... ... ... |... |... |101362 |27034 ... сырт киім, дана | | | | ... ... сырт ... мың дана |... |992 |335,0 |342,7 ... және бас киімдер, мың теңге |... |5999 |139007 |171603 ... қой ... мың ... дана |... |303 |... |... |
| мың ... дм|... |... |876,6 |352,9 ... қой ... мың шартты дана |... |88 |... |... |
| мың ... дм|... |... |0,8 |239,1 ... және ... ... ... |85073 |20291 |4107 |1833 |
|теріден жасалған ... дана | | | | |
| ... ... тәуелсіздік жылдарында». Алматы, 2006 жыл ... ... ең ірі ... ... компаниясы»
АҚ болып табылады. Бұл комбинатта өндірілген өнімнің жартысынан астамы
Италияға, Югославияға, ... ... ... ... ... ... АҚШ пен ... экспортталады.
Трикотажға арналған мақтадан иірілген жіптің ... ... ... АҚ ... мақта иіретін фабрикасы болып табылады. Оның өнімі тоқыма
өндірісінде, ... ... ... және қолғап
өнеркәсібінде әрі қарай қайта өңдеуге арналған шикізатретінде қолданылады.
Бүгінгі таңда бұл кәсіпорын шикізатын ... ... ... ... ... «Гел» ЖШС (Қарағанда қаласа), «Алматы-кілем»
АҚ (Алматы ... ... ... ... ... ... және басқалар.
Қазақстанның тігін кәсіпорындары шығаратын өнімдер ассортименті алуан
түрлі және зор: трикотаж, жүн және басқа да тоқыма материалдарынан ... ... және ... ... ... ... ... шалбарлар, пиджактар, көйлектер, белдемшелер, емізетін балаларға
арналған киімдер және т.б.); табиғи теріден жасалған киім бұйымдары ... ... және ағаш ... ... қарастырғанда, 1990 және
1998 жылдар аралығында сүрек өңдеу және ағаш бұйымдарын өндіруде өндірістің
10-20%-ға төмендеуі байқалғанымен, он бес жыл ... ... ... ... ... ішкі ... ... 1,4 есе өсіруге ... ... ... үй ... ... ... ... жиналма
құрылғыларын, ағаш ыдыстар өндіру артты. Ұзақ уақытқа созылған үзілістен
кейін талшықты ... ... ... Бұл мәліметтер 4-кестеде
көрсетілген.
4-кесте - Сүрек өңдеу және ағаш бұйымдарын ... ... ... өнім ... |1990 |1995 |2000 |2005 ... ... немесе жарылған, бөлшектелген|1764,1|371,4 |266,5 | |
|немесе 6 мм артық қалыңдыққа қиылған ... | | | | ... ... жол ағаш ... трамвайлы| | | | ... ... мың ... метр | | | | ... ... немесе жаңқасы, тонна |... |... |4,4 | ... ... ... ... ... ... |... |33,1 | |
|әдіспен өңделген темір жол немесе трамвай | | | | ... ... мың ... метр | | | | ... және ... да ... материалдардан |8643,0|2620,4|- | |
|жасалған тақталар, мың шаршы метр | | | | ... және ... ... ... |269,7 |220,0 | ... мен ... ... есіктер және | | | | ... ... ... мың ... | | | ... | | | | ... ... бетонды құрылыс жұмыстарына |... |5,1 |- |48,8 |
|арналған ... ... ... ... | | | | ... және ... мың ... метр | | | | ... ... ... ... ағаш |... |... |1625 |1867 ... немесе ағаш бұйымдары, тонна | | | | ... ... ағаш ... ... |... |... |3 |768 ... ... мың ... |... |... |10640 ... ... ... ... жылдарында». Алматы, 2006 жыл ... ең ... ... бірі кокс, мұнай өнімдерін және
ядролық материалдар өндіру саласы болып табылады. Оның үлес ... ... ... ... ... 3,3% ... ... айыру негізінен
республиканың үш аумағында шоғырланған: республикалық мұнай өнімдері
өнімдері көлемінің ... ... ... ... ... ... Атырау облыстарында. Мұнайды айырудың шығарылатын өнімдері құрылымында
газойльдар (33,9%), жанатын мазут (32,8%) және мотор отыны (21,8%) ... ... жылы ... ... ... ... ... өсуі
байқалды. Мұнда өткен жылға қарағанда өсім 3,8-ден 23,7%-ға дейін құрады (5-
кесте).
2005 жылы кокс, мұнай өнімдерін және ядролық материалдарды ... ... 167,3 ... ... өнім шығарды, бұл көрсеткіш
1995 жылғы деңгейінен 47,5% артық.
5-кесте - Кокс, мұнай ... және ... ... ... өнім өндірісі
| |1990 |1995 |2000 |2005 ... ... ... ... шымтезек коксы |3711 |1811,0 |2601,5 |2490,8 |
|және жартылай ... ... ... мың | | | | ... | | | | ... ... өнімдері, мың тонна |17854 |10854,0 |6241,4 |10843,1|
|Мотор отыны (бензин, сондай-ақ |3494 |2179,7 |1255,0 |2358,2 ... мың тн | | | | ... ... кең ... |38,0 |129,7 |... ... тонна | | | | ... оған қоса ... ... |1085 |248,7 |63,4 |248,6 ... ... ... температурасы | | | | ... мың ... | | | | ... (дизель отыны), мың тонна |4974 |3303,3 |1954,0 |3674,6 ... ... мың ... |6035 |3792,9 |2391,2 |3551,2 ... ... және ... мың тонна |... |91,9 |176,1 |1125,8 ... ... ... мың |296 |215,7 |48,4 |346,0 ... | | | | |
| ... ... ... жылдарында». Алматы, 2006 жыл |
Химия өнеркәсібіне келетін ... ... ... ... ... алу үшін ... ... болып табылатын органикалық және
бейорганикалық пайдалы қазбалар кендеріне бай. ... 1998 ... ... үшін ең қиын ... ... бұл ... нақты көлем индексі өткен жылға
қарағанда 50-60% құрады. 1999 ... 2004 ... ... ... ... көлемдері едәуір өсті және 2001 жылы өсім ең ... ... ... есе). 2005 жылы ... өнеркәсібінің кәсіпорындары 54,3 млрд. теңгеге
өнім өндірді, бұл көрсеткіш өткен жылғы деңгейден 4,7% төмен.
«Қазфосфат» ЖШС филиалы – ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын болып табылатын
республикадағы химия өнімінің негізгі өндірушісі болып ... ... ішкі ... да, ... ... да ... сұранысқа ие (ТМД елдері,
Қытай, Румыния және т.б.).
ТМД ... ... ... ... ең ірі ... болып табылады. 2005 жылы оның өндірісі 83,4 мың ... ... ... ... ... 1,7 есе, ал 2000 жылмен салыстырғанда 5,4 есе
артық (6-кесте, 5-сурет).
Республикада 90-шы жылдардың ортасынан ... 2005 жылы ... ... ... 1,8-2,4 есе ... малма және хром ангидриді, хром
тотығы өндірісі басталды.
2003 жылы республиканың бес ... ... ... жұмысы
қалпына келтірілді. Бұл кәсіпорындар шетелдік ұқсас ... ... ... шина өнімдерін шығарады.
Нәтижелердің қорытынды шегі 2010 жылы 300 мың ... ... 100 ... ... 300 мың ... ... полиэтилен, 120 мың тоннаға дейін
синтетика каучугі, ... ... ... да ... ... ... өндірісі
болуы керек [20].
6-кесте – Химия өнеркәсібінің табиғи түрдегі өнім өндірісі
| |1990 |1995 |2000 |2005 ... ... |... |3597 |4176 |6467 ... ... ... ангидриді), тонна|... |8866 |18137 |16107 ... ... ... |... |9208 |17015 |21697 ... ... ... |... |14828 |18396 |27771 ... ... |... |827 |772 |1253 ... ... |449030 |50078 |15429 |83444 ... ... қышқылы, тонна |3151200|694700 |634831 |750840 |
|Ортофосфор (фосфор) қышқылы және |646,9 |53,0 |16,4 |19,7 ... ... мың ... | | | | ... ... ... |... |45284 |14007 |17130 |
|тонна | | | | ... ... ... ... |35082 |15784 |75712 |60560 ... | | | | ... ... ... немесе |306717 |88505 |10568 |49071 ... ... ... | | | | ... түрлеріндегі этилен |... |... |79 |6 ... ... | | | | ... ... ... |175668 |45575 |99 |1464 ... ... | | | | ... ... ... |30262 |10718 |154 |... ... | | | | ... ... ... мен |42771 |5431 |2307 |16703 ... ... | | | | ... ... мың |120860 |343816 |2017356 ... | | | | ... және сабын ретінде қолдануға |46274 |11898 |11691 |14199 ... ... мен ... | | | | ... ... | | | | ... құралдар, тонна |120330 |6066 |696 |2941 ... ... ... да ... |2088 |1549 |28 |111,2 ... ... мен құралдары, | | | | ... | | | | ... ... ... лактар, |... |... |2035 |2537 ... мен шаш ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... және тіс ... |... |... |528 |12 ... ... ... | | | | |
| ... «Қазақстан тәуелсіздік жылдарында». Алматы, 2006 жыл |
2005 жылдың ортасында ... ... ... өндіріс қайта
жандандырылды (қазіргі таңда «Sat Operation Aktau» ЖШС, ... ... ... ... ... жеткізілген шикізаттан жасалған тәулігіне
55-60 тонна шамасында қуаты бар жалпы пайдалану полистиролын өндіру ... ... жүйе іске ... және ... ... ... ... соңғы жылдары
қарқынды дами бастады. Егер 1995 жылы ... ... ... жылы өндірілген
өнімнің тек жартысын құраса, 1998 жылы ... ... 2 ... жылы – 1,8 есе өсті және ... жылдары нақты көлем индекстері
130-160% ... Бұл ... ... мен ... ... ... құбырлары мен құбыршектерді; пластмассадан жасалған
есіктер, терезелер, жалюздерді; конвейер резіңке ... ... ... орын алды ... - ... және пластмасса өнімдерінің табиғи түрдегі өндірісі
| |1990 |1995 |2000 |2005 ... ... ... ... ... |100,3 |143,3 ... жаңа ... мың дана | | | | ... ... жүк ... |9,3 |15,3 |76,9 ... ... ... ... | | | | ... ... мың дана | | | | ... да резіңке пневматикалық жаңа |220,4 |0,8 |0,7 |24,6 ... ... және ... ... | | | | ... ... да ... | | | | ... ... мың дана | | | | ... ... ... ... мен |... |... |221043 |263333 ... (эбониттен басқа), кг | | | | ... ... ... және |... |... |779 |5956 ... жасалған жетекті баулар, тонна| | | | ... ... ... |5644 |353 |... |... ... ... ... мен | | | | ... мың метр | | | | |
| ... |... |... |1447 |18661 ... жасалған арматураланбаған |... |2208 |... |... ... ... ... | | | | ... бар ... ... | | | | ... және қиықтар, мың шаршы метр | | | | |
| ... |... |... |1113 |12081 ... мен ... оған қоса |7130 ... |... ... полиэтиленнен жасалған, мың | | | | ... метр | | | | |
| ... |... |... |1249 |2973 ... ... ... ыдыстар мен|... |... |271 |201 ... да ... ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... ... |... |... |22,0 |250,7 ... ... да ... ... | | | | ... млн дана | | | | ... терезелер, есіктерге арналған |... |... |2158,8 |12536,5|
|қораптар мен ... ... есік | | | | ... ... ... | | | | ... мен ... бұйымдар, және олардың| | | | ... ... ... тонна | | | | ... ... ... ас үй, |... |... |494 |1971 ... және ... да ... | | | | ... ... ... | | | | ... «Қазақстан тәуелсіздік жылдарында». Алматы, 2006 жыл ... жылы ... ... ... мен ... ... жылмен салыстырғанда 12,9 есе көбейді, бұл негізінен Атырау облысында
жылдық қуаты жылына 3 мың тонна өнімнің осы ... ... ... ... ... ... ... отыр. Жоғары тиімділігіне байланысты мұндай
өнім тек қана ... ... ... оның ... ... ... ... сұранысқа ие.
2005 жылы сәуір айында «Интеркомшина» АҚ (қазіргі уақытта «Incomtyre»
АҚ) резіңке ... ... ... ... мен резіңке қоспасын
(резіңке шифері, рельстер астына төселетін төсеніштер және т.б.), ... және ауыл ... ... ... ... шиналарын
шығару өндірісі іске қосылды.
Резіңке ... ... ... ... АҚ және ... ЖШС тапсырыс
берушілермен тікелей келісімдер ... ... ... ... өндіріс
көлемі өсуде. Негізгі шикізат Ресей Федерациясынан ... ... сала - ... емес өзге де минералды өнімдер өндіру. Бұл сала
үшін ... ... ... ... ... ең қиын ... ... (өткен жылға қарағанда 50-80%). Алайда, 2000 жылы ... ... ... ... ... ... ... өсуі байқалды.
2005 жылы металл емес өзге де минералды өнімдер өндірісінде 105,6 ... өнім ... және 2000 ... ... нақты көлем индексі 3,6
есе, ал 1995 жылға қарағанда – 2,7 есе өсті (8-кесте).
8-кесте - ... емес өзге де ... ... ... ... |1990 |1995 |2000 |2005 ... ... ... ... және |2,9 |3,7 |26,3 |228,8 ... ... шыныдан жасалған басқа да | | | | ... ... ... және ... | | | | ... ... да тығындау құралдары, млн | | | | ... | | | | ... ... ... ... |... |... ... ... әшекейлер, тонна | | | | ... ... ... ас үй ... мың |34276 |9870 |... |... ... | | | | |
| ... |... |... ... ... ... қыш ... мың ... |... |... |99,8 |111,1 ... ... мен тақталар, мың шаршы метр |2470 |551 |282,8|490,4 ... ... ... қыш ... тас ... |... ... ұнтақтан немесе лиатомит | | | | ... ... ... ... млн.| | | | ... дана | | | | |
| мың ... метр |... |... ... |
|Цемент, мың тонна |8301 |1772 ... | | |0 | ... мың ... |1943 |721 ... ... гипстен немесе кальций |... |14,8 |6,1 |40,0 ... ... ... зат, мың тонна| | | | ... ... қож ... ... ... |691,9 ... |... |
|млн. дана | | | | |
| мың ... |... |... ... ... ... ... ... |... |... |
|құрылғылары, мың куб м. | | | | |
| мың ... |... |... ... ... мың ... |... |... ... қоспалары, мың тонна |... |... |93,1 |293,7 ... ... ... және ... |117 |... |... ... ... ... синтетика | | | | ... шыны ... ... | | | | ... бар ... ... | | | | ... ... ... млн. ... ... | | | | |
| мың ... метр |... |... ... | | |2 | ... ... және оған қоса целлюлоза|7965 |338 |... |... ... ... ... ... | | | | ... шыны ... ... | | | | ... бар ... ... | | | | ... ... ... ... км | | | | |
| ... |... |... |1615 |7025 ... ... ... арналған |984,1 |77,7 |... |... |
|өңделген тас және одан ... ... мың| | | | ... метр | | | | |
| мың ... |... |... |30,4 |18,3 ... ... ... ... қаптайтын|128360|14906|8998,|17151,|
|бұйымдар немесе ұқсас материалдар, оралған, | | |1 |9 ... ... метр | | | | ... ... ... битумына, минералды |... |... ... ... ... минералды шайыр құмына | | | | ... ... ... мың ... | | | | ... ... ... силикат мақтасы және |827 |217 |... |... |
|минералды ұқсас мақталар ... ... | | | | ... ... ... ... ... | | | | ... ... мың ... метр | | | | |
| ... |... |... |5119 |6127 ... вермикулит, кепкен балшықтар, |... |... |46 |3559 |
|көбіктелген қож және минералды кепкен ... | | | | ... ... ... | | | | ... ... ... топтарға жатқызылмаған жылылықты |827,4 |217,1|... |... |
|оқшаулайтын, ... ... ... | | | | ... ... ... ... | | | | ... ... мың ... метр | | | | |
| мың ... |... |... |17,3 |66,9 ... ... ... жылдарында». Алматы, 2006 жыл |
Сегізінші кестеде ... ... ... ... ... материалдарының пайда болу мен даму, ... ... ... ... ... байқалды.
Осылайша, даму институттары қаржыларын, кәсіпорындардың өз қаржыларын
және екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... 2005 ... кірпіш, құрғақ құрылыс қоспаларын, пенобетон шығырларын, рудалық емес
маиериалдарын шығару ... ... ... іске ... [22].
2005 жылы 1995 жылмен салыстырғанда цемент, тауар бетоны, ... ... ... ... ... және қож ... ... қаптау бұйымдары, шифер сияқты негізгі құрылыс материалдары ... ... ең ... ... ... ... ... қара
және түсті металлургия кәсіпорындарынан құралатын металдар рыногы жатады.
Жалпы өнеркәсіп ... ... 14,2% ... ... ... ... металл бұйымдары өндірісінің үлесінде, соның ішінде 5,4% ... ... және 7,7% - ... ... ... құрайды.
Қазақстандағы қара металлургия ... ... ... бірі және ... ең ... ... ... болып
табылады.
2005 жылы 2000 жылға қарағанда қара металлургиядағы өндіріс көлемі
12,1%-ға, ал 1995 жылы – 1,8 есе өсті ... ... ... мен ... ... әлемдік жиырмалығына
кіреді. ТМД елдері арасында ... пен ... ... ... ... ... мен Украинадан кейін үшінші орынға ие.
Республика аумағында қара металлургия өнімі өндірісі негізінен «Миттал
Стил Темиртау» АҚ жүзеге ... бұл АҚ қара ... мен ... бүкіл республикалық көлемін өндіреді. 1998 жылдан ... ... ... ... халықаралық стандарттар бойынша тиеу басталды.
Бүгінгі таңда өнім әлемнің 90 ... ... ... ... ... ... Ресей, Украина, Оңтүстік Корея, ... ... және ... ... ... ... жылы ... басым бөлігі экспортталған бір жарым миллионнан
астам ... ... (1995 ... ... 1,9 есе артық) (9-
кесте). Қазақстандық ферроқоспалардың негізгі ... ... ... және ... ... табылады.
9-кесте - Қара металлургия өнеркәсібінің табиғи түрдегі өнім өндірісі
| |1990 |1995 |2000 |2005 ... мың ... |5226,4 ... |3581,1 ... ... мың ... |6753,5 ... |4451,7 |
|Мартен болаты, мың тонна |1531,4 |374,5 |- |- ... ... мың ... |4698,5 ... |4108,1 |
|Электр болаты, мың тонна |522,0 |70,7 |40,2 |343,6 ... ... |1328633 ... ... | | | |0 ... ... |485260 ... ... | | | |0 ... ... |689911 ... ... ... |... |20185 |102719 ... ... |147754 |21284 |55634 |97870,0 ... ... да ... ... |... |... |8948,8 |7200 ... ... жартылай дайын өнімдер, мың| | | | ... | | | | ... ... мың тонна |4954,7 ... |3195,5 ... ... мың ... |... |... |363,7 |605,9 ... ... және табақтық қалайыланған|313,0 |222,0 |218,9 |221,7 ... мың ... | | | | ... және ... диаметрлі құбырлар; |10719 |58498 |29072 |40835 ... ... бос ... ... | | | | ... ... ... ... ... 2006 жыл ... ... металдар өндірісінде 2005 жылы нақты көлем индексі 1990 жылға
қарағанда ... ал 1995 жылы – 1,5 есе ... 2000 жылы ... ... ... деңгейі (алюминий тотығы, бастапқа мыс, тазартылған
мыс және басқалар сияқты) 1990 жылғы көлемдеріне жетті ... одан ... 2005 жылы 1990 ... ... ... (1,6 есе), ... ... алғашқы және тазартылған мыс (14,8 %-ға), өңделмеген мырыш (13,3 %-ға)
шығарылымы өсті ... жылы ... ... ... ... 9,8 ... ... «Қазмырыш» АҚ (Шығыс Қазақстан облысы) және»Қазақмыс» Корпорациясы ЖШС
ірі кәсіпорындары өндіреді. Сонымен бірге, Ақмола, Жамбыл, ... ... ... ... ... да ... ... өндіреді. Осыдан
басқа, жақын арада Ақмола облысында алтынды ұнтақ түрде өндіру жүзеге
асырылып ... ал ... ... 2003 ... ... ... Комаров
кенінде «Металл Трейдинг» кәсіпорны карьерді ашық әдіспен өңдеуді ... ... 1 ... дейін «күн металын» табуды жоспарлап отыр.
«Қазмырыш» АҚ республикадағы мырыш пен қорғасынның негізгі өндірушісі
болып ... ... жылы ... қаласында өңделмеген мырышты ... цех іске ... айта кету ... бұл ... өндірудің
республикалық көлемін 2003 жылғы 295 мың тоннадан 2005 жылы 356,9 ... ... ... ... ... Қазақстан мырыштың әлемдік
өндірісінде жетінші орынға ие.
Қазақстандағы катод мысын негізгі өндіруші - ... ... ... ... ... ... ... 2005 жылы
республикада 418,8 мың ... ... мыс ... бұл ... ... ... 14,8%–ға, ал 1995 жылғы деңгейінен 1,6 есе ... ... ...... металдар өнеркәсібінің табиғи түрдегі өнім өндірісі
| |1990 |1995 |2000 |2005 ... және ... ... |… |… ... |
|немесе ұнтақ түріндегі күміс, кг | | | | ... ... кг |… |370993 ... ... және ... ... |… |… |27389 |18062 ... ұнтақ түріндегі алтын, кг | | | | ... ... кг |… |10921 |11529 |9788 ... ... ... мың |1052,0|1024,5 |1216,7|1505,3 |
|тонна | | | | ... ... ... ... ... |
|Өңделмеген мырыш, тонна ... ... ... мыс, ... ... ... |
|Дайындама түріндегі тазартылған мыс, |364973|255559 |394723|418833 |
|пісірілген, ... ... | | | | ... ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... мың ... |… |… |5,5 |9,2 ... ... оған қоса |1354 |794 |257 |2208 ... қоспалары, қалдықтары, | | | | ... ... ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... ... тәуелсіздік жылдарында». Алматы, 2006 жыл ... ... ... ... ... экономикасында маңызды рөл
атқарады. Жоғары ... ... бар ... мен ... ... үшін жағдай жасау экономиканың шикізат ресурстары рыногында бағалар
конъюктурасының өзгеруіне тәуелділігін азайтуға мүмкіндік береді.
Соңғы ... ... ... жасау саласы серпінді дамуда. Егер
1990-1998 жылдары өндіріс көлемдерінің азаюы байқалған болса (1992 жылға
қарағанда өсім 33% ... 1993 ... ... 1999 ... ... ... ... қалпына келе бастады. Оған машина жасау ... ... ... ... оң ... дәлел болып тұр. 2000 ... аса өсуі ... ... ... ... ... 2005 жылы
2000 жылға ... ... 3 есе ... ал ... жыл ... нақты көлем индексі 120,1% құрады (2-сурет).
2000 жылдан 2003 жылға дейін Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және
сауда министрлігі ... ... ... ... жылдардағы дамуына күшті
түрткі беріп, сала кәсіпорындарына өз өндірістерін өнімнің жаңа бәсекеге
қабілетті түрлеріне ... ... ... ... ... жасау кешенін дамытудың 2000-2003 жылдарға арналған
бағдарламасы» шеңберінде импортты алмастыру саясатын жүргізді. Қорғаныс
кешенінің ... ... ... ... ұзақ ... Мемлекеттік даму
және конверсия бағдарламасы бойынша ... Бұл ... ... ... ... жаңа ... дамуымен әйгілі
болды. Атап айтсақ, мұнай газ машина жасау саласы аса дамыды.
2000 жылы ... ... ... ... ... ... ... жүргізген «Жұмыс орындарын ... ... ... ... ... 5798 ... орны ашылды.
2001 жыл ішінде 2160 жұмыс орны ... ... ... ... ... ... ... ішінде өндіріс өсімі импортты алмастыратын өнімді
шығаруға ... ... ... ... іске қосудың ... ... ... іске қосу ... 50-80%-ға дейін
арттырылды .
11-кесте – Машиналар мен жабдықтар өндіру саласының табиғи ... ... |1990 |1995 |2000 |2005 ... дана |... |7320 |2657 |264 ... ... ... ... |20424 |2713 |3638 |6576 ... ... сорғылар, басқа да сорғылар; | | | | ... ... дана | | | | ... ... ... ... тонна|3522 |546 |8489 |32399 |
|Көпірлі (жылжымайтын тіректердегі |72 |71 |43 |60 ... ... ... порталды | | | | ... ... ... | | | | ... жылжымалы фермалар және жүкті | | | | ... ... ... жүк | | | | ... дана | | | | ... ... мың дана |184,0 |38,0 |23,7 |11,9 ... ... ... ... да |2578 |57 |2 |76 ... дана | | | | ... тығынды, сүйек, эбонит, қатты |54 |414 |2 |10 ... ... ... қатты материалдарды | | | | ... ... ... дана | | | | ... бөлшектері және құрылғылары, млн.|... |... |67,9 |45,9 |
|теңге | | | | ... ... дана |... |- |3 |3 ... ... ... ... ... |18 |51 |142 ... | | | | ... ... өзі ... қоса |13328 |521 |104 |- ... дана | | | | ... ... өзі жүретін |710 |- |19 |6 ... және ... ... ... | | | | ... ... дана | | | | ... ... ... машиналар, немесе |... |... |1691,0 |7642,5|
|топырақ қазып шығаруға ... ... | | | | ... ... ... ... | | | | ... теңге | | | | ... 10 кг. ... ... ... |... |1206 |76 |142 ... ... орындарға арналған кір жуғыш | | | | ... дана | | | | ... ... ... арналған |6031 |355 |29 |19 ... дана | | | | ... газ ... ... млн. теңге |229 |... |69,0 |541,8 |
|Мұнай кәсіпшілік жабдықтар, млн. теңге |26904 ... ... ... машиналар және киім кешекті |... ... |73567 ... ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... ... бар |... |... |6776 |17515 ... құралдары, дана | | | | ... ... ... ... ... 2006 жыл ... ... республиканың машина жасау саласы кәсіпорындары
Қазақстанның айтарлықтай барлық салалары үшін өнім ... жыл ... ... ... да ... ... етілетін бәсекеге қабілетті өнімнің ... ... ... мен ... ... 2005 жылы ... мен жабдықтар
өндірісінде, 1995 жылға қарағанда сыртқа ... ... ... ... арналған станоктар, кен өндіру ... ... ... ... жылдары мұнай газ өңдеу және мұнай кәсіпшілік жабдықтар өндірісі
қарқынды дамуда. Осылайша, 2005 жылы 2000 ... ... ... 7,9 және 3,4 есе өсті ... ... ... және оптикалық жабдықтар өндіру. Электр
жабдықтар, электрондық және оптикалық жабдықтар өндірісінде 2005 жылы 1995
жылмен салыстырғанда өнім ... (2,8 есе) ... ... мен ... шығарудың арқасында
қамтамасыз етілді (12-кесте).
12-кесте - Электр жабдықтар, электрондық және ... ... ... түрдегі өнімі
| |1990 |1995 |2000 |2005 ... 10 кг. кем емес ... ... |... |... |6916 |36039 ... ... (лаптоптар, ноутбуктар, | | | | ... және ... дана | | | | ... ... ... ... |36601 |19388 |14230 |2 ... қуаттылығы аз электр | | | | ... дана | | | | ... ... мың кВа ... |88,9 |646,7 |
|1000 В жоғары кернеуге электр тізбектерін |... |... |5698 |12884 ... ... ... ... ... | | | | ... аппаратура (вольты аз аппаратура),| | | | ... | | | | ... В ... ... электр тізбектерін |... |... |141,1 |757,1 ... ... ... ... ... | | | | ... ... ... аз ... | | | ... | | | | ... ... мен ... |... |6,3 |94,7 |332,4 ... ... млн. метр | | | | ... ... ... және |... |... |62,1 |259,4 ... ... млн. метр | | | | ... ... іске ... |1421 |470,2 |351,4 |854,8 ... қорғасын-қышқылды электр | | | | ... мың дана | | | | ... және ... беру ... мың |... |930 |5,2 |6,1 ... | | | | ... ... дана |9811 |139 |971 |7440 ... дана |74323 |11824 |351 |202 ... ... дана |- |47,4 |338,0 |373,3 ... және ... да ... жазу ... |20832 |55568 ... дана | | | | ... жазу ... ... ... |... |4523 |105919 |1287 ... комкордерлер, тек қана | | | | ... ... ... бейнекамералар | | | | ... ... да жазу ... ... | | | | ... дана | | | | ... ... ... деңгейін өлшеуге|... |... |1299 |2008 ... ... ... дана | | | | ... есептеуіштер, оған қоса |... |- |33266 |18995 ... дана | | | | ... ... есептеуіштер, оған қоса |... |- |87,2 |384,5 ... дана | | | | ... ... ... ... Алматы, 2006 жыл |
2000-2005 жылдар ішінде өнімнің жаңа түрлерінің ... ... ... ... 2004 ... ... ... АҚ
кәсіпорнында жаңа рентгенді-диагностикалық аппараттар шығарыла бастады:
Қарағанды облысында 2003 жылдан бастап «Лазер» ӨФ ...... ... ... ... ... ... автоматтандыру бойынша
кешендер: 2005 жылдан бастап «Казчерметавтоматика» АҚ –да – ... күл ... ... РИВК күл ... Солтүстік Қазақстан
облысында «С.М.Киров атындағы зауыт» ... – 2004 ... ... – темір жол
автоматикасы құрылғысындағы уақыт ... ... ... ... ... ... блоктары; ауыспалы тоқ желісінің кернеуін бақылауға
арналған жартылай ... ... ... ... ... ... мен
телемеханикасының электронды сұлбаларында қолданылатын және ауыспалы токтың
оны кодтау кезінде рельстік тізбектегі импульстарын ... ... тоқ ... 2005 ... ... – темір жолдарында
қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін кешенді ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуге арналған
қабылдау құрылғылары бар радиоүйлестіру ... ... ... ... бастап «Астана-телемет» ЖШС-да – электр энергиясы параметрлерінің
телемеханикалық өлшемдері аспаптары шығарыла бастады.
2005 жылы ... ... ... осы салада өндіріс көлемінің өсуіне
әкеліп соққан көлік құралдары мен жабдықтарын құрастыру өндірісін игерумен
байланысты бірқатар өте маңызды ... орын ... ... ... ЖШС ... шегінде
«Тыныс» АҚ (Көкшетау қ.) кәсіпорны базасында автоқұрастыру өндірісін
ұйымдастыру бойынша жоба ... ... Бұл жоба ... ... ... және өзі ... ... құрастыру өндірісі
қарастырылған. Кәсіпорынның жобалық қуаттылығы жылына 1500 өзі аударғыш,
200 автобус және 650 өзі ... ... ... ... ... ... және сауда министрлігінің ... ... ЖАҚ ... қ.) ... қуаттарында «Нива» және
«Шкода» маркалы автомобильдері құрастыру игерілген. 2005 жылы республикада
2,3 мың дана жеңіл автомобильдері ... ... - ... ... мен ... ... саласының табиғи
түрдегі өнім өндірісі
| |1990 |1995 |2000 |2005 ... ... ... дана |- |- |- |2268 ... және одан көп адам ... ... |... |50 |90 |91 |
|автомобильдер, дана | | | | ... ... дана |... |191 |225 |144 ... және маманданған автомобильдер, дана |... |2 |20 |136 ... мен ... ... |2257 |203 |170 |324 ... дана | | | | ... және темір жолдарына арналған |... |... |45619 |97 ... мен ... ... | | | | ... ... тәуелсіздік жылдарында». Алматы, 2006 жыл |
2005 жылы 1995 ... ... ... ... мен жабдықтары
өндірісіндегі көлем 8,5 есе өсті; арнайы және маманданған ... мен ... ... ... 10 және одан көп адам
тасымалдауға арналған автомобильдер өндірісі артты (14-кесте).
Қазіргі уақытта республиканың ... ... ... ... ... ... газ бен суды өндіру және бөлу ... 2005 жылы 2000 ... ... ... сала ... ... 1,3 есе өсті, алайда бұл ... 1995 жылы ... ... ... ... 9,3 және ... кем ... - Электр энергиясын, газ бен су ... және ... ... серпіні
| |1990 |1995 |2000 |2005 ... ... ... теңге |4,9 |164712 |162497|287448|
|Өнеркәсіп өндірісінің нақты көлемінің | | | | ... | | | | ... ... %- бен ... |105,8 |102,2 ... жылы %-бен ... |46,7 |59,4 ... ... ... ... жалпы |7,0 |23,7 |9,0 |5,6 ... ... %-бен | | | | ... қызметтің қызметкерлер құрамының |66,3 |94,3 |131,8 |122,3 ... мың адам | | | | ... ... %-бен |... |103,2 |96,1 |100,2 ... ... ... ... |316 |12281 |17290 |30952 |
|орташа айлық еңбек ақысы, ... | | | | ... ... ... %-бен |21,1 |4,5 |-12,7 |-1,8 ... инвестор-кеәсіпорындарының |... |... |17505 |30022 |
|негізгі капиталына ... | | | | ... ... | | | | ... ... %-бен |... |... |81,5 |101,8 ... ... ... ең ... салаларының бірі болып
табылады, оның өндірістік қызметі зор дәрежеде басқа ... ... ... дамуына ықпал етеді.
Электр энергиясын өндіру бойынша Қазақстан ТМД мемлекеттері арасында
онжылдық бойы ... мен ... ... үшінші орынға, ал жан басына
шаққанда электр энергиясын тұтыну бойынша Ресейден кейін 2 орынға ие.
Саланың ... ... ... ... негізгі бөлігі
электр энергиясын өндіру және бөлу мен бу және ... ... ету ... 2005 жылы ... ... ... ... өндіру және бөлу ... 1995 ... ... жылы ... дейін; бумен және ыстық ... ... ету ... ... 2005 жылы ... ... ... электр энергиясы өндірісі серпінді дамуда. Елімізде
электр энергиясының басым ... ... (41%) және ... ... ... ... дәл осы ... жылу
энергиясының үштен бір бөлігін өндіреді. Электр энергиясын негізгі
өндіруші-кәсіпорындар ... ... АҚ, «АЕS ... ЖШС, ... ... АҚ, ... Корпорациясы АҚ; жылу энергиясын
негізгі өндіруші - кәсіпорындар - ... ... АҚ, ... ... АҚ, ... ... ЖШС, «Корпорация Қазақмыс» ЖШС.
2005 жылы тұтастай республика ... 67,8 ... кВт. С ... және 87,8 млн. Гкал жылу ... ... 1,3 есе; ... өндірісі - 12,1%-ға артты.
2.2. «FoodMaster» ЖШС-нің экономикалық тиімділігін талдау
«ФудМастер» компаниясының тарихы 1995 жылдан ... ... Дәл ... жас ... ... сүт ... ... бай Қазақстан өңірінде
йогурт атаулы керемет өнім жайлы ... ... ой ... Дәл ... «ФудМастер» Есік қаласындағы сүт зауытының цехын жалға алып, өте
дәмді, ... ... ... ... Lake» ... ... бастады.
Йогурт өнімінің нарықта сәттілікпен өткенін байқаған кәсіпкерлер, ендігі
кезекте бүкіл «сүт саласын» игеруге ... бел ... ... компаниясы
қазақстандық нарықта алдыңғы қатарлы орынды алуды көздеді.
Компанияның ... 6 ... және 1 сүт – ... ... ... ... төмендегілер жатады:
“ФудМастер – Алматы ” – Есік қаласындағы сүт зауыты
“ФудМастер – НС ... ” – ... ... сүт ... - ... ” – ... ... Ауқатты аулындағы ірімшік
зауыты.
“ФудМастер - Асептик ” – Есік ... ұзақ ... ... ... сүт өндірісі бойынша зауыт.
“ФудМастер - Агро” – Алматы облысы, Іле ... ... сүт – ... ферма.
“ФудМастер – АйсКрим ” – Алматы қаласындағы балмұздақ өндірісі бойынша
зауыт.
«ФудМастер» Компаниясы Жамбыл, Алматы, Оңтүстік Қазақстан және ... сүт ... ... ... ... жеке меншік орындар
шведтік сүт қабылдаушы резервуарлар мен алынған сүттің экспресс – ... ... ... ... ... ... ... –ақ
бұзауларды сатып алуға кредит беру сияқты шаралар ұйымдастырды, ал ... ... ... сүт ... сүт ағуы басталды. Уақыт өте келе
шикізаттың тек сапалы болуына қол ... ... ... ... ... ... ISO 9001 –2000
сертификаты «ФудМастер» Компаниясының өндірген өнімі де, өндіріс жүйесі мен
менеджменті халықаралық стандарттарға сай ... ... ... ... ... сұраныс көбейді, ал сұраныс өз ... өсуі және ... тез ... ... ... ... сұрауларына жауап қайтарып, келген шағымға
жауап ... оған ... ... ... ... бар. ...... жүйесін құрды. Жаңа өнімнің жоспарланып, ол тұтынушыға
жеткенге дейінгі ... ... ... ... ... пайда болған
мәселелер бойынша шешімдерді қабылдауға мүмкіндік береді. Біз ... әсер ... ... ... талдаймыз және жақсартамыз.
Біздің ойымызша, ақаудың салдарынан азап шеккенше, оны ... ... ... ... және ... байланыстар қатаң
үлестірілген. ISO 9001 стандартының негізгі ... сай ... ... ... әр қызметкердің алдындағы алғашқы ... ... ... Атап ... бір ... TUV Rheinlad ... ... өндірісін сертификаттайды және екінің бірі оның клиенті
бола алмайды. «ФудМастер» мұндай беделді ұйым сертификаттаған Қазақстандағы
алғашқы компания болып ... ... ... «Компания «ФудМастер-Айс Крим»
2001 жылдың 22 тамызында Алматы обылысының Басқару юстициясында тіркелген,
РН № 8259-1907-ТОО. Мемлекеттік ... ... коды ОКПО ... ... ... ... ЖШС ... Крим»
дербесзаңды тұлға болып табылады өз атынан келісім-шарт жасайды, әр ... ... ... және жеке мүліктік емес құқықтар және
міндеттерге ие болады, сотта ... және ... ... ... ... ... ... қаласы, Жансүгіров
көшесі 482.
Меншік түрі – ... ... ... ... ... АҚ Компания
«ФудМастер» табылады, РН 4776-1907-АҚ.
Серіктестіктің Жарғылық капиталы 117 600 000 (жүз он жеті миллион ... мың) ... ... ... ... ... (жиырма тоғыз
миллион төрт жүз мың) теңге құйылды. ... ... ... ... ... бір жыл ішінде толық төленуге тиіс.
ЖШС «ФудМастер-Айс Кримнің» негізгі ... ... ... ... ... басқару органдары болып мыналар табылады:
Серіктестік Қатысушысы – жоғарғы басқару органы;
Серіктестіктің Бас директоры – орындаушы орган.
Серіктестік шектелмеген қызмет мерзіміне ... ... ... ... ... ... сай сапалы
өнімді өндіру.
Өнімнің сипаттамасы: балмұздақтың негізгі төрт түрі бар: сүтті,
кілегейлі, пломбир және ... ... ... ... – калориясы төмен және құрамында
майлар жоқ және ... ... ... және хош ... ... ... ... құрамы әртүрлі болып келеді. Оның
құрамында жеміс, жидек, карамель және ... ... ... және ... ... ... оның негізгі құраушысы – сүт өнімдері: ... ... ... сүт, ... май, қант және ... өндірісінде екі компоненттен артық қолданылатынын ескерген
жөн.
Балмұздақта майлар келесі себептерге байланысты қосылады:
кремді консистенция;
керемет құрылым;
тоңазытқыштан ... ... ... ... ең ... ... ... біртекті тарату.
Майдың физикалық қасиеттері балмұздақтық қату кезіндегі және оның
құрылымының қалыптасу ... ... ... әсер ... Сондықтан
балмұздақ өндіруге арналған өсімдік майлары нақты анық қасиеттерге ие болуы
керек, әсіресе келесі шарттар маңызды:
балауыз татымының ... ... ... бір бөлігі суыту кезінде, ұсталым кезінде және
мұдатқыш камераға енгізу кезінде ... ... ... ... ... жақсы сапасын қамтамасыз ету үшін ... ие ... ... ... әшекей немесе ішкі кірістіру ретінде
пайдаланылады. Ең ... ... – қара ... ... ... ... Жабынның мақсаты – функционалды қасиеттерін, ... және ... ... ... ... ... мыналар:
нағыз шоколад дәмі;
ауызда тез еруі;
балауыз татымының болмауы;
бату кезінде тез ... ... ... ... ... жабысу;
жұқа және бірқалыпты қабат;
жарылуға қарсы тұру.
Әшекейдің қарапайым құрамы: ... ... майы (60%), ... ... (25%), ... (0,7%) және ароматизаторлар.
Эмульгаторлар – балмұздақ компоненттерінің майлы және ... ... зат. Олар мұз ... ... ... ... өндірісінде пайдаланлатын эмульгаторлар табиғи
өнім болып табылады. Оларды «гауһар мүк» атты теңіз балдырларынан алады.
Тұрақтандырғыштар ... тез ... ... жасайды. Желатин,
агароид, картоп және жүгері крахмалдарының орнына қазір мүлтіксіз импортты
тұрақтандырғыштар қолданылады.
Тұрақтандырғыштарды қолдану ... ... ... ... кейінгі сәтте балұздақтық ... оңай ... ... ... органолептикалық бағалау кезінде суды толық ... ... ... ... ... ароматизаторлардың закладкасын төмендетуге мүмкіндік беретін
иіс бөлімін ... ... ... ... ... ... ... құрылымына;
жылуға жоғары қарсыласушылық.
«ФудМастер-Айс Крим» балмұздақтың келесі ассортиментін (сәйкес
шикізаттар көрсетілген) ... ... ... ... - ... Айс ... компаниясы өндіретін балмұздақ
түрлерінің компоненттер ... (1 ... ... ... |Саны |
|«Фруктовый лед» балмұздағы ... суы |кг |810 ... |кг |150 ... |кг |2 ... сироп |кг |32,5 ... ... |кг |1,5 ... ... |кг |4 ... |шт |13500 ... |кг |18 ... |шт |665 ... |кг |1000 ... ... балмұздағы ... ... 3,5%) |кг |662 ... майы 82,5% |кг |93 ... |кг |140 ... |кг |0,1 ... |кг |100 ... |кг |5 ... ... |шт |10500 ... |кг |17 ... |шт |208 ... |кг |1000,1 ... ... ... (майлылығы 3,5%) |кг |662 ... майы 82,5% |кг |93 ... |кг |140 ... |кг |0,1 ... |кг |100 ... |кг |5 ... |кг |0,8 ... |шт |1860 ... |шт |154 ... |кг |1000,9 ... ... балмұздақ ... ... 3,5% |кг |427 ... майы 82,5% |кг |49 ... |кг |88,2 ... |кг |0,1 ... |кг |63 ... |кг |3,2 ... |кг |200 ... |кг |20 ... |кг |150 ... |кг |20 ... |шт |665 ... |кг |1000,5 ... ... Айс ... ... ... негізінде|
|есептелді ... ...... ... ... – СПКФ ... ... «Алматы» Талғар қаласы, ЖК
«Мырзахметов»,ЖШС «МТФ»;
қант – Алматы қаласының қант орталығы;
гофрокартон – ... ... ... - Шет ... ... ... тізімі
|Атауы |Жабдықтаушы ... коды ... |Danice Services a/s ... ... әшекей |Danice Services a/s ... ... |Danice Services a/s ... ... |Danice Services a/s ... ... ... |Danice Services a/s (Denmark)|190530990 |
|Сусыздандырылған сүтті |Corman (EEC) ... ... | | ... ... ... ... |
| ... «ФудМастер- Айс Крим» компаниясының мәліметтері негізінде |
|есептелді ... ... ... ... – Қазақстанда жоқ жоғарғы технологияны пайдалануда
суперсапалы қоспа дайындалады.
 Шоколад – ... ... ... ... ... ... бар ... жағылған қабат, қатыру температурасы - 26°С) өнім
дайындалады.
Жаңғақ – ... ... ұзақ ... ... ... жаңғақтар пайдалынады: Қазақстанда өспейтін арахис
және фундук.
Джем - өнімді сусыздандыру үрдісі пайдаланылатын ... ... ... ... ұзақ ... сақталу қасиетімен ерекшеленеді.
Сусыздандырылған сүтті май – дайындау кезінде тек қана ... ... бар ... майы ... ... ... сүт пайдаланады.
Технология өнімнен ... ... ... ... Ұзақ ... қасиетімен ерекшеленеді және +25°С температурада бұзылмайды.
Таяқшалар – тұтынушы пайдаланғанда қауіпсіз тегістелген таза ... ... – ұзақ ... ... ... ... қасиетін беретін
жоғарғы технологияны пайдаланғанда дайындалады.
Орама – жоғарғы технологияны пайдалану материалдың сапасын жақсартады.
Өндірістің технологиялық үрдісі:
Бүкіл ... ... ... ... адам қолы ... ... ... тек программа береді. Барлық
параметрлер, ... ... ... ... ... мейлі ол
компоненттерді дайындау бөлімі, аппаратты цех, су дайындау бөлімі, алмалы-
салмалысыз жуу цехы, ... ... ... ... ... ... Заводта, сондай-ақ өзінің зертханасы бар. Ол нағыз қазіргі заманғы
құралдармен қамтылған. Мұнда дайын ... және ... ... ... ораманың да физико-химиялық және батериологиялық
қасиеттері зерттеледі. Кәсіпорын барлық мағынада көз алдында, ... ... ... бастап оныңең талғампаз бақылаушылары – оқушылар келеді.
Балалар өздерінің сүйікті ... ... ... ... ... дәм татады.
Балмұздақ дайындаудың технологиялық үрдісіне келесі негізгі сатылар
кіреді:
қоспаны ... ... ... ... ... ... және қалыптастыру;
ширату;
орау және орама;
ұзақ сақтау.
Қоспаны дайындау
Бұл үрдісте ингредиенттерді араластыру (сүт, қант, ... майы ... және ... ... ысыту. Содан кейін қоспа ... ... ... ... кезінде сұйық май өте ұсақ түйір
қалыпқа айналады. Тиімді гомогенизацияда бұл май түйіршіктерінің көлемі 0,4
микроннан көп ... ... ... маймен бірге қоспаның керекті
консистенциясын береді. ... ... ... салқындатылады және толуға
(пісуге) жіберіледі.
Қоспаның пісуі
Бұл қоспаны 1-4 сағат аралығында әрдайым араластыру үрдісі.
Үздіксіз фрезерлеу
Пісуден ... ... ... ... Онда ... -5°С – ға ... және шайқау кезінде үлкен көлемде ауаға қанығады. Ауа ... ... ... онда 60% ауа бар. ... ... үшін
және белгілі бір қасиеттерге жету үшін ауа мен қоспаның арасында май қабаты
болуы тиіс.
Өнімді бөлшектеп өлшеу және ... бір ... ... ... ... әр түрлі кескінді
(түрі) балмұздаққа (стаканчик, эскимо, батончик және т.б.) ... ... ... өнім ... ... ... -40°С ... бір сағат қатыру үрдісі.
Орау және орам
Ширатудан кейін ... ... ... ... ... және ... ... Содан әрі балмұздақ сақтау камерасына
жіберіледі.
Ұзақ сақтау
Ауа температурасы әрдайым -25 градус болып ... ... ... 6 айға дейін сақтала алады және ассортименті бойынша іріктеледі.
Алынған ... ... ... ... ... ... пропорциясын пайдаланумен, істелген өндеу режимін дәл сақтаумен бірге
анықталады.
Құрал-жабдықтың ... ... ... Қазақстанда балмұздақ
дайындауға арналған жекеменшік өндірістін қазіргі заманғы технологиялық
құрал-жабдықтары жоқ.Сондықтан ... ... ... балмұздақ
өндірісі бойынша шетелдік ірі технологиялық құрал-жабдық ... бірі ... ... ... ... Пак Хойер А/С» (Дания)
фирмасының құрал-жабдығын алды. Құрал-жабдықтын жалпы құны 1 549 855 ... бес жүз ... ... мың ... жүз елу бес) евроны құрайды.
Технологиялық құрал-жыбдықты «Тетра Пак Хойер» фирмасы 2001 жылдың 11
қыркүйегіндегі № ... ... ... ... позициялар бойынша
әкелді (17-кесте).
17-кесте - «ФудМастер- Айс ... ... ... ... аты ... |
| | ... |
|1 |Араластыруға арналған жабдық: | |
| |-28 ... ... JMT ... |1 |
| |-29 ... ... ... суы бар |1 |
| ... |1 |
| |-30 ... ... |1 |
| |-31 ... |1 |
| |-32 ... және ... терімі; | |
| |-33 ... ... КПВТ 3000 – ... ... |1 |
| ... өңдеу блогы; | |
|2 ... ... | |
| |-34 ... Фригус 600 – екі поршнді құбыры бар | |
| ... ... ... ... қондырғы; |4 |
| |-35 ... ... 600 С – ... қысу |2 |
| ... |2 |
| |-36 ... ... 600 С үшін R22 ... ... |
| |-37 ... Стрейлайн 600 С үшін салқындату блогы;|2 |
| |-38 ... ... ... |2 |
| |-39 ... Дино С – орын ауыстыру және батыру |1 |
| ... |1 |
| |-40 ... Дино С үшін ... ... | |
| ... | |
| |-41 ... ... арналған жабдық; | |
|3 ... ... ... |1 |
|4 ... арналған құрал-жабдық; |1 |
|5 ... ... ... ... ... |1 |
|6 ... ... СЛ 80 TS – бір өткелді орағыш; |1 |
|7 ... ... RC – ... мен стакандарға | |
| ... ... ... |1 |
|8 ... ... |1 |
|9 ... ... – бір ... – стакандарды | |
| ... ... |1 ... ... ... – бір ... |1 ... ... ... ... |1 ... ... ... – бір өткел; |1 ... ... Айс ... ... ... негізінде |
|есептелді ... Пак ... ... ... ... ... нарығын зерттеу нәтижелері негізінде таңдалды.
«Тетра Пак Хойер» компаниясының балмұздақ ... ... ... ... ... ... тәжірибесі бар және оны ... ... ... ... ... ... ... үрдісі ысырапсыз, экологиялық таза, қоқыс түсіру
және қалдықтарды пайдаланумен байланысы жоқ болып ... ... ... ... ... табиғи газ жанғанда
бөлінінетін ығынды табылады.
Өндіріс технологиясына сәйкес 1 тонна балмұздақ өңдеу үшін 1,8 Гкал бу
қажет. 1,8 Гкал буды ... үшін 230,8 кг ... газ ... ... 1 тонна
балмұздақ өндіру үшін 230,8 кг қысылған табиғи газ жағу қажет.
Табиғи газ ... ... үшін ... ... келесідей:
юстиция Барқармасында 2000 жылы №250 тіркелген және ... ... 2000 ... №1133 ... ... ... ... бойынша 2001
жылғы қоршаған ортаны ластағаны үшін ... ... ... ... газдың тоннасына 410 теңге.
Осылайша, 3745 тонна балмұздақ өндіргенде ... ... ... 354382 ... ... ... ... Нарық өсімінің әлсіз динамикасы
балмұздақты алмастырушы десертті өнімдер, сабституттар – чипсылар, ... және т.б. ... ... ... ... ... үшін ... балмұздақ болатын, ал қазір баламалар көп. Жасөспірімдер ақшаларын
SMS ... сыра мен ... ... ... ... көлемі жыл
сайын 20 пайызға өсуде. Бұл осы ... ... ... ... ... береді. Ондай жарнамаға балмұздақ өндірушілердің
мүмкіндігі жоқ, олар ... тек бір ... ... ... ірі өндірушілері өз тауарларын жылжытуға шамамен 300-500 мың
доллар жұмсайды. Олар көбінесе жаңа өнімді таныстыру үшін ... ... ... жергілікті сатылу орындарында жүргізіледі.
Бұл балмұздақтың импульсті тауарлар тобына ... ... Яғни ... сатып алу жоспарсыз іске асады. Нарық қатысушылары балмұздақ сатып
алу кезінде негізгі стимул болып оның орамасы табылатынына ... ... олар өз ... ... ... және ... орама қағаз
жасауға бағыттады. Орама өзіндік ... 5 ... ... ... оны шет елден тапсырыспен алады, себебі оның сапасы біздегіден
жақсырақ және 50 пайызға арзан. «ФудМастер-Айс Крим» компаниясында ... ... ... ... ... ... ... болып балұздақты пайдалануда мүлдем
зиянсыз, керемет дәмді, жоғары сапалы өнім ретінде ... және ... Өнім ... кең ... ... ... әртүрлілігіне, тартымды орама мен қоспа жасауға үлкен назар
аударылады.
Маркетингтік жоспардың мақсаты мыналар:
Қазақстан нарығында жаңа бірегей ... ... ... ... ... ... және уақытылы қызмет көрсету.
ТОО «ФудМастер-Айс Крим» өнімдерін Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Өскемен, Қостанай, Шымкент,
Талдықорған, Алматы және т.б.
Балмұздақ нарығының негізгі ерекшелігі болып оның айқын ... ... ... Онда нарықты географиялық бөліп
алған 25-30 шақты ... ... және 10 ... ... импортерлер
әрекет етеді. «ФудМастер» компаниясының позициясы Алматы мен Астанада күшті
болып келеді. Өнімнің шамамен 70 ... ... ... мен ... ... және ... Қазақстанда бұл компания әлсіз әрекет
етеді. ... ... ... ... ... өнім ... ... Бірақ уақыт өте келе онда да сату ... ... құны ... ал маржа өседі. Компаничның брэнді танымал бола
бастайды. Супермаркеттер арқылы балмұздақтың 40 пайызы ... ... ... ... ... өз шарттарын қояды. Соған
байланысты өндірушілер белсендірек болады және өз өнімдерінің ... ... ... ... ... сүт зауытынан бөлініп шығуының
себебі, ол қаржы ағымын дәлірек ... және ... ... ... ... ... ... компаниясының өнімдері келесідей ассортиментте:
«Фруктовый лед»
«Вафельный стаканчик»
«Пластик»
«Батончик»
«Макси»
«Африка»
Өндірістің технологиялық кешеніне шикізатты өңдеуге және тәулігіне
40,0 ... (әр ... 5,7 ... ... ... сәйкес өнім
алуға арналған 7 линия кіреді.
Жабдықты профилактикалық ...... 230 ... персонал жұмысы бес күндік жұмыс аптасы, әр сменада 8
сағаттық жұмыс күні ... ... ... ... үшін кәсіпорынның
өндірістік-шаруашылық және қаржы-өндірістік қызметі талданды. Өндірістік-
шаруашылық қызметін талдау ... ... ... Бұл ... мәндері 18-кестеде көрсетілген.
18-кесте - Кәсіпорынның техника-экономикалық көрсеткіштері
|№ ... ... |жыл ... |
| | ... | | | |
| | | | | |+ ; - |% |
|1 ... ... ... |515,58 |705,97 ... |
| ... | | | | | |
|2 ... өнімнің |млн.тг |368,26 |460,28 |92,02 |124,99 |
| ... құны | | | | | |
|3 ... ... ... |147,33 |245,69 |98,36 |166,77 |
|4 ... ... ... |217,31 |179,61 ... ... ... |
|5 ... ... ... ... |-69,98 |66,08 ... |
| ... | | | | | |
|6 ... емес қызметтен |млн.тг |46,31 |-9,41 ... |
| ... ... | | | | | |
|7 ... ... ... ... |-23,67 |56,67 |80,34 |- |
| ... | | | | | |
|8 ... ... ... |-23,67 |39,67 |63,34 |- |
|9 ... ... 1 |тг |1,14 |0,91 |-0,23 |79,81 |
| ... ... ... | | | | | ... |Өнімнің рентабельділігі |% |- |6,20 |9,03 |- ... ... ... |% |- |5,62 |8,83 |- ... ... ... |% |- |6,10 |8,84 |- ... ... саны ... |189,00 |238,00 |49,00 |125,93 |
|14 |С.і. жұмысшылар саны ... |77,00 |177,00 ... ... |1 ... ... ... |2,73 |2,96 |0,23 |108,74 |
| ... | | | | | ... |1 ... ... ... |6,7 |3,98 |-2,71 |59,57 |
| ... | | | | | ... ... ... ақы |млн.тг |71,78 |94,18 |22,40 |131,21 |
| |қоры | | | | | ... |С.і. ... ... ақы|млн.тг |22,28 |58,12 |35,83 |260,81 |
| |қоры | | | | | ... |1 ... орта ... |мың.тг |31,65 |32,97 |1,32 |104,17 |
| ... ... | | | | | ... |1 ... орта ... ... |24,12 |27,36 |3,24 |113,43 |
| ... ... | | | | | ... ... құралдардың |млн.тг |547,82 |591,86 |44,04 |108,04 |
| ... ... құны | | | | | ... ... ... ... |57,17 |58,80 |1,63 |102,86 |
| ... жылдық құны | | | | | ... |Қор ... | |0,94 |1,19 |0,25 |126,74 ... |Қор сиымдылығы | |1,06 |0,84 |-0,22 |78,90 ... ... ... |млн.тг |7,11 |3,34 |-3,77 |47,00 ... ... ... ... |105,83 |91,43 ... |
|Дереккөз: «ФудМастер- Айс Крим» компаниясының мәліметтері негізінде ... ... ... бірінші көрсеткіш өткізген өнімнен түскен түсім
2004 жылы 515,58 млн. теңге, ал 2005 жылы 705,98 млн. ... ... ... млн. ... ... ... отырмыз. Мұның себептері ... ... 2005 жылы ... жаңа ... ... шығарған,
сонымен қатар өнім сапасы жақсарып, сату көлемі ... ... ... Ал
аталған көрсеткіштің өсуі жалпы табысқа, таза табысқа және де табыстылық
көрсеткіштеріне әсерін тигізеді.
Өткізілген өнімнің өзіндік құны 2004 жылы 368,25 млн. ... ал ... 460,29 млн. ... ... өскенін көреміз. Бұл шикізатқа ... ... ... Бұл ... ... дамуының нашарлауының
факторы бола алады.
Жалпы табыс 2004 жылы 147,33 млн. ... ал 2005 жылы 245,69 ... ... Бұл ... өнімнен түскен түсімнің өсуімен байланысты.
Кезең шығындары зерттеліп отырған кезеңде базисті жылмен салыстырғанда
37,70 млн. теңгеге азайған. Бұл жалпы және ... ... ... ... ... түскен түсім жалпы табыстың өзгеруіне байланысты.
Біздің кәсіпорында жалпы ... ... ... ... ... қызметтен
түскен түсім де артты, яғни 136,17 млн. ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл көрсеткіш 2004 жылы теріс мәнде болса, 2005
жылы 63,34 млн. теңгеге ... 39,67 млн. ... ... Яғни кәсіпорын
жағдайы жақсарды.
Өткізілген өнімнің бір теңгесіне келетін шығын есепті жылы ... ... 23 ... ... мұның өзі кәсіпорын қызметіне оң
әсерін тигізеді.
Негізгі құралдардың орташа жылдық құны 2004 жылы 547,82 млн. ... 2005 жылы 291,86 млн. ... ... ... ... ... жылы жаңа техникамен қаруланғанын көре аламыз. Осының есебінен қор
қайтарымдылығы да 0,25-ке артты. Бұл құбылыс тағы ... ... ... ... Жаңа ... ... бұл ... 14,40 млн. теңгеге
азайып тұр.
Кәсіпорын жұмысының жақсарғанын өнім ... сату ... ... ... ... болады. Жұмыскерлердің еңбек
ақы қорының 31 пайызға өсуіне олардың санының 25 пайызға өсуі ... ... ... ... ... құны ... ... қарулану төмендеп
кеткен оған да себеп жұмыскерлер ... ... Ал ... ... ... 13,61 пайызға төмендеді.
Кәсіпорынның қаржы-экономикалық қызметін талдау үшін рентабельділік,
қаржы ... ... ... және ... ... (19-кесте).
19-кесте - «ФудМастер» ЖШС-нің қаржы-экономикалық көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер |2004 ж |2005 ж ... |
|1 ... ... | | | ... ... өнімнің рентабельділік |- |6,2 |9,03 |
| ... | | | ... ... табыстылығы коэффициенті |- |5,6 |10,2 ... ... ... |- |6,1 |8,84 |
|2 ... ... коэффициенттері | | | ... ... ... |-0,04 |0,12 |0,16 ... ... алынған және меншікті |-14,1 |2,1 |16,15 |
| ... ... | | | |
| ... | | | ... |Тәуелділік коэффициенті |0,56 |0,26 |-0,3 ... ... ... ... мен |0,02 |0,3 |0,28 |
| ... ... арақатынасының | | | |
| ... | | | |
|3 ... ... ... | | | ... ... ... ... |1,09 |2,16 |1,07 |
| ... | | | ... ... ... ... |1,1 |2,62 |1,52 ... ... ... айналымдылық |-27,72 |17,36 |45,08 |
| ... | | | ... ... өнімді өндіруге кеткен |1,16 |1,54 |0,38 |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|4 ... ... | | | ... |Абсолютті өтімділік коэффициенті |0,37 |0,83 |0,46 ... ... ... коэффициенті |0,26 |0,3 |0,04 ... ... ... ... |0,36 |0,48 |0,12 ... |Меншікті өтімділік коэффициенті |0,02 |0,41 |0,39 ... ... Айс ... ... ... ... |
|есептелді ... ... ... ақша ... ... ... отырып қолданып, тиімді пайдалану жолымен өнімді өндіру ... ... ... ... ете ... ... қаржы ресурстары
жағдайын көрсетеді. Қаржы-экономикалық жағдайды талдау арқылы оның ... ... ... ... ... нығайту немесе
жақсарту және оның іскерлік белсенділігін арттыруға ... ... ... ... ... ... ... беруге болады.
Кәсіпорынның қаржы жағдайы осы кәсіпорынның белгілі бір кезеңдегі
қаржылық тұрақтылығын және оның өз ... ... ... ... ... қарыз міндеттемелерін уақытылы өтеуі үшін қаржы ресурстарымен
қамтамасыз етілуін көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы – бұл ... ... ... ... қабілеттілігі мен несие қабілеттілігін сақтай ... ... ... ... тарату мен пайдалану арқылы кәсіпорынның
дамуын көрсететін қаржы ресурсының ... ... ... мәні ... ... ... қалыптастыру, тарату және пайдаланумен анықталады.
Аталған кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын ... үшін ... ... ... ... меншікті капиталдың кәсіпорын активтерін
қалыптастыру көзінің ... ... ... сипаттайды. Ол бойынша
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... және
меншікті қаражатын қалай пайдаланатынын білуге ... 2004 жылы ... ... тең ... 2005 жылы ... өсіп 0,12 ... ... капиталдың кәсіпорын активтерін қалыптастыру көзінің жалпы
көлеміндегі ... аз ... ... өсу ... бар. ... 2004 жылы 0,56 ... 2005 жылы 0,3-ке кеміп, 0,26 ... жылы ... ... ... жиынтық капиталдағы үлесі жоғары
деңгейде болғандығын байқадым, ал 2005 жылы ... ... ... сыртқы көздеріне тәуелділігі 30 пайызға азайған. Қарызға
алынған және меншікті қаражаттардың арақатынасының ... ... яғни ... ... ... ... ... қаржыландыру
өскен.
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігін, активтер мен міндеттемелер
арасындағы жалпы сомасы бойынша, келіп түсу ... ... ... теңдікті
өтімділік көрсетеді. Өтімділіктің екі тұжырымдамасы белгілі. ... ... ... ... өзінің қысқа мерзімді
міндеттемелерін өтеу қабілеттілігі ұғынылады. ... ... ... – бұл ағымдағы активтердің ақша қаражаттарына айналуға ... ... Ал ... төлем қабілеттілігі деп, оның дер кезінде
өзінің барлық ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның перспективті төлем ... ... ... активіндегі ақша қаражатына ... ... ... ... ... өтімділіктің статистикалық көрсеткіштері кеңінен
пайдаланылады.
Абсолютті өтімділік коэффициенті баланс ... ... ... ... ... қарыздардың қандай бөлігі өтелетінін көрсетеді.
«ФудМастер» ЖШС-нің ағымдағы қарыздарының 2004 жылы 37 ... 2005 жылы ... ... ... уақытта өтелген. Бұл мәлімет арқылы кәсіпорынның
төлем қабілеттілігі жақсарған, ол жалпы ... ... ... ... өтімділік көрсеткіші арқылы ағымдық міндеттемелердің 2004
жылы 26 ... 2005 жылы 30 ... тек ақша ... ... ... сонымен қатар жасалған жұмыс, көрсетілген қызмет есебінен ... ... ... ... ... деп ... ... Ағымдағы
өтімділік коэффициенті – ағымдағы активтер мен міндеттемелердің қандай
есесін өтейтінін белгілеуге ... ... және ... ... есеп ... және ... ... тиімді өткізу жағдайларында ғана
емес, ... ... ... ... құралдарын сату жағдайындағы төлем
мүмкіндігін көрсетеді. ... ... ... ... ... ... тұрақтылығына қажетті меншікті капиталды сипаттайтын
көрсеткіш айтарлықтай өскен, 39 ... ... ... ... ... ... ... жоғарылаған.
Табыстылық коэффициенттері салыстырмалы талдау мен кәсіпорынның қаржы
жағдайын бағалаудың міндетті элементтері болып ... ... ... табысын қалыптастырудың факторлық ортасын сипаттайтын маңызды
көрсеткіштер.
Өткізілген ... ... ... ... ... Бұл
көрсеткіштің өсуі жалпы активтердің табыстылық деңгейіне әсер ... ... ... ... ... ... деп есептеуге
болады. Қордың рентабельділік коэффициенті неғұрлым жоғары болса, ... ... ... ... Өндірістік қорлардың табыстылық
деңгейінің өзгеруіне ықпал етуші факторларды атап өтсем: өткізілген өнімнің
1 теңгесіне ... таза ... ... қор ... ... айналым қаражаттарын бекіту коэффициентінің азаюы. Сонымен
табыстылық коэффициенттері кәсіпорынның өз ... ... ... ... ... ... іскерлік белсенділігі мен қызметінің тиімділігін бағалау
және талдау қаржылық талдаудың қорытынды кезеңі болып табылады. ... ... ... өз қаражатын қаншалықты тиімді
пайдаланғандығын анықтауға мүмкіндік беретін, әртүрлі ... ... ... мен ... ... ... айналымдылық коэффициенті жылына қанша рет айналу мен
өндірудің ... ... ... және ... ... ақша бірлігі
сатылған өнімнің ... ақша ... ... ... ... үшін ... 2004 жылы 1,09 құраса 2005 жылы 2,16 ... ... ... капиталын пайдалану ... ... ... ... ... ... өнімді сатудан түскен табыс түріндегі жалпы тиімділігі өсті.
Негізгі құралдардың айналымдылығы қор ... ... ... ... ... қорларын пайдалану тиімділігін
сипаттайды. Көрсеткіш 2004 жылы 1,1 ... 2005 жылы ... ... құрады. Оған негізгі құралдардың үлес салмағының салыстырмалы
жоғары болмауы немесе олардың ... ... ... әсер ... ... ... ... капиталдың айналымдылығы. Бұл
көрсеткіш қызметті әр ... ... ... ... ол ... артықтығын немесе жеткіліксіздігін анықтайды; қаржылық
жағынан – ... ... ... ... ... ал экономикалық
тұрғыдан – кәсіпорынның ... ... ... ... немесе
басқадай меншік иелері) тәуекелдік етіп салып ... ақша ... ... Егер коэффициент өте жоғары болса, салынған
капиталдан сату деңгейінің едәуір артқандығын ... ал бұл ... ... ... иелеріне қарағанда істе кредиторлардың көбірек
қатысуы мүмкін шекке жетуінен туындайды. Бұл ... ... ... қатынасы артады, кредиторлардың қауіпсіздігі төмендейді
және табыстың кемуіне байланысты кәсіпорын ... ... ... ... ... 2004 жылы ... 0,02 болса, 2005
жылы 0,3 болды. Яғни көрсеткіштің айтарлықтай ... ... ... ... 0,28. Егкр ... ... 2004 жылы 0,02 рет ... 2005 жылы 0,3 рет
айналған. Бұл кәсіпорынның меншік иелерінің ... ... ... ... кәсіпорынның жағдайын зерттеліп отырған кезең, яғни 2004 жыл мен
2005 жылдардағы мәліметтерге сүйене отырып, жақсару ... деп ... Және ... ... өте ... ... жетіп, дамитынына көзіміз
жетіп отыр.
3. Қазақстан экономикасының ... ... ... ... тиімділігін арттыру
3.1. Қазақстанда өңдеуші кәсіпорындардың тиімділігін арттыру тетіктері
Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан ... ... ... және сыртқы саясатымыздың басты бағыты - Қазақстанды ... ... ... – біздің әлемнің бәсекеге ... ... елу ... ... ... ... және оның ... мүшесі ретінде
Қазақстанның тұғырнамасын нығайту. Мұның қажетті ... бірі ... ... емес ... ... ... қамтамасыз ету. Осы шарттың орындалуы шағын және орта
бизнестің белсенді қатысуы ... ... ... ... ... ... ... Жолдауында көрсетілгендей, үкімет
экономиканың басымдыққа ие шикізаттық емес ... ... ... ... асыруға баса назар аударуға міндетті. Яғни
Біз «жинақтауларымызды өсіруден» енді ... ... ... ... өзі, ең алдымен, инфрақұрылымды дамытуға және Қазақстан экономикасын
одан әрі индустрияландыруға бағытталған инвестициялық саясатты ... ... ... мақсатқа қол жеткізу үшін Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2007 – 2009 ... ... ... ... Оның ... бірі - экономиканы жаңғырту және әртараптандыру.
Экономиканы жаңғырту және әртараптандыру жөніндегі міндеттерді шешу
шеңберінде Индустриялық-инновациялық даму ... іске ... ... өту ... ... болады. Үкімет
экономиканың шикізатқа қатысты емес басым ... ... ... іске ... ... ... аударады.
Инвестициялық белсенділікті ынталандыру минералдық-шикізат кешенінің,
мұнай-химия саласының, машина жасаудың және ... да ... ... әрі ... өндірістерін дамыту саласында жүзеге асырылатын болады.
Орта мерзімді перспективадағы ... ... ... ... ... мұнай-химия кешенін құру болып табылады.
Осы міндеттерді іске асыру ... ... ... ... ... мұнай-химия технопаркі» арнайы экономикалық аймағы
құрылатын болады. Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... пысықталатын болады.
Әртараптандыру үдерістерін жеделдету үлкен мультипликативтік әсері бар
жаңа технологиялық және жүйе құраушы өндірістердің дамуын ... ... ... ... ... даму қоры ... өндірісінің бір бөлігі республика
аумағында орналастырылуы мүмкін бірнеше жоғары технологиялық компанияларды
сатып ... ... ... ... ... Экономиканың шикізатқа қатысты
емес секторларына трансұлттық және ірі ... ... ... ... ... ... ... [5].
Ақпараттық технологияларды, биотехнологияларды, нанотехнологияларды,
жаңа материалдарды, ғарыш индустриясын және ... ... ... ... ... ... жобаларды іске асыру үшін
трансфертті және дайын технологиялар импортын ... ... ... ... ... мен ... нығайту, сондай-ақ тұтастай алғанда қазақстандық бизнестің
инновациялық-кәсіпкерлік белсенділігін арттыру жөніндегі жұмыс жүргізіледі.
Шетелдік және отандық инвестицияларды тартудан ... шет ... ... ... ... ... ... экспансиясына
ерекше ден қойылады. Осыған байланысты Үкімет Ұлттық экспорттық бағдарлама
әзірлеуде және ол ... ... оның ... ... ... мен қызметтердің, әлемдік ... ... ... сондай-ақ отандық экспорттаушыларды институционалды
қолдау жүйесі қалыптастырылады.
Экономиканы әртараптандыру және жаңғырту проблемаларын шешуге ... ... ... іске ... үшін ірі ... ... түрде тартатын болады. Еліміздің аумағында 5 – 6 кластерді ... ... ірі ... тарту, олардың шағын және орта бизнеспен
өзара іс-қимылын, бұл ... ... ... ... жетілдірілген
тізбектерін құра отырып, ынталандыру маңызды.
Үкімет энергия үнемдеуші технологияларға өтуді ынталандыратын ... ... ... ... іске ... ... ЖІӨ-нің энергия
сыйымдылығы деңгейін азайту жөнінде шаралар кешені ... ... ... ... ... ... ... саласына
ғылымды қажетсінетін энергия үнемдейтін технологияларды енгізу тетіктерін
әзірлеуге ... ... ... ... ... қалыптастырады.
Үкімет Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын салалар бөлінісінде
іске асырудың тиімділігі мен нәтижелілігінің нақты нысаналы көрсеткіштерін
белгілейді.
Сондай-ақ Қазақстанның қор нарығының белсенділігін ... ... ... бұл ... тарту көздерін әртараптандыруға, оның
құнын ... және ... үшін ... ... ... ... ... «Самұрық» және «Қазына» мемлекеттік холдингтерінің қор
нарығына белсенді қатысуы жөніндегі іс-шаралар әзірленеді.
Бағдарламаны іске асырудан ... ... ... үш ... ... өз ... Бағдарламаны орындаудың мынадай
негізгі индикаторларына қол жеткізу міндетін қояды.
2007 – 2009 жылдары Қазақстанның жалпы ішкі ... ... ... ... 7,5 – 8%-ды құрайды, бұл 2000 жылға қарағанда 2008 жылы ЖІӨ-ні
екі есеге арттыру жөніндегі ... ... ... ... ... ... соңына қарай Қазақстан халқының жалпы саны
2006 жылмен салыстырғанда, бағалау бойынша, 2,9%-ға өседі және 15,8 ... ... Осы ... ... ... адам саны ... 7,7 млн. ... жетеді.
Өнеркәсіп өнімі өндірісінің жыл сайынғы өсу қарқыны
2007 – 2009 жылдары орта есеппен 7,2 – 8,8% ... ... ... ... ... ... өсімі жоспарланып отырған кезеңде
орташа жылдық есептеуде шамамен 3%-ды ... ... ... ... ... өсу ... жыл
сайын орта есеппен 14 – 15% деп ... Бұл ... ... ... ... ... меншікті қаражаты есебінен
жүзеге асырылатын болады.
Тұрақты макроэкономикалық ... ... ету ... ... ... ... 2007 – 2009 ... 5 – 7% шамасында
тұратын болады.
2009 жылға қарай халықтың жан басына шаққандағы ... ... 8900 АҚШ ... ... ... – 2009 жылдары нақты жалақы өсімінің орташа жылдық қарқыны 9,2 –
9,6%-ды, ал ... 6,5 – 7%-ды ... ... ... ... асыруда «Қазына» мемхолдингінің қызметі маңызды.
«Қазына» өзінің құрамына кіретін ... ... мен ... ... ... ... іске ... керек. Бәрінің мақсаты бірыңғай
болуға тиіс, ол – Қазақстанның шағын, орта және ірі ... ... мен ... ... ... үшін ... көрсетілуі
мен ынталандырылуын, халықаралық “серпінді” жобаларды қамтамасыз ету және
экспорттық “тауашаларды” қалыптастыру үшін ... ... ... дамыту.
Біріншіден, «Қазына» қоры келешегі зор кәсіпкерлер мен ... ... ... мен ... ... жасау үшін қолданбалы
зерттеулерді қаржыландырудан бастап, қазақстандық тауарларды ... ... ... ... ... осы заманғы қызмет көрсетуді қамтамасыз
етуге тиіс. Қор экспортқа сервистік ... ... ... мемлекеттің
операторы болуы керек.
Екіншіден, «Қазына» экономиканың басым секторлары мен тиісті
компаниялардың ... ... мен ... ... ... жаңа ... енгізілуі мен қолданбалы ғылымның дамуын
қалай ынталандыратынын ... алуы ... ... ... ... озық ... өнім өндірмейтін өнеркәсіпке, соның ішінде қаржыландыруды
құрылымдау, ... ... ... ... және т.б. арқылы
сыртқы сауда-саттық жасауына ... ... және ... ... ... жөн.
Төртіншіден, халықаралық рынокта өз «тауашасын» тауып, ... ... ... ... жаңа өндірістерді конкурстық негізде венчурлық
қаржыландыру үдерісін жан-жақты зерделеген жөн. Бүгінгі ... ... ... ... ... жаңа ... мен
секторларын жасақтау үшін саналуан құралдарды иеленуі тиіс.
Бесіншіден, Қор қызметінің маңызды ... бірі ... ... ... әлеуеті мол бірлескен өндірістерге
тарту болуы керек.
Алтыншыдан, Қор барынша ... ... ... ... және индустриялық аймақтарға, технопарктерге отандық және
шетелдік бизнесті белсене тартуға тиіс.
Жетіншіден, биылғы жылы ... ... ... ... ... қаржы
институттарының қатысуымен құру қажет [1].
Қазына тұрақты даму ... ... ... Келімбетовтың айтуы
бойынша, институттар ең алдымен барлық ... ... ... мен ... экономикасын байланыстырушы механизм болып
қалыптасты. Соңғы жылдары ... ... ... ... ... ... ... құрамына кіретін даму институттарының инвестициялық
стратегиясы ... емес ... ... ... ... Яғни даму институттарының синергиясының есебінен шикізаттық емес
салаларға бөлінетін ... ... ... ... ... ... әрі ... дамыта түсетін ірі жобаларға беріледі. Бұл
жобалар кластерлік, ... ӘКК ... ... ... ... не болмаса еркін экономикалық аймақтарда орын алуы
мүмкін. Болжау бойынша, әр институт өзі ... ... ... ... иек арту ... ... ... алады. Ал Үкіметтің өз
бағдарламаларын бекітердегі позициясына ... даму ... ... міндеті экономикаға өз үстемдігін жүргізу деген ... ... Бұл қате ... «Қазына» экономикадағы салалардың ашық
болуын, компаниялардағы басқару әдісінің ... ... ... көздейді. Ел экономикасын әртараптандыру ісінде де алға қойған
мақсаты ... ... ... күні ... ... шикізат секторына
тәуелді болып келді. Ал біз шикізаттық емес салалардың алға жылжып, ондағы
инновациялардың мейлінше көп ... ... ... ... ... емес
сектордағы жүзеге асырылған жобалардың көпшілігіне даму институттарының
қатысы бар. Оңтүстік ... ... ... ... ... солтүстік-оңтүстік электр желісі, Шар – Өскемен теміржол
құрылысы, «KazSat» ... ... ... шыны өндірісінің
жолға қойылуы міне, мұның бәрі де ... ... даму ... қаржының арқасында жүзеге асырылған жобалар. Ал енді ... ... ... ... ... қабілетті 50 елдің қатарына
енуі үшін экономиканы әртараптандыру керек. ... ... ... ... ... ... да жиі ... қажеттілігі туады.
«Қазына» орнықты даму қорының құрылғанына бір жыл болды. Қазір «Қазына»
құрамындағы үш даму институтының ... ... 4 млрд ... ... ... 150 жобадан тұрады. Қазір елде жалпы сомасы 100 млрд
теңгеге сай 37 ірі объекті іске қосылды. Бұл ... ... ... ... ашып, бюджет құраудағы салық ... ... ... сенімдімін. Ол объектілердің бірқатарыжоғарыда көрсетілді.
Қазіргі күні «Қазына» аймақтық саясат, салалық саясат пен ірі ... ... ... тартып, шет елдегі ... да көз ... ... ... ... ... ӘКК-і мен
Ақпараттық технологиялар паркін, «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағы мен
индустриялық аймақтарға қатысты ... ... ... ... жүйе ... ақпараттық қамтамасыз ету үшін "Ауани
технопарк" инновациялық дамудың бірыңғай ақпараттық жүйесін құру болжанып
отыр.
Отандық бизнес ... пен ... ... ... қарым-
қатынас реттеліп келеді. Бірнеше жыл бұрын елдің жеке ... ... ... ... ... ... ... қызықтырмаса, бүгінде
олар ірі жобаларға бет бұра бастады [24].
Салалық мастер-жоспарлар қатарына мына жобаларды ... ... ... ... аясында «Қазына» кремний, биоэтанол өндірістері
жобаларын қаржыландырады. Астана қаласындағы ... ... ... өндірісі, ағаш өңдеу ісін ұйымдастыруды қолға алды. «Оңтүстік»
арнайы экономикалық аймағында тоқыма ... ... ... қаласы
мен Алматы облысында көкөніс, сүт, тоқыма ... мен ... ... ... ... ... ... мен көлік-
логистикалық қызмет көрсету салаларын кластерлік әдіспен алға ... мен ... ... ... ... ... технологиялық парктің екінші кезегінің құрылысына үлкен көңіл
бөліп отыр. Салалық басымдықтар: химия өнеркәсібі мен ... ... ... ... ... ... ... мұнай-химия мен
биотехнология, ІT саласын қаржыландыруға мойын бұрды. Мұнай-химия саласында
да ірі мұнай-химиялық кешенді дамытуға бар ... ... ... ... ... полистирол зауытымен, Оңтүстік ... ... ... ... бұйымдар зауытымен бірлесіп жұмыс істейді
деген ойы бар.
Қазір даму институттары өңдеу саласы мен ... ... ... ... ... ... ... бұл анау айтқандай
өзгеріске алып келген жоқ. Әрі бүкіл ... ... ... пен ... қаржысын қоса есептегенде жеке бизнесті барынша қолдауға ... ... ... ... басымдықтарды айқындап алу керек.
Болашағынан үміт күтетін жобалардың құны бүгінде 13 млрд АҚШ ... ... ... қосымша құн салығы жоғары экспортқа ... ... ... ... құны 2-3 млрд АҚШ ... ... ... жүзеге
асырыла бастамақ [13].
Даму институттарын мемлекеттік бюджет қаржыландырады. ... мен ... ... ... ... көрсетіп тұрады. Ірі
жобаларды қаржыландыруда институттардың да қатысы болады. ... ол ... ... өз өнімін беріп, пайда таба бастаған кезде институттар
жобаның ісіне араласуды тоқтатады. Яғни жаңа ... пен ... ... ... көрсетеді.
Қазір даму институттарының жарғылық капиталы 1,7 млрд. долларды
құрайды. Егер бұл қаржыны олардың ... ету ... ... болсақ, онда
жылына орта шамамен 300 млн. доллардан бөлінгенін көрінеді.
Даму институты әр жобаны қарастырғанда, ол ... ... ... болуына назар аударады. Индустриалды-инновациялық даму стратегиясын
жүзеге асыру ... ... ... ... өтті. Бұл кезеңде
шикізаттық емес салалардағы алғашқы пилоттық жобалар орындалды және ... Осы ... даму ... ... ... сараптау,
жүйеге келтіру мен іске асыру тәжірибесіне қол жеткізді, инвесторларды,
серіктестерді тарту механизмі енгізілді. Сонымен ... ... ... ... сату ... ... ... үлкен сараптамалық жұмыс
жүргізілді. Әлемде күн сайын жаңа ... мен жаңа ... ... ... ... ... өнімдер соларға төтеп бере ала ма, оны ... ... ... ... жете ме? Біз ... ... керек.
Сондықтан әр жобаны қарастырған кезде, даму институттары оның нарықтық
құнына емес, соңғы өнімінің ... ... ... ... ... ... қатарлы жобалар портфелі шамамен 13 млрд АҚШ ... ... ... ... құн ... жоғары экспортқа бағытталған
өндірістер. Олардың ... ... жылы іске ... ... жалпы
сомасы 2-3 млрд АҚШ долларын құрайды. Әлемдегі ... ... ... болу үшін Даму институттары шығарылатын өнімнің
сапасына ... ... ... Енді индустриалды-инновациялық дамуға жаңа күш
беру үшін мақұлданған жобалар ... 50%-ға ... ... ... ... ... «Қазына» қоры аймақтағы жобаларды жандандыру үшін
аймақтар саясатына әлдеқашан басымдық берген. «Қазына» қорының ... ... ... ... ... ... ... ауылдарда орналасқан. Мәселен, Оңтүстік Қазақстан облысындағы Арнайы
экономикалық аймақ осы облыстағы Сайрам ауданында, яғни ауылда ... ... ауыл ... ... ... үлкен рөл атқармақ. ... ғана ... ... ... ... шыны ... ... бұл да аймақтағы ірі жобаға айналады. Кластерлік бастама шеңберінде
Алматы облысында жеміс-жидек, сүт, тоқыма өнеркәсібі, мұнай-газ, ... ... ... ... ... ... кластерлерін дамытып жатыр. Негізінен, шикізаттық емес салаларда
өңірлердің белсенділігі көзге ұрып тұрады. Билік басындағылардың, халықтың,
бизнестің көзқарасы ... ... ... ... ... ... ... түсініп, халықаралық стандарттарды
енгізудің маңыздылығын ұғынды. Дегенмен жағдай ... ... ... жылы ... ... барлық өңірлерін аралап, жобалармен таныстырып,
жұрттың пікірлерін тыңдап, проблемаларды талқылап, жергілікті түйткілдерді
ескеріп, соның негізінде нақты, ... ... ... ... ... өңір басшылары мен бизнес-қоғамдастықтарды, кәсіпкерлерді, ғылыми
ұйымдар мен барлық қызығушылық танытқан ... ... ... ... ... шақырады.
Ал германиялық әріптестермен арадағы келісімшарттарға келсек,
Елбасымыздың Германияға жасаған ... ... ... ... кіретін
Қазақстан Ұлттық инновациялық қоры мен SAFE ІD ... AG ... ... ... ... ... аясында компания
акцияларын сатып алу туралы шартқа қол ... SAFE ІD ... ... ... ... арасында ең ірісі Ұлттық инновациялық қор
болды. Бұл мәміле – ... ... start-up ... ... ... ... алғашқы қазақстандық тәжірибе. Мұны сондай-ақ мемлекеттегі жаңа
технологияларды игеруге ... шара деп ... ... 2003 ... құрылған SAFE ІD Solutіons AG жоғары ... ... ... мен жеке ... жасау бойынша халықаралық талаптарды
қанағаттандыруға мүмкіндік береді. Компанияның бас директоры мен ... ... ... сөзіне сүйенсек, соңғы екі жылда SAFE ІD
компаниясы төлқұжаттарды дербестеу аумағындағы біріктірілген және ... ... өзін ... ... ... ... ... бірге ынтымақтасып жұмыс істейтін инвесторлардың
Қазақстанның ... емес ... ... салуға қаншалықты ықыласты
екенін атап өтейін. Жоғарыда айтқан инвесторлардың бәрі де оның ... Krupp», «Bull» ... ... шикізаттық емес салаларға бар
ықыласымен инвестиция тартуға дайын компаниялар. Бұдан басқа ... ... ірі ... ... ... мен ... ... өкілдері
кіретін халықаралық кеңес құрылмақ. Инвестициялық іс-әрекеттің белсенді
болуы үшін Қорлар қоры қағидаты ... ... пул ... Бұл
жеке сектормен үлестік қаржыландыру тетігін кеңейтіп, ... ... жаңа ... ... ... көмектесетін болады. Бұндай
тәсіл Қайрат Келімбетовтың ойынша, жеке өңірлер, салаларда ғана емес, тұтас
экономиканы біріктіруге әсер ете ... ... ... күш ... ... Бұл шектеулі қаржылық ресурстарды ... ... ... ... қабілеттілігінің өсуін қамтамасыз ету үшін 2007
жылы Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейiнгi аумақтық даму стратегиясы
әзірленді. Бұл ... ... ... экономикалық әлеуетіне,
кластерлердің, индустриялық ... ... ... ... зерттеулер жүргізілетін болады. «Үдемелі» өсу ... ... ... бастамаларға селективті қолдау көрсету және
халықаралық қаржылық даму ... ... ірі ... ... ... пысықтау жалғастырылады.
Өңірлік орталықтарда экономикалық қызметті жандандыруға бағытталған
аумақтық дамудың жаңа саясатын әзірлеу мақсатында ... ... ... ... ... ... және
басқа да мүдделі құрылымдар өкілдерінің қатысуымен ... ... ... ... ... ... жөніндегі кеңестер құрылатын болады.
Отандық кәсіпорындардың экономикалық тиімділігін ... ... ... зор. ... саясаты жеке кәсiпкерлiктiң еркiн дамуына
кедергi жасайтын экономиканың жекелеген секторларының ... iске ... ... ... ... ... Атап айтқанда, қосымша
құнға қазiрдiң өзiнде салынатын салық ставкасы 14%-ға дейiн төмендетiлдi,
ең төменгі жалақыны шегерiмге ... ... ... жеке ... үшiн ... жеке табыс салығының тiркелген ставкасы енгiзiлдi; 2%-ға дейінгi
патент негізiнде ... ... ... үшiн ... ... ... ставкалары азайтылды, оңайлатылған декларация негiзiнде 3% бірыңғай
ставка енгiзiлдi. Бұдан басқа, жинақтаушы сақтандыру саласындағы ... ... ... ... дивидендтеріне, инвестициялық
кiрiстерiне қосарланған салық салу ... ... ... салығы
бойынша аванстық төлемдер есептеу тетiгi жетiлдiрiледi.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің қабылдап отырған бағдарламалары мен
іс-шаралар ... ... емес ... ... және экономикамызды
әртараптандырудың маңызды тетігі екендігіне көзіміз жетті. ... ... ... ... ... ... ... қойған мақсатымызға жетуіміз
керек.
3.2. «FoodMaster» ЖШС-нің экономикалық тиімділігін арттыру жолдары
Әрбір кәсіпорынның экономикалық ... ... ... ... қабілеттілігі ықпал етеді. Сондықтан «FoodMaster» ЖШС-
нің экономикалық тиімділігін арттырудың ... бір жолы – ... ... ... анықтайтын барлық факторларды мына топтарға
бөліп көрсетуге болады:
1. Өнім және қызмет сапасы;
1. Өнім және қызмет бағасы;
1. Персоналдың ... ... ... технологиялық деңгейі;
1. Қаржыландыру көздерінің қол жетерлігі;
1. Нарықтың қаныққандығы, ... және ... бұл ... ашып ... ... Сапа - ... ең маңызды сипаттамасы. Өнім белгілі бір
сапаға ие болғаннан кейін ғана аналогтар қатарында ... орын ... ... ... ... ... ұзақ уақыт бойы қолдану,
сенімділік, нақтылық, қолданудағы қарапайымдылығы, ... ... ... ... ... өнімге сапаның ... ... келе ... ... Мысалы, бір рет қолданатын стақаннан ұзақ уақыт
қолдануын ... ете ... ... ... ... ... келу
деген маңызды көрсеткіші бар.
Өнімнің бағасы. Баға ─ өнімнің ... ... ... ... ... ... Ол өнім өндірісіне кеткен жұмыс уақытының
жанама өлшемі. Өнім бағасын анықтайтын факторлар:
1. өндіріс жалпы шығыны;
1. қоғамдық еңбек ... өнім ... өнім ... мен ... ... ... өндірістің технологиялық деңгейі;
1. Мемлекеттің салық туралы заңы;
1. Өнімді ... ... ... ... Өнімді өткізу үшін ғимараттар арендасымен байланысты шығындар;
1. Өнімнің ... ... ... Сервистік және кепілдік қызмет көрсетуінің деңгейі;
1. Фирманың маркетингтік қызметі;
1. ... ... пен ... ... садалық баға стратегиясы.
Кәсіпорынның баға саясатын жетілдіру бағыты нақты өндіріс орындарының
тиімділігі нәтижесінде ғана ... асуы ... Оның ... де бар, ... баға ... ... қандай да бір өнімнің құнын төмендету (ең
төмен мөлшерде табыс таба отырып) үшін кәсіпорын өзі ... ... ... ... ... қызметтерден тұрақты табыс алуы қажет. Онсыз баға
бәсекесінде нәтижелі күресу ... ... ... баға ... ... баға ... ... өндіріс шығындары жоғары болады,
одан кейін ол төмендейді. Бұған жаңа ... ... ... тауарлардың бағасы да жоғары болады.
1. Төменгі баға стратегиясы немесе нарыққа өту ... ... ... ... ... асады.
1. Сараланған баға стратегиясы сатып алушылармен жұмыс істеу, ... ... ... үшін ... ... жеңілдетілген
бағамен сатылады.
1. Икемді баға ... ... ... ... ... белгіленеді.
1. Тұрақты, стандартты, өзгермейтін баға стратегиясы.
1. Дөңгелексіз баға стратегиясы, яғни сатып алушы 100 ... ... ... ... ... ... көтере сатып алу стратегиясы, яғни көтерме баға.
Персоналдың квалификациялық деңгейі. ... ... ... ... ... ... ... өнімді шығаруға мүмкіндік
береді. Өнімнің ұлғаймалы қатары жоғары квалификациялық персоналсыз
өндірілуі ... ... ... ... ... ... менеджмент
те соңғы рольді атқармайды. Өйткені, жақсы білікті ... ... ... ... ... мен ... ... өнім қалыптастыру өте қиын, сонымен ... ... ... есебінсіз өнімнің өткізілуі қиынға соғады.
Өндірістің ... ... ... ... бірге өндірістің технологиялық деңгей төмен шығынды және қысқа
уақытта жоғары сапалы өнім ... ... ... ... ... ... құнын төмендетіп, сапалы өнім ... ... ... ... алдыңғы қатарлы технологиямен қайта
қаруландыру жағдайында көп өнім шығару ... ... бұл ... қол ... маңызды болып келеді.
Қаржыландыру көздерінің қол жетерлігі. Негізінде қаржыландырудың 2
түрі ... ... ... ... орналастыру (биржада акцияларды шығару және
котировкалау).
Кәсіпорынның акционерлік капиталы арқылы қаржыландыруды қамтамасыз ету
ең дұрысы болып келеді. ... ... ... ... шығару мен
орналастыруына шешім қабылдауына бірнеше мәселелер ... ... ... басшылары кәсіпорын капиталында үлкен үлеске ие
болып, акционерлік ... ... ... Бұл жағдайда акцияларды
орналастыру арқылы кәсіпорынды қаржыландырғанда ... ... ... ... ... ... Екіншіден, бұл әдістен
бас тарту себебі, бұл кәсіпорын менеджменті өз қызметтерін дұрыс атқармауы
жағдайында жаңа акционер басқарушылардың ... ... ете ... ... орналастыру шешімін қабылдаудағы кедергі инвестор
қаржылық есебінің толық мөлдірлілігін талап ... ... ... ... ... ... жасырып, шынайы есепті инвесторға көрсете
алмайтындығы.
Акцияларды орналастыру жолымен капиталды тарту талай жігер, уақыт пен
ақшаны қажет ... ... ... ... пен ұсыныс. Нарықтағы өнімнің бәсекеге
қабілеттілігі мен ... ... ... негізгі мәселелердің бірі
─ сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... ... төмен сапалы өнім өндірісінің негізгі факторлары
келесі: көптеген шаруашылықтарда ... ... ... ... ескірген технологиясы; мамандардың біліктілік
деңгейінің жеткіліксізідігі; ... ... мен ... ... ... ... жауапкершіліксіздігі; өнім мен жұмыс
сапасының ... ... ... т.б.
Қалыптасқан жағдайда ішкі нарықта сүт ... ... ... ... инновациялық қызметіне тікелей
байланысты. Ол өнімнің жаңа түрлерін игеріп өңдеу, сапаның ... ... ... ... ... етеді, сыртқы нарықтарға белсенді
өту үшін жағдайларды қалыптастырады. Сондықтан, инновациялық қызметтің даму
мәселесі талданып жатқан «ФудМастер» ЖШС үшін өте ... ... ... және шетелдік тәжірибесі мен анализі инновациялық қызметтің
негізгі бағыттарын белгілейді:
1. сүт өнімдердің өндіріс процестерін ... ... ... ... ... жаңа ... жүйесін еңгізу, сыртқы орта мен ... ... ... ... ... ... ораманың жаңа материалдарын
қолдану;
1. сүт ... ... ... ... ... ... ... процесін тездету (ірімшік), дәмін ... ... сүт ... өсімдік майларына бөлшектеп ауыстырылған аралас
өнімді ... ... ... ... ... қаолдану тек
экономикалық және шикізаттық мәселесімен ғана емес, сонымен қатар,
халықтың денсаулығын жақсартумен де ... жаңа ... ... ... ... ... алу, ноу-
хау, сауда маркаларын, конструкцияларды, технологиялық мазмұндағы
қызмет пен модельдерді ашу.
Инновациялық қызметтің бағыттарының ... ... ... үшін маңызды мәселелерді шешіп, өнімнің бәсеке ... ... ... ... ... ЖШС өнімінің бәсекеге қабілеттілігін
арттырудың келесі жолдарын ұсынғым келіп тұр:
1. Дамыған елдер, сонымен ... ... ... ... ... өндірісті мамандандыру және концентрация
жағдайында сүт малшаруашылығының ... ... ... азық ... озық өсу, ... ... потенциалын
үнемі жоғарылату, малды ұстаудың прогрессивті ... ... ... процестерінің механизациясы, азықтандыру, сауым, мал
ұстайтын бөлмелерді жинау есебінен асуы қажет.
1. «ФудМастер» ... ... ... дамыту өте маңызды болып
келеді, ол үшін келесі негізгі ... ... табу ... ... базасының әлсіз деңгейі, ... ... ... Сүт ... ... ... ... алдыңғы қатарлы
технологиялық жабдықтауды орнату;
1. Сүт фермаларының ... ... ... тексеріп
отыру;
1. Өнімнің сақталу мерзімін ұзартатын ... жаңа ... ... нарыққа ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін қалыптастыру мақсатында
мемлекеттік сапа ... ... Бұл ... ... ... ... осы салаға ... ... ... ... ... мен ... отандық және шетелдік жаңа, ... мен ... ... ... ... деңгейлеріне сай өнімнің жаңа түрлерін
шығару арқылы ассортиментті кеңейту;
3. Сатылатын тауарлардың сервистік қызмет жүйесі және ... ... ... ... дамыту; т.б.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына
Жолдауы бойынша ... ... ... iшкi және ... ... ... бола алатын тауарлар мен қызметтердiң жаңа түрлерiн
жасау. Бұл ... жету үшін ... ... және ... ... жеке ... үшiн қолжетiмдi маркетингтiк-
технологиялық зерттеулердiң жаңартылатын деректер базасын жасау, ... ... ... одан әрi дамыту, экономиканың шикiзаттық ... ... ... ... үшiн ... жағдайлар
жасау, экономикалық тиiмдiлiктi арттыру мақсатында ... ... ... бағалау әдiстемесiн енгiзу қажет.
Жүргізілген зерттеулер негізінде келесі қорытындылар мен ұсыныстарды
жасауға болады:
1. ... ... бір ... ол – ... ... ... толық қамтамасыз етілген. Бірақ мұнда өңдеуші өнеркәсіпке
қарағанда, өндіруші өнеркәсіп басым, оның ... жер ... ... ... және өндірістің көптеген салаларының дұрыс қызмет атқарылмауында.
Ендігі мақсат сыртқы және ішкі ... ... ... ... ел ... әртараптандару.
Қазақстан экономикасының қалыптасып отырған негізгі мәселелері: бiр жақты
шикiзат бағыттылығы, әлемдiк экономикаға ... ... ... салааралық және өңiраралық экономикалық ықпалдасудың босаңдығы,
iшкi рынокта тауарлар мен ... ... ... ... ... және әлеуметтiк инфрақұрылымның дамымауы,
кәсiпорындардың жалпы ... және ... ... ... ғылым мен өндiрiстiң арасында ықпалды байланыстың болмауы;
ғылыми-зерттеу және ... ... ... әрi ... қаржының аз бөлiнуi, менеджменттiң экономиканы Ғаламдану процестерiне
және сервистiк-технологиялық өтуге бейiмдеу мiндеттерiне сәйкес келмеуi.
Экономиканы ... ... ... Республикасының
Индустриялық - инновациялық дамуының ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының ұлттық ... ... ... мен ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға
арналған бағдарламалары ... жылы ... ... ... болжамды мәннен 2,1 пайыздық пунктке арта
түсіп, 2005 ... ... ... ... ... Бұл ретте халықтың
жан басына шаққандағы ЖІӨ 2006 ... ... ... 5083 АҚШ
долларын құрады. 2005 жылы өңдеу өнеркәсібінде 1833 ... ... ... бұл ... ... өндірісінің жалпы көлемінің 35,8%-ын
құрайды.
Кәсіпорын тиімділігі – белгілі бір уақытта ... ... ... соңғы нәтижелердің кешенді немесе ... ... ... бағалау үшін өндіріс ... ... ...... / ... (Шығындар).
Экономиканы әртараптандыру және жаңғырту проблемаларын шешуде ... ... ... ... ... ... кіретін барлық
институттар мен ұйымдар қызметінің ортақ стратегиясын тұжырымдап, іске
асыруы керек. Бәрінің ... бір – ... ... орта және ірі
бизнесінің бәсекеге қабілеттілігі мен экспорттық мүмкіндіктерін ... ... ... мен ... ... “серпінді” жобаларды
қамтамасыз ету және экспорттық “тауашаларды” қалыптастыру үшін қолайлы
жағдай туғызу, инфрақұрылымдарды дамыту. Бұл ... ... ... ... кәсіпкерлік корпорациялар), концессия, ... ... ... ... ... орын алуы ... кластерлер-қосымша құнды жасау барысында өзара байланысқан
жеткізушілердің, өндірушілердің, ... ... ... ... ... ... ... аумақтық
ықшамдалған және экономикада жетекші орынға ие жеке салалар шеңберіндегі
бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... ... бір өнім шығаратын шаруашылықтың немесе кәсіпорынның сол
өнімге қатысты басқа да ... ... ... ... ... деген сөз. Туризм, тамақ өнеркәсібі, мұнай-газ, мәшине құрылысы,
тоқыма өнеркәсібі, көлік логистикасы, металлургия және құрылыс ... ... ... ... ... қолға алынды.
Оңтүстік Қазақстандағы тоқыма өндірісі, Мойнақ СЭС-нің құрылысы, солтүстік-
оңтүстік электр желісі, Шар – ... ... ... ... ... Қызылордадағы шыны өндірісінің жолға қойылуы
бағдарламалар ... ... ... ... мен ... паркін, «Оңтүстік» ... ... ... ... ... қатысты нақты жобаларды жүзеге асырмақ.
Өнеркәсіп өнімі өндірісінің жыл сайынғы өсу қарқыны 2007 – 2009 ... ... 7,2 – 8,8% ... ... ... 2007 жылы жалпы ... ... өсуi ... құрайды деп күтiлуде, бұл халықтың жан ... ... iшкi ... ... 6560 АҚШ долларына жеткiзуге
мүмкiндiк бередi.
Пайдаланылған әдебиеттер көздері
1. «Жаңа әлемдегі Жаңа Қазақстан» Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың ... 28 ... ... ... ... Астана, 2007 ж. 28
ақпан
1. «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында» Елбасы
Нұрсұлтан Назарбаевтың 2006 жылдың 1 наурызындағы Қазақстан ... ... 2006 ж. 1 ... ... Республикасының Индустриялық-инновациялық
дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы
1. Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қазақстан Республикасын дамытудың
2006 – 2008 жылдарға арналған бағдарламасы
1. Қазақстан Республикасы ... 2007 – 2009 ... ... Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі аумақтық даму стратегиясы
1. Қазақстан Республикасы Үкіметінің экономиканың басым секторларында
пилоттық ... ... мен ... ... ... бекіту
туралы: 2005ж. 25 маусым №633 қаулысы. Қазақстан Республикасының
Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің Актілер жинағы ... ... ... ... ... - ... ҚР-ның статистикалық жинағы - 2006ж.
1. Алшанов Р. «Жаңа экономикаға барар жолда». Егемен Қазақстан -2004ж. 24
желтоқсан
1. Алшанов Р. «Қазақстан және даму ... ... ... - 2002ж. ... ... Р. ... экономикасы дамудың жаңа кезеңінде». Егемен
Қазақстан - 2004ж. 5 мамыр
1. Арыстанбеков Қ. «Қазақстанның дамуы қай деңгейде?: Әлем және
Қазақстан». ... ... – 2005ж. 13 ... ... Қ. «Экономикамыздың дамуына инвесторлардың да үлесі бар:
Елбасы Жолдауына орай». Ана тілі – 2005ж. ... ... ... Н. «Біз ... ... ұлт бола ... ... премьер-министрі Д.Ахметов». Жетісу – 24 қыркүйек
1. Әліпбай С. «Экономикамыздың даму қарқыны күткендегімізден де жоғары».
Егемен ... – 2003ж. 30 ... ... М. ... ... және ... Егемен Қазақстан –
2004ж. 28 сәуір
1. БайзақовС., Райхан Н. «Қазақстан экономикасын кластерлер көтереді».
Ақиқат – 2005ж. №5
1. ... Н. ... көз ... ... ... ... ақшамы
– 2006ж. 29 шілде
1. Бораш Қуат «Өңдеуші өнеркәсіпсіз өсу болмайды». Егемен ... ... 12 ... ... ... ... ... нәтижелер, басымдықтар,
міндеттер». Егемен Қазақстан 2006 ж. 31 қаңтар
1. Есполов Т. «Бәсекелестік бағытымен – орнықты экономикаға». Егемен
Қазақстан – 2006ж. 14 ... ... А. ... ... – дүниежүзілік стандартқа жету:
Т.Рысқұлов атындағы ҚазЭУ-нің ректоры Ә.Ә.Әбішевпен сұхбат». Қазақстан
Заман – 2005ж. 9 қыркүйек
1. Райхан Н. «Қазақстан экономикасы жедел ... Абай – 2005ж. ... ... К. ... ... ... Жаңа ... және әлеуметтік
мемлекет туралы». Егемен Қазақстан – 2005ж. 23 ақпан
1. Сағадиев К. «Он бес ... ел ... ... ... 16 ... ... ... О.Б. «Экономический анализ хозяйственной деятельности
предприятий и объединений». М, 1986г.
1. Годин А.М. «Маркетинг». ... ... - М.: ... ... ... Е.П. «Маркетинговые исследования». М: Филипресс, 1998г.
1. Дәуренбекова А.Н. «Қазақстан өнеркәсібінің деңгейін көтерудің
экономикалық механизмі». Монография – Алматы: Экономика, 2005ж.
1. Дүйсенбаев К.Ш., ... Э.Т., ... Ж.Г. ... ... ... ... ... 2001 ж.
1. Жолдасбаева Г.Ө. «Кәсіпорын экономикасы». Алматы: Экономика, 2002ж.
1. Ихданов Ж.О. ... ... ... ... ... ... 2002 ж.
1. Ковалев А.И. «Маркетинговый анализ». Учебное ... - М.: ... ... В.Р. ... ... деятельности предприятия». Москва,
2000ж.
1. Козлов Е.Н. «Товар и ... ... ... ... ... А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. «Кәсіпорын экономикасы». Алматы:
Экономика, 2003ж.
1. Нұрғалиев Қ.Р. «Қазақстан экономикасы». Оқу құралы - ... ... ... Под ред. ... Зайцева Н.Л. «Экономика предприятия». Москва,
2004г.
1. Савицкая В.Г. «Анализ финансово - хозяйственной деятельности». ... ... В. ... ... ... Москва, 2005г.
1. INTERNET: www.google.kz

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 94 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан экономикасындағы өңдеуші кәсіпорындар52 бет
Жаңажол кен орны65 бет
Инвистицияның тиімділігін бағалау және кәсіпкерлік жобаны негіздеу6 бет
Тірек-қимыл жүйесі, жас ерекшелігі, баланың аяқ-киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар11 бет
Шет тілін оқытуда жаңа технологияларды пайдаланудың тиімділігін теориялық тұрғыдан негіздеу және оны тәжірибеде тексеру34 бет
Өнімді жаңартудағы тиімділік және оны ынталандыру54 бет
Экономиканы әртараптандыру және жаңарту бағыттар20 бет
Экономиканы әртараптандыру және жаңарту бағыттарының теориялық негіздері24 бет
"Қайсар Сүт" ЖШС-де өнімді жаңарту және оның тиімділігі24 бет
Азық–түлік өндіруші кәсіпорындардың маркетингтік іс-әрекетін талдау79 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь