Қазақстан Республикасындағы шетел инвестицияларды басқару туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3



1.ТАРАУ. ИНВЕСТИЦИЯ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАДАҒЫ РОЛІ ... ... ... 4
1.1.Инвестицияның түрлері және көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Инветициялаудың дамыған елдер тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... .6

2.ТАРАУ. ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯЛАРДЫ ТАРТУ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАЗАҚСТАНЫҢ ЭКОНОМИКАДАҒЫ РӨЛІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
2.1 Инвестицияларды тарту және оның Қазақстаның экономикадағы
рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
2.2 Қазақстанға шетел инвстицияларын тарту процесіне талдау ... ... ... .


ҚОРТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27


ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
Менің қарастырылатын тақырыбым – Қазақстан Республикасындағы шетел инвестицияларды басқару – қазіргі таңда өте актуалды болып саналады, себебі Қазақстан Республикасының сыртқы борышы әлемдік тәжірибесі бойынша критикалық нүктеге жетті. Сол себептен инвестициялардың қажеттігін дәлелдегеннен соң, оның тиімді пайдалануды бақылап басқарудың ролі айқындата түседі.
Инвестициялау деген не? Ол ағылшын тіліндегі (investments) қаржы жұмсау (қаржы салу) деген атаудан шыққан инвестиция (investment) деген мағынаны білдіретін өндіріс, ауыл шаруашылығы т.б. салаларды дамытып, өркендету үшін ұзақ уақыт жұмсауға арналған капитал түрі.
Қазақстан экономикасына инвестициялаудың жай-жапсарына келсек, бұдан 9-10 жыл бұрын ғана әлемдік аренаға шығып, тәуелсіздік алған мемлекетіміздің дүние жүзіндегі аса ірі саясаткерлер мен кәсіпкерлердің назарына ілігіп, көңіл аударар объектісіне айналып отырғаны шындық. Ол заңды да. Себебі еліміздің жер асты байлығымен қатар, басқа да орасан мөлшерде шикізат қоры, маманданған арзан жұмысшы кадрлары жетіп артылғандай. Ішкі нарық көлемінің шектеусіз екені тағы бар. Сондықтан басы артық капиталдарын осында орналастыру олар үшін мейлінше қолайлы да тиімді.
Шетел инвестициялары елдің экономикалық қызығушылығына айтарлықтай сәйкес келеді, қашан мазмұны жағынан өте арзанға бар фабрикаларды, зауыттарды, электростанцияларды, кеніштерді және т. б. сатып алу емес, шынайы түрде қаржылық және материалдық ресурстарды құятын болса. . Қазақстанның экономикалық қауіпсіздігіне батыстың ескі құрал-жабдықтарын жоғары бағамен «өткізіп» жіберу мақсатында біріккен кәсіпорын құру практикасы да сай келмейді. Біріккен кәсіпорын көмегімен Қазақстан рыногынан өзінің бақталастарының өндірісін құлатуға тырысқан жағдайлар да бар. Экономикалық қауіпсіздік мәселелері шетел инвесторлары жағынан отандық әлеуметтік саясатты, қоршаған ортаны қорғау нормаларын, қаржылық ұтым жағынан қойылатын талаптарды сақтауда шиеленісе түседі.
Республикадағы шағын және орташа бизнесті көтеру сын көтермейді. Сапырылысқан коммерция арзанқол тауарлармен тоғытып, елдің еңсесін түсіріп жіберді. Ал өзіміз шығарған бірде бір өніміміз жоқ. Биыл осынау салаға 49,5 млрд теңге бөлініп отыр. Әй, қайдам, тағы қолды болып кете ме деген қауіп жоқ емес. Шын кәсіппен, өз өнерін салайын деген адамдарғажолжоқ. Олардың бизнес-жоспарлары да айлап сарғайып жатқаны. Орта жолдан кіріскен алаяқтар бұрынғы едәуір қаржы мен несиені қағып кетіп, айналдырып, шетел асырып, ит рәсуасын шығарды. Ал шынайы кәсіпкер болам деген ауылдың да, қаланың да атпал азаматтары шөміштен қағылуда.
1 Закон Республики Казахстан "О государственной поддержке прямых инвестиций". - апрель 1998.
2 Закон Республики Казахстан "Об иностранных инвестициях", декабрь 1994 г. (с изменениями и дополнениями от 15.10.95 г.. 15.07.96 г„02.0б.97 Г» 11.07.97 г, 16.07.97 г.).
3 Закон РК "О внесении изменений и дополнений в Закон РК "Об ино-странных инвестициях" от 16 июня 1998 г. - Каз. правда, 18 июля 1998 г.
4 Назарбаев Н.А. Казахстан-2030. Процветание, безопасность и улуч¬шение благосостояния всех казахстанцев. Послание страны народу Казахста¬на Каз. правда, 11 октября 1998 г.
5 Послание Президента страны к народу Казахстана. Стратегия "Казахстан-2030".
6 Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу Закона "Об утверждении перечня приоритетных секторов экономики для привлечения прямых отечественных и иностранных инвестиций" от 15 декабря 2003.
7 Журнал «АльПари», 2001, №4
8 Инвестиционный климат в РК / АльПари. – 1999 №2
9 Колпаков К. Законодательство РК об инвестиционной деятельности. / Деловая неделя. – 1996. 6-13 сентября.
10 Комаров В. инвестиционная политика. / Финансы Казахстана. – 1996. - №12
11 Оспанов М.Т., Мухамбетов Т.И. Иностранный капитал и инвестиции: вопросы теории, практики привлечения и использования. - А: Фоксиформ. – 1997. 291 с.
12 Поляков С.Ю., Яковлев Ю.М. Об оценке рисков инвестиционных проектов. // Бух.учет. – 1996. - №2
13 Развитие и координация инвестиционной деятельности в СНГ //Деньги и кредит. – 1998. №5., С. 73.
14 Статистический ежегодник за 2003 год. Агентство по статистики РК. Алматы - 2004.
        
        МАЗМҰНЫ
КІрІСПЕ……………………………………………………………………………....3
1-ТАРАУ. Инвестиция жӘне оның экономикадағы ролі………...4
1.1.Инвестицияның түрлері және көздері…………………………………...4
1.2 Инветициялаудың дамыған елдер тәжірибесі………………………......6
2-Тарау. шетел Инвестицияларды тарту жӘне оның ... ... ... ... тарту және оның Қазақстаның экономикадағы
рөлі…………………………………………………………………………18
2.2 Қазақстанға ... ... ... ... ... ... ... тақырыбым – Қазақстан Республикасындағы шетел инвестицияларды басқару – қазіргі таңда өте актуалды болып саналады, себебі Қазақстан Республикасының ... ... ... ... бойынша критикалық нүктеге жетті. Сол себептен инвестициялардың қажеттігін дәлелдегеннен соң, оның тиімді пайдалануды ... ... ролі ... ...
Инвестициялау деген не? Ол ағылшын тіліндегі (investments) қаржы жұмсау (қаржы салу) деген атаудан шыққан инвестиция (investment) деген ... ... ... ауыл шаруашылығы т.б. салаларды дамытып, өркендету үшін ұзақ уақыт жұмсауға арналған капитал түрі.
Қазақстан ... ... ... келсек, бұдан 9-10 жыл бұрын ғана әлемдік аренаға шығып, тәуелсіздік алған мемлекетіміздің дүние ... аса ірі ... мен ... ... ... ... аударар объектісіне айналып отырғаны шындық. Ол заңды да. Себебі еліміздің жер асты ... ... ... да орасан мөлшерде шикізат қоры, маманданған арзан ... ... ... ... Ішкі ... ... ... екені тағы бар. Сондықтан басы артық капиталдарын осында орналастыру олар үшін мейлінше қолайлы да тиімді.
Шетел ... ... ... ... ... ... келеді, қашан мазмұны жағынан өте арзанға бар фабрикаларды, зауыттарды, электростанцияларды, кеніштерді және т. б. сатып алу ... ... ... ... және ... ... ... болса. . Қазақстанның экономикалық қауіпсіздігіне батыстың ескі құрал-жабдықтарын жоғары бағамен «өткізіп» жіберу ... ... ... құру практикасы да сай келмейді. Біріккен кәсіпорын көмегімен Қазақстан рыногынан өзінің бақталастарының өндірісін құлатуға тырысқан жағдайлар да бар. Экономикалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... әлеуметтік саясатты, қоршаған ортаны қорғау нормаларын, қаржылық ұтым ... ... ... ... ... түседі.
Республикадағы шағын және орташа бизнесті көтеру сын көтермейді. Сапырылысқан коммерция арзанқол тауарлармен тоғытып, елдің еңсесін түсіріп жіберді. Ал ... ... ... бір ... жоқ. Биыл ... ... 49,5 млрд теңге бөлініп отыр. Әй, қайдам, тағы ... ... кете ме ... ... жоқ ... Шын кәсіппен, өз өнерін салайын деген адамдарғажолжоқ. Олардың бизнес-жоспарлары да айлап сарғайып жатқаны. Орта жолдан кіріскен алаяқтар ... ... ... мен несиені қағып кетіп, айналдырып, шетел асырып, ит рәсуасын ... Ал ... ... ... ... ... да, қаланың да атпал азаматтары шөміштен қағылуда.
1-бӨлІм. Инвестиция жӘне оның экономикадағы
ролі
1.1.Инвестицияның түрлері және көздері
Инвестиция, инвестор ...... ... онша белгілі болмағанымен, күллі әлемде бұрыңнан кеңінен мәлім, практикалық маңызы үлкен ұғымдар. Дүниежүзілік нарықтық экономиканың ... ... және ... ... мүмкіндіктері инвестициялаумен тікелей байланысты. Бұған экономикалық саясатта инвестицияларын молынан қамтып, әрі оны іске асыруда барлық ... ... ... ... ... ... тәжірибелері дәлел.
Атамкулов Б. Государство как гарант рыночной экономики. Азия: экономика и жизнь. - 1998. - №1. - с. 20-21. ... ...... капиталды көбейтуге немесе сақтауға бағытталған шығындар.
Инвестицияның түрлері:
Құрылымы бойынша инвестициялық шығындар 2 түрге бөлінеді:
Жалпы инвестиция.
Жалпы инвестиция дегеніміз – ... ... ... ... шыққан шығындар.
Таза инвестициялар.
Таза инвестициялар дегеніміз – жалпы инвестициялардан амартизациялық қорды алып тастағандағы инвестиция.
Объекті бойынша инвестициялық шығындар 3 топқа бөлінеді:
Кәсіпкерлік ... ... ...... ... құралдарына шығарған шығындары.
2 Кәсіпкерлік инвестицияның негізгі нысаны бар:
Тікелей инвестиция. Тікелей инвестиция дегеніміз - өндірістік кәсіпорындарға тікелей қор ... ... ... ... ...... ... алу мақсатымен кәсіпорынның акция, облигация және т.б. құнды қағаздарын сатып алуы.
2) ... үй ... ... ... Тауарлық – материалдық запастарға бағытталған инвестициялар.
Бұл запастарға шикізат, аяқталмаған өндіріс және сатылуын күтіп жатқан ... ... ...
Субъектілеріне байланысты инвестицияның түрлері 3 бөлінеді:
Мемлекеттік
Жеке
Сыртқы
Қолдану бағыттарына байланысты инвестицияның 2 түрі болады:
Нақты ... яғни ... ... ... салу.
Қаржылық инвестиция, яғни қорды құнды қағаздарға салу.
Инвестор ... - ... ... ... қор ... ... субъект.
Инвестицияның қайнар көзері:
Инвестицияның ішкі көздері
Инвестицияның сыртқы көздері
Инвестицияның ішкі көздері:
Жинақтар (халықтың, ұйымның, мемлекеттің). Жинақтар дегеніміз – алынған табыстардың ... ... ... бір шаруашылық агенті жүргізіп, ал инвестицияны басқа адамдар немесе шаруашылық етуші субъектілер жүргізуі ... ... ... жинағы инвестиция көзі болып табылады (мысалы жұмысшының, оқытушының, дәрігердің т.б. ... ... бұл ... ... ... нақты өсуімен байланысты ұйымдастыру немесе инвестициялауды жүргізбейді. Әрине, инвестиция көзі қоғамдағы жұмыс істеп тұрған өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы және басқа да ... ... ... ... ... мен ... сәйкес.
Инвестицияның сыртқы көздері:
Шетелдік тікелей инвестициялар.
Тікелей инвестициялар – Қазақстан Республикасының дербес кепілдіктеріне байланысты және Қазақстан Республикасына берілетін ресми техникалық көмек ... ... ... кіретін инвестициялардан тыс инвестициялардың барлық түрі.
Шетелдік тікелей инвестициялар шетелдік капитал тартудың тиімді нысаны.
Халықаралық валюта қоры. ... даму ... тек ... ... деп ... ... ғана ... Олармен қатар транснационалдық компаниялар да салады. Мысалы: ... ... ... партфельдік инвестициялар. Жалпы шикізатқа байланысты компанияның акциясын сатып алуы.
Мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымның ... ...... ... лабараториялық материалдарды, құралдарды сатып алып академиялық зерттеу мен ... үшін (80 мың, 200 мың ... ... ... ... ... ұзақ ... қарыз грант түрінде қаржылық және техникалық көмекке беріледі. Қазіргі кезде дамуға ресми көмек шеңберіндегі қаржылық көмек елімізге халықаралық және ... ... ... ... ... жабдықтау және даму банкі, Азиялық даму банкі және ... ... – АҚШ, ... ... ... ... ... Қазақстан егемендігінің алғашқы жылдарында қаржы негізінен төлем баланысын қолдауға, ұлттық валютаны нығайтуға жұмсалынды.
Шетелдік несиелер мен ... ... ... ... ұйымдар мен дамыған елдер тарапынан келуде. Олар елге несие, қарыздарды 5-7 жылға дейін берді. Олардың ... ... даму ... ... даму ... ... АҚШ, Ұлыбритания, Оңтүстік Корея, Сауд Арабиясы сияқты дамыған мемлекеттерді ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің инвестициялық саясатына байланысты.
1.2 Инветициялаудың дамыған елдер тәжірибесі
Кейбір ғалымдардың еңбек-терінде олардың ... әлем ... ... ... ... хронологиялық жағынан өсу эволюциясы ескеріле отырып, шартты түрде 1950 жылдардан бастап осы кезге дейінгі аралық төрт кезеңге бөліп көрсетіледі. Ең ... ... ... - 1980 жылдар еңбектердегі талдаудың көрсеткеніндей, неоконсервативтік бағытта дамуымен ерекшеленеді.
Осы арада Г. Д. Геншер құрастырған, батыс германдық сарапшылардың ГФР ... ... ... туралы өз пікірлерін білдірген жинағын ерекше атап көрсетуге болады (Бонн, 1987 жыл). ... ... ... ... ... ... қатысты саясаты туралы У. Хольцтің жариялаған еңбектері көп назар аударуды қажет ... ... ... ... елдеріне арналған негізгі үлгілері, соның ішінде, әсіресе, Христиандық-демократиялық одақ, Христиандык-әлеуметтік одақ - Еркін демократиялық партия және ГСДП (Германияның ... ... ... ... ... сонымен бірге олардың аталған елдердің дамуына бөлетін батыс германдық көмекпен өзара байланысы көрсетіледі.
Аталған мәселеге байланысты ГФР-дің 1980 ... ... ... төрт ... жаңа ... сәттерді бөліп көрсетуге болады:
1. Бақылау: кедей елдердің формальді ... ... ... ... ... ... ... «таңу», сырттан тұрақты түрде саяси басқару әдістеріне ... ... ... ... ... ... ... экономикадағы мемлекеттік секторды қолдауды қысқарту, жекеменшік инвестицияларға ... ... ... ... орталықтандырудан бас тарту және т.б.
3. Пайдалылық түрғысынан (неомеркантильдік) ... ... ... ... даму ... арқылы қаржыландыруды күшейту, «жас» мемлекеттердің өнеркәсіптік рыноктарын қамтамасыз ету, әлі ... даму ... ... ... ... ... экономикалық, ғылыми-техникалық және мәдени «басыбайлылықты күшейту».
4. Дамытуға арналған көмекті жекешелендіру: даму көмегін жекеменшік кәсіпкерліктің ... ... ... ... және ... ... бірте-бірте анағұрлым көбірек үлесте, әсіресе, кедей елдерге байланысты жекеменшік ұйымдарға ауыстыру.
Бұл ... ... алға ... ... ... ... ... өндірісті түгелдей жетілдіруге емес, дамушы елдердегі дағдарыстарды реттеуге бағытталған саясат ұстанатынын көрсетеді. ГФР аталған елдердегі проблемаларды өзінің ұлттық мүдделерімен ... ... ... тырысады.
80-жылдарда Батыс Германияның халықаралык; ұйымдар арқылы «үшінші әлем» елдеріне көрсетіп отырған жәрдемі екі ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігін ғана қүрайтын еді.
ГФР-дің дамушы елдерге қаржылай көмегі ... ... ... салықтарды алып тастағанда, 385 млрд неміс маркасын қүрайды. Оның ішінде 308 млрд неміс маркасы екіжақты ынтымақтастық бойынша, ал 77 млрд ... ... ... ... ... ... Дамушы елдерде көмек жөніндегі мемлекеттік ынтымақтастық бойынша аталған соманың ішінде шамамен 170 млрд неміс маркасы бөлінген екен. Сөйтіп, қазіргі кездегі ... ... ... ... елдерге жылына 11 млрд неміс маркасын бөледі. Мәселен, Федеральдық экономикалық ынтымақтастық және даму ... 1993 ... ... ... 1992 ... ... тиісінше 8,32 млрд неміс маркасынан 8,46 млрд неміс маркасына дейін өсті. Бұл, әрине, бір ғана ... ... ... ... ... негізде көрсетілетін көмекті ГФР-дің мемлекеттік аппараты мен жекеменшік ұйымдары және фирмалары жүзеге асырады. Осымен бір мезгілде мундай ... ... де ... ... ... ... ... түрде де (жекеменшік ұйымдарға жәрдемдесе отырып) ыкпал ете алады. Тікелей және жанама ықпалдардың арасында нақты ... ... жоқ, ... ... ГФР ... ... ... жекеменшік фирмаларға мемлекеттік қазынаның есебінен (салықты жеңілдету, дотациялар және т.б.) жәрдемдеседі, сонымен бірге, екіншіден, жекеменшік ұйымдар көбінесе мемлекеттік аппараттың ... ... ... ... енді ... ... ... туралы мәселеге келер болсақ, оның мынадай нысандарын атап көрсетуге болар еді: ... және ... ... ... құндылықтар мен тұрмыс-тіршіліктің артықшылығы, бүқаралық ақпарат құралдары, т.б.
Қаржы саласында көрсетілетін әр ... ... ... ... ... ... көрсетуге болады: жобалық, бағдарламалық, сауда, жедел мерзімдік, құрылымдық (бұл түрі дамушы елдердің құрылымын ... ... ... ... ... үшін 1987 ... бастап енгізілген), сондай-ақ үштараптық операция, аралас қаржыландыру, т.б.
Германдық қаржылай көмектердің түпкі мақсатын ескере келіп, мынандай қорытынды жасауға болады: ГФР өзінің ... ... және оның ... ... ... ... ... аймақтардағы өзінін әсер-ықпалын барынша күшейте түсу құралы ретінде қарастырады. Сонымен бірге ... ... ... ... де ... ... жас мемлекеттерге әсер-ықпал етудің маңызды кұралы ретінде қарайды.
ГФР дамушы ... өз ... ... ... құралын аса тиімді турде пайдаланып отыр. Германияның мәдени саясатының ресми мақсаты - «Дүние жүзінде ГФР ... ... ... ... ... ... табцылады деп түсіндіріледі. Бұдан шығатын қорытынды: әр түрлі көрсетілетін көмектін барынша ортақ ... ... ... ... ... қажетті негіз бен іс-әрекет кеңістігін өрістетуге жағдайлар әзірлеу болып табылады.
ГФР-дің Дамушы елдерге көмек жөніндегі федеральдық министрі Карл Дитер ... ... ... ... бір сөзінде Федеральдық үкіметтің «үшінші әлем елерімен» ынтымақтастығы тұжырымдамасына ерекше тоқталып өтті. Бұл тұжырымдама бойынша дамушы елдерге, әсіресе, үш ... ... ... ... ... ... корғау және білім беру салаларында көмек көрсетуді күшейте түсу ... ол ... ... ... ... үшін олардың мынадай бес түрлі талап-өлшемдерге жауап беруі қажеттігін атап көрсетеді: біріншіден, ... ... елде адам ... ... ... ... әрбір әріптес елдің халқы саяси шешім қабылдауға қатысуы тиіс; үшіншіден, қүқык пен заңдылыктың ... ... ... ... ... төртіншіден, әлеуметтік және экологиялық жауапкершілікті ескере отырып, нарықтық экономикаға көшу; бесіншіден, ... ... ... саясатында экономикалық және әлеуметтік жетістіктер халыктың тұрмыс-тіршілігін жақсартуға жәрдемдесуі тиіс. Бұл бес талап-өлшем, ... ... ... ... дейді К. Д. Шпрангер, бұл - тек дамушы елдерге кеңес ретінде берілетін жалпы бағыт-бағдар ғана.
Батыс Германияның сыртқы ... ... ... рөл ... ... бірі ... ... және үкіметтік емес ұйымдарды құрал ретінде пайдалану болып табылады. Осы тұрғыдан келгенде әр ... ... ... мен ... ... ... қорлардың жұмысын атап көрсетуге болады. Олардың «үшінші ... ... ... ... көрсек, мұндай ұйымдардың жүйесі өзге бірде-бір батыс елдерінде жок екенін көреміз. Мүндай қызметке сондай-ақ шіркеу қызметі, миссионерлік ... де ... емес ... ... ... ... аса бір шектеулі емес. Сондықтан да мұндай мекемелердің ... ... ... өз еріктері өзінде және қызмет нысанын өздері таңдауға да ерікті. Үкіметтік емес ұйымдар мемлекеттік мекемелермен салыстырғанда өз қызметінде ықшам әрі ... ... ... саяси бағытының өзгеруі-не аса бір тәуелді емес.
«Үшінші әлемдегі» үкіметтік тапсырмаларды орындауға үкіметтік емес үйымдарды жегу бұл тапсырмалардың барынша ... тез ... және ... ... ... шамшылдығын туғызбай-ақ жүргізуіне мүмкіндік береді. Егер мәселе сәтсіз шешілген ... ... ... өзгерту болған жағдайда ГФР үкіметінің әрқашанда қандай да бір үкіметтік емес ұйымынан өз іргесін аулақ сала алуына мүмкіндігі ... өз ... ... ... ... ... мақсаттарына қол жеткізу осы елдердегі ішкі саяси, экономикалық және әлеуметтік қатынастар саласына мақсат керлік түрде және түрақты түрде ықпал-әсер ... ... қол ... ... ... ескеріп отырады. Мұндай жағдайда сондай-ақ дамудың «германдық үлгісіне» ерекше сенім білдіріп отыр. Бұл үлгінің негізін Германиядағы ... ЕДП ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ ГСДП-ның ұсынып отырған «Дамудың үшінші жолы» үлгісі де оны тек ГФР ... ғана және ... ... ... ғана ... ... ... және мүмкіндігімен тікелей байланыстырады.
Бұл арада әңгіме Германияның жалпы қаржы инвестициялық саясаты емес, оныңтек «үшінші әлем елдерінде» ғана ... ... ... ... ... Ал, дүниежүзінің басқа елдерімен салыстырғанда, ГФР капиталын инвестициялау кейінгі жылдарда едәуір қарқын ... ... ... ... ... 1995 жылы 1994 ... ... 60 процентке артық мөлшерде шетелдерге инвестиция жұмсады. Соның ішінде 1995 жылдың бірінші жартысында басқа елдерге, әсіресө, Еуропа Одағы елдеріне 28 млрд ... ... ... ... ... ... ... жузеге асыратын аппараттың 1990 жылдардан бастап улғая тускенін ұмытпауымыз керек. Дамуға көмек көрсетудің қосымша құралдарын жасау жолдары іздестіріліп отыр. ... ... ... ... ... ... концепцияларын ГФР-дің алдыңғы кезектегі мақсаттары айқындайды. Ол мақсаттар негізінен мына төмендегідей: жан-жалдардың себептерін сол аймақта өзінін ... ... ... ... ... ... ... түрде түсіндіруге ұмтылу; өзгерістерге қол жеткізу үшін саяси және экономикалық қысым көрсету шараларын ... бас ... ... ... ... мүдделерін күшейте түсуге тілек білдіру; тіпті қолданылатын ... мен ... ... пікір алшақтығы болған жағдайдың өзінде де Вашингтоннын сыртқы саяси стратегиясына кайшы ... және адал ... ... әрекет ету.
Дамушы елдерде өз қоғамының үлгісін енгізуге ГФР-ді итермелейтін себептер тек ішкі себептер ғана ... ... ... ... да ... едәуір әсер етеді. Сыртқы жағдайларды атағанда, бұл арада шетелдік бәсекелестер мен одақтастардың, ең алдымен АҚШ-тың кысымшылығын атап көрсетпеске болмайды. ГФР ... ... ... ... қаламайды, әрине. Аталған кысымды әлсіретуге және өзіне арналған «ойын алаңын» ... ... ... ... Бонн ... әсіресе АҚШ-тың әсер-ықпалы мен беделі азая түскен аймақтарда (мысал үшін, Латын Америкасы) өзінің әсер-ықпалын күшейтуге күш-жігер жұмсайды.
«Үшінші ... ... ... деген одақтастық адалдығын дәлелдей отырып, ГФР біріншіден, өзінің кейбір елдердегі шығындарының орнын басқа елдерге қысым көрсету жолымен толтыруды тілейтін Вашингтонның ... ... ... ... осылайша өзі үшін сыртқы саяси бағытта белгілі бір дәрежеде дербестік алуға қол ... Бұл ... ... қарусыздану, ортақ еуропалық үй, шығыс Еуропа елдерімен сауда мәселелерінде атқаратын рөлінен айқын көрінеді.
ГФР-дің «үшінші әлемдегі» барынша икемді саясатының тәжірибесі 1990 ... АҚШ ушін ... ... ие ... ... ... ... кезде АҚШ уақыт рухына сәйкес келетін өз көсемдігін қамтамасыз ету үшін ... ... ГФР ... көрсеткеніндей, АҚШ-тың саясатына оның әскери-соғыс іс-әрекеттері емес, керісінше, осы елдердің әлеуметтік реформалар жасауына көмек ... және даму ... ... ... ... аса ... көмек болып табылар еді деген ойға жетелейді.
Германияның дамушы елдерге көмек тәжірибесін ... ... ... ... ... Атап айтқанда, кейінгі жылдары Еуропа Одағы да ГФР-дің бұл мәселедегі оң тәжірибелеріне ден қоя ... ... ... ... ... ГФР-дін тәжірибесін пайдалана отырып, өздерінің «үшінші әлемдегі» саясатын жүзеге асыру үшін қуралтаңдауда өз бағыттарын ... ... ... ... Бұл ... ... қаржының тиімділігі мен шығыстарды азайту мақсатында дамушы елдердің қоғамдық ұйымдарын таңдап ала білу және ... ... ... ... ... ... болып отыр.
2-Тарау. шетел Инвестицияларды тарту жӘне оның Қазақстаның экономикадағы рӨлі
2.1 Инвестицияларды тарту және оның ... ... ... ... ...... кезеңде онша белгілі болмағанымен, күллі әлемде бұрыннан ... ... ... маңызы үлкен ұғымдар. Дүниежүзілік нарықтық экономиканың негіздері, материалдық және рухани өрлеу мүмкіндіктері инвестициялаумен тікелей байланысты. ... ... ... ... молынан қамтып, әрі оны іске асыруда барлық мүмкіндіктерді іскерлікпен пайдалана білген көптеген мемлекеттердің тәжірибелері дәлел.
Қазақстан экономикасына инвестициялаудың ... ... ... 9-10 жыл бұрын ғана әлемдік аренаға шығып, тәуелсіздік алған ... ... ... аса ірі ... мен ... ... ілігіп, көңіл аударар объектісіне айналып отырғаны шындық. Ол заңды да. Себебі ... жер асты ... ... ... да ... ... шикізат қоры, маманданған арзан жұмысшы кадрлары жетіп артылғандай. Ішкі нарық көлемінің шектеусіз екені тағы бар. Сондықтан басы артық капиталдарын осында ... олар үшін ... ... да ... ... ... не? Ол ағылшын тіліндегі (investments) қаржы жұмсау (қаржы салу) деген атаудан шыққан инвестиция ... ... ... ... ... ауыл ... т.б. ... дамытып, өркендету үшін ұзақ уақыт жұмсауға арналған капитал ... ... ... – негізгі капиталды көбейтуге немесе сақтауға бағытталған шығындар.
Инвестицияның түрлері:
Құрылымы бойынша инвестициялық шығындар 2 ... ... ... ... ... инвестиция дегеніміз – негізгі капиталдың жиынтық
қосындысына шыққан шығындар.
Таза инвестициялар.
Таза инвестициялар дегеніміз – ... ... ... ... алып ... ... бойынша инвестициялық шығындар 3 топқа бөлінеді:
Кәсіпкерлік инвестиция.
Кәсіпкерлік инвестиция дегеніміз – фирмалардың еңбек ... ... ...
2 ... ...
негізгі нысаны бар:
Тікелей инвестиция. Тікелей инвестиция дегеніміз - өндірістік ... ... қор ... ... ... ... дегеніміз – инвестордың пайда алу мақсатымен кәсіпорынның акция, облигация және т.б. құнды қағаздарын сатып алуы.
2) ... үй ... ... ... ...... ... бағытталған инвестициялар.
Бұл запастарға шикізат, аяқталмаған өндіріс және сатылуын күтіп жатқан дайын тауарлар жатады.
Субъектілеріне байланысты байланысты ... ... 3 ... ... ... бағыттарына байланысты инвестицияның 2 түрі болады:
Нақты инвестициялар, яғни қорды ... ... ... ... яғни ... ... қағаздарға салу.
Инвестор дегеніміз - кәсіпорынның негізгі капиталына қор салып отырған субъект.
Инвестицияның қайнар көзері:
Инвестицияның ішкі көздері
Инвестицияның сыртқы көздері
Инвестицияның ішкі ... ... ... ... ... ... – алынған табыстардың тұтынылмаған көздері.
Жинақты бір шаруашылық агенті жүргізіп, ал инвестицияны басқа адамдар немесе шаруашылық етуші субъектілер ... ... ... ... ... инвестиция көзі болып табылады (мысалы жұмысшының, оқытушының, дәрігердің т.б. ... ... бұл ... ... ... ... ... байланысты ұйымдастыру немесе инвестициялауды жүргізбейді. Әрине, инвестиция көзі қоғамдағы жұмыс істеп тұрған өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы және басқа да ... ... ... ... ... мен инвестор сәйкес.
Біздің азаматтардың шетелдегі шетелдік ... ... ... ... ... ... ... инвестициялар.
Тікелей инвестициялар – Қазақстан Республикасының дербес кепілдіктеріне байланысты және Қазақстан Республикасына берілетін ... ... ... ... ... шеңберіне кіретін инвестициялардан тыс инвестициялардың барлық түрі.
Шетелдік тікелей инвестициялар ... ... ... ... нысаны.
Халықаралық валюта қоры.
Халықаралық даму банкі.
Олар тек инвестицияны перспективті деп саналатын салаларға ғана ... ... ... ... ... да ... Мысалы: Шеврон, Окиок т.б.
Шетелдік партфельдік инвестициялар. Жалпы шикізатқа байланысты компанияның акциясын сатып алуы.
Мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымның ... ...... ... лабараториялық материалдарды, құралдарды сатып алып академиялық зерттеу мен айналысу үшін (80 мың, 200 мың доллар ... ... ... жеңілдетілген ұзақ мерзімділі қарыз грант түрінде қаржылық және техникалық көмекке беріледі. Қазіргі кезде ... ... ... шеңберіндегі қаржылық көмек елімізге халықаралық және экономикалық ұйымдар, мәселен, халықаралық қайта жабдықтау және даму банкі, ... даму ... және ... ... – АҚШ, ... ... Франция тарапынан көрсетіледі. Қазақстан егемендігінің алғашқы жылдарында қаржы негізінен төлем баланысын қолдауға, ұлттық валютаны нығайтуға жұмсалынды. ... ... мен ... ... ... ... ... мен дамыған елдер тарапынан келуде. Олар елге несие, қарыздарды 5-7 жылға ... ... ... ... Ислам даму банкін, Халықаралық даму банкін, Жапония, АҚШ, ... ... ... Сауд Арабиясы сияқты дамыған мемлекеттерді қосуға болады. Сырттан келген ... ... ... ... ... ... ... саясаттың негізін заң шығарушылық және нормативтік өріс ... ... ... 1997 жылы 2 заң ... ... ... ... инвестициялауға мемлекеттік қолдау көрсету» жөніндегі Заң.
Қазақстанның дәл бүгінгі бағыты мен бағдары экономикалық өсімнің тұрақтылығы мен ұлғаюына ... ... ... елдердің әлемдік тәжірибелеріне көз жүгіртсек тұрақтылыққа мемлекеттің жинағымен бірге сырттан инвестицияларды тарту арқылы қол жеткізгендерін көруге ... ... ... легі мен ... реттеуді ыңғайлы ұымдастырып, тиімді пайдаланса оның экономикаға септігі молынан.
Шетелдік инвестицияларды тарту ісі мемлекеттен нақты қолдау ... ... ... ... ел ... қатыстыру әр түрлі нысанда жүзеге асырылуы мүмкін, оған шетел ... мен ... ... қарыз алудан бастап, кәсіпорындарды тікелей шетел инвесторларының меншігіне сатуға дейінгі әрекеттер жатады. Мұның өтпелі формасы ретінде бірлескен кәсіпорындар ұымдастырылуы мүмкін. ... ... ... ... тарту өте пайдалы процесс. Біріншіден, шетелдік инвестициялар ... ... ... ... ... және оның ... мүмкіндіктерін арттыруға көмектеседі. Екіншіден, шетел фирмалары жаңа өндіріс орындарын ашумен қатар, ... ... ... ... еңбек пен өндірісті ұымдастыру тәжірибесін ала келеді.
Біздің экономикаға ірі инвестицияларды келтіру үшін бірнеше ... ... ... ... мемлекет шетелдік инвестицияларға қауіпсіздік кепілдігін беруі қажет. Екіншіден мемлекет шетел инвесторларына пайданы тұрақты валютаға ауыстырып әкетуіне жағдай жасауы ... ... ... ... ... әлі де ... елді кіріптар етудің, оны шикізат шылауына айналдыру мақсатындағы экономикалық интервенцияның құралы ... ... ... ... ... ... ... дамыған нарықтық экономиканың шетелдік инвестицияларды молынан сіңіріп алып жатқанын көрсетеді.
Мәселен, неліктен АҚШ, Германия, Жапония, ... ... ... өндірісі өркендеген елдердің экономикалық табыстары өте жоғары? Бәрі де ... ... ... Бір ғана ... өзі ... ... 30 миллиард доллардай шетел инвестицияларын иеленсе, 1980-жылдардың соңына ... бұл ... он ... артқан. Қазір аталмыш мемлекет экономикасындағы шетелдік қаржы активінің көлемі 1,5 трил. Долларға пара-пар. ... ... ... реттейтін қуатты заң жүйелері арқылы тартылған мол көлемдегі инвестициялар ел экономикасының шарықтап дамуына, сондай-ақ, еңбек өнімділігі, ... ... ... ... үдей ... ... дәнекер болып отыр.
Қазақстан экономикасына шетел инвестициясының келуі 1992 жылдан басталады. Ол экспорттық кредиттер арқылы екіжақты негізде ... ... ... ... ... ... ... сыртқы қаржыландырудың көзін ашты. Бұл процесс халықаралық қаржы ұымдарының дамушы елдерге ресми көмек желісімен кредиттік қорларға, ал шетелдік жеке кредиторлардың ... ... мен ... ... ... шетел капиталын тарту халықаралық валюта (ХВҚ) қорынан валюта сатып алуға және жеңілдікпен заемдар алуға жол ашты. Бұл кезде Қазақстан ... ... ... ... құралын қалыптастыра бастаған еді. Осынау резервтер валютаны сатып алу ұлттық теңгеге сәйкестендірілудің келісімді шартын туғызды. ... өзі ... ... ... заемдарының кредит беруші елдердің банктері мен халықаралық қаржы ұымдарынан қаражат түсірудің материалдық негіздеріне айналды. Осы ... ... Stand-by ... ... ... ... мемкелетіміз 1998-1999 жж. аралығында тоқсан сайын ұлттық валютаны сатып алып отырды, ал STF ... ... ... жж. ... ... екі рет ... алу жағы қарастырылуда. Қазақстан өзінің инвестициялық қызметінде төменгі халықаралық қаржы ұйымдарымен байланыста: Халықаралық валюта қоры, ... ... ... және даму банкі, Азиялық даму банкі, Жапонияның ... ... ... және даму ... ... ... ... қаржыландыруға, мұнай өндірісіне техникалық көмекке, қалалық көліктің ... ... мен ... ... ... Ал Азия даму банкінің бөлген қаражаттары тұрақтылық бағдарламаларын қолдауға, құрылымдық қайта құруға және ауылшаруашылығы ... ... ... ... даму және қайта жабдықтау банкінің қаражаттары ұсақ және орташа кәсіпорындарды жабдықтауға жұмсалады. Жапондық экспорт-импорт банкінің заемдары халықаралық қаржы ұйымдарының ... ... ... жеңілдіктермен беріледі. Нақты кредиттік ставкасы 10% маңында.
1997-1998 жж. аралығында 3448,9 млн. ... ... ... инвестиция тартылып, пайдаланылған. Оның 2,1 млрд. доллар мұнай газ кешені иемденсе, 0,9 млрд. доллар металургия саласына бөлінген.
Республикада ... ... ... ... ... ... ... Ислам даму банкі қосылды. Қазақстан бұл күндері оның толыққанды мүшесі. Аталмыш банкпен басым бағыттар Ақмола үшін аса ... ... ... Техникалық іскер байланыстар жағына келетін болсақ қайтарымсыз екі әрі көпжақты көмек Біріккен Ұлттар Ұйымының даму бағдарламасынан, Еуропалық ... ... ... ... Германия, Франция, АҚШ, Жапония тарапынан келуде. Техникалық көмек қаржылай емес дерлігіне қызмет түрінде ... ... ... заң ... органдарға консультативтік көмек, шағын және орта бизнестегілерге түрлі жоба кеңестер, экологилық немесе әлеуметтік бағдарламалар сияқты. ... ... ... жж. ... ... ... ... жоғарғы рейтингке ие болды.
Қазақстан Республикасының жоғарғы басқару органдары мемлекетіміздің болашақтағы стратегиялық өркендеуін және инвестициялық капиталға халықаралық ... ... өсіп ... ... 1997 жылы 28 ... арнайы мемлекеттік инвестициялық комитет (МИК) құрды. Оған Қазақстанның «Тікелей инвестицияларға мемлекеттік қолдау көрсету» ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетуді қарқынды өркендету үшін қолайлы инвестициялық жағдай жасау ... ... ... бұл мақсатқа жетудің қосымша кепілдері: жаңа технология, озат техника, «ноу-хауды» енгізу, ішкі нарықты жоғары сапалы тауарлармен қамту, ... ... ... ... ... ... ... және импорттық тауарлар шығаратын өндіріс орындарын өркендету болып табылады.
Республика Президентінің 1997 ... 5 ... ... ... ... ... үшін мынадай салалар экономиканың басымдық белгілер бар секторлар ретінде қаралады: өндірістік инфраструктура, ... ... ... ... объектілері, тұрғын үй, туризм, ауыл шаруашылығы т.б. «Тікелей инвестициялауға мемлекеттік қолдау көрсету» жөніндегі Заңға сәйкес, мемлекеттік инвестициялау ... ... ... ... ... ... бірден-бір өкілетті орган болып табылады. Сондықтан кез-келген инвестор туындаған проблемалар ... ... ... жасауы, ал аталмыш комитет оларға ешбір кедергісіз құлақ асып отыруы тиіс.
Бүгінгі ... МИК ... ... ... ... ... ... Заңды іске асыру үшін қажетті нормативті актілерді дайындаумен де ... ... ... әрі шетелдік жекеменшік инвесторларға кеңірек белгілі бола түсуі үшін алда атқарылар ауқымды шаралар аз емес.
Шетел инвестицияларын тартудың ... ... ... ... ету ... мен экспорт бағдарындағы өндірістер – мұнай-газ және мұнай химия салалары, электр энергетикасы, металургия, ... және де ... ... ... жүн, мақта т.б. ірі өндіруші болу себептері, агроөнеркәсіп кешені жатады. ... ... ... ... мен газ ... ... шығаруды арттыруға, сыртқы мұнай құбырлары мен ішкі газ құбырларын салуға жұмсалады. Сол себепті аса ірі шетелдік фирмалар және ... ... ... ... «Дау ... ... ... «Шеврон», ағылшындық «Бритиш петролиум», «Бритиш газ», француздық «Эльф Акитен» және басқалармен келісімдер ... ... ... аса ірі ... тартудың айқын көрінісі 40 жыл мерзімге «Теңізшевроил» бірлескен кәсіпорнын құру туралы меморандумға қол қойылуы болды. Бірлескен кәсіпорынның ... ... ... мерзімі бойында табыстың 80% Қазақстанға, 20% «Шевронға» тиісті.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің мәліметтеріне сәйкес, 1993-2000 жылдары елімізге шет ... ... ... ... 12530,3 ... АҚШ ... ... Оның ішінде қаржының ең көп мөлшері 1997, 1999 және 2000 жылдары келіп түскен. Қазақстан тікелей шет ел ... 70% ... ақша ... салу ... 100 ... АҚШ ... ... елдерден келіп түседі. Инвесторлар тізімінің басында АҚШ (жыл ... ... ... 900 ... ... ... одан кейін Ұлыбритания (2000 ж. 464,2 миллион АҚШ доллар), ... (351 ... АҚШ ... ... мен ... ... көлемі 254,8 миллион АҚШ доллар) тұр. 2000 ж. қорытындысы ... ... ... ... мен ... ... келген инвестициялардың ұлғаю тенденция да байқалуда, мұндағы жалпы сома 280,7 миллион АҚШ доллар немесе Қазақстанға 2000 ж. ... ... ... тікелей шет ел инвестицияларының 10,2% құрайды.
Инвестиция барлық қоғамда да экономиканы нығайтудың негізі болып табылады. Сондықтан оны тиімді пайдалану ... ... және ... көздерін ашу – еліміздің казіргі даму сатысындағы басты міндет. Оны шешу үшін республикамызда ғылыми тұрғыдан негізделген ... ... ... асырылуы керек. Ол халық шаруашылығының әртүрлі салаларында пайда табу ... ұзақ ... ... ... ... ... керек. Біріншіден, инвестициялық саясат негізді болуы үшін күрделі қаржыны тиімді пайдалануды, қоғамдық өндірісте тепе-теңдікті қамтамасыз етудің жолдарын дұрыс анықтау ... ... ... Егер ... ... ... ... әрбір шығындалған теңгеге келетін ұлттық табыстың мөлшері өседі, өнім молаяды. Екіншіден, ... ... ... ... үшін ... ... пайдалану, оны молайту жолдары, табиғи ресурстарды өндіретін, өңдейтін және ол ... ... ... ... ... ... ... болуы шарт.
Инвестициялық саясат экономиканың даму дәрежесіне байланысты өзгеріп тұрады. Ол сонымен қатар, өндірістің техникалық дәрежесіне де тікелей байланысты. Қазіргі ... ... жаңа ... ... ... гөрі ... ... жағынан қайта жарақтандыруға, қайта құруға бағыттаған тиімді. Болашақта өндірістік салаға жұмсалатын инвестицияның ара салмағын өсіре беру ... ... ... көшу ... инвестициялық саясат машина жасау өнеркәсібін дамытуға, халық тұтыну бұйымдарын көбірек өндіруге, ... ... ... ... ... ... тиіс.
Шетелдіктер өз инвестициясын босқа жібермейді. Жыл сайын 1,3 млрд. доллар шетел инвестициясын ... ... ... ... ... оңай ... Бұл салада жетіспеген жағдай, жіберілген қателік көп. Алдағы ... ... ... аса ... ... қор рыногын жандандыру керек. Инвестиция иемденуші еңбектен өндіруші еңбекке ауысқаны тиімді.
Халық шаруашылығының қай ... да ... ... Оны табу, толықтыру мүмкіндіктері түрліше қиындықтарға душар етуде. Ел экономикасын дамытуды ішкі қаржының ... ... ... бірақ, ол жеткіліксіз болып отыр. Осыған байланысты шетел қаржыларын тарту басты мақсатқа айналуда. Осы тұрғыдан біраз жұмыстар да тындырылды. Шетелдік ... ... ... ... ... ... айналуда. Егер шетелдік қаржыны алғашқы алған жылдары біздің борышымыз 1,2-1,3 млрд. доллар, соңғы кезде (1999 ж. 1 қаңтар) ол 7,5 ... ... ... ... Жыл ... шетел капиталын пайдаланғанымыз үшін салық өсе түседі. Оны уақытымен толық мөлшерде төлеу үшін еліміздің өндіріс орындары, шаруашылық салалары өз жұмыстарын ... ... ... инвестициялық саясат шетел инвестициясын көбірек тартуға бағытталған. Көп жағдайда өзіміздің отандық инвесторлардың мүмкіндіктері ескерілмейді, олардың ... ... ... ... ... жөнінен мемлекеттік шаралар жүзеге асырылмай келеді. Шетел инвесторларынан өндірісті меңгергенше екі жыл бойы салық алынбаса, отандық инвесторлардан салық ... ... ... ... отандық инвесторлар шетел инвесторларына берілген жеңілдікті пайдалана алмай келеді. ... ... ... өз инвестицияларын еліміздің шикізатын меңгеруге көптеп жұмсап, машина жасау, жеңіл, тамақ өнеркәсіптерін дамытуға мән бермеуде. Сондықтан, шаруашылық салаларын ... ... ... ... жөн. ... ... ... шешу, отандық өнеркәсіп пен ауылшаруашылығының дамуына жағдай жасау, республикамыздың халқын жұмысқа орналастыру мен, олардың ... ... ... байланысты. Отандық өндірісті дамытуға керекті инвестиция табу – еңбекке орналасу дәрежесін көтереді, жұмыссыздар белсенді түрде жұмыс іздейтін болады, қалаларда (әсіресе ... ... ... ... ... ... жұмыссыздықтан қоғамның тұрақтылығына келетін қауіп азаяды.
2.2 Қазақстанға шетел инвстицияларын тарту процесіне талдау
Өзінің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, экономикасының ... үшін ... ... ... бар. Егер тек ... ... ... айтар болсақ, онда республика қойнауындағы минерал шикізатының шығымын эксперттер 8,7 трлн ... ... ... ... ... салыстырғанда мыстың қоры 10 процент, қорғасын - 19 процент, мырыш -13 процент, темір - 10 ... ... ... қоры ... ... жүзінде бірінші, алтын бойынша - жетінші орында. Жалпы дүниежүзілік қорлардан бариттің ... қоры 1,1 есе, ал ... - 1,2 есе ... Мұнай мен газ қорлары бойынша республикамыз дүние ... ... ... елдермен таласады.
Осы бір табиғи ресурстар іске косылу үшін оған ақша жүмсау керек, атап айтқанда төте ... ... ... ... және ұзақ әлсіреуі аяқталмаған қүрылыстағы жағдаймен дәлелді сипатталады.
Қазақстанның үлттық есептеу ... ... ... ... және іске қосылмаған қүрылыстарға, оның ішінде уақытша объектілерге жүмсалған ... ... ... ... ... іс ... ... жоқ және орасан көп сома 296 млрд теңгені қүрайды. Аяқталмағандардың шамамен 80 проценті энергетика, түсті және қара металлургия және басқа ... көп ... ... ... ... болып табылады. Аяқталмаған қүрылыстарды шаруашылық айналымға енгізу - республика экономикасының қауіпсіздігін нығайтудағы аса ауқымды және жауапты мәселе.
Республиканың өз ... ... өте ... ... ... Осыдан шетелдік инвестициялардың көбірек түсуін жанжақты қолдау қажет екендігі шығады. Соңғы үш жыл ішінде Қазақстанда негізгі қорларды күту және жаңарту үшін ... ... ... ... ... әлі де ... 1997 жылы бірінші жартыжылдығында республикада 8,9 млрд теңге шетелдік инвестиция (шамалы сома) пайдаланылды, ол
негізгі капиталдағы инвестицияның жалпы көлемінің 20 ... ... ... ... ... ... үштен бірін шетелдік фирмалар мен компаниялар пайдаланды. Қалған үлес отандық өндірістерге: жекеменшіктерге (15 процент) және ... ... ... жылдары төте инвестициялық көлем бойынша инвестор елдер ішінде алдыңғы қатарда (кему ретімен) Жапония, Оңтүстік Корея, ... және АҚШ, ... ... ... және ... ... мемлекеттердің Қазақстанға қызығушылығы төмен, тіпті төте инвестиция аз берген ... ... ... орай төте шет елдік инвөстициялардың жүйесі
Демеуші елдер
1996 жыл
1997 (І-ші тоқсан)
Төте инвестициялар
100
100
Оның ішінде:
Жапония
28,4
36,6
Оңтүстік Корея
27,5
28,9
Ұлыбритания
15,7
13,5
АҚШ
11,1
11,1
Алмания
4,1
1,0
Италия
3,5
0,4
Түркия
3,1
2,4
Франция
2,1
2,4
Нидерланды
0,9
0,4
Израил
0,6
1,0
Швейцария
0,3
-
Басқалары
1,4
2,5
1997 жыл ... ... ... ... 995 бірлескен кәсіпорын және шетелдік инвесторлар басқаратын 100-ден аса кәсіпорын ... ... ... отандық өндіріс даму үшін және де алдыңғы қатардағы технология мен басқаруды үйрену үшін қаражат (мемлекеттің қарызын ... ... ... ... ... ... толық бақылауға қол жеткізеді де инвестиция бойынша дивидендті және түскен пайданы өз ... ... ... алады.
Өзіміздің қандай да бір дұрыстау бос дағдарысы қаражат болмаған жағдайда және экономиканың терең кризисі кезінде, шетелдік инвестициялар ... ... үшін ... ... ... оның өзі ... ... қауіпсіздігін нығайтуға тікелей әсерін тигізеді. Екінші жағынан кейбір сомалар, әсіресе қорғаныс мәні бар, экономикалық қауіпсіздік жағынан шетелдік инвестициялар үшін ... ... ... ... ... осы ... жататын кәсіпорындардын акцияларын да сатып ала алмайды. Басқа батыс елдерде де ... ... үшін ... ... қатаң режимі бар, біздің республикада ол әрине әзірше жоқ. Алайда, дүниежүзілік алдыңғы қатардағылардан ... ... ... қорғаныс салалары мен өндірістері үшін шетел капиталының түсуі осы артта қалушылықты жоюдың және ұлттық қауіпсіздікті нығайтудың жолы ... ... ... ... экономикалық қызығушылығына айтарлықтай сәйкес келеді, қашан мазмұны жағынан өте арзанға бар фабрикаларды, зауыттарды, электростанцияларды, ... және т. б. ... алу ... шынайы түрде қаржылық және материалдық ресурстарды құятын болса. . Қазақстанның ... ... ... ескі ... ... ... «өткізіп» жіберу мақсатында біріккен кәсіпорын құру практикасы да сай келмейді. Біріккен ... ... ... ... ... ... ... құлатуға тырысқан жағдайлар да бар. Экономикалық қауіпсіздік мәселелері шетел инвесторлары жағынан отандық әлеуметтік саясатты, қоршаған ортаны қорғау нормаларын, қаржылық ұтым ... ... ... ... ... түседі.
Қорыта айтқанда, шетел инвестицияларын тарату экономиканы модернизациялаудың тиімді әдістерінің бірі болып табылады. Әуелі дамыған елдер арасында пәрменді түрде капитал алмасу ... ... ал ... ... шетел инвестициясын тарту үшін дүниежүзілік деңгейде қатал бәсекелестікке қатынасады. Батыс Еуропада 60 жылдары Америка капиталының күштеп ... ... ... айта ... жөн (С. Шрейбер. «Американский вызов» және басқалар). Алайда, 70-жылдардың басындаақ батыс-еуропалық және ... ... ... ... рынокқа пәрменді шыға бастады, оның ішінде АҚШ рыногына да 90 жылдары, мысалы, АҚШ-тың шетелдегі төте капиталының ... ... 800 млрд ... ... ... ... ... берілген қарамақарсы шетелдік төте инвестициялардың көлемі 600 млрд ... ... ... (Қазақстан Президентінің термині сақталған) жауап бере тұра, Н. Ә. Назарбаев Ресейдің мемлекеттік қызмет академиясында сөйлеген сөзінде «Құрама Штаттарында, мысал ... ... ... ... ... болғанына сыпайгершілікпен қарайды. Елге пайдалы болса халыққа да пайдалы. Бізде де сондай болып ... ... бір ... ... 12 ... ... Басқа кәсіпорындарда да сондай жағдай. Шетелдік фирмалар арқасында Қазақстанда миллиард доллардың ресурстары тартылды. Қазіргі өтпелі кезеңде ... ... ... ... ... үшін өте ... ... жағдайлары Қазақстанныңөндіріс потенциалының дамуына оң әсер ететіндіктен, ресурстарды талантаражға салу жөнінде ешқандай сөз болуы мүмкін емес».
Шетел инвесторларының капитал құюының сала ... ... ... ... ... ... ... және көмір өнеркәсіптері инвестициялардың жалпы көлемінен қомақты үлес алатыны көрініптүр, Атапайтқанда, ... ... ... ... арқасында Ақтөбе облысында геологиялық-барлау жүмыстары, Батыс Қазақстан облысында жанар май өндірудің кіші қондырғысын, ... ... ... ... құрылысы және т. б. жұмыстары жүргізілуде.
2-кесте.
Қазақстан Республикасындағы шетел инвестициясының салалық жүйесі: (1997 жыл бірінші жартысы)
Салалар
Миллион теңге
Барлыгына шаққанда Іроценгпен
Экономика салалары ... ... ... ... металлургия
340
3,8
Құрылыс материалдар өндірісі
1007
12,0
Ет және сүт
21
0,2
Ұн-жарма
36
0,4
Ауыл шаруашылығы
7
0,1
Құрылыс
29
0,3
Геология және жер қойнауын ... үй ... ... ... дене ... және әлеуметтік қамтамасыз ету
208
2,3
Білім
30
0,3
Жаңа жоғары технологиялық өндірістер пайда болуын және елдің экономикалық ... ... ... ... өте тиімді инвестициясының мысалы ретінде мұнай-газ саласын келтіруге болады. Мәселен, Теңіз мұнай кенішін барлау үшін 40 ... 25-30 млрд АҚШ ... ... ... қаражат республикада болмағандықтан американнын «Шеврон» корпорациясымен сәйкес келісімшарт жасалды. Оның мәні - ... ... ... ... ... экологиялық жағын өз жауапкершілігіне алады, қаржымен қамтамасыз етуді ұйымдастырады, ал түскен пайда республика мен инвесторға бөлінеді.
Уранның дүниежүзілік қорының төрттен бірі ... 1992 ... ... ... ... ... үш уран компаниясы біздің кеніштерімізде біріккен кәсіпорын құру үшін таласты бастаған. Ол жерде Қазақстанда нақты барланған уран қорының жартысы ... еске сала ... оның құны жер ... 13 млрд ... ... Тек ... уран қоры 413 мың ... қүрайды, бұл АҚШ-тағы жалпы уран қорынан 337 тонна артық.
Алайда, уран біздің артықшылығымыз болғанымен, осы уақытқа шейін уран ... ауыр ... шыға ... ... 1992-1997 жылдары уран өндіру екі есе қысқарды. Ресей кәсіпорындарымен ... ... ... ... ... ... әр тоннасын 30 доллардан сатып отыр, дәл осы кезде дүние жүзілік рынокте ... ... ... 580-600 ... ... ... республика Президентінің нұсқауы бойынша уран өндірісін мемлекеттік қолдау бағдарламасы жасалды, оны іске асыру Қазақстанның д үниежүзілік уран ... ... ... (орнын) қалпына келтіреді және халық шаруашылығын өркендетуге аса ... ... ... ... ... ... да аса мол шетел инвестициясы қажет.
Сырттай ресурстарды Қазақстан экономикасына тарту және тиімді қолдану Үкіметтің экономикалық саясатының маңызды бір ... ... ... ... ... ... жоқ ... шетел капиталы өндіріс жандануының, экономикалық реформаның дамудың жаңа сатысы - тұрақтандыру саясатынан белсенді инвестициялық саясатқа көшірудің негізгі ... бірі ... ... ... ... ... ... шартты түрде үшке бөлуге болады: дамуға ресми көмек; тікелей шетелдік инвестициялар; ... ... ... ... ... ... ... тартудың тиімді нысанына тікелей шетелдік инвестициялар (ТШИ) жатады, өйткені Үкімет тарапынан тиісті ... ... жоқ. ... ... ... түрде құйылуын ұлғайту үшін үлттық экономикада жоғары дамытылған жүйесі болғаны жөн.
Коммерциялық сипатта емес және тез ... ... ... ... шешу ... ресми көмек (ДРК) есебінен шешіледі. Бұл ДРК экспорттық несиелерге қарағанда ... ... яғни ... үзартылған мерзімдерімен және ең төменгі проценттік мөлшерлермен беріледі.
Жеңілдетілген ұзақ мерзімділі қарыз грант түрінде қаржылық және техникалық көмекке беріледі. Қазіргі ... ДРК ... ... ... ... ... және ... ұйымдар, мәселен, халықаралық қайта құрылғылау және даму банкі, Азиялық даму банкі және демеуші елдер Жапония, АҚШ, Алмания, ... ... ... ... егемендігінің алғашқы жылдарында қаржы негізінен төлем балансын қолдауға, ұлттық валютаны нығайтуға жұмсалынды. Өткен жылдың аяқ ... ... рет ... 1996-98 жылдарға арналған мемлекеттік инвестициялық бағдарлама жасақталынды. Бағдарламаға ... ... ... ... ... және газ өнеркәсібін, су ресурстарын, көлікті, ауыл шаруашылығын, қүрылысты, коммуналдық ... ... ... ... әлеуметтік қорғауды, шағын және орташа бизнесті дамыту жөніндегі жобалар кірді. Осыдан біз бағдарламаға ... ... ең ... ... ... ... ... және адам ресурстарын өрістетуге қатынасы бар екенін көреміз.
Соңғы жылдары Қазақстанға қанша қарыз тартылды десек, 1993 жылдан ... 1589,5 млн ... ... ... ... оның 1034,6 ... яғни 65 ... игеріліпті. Ал 1996-98 жылдары 1350 млн долларлық қарыз қаржысы тартылатын болды.
Қазір ең шетінді мәселе зейнетақы реформасы екені ... Бұл ... ... ... құны - 30 млн ... ... 25 млн долларын Азиялық даму банкісі береді. Бұл қаржы ғасыр ... ... ... ... ... ... зейнеткерлерді дербес компьютерлік тіркеуге жұмсалады. Осынау қарыз алу ... ... қол қою ... жылға жоспарланып отыр.
Ауыл шаруашылығы саласы да ақсап тұрғаны ел-жұртқа мәлім. Бұл салада жекешелендіруді ... ... ... құны - 50 млн доллар, оның 40 ... - ... даму ... ... ал ... 10 ... ... жағы қаржылайды. Осынау жоба Алматы және Ақмола облыстарында атқарылады. Жобаның мақсаты - жуық арада жекешелендірілген шаруашылықтарды қайта ұйымдастыруды тездету және ... ... ... арттыру.
Экологиялық апатқа ұшыраған Арал өңірін де қаржылау алдыңғы міндеттердің бірі болып отыр. Арал аймағын сауықтыру үшін 37,5 млн ... ... ... Бұл ... сумен қамтамасыз ету және санитарлау жобасының басты мақсаты - тұрғындардың денсаулығын жақсарту.
Білім беру жүйесі де қаржылық құйылымға зәру ... ... да 29,4 млн ... ... ... даму банкісінен бөлінетін болды. Сөйтіп орташа білім берудің сапасы жақсартылып, өтпелі кезең ... ... ... ... даярланатын болады. Әрі қарай студенттерді шет елдерде оқыту, жоғары оқу орындарын әдістемелік құрал ... ... ету ... қойылып отыр.
Сондай-ақ экономикамыздың басқа да аяларында да тың жобаларды игеру жүргізіледі. Бұл экономиканы жандандыруға ... ... ... Әсіресе шағын және орташа бизнесті көтеруге көп үміт артып отырмыз. ... ... ... есеп беру ... ... ... органдар қызметкерлерінің біліктілігін арттыру да күн тәртібінде.
Республика тәуелсіздігінің алғашқы жылдары ... ... ... өз ... ... ... ... болса, енді өз қажеттіліктеріміз бен мүмкіндіктерімізді саралап, демеушілерге жеткіземіз. Сонда ғана өзара түсіністік пен ... ... ... хақ. Демеушілер еліміздің мүддесімен санаса отырып көмек бергені лазым.
Қорыта айтқанда, сырттан қарыз алу, ... ... білу ... ... бір ізге түсіп келе жатқаны рас. Алайда, осынау ... ... ... да ... ала ... жөн. Әйтпесе келешек ұрпақты қарызға белшесінен батырғаннан ұтарымыз шамалы болатынын да ойлауымыз керек.
Ішкі ресурстарды тиімді пайдалану республикамыздың экономикалық саясатында ... роль ... Ішкі ... ресурстар болмаған күнде шетелдік капитал өндірісті жандандыруға, экономикалық реформаларды жаңа ... ... ... - ... инвестициялық саясат жүргізуге ықпал етеді.
Шетелдік барлық капиталды шартты ... үшке ... ... ... ... ресми көмек, тікелей шетелдік инвестиция, экспорттық несиелер.
Бүкіл ... ... ... инвестицияның неғурлым тиімді екендігін дәлелдеп отыр, өйткені үкіметтен қарыз туралы міндеттеме талап етілмейді. ... ... ... ... ... ... ... үшін жоғары дамыған инфрастурктура мен коммуникация жүйесі, ... ... ... ... ... жоқ және тез ... ... байланыссыз бұл міндеттер ұзақ мерзімге және төменгі процентпен берілетін ... ... ... ... ... берілетін ресми көмек қаржылық және техникалық көмек ... үзақ ... ... ... басы ... ... беріледі.
Бүгінгі күні Қазақстанға хапықаралық қаржы және экономика орталықтары, атап айтқанда - ... даму ... Азия даму ... ... ... және донорлық елдер үкіметтері -Жапония, АҚШ, Германия, Франция және т.б. қаржылық ... ... ... оты.
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында қаржылық көмек негізінен төлем балансын қолдауға, ұлттық валютаны ... ... 1996 жылы ... ... өткен Қазақстан бойынша донорлар тобының кезекті мәжілісінде тұңғыш рет 1996-98 жылдарға арналған мемлекеттік инвестициялық бағдар-ламаұсынылды. Бұл құжатты жасаудағы басты мақсат ... ... ... ... ... ... ... бастапуға тиісті бағыттары мен жобаларын көрсету болды.
Бағдарлама Экономика министрлігі мен Қаржы министрлігінін аталмыш комитетінің бірлесуімен әзірленді. Бағдарламаға қаржылық секторды, құқықтық ... ... және газ ... су ресурстарын, энергетика, транспорт, ауыл шаруашылығын, құрылысты, коммуналдық шаруашылықты, білім беру мен ... ... ... ... ... және орта ... ... дамытудың жобалары енгізілді. Бүлардың дені бірінші кезекте инфраструктураны, әлеуметтік қорғауды, адам ... ... ... ... Жақсы дамыған инфраструктура, әлеуметтік тұрақтылық пен нарықтық ... ... ... бар ... ... ... экономиканы көтеру мен шетелдік инвестицияны тартуда басты рөл атқарады.
Қазақстан Үкіметі бекіткен осы ... ... ... ... ... ... ... болып отыр. Осы құжатқа сай негізгі донорлармен ... ... ... және ... ... ... жобаларының көлемі белгіленеді.
1993 жылдан күні бүгінге дейін ... 1585,5 млн АҚШ ... ... ... келді, оның 1034,6 млн доллары игерілді. Жоғарыда айтылған 1996-98 жылдарға сәйкес ... ... ... ... 1350 млн АҚШ ... көлемінде қарыз берілуі тиіс.
Екі жақты және көпжақты негізде Қазақстанға ең ірі техникалық ... ... ... Біріккен Үлттар Үйымының дамыту Бағдарламасының қатысушылары, Халық-аралық даму банкісі, Еуропалық Одақ (ТАСИС бағдарламасы), Азия дамубанкісі, АҚШ, Жапония, ... ... ... ... табылады.
Техникалық көмек дегеніміз іс жүзінде техниканы интеллектуальдық меншік түрінде беру. Ол ... ... ... ... мен ... ... ... негіз жасауда кеңес көрсетуге, әлеуметтік және экологиялық бағдарламалар жасауға, ұлт мамандарын даярлауға, зерттеулер жүргізуге, ірі инвестициялық жобалардың техникалық-экономикалық ... ... жаңа ... ... ... жұмсалады.
Бүгінгі күні Үкіметіміз экономикалық реформалардың жаңа кезеңіндегі елдің қажеттілігі мен экономикалық қайта құрулардың негізгі ... ... ... ... ... ... ... сай техникалық әріптестіктің негізгі сферасы болып қаржы, ... пен ... ... ауыл ... ... денсаулық сақтау, білім беру, тұрғын үй құрылысы, мемлекеттік қызмет реформасы, адам ресурсын ... ... ... ... күрес белгіленді.
Республиканың техникалық көмекке қажеттілігіне орай 1996-98 жылдарға арналған бағдарламасы Токиода жоғары бағаланды.
Қазір Қазақстанда 286 млн АҚШ ... ... 143 ... көмек жобасы жүзеге асырылуда. Осының құрамында 1997 жылға жоспарланған салық жүйесінің, әлеуметтік қамсыздандырудың, зейнетақының, бағалы қағаздар рыногының, бухгалтерлік есептің, лизингтік ... ... ... ... және т.б. ... ... және ... негізді жасауға бағытталған техникалық көмек жалғаса бермек.
Транспорт пен ... ... ... ... әріптестіктің негізгі үлесі инвестициялық жобалардың техникалық-экономикалық негізін, экономиканың аталмыш салаларын халықаралық стандарт деңгейіне жеткізу үшін ұсыныс жасауға кетуде.
Ел экономикасының негізгі және ... ... ... - ауыл шаруашылығы. Сондықтан донорлардың осы салаға берген көмектерін өтемөте бағалау ... Бұл ... ... ... 14 жобасы іске асуда. Олардың негізгілері мыналар: ауыл шаруашылығының сала ішілік қайта құрылуы, шаруа қожалықтарыныңтиімді қызмет етуі үшін ұсыныстар жасау, ... ... ... және ... ... енгізу, жаңа экономикалық жағдайда жұмыс істейтін ауыл шаруашылығы мамандарындаярлау және т.б. сала ... ... ... А. Курс предпринимательства. М., 1993, с. 28.
Мемлекеттік меншік объектілерін жекешелендіру мен монополиясыздандыру процестеріндегі техникалық көмек ірі ... ірі ... ... ... ... монополистік қайраткерлікті шектеп, адал бәсекелестікті дамыту үшін консалтингілік қызмет көрсетуге бағытталған.
Донорлар міндетті медициналық қамсыздандыру мен медицинаны жаңа экономикалық қатынастарға ... ... адам ... дамытуға үлкен көмек көрсетуде.
Білім беру саласында бүл көмек кәсіптік оқытудың жүйесін реформалауға бағытталып, жоғары оқу ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Жоғары оқу орындары мен мектептердің методикалық және техникалық жабдыкталуы жақсартылады.
Экология саласында техникалық көмек жобалары ... ... ... мен ... ... тұрғын халыққа тигізер зардабын зерттеп, жою бағытында жасалады.
Тәуелсіздіктің ... ... ... ... ... ... ... донорлардың өз ұсыныстары бойынша келіп отырды. Сондықтан оны ... ... ... де ... Қазір біздің комитетіміз сыртқы көмекті бір арнаға түсірді. Донорлар біздің еліміздің мүддесін басшылыққа ала отырып жұмыс істейді.
Біз көбіне ... ... ... өз ... сай ... қадағалаймыз. Бұл үйлестіру сыртқы көмектің өз мезгілінде келіпжетуі мен оны ... ... ... ... ... да біздін қызметімізде бір донорды екінші донордың қайталауы болып көргенемес. Алайда, елімізді ... даму ... ... ... ... ... бақылау мен қадағалауды назардан бір сәтте тыс қалдырмау қажет. Ол үшін ... ... ... ... ... керек. Ол жылына төрт-бес рет өткізілуге тиіс. Кездесулер сыртқы техникалық және ... ... ... ... қалай жұмсау тақырыбына араналады.
Осы жұмыстармен негізінен біздің комитет айналысса да, біз ... ... ... министрліктер мен ведомстволарға бере бастадық. Сөйтіп жобаларды жүзеге асыру топтары жақсы жұмыс істеуде.
Біздің бір проблемамыз - халықаралық ... және ... ... ... ... ... жетіспеуі.
Комитетіміздегі қызметкерлер саны аз. Жұмысымыз көбейе түссе де, қызметкерлеріміз сол деңгейде. Біздің бір ... ... ... жұмыс істесе, донор тобының төрт-бес адамы бір жобамен айналысады. Бірақ аз болсақ та, донорлар талабына сай ... ... ... ... ... ... ... еліміздін дербесте, бай болатынына сенеді.
ҚОРТЫНДЫ
Қазақстанның үлттық есептеу агенттігінің дерегі бойынша ... және іске ... ... оның ... ... ... жүмсалған капиталдың қаражат мөлшері 1995-1997 жылдары іс жүзінде ... жоқ және ... көп сома 296 млрд ... ... ... шамамен 80 проценті энергетика, түсті және қара металлургия және басқа қаржы көп талап ететін ... ... ... ... Аяқталмаған қүрылыстарды шаруашылық айналымға енгізу - республика экономикасының қауіпсіздігін нығайтудағы аса ауқымды және жауапты мәселе.
Бағдарлама Экономика ... мен ... ... ... комитетінің бірлесуімен әзірленді. Бағдарламаға қаржылық секторды, құқықтық реформаны, мұнай және газ өнеркәсібін, су ресурстарын, энергетика, транспорт, ауыл шаруашылығын, құрылысты, коммуналдық ... ... беру мен ... ... ... ... шағын және орта бизнесті қолдауды дамытудың жобалары енгізілді. Бүлардың дені бірінші кезекте ... ... ... адам ... ... ... барлар. Жақсы дамыған инфраструктура, әлеуметтік тұрақтылық пен нарықтық экономика шарттарына дайындығы бар ... ... ... ... ... мен шетелдік инвестицияны тартуда басты рөл атқарады.
Экологиялық апатқа ұшыраған Арал өңірін де қаржылау алдыңғы міндеттердің бірі ... ... Арал ... ... үшін 37,5 млн ... жұмсау көзделінуде. Бұл өңірді сумен қамтамасыз ету және санитарлау жобасының басты мақсаты - тұрғындардың денсаулығын жақсарту.
Білім беру ... де ... ... зәру ... Бұған да 29,4 млн долларлық қарыз Азиялық даму банкісінен бөлінетін болды. Сөйтіп орташа білім берудің сапасы жақсартылып, өтпелі кезең экономикасының ... ... ... ... ... Әрі ... студенттерді шет елдерде оқыту, жоғары оқу орындарын әдістемелік құрал жабдықтармен қамтамасыз ету жолға қойылып отыр.
Экономиканы дамытуда ішкі рыноктың ... ... зор. ... оның ... ... ... үшін, өз елімізде сапалы тауарлар шығарып, оны шетелдік тауарлармен бәсекелестік дәрежесіне дейін ... ... Бұл ... ... ... – отандық тауарлардың сапасын жаңартып ғана қоймай, оларды ... ... ... ... бағасын төмендету. Егер отандық тауар өзіне аттас шетелдік тауарларынан арзан болып, сапасы сондай болса, халықтың ... ... ... ... ... ... ... оған жарнама жасауда артықшылық (приоритет) шетелдік емес, отандық тауарға жасалуы керек.
Инвестиция – ... ... ... ... Әлемдегі дамыған елдердің экономикасының жоғарлауы мен дамуындағы ... ... ... ... ... ... ... Дүние жүзінде жыл сайын ұсынылатын инвестициялардың көлемі 1,5 трлн. доллар шамасында болса, сұраныс одан әлдеқайда көп. ... ... ... рөлі ... деп ... ... ... нарықтық экономикаға аяқ басқалы еліміздің экономикасы жағымды жақтарынан көрінуде. Еліміз қазбалы байлықтардың байлығының арқасында әлемдік аренаға шығуда. Елімізге шетел ... ... ... ... соның жағымды, пайдалы жақтары деп түсінуіміз керек. Шетелдік инвестициялар арқылы еліміздің экономикасын, соның ішінде шығын және орта ... ... ... ... ... ... қолдау көрсетуіміз керек.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Закон Республики Казахстан "О государственной поддержке прямых инвестиций". - ... ... ... ... "Об ... ... ... 1994 г. (с изменениями и дополнениями от 15.10.95 г.. 15.07.96 г„02.0б.97 Г» 11.07.97 г, 16.07.97 г.).
Закон РК "О ... ... и ... в ... РК "Об ... ... от 16 июня 1998 г. - Каз. правда, 18 июля 1998 г.
Назарбаев Н.А. Казахстан-2030. Процветание, безопасность и улучшение благосостояния всех ... ... ... ... ... Каз. ... 11 ... 1998 г.
Послание Президента страны к народу Казахстана. Стратегия "Казахстан-2030".
Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу Закона "Об ... ... ... ... ... для привлечения прямых отечественных и иностранных инвестиций" от 15 декабря 2003.
Журнал «АльПари», 2001, №4
Инвестиционный климат в РК / ... – 1999 ... К. ... РК об инвестиционной деятельности. / Деловая неделя. – 1996. 6-13 сентября.
Комаров В. инвестиционная политика. / Финансы ... – 1996. - ... М.Т., ... Т.И. ... ... и инвестиции: вопросы теории, практики привлечения и использования. - А: Фоксиформ. – 1997. 291 ... С.Ю., ... Ю.М. Об ... ... ... ... // Бух.учет. – 1996. - №2
Развитие и координация инвестиционной деятельности в СНГ ... и ... – 1998. №5., С. ... ... за 2003 год. ... по статистики РК. Алматы - 2004.
31

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы шетел инвестицияларды басқару41 бет
Қазақстан Республикасындағы шетел инвестицияларды басқару жайлы38 бет
Қазақстан Республикасындағы шетел инвестициялардың нормалары мен инвестициялық климат11 бет
Қазақстан Республикасындағы инвестициялық саясатты талдау36 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ел экономикасындағы шетелдiк инвестициялар мен компаниялар17 бет
Инвестициялық пай қорлары: отандық және шетел тәжірибесі25 бет
Инвестицияның экономикадағы рөлi және шетелдік инвестициялар18 бет
Салықтар және салық жүйесі. Қазақстандағы шетел инвестициясын пайдалану саясаты27 бет
Шетел инвестициялары мен жоғары технологияларды селективті жұмылдыру40 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь