Банктің жеке капиталын қалыптастыру және оның қаржылық тұрақтылығын қамтамсыз ету туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3


1 БАНКТІҢ ЖЕКЕ КАПИТАЛЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ҚАМТАМСЫЗ ЕТУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Банктік капиталдың жалпы сипаттамасы және оның құрылымы ... ... ... ..5
1.2 Банктің капиталы және оның құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.3 Банктердің жеке капиталының қаржылық тұрақтылығын
қамтамасыз етудің әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ЖЕКЕ КАПИТАЛДАРЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ҚОЛДАНЫЛУЫН ТАЛДАУ
2.1 Банктердің қаржылық жағдайы мен жеке капиталдарын
қалыптастыруын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
2.2 «Қазақстан Халық Банкі» АҚ мәліметтерінің негізінде банктің
жеке капиталын қалыптастыру қызметтерінің көрсеткіштерін
талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
3 МЕНШІКТІ КАПИТАЛДЫҢ МАҢЫЗЫ, ОРЫНДАЙТЫН
ФУНКЦИЯЛАРЫ МЕН ҚҰРУ ТӘРТІБІ
3.1 Банктің меншікті капиталының құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
3.2 Банктің меншікті капиталы мен оның қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44
3.3 Банктің жарғылық капиталының құру тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .47
3.4 Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 52
4 БАНКТІҢ МЕНШІКТІ КАПИТАЛЫМЕН ЖҮРГІЗІЛЕТІН
ОПЕРАЦИЯЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ЕСЕБІ
4.1 Банктің жарғылық капиталының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .59
4.2 Банк акционерлерінен сатып алынған акциялардың есебі ... ... ... ... ... ..61
4.3 Банк акционерлеріне дивиденттерді төлеу тәртібі және
оның есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...63
5 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ЖЕКЕ КАПИТАЛЫН БАСҚАРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ ДАМУ БОЛАШАҒЫ
5.1 Екiншi деңгейлi банктердегi тәуекелдерді ағымды талдау
әдiстерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .66
5.2 Банктің жеке капиталын қолдануда тәуекелді кешенді бағалаудың
даму болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 78
5.3 Бизнес.жоспар: “Банктің нарқты кластерлік талдау ... ... ... ... ... ... ... ... 86

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..91

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...94
Ел Президенті Н.Ә. Назарбаев жыл сайынғы Қазақстан халқына Жолдауында “ Бізге экономи¬каның барлық деңгейінде – бүгінгі де, сол секілді ықтимал мүмкін болатын нақты да перспективалы бәсекелестік артықшы¬лықтарымызды қажеттілікпен әрі сараптылықпен анықтауға және пайдалануға тура келеді”,- деп атап өткендей, экономиканың банк секторының даму кезеңінде қаржы-несие құралдарының кешенін орынды қолдануынан олардың өздерінің өміршеңдігі, ақша рыногындағы операцияларды жүргізу нәтежиесінде табыс ала білу мүмкіндігі, немесе керісінше капиталын жоғалту және банкроттыққа ұшырау тәуекел деңгейіне тікелей байланысты. Егер банк менеджерлері банк тұрақтылығын бақылайтын болса: оларға банктің төлем жасауға қабілетсіздігін уайымдауға болады. Сондықтан олар үшін бірінші орында сенімділік, табыстылық және тәуекелді ең төменгі шегінде жеткізудің проблемасы тұр.
Банк тиімділігі мен оның сенімділігіне, табыстылығына, үлкен әсерін тигізетін болғандықтан біз әлемдік тәжірибедегі қазіргі кезде оларды бағалау әдістерін оқып білуіміз және осы алған тәжірибені еліміздің банк тәжірибесіне енгізуіміз абзал. Тақырыптың тағы бір маңыздылығы қарастырылып отырған банктің жеке капиталының қаржылық тұрақтылық мәселелері, басқару әдістері, Қазақстанның банк жүйесінің дамуымен байланысты сұрақтарды зерттеудің жаңа бағыттары болып табылатындығында.
Факторлық талдау негізінде банктің жеке капиталының қаржылық тұрақтылығының банк қызметіне әсерін зерттеу үшін біз әлемдік тәжірибеге үлкен көңіл аударып отырмыз және соның көмегі арқылы Қазақстанда қолдануға тиімді де пайдалы банк қызметіне жағдайларды анықтап, тәуекелден «қорғану» әдістерін саралап отырмыз.Осы кешегі күнге дейін отандық банктер үшін банк тұрақтылығына әсер ететін басты проблема болып алынған несиелерді қайтармау проблемасы қаралып келді. Бұл мәселені реттеуге Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің пруденциялдық нормативтері бағытталған.
Бүгінде өзінің маңыздылығын жоғалтпай, бұл проблеманың орнын басқа проблема алды- ол активтер көлемінің жеткіліктілігі.
Өзіміздің отандық банктер әлемдік банк тәжірибесінде бар барлық проблемалармен кездесті деуге болмайды, бірақ олардың саны өсіп барады, ал бұл проблема Қазақстандық банктер үшін жаңа болып есептелінеді, сондықтан бұл тұрғыда қандай да бір терең зерттеулер жүргізілген жоқ. Осы орайда банктің жеке капиталының қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету саласындағы зерттеулер, Қазақстанның банк жүйесін реформалаудағы ең түйінді мәселе болып отыр.
1. Н.А. Назарбаев “Қазақстан халқына Жолдауы» // Егемен Қазақстан 28.02.2009.
2. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк туралы» ҚР Заңы (28.02.2008жылы өзгертулер мен енгізулері қосымша) 1995 жыл 30 наурыз.
3. «Қаржы нарығы және қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу және қадағалау туралы» ҚР Заңы №474 –II 2004 жыл 4 шілде.
4. «Қаржы лизингі туралы»ҚР Заңы №78-П 2000 жыл 5 шілде.
5. «Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрылыс жинақтары туралы» Заңы №110-П 2000 жыл 7 желтоқсан.
6. «Қазақстан Республикасында несиелік бюро және несиелік тарихты құру туралы» ҚР Заңы №573-П 2005 жыл 6 шілде.
7. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатының негізгі бағыттары туралы» ҚР Заңы №20 2007 жыл 11 наурыз.
8. «Қазақстан Республикасының банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы №2444 1995 жыл 31 тамыз.
9. Аллахвердян Д.А. Финансово-кредитный механизм развитого социализма- М.: Финансы, 2001.
10. Ачкасов А.И. Активные операции коммерческих банков – М.: Консолтбанкир, 2006.
11. Банки на развивающихся рынках. Укрепление руководства и повышение чувствительности к переменам. 2 том/ Д.Мак Нотон и др. – М.: Финансы и статистика, 2007.
12. Лаврушин О.И. Банковские операции- М.: Инфро,2006.
13. Банковский портфель – 1. Книга банкира. Книга клиента. Книга инвестора/ О.Н. Антипова және басқалары – М.: Соминтэк, 2006.
14. Банковский портфель – 1. Книга менеджера. Книга банковского финансиста. Книга банковского юриста/ О.Н. Антипова, Г.М. Антонов және басқалары – М.: Соминтэк, 2001. Лаврушин О.И. Банковское дело– М.: БиБНКЦ, 2006.
15. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы. 2-шi басылым, - Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 272 б.
16. Миржакыпова С.Т. “Банковский учет в РК” Часть1 г.Алматы, Экономика 2002г.
17. Колесникова В.И, Кроливецкая Л..П. Банковское дело– М.: Финансы и статистика, 2006.
18. Белоглазова Г.Н. Коммерческие банки в условиях формирования рынка- Л.: ЛФЭИ, 2001.
19. Белугин М.И. Сберегательное дело. Есептік-несие техникумдарына арналған оқулық - М.: Финансы и статистика, 2006.
20. Бор М.З., Пятелко В.В. Стратегическое управление банковской деятельностью.-М.: Приор, 2006.
21. Бухвальд Б.Р. Техника банковского дела-М.: ДИС, 2007.
22. Василишен Н.И. Регулирование деятельности коммерческого банка-М.: Финансист информ, 2007.
23. Гамидов Г.М. Банковское и кредитное дело – М.: ЮНИТИ, 2007.
24. Деятельность банков: современный опыт США – М.:Экономист, 2007.
25. Долан Э.Дж., Кэмпбел К.Дж. Деньги, банковское дело и денежно-кредитная политика, ағылшын тілінен аудармасы.- СПб, 2001.
26. Котлер Ф. Основы маркетинга- М.: Прогресс, 2006.
27. Льюис К.Ф. Методы прогнозирования экономических показателей. – М.: Финансы и статистика, 2008 .
28. Мамонова И.Д. Банк и платежная дисциплина. – М.. финансы и статистика, 2008.
29. Маркова О.М. Коммерческие банки и их операции. – М.: Банки и биржи:ЮНИТИ, 2008.
30. Нуреев Р.М. Деньги, банки и денежно-кредитная политика. – М.: Финстат информ, 2008 ж.
31. Лаврушин О.И. Основы банковского менеджмента-М.: Инфра- М, 2006.
32. Озиус М.П. Пужном Б.Б. Банковское дело и финансовое управление рисками-Вашингтон, 2006.
33. Рид Э, Коттер Р, Гилл Э. Смит Р. Коммерческие банки-М.: Космополис, 2008.
34. Сайденов А. Три уровня и три источника кредитования бизнеса.//Казахстанская правда. – Астана, 2008. С.4.
35. Сейтбеков А. Виды и типы кредитов в банковском секторе Казахстана.//Саясат. -.2004. - № 3. – С.50-52.
36. Тихомирова Е.В. Кредитные операции коммерческих банков.//Деньги и кредит. – 2004. - № 9. – С.39-46.
37. Штырова И.А. Управление кредитным риском.//Банковские услуги. – 2004. - № 6-7. – С.42-48.
38. Кубаев К.Е. Проблемы развития корпоративного управления В РК. //Банки Казахстана. №2, 2008год.
39. Лисак Б.И. Банковский бенчмаркинг как метод внедрения эффективных моделей бизнес - процессов // Банки Казахстана, №3, 2008.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
............................................................................
.....................................3
1. Банктің жеке капиталын қалыптастыру жӘне оның қаржылық тұрақтылығын
қамтамсыз етудің ... ... ... ... жалпы сипаттамасы және оның құрылымы..............5
2. ... ... және ... ... жеке ... ... тұрақтылығын
қамтамасыз ... ... ... ЖЕКЕ КАПИТАЛДАРЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ҚОЛДАНЫЛУЫН
ТАЛДАУ
2.1 ... ... ... мен жеке ... «Қазақстан Халық Банкі» АҚ мәліметтерінің негізінде банктің
жеке капиталын қалыптастыру қызметтерінің көрсеткіштерін
талдау......................................................................
..........................................31
3. МЕНШІКТІ КАПИТАЛДЫҢ МАҢЫЗЫ, ... МЕН ҚҰРУ ... ... ... ... Банктің ... ... мен ... ... жарғылық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ЕСЕБІ
1. ... ... ... Банк ... ... ... акциялардың
есебі......................61
3. Банк акционерлеріне дивиденттерді ... ... ... КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ЖЕКЕ КАПИТАЛЫН БАСҚАРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ ДАМУ БОЛАШАҒЫ
1. Екiншi деңгейлi банктердегi тәуекелдерді ағымды талдау
әдiстерi.................................................................
............................................66
2. ... жеке ... ... ... ... ... Бизнес-жоспар: ... ... ... ... ... Президенті Н.Ә. Назарбаев жыл сайынғы ... ...... ... ... ...... де, сол секілді
ықтимал мүмкін болатын нақты да ... ... ... әрі ... ... ... тура келеді”,- деп атап өткендей, экономиканың банк секторының
даму кезеңінде қаржы-несие құралдарының кешенін ... ... ... ... ақша ... операцияларды жүргізу нәтежиесінде
табыс ала білу мүмкіндігі, ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне тікелей байланысты. Егер банк
менеджерлері банк тұрақтылығын бақылайтын болса: ... ... ... ... ... болады. Сондықтан олар үшін бірінші
орында ... ... және ... ең ... шегінде жеткізудің
проблемасы тұр.
Банк тиімділігі мен оның сенімділігіне, табыстылығына, үлкен ... ... біз ... ... ... ... оларды
бағалау әдістерін оқып білуіміз және осы алған тәжірибені еліміздің банк
тәжірибесіне енгізуіміз ... ... тағы бір ... ... ... жеке ... ... тұрақтылық
мәселелері, басқару әдістері, Қазақстанның банк ... ... ... зерттеудің жаңа бағыттары болып табылатындығында.
Факторлық талдау негізінде ... жеке ... ... банк ... ... зерттеу үшін біз әлемдік тәжірибеге
үлкен көңіл ... ... және ... көмегі арқылы Қазақстанда қолдануға
тиімді де пайдалы банк қызметіне жағдайларды ... ... ... саралап отырмыз.Осы кешегі күнге дейін отандық банктер үшін банк
тұрақтылығына әсер ететін басты проблема болып ... ... ... ... ... Бұл мәселені реттеуге Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкінің пруденциялдық нормативтері бағытталған.
Бүгінде өзінің ... ... бұл ... ... ... алды- ол активтер көлемінің жеткіліктілігі.
Өзіміздің отандық банктер әлемдік банк ... бар ... ... ... болмайды, бірақ олардың саны ... ал бұл ... ... ... үшін жаңа болып есептелінеді,
сондықтан бұл тұрғыда қандай да бір ... ... ... жоқ. ... ... жеке капиталының қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ... банк ... ... ең ... ... отыр. Барлық аталған өзекті мәселелер және себептер осы диплом
жұмысының тақырыбын таңдауға, оның мақсаттары мен ... ... ... ... тигізді.
Нарық жағдайында кәсіпорынның өміршеңдігінің кепілі мен жай-күйінің
орнықтылығының негізі оның қаржы ... ... ... Ол ... ... н орын ... ... қолданып, тиімді пайдалану жолымен
өнімді өндіру мен ... ... ... ... ете ... ... ... жағдайын көрсетеді.
Банктің жеке капиталының қаржылық тұрақтылығын бағалау, объективті,
ғылыми негізделген және ... ... ... ... қаржылық
шешімдер қабылдау үшін оның қаржылық жағдайын талдау қажет. Тек ... ... ... ... ғана оның ... ... ... банктің жеке
капиталының қаржылық тұрақтылығын нығайту немесе ... және ... ... ... ... басқару шешімдерін қабылдау
үшін, басшылыққа нақты ұсыныстар беруге болады.
Сондықтан менің дипломдық жұмысымның мақсаты – ... ... ... ... және оның даму ... ... ... кіріспе, үш бөлім және қорытынды мен қолданылған әдебиеттер
тізімінен тұрады.
1Банктің жеке ... ... жӘне оның ... ... етудің теориялық негіздері
1.1 Банктік капиталдың жалпы сипаттамасы және оның құрылымы
Капиталдың толық мәні, оның міндетті қызметінен көрінеді. Экономисттердің
көпшілігі банк ... екі ... ... ... ... бөлу
және бақылау. Бұл екі қызмет өзара ... ... ... жасайды.
Бөлу қызметінің көмегімен алғашқы қор құрылуына ... ... ... есебінен құралады, жалпы ішкі қызмет құны
көрсетіліп ... ... ... ... бөлу ... баға ... ... қызмет ұсынушылардың, банктердің, мекемелердің және
мемлекеттің тілектерін мүдделерін толық қамтамасыз етіп қолайлы ... ақша ... ... банк ... ... ... Банк
заңға сәйкес өз жарғылық қорын құрады.
Жарғылық қор – банктің алғашқы негізгі жеке қаражат көзі болып табылады.
Ол негізгі және ... ... ... Олар өз ... ... ... емес активтерді, айналым қорларын иеленуге
жұмсалады.
Банктің ақша қорларының қатарына ... ... ... Ол ... қорды
қайта бағалау нәтижесінде мүлік құнының өсіміне эмисиялық түсімдердің
(акцияның сатылу ... ... ... ... банктік қызмет
мақсатқа қайтарымсыз берілген ақшалай және материалдық құндылықтар есебімен
құралады. Бұл капиталды түпкілікті ... ... ... мүлік бағасының
төмендеген соммасының орнын ... ... ... мен ... беру ... пайда болу шығынды өтеуге есепті кезеңдегі банк
қызметінің нәтижесі бойынша болған шығындарды табуға пайдаланылады.
Банктің ... ... ... мен ... ... ... ... Салық төленгеннен кейін банк қарамағында ... ... ... ... қоры мен ... ... ... капитал – бұл банктің ақша қоры. Оның қалыптасу көзі болып
банктің өз меншігіндегі қалған табысы ... ... Ол есеп ... ... ... ... яғни есепті жылдың шығындарын
жабуға,төлеуге жұмсалады.
Бұл резервтік капиталдың болуы банктің ... ... ... етеді. Резервтік қордың ақшалай қаражатының ... ... ... ... ... ... қайта сатып алу қоры,
кейінге қалдырылған қор және т.б. акционерлік ... ... ... ... ... өтеу үшін ... қоры – банк қызметінің дамуына арналған ақша ресурстары. Бұл қор
банк ... ... ... ... өндірісті дамытуға, сондай-ақ табыс
алу үшін қаржылық салымдарды салу және пайдаланумен байланысты.
Тұтыну қоры - ... ... ... ... емес ... ... компенсация түріндегі төлемдерге және т.б.
мақсаттарға бағытталған ақша ... қоры - өз ... ... ... және валюталық түсімді
алатын банктерде қалыптасады.
Банктің қаржы ресурсы – бұл жеке ақша табыстарының жиынтығы және ... ... Олар ... ... ... ... ... байланысты шыққан шығындар мен ағымдық шығындарды қаржыландыруға
арналған.
Капитал сияқты түсінікті бөліп көрсету керек. Капитал ... ... ... ... және ... салынған қаржы ресурстарының бір
бөлігі. Басқа сөзбен айтқанда, капитал ... ... ... ... ... ... ... өзінің пайда болуында жеке және әр түрлі жағдайда
тартылған болып бөлінеді.
Жеке ресурсы құрамына табыс және амортизациялық ... ... ... ... ... банк ... бәрі толық банктің өз ... Оның бір ... ... және ... да ... түрінде бюджетке
түседі. Ал одан қалған банк меншігіндегі табыс басқарма шешімімен жинақтау
және тұтыну мақсаттарына бөлінеді. Жинақтауға ... ... ... және банк ... ... ... Тұтынуға бағытталған
табыс әлеуметтік мәселелерді шешу үшін пайдаланылады.
Амортизациялық аударымдар дегеніміз – негізгі өндірістік құралдардың және
материалдық емес активтердің тозуының ақшалай ... ... Ол екі ... не ... ... ол ... жеке құнына кіреді және қызметті
өткізуден түскен түсім банктің есеп айырысу шотында жай ... ... ... ... ... айналады.
Тартылған немесе сыртқы қаржы ресурстарының қалыптасу көзі жеке заемдық
және бюджеттен бөлінетін қаржы түрінде ... Бұл бөлу ... ... қамтамасыз етіледі. Егер ... ... ақша ... ... ... салған болса, онда бұл салым тартылған ... ... ... ... капитал – бұл табыс алу немесе банкті ... ... ... ... капиталына салынған капитал.
Ссудалық капитал – банктің банктік несие түрінде жеке басқа банктерден
вексель, ... займ ... ... пайдалануға, түрлі мерзімде
берілетін, төленетін, қайтарылатын капитал.
Бюджеттен бөлінетін қаржы – қайтарылатын және ... ... ... Бұл ... ... мемлекеттік тапсырыстарды қаржыландыруға
инвестициялық бағдарламаларды немесе қызметті ұсынуда ... ... бар ... мемлекет тарапынан қысқа ... ... ... жеке ... өндірістік және инвестициялық қызмет ... Олар ... ... ... ... және тек ... ... есеп шотқа немесе банк кассасына түседі. Банк өзінің қаржы
тұрақтылығын және ... ... ... ... ете ... ... ... уақыт ішінде және қызмет түрлеріне байланысты бөледі.
Бұл процестердің шиеленісуі оның қаржылық жұмысының ... ... ... ... ... ... қаржысын ұйымдастыру бөлігі бір принциптер негізінде құрылады
шаруашылық дербестік, өзін - өзі қаржыландыру, ... ... ... ... ... резервтердің қалыптасуы.
Шаруашылық дербестік принципі – банк өзі ... ... ... ... тәуелсіз өзінің экономикалық қызметін, ... ... ақша ... ... ... ... ... – банктерге жаңа
салаларды іздеуге, капиталын салуға, тұтынушы сұранысын қанағаттандыратын
жаңа өндірісті ынталандырады.
Бірақ банк ... ... ... алды ... ... ... банк қызметінің кейбір жақтарын анықтайды. Мысалы: ... ... ... ... және ... тыс ... арасында заңдармен
реттеледі/4/.
Өзін - өзі қаржыландыру принципі – қызметті ұсыну мен өткізу шығындарының
орнын толтырады. Жеке ақша қаражаты ... ... ... ... ... жағдайда ғана банктік немесе коммерциялық несиені ... ... ... ... ... деңгейде өзін-өзі қаржыландыратын
банктердің жеке ресурсының ... ... ... асады. Бірақ
банктің ақша қаражатының жалпы көлемі нақты ... ... ... ... болып табылады.
Қазіргі кезде бұл принципті барлық банктер мен ... ... ... ... ... ... салаларындағы банктік ұйымның қызмет
көрсетуі объективтілік себепке ... олар ... ... ете ... ... жеке банктер: қалалық жолаушы тасымалдау
транспорты, тұрғын үй коммуналдық шаруашылығы, ауыл ... ... ... ... банктер бюджеттен бөлінетін қаржыны әртүрлі
жағдайда ... ... ... – ол ... қызметтің нәтижесін
және жауапкершілік жүйесін ... Бұл ... ... ... оның ... жұмысшыларына әр түрлі құрылады.
Қызмет нәтижесіне қызығушылық принципінің объективтілік қажеттілігі.
Кәсіпкерлік қызметтің негізгі қызметі табыс алумен ... ... ... ... бұл тең дәрежеде банктің жұмысшыларына,
банктің ... және ... де тән. Бұл ... ... ... деңгейінде еңбек ақы төлеу қорынан немесе табыстан жұмысшыларға
лайықты еңбекақы қамтамасыз ... ... ол ... түрінде, жыл нәтижесі
бойынша істелген жұмысқа сый ету, көп ... ... ... үлесін,
материалдық көмек ретінде төлемдер төлеу керек. Бұл принцип мемлекеттің
салық саясатын және ... ... ... таза табысты тұтыну
қоры, жинақтау қорына ... ... ... ... іске асуы ... ... ... тиімді қызметімен қамтамасыз етіледі.
Қаржылық резервтердің қалыптасу принципі – кәсіпкерлік қызмет иелерінің
қаржы қорын ... ... ... ... ол ... ... болатын тәуекелде кездесуі мүмкін. Нарықтық экономикада тәуекел
жауапкершілігі тікелей ... ... ... ... Олар ... шешім қабылдайды, және зерттеліп ... ... ... ақшалай қаржыны тәуекелмен қайтармауды іске асырады. Банктің қаржы
салымы тәуекелі тағы да ... ... ... ... ... ... салынған капиталдан көбірек табыс түсетін салалардан
да алына байланысты. Осыдан өндіріс бағдарламасын дайындауда ... орын алуы ... ... ... ... ... жеке ... қорлары
салықтарды және басқа бюджетке міндетті төлемдерді төлегеннен кейін ... ... ... ... ... ақша ... ... тәртіпте сақтау
орнында олар табыс әкеледі және керек ... тез ... ... ... банктер бiр жағынан, шаруашылық субъектiлердiң уақытша бос
ақшалай қаражаттарын тартатын болса, екiншi ... бұл ... ... мен ... әр ... ... ... мекеме. Коммерциялық ... ... ... оның ... ... асырылуы үшiн қажеттi банк
ресурстары жинақталады.
Банк операцияларын жүзеге асыру банктiң ... ... ... Банк
қызметiн клиент мүддесi үшiн белгiлi бiр ... ... ... ... Кез ... банк ... негiзiнде клиенттiң қандай да
болмасын қажеттiлігiн қанағаттандыруы жатады.
Екінші деңгейлі банктердiң осы операцияларын топтастыра ... ... ... ... анықтауға болады: уақытша бос қаржыларды,
жинақтарды шоғырландыру (депозиттiк операциялар); экономика мен ... ... ... ... несие ақшаларын шығару; нақты
ақшасыз есеп айырысуларды ұйымдастыру және ... ... ... ... да ... қызметтерiн көрсету.
Бүгінгi таңда әмбебап сипаттағы екінші ... ... ... ... қамтитын қызмет түрлерiн жүргiзедi. ... ... ... ... есеп ... операцияларының барлық
түрлерiмен айналысады.
Негiзгi дәстүрлi қызмет түрлерiне ... ... ... келе жатқан
салымдарды тарту мен несие беру операциялары жатады. Осы қызмет түрлерiнен
сыйақы (мүдде) ... ... ... ... алып ... ... капиталы және оның құрылымы
Екiншi деңгейлi банктердiң жеке капиталының рөлi мен ... ... ... ... және ... қарағанда ерекшелiктерге
ие.
Банктiң капиталы банктiң тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ... ... ... жеке капитал көмегiмен банк ... ... ... жер, ... ... ... және т.б. шығындар жабылады. Себебi, жеке капиталсыз банктiң
қызметiн бастау мүмкiн ... Осы жеке ... ... банкте қажеттi
резервтер құрылады. Сонымен қатар, ... ... ұзақ ... ... ... көзi болып табылады.
Жеке және тартылған екiншi деңгейлi банктiң ресурстары Ұлттық банкте
ашылатын корреспонденттiк ... ... Бұл ... шот, сондықтан да
дебетi бойынша ресурстар, ал кредитi бойынша ... ... ... ... ... ... ... бос резервiнiң мөлшерiн көрсетедi.
Банктiң бос резервiнiң мөлшерi активтi ... ... ... ... ... Осы бос ... сомасы қаншалықты жоғары
болса, банктiң тұрақтылығы соғұрлым жоғары, бiрақ пайдасы төмен болады.
Керiсiнше, егер бос жатқан ... ... аз ... онда ... пайдасы жоғары келедi. Сондықтан да, әрбiр екiншi деңгейлi ... ... ... ... үнемi ықшамдауға ұмтылады.
Банктiң капиталы – банктiң қаржылық ... ... ... ... ... ету үшiн ... ... әр түрлi қорлары
мен сол сияқты ағымдағы ... ... ... және ... ... ... болып табылады.
Банктiң жеке капиталының құрылымы бiрдей ... ... ... әсер ... ... факторларға, атап айтсақ, активтер ... жеке ... ... ... ... мақсатына және банк саясатына
байланысты жыл бойына өзгерiп отырады.
Сонымен, қазiргi екiншi ... ... жеке ... мынадай баптар
құрайды (сурет 1):
жарғылық капитал;
резервтiк капитал;
қосымша капиталдар;
банк операциялары бойынша тәуекелдердi төмендету мақсатында ... ... банк ... ... ... банктiң заңды тұлға ретiнде мiндеттi түрде
құрылуын және өмiр сүруiнiң ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкiнiң пруденциялдық
нормативтерiмен ... ... ... ... ... оның
құрылтайшыларының қосқан жарналары немесе пайлары сомасынан тұрады.
Қазақстанда екiншi деңгейлi ... ... екi ... ... ... банк формасында;
пай қосу арқылы, яғни жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiк нысанында.
Пай қосу арқылы құрылған банктiң жарғылық ... ... ... ... пайшыларының жарнасынан құралып, олар қосқан жарналары
көлемiнде жауапты болып саналады. ... ... ... ... тек қана пай ... қосымша қосқан жарналары және пай
қосушылардың санының өсуi есебiнен ... ... ... ... ... жарғылық капиталын ұлғайту үшiн қосымша ... сол ... ... ... ... ... өсiредi.
Сурет 1- Банктің жеке капиталының құрылымы
Ескерту: теориялық негізде автормен құрастырылған
Жеке капиталдың құрамдас ... - ... ... ... ... ... есебiнен құрылған банктiң жарғылық капиталын ... ... деп ... ... ... көлемi акцияны
ұстаушылар - акционерлер қосқан жарналардан ... ... ... - ... ... капиталына үлес қосқандығын куәландыратын,
дивиденд алуға және ... ... iсiне ... ... беретiн бағалы
қағаз.
Акционерлiк капиталдың құрылымы әр ... әр ... ... ... ... ... ... бөлiнеді:
а) жеке акционерлiк капитал, яғни бұл жай және артықшылығы ... ... ... ... ... ... және бөлiнбеген
пайдадан тұрады;
ә) банктiк резервтер, яғни алдағы уақыттағы әр түрлi шығындарды жабуға,
дивидендттер төлеуге, қайтарылмаған қарыздың ... ... ... банктiң ұзақ ... ... ... ... ... ... ... акциясы қолдан-қолға басқа да ... ... ... ... ... ... қатаң түрде белгiленген
тiзiм бойынша немесе құрылтайшылардың арасында бөлiнедi.
Банктiң жай акциясын иеленушiлер, ... таза ... ... ... оның ... барысында тиiстi мүлкiне ие ... ... ... ... ... ... құқылы.
Банктiң артықшылығы бар акцияларын иеленушiлер тұрақты сыйақы түрiнде
табыс алып отыруға, ... ... ... жаңа ... ... алуға
және оның жойылуы барысында бiрiншi болып өзiне тиiстi мүлкiн алуға құқылы.
Сонымен қатар, банктер қаражат ... ... ... ... ... акционерлiк капиталының құралуы мынадай кезеңдерден тұрады:
1) бағалы қағаздардың эмиссия ... ... және ... ... бағалы қағаздар эмиссиясын тiркеу;
3) эмитент-банктiң бағалы қағаздарын тiркеу;
4) ... және ... ... ... ... ... акциялары мынадай жағдайларда шығарылады:
- банктi акционерлiк нысанда құру;
- банктiң жарғылық қорын ұлғайту үшiн қосымша акциялар шығару.
Банктiң жеке ... ... ... қор ... ... қор ... қызметiнде пайда болуы мүмкiн зияндардың ... жабу ... ... қоры.
Сондай-ақ, резервтiк қор банктiң тұрақты қызмет ... ... ... қордың шамасы заңды түрде жарғылық капиталға белгiлi бiр ... ... 25% ... құрылатын болса, оның мөлшерi жарғылық
қормен ... ... ... ... толығымен аударылады. Резервтiк
қордың құралуының негiзгi көзiне банк пайдасы жатады. Кейде банкте пайда
болмаған жағдайда ... қор ... ... ... бар акциялары
бойынша пайыздар төленедi.
Қосымша капиталдар - негiзгi құралдардың ... ... ... ... және ... ... ... пайданы бөлу
нәтижесiнде құрылатын қаражаттар.
Арнайы қорлар - ... ... ... ... негiзiнде, валюталық
қаражаттарды қайта бағалау қоры, яғни ұлттық валюта мен ... ... ... ... ... Валюталық қаражаттарды ... қоры шете ... ... ... ... ... болып келедi.
Келесi қорға жекелеген банк операциялары бойынша тәуекелдi төмендету
мақсатында құрылатын ... ... ... ... резевтерге: несие
тәуекелiн жабуға және бағалы қағаздардың ... ... ... ... таза ... - акциялар бойынша дивидендттi төлегеннен кейiн және
резевтiк ... ... ... ... ... ... жеке капиталын ұлғайту жолдарына мыналар жатады (сурет 2):
- банк пайдасы;
- акциялар шығару;
- құрылтайшылар және пай қосушылар санын арттыру;
- облигацияларды ... ... 2 ... жеке ... ... ... теориялық негізде автормен құрастырылған
Банктiң капиталы банктiң дербестiгiн қамтамасыз ете ... оның ... ... болады және банктiң басынан кешiретiн әр ... ... ... ... ... ... көз ... Осы мақсатта банктiң капиталы мынадай қызметтер атқарады (сурет
3):
- қорғаныс қызметi;
- ... ... ... ... ... ... капиталының қорғаныс қызметi - банктiң салым иелерiне ... ... ... ғана ... сол ... ... табыс болмаған жағдайда
зияндарды жабуға қызмет етуiн сипаттайды. Сондықтан да, оның ... ... ... жол ... ... қызметi - жеке капиталдың ең
басты қызметi болып келедi.
Банк ... ... ... ... ... ... ... маңызға ие болып табылады. Оперативтi қызметi жер, ғимарат, құрал-
жабдықтар алуға қажеттi жеке қаражаттарды ... ... ... зияндар жағдайына байланысты рөзервтер құруды сипаттайды. Бұл
қаржы ... ... ... банк қызметiнiң басталуы үшiн маңызды.
Кейiннен бұл қаражаттардың бiр бөлiгi ұзақ мерзiмдi активтерге және ... ... ... жұмсалынады.
Қаржы және салым иелерiнiң мүдделерiн қамтамасыз етуден басқа ... ... ... ... Бұл қызмет қоғамның мүдделерiмен, сол
сияқты банк операцияларына бақылау жасауға мүмкiндiк жасайтын ... ... ... ... Банк капиталының көрсеткiштерiнiң көмегiмен
мемлекеттiк ұйымдар банктердiң қызметтерiне баға ... оны ... ... –3 Банктің жеке капиталының қызметтері
Ескерту: теориялық негізде автормен құрастырылған
Банктiң жеке ... ... ... оның ең ... ... ... ... байланысты шектелуiн және басқа банктен
активтер сатып алу ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкi
бекiткен пруденциялдық нормативтерде банктiң жеке ... ... ... ... ... ... несиелiк және инвестициялық
операцияларға байланысты шектеу мақсатында капиталды пайдаланады.
Айналым қызметi. Кез келген банк капиталы банкроттыққа ... не ... ... жабу үшiн ... Олардың басты мақсаты коммерциялық
қызмет керсету ... ... ... ... ... ... банк капиталының мұндағы қызметi тәуекел дәрежесiн есепке
алатын ... ... ... ... ... да, бұл
қызметтi жеке капиталдың айналым қызметi деп атайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ақшалар, несиелiк, факторингтiк
және лизингтiк операцияларға, бағалы қағаздар сатып ... ... ... ... және басқа да негiзгi қорларға жұмсай отырып, банктер
өз несие берушiлерiн зияндардан қорғайды.
Резервтiк қызметi. ... тек ... ... ғана ... сондай-
ақ пассивтi операцияларға да тиiстi болып ... ... ... ... ... үшiн банктер тартылатын қаражаттар
есебiнен мiндеттi рөзервтер ретiнде Орталық банкте өз резервтерiн құрайды.
Банктердiң ... ... ... ... түрде құрайтын
резервтер сияқты, активтi ... ... ... ... үшiн ... ... құруға мәжбүр болады. Мұндай зияндар ... ... ... ... ... ... қызметi -
резервтiк қызмет арқылы ғана қолдап отырады.
Банктiң капиталының ... ... ... активтердiң болуына
байланысты емес, банк капиталының тұрақты қызмет етуiн қамтамасыз ... жеке ... ... ұзақ ... бойы ... және ... мен оны ... ұйымдар арасындағы пiкiрталасқа
айналып келедi.
Банктер өздерiнiң активтерiн арттыру үшiн капиталдың төменгi ... ... Ал ... ... ... ... ... үшiн капиталдың жеткiлiктi мөлшерде болуын талап етедi. ... ... ... ... ... ... ... банктi
жақсы басқарса, ол төменгi капитал нормасында жұмыс жасай ... ... ... жеткiлiктiлiгi'' терминi банктiң жалпы тұрақтылығын және оның
тәуекелге бару дәрежесiн керсетедi. Капиталдың ... - бұл ... ... ... ... ... банк активтерiне
сәйкес болуға тиiстi. Сондай-ақ, екiншi ... ... өз ... ... ... тыс ... ... санайды. Өйткенi, ол банктiң
қызметiне керi әсер етуi ... ... көбi ... шығара отырып,
қаражат тартуға ынтасыз болып келедi. Сондықтан банк жетекшiлерi бiр
жағынан, ... және ... ... екiншi жағынан, банк капиталы мен
екiншi деңгейлi банктердiң ... да ... ... арасындағы
қолайлы қатынасты табуға тырысады.
Банктiң ресурсындағы жеке капиталдың өте төменгi үлесте болуы да ... ... ол ... салым иелерi алдындағы жауап беру мөлшерiне сәйкес
келмейтiндiгiн сипаттайды.
Банк жеке капиталын ұлғайтуға негiз болатын ... ... ... ... дивидендтерi ... ... ... ... мөлшерлемесiнiң өзгеруiне, қарыз алушының несиелiк
қабiлетiнiң нашарлауына ... ... ... ... ... банк көбiне тұрақсыз қысқа мерзiмдi қарыз көздерiне көңiл бөледi, ... көбi ... ... ... ... ... ... кез келген саяси немесе экономикалық ... ... ... ... ... ... ... тиiс. Бастапқыда банк
капиталының активтерге қатысты шектi қатынасы 20 % ... ... ... шамасы 12 %-ды құрайды. Бұл дегенiмiз банк жүйесiндегi төлем ... ... ... өте келе арта ... ... банк ... банк ... сапасы әлi де болса өз
деңгейiнен төмен екендiгiн ескерсек, онда болашақта оның ... ... ... үлесiнiң жеткiлiксiздiгi орын алатындығы айқын.
Демек, банк капиталының жиынтық ... ... банк ... ... шарттардың бiрiне жатады.
Банктердегi немесе жалпы банк жүйесiндегi капитал көлемiн тура ... ... ... ... қызметтердiң орындалуы үшiн салым иелерi
мен бақылаушы органдардың сенiмi үшiн банк ... ... ... қажет. Қажеттi капиталдың сомасы банктiң тәуекел деңгейiне сәйкес
болуы тиiс. Мысалы, егер ... ... ... ... дәрежесi өте
жоғары болса, онда банкке көп мөлшерде қорлар құруға тура ... ... ... ... ... ... банк өз алдына мынадай мiндеттердi
қояды: тәуекелдiң ... ... өз ... ... ... ... ... тәуекел деңгейi төмен болып келетiн активтерге өз ... ... ме? ... ... банк ... оның ... басқару сапасына, қызметiндегi саясатқа және банктiң басынан
кешетiн тәуекелдерге тәуелдi ме жоқ па ... ... ... ... жеке ... ... әдiстемесi туралы мәселе 80-шi жылдардың
екiншi жартысында халықаралық ... ... ... пiкiр ... ... ... 1988 жылы ... Комитетi келiсiмiнiң шешiмiмен
''Халықаралық бiртұтас капитал ... және ... ... туралы''
келiсiм шарт негiзiнде ''Кук коэффициентi'' деп ... ... ... iс жүзiне енгiзiлдi. 1993 жылдан бастап ... бұл ... ... ... Орталық банктерiнде, бiздiң
Қазақстанның Ұлттық ... ... ... ... ... банк ... мен баланстан тыс активтерi арасындағы ең
төменгi шектi қатынасын бейнелейдi. Мұндағы жеке ... екi ... ... және ... ... Олардың жеткiлiктiгiне баға беру
үшiн, активтер мен баланстан тыс ... ... ... ... тәсiл баланстан тыс операциялардың iске қосылуын қамтамасыз етумен
қатар, төменгi тәуекелдi активтерге қаражаттар жұмсауды ынталандыра түседi.
Базель келiсiмiне ... ... ... екi ... ... ... капитал және II деңгейлi капитал (сурет 4).
I деңгейлi ... ... ... бөлiнбеген пайда, сол сияқты
еншiлес компаниялардың ... ... ... ... емес
негiзгi капитал шамасы жатады.
II деңгейлi (қосымша) капиталға: несиелер бойынша зияндарды ... ... ... ... бар ... қосылған екiншi
дәрежелi қарыздар жатады.
Сурет 4 Базель келiсiмiне ... ... ... бөлiнуі
Ескерту: теориялық негізде автормен құрастырылған
Базель келiсiмiнiң бекiткен нормативтiк коэффициентiне сәйкес, ... ... ... ... ... ... ... банк капиталының ... ... ... ... ... басқаруды қамтамасыз ету үшін
жаңадан құрылған кәсіпорынның жасаған қаражаттарының сомасы болып саналады.
3. Банктердің жеке ... ... ... етудің әдістемесі
Банктің жеке капиталының қаржылық ... ... ... ... ... ... ... жеке капиталдың жалпы
қосындысының жеке ... ... ... ... яғни жеке
капиталдың банк балансы қорытындысына қатынасы ... ... ... ... ... деген атақ алды. Оған қарап банк
қаншалықты ... ... ... ... ... ... ... =-------------------------------------
(1)
Капиталың жалпы себебі
Неғұрлым банкте жеке қаржы көп ... ... ол ... оңай күреседі және осыны банк ... мен ... ... ... Міне сондықтан да соңғылары жылдан-жылға
банктің жеке капиталының сомасын артыруға қатысады. Ең алдымен ... ... ... ... мүмкіндік бар. Көп пайдаға ие бола отырып, жалпы
қор ... ... ... ... таза ... ... бөлігін және капиталға тікелей аудару жолымен банк айналымда
олардың әжептеуір бөлігін ұстап тұруға тырысады.
Автономия коэффициентімен туынды қаржылық тәуелділік ... ... ... ... коэффициенті сияқты көрсеткіштер болып табылды.
Тәуелділік коэффициенті негізінен автономия ... ... ... ... бұл ... өсуі ... ... үлесінің
артуын білдіреді. Егер оның мәні бірге дейін болса (100%), оның ... ... ... Көрсеткішті түсіндіру өте қарапайым:
1,11 тең коэффициент (біздің мысалымызда жыл басындағы күйі бойынша ... ... ... ... ... 1,11 салудағы 11 заемдық екенін
білдіреді. Жыл соңында ... ... ... өсті де 1,17 ... ... ... ... 0,80 мен 0,85 құрады.
Заемдық және жеке қаржы қатынасының коэффициенті – бұл ... ... ... қатынасы:
Міндеттеме
К заемдық қаржылар = ----------------------------------
(2)
Жеке ... екі ... ... және ... пен жеке ... ... ... мәні жақын. Іс жүзінде қаржылық
тұрақтылықты бағалау үшін керек біреуін пайдалануға болады.
Бізге банктің ... ... ... ... ... және ... ... коэффициентінде өрнектеленетіні өте анық көрінеді. Ол
банкте пайда – заемдық немесе жеке қаржы көп ... ... ... ... асатын болса, соғұрлым кәсіпорынның заемдық қаржыларға
тәуелділігі жоғары.
Тәуелсіздік мүмкін деңгейі әрбір ... ... ... ең ... ... айналым жылдамдығымен анықталады. Сол себепті
коэффициентті есептеуге ... ... ... ... қарыз бен
материалдық айналым (жылдамдығымен ... ... ... анықтау қажет. Егер дебиторлық қарыз ... ... ... ... болса бұл банк шотына ақша қаржыларының
жеткілікті жоғары қорытындылықпен түсүін яғни ...... ... ... ... да ... айналымы жоғары
болғанда, жеке дебеторлық қарыз одан да жоғарырақ ... ... ... қаржылар қатынасының коэффициенті бірден анағұрлым асып түсуі мүмкін.
Инвестицияны жабу ... ... ... ... ... ... ... мен жеке капитал үлесін сипаттайды:
Жеке ... ... ... ... жабу =----------------------------------------------
---- (3)
Капиталдың жалпы
сомасы
Бұл автономия коэффициентерімен салыстырғанда ... ... ... коэффициентің қалыпты мәні 0,9 шамасында, оның 0,75 ... ... деп ... ... ... аз ғана ... ... инвестицияны жабуға
есептелген коэффициент автономия коэффициенті деңгейінде қалады, яғни жыл
басындағы олардың мәні 0,90 және жыл ...... ... ... ... ... жеке ... жоғары
үлесіне қарамастан, осы жылы жағымсыз өзгерістер ... ... ... ... қайта құруға жұмсалуы тиіс қысқа мерзімді қаржылар шамасы
емес, ол банктің ... ... ... ... ... ... мерзімді
қаржылар әжептеуір өсті.
Айналымдағы қаржылар күйі негізінен айналымдағы қаржыларды қамтамасыз ... ... жеке ... қаржылар мен құраушылар мен қараушылар
көрсеткіштерінде бейнеленеді.
Қаржылық талдауда көбінесе банктің айналымдағы ... қай ... ... есебінен түзілгенін көрстетін жеке айналымдағы қаржылар мен
ағымдағы ... ... ету ... ... ... нормативті мәні 0,1 төмен емес:
жеке айналымдағы қаржылар
К ағымдағы активтерді ----------------------------------------------------
-- ... ету ... ... ... ... ... кәсіпорында жеке капитал есебінен
жыл басында оның айналымдағы қаржылардың 9,2% түзілді. Жыл соңында ... 14,2 % ... ... яғни өз ... ... асып түсті.
Материалдық жеке айналымдағы қаржылармен қамтамасыз етілуі – бұл жеке
айналымдағы қаржыларды материалдық ... ... ... ... бөлінді,
яғни материалдық қорлар қандай мөлшерде жеке ... ... ... ... қажет етпейді. Оның нормативті мәні 0,5 кем болмауы
тиіс деп саналады.
Жеке айналымдағы қаржылар
К ... ... ... етлу ... ... қорлар
Шындығында бұл көрсеткіш – ... ... ... ... кері ... ... қорлар мен жеке айналымдағы қаржылар қатынасының
көрсеткіші ... ... ... ... ... Оның ... бойынша 1 үлкен, өткен көрсеткіштің нормативтік ... ... ... ... ... асса ... нашарлауы туралы айтылады,
өйткені бұл капитал ... ... ... жоғарылағанын
білдіреді.
Зерттеліп отырған банкте жыл басындағы қорлар мен жеке айналымдағы
қаржылар ... ... ... (6,7) ... Жыл ... оның мәні ... (5,6 – ге дейін) соған сәйкес материалдық қорлармен ... ... мәні де ... – жыл басындағы 0,15 –тен жыл соңында
0,18 – ге ... ... шығу жолы ... өндірістік қорлардың бір бөлігі
жойылуы мүмкін. Осы мақсатта материалдық өндірістік ... ... ... ... топтастыруы қажет. Алдымен сұранысқа ие оңай
сатылатын қорлар мен ... ... ... ... алу ... Екінші топқа
өндірістік техникалық мақсаттағы өтімділігі аздау қызметтер мен аяқталмаған
өндірісті ақтау қажет. Үшінші ... ... ... ... қиын ... қоры жатып қалған қорлар мен өтпейтін бұйымдар жатады.
Одан әрі келетін үздіксіз жұмыс істеуге қажет қорлар көлемінің номиналды
деңгейін есептеу, ал ... ... ... сату қажет.
Қазіргі заңға сәйкес келетін мүлкіне салық негізгі және ... ... ... ... қоюға тыим салынатын активтерден
құтылу керек. Мемлекеттік жүргізілген түгелдеу ... ... ... мен ... ... ... тиіс; сұранысқа ие емес дайын қызмет
жеңілдікпен сатылуы керек.
Ертеректе көрсетілгендей, материалдық өндірістік қорлар ... ... ... сұраулар мен заемдар, ... ақ ... ... ... ... да түзіледі.
Осыны ескеріп талдау үшін қорларды жабу көрсеткішінің мәні ... ... ... ... + ... ... қорларды жабу ------------------------------------------------------------
---------- (6)
Материалдық өндірістік қорлар.
Келесі айналымдағы қаржы күйін сипаттайтын көрсеткіш болып ... ... жеке ... ... ... коэффициенті банктің айналымдағы қаржысының қай бөлігі ... ... ... ... ... ... ... болатынын көрсетеді. Жеке ағымдағы активтерді жеке капитал мен
қамтамасыз ету ... ... ... ... күй ... ... табылады. Есептеу коэффициентінің жоғары мәндері қаржы ... ... ... 0,5 тең осы ... ... ... ... ал
материалдық қорларды жеке айналымдағы қорлармен қамтамасыз ету көрсеткіші
үшін ... ... емес ... ... ұсынылады. Дегенмен, бұл
жорамалды критерий күдікті болуы мүмкін.
Материалдық қорлардың жеке айналымдағы ... ... ... ... ең ... материалдық қорлар күйіне байланысты
бағаланады. Егер олардың шамасы ... ... ... ... онда жеке ... ... ... қорлардың бір бөлігін
ғана жабуы мүмкін, яғни көрсеткіш бірден аз ... ... ... істеуге қажетті банктің материалдық қоры жеткіліксіз болса, көрсеткіш
бірден жоғары болуы мүмкін, ... бұл ... ... күйінің жақсы болуының
белгісі болады.
Есептеу коэффициентінің деңгейі банк ... ... ... қор
көп қажет өндірістерде оның қалыпты деңгейі материал көп ... ... ... (өйткені қор көп қажет ... жеке ... ... негізгі өндірістік қорларды жабу көздері болып ... ... ... ... ... жоғары болған сайын,
соғұрлым қаржы күйі жақсы.
Екі көрсеткіштің де ... – жеке ... ... ... ... ... мен жеке қаржы мәндерінің өсуімен салыстырғанда
жеке айналым қаржысы қосындысының озық өсуіне тәуелді. Тәуекелділікті, ... жеке ... ... ... көп болған сайын, соғұрлым жеке қаржы
көздерінің соңына негізгі қаржы мен айналымнан тыс ... аз ... та ... болады. Негізгі қаржылар мен айналымнан тыс активтерді
азайтуға (немесе олардың ... баяу ... ... ... ... ... материалдық қорлар мен қамтамасыз ету коэффициенті 0,15-ке,
ал есептеу коэффициенттері -0,01-ге ... ... ... ... ... (201%) ... нәтижесінде қамтамасыз ету көрсеткіші
0,18 тең деңгейіне өтті. Сондай-ақ жеке капиталдың есептеу ... де ... ... ... ... күйі оларды жеке ... ... ету ... ... ... ... айтқанда олардың құрамы (қалуы ... ... ... ... ... ... ұғымның маңызы зор. Бұл үшін
функционалды капиталды есептеу көрсеткішінің (жеке айналым ... ... ... + қысқа мерзімді қаржы
саласы
К функционалды =------------------------------------------------------------
------ (8)
Жеке ... ... ... ақша ... тез ... ... қағаз, яғни абсолютті
өтімділікке ие қаржылар түрінде ... жеке ... ... ... ... жұмыс істейтін банк үшін бұл көрсеткіш ... ... ... ... Басқа жағдайларда динамикадағы көрсеткіштің өсуі
оң тенденция ретінде қарастырылады.
Тұрақты актив индексі – жеке ... ... ... тыс
активтер мен негізгі күйін сипаттайтын коэффициент.
Жылжымайтын мүлік
У тұрақты актив ... ... ... ... ... актив индексі) өте маңызды көрсеткіші
мүліктің нақты құнының коэффициентері болып табылады. (ол тағы да ... ... және ... ... ... ... ... деп аталады).
Ол мүлік құнының қандай үлесін өндіріс қаржысы құрайтынын анықтайды. Бұл
коэффициент белгілі бір дәрежеде сауда үшін де ... ... ... ... үшін өте маңызды. Коэффициент негізгі қаржылар ... ... ... ... ... ... және ... аз әрі тез
тозатын бұйымдардың (қордың құны бойынша) қосынды шамасын банк ... ... ... бөлу ... ... активтер
К мүлкінің нақты құны =---------------------------------------------------
- (10)
Капиталдың жалпы ... бұл ... ... ... ... ... процестің өндіріс қаржыларымен қамтамасыз етілуін анықтайды.
Егер осы банк жаңа серіктестіктермен – жабдықтаушы немесе сатып ... ... ... ... ол өте ... Мұндай жабдықтаушымен
сатып алушыдағы мүліктің нақты ... ... ... олардың
өндірістік потенциалы және осы тұрғыдан келісім ... ... ... ... көмектеседі.
Шаруашылық іс тәжірибе мәндері негізінде мүліктің нақты құны ... ... 0,5 аса ... ... ... ... деп саналады. Біздің
мысалымызда өндірістік потенциал деңгейі өте жоғары (жыл басында 0,95 және
жыл соңында ол 0,92 ... ... ... ... ... өз құны 5% артты. Бұл яғни осы жылы қоймадағы тауарлар
көлемі мен ... ... ... қарыздың 2,5 есе артуымен
түсіндіріледі,соның салдарынан активтердің жалпы сомасындағы ... ... ал ... активтер құнының үлесі төмендеді.
Көрсеткіш мәні кризистік шекарадан төмен төмендеген ... ... ... ... үшін ұзақ ... ... ... тарту
тиімді (егер есеп беру кезеңінде банктің жұмысының қаржы нәтижесі мұндай
активтерді жеке қаржы ... ... ... ... ... ... коэффициенті негізгі қаржылар мен материалды емес
активтер бойынша тозу сомасының ... ... ... ... ... емес ... ... құнының сомасына қатынасын анықтайды:
Негізгі қаржылар мен материалды емес активтің
тозуы
К амортизацияны =-----------------------------------------------------------
----- ... ... ... мен материалды емес
активтердің
бастапқы құны.
Негізгі қаржылардың тозу ... ... ... ... Бұл ... шамасы банктің өте ескергенін білдірмесе де, бастапқы құннан бұл
үлестің әжептеуір шамасы (20-25%) ... ... ... ... ... тозғанын және жаңартуды қажет ететінін білдіреді.
Негізгі қаржылар құнындағы амортизация үлесінің ... ... Оны ... ... яғни банк ... ... ойлайтын және
негізгі қорларды қайта жабдықтау бойынша ... іс ... ... ... ... ... ... тұрақтылықты сипаттайтын тағы бір
дара көрсеткішті көрсетуге болады. Бұл ағымдағы ... мен ... ... коэффициенті, ол ағымдағы активтерді жылжымайтын ... ... ... ... ... анықталады.
К ағымдағы активтер ... ... ... ... ... ... ... активтер мен жылжымайтын мүлік ... ... ... шамасы банктің салалық ерекшеліктеріне ... ... ... тұрақтылығы міндеттеме ағымдағы активтермен жабылатыны
сақталған ... ... ... мұндай тұрақтылық белгісі мына ... ... ... ... ... мен ... мүлік құны
қатынасының коэффициенттері заемдылықтың жеке ... ... ... ... К ... қаржының
мен жылжымайтын > жеке капиталға
мүлік ... ... ... ... ... ... – бұл ... пен басқа да төлемдерді
қосқандағы орындалған жұмыстар мен ... ... ... ... ... ЖЕКЕ ... ... МЕН
ҚОЛДАНЫЛУЫН ТАЛДАУ
2.1 Банктердің қаржылық жағдайы мен жеке капиталдарын
қалыптастыруын талдау
2010 жылғы 1 қаңтардағы жағдай ... ... 35 ЕДБ ... Даму ... ... Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес іс-
әрекет ететін «Қазақстан Даму Банкі» АҚ ... 2009 жылы ... ... ... және өзге ... жүргізуге лицензиялар берілген. 30
ЕДБ-ің филиалдық желілері бар. Филиалдардың жиынтық саны -352, ал ... ... ... саны – 2029, 12 ... ... ... бар, олардың ішінде 17 – Қазақстан Республикасынан тыс, ал
Қазақстан ... ... ... ... ... 26 ... жұмыс істеуде. 2009 жылы Қазақстан
Республикасында ... емес ... ... ... ... Bank (Кукмин Банк)» Өкілдігі, «ЮниКредито Италиано С.п.А.». 2010
жылғы 1 қаңтардағы жағдай ... 35 ұйым ... ... ... банк ... ... ... жүзеге асырды, оның
ішінде жалғыз акционері (қатысушысы) мемлекет болып ... 10 ... ... ... 4 ... және ... банк ... жекелеген
түрлерін жүзеге асыратын 7 өзге ұйым.
Кесте 1 Банктік сектордың құрылымы
|Банктік сектордың құрылымы ... ... |
|1 |2 |3 ... банктердің саны, оның ішінде:|33 |35 ... ... ... 100 |1 |1 ... жуық ... ... | | ... ... ... ... |352 ... ... ... |1 489 | 2 028 ... саны | | ... ... ... |22 |-17 ... саны | | ... Республикасындағы резидент емес |23 |26 ... ... саны | | ... жүйеге қатысатын жеке тұлғалардың|32 |33 ... ... ... ... | | ... ... банктердің саны | | ... ... ... ... нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу
мен қадағалау агенттігінің 2008 жылға есеп беруі.
Коммерциялық банктердің саны 01.01. 2009 жылға қарағанда 01.01.2010 жылы
екі банкке ... ... ... ... ... Мемлекеттің жарғылық
капиталына 100 пайызға жуық қатысатын банктер ... ... екі ... ... ... ... филиалдарының саны 2009 жылы
324 құраса, 2010 жылы бұл көрсеткіш 352 артқан. Коммерциялық банктердің
есептік-кассалық бөлімдерінің ... ... ... 2009 жылы 1 489 ... жылы бұл ... 2 028 тең. Коммерциялық банктердің шетелдегі
өкілдерінің саны 2009 жылы 22 болса, 2010 жылы -17 ... ... ... емес ... ... саны ... ... 2010 жылы 26 тең болып, 3 есеге артқан. Міндетті жүйеге қатысатын
жеке тұлғалардың ұжымдық кепілдік ... ... ... бойынша
банктердің саны 2009 жылы 32 болса, 2010 жылы 33 ғана өскен. ... іске ... ... бар банктердің саны 2009 жылы 9 ... жылы 10 ... ... ... ... ... ... көлемі 2009 жылы 613,2 ... ... (52,5%) ... жылдың жағдайы бойынша 1 781,8 млрд. теңгені құрады. Осыған
орай, бірінші ... ... 57,2% ... 1 283,7 ... ... ... екінші капиталдың деңгейі 45,5% немесе 560,9 млрд. ... ... 2 ... ... жеке ... ... ... ... ... ... % |
| | | |-бен |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... |816,5 ... |57,2 ... капитал |593,6 |938,5 |58,1 ... ... |4,0 |3,8 |-5,0 ... ... ... таза|131,6 |204,7 |55,5 ... | | | ... ... капитал |385,4 |560,9 |45,5 ... таза ... |101,3 |221,6 |2,2 рет ... |368,0 |460,9 |25,2 ... ... ... |1,5 |1,5 |0 ... жеке капиталдың есебі|1 168,6 |1 781,8 |52,5 ... ... ... ... нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу
мен қадағалау агенттігінің 2008 жылға есеп беруі.
Банктік сектордың жеке капиталының дәл ... ... ... ... ... к1-0,11 ... бойынша -0,06) (банк үшін,
банктік холдинг болып табылатын, норматив -0,05), к2-0,14 ... ... ... ... ... ... болып табылатын, норматив -0,10).
Төмендегі 4-кестеде көріп отырғанымыздай жеке капиталдың ... ... ... ... ... ... бойынша
жеке капитал жыл басында 01.01.08 жылы 556,3 млрд. теңге (63,9%) болса және
есепті жылы 1 426,7 ... ... ... ... ... жеке капиталдың
жиынтық активтерге (к1) қатынасы 2009 жылы 0,09 құраса, 2010 жылы ... Жеке ... ... және баланстағы жоқ міндеттемлерге,
салмақталған тәуекелділік дәрежесіне (к-2) ... ... ... 2009
жылы 0,15 болса, 2010 жылы 0,14 кеміді. Жеке ... ... ... 2009 жылы 0,20 ... ал 2010 жылы ол өзгеріссіз. Жеке капиталдың
қалыптасқан өндіру жөнінде қатынасына 2009 жылы 3,91 болса, 2010 жылы ... жеке ... ... ... ... 2009 жылы 0,43 болса,
2010 жылы 0,34 кеміді. Жеке капиталдың ... ... ... ... 12,43 ... 2010 жылы 13,54 құрады деп талдау жасауға болады.
Кесте 3 Жеке капиталдың дәл көрсеткіштері
|Жеке капиталдың дәл ... ... ... |
|1 |2 |3 ... ... жеке ... |0,09 |0,11 ... ... (к1) ... | | ... капиталдың активтерге және |0,15 |0,14 ... жоқ ... | | ... ... ... | | ... қатынасы | | ... ... ... ... |0,20 |0,20 ... | | ... ... қалыптасқан өндіру жөніне|3,91 |3,43 ... | | ... ... күдікті несиелерге |0,43 |0,34 ... | | ... ... ... ... |12,43 |13,54 ... | | ... ... ... ... ... және қаржы ұйымдарын реттеу
мен қадағалау агенттігінің 2008 жылға есеп ... ... жылы банк ... жиынтық көлемі 2 811,4 млрд.
теңгеге (31,7%) артқан және есептік жылда 11 683,4 ... ... ... ... ... ... ... тартумен және
кредиттеудің аясын кеңейтуімен байланысты тәуекелдерді реттеу мақсатында
банктердің капиталдандыруын ... ... ... шаралардың
нәтижесінде жалпы жеке капиталдың кредиттік портфельдің өсуіне тепе-тең
өскенін көрсетті.
Сурет 5 Жеке ... мен ... ... өсу қарқыны (%)
Ескерту:Қаржы Агенттігінің 2008 жылдық есеп беруі
Әлемдік қаржы нарығындағы тұрақсыздыққа қарамастан жалпы өткен жыл банк
жүйесі үшін ... ... жылы ... жоқ. Банк ... ... негізгі
көрсеткіштерінің динамикасы оң сипатталады.
Банктердің актив құрылымында үлкен үлесін займдар ... ... (75,9%), ... ... ... ... ... (8,7%),
бағалы қағаздар портфелі (6,7%), ... ... ... салымдар
(5,5%). Клиенттерге ұсынылған займдар 2 876,5 млрд. теңгеге өскен ... ... ... ... ... ... 27 ... теңгеге
немесе 2,7%, бағалы қағаздар 452,6 млрд теңгеге азайды немесе 36,5%, ... ... ... 119,0 ... ... немесе 22,9% өсті,
инвестициялық капитал 125,4 млрд. теңгеден немесе 2,3 есе артты.
Жылдың басында баланс бойынша уақыты өткен қарыздар 75,5 ... ... ... ... (1,3 рет) және ... ... 100,5 ... теңгені құрады.
Уақыты өткен сыйақылардың жағдайы бойынша шоттардағы қалдықтар өткен
жылмен салыстырғанда 3,6 рет және ... ... 17,0 ... теңге артқан.
Банктік сектордың 01.01.08 жылдық жағдайы бойынша ... ... ... ... ... көріп тұрғанымыздай басқа
банктердегі салымдар 63 ... ... ... талаптары 9,4 пайызға
тең, ал нақты ақшалар 7,7 пайыз ... ... ... 3,9 ... шоттар 4,4 пайыз, басқалар 1,6 пайызға жеткенін байқаймыз.
Сурет 6 ... ... 01.01.08 ... ... ... активтердің
құрылымы
Ескерту: Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу
мен ... ... 2008 ... есеп беруі.
Банктік сектордың 01.01.09 жылдық жағдайы бойынша ... ... ... ... ... көріп тұрғанымыздай басқа
банктердегі салымдар 75,9 пайызға артқан, клиенттердің талаптары ... тең, ал ... ... 1,3 ... ... ... ... 6,7 пайызды,
корреспонденттік шоттар 5,5 пайыз, басқалар 1,3 пайызға жеткенін ... 7 ... ... 01.01.09 ... жағдайы бойынша активтердің
құрылымы
Ескерту: Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын
реттеу мен қадағалау ... 2009 ... есеп ... 4 ... міндеттемелер және активтер сапасының серпіні
млрд.тн.
|Келісілген міндеттемелер |01.01.2009ж ... ... ... ... | | ... | | |
| ... |Барлығы % |Қалған |Барлығы %|
| ... ... ... ... |
| ... млрд | ... млрд | |
| |тн. | |тн. | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... |100 ... |100 ... барлығы | | | | ... ... |72,2 ... |57,5 ... ... |26,9 ... |41,5 ... және ... ... ... |23,0 |4 253,7 |31,8 ... ... ... 1-ші | | | | ... ... | | | | ... және толық емес |112,7 |1,0 |581,3 |4,5 ... ... ... 2-ші | | | | ... қатысуымен | | | | ... және ... емес |263,1 |2,1 |539,5 |4,0 ... төлеу күмәнді 3-ші | | | | ... ... | | | | ... және ... емес |39,0 |0,3 |59,2 |0,4 ... ... ... 4-ші | | | | ... ... | | | | ... 5-ші ... |51,2 |0,5 |108,8 |0,8 ... |97,9 |0,9 |140,2 |-1,0 ... Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және ... ... мен ... ... 2009 ... есеп беруі
Жыл басында активтердің көлемі және келісілген міндеттемелер,
жіктемелерге ... 2 135,2 млрд ... (19,0%) ... ... ұлғайды.
Стандартты активтердің салмағы және келісілген міндеттемлер 57,5%
құрады, күмәнділер -26,9%- дан 41,5%-ға, сенімсіз активтердің ... ... ... 1,0% ... 5 ... ... сапасының серпіні
млрд.тн.
|Келісілген міндеттемелер |01.01.2009ж ... ... ... сапасының | | ... | | |
| ... ... % ... ... %|
| ... ... ... |бойынша |
| ... млрд | ... млрд | |
| |тн. | |тн. | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... портфельдер |5 991,8 |100 ... |100 ... ... |52,7 ... |39,8 ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... |45,7 ... |58,7 ... және қазіргі кездегі |2 332,0 |38,9 ... |44,4 ... ... ... 1-ші | | | | ... ... | | | | ... және толық емес |109,8 |1,8 |575,5 |6,5 ... ... ... 2-ші | | | | ... ... | | | | ... және толық емес |214,7 |3,6 |529,6 |6,0 ... ... ... 3-ші | | | | ... ... | | | | ... және ... емес |38,1 |0,6 |55,3 |0,6 ... ... ... 4-ші | | | | ... ... | | | | ... 5-ші ... |48,8 |0,8 |104,8 |1,2 ... |94,0 |1,6 |131,6 |1,5 ... Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу
мен қадағалау агенттігінің 2009 жылға есеп ... ... ... құрылымына келетін болсақ, көрсетілген
уақытқа стандартты несиелердің көлемі 52,7 ... 39,8 ... ... несиелердің 45,7 пайыздан 58,7 пайызға артқан, осыған қатысты
сенімсіз несиелер 1,6 пайыздан 1,5 ... ... 8 ... портфельдің сапасының серпіні 01.01.2009ж (%)
Ескерту: Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу
мен қадағалау агенттігінің 2009 жылға есеп беруі
Банктік ... 01.01.08 ... ... ... ... серпінісіне келетін болсақ, жоғарыда көріп тұрғанымыздай басқа
банктердегі салымдар 63 пайызды құраса, клиенттердің талаптары 9,4 ... ал ... ... 7,7 пайыз болса, бағалы қағаздар 3,9 пайызды,
корреспондеттік шоттар 4,4 пайыз, басқалар 1,6 ... ... ... сектордың 01.01.09 жылдық жағдайы ... ... ... келетін болсақ, төменде көріп тұрғанымыздай басқа
банктердегі салымдар 75,9 ... ... ... ... ... тең, ал ... ... 1,3 пайызға болса, бағалы қағаздар ... ... ... 5,5 ... ... 1,3 ... жеткенін
байқаймыз.
Сурет 9 Ссудалық портфельдің сапасының серпіні 01.01.2010ж (%)
Ескерту: Қазақстан Республикасы Қаржы ... және ... ... ... ... агенттігінің 2009 жылға есеп беруі
Кесте 6 Несие портфелінің құрылымы
млрд.теңге
|Құрамы ... ... |
|1 |2 |3 ... ... ... ... |5 012,2 ... ... ... ... ... |
|Тұтыну мақсатында берілген займдар |674,5 ... ... ... ... ... |1 651,6 |3 356,9 ... ... | | ... Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу
мен қадағалау агенттігінің 2009 жылға есеп беруі
Кестеден банктердің 2010 жылы ... ... ... ... ... құрағанын көреміз. Бұл көрсеткіш 2009 жылы ... ... ... Халық банкі» АҚ мәліметтерінің негізінде банктің
жеке капиталын қалыптастыру қызметтерінің көрсеткіштерін ... ... ... АҚ ... ... ... банкінің қайта
құрылуының негізінде құрылған. 1995 жылы банк жабық түрдегі акционерлік
қоғам ретінде қайта құрылды. Осы жылдың ... банк ... ... ... ... ... ірі ... банкке айналды. 1998 жылы банк
ашық түрдегі акционерлік қоғам ретінде ұйымдастырылды.
Қазіргі кезде ... ... ... АҚ 85 ... бері ... ... және беделді қызмет атқарып келе ... ... ірі ... ... ... ... банкі» АҚ қаржы нарығындағы қаржылық қызметінің 2009
және 2008 жылдардағы қаржылық қызметтерінің ... ... 7 ... ... ... АҚ ... ... теңге
|Активтер көрсеткіштері |2009ж. |2008ж. |
|1 |2 |3 ... ... және ... ... |255,245 |127,799 ... ... |87,268 |55,106 ... және ... ... ... |48,073 |53,195 ... ... | | ... ... ... |3,398 |2,049 ... ... ... (сатуға |107,839 |123,339 ... | | ... ... |1, 040,273 |596,216 ... ... |22,766 |16,412 ... ... |3,265 |3,265 ... емес ... |3,841 |1,538 ... ... |3,886 |5,626 ... ... |19,221 |6,814 ... ... |991,359 ... ... ... Банкі” АҚ 2009 жылға есеп беруі
“Қазақстанның Халық Банкі” АҚ активтерінің құрылымы жоғарыдағы кестеде
көріп отырғанымыздай, ақша қаражаттары және ... ... ... 127,799 млн. ... болса, 2009 жылы бұл көрсеткіш 255,245 млн. теңгені
құраған. Ал ... ... 2008 жылы 55,106 млн ... ... 2009 ... млн. теңгеге артқан. (Пайда және шығын құнымен ... ... 2009 жылы 48,073 млн. ... ... 2008 жылы бұл ... 53,195
млн. теңгені құрады. Несие мекемелеріндегі қаржылар 3,398 млн. теңгені
құраса, 2008 жылы 2,049 млн. ... ... ... ... ... ... 2009 жылы 107,839 млн. ... болса, 2008 жылғы көрсеткіші
123,339 млн. теңге болды. Клиенттерге займдар 2008 жылы 596,216 млн. ... 2009 жылы бұл ... 1, 040,273 млн. ... ... ... 2008 жылы 16,412 млн. ... ... 2009жылы 22,766 млн. теңгеге
көбейді. Іскерлік репутация 2009жылы 3,265 млн. теңге ... 2008 ... ... ... Ал, материалдық емес активтерге келетін болсақ,
2009 жылы 3,841 млн. ... ... бұл ... 2008 жылы 1,538 ... ... ... активтері 2008 жылы 5,626 млн. теңге болса, 2009
жылы бұл сомма 3,886 млн. теңгеге ... ... ... ... ... ... болсақ 2009 жылы 3 есеге дейін артқан. Осылардың
барлығын қорытындылай келе біз банк ... 2009 жылы ... ... болса, 2008 жылы бұл көрсеткіш 991,359 млн. ... ... ... ... ... банктің қаржылық қызметтерінің артып
отырғанын көрсетеді.
Кесте 8 “Қазақстанның Халық ... АҚ ... ... ... ... |2009ж. |2008ж. |
|1 |2 |3 ... ... |935,429 |597,935 ... ... ... |247,452 |118,719 ... ... |2,851 |10 ... қарыз міндеттемелік бағалы |224,886 |134,413 ... | | ... |1,885 |3,021 ... қалған салықтық міндеттемелер |3,897 |2,530 ... ... |7,389 |7,535 ... активтер |10,261 |6,569 ... |1, 434,050 |870,732 ... ... ... Банкі” АҚ 2009 жылға есеп беруі
Жоғарыдағы кестеден ... ... ... 2009 жыл ... ... ... ... түрде алынып отыр. Клиенттер
қаражаты 2009жылы 935,429 млн. теңге ... 2008 жылы 597,935 млн. ... ... ... ... 2008 жылы 118,719 млн. ... ... жылы бұл көрсеткіш 247,452 млн. ... ... Ал, ... 2009 жылы 2,851 млн.теңге болса, бұл көрсеткіш 2008 жылы ... ... ... ... ... ... ... қағаздары 2009
жылы 224,886 млн. теңге, 2008 жылы 134,413 млн. теңгені құрады. ... ... ... 2009 жылы 1,885 млн. ... ... 2008 жылы
3,021 млн. теңгені құрады. Кейінгі қалған салықтық міндеттемелер 2009 жылы
3,897 млн. теңге, ал 2008 жылы бұл ... 2,530 млн. ... ... міндеттемелері 2008 жылы 7,535 млн. теңге болса, ... ... ... ... Өзге ... 2009 жылы 10, 261 млн. теңге болса,
2008 жылы 6,569 млн. теңге болған. Ал, барлығына ... ... ... ... млн. теңге болса, 2008 жылы 870,732 млн. ... 9 ... ... ... АҚ капиталының құрылымы
млн. Теңге
|Капитал көрсеткіштері |2009ж. |2008ж. |
|1 |2 |3 ... ... |65,531 |60,684 ... ... |1,952 |2,183 ... сатып алынған акциялары |(66) |(38) ... ... және өзге ... |92,253 |56,736 ... де ... |1,355 |1,062 ... ... |991,359 |
Ескерту: “Қазақстанның Халық Банкі” АҚ 2009 ... есеп ... ... ... ... Банкі” АҚ капиталының құрылымы
берілген, 2009 жыл мен 2008 жылдың ... ... ... ... ... 2009 жылы 65,531 млн. ... болса, 2008 жылы бұл
көрсеткіш 60,684 млн. теңге болды. Ал, эмиссиялық ... 2008 жылы ... ... болса, 2009 жылы бұл 1,952 млн. теңгеге азайды. Кері ... ... 2008 жылы 38 млн. ... болса, 2009 жылы бұл көрсеткіш 66
млн. теңгеге артты. Бөлінбеген табыс және өзге резервтер 2009 жылы ... ... ... 2008 жылы 56,736 млн. ... ... Өзге де ... жылы 1,355 млн. теңге болса, 2008 жылы 1,062 млн. теңге құрады. 2009
жылы ... ... ... млн. ... ... 2008 жылы ... 991,359 млн. теңге болғанын көреміз.
Кесте 10 “Қазақстанның Халық Банкі” АҚ пайыздық табысының ... ... ... ... |2009ж. |2008ж. |
|1 |2 |3 ... және комиссия бойынша табыс |25,428 |22,064 ... және ... ... ... |(1,255) |(929) ... |24,137 |21, 135 ... ... Халық Банкі” АҚ 2008 жылға есеп беруі
Жоғарыдағы ... ... ... ... АҚ пайыздық табысының
құрылымына келетін болсақ қызметтер және комиссия бойынша табыс 2008 ... млн. ... ... ... 22,064 млн. теңгені құрады. Қызметтер
және комиссия бойынша шығындар 2008 жылы 929 млн. ... ... 2009 ... млн. ... ... ... 2009 жылы 24,137 млн. теңге болса, ... бұл ... 2007 21,135 млн. ... ... еді. ... ... ... жылдан жылға артқанын көреміз.
Кесте 11 “Қазақстанның Халық Банкі” АҚ қаржылық ... ... ... ... |2009ж. |2008ж. |
|1 |2 |3 ... ... ... түскен түсімдер |4,847 |30,755 ... бар ... ... түскен |- |913 ... | | ... ... алу |(259) |(31) ... ... |(4,179) |(2,744) ... ... ... ... |118,467 |79,991 ... ... | | ... міндеттемелі бағалы қағаздардан |(22,553) |(2,347) ... | | ... |96,323 |106,537 ... “Қазақстанның Халық Банкі” АҚ 2009 жылға есеп беруі
Кестеден көріп отырғананымыздай қаржылық қызметтер ... ... ... жай ... ... ... ... 2009
жылы 4,847 млн. теңге болса, 2008 жылы 30,755 млн. ... ... ... жай ... ... аз шығарылған, 2008 жылмен салыстырғанда. Өз
акцияларын алуға келетін болсақ 2009 жылы (259) млн. теңге ... 2008 ... ... (31) млн. теңгені құрады. Төленген дивидендтер 2009 ... млн. ... ... 2008 жылы (2,744) млн. ... ... ... бағалы қағаздарды шығарудан түскен түсімдер 2008 жылы 79,991
млн. теңге ... 2009 жылы бұл ... 118,467 млн. ... ... Қарыз міндеттемелі бағалы қағаздардан қайтарулар 2009 жылы
(22,553) млн. ... ... 2008 жылы 2,347 млн. ... ... ... ... 96,323 млн. теңге болса, 2008 жылы 106,537 млн. ... ... ... тұрғанымызды қорытындылай келе 2008 жылы 2009 жылдың көрсеткішіне
салыстырмалы түрде қарағанда артық болып отыр.
Кесте 12 ... ... ... АҚ ... берген займдері
млн. Теңге
|Атауы |2009ж. |2008ж. |
|1 |2 |3 ... ... ... |1, 087,372 |625,566 ... ... |5,298 |1,561 ... |4,300 |2,743 ... ету ... ... ... ... ... |596,216 |
Ескерту: “Қазақстанның Халық Банкі” АҚ 2009 жылға есеп ... ... ... ... ... ... 2009 ... млн. теңге болса, 2008 жылы бұл көрсеткіш 625,566 млн. теңге еді.
Ал, жай вексельдерге келетін болсақ 2008 жылы 1,561 млн. ... ... ... 4 есеге артқан. Овердрафттар 2008 жылы 2,743 млн. теңге болса, 2009
жылы бұл көрсеткіш 4,300 млн. ... ... ... ету резервтеріне
келетін болсақ 2009 жылы (56,697) млн. теңге болса, 2008 жылы (33,654) млн.
теңгені құрады. Барлығына ... ... 2008 жылы 596,216 млн. ... 2009 жылы бұл ... ... млн. ... артты.
Төмендегі кестеде көріп отырғанымыздай кепілдікке берілген займдар млн.
теңгемен есептелінген. Қозғалмайтын мүлік және ... ету ... 2008 ... млн. ... ... бұл ... 2009 жылы 623,396 млн. ... ... ... 2008 жылы 5,522 млн. ... ... жылы 16,811 млн. ... ... Корпоративтік акциялар 2008 жылы 54
млн. теңге болса, 2009 жылы 28,953 млн. теңгеге ... ... ... жылы 5,012 млн. ... ... 2009 жылы 3,6487 млн. ... азайған.
Ауыл шаруашылық өнімдеріне келетін болсақ 2008 жылы 2 млн. ... ... жылы бұл ... 20,256 ... ... ... бойынша 2009 жылы
16,711 млн. теңге болса, 2008 жылы 606 млн. ... ... ... 2008 жылы 98,759 млн. ... ... 2009 жылы бұл ... млн. теңгеге азайғанын көріп отырмыз. Өзге де займдар болса 2009жылы
206,543 млн. теңге ... 2008 жылы 109,303 млн. ... ... ... ... 2008 жылы 108,633 млн. ... болса, 2008 жылы 31,543 млн.
теңгені құрады. Резервтерге келетін болсақ, 2008 жылы (33,654) млн. ... 2009 жылы бұл ... (56,697) млн. ... артқан. Барлығы
бойынша 2008 жылы 596,216 млн. ... ... 2009 жылы бұл ... млн. ... артқан.
Кесте 13 Кепілдікке берілген займдар
млн. теңге
|Атауы |2009ж. |2008ж. |
|1 |2 |3 ... ... және ... ету құқығы |623,396 |379,069 ... ... |16,811 |5,522 ... ... |28,953 |54 ... ... |3,648 |5,012 ... ... өнімдері |20,526 |2 ... |16,711 |606 ... ... |71,749 |98,759 ... |206,543 |109,303 ... ... ... |108,633 |31,543 ... ... ... |
|Барлығы ... |596,216 ... ... ... Банкі” АҚ 2009 жылға есеп беруі
Кесте 14 Бөлшек нарық займдары
млн. Теңге
|Атауы |2009ж. |2008ж. |
|1 |2 |3 ... ... |160,663 |110,274 ... ... |161,611 |86,907 ... |322,274 |197,181 ... ... ... ... АҚ 2009 жылға есеп беруі
Жоғарыдағы кестеден бөлшек нарық займдары берілген. Соның ... ... 2008 жылы 110,274 млн. ... ... 2009 жылы ... 160,663 млн. теңгеге артқан. Ал, тұтыну займдары 2008 жылы ... ... ... 2009 жылы 161,611 млн. теңгеге ... ... ... ... 2008 жылы 197,181 млн. ... болса, 2009 жылы 322,274 млн.
теңгеге асқанын көреміз.
Кесте 15 Экономика секторы бойынша ... ... |2009ж. |2008ж. |
|1 |2 |3 ... сауда |223,549 |113,510 ... |147,908 |70,064 ... ... |87,650 |42,098 ... ... |67,112 |47,098 ... |59,921 |23,213 ... мүліктер |40,141 |14,896 ... және газ |30,289 |13,532 ... |29,913 |5,638 ... ... |16,439 |10,359 ... үй ... |10,122 |5,811 ... заттары және автокөлік сату |9,683 |4,639 ... ... |9,679 |11,503 ... ... саласы |9,343 |4,835 ... ... ... |7,296 |2,194 ... |6,236 |14,745 ... |1,323 |1,888 ... ... |505 |2,444 ... |17,587 |43,846 ... ... |629,870 ... ... ... Банкі” АҚ 2009 жылға есеп беруі
Банктің экономика секторы бойынша займдарға келетін болсақ көтерме сауда
2008 жылы 113,510 млн. ... ... 2009 жылы бұл ... 223,549 ... артқан. Құрылыс бойынша 2008 жылы 70,064 млн. ... ... ... 147,908 млн. теңгеге көбейген. Бөлшек сауда 2008 жылы 42,098 ... ... 2009 жылы бұл ... 2 ... ... Ал, ауыл ... 2008 жылы 47,098 млн. теңге болса, 2009 жылы 67,112 млн. ... ... ... ... 2008 жылы 23,213 млн. ... ... ... 59,921 млн. теңгеге артқан. Қозғалмайтын мүліктер 2008 жылы ... ... ... 2009 жылы 40,141 млн. ... ... ... және газ
саласы 2009 жылы 30,289 млн. теңге болса, 2008 жылы бұл көрсеткіш ... ... ... ... ... 2008 жылы 5,638 млн. теңге болса,
2009 жылы 20 есе ... ... ... 2008 жылы 10,359 млн. ... 2009 жылы 16,439 млн. ... ... Қазіргі кезде кеңінен тарап
жатқан қонақ үй ... банк 2008 жылы 5,811 млн. ... ... ал ... 2 есеге артып 10,122 млн. теңгені құрады. Тұтыну заттары мен автокөлік
сатуға 2008 жылы 4,639 млн теңге ... 2009 жылы бұл ... 9,683 ... ... ... құралы 2008 жылы 11,503 млн. теңге болса, 2009 жылы
бұл көрсеткіш 9,679 млн. теңгеге азайған. Тау-кен ... ... ... жылы 4,835 млн. теңге болса, 2009 жылы көрсеткіш 9,343 млн. ... ... ... ... ... 2008 жылы 2,194 млн. ... ... жылы бұл 7,296 млн. теңгеге артқан. Энергетика саласы 2008 жылы ... ... ... 2009 жылы ... ... 6,236 млн. ... ... саласы 2008 жылы 1,888 млн. теңге болса, 2009 жылы 1,323 ... ... ... көп ... Зерттеу жұмысы бойынша 2008 жылы
2,444 млн. ... ... бұл ... 2009 жылы 505 млн. ... ... де салалар бойынша 2008жылы 43,846 млн. теңге болса, 2009 жылы бұл
сала бойынша ... 17,587 млн. ... ... ... салаларға
тоқталатын болсақ 2008 жылы 629,870 млн. теңге болса, 2009 жылы 1, ... ... ... ... келе көтерме саласына, құрылыс саласына,
бөлшек саласына, мұнай және газ саласына, металлургия саласына өткен ... көп есе ... ... 16 ... ... Банкі” АҚ клиенттерінің қаражаттарының
құрылымы
млн. теңге
|Атауы |2009ж. |2008ж. |
|1 |2 |3 ... ... | | |
|- ... ... |381,139 |291,100 |
|- жеке ... |282,520 |157,281 ... |663,659 |448,381 ... Халық Банкі” АҚ клиенттерінің қаражаттарының құрылымының
мерзімдік салымдарының ... ... ... ... 2008 жылы ... ... ... 2009 жылы бұл көрсеткіш 381,139 млн. теңгеге ... ... ... ... 2008 жылы 157,281 млн. ... ... 2009 жылы
282,520 млн. теңгеге көбейген. Барлығы 2008 жылы 448,381 млн. ... ... жылы 663,659 млн. ... ... 17 “Қазақстанның Халық Банкі” АҚ –ның шоттары
млн. Теңге
|Атауы |2009ж. |2008ж. |
|1 |2 |3 ... ... | | |
|- ... ... |196,618 |96,247 |
|- жеке ... |75,152 |52,597 ... |271,770 |148,844 ... Халық Банкі” АҚ-ның шоттар ішінде заңды тұлғаларға 2008
жылы 96,247 млн. теңге болса, 2009 жылы бұл ... 196,618 млн. ... Ал, жеке ... ... 2008 жылы 52,597 млн. ... болса,
2009 жылы 75,152 млн. теңгеге көбейген. Барлығы 2008 жылы 148,844 млн.
теңге болса, 2009 жылы 271,770 млн. теңгеге артқанын ... ... ... ... МАҢЫЗЫ, ОРЫНДАЙТЫН
ФУНКЦИЯЛАРЫ МЕН ҚҰРУ ТӘРТІБІ
3.1. Банктің меншікті капиталының құрылымы.
Банктің меншікті капиталы, ... ... ... ... бір түрі ... ... ... капитал банк үшін
маңызы өте зор. Себебі, банк ашу ... ... мен ... улесінен құрылған меншікті капитал, банк қызметін ұйымдастыруға және
банк қызметінің аясын кеңейту үшін бастапқы және ең ... көзі ... ... ... ... меншікті капиталы банк үшін әр түрлі
қорғаныс пен қызметті дамыту функцияларын да орындайды. Соның ... ... ... ... және шексіз тәуекелділіктерден
сақтайды;
• Банкті банкротқа ұшыраудан қорғайды;
• Ағымды шығындарды жабады;
• Банкке клиенттердің сенімділігін арттырады;
... ... және ... несиелерінің сұранысын
қанағаттандырады және т.с.с.
Сондықтан мемлекеттік қадағалау органдары ... ... ... үшін
әр түрлі шектеулер қояды және де бұл шектеулердің ... ... ... ... ... ... ... Банкі, Қазақстан
Республикасының қаржылық ұйымдар мен ... ... ... мен ... және тағы ... ... ... органдары әр түрлі
санкциялар мен шараларды қолданады және олар салымшылар мен инвесторлардың
мәртебесін ... ... ... ... ... банк ... басты қиын
мәселелерінің бірі болып саналатын – ... ... ... ... ... ... басқа, банктің меншікті капиталы салымшылардың өз ... ... ... ... несиелік, факторинктік, лизинктік
операциялар мен бағалы қағаздарды сатып алу және тағы басқа ... салу ... ... ... пайда болу тәуекелдігінен
қорғайды. Осыған ... ... ... есебінен қаржылық резерв
құрылады және бұл резервтер ... ... ... ... ... ... болған кезде банктің қалыпты жұмыс істеуіне мүмкіндік
береді.
Банк қызметі үнемі белгілі бір ... ... ... ... тәуекелділігі бойынша топтарға бөлу керек. Активтердің
тәуекелділігі бойынша сыныпталуы мен олардың меншікті капиталдың көлемімен
өзара ... ... ... ... ... қатар банктің
қаржылық тұрақтылығын арттыруға өз ... ... ... ... салымдар көлемінің көбеюі, қаржыландырудың ең қауіпсіз формасы
болып табылады деп те ... ... және ол ... төңкерістердің
болдырмауына өз ықпалын тигізеді.
Банктің меншікті капиталы банктің несиелік ресурсы ... ... ... ... болып, олармен бірге айналымға қатысады.
Банктің меншікті ... ... ... ... қарағанда
сенімділігі жоғары ресурс болып табылады. Активті опеациялардың жүргізілуі
мумкін шығындардың ... ... ... және олар өз ... ... ... ... Егер де банк қызметін жүргізген кезде
және оның қорытындысы бойынша ... ... ... болса, онда банк
жарғылық капиталдың белгілі бір бөлігінен айырылады, ал резервтердің ... ... ... ... резервтер есебінен толықтырылады да ... ... ... атқаруына жол береді.
Банктер «Резервтік талаптардың ең төмеңгі мөлшері» атты ... ... ... ... бір ... жеке шотта депонирлеуге
міндетті. Бырақ ол банктің өтімді активтері мен актив ... ... ... ал меншікті капиталдың есебінен құрылған резерв
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінде ... яғни ол ... ... бір ... ... ... ... оның жарғылық
капиталға қатынасы, оның депонирленген тартылған ресурстардың қатынасыан
кем болмауы керек.
Осыдан ... ... ... ... бір ... ... өлшенетін активтерді анықтау құралы ретінде, екінші ... ... жабу үшін ... қаржылар құралы ретінде де деп
айтуға болады. Банкке жататын ... ... ... ... ... мен айналымдағы банктің меншікті ... ... ... ... ... ... ... Республикасының қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды қадағалау
және реттеу агенттігімен қоятын пруденциялдық нормативтер туралы ережесіне
сәйкес, ... ... баға беру ... ... ... бойыша
топтастырады. Тәукелділігі бойынша топтастырылған активтердің коэффициенті,
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкіндегі ... ... 0-ден ... ... төленбеген қарыз 100-ге дейін процент
түрінде көрсетілген. Бұл көрсетткіштер ... ... ... атты ... ... көрсетілген.
Топтастырылған активтер банктің меншікті қаражаттарымен салыстырылады.
Активтерді топқа бөлу, тәуекелділік деңгейінің, банк қызметінің ... ... ... ... ... ... банкімен бекітілген меншікті капиталдың жеткіліктілігінің төмен
нормативтік деңгейінің себебінен, соңғы ... ... ... ... ұйымдардың қалыптасуына әкеп соқты. Сондықтан, қазіргі таңда,
Қазақстан Республикасының ... ... банк ... ... ... ... ... меншікті капиталдың минималды
мөлшерін ұлғайтты.
Меншікті капитлалдың негізгі ... бірі – ... ... сақтау болып табылады. Оны 3 әдіспен шешуге
болады:
1. Әрбір ... ... ... ... ... ... активтердің соммасын қысқарту;
3. Тәуекелділігі жоғары салымдардың көлемін ... ... ... ... ... қадағалау жүйесінде ағымды, есеп айыру, депозиттік
шоттардағы қалдықтар ... ... ... ... ... ... ... жеткіліктілігін сақтаудың маңызы өте зор. Олардың
ішіндегі маңыздысы болып табылатын: олардың орындалуының ... ... ... ... түсуімен байланысты операциялар
болып табылады. Себебі, бұдан ең алдымен банктің ... және ... ... ... ... ... ... болмауы немесе оның жетіспеушілігі, банктің тартылған
ресурстардың көп бөлігін мерзімді төлемдерді өтеу ... ... ... ... ... мәжбүр етеді. Осыдан келе, банктің ... ... ... ... кірістердің жалпы сомасы азайып,
капиталдандыру мүмкіншілігі кемиді.
Халықаралық ... ... ... банк ... ... ... қолдану мүмкіншілігі мен
міндеттемелердің және олардың өтеу ... ... ала ... ... ... ... көрсетіледі.
Банктің заңды және жеке тұлғалардың тартылған бос ақша ... ... ... ... тартылған қаржыларын банктің меншікті
капиталымен салыстырамыз. Оның ... өте зор. ... ... және ... тартылған бос ақша қаражаттары, банктің активті ... ... ... ... көзі ... ... тартылған ресурстардың оңтайлы үлес салмағы, банктің меншікті
қаржылары мен тәуекелділігі бойынша ... ... ... ... ... ... жеткілікті нормативі арқылы
қадағаланады.
Банктің меншікті капиталы ... ... ... және ол ... ... ... капитал – жай акциялар (мерзімі шексіз бағалы ... бар ... ... ... ... жоқ бағалы қағаздар);
• Банктік резервтер – яғни, алдағы уақыттағы әр түрлі шығындарды
жабуға, дивиденттер ... ... ... ... арналады;
• Қосымша төленген капитал – жай және ... бар ... ... мен ... ... ... ... құрылады;
• Қосымша төленбеген капитал – активтерді қайта бағалаудан құрылады;
• Бөлінбеген таза кіріс – банк ... ... ... ... кіріс сомасы;
1-сурет. Меншікті капиталдың құрылымы.
3.2 Банктің меншікті капиталы мен оның қызметі
Банктің ресурсы ... ... ... ... ... ... ие. Бұл ресурстың көбеюі екі әдіспен жүруі мүмкін:
1. Жарғылық капиталды көбейту;
2. Таза кірісті көбейту;
Банктік ... ... ... ... мен ... баптар, банктің тұрақтылығы мен оның жұмыс тиімділігін
қамтамасыз етуде өте үлкен роль ... ... ... ... ... ... қызметі;
2. Шұғыл қызметі ,
3. Реттеуіш қызметі;
4. Айналым қызметі;
5. Резервтік қызметі;
1. ... ... ... ... ... ... қызметі оның
капиталының шамасының банктің төлем қабілетіне және ... ... ... ... ... капиталы қаншалықты жоғары
болса, соғұрлым банк өтімді болып саналады. Банк банкротқа ... ... оның ... ... ... зиян ... меншікті капиталының қорғаныс қызметі, банктің салым иелеріне
жардем ақы төлеу мүмкіндігін ғана емес, сол сияқты ағымдағы ... ... ... ... ... етуін сипаттайды.Сондықтан да, оның азаюі
банктің банкротқа ... жол ... ... ...... ең ... ... білдіреді.
2. Шұғыл қызметі. Банк капиталының шұғыл қызметі қорғаныс қызметіне
қарағанда екінші ... ... ие ... табылады. Меншікті капиталдың
шұғыл қызметі жер, ғимарат, құрал–жабдықтар ... ... ... ... ... ... көрінбейтін зияндар жағдайына
байланысты резервтер құруды ... Бұл ... ... ... ... ... үшін ... Кейінен бұл қаражаттардың бір бөлігі ұзақ
мерзімді активтерге және әр түрлі резервтерді құруға жұмсалынады.
3. ... ... ... және ... ... ... ... басқа, банктің меншікті капиталы реттеуіш ... ... ... ... ... сол сияқты банк операцияларына бақылауды
жасауға мүмкіндік беретін заңдар мен ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар банктер
қызметтеріне баға беріп, оны бақылауды жүзеге асырады.
Банктің капиталына ... ... оның ең ... мөлшеріне
қойылатын талаптарды, активтерге байланысты шектелуін және ... ... ... алу ... ... Пруденциялдық нормативтерде банктің
меншікті капитал көлемі беріледі. Сонымен қатар, реттеуіш қызметте несиелік
және инвестициялық операцияларға байланысты ... ... ... Айналым қызметі. Кез келген банк капиталы банкротқа қарсы, не
болмаса зияндардың орнын жабу үшін ... ... ... ... ... ... болып табылады. Мұндай қызметтер тәуекелмен
байланысты болатындықтан, банк ... ... ... ... ... ... ... айналымдарды авансылаумен сипатталады.
Сондықтан да, бұл қызметті меншікті капиталдың айналым қызметі деп ... ... ... ... ... ... ... кассалық ақшалар,
несиелік, факторингтік және ... ... ... ... ... ... да ... құрылғыларға және басқа да негізгі қорларға
жұмсай отырып, банктер өз несие берушілерін зияндардан қорғайды.
5. ... ... ... тек ... ... ... сондай-ақ пасивтік операцияларға да тиісті болып келеді. Пассивті
операциялардан туындайтын тәуекелділіктерді ... ... ... қаражаттар есебінен міндетті резервтер ретінде Орталық банкте
резервтерін құрайды.
Банктердің ресурстарының тапшылығына байланысты міндетті түрде құрайтын
резервтер сияқты, ... ... ... ... орнын
толтыру үшін арнайы резерв құруға мәжбүр болады. Мұндай зияндар ... ... ... ... ... ... ...
резервтік қызмет арқылы ғана қолдап отырады
Банктің ... ... ... ... ... болуына
байланыссыз, банк каиталының тұрақты қызмет етуін қамтамасыз етеді.
Мемлекеттік қадағалау органдарымен қойылатын пруденциялдық нормативтер
негізінде банктің ... ... ... байланысты болады. Осы
қарастырылып отырған классификация негізінде реттеуштік ... ... ... пен инвестициялақ операцияларын шектеу ... ... ... ... ... ... ... капиталдың басты мақсаты болып
тәуекелділікті төмендету ретінде ... ... ... ... ... аударады:
• Капитал, барктің шығындарын жаба ... ... ақ оның ... ... ... ... ... қолданылуы;
• Банктің төлем қабілетімен байланысты проблемалардан сақтап, қаржылық
ресурстар нарығына жол ашуға мумкіндік ... ... ... оның ... жол ... ... ... шығындарға қарсы буфер ретінде қызмет
етуінде ... өте зор. Оның ... ... ... ... болады:
егер банк клиенттері алған несиелер бойынша өз мінднттемелерін ... ... мен ... ... ... ақша ... азаяды. Ақша шығымы өзгермейді. Түсім сомасы шығым ... ... ... ... дейін, банк өзінің төлем қабілеттілігін
сақтайды.Мұнда да ... ... ... ... ... ... ... азайтып отырады. Банк төлем қабілеттсіз болғандықтан,
акциялар бойынша дивиденттердің төлем мерзімін ұзарта ... банк ... ... ... міндетті. Жеткілікті капиталы бар банктер ... мен ... ... ... аз ... келген шығындардың
орнын жаңа қаражаттармен жабу және уақыттан ұту керек. Неғұрлым ... ... ... соғұрлым банк төлем қабілетсіз болғанға дейін,
активтердің көп бөлігі төленуі мумкін және ... ... ... ... дәстүрлі көздерден кәдімгі жай пайыздық ставка бойынша банкке
қарыз ... ... ... ... ... қаржыланатын активтердің тәуекелдігінің
өсуін азайтады және ... Бұл ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты. Егер банк қарыз
мөлшерін көбейтуді немесе ... ... ... луды ... онда ... ... қосымша қаржыландыру көмегімен өсімді ұстап ... ... банк ... ... қызметтері көрсеткендей,
меншікті капитал – банктің коммерциялық қызметінің ... Ол ... жәе оның ... ... кепіл болады, банктің түрлі
қауіпті-қатерлі тәуекелділіктерді ... көзі бола ... ... құрамында банктің жарғылық капиталының үлес салмағы маңызды
екені ... Ол ... ... ... ... жолымен
қалыптастырылады және сондықтан кеңінен оны акционерлік капитал деп атайды.
Банктің жарғылық капиталының ... ... ... жарнасынан жинақталады. Жарғылық капиталды қалыптастыру және
көбецту ... ... ... мен ... ... ... ... шығарылуы тіркелуі тиіс, проспект эмиссиясы жарияланады,
одан кейін теңгеге және ... ... ... ... ... төленеді.
Банктің басқа да меншікті қаражаттарының ... ... ол ... ... ... ... акцияға
ауыстыру жолымен де іске асырылады. Шығарарылған бағалы қағаздарды толық
орналастырған соң, банк ... ... ... ... ... туралы
қорытынды есеп жасацды. Ол Қазақстан республикасының Ұлттық банкімен
бекітіледі. Ұлттық банк шетел ... ... ... ... ... және оны ... теңгемен қайтта шығаруды ұсынды. Мұндағы негізгі
проблема – курс, себебі онымен айырбас жүргізіледі, ... ... ... мен шығындардың есебі жасалады. Кез келген табысты дивидент
ретінде акционерлерге үйлестіруге ... Ең ... ... ... есеп әдісі қолданылса да, ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Конвертацияланатын курсы ретінде – ақша шығару ... ... ... ... Бұл ... кемшілігі теңге түріндегі жаңа акцияның теңгедегі
бірнеше номеналды шамасын алуға алып келеді, сол ... ... ... кезінде кейбір қиындықтар туындайды.
Ұлттық банк белгілеген айырбастау өтетін күнінің датасын көрсету балама
нұсқа болуы мүмкін және онда осы ... ... курс ... ... ... айырбастан болған шығын немесе табысты есептеу де оңай.
Конвертацияланған акциялары мен тарихи немесе ресми ... ... ... айырмашылық, бөлінбеген резервге жатқызылуы тиіс, ... ... ... ... Егер де бір ... ... ... жою және конвертация шығынға алып келсе, онда оны ... ... ... ... да бір ... қалдыққа жатқызу керек. Егер
олардың олардың сомасы ... ... онда ... ... ... мен ... шотына жатқызу керек.
Шетелдік валютадағы капиталдың заңды күшін жою ... және ... ... бойынша бухгалтерлік өткізбелерді валюталық позиция шоты
арқылы өткізгені дұрыс. Бұл үшін нарықта ... ... және ... ... ... ... алушы болуы керек. Мұндай банктер үшін ... ... ... ... ... ... мүмкін.
3.3 Банктің жарғылық капиталының құру тәртібі.
Банктің жарғылық капиталы акционерлік капитал деп аталатының себебі,
меншікті бағалы қағаздар шығару ... ... ... ... ... ... – акционер, қатысушылар жарғысынан жиналады.
Банктің жарғылық капиталы заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... жарғылық капиталын қалыптастыру
және көбейту үшін, жай және артықшылығы бар ... ... ... ... ... банктің жарғылық капиталы маңызды
меншікті салмаққа ие.
Банктің ... ... ... ... жай ... бар акциялар, артық капитал (акцияның курстық бағасы сомасы мен
оның бастапқы бағасы арасындағы айырмашылық), бөлінбеген ... ... ... ... оның иесінің банктің жарғылық
капиталыедағы үлесін және дивиент алуға ... ... ... ... қатысу құқығын куәландыратын бағалы қағаз.
Жай акциялар акционерге акционерлер жиналысымен белгіленген мөлшерде
дивидент алуға, сондай –ақ банк ... ... банк ... ... ... береді. Бұл жерде үлес пропорциялды жүргізіледі: «бір ... ... ... қағидасы бойынша олар бірдей бастапқы баға құнына ие болуы тиіс.
Артықшылығы бар акциялар акционерге ... ... ... банк жойылған жағдайда оның мүліктерінің бөлігін алуға құқық береді
Банктің жарғылық капиталын қалыптастыру ... ... ... Бағалы қағаздар эмиссия проспектісінің дайындықтан ... ... ... ... ... ... ... банктің бағалы қағаздарын тіркеу;
• Эмиссия ... ... ... және ... орналастыру;
Қазақстан Республикасында банктің жарғылық капиталын қалыптастыру
процессі төмендегі заңдар мен нормативтік ... ... ... ... ... заң күші бар ... ... және банк қызметі туралы», «Акцияларды шығаруды
рәсімдеу, заңды ... жою ... ... ереже және Қазақстан
Республикасында акциялар шығару мен орналастыру қорытындылары туралы есепті
бекіту туралы» Қазақстан Республикасы ... ... 1996 ... қарашадағы №141 Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық
комиссиясының бекітілген «Қазақстан Республикасы аумағында жегелеген банк
операцияларын іске ... ... мен ... ... ... ... ... проспектілерінің Қазақстан Республикасы Ұлттық
банкінде сараптамадан өту тәртібі туралы» 1995 ... 15 ... ... ... ... ... нарығы туралы» Қазақстан Республикасының
Заңы.
Акциялардың эмиссиясын жүргізу кезінде ... ... ... ... ... өтуі ... Ол бағалы
қағаздардың шығарылымы бойынша шығарылым көлемі, ... саны ... ... ... және ... мен орналастыру
қорытындылары есебі бойынша жузеге асырылады.
Ұлттық банктегі сараптама және ... ... ... ... ... және акцияларды оның құрылтайшылары арасында
орналастырғанда;
• Банкті қайта ұйымдастыру ... ... ... оқшаулау, қайта
құру);
• Қосымша акция шығару жолымен банктің жарғылық капиталының көлемін
көбейткенде немесе акцияның номеналдық ... ... Банк ... ... өзгермегені кезінде немесе акцияның
номеналдық ... ... ... ... ... құнын азайту жолымен немесе акциялардың жалпы
санын азайту ... ... ... бір ... ... ... ... капиталының мөлшерін азайту жағдайында;
• Облигациялар шығарған кезде;
Бағалы қағаздар ... ... ... ... үшін ... ... ... құжаттарды ұсынады:
1. Еркін түрде жазылған және банк басшысы қолымен куәландырылған өтініш;
2. Бұдан бұрыңғы бағалы қағаздарды ... ... және ... ... қабылданған есептер құжаттарының көшірмелері;
3. Банктің жарғысы мен құрылтай шартына өзгерістер еңгізу туралы банктің
өтініші және ... мен ... ... ... ... өзгерістер (егер ондайлар бар болса);
4. Бағалы қағаздар шығару түрі ... ... және ... ... ... толтырылған, акциялар шығару туралы шешім
қабылданған, акционерлердің жалпы жиналысының хаттамасының көшірмесі,
сондай-ақ жарғылық капиталдың қалыптастыру көздері;
5. ... үшін ... ... ... ... ... ... эмиссия
проспектісі (үш данада);
6. Банк қызметін аудиторлық тексеруге құқылы лицензиясы бар, соңғы ... ... ... мен ... ... есеп пен ... ... аудитор немесе аудиторлық ұйымның есебінің
көшірмесі;
7. Құрылтайшылар мен ... ... ... ... ... растаған соңғы қаржы жылындағы баланстың есебі мен табыстар
мен шығындар туралы есебі, бірінші ... бас ... қол ... ... расталған соңғы есептік күндегі табыстар мен шығындар
туралы есеп;
Бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... ұйымдастырған жағдайда, Ұлттық банкке төмендегі ... ... ... ... ... - ... ... көшірмелері,
қосылу туралы шарттар, белгіленген заңды тәртіппен толтырылған
шоғырлама балансы;
2. ... ... ...... ... Қайта құрған жағдайда - өткізу-қабылдау актісі және жаңа құрылған
банктің тіркелген күнгі ... банк ... ... ... де ... Оған мыналар негіз бола
алады:
• Ұсынылған құжаттардың заңдылыққа сәйкессіздігі;
• Эмисся ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайына сәйкессіздігі;
• Ұлттық банктің келісімінен өтпеген банктің басшы қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... және ... Салымшылар мен кредиторлардың мүддесін қорғау үшін Қазақстан
Республикасының қажылық ... мен ... ... ... мен реттеу
агенттігімен белгілеген пруденциялдық нормативтерді ... ... ... капиталын азайту туралы шешімінің қабылдануы;
• Құрылтайшылар мен акционерлердің қаржылық жағдайы ... ... ... ... проспектісі жөнінде жағымды ... бас ... ... Ұлттық банктің мәліметі банкке жазбаша ... ... ... ... ... ... орналастыру тәсілінен
тәуелсіз, оларды шығару үшін проспекттер құру мен ... ... ... алып ... ... тіркеу үшін банк құру туралы Қазақстан Республикасы
Ұлттық банкінің рұқсаты негіз бола алады. Жекелеген банк операцияларын ... ... мен ... ... ... кезінде өкілетті органға
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінде ... ... ... ... ... қосымша шығару проспектісін ұсынады.
Акцияларды одан әрі (қосымша) шығарғанда:
... ... ... шығару туралы акционерлердің жалпы жиналысының
шешімі бар хаттама (хаттамадан көшірме);
• Заңды тұлғаны мемлекеттік қайта тіркеу туралы куәліктің көшірмесі;
• Жарғылық ... ... ... ... көрсетілген
статистикалық карточканың көшірмесі;
• Қосымшалар мен өзгерістер енгізілген, ... ... ... ... ... ... мен қосымшалар еңгізу туралы
акционерлердің жалпы жиналысының шешімі бар ... ... ... ... ... ... датадан бастап, бір ай
мерзімде тіркеуші органның хабарламасын ... ... ... ... ... ... ... қайта тіркеуден өтпеген болса);
• Әр акция түрінің үлгілері – шығару құжаттамасы нысаны түрінде екі
данада;
• Тәуелсіз тіркеушімен ... ... және ... куәлігінің көшірмесі бар акционерлердің тізімін жүргізу
туралы ішкі жағдай (атаулы акциялар шығарған кезде, егер ... ... ... өзгерістер барда);
• Акцияларды шығаруды тіркеу кезінде бағалы қағаздармен жұмыс
операциясына салық төленгенін ... ... ... ... ... ... ... проспектілері (шығару
шарттары) екі данада;
• Аудиторлық ... ... ... ... ... ... ... көшірмесі;
• Қоғамды тіркеушісі берген, 5% ... ... ... ... ... ... банк бағалы қағаздарды тек эмиссия жарияланып, ... ... ғана ... ... бағалы қағаздарды өткізудің бірнеше әдістері бар:
1. Акционерлердің акцияларды ... ... ... ... ... ұшінші тұлғалар шығарған және нарықтың
белгісі бар бағалы қағаздармен төлеу. Акционерлер өздері шығарған
бағалы қағаздармен акцияларді төлеуге құқығы жоқ;
2. ... ... бір ... ... ... алушысымен
келісілген негізде акцияны теңгеге немес ешетел валютаға сату. Бұл
жағдайда шығарушы банк бағалы қағаздар ... ... ... алады. Қазақстан Республикасында қаржылық
делдалдарының қызметі бағалы қағаздар нарығындағы брокерлік ... ... ... ... ... Үкіметінің
1997 жылғы 4 наурыздағы №293 қаулысымен бекітілген ... ... ... ... акцияларды бөлу арқылы
банктің басқа да меншікті қаражатын капиталға ... ... ... ... табысқа немесе дивиденттерді қайта
капиталға айналдыру);
4. Банктің бұрыңғы шығарған айырбас акцияларын акцияларға айырбастау;
Бағалы қағаздарды ... ... банк оның ... ... ... ... есеп жасайды. Есепке банк басқармасының төрағасы, бас
бухгалтер қол қояды, ... ... ... және ... ... ... ... өкілетті органда тіркеу үшін ұсынғанға дейін
оларды нақты ... ... ... есеп ... Республикасының
Ұлттық банкімен бекітілуі тиіс.
Шығарушы банк акцияларының төленгенін растайтын ... ... ... ... ... Ұлттық банкінде шығарушы
банктің жинақтау ... ақша ... ... ... ... ... көшірмелері; банк басшысы мен бас бухгалтер қол қойған
және мөрмен расталған ... ... ... ... банк ... ... ... банк анықтамасы; акциялар төлеміне ... ... ... ... ... мен ... ... жарғылық капиталын қалыптастыру туралы аудиторлық қорытынды.
Бағалы қағаздарды шығару және шығарушы банк ... ... құны ... ... ... ... ... соң өкілетті
орган төлемге түскен акциялар қаражатын пайдалану шектеулерін алып ... ... ... ретінде жарғылық капиталына кірістеуге рұқсат
береді.
3.4 ... ... ... жеткіліктілігі.
Егер банк өзінің меншікті қаржыларын тиімді қолдана алса, онда ол
олардың көмегімен банк кірісін ... ... ... ... алады. Кіріс деңгейін арттыру үшін, банк ең алдымен өзінің меншікті
қаржыларын ... ... ... ... салмай, оның орнына
несиелердіберумен айналысатын жағдайда, өзінің кіріс деңгейін көтере алады.
Қосымша төлемділік ... ... ... резервтердің көлемін
ұлғайту қажеттілігін қанағаттындыру үшін, несиелік портфельдің немесе
бағалы қағаздардың кейбір бөлігін ... ... ... ... ... Егер менеджер қосымша салымдарды тартумен байланысты сұранысты
қанағаттандырған ... онда ол ... ... қабілеттілігінің жеткілікті
деңгейін сақтай отырып, тартылған салымдарды инвестициялаумен қатар,
несиелерді берумен ... ... ... асыра алады. Өзінің
қысқа мерзімді берешектері мен ... ... ... ... ... ... ... және кіріс көлемінің деңгейін арттыра алады.
Капиталдың көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... баға бере алады. Әдетте ... ... ... ... ... минималды көлемі;
2. Активтер бойынша шектеулер мен басқа банктің активтерін сатып ... ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... затына және банктер мен оны ... ... ... айналып келеді.
Банктер өздерінің активтерін арттыру үшін капиталдың төмеңгі мөлшерде
болғанын қалайды. Ал банкті бақылаушылар, банктердің ... ... үшін ... ... мөлшерде болуын талап етеді. Банктердің
банкроттығы ондағы басқарудың нашарлығынан болуы мүмкін, ... ... ... ол ... ... нормасында жұмыс жасай алады деген
пікірлер бар.
«Капиталдың жеткіліктілігі» термині ... ... ... ... ... бару ... ... Капиталдың жеткіліктілігі – бұл
банк капиталының мөлшерін ... ... ... банк ... болуға тиісті. Сондай-ақ, коммерциялық банктер өз жұмыстарында банк
капиталын шамадан тыс ұлғайтуды теріс ... ... ол ... кері әсер етуі ... ... көбі ... ... отырып,
қаражат тартуға ыңтасыз болып келеді. Сондықтан банк жетекшілері бір
жағынан, қадағалау және ... ... ... ... банк ... ... ... басқа да қызметіндегі ... ... ... табуға тырысады.
Банктің ресурсындағы меншікті капиталдың өте төмеңгі үлесінде болуы да
дұрыс емес. Себебі, ол банктің ... ... ... ... беру мөлшеріне
сәйкес келмейтіндігін сипаттайды.
Банк меншікті капиталын ұлғайтуға негіз ... ... ... ... Банктердің дивиденттері өнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... ... қабілетінің нашарлауына байланысты, олардың нарықтық
құндары өзгеріп отырады;
• Банк көбіне тұрақсыз қысқа мерзімді қарыз ... ... ... ... көбі ... ... байланысты қайтарылып алынуы
мүмкін.
Сондықтан, кез ... ... ... экономикалық өмірдегі жағдайлар
банктердегі ресурстардың ... ... ... ... ... Бастапқыда банк
капиталының активтерге қатысты қатынас 20% шамасында болса, ал қазіргі оның
шамасы 12%-ды (пруденциялдық ... ... ... ... банк ... төлем қабілетінсіздік тәекелдің уақыт өте келе
арта түсетіндігін ... ... банк ... ... ... әлі де ... өз деңгейінде еместігін ескерсек, онда
болашақта оның орнын жабатын меншікті капитал ... ... банк ... ... ... жеткіліктігі банк жүйесін
қолдайтын басты шарттардың біріне жатады.
Банктердегі немесе жалпы банктік ... ... ... тура ... ... ... ... қызметтердің орындалуы үшін салым иелері
мен бақылаушы ұйымдардың сенуі үшін капитал жеткілікті ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне байланысты
болуға тиіс. Мысалы, егер банктің берген несиелерінің тәекел дәрежесі өте
жоғары болса, онда банкке көп ... ... ... тура келеді. Қажетті
меншікті капитал мөлшерін анықтай отырып, банк алдында мынадай міндеттер
тұрады: тәекелдің ... ... өз ... ... ұлғайту қажет пе
немесе тәекел деңгейі төмен ... ... ... өз қаражаттарын
орналастырған тиімді ме? Осындай жағдайда банк капиталы, оның активтер
сапасына, басқару ... ... ... және ... ... тәекелдерге тәелді ме, жоқ па? деген балама ... ... ... ... ... ... ... сұрақ 80-ші жылдардың
екінші жартысында халықаралық қаржы ұйымдарында да ... ... ... ... 1988 ... ... комитеті келісімінің
шешімімімен «Халықаралық біртұтас капитал ... және ... ... келісім-шарт» негізінде «Кук коэффициенті» деп аталатын капитал
жеткіліктілігі ... іс ... ... 1993 ... ... ... бұл коэффициент көптеген елдердің Орталық ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылуда.
Кук коэффициенті банк капиталы мен оның ... тыс ... ең ... ... ... бейнелейді. Мұндағы меншікті капитал
екі ... ... ... және қосымша капитал. Олардың
жеткіліктілігіне баға беру ... ... мен ... ... өлшемі таңдап алынған. Мұндай ... ... ... іске ... ... ... ... төмеңгі туекелді
активтерге қаражаттар жұмсауды ынталандыра түседі.
Базель ... ... ... капиталдың жеткіліктілігін
анықтайтын басты көрсеткіш ретінде, тәуекелді актевтер көрсеткіші болып
саналады:
мұнда: - ... ... ... ... меншікті капиталы;
- Тәуекелділігі бойынша топтастырылған активтердің
сомасы;
Базель келісіміне сәйкес, банктің капиталы екі деңгейде бөлінеді:
Бірінші ... ... ... ... ... ... ... Тіркелген көлеміндегі төленген жарғылық капитал (Шоттар: 3001,3025
минус 3002,3026,3003,3027);
• Қосымша ... (3101 ... ... ... таза ... ... ... қорлар мен резервтер,
өткен жылдың таратылмаған таза кірісі;
Минус:
• Материалды емес активтер (1659 минус 1699 ... ... ... ... (3599 ... Ағымды жылдың шығындарының ағымды жылдың кірістерінен асуы;
Екінші деңгейлі капиталдың құрамына келесі баптар ... ... ... ... ... кірістердің асуы;
• Негізгі құралдар мен бағалы қағаздарды қайта бағалау (3540,3560);
• Тәуекелділігі бойынша топтастырылған активтер сомасының 1,25% аспайтын
жалпы ... ... ... шоттар);
• Бірінші деңгейлі капиталдың сомасының 50% аспайтын субординарлық қарыз
(2402 шот);
Субординарық ... – бұл ... ... етілмеген міндеті болып
тадылады және жазбаша куәландырылған келісім-шартқа сәйкес, банкті жою
кезіндесоңғы кезекте ... ... ... ... ... ... алдында). Екінші деңгейлі капиталдың (КII) құрамына
енетін субординарлық ... 5 ... кем емес ... өтеу ... ... ... Сонымен қатар соңғы бес жылдың әрбір жылы ... ... ... ... 20% ... сома, меншікті
капиталдың есебінен өтеліп отырады.
Қаржылық қадағалау Агенттігіннің қоятын пруденциялдық нормативтер
туралы ... ... ... ... баға беру үшін оларды
тәуекелділігі бойнша топтастырады. Топтастырылған активтер банктің ... ... ... ... ... жоғары, орташа,
төмен болып бөлінеді. Активтерді топқа бөлу тәуекелділік деңгейінің банк
қызметінің ... ... ... ... ... тәуекелділігі бойынша бес топқа бөлінеді:
1. 1 топқа – тәуекелділіктен бос активтер кіреді -0
2. 2 топқа – тәуекелділігі ... ... ...... 3 ... – тәуекелділігі жоғары активтер кіреді – 50%
4. 4 топқа – тәекелділігі өте жоғары активтер кіреді – 100%
5. 5 ... - ... аса ... ... ... -100, 150%
Бұл топтасуда бір актив бірнеше топтарда кездеседі, мысалы: ... ... ... ... ... Ол жағдай активтердің
түріне, сапасына, субъектілерге, ... ... ... байланысты. Активтерді топтастыру арқылы балансқа өзгертулер
жүргізіледі, активтер ... ... ... ... өлшенетін активтер келесі формуламен анықталады:
мұнда:
- жеке операциялар бойынша активтер;
- туекелділік коэффициенті(деңгейі);
Тәекелділігі бойынша өлшенетін ... ... ... ... және банк ... жеткіліктілігін анықтау үшін қолданылады.
Банктің меншікті ... ... оның ... ... оның ... ... міндеттемелерін
қамтамасыз ету үшін, банк салымшыларын мүддесін қорғау үшін қажет.
Банк қызметінң тәуекелділігі көптеген банк ... әсер ... ... ... беруде, көп мөлшерде негізгі құралдарцы сатып
алуда, көп шет ел ... ... алу ... ... ... ... т.б. ... меншікті капиталына баға беру үшін оның ... ... ... ... ... талаптардың
орындалуын анықтау керек.
• Біріншіден, капитал жеткіліктілігін көрсететін оның минималдық
мөлшерін орындалуын анықталаты;
• Екіншіден, капитал жеткіліктілігін мінездейтін ... ... ... ... ... мөлшері келесідей (2001 жылдың 1
тамызынан бастап):
Лицензиясы бар бантер үшін 1000.000.000 ... ... үшін ... және ... ... тыс орналасқан)-
500.000.000 тенге.
Барлық банктер үшін меншікті капиталдың ең төменгі мөлшер келесідей:Бір
филиал және /немесе бір есеп–кассалық бөлімінен кп ... ... оған ... тенге-аудандық орталықтарда және Алматы мен ... ... әр бір ... ... ... қалалада орналасқан әр бір филиалдар үшін;
10.000.000 тенге-басқа елді мекендерде ... әр бір ... ... ... және ... мен ... орналасқан әр бір есеп-кассалық бөлімдер үшін;
5.000.000 тенге – басқа елді мекендерде ... әр бір ... ... капитал жеткіліктілігін мінездейтін пруденциялдық нормативтер
орындалуы анықталады- олар КI және КII коэффициенттері.
Пруденциялдық ... ... ... сәйкес меншікті капитал
келесі формуламен анықталады:
МК = КI + КII – ИК ;
Мұнда:
КI – бірінші деңгейлі капитал;
КII – ... ... ...... заңды тұлғалардың капиталына инвестиция және сүбординарлық
қарыздары (сатып алынған акциялар мен сүбординарлық ... ... ... анықталуында екінші деңгейлі капитал
бірінші деңгейлі капиталдың мөлшерінде ғана қосылады.
Мысалы:
КI – ... ...... ... – 500.000 ... ... = ... + 1.500.000 - 500.000 = 2.500.000 (КII ... ... ... ... өйткені КI-дан көп)
Капиталды екі деңгейге ... оның ... ... болады:
КI – сенімділігі жоғары, негізгі көздер;
КII – сенімділігі төмен көздер;
Талдау барысында олардың ... ... ... өсу ... беру ... ... есептеледі:
1. Төленген жарғылық капитал (банк сатып алған өз акцияларының алып
тастауымен):
2. Қосымша капитал;
3. Резервтік капитал;
4. Өткен жылдың ... таза ... ... ... ... ... ... таратылмаған таза кірісі;
Алу (-):
1. Материалдық емес активтер (банктің негізгі қызметіне қолданылатын
лицензияланған бағдарламалық ... алып ... ... ... зияндары;
3. Ағымды жылдың зияндары (немесе ағымды жылдағы ... ... ... ... ... ... таза ... ( немесе ағымды жылдағы кірістердің
шығындардан артуы);
2. негізгі құралдар мен ... ... ... ... ... ... ... (Пж) (тәуекелділігі бойынша есептелген (өлшенетін)
активтердің 1,25%-нан аспауы ... Пж = ... - ... осы мөлшерде қосылады.
4. Банктің субординарлық борышы (СБ) (КI-дың 50%-нан аспауы керек)
Яғни, СБ = КI * 50%/100% - ... осы ... ... ... ... және ... анықталады:
бірінші деңгейлі капитал мен меншікті капиталдың есебіне кірген
екінші деңгейлі капиталдың жалпы сомасынан ... ... ... ... ... банк ... кемітілген бірінші
деңгейлі капиталды бірінші деңгейлі капитал мен ... ... ... ... деңгейлі жалпы сомасынан алынған бірінші деңгейлі ... ... банк ... кемітілген активтерге сәйкестендіру
арқылы анықталады;
коэффициентінің мағынасы 0,06 (6%)-дан кем болмауы керек.
банктің меншікті ... ... ... ... ... ... ... кірмеген жалпы және банктің меншікті
капиталының есебіне кірмеген ... ... ... кемітілген
тәуекелділігі бойынша өлшенген активтер мен ... ... ... ... ... 0,12 (12%)-дан кем болмауы керек.
Капитал жеткіліктілігін мінездейтін нормативтік ... ... ... ... ... ... динамикасына көңіл аудару керек.
Келесіде капитал жеткіліктілігіне талдау CAMEL және BOSS ... ... ... (BOSS ... ... ... CAMEL және BOSS
ДБҚЖ –інде капитал жеткіліктілігін мінездейді келесі көрсеткіштер бар:
1.
2.
Мұндағы,
МК – меншікті капитал
3.
Сыныпталатын активтер дегеніміз – ... және ... ... яғни ... төмен, банкке зияндар және қауіп әклетін несиелер,
дебиторлық берешектер, бағалы қағаздар, басқа ... ... ... және басқа банктерге салымдар.
4.
6. БАНКТІҢ МЕНШІКТІ КАПИТАЛЫМЕН ЖҮРГІЗІЛЕТІН
ОПЕРАЦИЯЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ЕСЕБІ
4.1 Банктің ... ... ... ... ... ... ... акциялардың номиналдық
құнының сомасынан құрылады.
Капитал төлнеген және жарияланған болып ажыратылады. Акционерлік қоғам
өзінің жарғылық капиталын ... көп ... ... ... ... Бұл ... ... капиталды құру кезінде керек ... ... банк ... ... ... ... қосымша қаражаттарды тартуға
мүмкіндік алады.
Акцияларды шығарылған және ... ... ... деп ... ... – бұл сатылған немесе басқа түрмен орналастырылған
акциялар.
Айналымда жүрген акциялар – бұл шығарылғаннан кейін, айналымда жүрген
акциялар. ... ... ... ... ... ... ... ол
шығарылған акционерлік қоғаммен қайта сатып алынса немесе акционер оны
эмитентке қайтарса. Акционерлік ... ... ... ... және ... жүрген акциялар сатып алынған ( айналымнан шығарылған) акциялар
деп аталады.
Номеналдық құны шетел валютасында ... ... ... ... ... «Акционерлік қоғамдар туралы» заңына
сәйкес жүргізіледі. Сонымен қатар, акционерлік ... ... ... ... ... ... ... акциялардың
номеналдық құнының көлеміне тең болуы керек және олар бір ... ... Ал ... ... құны ұлттық валютада және шетел
валютасында көрсетілуі тиіс.Сонымен қатар, ... ... ... ... құны ... тең ... ... Номеналдық құны шетел
валютасында көрсетілген акциялардың төлемі, Қазақстан Республикасының
валюталық ... ... ... ... ... курстарының өзгеруінің әсері» ... ... ... 9 ... ... ... ... алу»
бухгалтерлік есептің қазақстандық стандартына, 52 ... ... ... ... құны ... валютасында белгіленген
жарғылық капитал валютаның айырбастау курсымен (тарихи курс)» есептеледі,
операция ... ... ... сәйкес. Сол себепті, стандарттарға
әдістемелік ұсыныстарға (9) сәйкес, бухгалтерлік есепте жарғылық капиталды
теңгенің ... ... ... валютада ұсынады, сонымен қатар құрылтай
құжаттарының мемлекеттік тіркеуден өткен ... ... ... ... ... ресми курсы қолданылады. Қайта бағалау айына бір
рет кезеңді түрде ... ... ... үшін ... ... тиісті баланстық шоттарында жеке дербес шоттарда ашылуы тиіс.
Табыстар (4750 баланстық шот « шетел ... ... ... байланысты банктің табыстары») және шығындар (5710 баланстық шот
«шетел валютадағы жарғылық ... ... ... ... ... ... ... активтерді қайта бағалаудың
жағымды және жағымсыз айырмашылығы бойынша пайда болған сальдо көлеміндегі
сомма ең соңында ... ... 3028 ... ... ... ... капиталының резерві» шотына жіберіледі.
Бағалы қағаздар бойынша өкілетті орган және ... ... ... кейін, банк акцияларды төлеуге түскен қаражатын пайдалана
алады және оларды жарғылық капиталға кірістейді. ... ... 3001 ... шот – жай ... бөлігінде және 3025 – артықшылығы
бар акциялар бөлігінде шоттарында есептелінеді.
... ... ... көбейткенде:
Дт 3002 «Төленбеген жарғылық капитал – жай акциялар»
3026 «Төленбеген жарғылық ...... бар ... 3001 «Жарияланған жарғылық капитал - жай акциялар»
3025 «Жарияланған жарғылық капитал - ерекшелігі бар акциялар»
• Жарғылық капиталға жарналарды төлеу:
Дт 2860 ... да ... 3002 ... ... ... – жай акциялар»
3026 «Төленбеген жарғылық капитал – ерекшелігі бар акциялар»
немесе:
Дт 1001 «Кассадағы нақты ақша»
1051. «Банктің басқа банктердегі ... ... - ... ... 3002 ... ... капитал – жай акциялар»
3026 «Төленбеген жарғылық капитал – ... бар ... ... құны ... 3101 «Акциялар бойынша сый-ақылар» - сату бағасы мен номиналдық құн
арасындағы айырмашыллығына
• Жарғы капиталына шетел валютада жарна төлеген кезде ... ... 1001 ... ... ... ... ... шоттары»
2203 «Клиенттердің ағымды шоттары»
Кт 1858 «Шетел валютасы бойынша қысқа валюталық позиция»
2858 ... ... ... ұзын ... ... ... ... 2859 «Шетел валютасының теңгедегі бақылау құны ... ... ... ... теңгедегі бақылау құны (ұзын валюталық
позиция)
Кт 3002 «Төленбеген жарғылық капитал – жай ... ... ... ...... бар ... капитал – бұл ... ... ... ... ... ... қаражаттарының бөлігі. Резервтік капиталды
құру және пайдалану, заңдар мен құрылтай құжаттарымен белгіленеді. ... ... ... ... шығындарын жабу, сондай-ақ, артықшылығы
бар акциялардың иелеріне қаражат жеткіліксіз болған жағдайда дивиденттер
төлеу үшін ... ... ... ... ... сыныптауға
жатпайтын активтердің 5%-нан кем болмауы ... ... ... ... төмендегі өткізбе құрылады:
Дт 3599 «Ағымды жылдың таратылмаған таза кірісі (жабылмаған зиян)
Кт 3510 «Банктің резервтік ... ... үшін ... ... жағдайда, оларды резервтік
капиталының ... ... ... және ... ... өткізіледі:
Дт 3510 «Банктің резервтік капиталы»
Кт 1853 «Акционерлермен (дивиденттер бойынша) есеп айырулар»
2853 «Акционерлермен есеп айырулар»
Бөлінбеген табыс (жабылмаған ... ... оның ... ... ... шот жаңа ... ... айналымдарын өткізген соң, бірінші жұмыс
күні өткен жылдың соммасына кредиттелінеді. Одан әрі ... ... ... ... шешімімен сәйкес жүргізіледі.
4.2. Банк акционерлерінен сатып алынған акциялардың
есебі.
Акционерлік қоғам құқықтық актілерде қаралған, ең ... ... ... ... жалпы жиналысының шешімімен, акциялардың
жалпы ... ... ... ... бір ... ... ... жолымен жарғылық капиталын азайтуға құқылы. Акционерлік қоғам ... ... ... хабарлауға міндетті.
Сатып алынған меншікті акциялар – бұл сатылған, одан соң оны ... ... ... ... бырақ қайта айналымға жіберілмеген жай және
ерекшелігі бар акциялар. Әдетте банк өз ... ... ... ... ... ... ... алады.
Бұл мынадай мақсатта жасалады:
• Алып-сату;
• Заңды ... ... ... ... қолайлы конъюнктурасын қолдау;
• Банк акцияларының бақылау пакетін басқа субъектілерімен сатып
алуынан ... және ... ... ... ...... және банктің жарғылық
капиталының азаюы болып табылады. Сатып алынған акциялар белгісіз уақытқа
дейін сақталуы, қайта шығарылуы ... ... ... ... ... ... акцияларға өте ұқсайды. Сондықтан да, айналымға қайта
жіберілгенге дейін ... ... ие ... Сатып алынған меншікті
акциялар дауыс беруге құқық бермейді, ... ... және банк ... банк активінің үлесін алуға жеңілдік ... ... және ... алынған акциялар арасында үлкен айырмашылық бар.
Егер акция номеналдық құн ... ... ... едуір бөлігі немесе
толық сомасы төленсе, одан кейін қайта сатып ... онда ол ... ... ... ... құннан төмен бағамен, ал акцияның алғашғы
шыққан уақытында мұндайды істеуге ... ... ... ... ... ... құн немесе сатып
алу құны бойынша жүргізіледі. Номеналдық құн мен меншікті акцияларды ... ... ... алу ... арасындағы айырмашылық 3101 «Акциялар бойынша
сый-ақылар» шотында көрініс ... және ... ... жоғары сатып
алғанда шығындарға, ал төмен бағамен сатып алғанда банктің табыстарына
жатқызылады.
Акциялар мынадай ... ... ... ... Банк ... Акцияның бір түрін басқасына ауыстырғанда;
3. Банктің жарғылық капиталы азайғанда,
Меншікті акцияларды акционерлерден сатып алғанда:
• Егер бастапқы ... ... ... ... ... 3003 ... ... жай акциялар»
3027 «Сатып алынған ерекшелігі бар акциялар»-бастапқы құнына
Кт 3101 «Акциялар бойынша сый-ақылар»-баға айырмасына
Кт 2203 ... ... ... ... талап ету депозиттері»
1001 «Кассадағы нақты ақша»
• Егер бастапқы құнынан жоғары бағамен сатып ... 3003 ... ... жай ... ... алынған ерекшелігі бар акциялар»-бастапқы құнына
Дт 3101 «Акциялар бойынша сый-ақылар»-баға айырмасына
Кт 2203 «Клиенттердің ағымды шоттары»
2211 «Клиенттердің талап ету депозиттері»
1001 «Кассадағы ... ... ... сатып алғаннан кейін қайта сатылуы немесе өзінің заңды ... ... ... ... кезде, жарғылық капиталының азаюі келесі
өткізбелерде көрініс табады:
Дт 3001 «Жарияланған жарғылық капитал - жай ... ... ... ... - ... бар акциялар»
Кт 3003 «Сатып алынған жай акциялар»
3027 «Сатып алынған ерекшелігі бар акциялар»
Егер акциялар сұранысқа ие ... ... ... ... алып ... да ... өткізбе құрылады:
Дт 3001 «Жарияланған жарғылық капитал - жай акциялар»
3025 «Жарияланған жарғылық капитал - ерекшелігі бар акциялар»
Кт 3002 ... ... ... – жай ... ... жарғылық капитал – ерекшелігі бар акциялар»
Қорытынды айналымдар өткізілгеннен кейін және салық аударғанға дейін
табыс шотарын жапқан кезінде төмендегі ... ... 4999 ... ... ... 5999 «Табыс салығы»
3599 «Ағымды жылдың таратылмаған таза кірісі (жабылмаған зиян)
Акционерлер жиналысының шешімі ... ... ... ... мына ... ... 3599 ... жылдың таратылмаған таза кірісі (жабылмаған зиян)
Кт 3510 «Банктің резервтік капиталы»
Банк шығындарын жабуға ... ... ... кезінде келесі
өткізбе құрылады:
Дт 3510 «Банктің резервтік капиталы»
Кт 3599 «Ағымды жылдың таратылмаған таза кірісі (жабылмаған зиян)
4.3. Банк акционерлеріне дивидендтерді ... мен ... ... және ... ...... арасында бөлінуге жататын таза
табыстың бөлігі. Таза ... ... ... саына пропорцианалды бөлінеді.
Қарапайым дивиденттер, бұл өз акционерлеріне банк табысынан төленетін
нақты төлемдер. Оның ... ... ... ... ... үш ... күндер (дата) байланысты:
• Хабарландырулар;
• Акция иелерін тіркеу;
• Төлемдер;
Бірінші дата – дивиденттер ... ... ... ... ресми
хабарландыру берген дата; Екінші дата – табыс алуға ... бар ... ... ... ... ... ... тіркелген барлық
акционерлерге дивиденттер ... Бұл ... ... ... табыс құқысынан
айырылады, яғни акционер тіркеу датасынан ... өз ... ... ... алу ... ... жаңа ... өтпейді. Үшінші дата – ... ... ... берілетін дата.
Артықшылығы бар акцияларға жай акциялармен ... ... ... бар акционерлер, өз үлесін жай ... ... ... ... ... ... номеналдық құнына пайыздық
қатынаста анықталады. Банктің қаржылық жылы ... ... ... бар акциялар иелерінің талабы ... ... ... табыстары жетпесе, онда артықшылы бар акция
иелеріне төлем жүргізу үшін резервтік капиталдың қаражаттары пайдалынылады.
Кейбір жағдайда, банк капиталынң ... ... қалу үшін ... да ... ... кеңесі дивиденттерді акциялармен төлеу
туралы шешім қабылдауы мүмкін. Бұл қосымша бағалы қағаздарды акционерлерге
өткізу деген сөз.Банкті ... ... ... ... ... ... ... қатынасы өзгеріссіз қалады.
Дивиденттер есептеу негізінде төмендегі өткізбелер ... 3599 ... ... ... таза ... (жабылмаған зиян)
Кт 1853 «Акционерлермен (дивиденттер бойынша) есеп айырулар»
2853 ... есеп ... ... ... ... ... 3510 ... резервтік капиталы»
Кт 1853 «Акционерлермен (дивиденттер бойынша) есеп айырулар»
2853 «Акционерлермен есеп айырулар»
Дивиденттер төлеу, салық төленіп болған соң, ... ... ... шотына аудару жолымен немесе акционер басқа банк қызметін
пайдаланса, банктің корреспонденттік шотына аудару жолымен ... 1853 ... ... ... есеп айырулар»
2853 «Акционерлермен есеп айырулар»
Кт 1001 «Кассадағы нақты ақша»
1050 «Банктің корреспонденттік ... ... ... ... ... ... ЖЕКЕ ... БАСҚАРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ ДАМУ БОЛАШАҒЫ
1. Екiншi деңгейлi банктердегi тәуекелдерді ағымды талдау
әдiстерi
Тәуекелдi менеджменттiң ... ... ... әсер ... негiзгi
факторларды зерттеуден басталады. Мұнда ескерiлуi қажет:
1. Банктiң таңдап алған стратегиясы және мамандануына сәйкес ерекшелiгi.
Тәуекелдiң белгiлi бiр ... ... оның ... ... серiктестер қызметiнiң тәуекелiне, клиенттер тәуекелiне
банк көзқарастарының ерекшелiктерi.
2. Тәуекелдiң жекелеген түрлерiнiң немесе тәуекелдер жиынтығының банктiң
қаржылық ... ... Банк ... есептеу әдiстемелерiн талдау;
4. Тәуекелдiң нақты бiр түрiн немесе олардың ... ... ... Тұтас жағдайды алғандағы тәуекелдi басқару ... ... ... ... ... ... ... шаралардың тиiмдiлiгiн
жүйелi түрде бағалау;
Тәуекелдердi басқару оларды басқару әдiстерi мен ... ... ... ... және таңдау жөнiнде қөсымша ақпараттарды алу;
▪ лимиттеу;
▪ өзiн-өзi сақтандыру;
▪ сақтандыру;
▪ хеджирлеу;
▪ сапалық басқару.
Диверсификацияның негiзгi мағынасы, ол, бiр ... ... ... аз ... ... банк ... портфельдерiн келесi бағыттар
бойынша диверсификациялауы қажет.
А) Қарыз қаражаттарды диверсификациялау:
1. Мерзiмдерi бойынша( қысқа мерзiмдi, орта ... ұзақ ... ұзақ ... ... ... ... келедi.
2. Тарту түрi бойынша (заңды тұлғалардың депозиттерi, ... банк ... ... ... ... Тарту
көздерiнiң көп болғаны дұрыс.
3. Тарту көздерi ... ... ... ... тобы ... ... топтары бойынша). Тартылу көздерi көп болған
сайын тәуекел төмен болады.
Б) Қолданылатын құралдардың диверсификациясы; активтер ... ... ... саны орналастырылуы қажет. Мұнда ... ... ... ... ... ... портфелiн диверсификациялау;
▪ мерзiмi бойынша: қысқа мерзiмдi және орта ... ... ... ... қарыз алушылар бойынша: қарыз капиталы әртүрлi салаларға келетiн
қарыз алушылар арасында аз сомамен ... ... ... активтердiң барлығын депозиттердi, ... ... ... сақтандырған дұрыс болады. Сонымен қатар ... ... ... ... ... құралдарды сату және сатып алу бойынша ашық позициялар керi
келiсiмдер немесе қайтарымды керi ... ашу ... ... ... ... қарыздарды жабу және операциялар бойынша мүмкiн
шығындарды жабу үшiн мемлекет немесе құрылтайшылар, акционерлерден қосымша
алынған ... ... банк ... ... ... қор ... ... банк операцияларының тәуекелдiлiгiн шектеу мақсатында
көрсеткiштер, құралдар, көлем бойынша банк ... ... ... кеңiнен тараған түрлерi:
▪ әрбiр серiктеспен жеке операцияларға лимиттер;
... ... ... түрлерiне, нақты бөлiмшелерге немесе
диллерге қойылатын лимиттер ;
▪ баланстан тыс мiндеттемелердiң максималды мөлшерiне;
▪ келесi ... ... ... ашық позициялардың мөлшерiне ;
▪ әрбiр позициялар, әрбiр құралдар, банктiң әрбiр бөлiмшелерi бойынша
пайда және шығын лимиттерi.
Нәтижелер және ... ... ... ақпараттарды алу тәжiрибеде
келесi шаралардың көмегiмен жүргiзiледi:
▪ банк құрылымында талдау бөлiмшелерiнiң болуы;
▪ мерзiмдiк басылымдар және ... ... ... деректерi
бойынша банк клиенттерi бойынша ақпараттарды қадағалап отыру;
Сапалық басқару - тәуекелдi басқарудың үздiк әдiстерiнiң бiрi. ... ... ... ... ... ... күрделенбей
тұрып шешу қабiлетiнде. Ендеше сапалық басқарудың негiзi ... ... ... ... және ... ... болдырмау мүмкiн емес, бiрақ
оларды болжауға болады және де алдын ала саяси және ... ... ... ... қажет. Банктердiң ұйымдық құрылымында осындай
өзгерiстердi болжайтын арнайы талдау бөлiмшелерi бар. ... ... ... инфляциялық тәуекелдер ерекшеленедi, оларды
экономиканы ұзақ ... ... және ... ... ... ... болады/12/.
Стихиялық апат шегiндегi тәуекелдердi сақтандыру әдiстерiмен шектеуге
болады.
Халықаралық сауданың ... орай ... ... есеп ... ... ... ... орай тәуекелдiң тағы да бiр түрi ... ... ... ... елдермен операциялар жүргiзуiн
таңдауда еркi ... ... ... ... жанама
әдiстерiн iздеулерi қажет.
Мұндай жанама әдiстердiң бiрi шет елдерде өздерiнiң филиалдарын ... ... ... мен ... саны көп ... ... елдiк
тәуекелдiң банк нәтижесiне әсерi азайды.
Шетелдiк мемлекеттерге инвестицияның тәуекелдiлiгiн талдау үшiн алдыңғы
қатарлы шетелдiк қаржылық институттар ... ... ... ... ... мемлекеттердiң экономикасының тиiмдiлiгi
келесi факторлармен есептелiнедi:
▪ саяси тәуекелдiң деңгейi;
▪ шетелдiк ... ... ... (ЖҰӨ ... ... деңгейi, өсiмi, инфляция деңгейi, пайыздық мөлшер деңгейi );
▪ мемлекеттiк қарыз ... және оның ... ... ... ... ... банк жүйесiнiң тұрақтылығы және қаржыландырудың болуы;
▪ капитал ағымы және халықаралық есеп ... ... ... ... ... ... болу мүмкiндiгi;
▪ сыртқы қарыз төлемдерi бойынша орындалмаған мiндеттемелер сомасы;
▪ ұлттық валюта бағамының режимi.
Негiзгi көрсеткiштердi ... ... ... төлем балансы.
Ұлттық валютадағы қолма- қол ақшаның жыл iшiндегi ... ... ... ... негiзгi факторы болып табылады.
(Экспорттық түсiм+ займдар+инвестициялар+ өзгеде төлемдер)-( ... + ... ... ... + ... ... де
төлемдер) =+/-төлем балансының сальдосы.
«+» немесе «-» оңтайлы немесе керi мүмкiндiктерiн анықтайды. ... ... ... ... ... Импорт- Экспорт = сауда балансының
таза сальдосы.
Төлем балансының оңтайлы сальдосы жоғары болған ... ... де ... ... және ... ұлттық валютасын реттеуге қабiлеттi.
2. Iшкi жалпы өнiм(IЖӨ).
Сәйкес бағадағы ағымды кезеңдегi IЖӨ
Ауытқулар=---------------------------------------------------------х 100%
Сәйкес бағадағы өткен кезеңдегi IЖӨ
IЖӨ деңгейi ... ... ... ... ... ... ... экспорттық операциялар көлемiнiң өсiмiн
көркейтедi.
3. Жұмыссыздық деңгейi.
Ресми тiркелген жұмыссыздар саны
Жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... ... өндiрiс деңгейiмен және инфляция қарқынымен тығыз
байланысты.
4. Инфляция деңгейi.
Ағымды жылдағы тауар қоржыны бойынша баға ... ... ... ... бойынша баға деңгейi
5. Мемлекеттiк бюджет тапшылығы және мемлекеттiк қарыз.
6. Депозиттер бойынша пайыздық ... және ... ... ... ... ... ... басқарушылары жiберетiн негiзгi қателiктер шетелдiк контрагенттiң
қаржылық жағдайын дұрыс бағаламау. Осы ... ... ... ... ... ұсынылатыны БЕРИ индекстерi, Германияның БЕРИ
фирмасымен әрдайым жарияланып ... ... 8). Оның ... ... ала
әр мемлекеттiң елдiк тәуекелдерiн анықтауға болады.
Банк өзiнiң қызметiнде активтер мен ... ... ... түрiн пайдаланады. Мұндай тәуекелдердi ... ... ... ... қарапайым түрде келесi тұжырымдармен көрсетуге
болады.
- банктiң әрбiр құрал түрiн пайдалануда тәжiрибесi болуы тиiс. ... ... ... бақылау әдiстерi және құралдардың
қолданылуын шектеушi шаралар, нақты құралдардың ... ... ... болуы тиiс:
- банкте кешендiк құралдардың бiреуi жоқ болғанның өзiнде құралдарды
қолдануды азайту ... бiр ... ... ... ... ... бiр ... кететiн
тәуекелдiң максималды көлемiн анықтау қажет;
- банктер нарықтарда маркетингтiк зерттеулер жүргiзiп отыруы ... 18 ... БЕРИ ... ... ... ... анықтау әдiсi.
|№ | Сұрақтар ... |1 |2 |3 |4 |
| | ... | | | | | |
| | ... | | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... ... ... тұрақтылық | 12% | | | | | |
| ... ... ... | | | | | | |
| ... және ... ... | | | | | | |
| ... мен ... ... ) | | | | | | ... ... ... мен ... |6% | | | | | |
| ... ( тек банктерге қатысты ғана| | | | | | |
| ... ... ... | | | | | | |
| ... ... талдау | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... құрамының дәрежесi | | | | | | ... |Iшкi және ... ... ... |6% | | | | | |
| ... ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... ... ... |6% | | | | | ... ... мәселелер ( мемлекеттiк|6% | | | | | |
| ... ... ... ... | | | | | | |
| ... ... валюталық | | | | | | |
| ... және өзге де | | | | | | |
| ... ... ... | | | | | | ... ... өсу ... |10% | | | | | |
| |А) ЖӨ ... ... ... 3% | | | | | | |
| ... |2.5% | | | | | |
| |Б) ЖӨ өсiм ... 3-6% |5% | | | | | |
| |В) ЖӨ өсiм ... 6-10% |7.5% | | | | | |
| |Г) ЖӨ өсiм ... 10% ... |10% | | | | | ... ... ... |10% | | | | | ... |Келiсiм шарттық мiндеттемелердiң |6% | | | | | |
| ... ... | | | | | | ... |Еңбек өнiмдiлiгiнiң деңгейi және |8% | | | | | |
| ... ... | | | | | | ... ... мен ... ... |2% | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... және тасымалдауды |4% | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... ... және қоғамдық|4% | | | | | |
| ... ... ... | | | | | | ... ... мерзiмдi несие алу шарттары |8% | | | | | ... ... ... ұзақ ... |8% | | | | | |
| ... ... және алу | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... В.И, ... Л..П. ... ... М.: ... статистика, 2009.
Талдаудың екiншi бөлiгi нақты экономикалық-саяси жағдайларды тәуекел
факторларының кестесiнiң көмегiмен тәуекелдiң сомалық ... ... ... ... және ұзақ ... ... ... Кесте 19 қысқа мерзiмдi
рейтингтi бейнелейдi.
Кесте 19 Қысқа мерзiмдi рейтинг
|IBCA |Moodys ... ... Poors ... ... |
| |service | | |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... | ... |Prime-1 |А-1+ | ... ... |
| | | ... беру ... |
| | | ... ... | |А-2 | ... |Prime-2 |А-3 ... ... |
| | | ... беру ... |
| | | ... ... | |В | ... |Prime-3 |С ... ... |
| | | ... беру ... |
| | | ... ... | |Д | ... ... В.И, Кроливецкая Л..П. Банковское дело– М.:
Финансы и статистика, ... ... ... қосымша ықылас қойылатын институттың болашағын
бағалайтын ұзақ мерзiмдi рейтингтi қолануға болады.
Сыртқы ... ... ... ... ... тәуекелi немесе
оларды форс-мажорлық жағдайлар деп те ... ... ... ... әсерiн жағдай өзгерiстерi жөнiндегi ақпараттарды тез ... ... ... ... ... ғана шектей алады.
Операциялық тәуекелдер банктiң күнделiктi қызмет нәтижесiндегi шығындар:
қызметшiлердiң жеке қателiктерi, ... ... ... ... ... Операциялық тәуекелдер әкiмшiлдiк
тәуекелдермен тығыз байланысты.Тәуекелдiң мұндай түрлерi банкке ... ... ... болып табылмайды. Осыған қарамастан олар банкте үлкен
проблемалар тудыруы мүмкiн. ... ... ... ... (Кесте 20).
Кесте 20 Ұзақ мерзiмдi несиелiк рейтинг
|IBCA |Moodys ... ... Poors ... тексерiлуi |
| |service | | |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... | ... |Ааа |ААА ... сапа, өз |
| | | ... ... |
| | | ... бере ... |
| | | ... ... ... |Аа1 |АА+ |Ең ... ... және |
| | | ... қаблеттiлiк |
|АА |Аа2 |АА | ... |Аа3 |АА- | ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... |А1 |А+ ... ... |
| | | ... ... бар ... |А2 |А | ... |А3 |А- | ... |Ваа1 |ВВВ- ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |Ваа2 |ВВВ | ... |Ваа3 |ВВВ- | ... |Ва1 |ВВ+ ... ықтималдылығы|
| | | ... ... |Ва2 |ВВ | ... |Ва3 ... | ... |В1 |В ... ... |
| | | ... ... |В2 |В- | ... |В3 |ССС | ... |Саа |СС |Ең ... сапа ... |Са |С | ... |С1 |Д ... ... ... ... В.И, Кроливецкая Л..П. Банковское дело– М.: Финансы
и статистика, 2009.
Қаржылық тәуекелдер банк тәуекелдерiнiң ... ... ... ... Қаржылық тәуекелдер бұл депозиттiк тәуекелдер, пайыздық
тәуекелдер, инвестициялық тәуекелдер және ... ... ... және эндогендiк тәуекелдерге бөлiнедi.
Кесте 21 Операциялық тәуекелдердi шектеу әдiстерi
|Тәуекелдер түрi ... ... ... ... |
| | ... |
|1 |2 |3 ... ... |Операциялық персоналға |Пайда мен шығынға |
|байланысты ... ... керi ... ... ... ақпараттардың тiптi |белгiлеу.Банктiң iшкi |
| ... ... ... ... |семинарлар ұйымдастыру. |
| ... ... және ... ... |
| ... құралдармен |таңдау, штатта кеңесшi |
| ... ... ... ... болуы. |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... жүргiзу. |
| ... ... ... ... |
| ... бухгалтерлiк |операцияларды тiркеу |
| ... ... ... ... ... операцияларды |Барлық телефондық ... ... үшiн ... |хабарламаларды баспаға |
|байланысты ... ... ... және ... ... |жүйелердi, СВИФТ және ... ... банк |
| ... ... ... ... компьютерлiк |
| ... ... ... |
| | ... ... болуы |
| | ... |
| ... ... |
|1 |2 |3 ... ... ... ... |
|тәуекелдер |тасымалдаушыларда ... ... банк |
| ... ... |қызметiн әрқашан тексерiп |
| ... ену, банк ... және ... |
| ... ... ... жүргiзiп |
| ... ... ... жеке қызметшiлер |
| ... |мен ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... | ... ... ... ... |Iшкi аудиторлық |
| ... ... ... түрде |
| ... ... ... ... |
| ... ... |Қызметшiлердi ... |
| ... ... толық|тұтас бiр ұжымды құру |
| ... ... ... ... ... |
| ... бүлiнуi |тиiс, бағдарламалық |
| | ... ... |
| | ... отыру. |
Ескерту: ... В.И, ... Л..П. ... ... М.: Финансы
и статистика, 2009.
Банктiк тәуекелдердi басқарудың ең қысқаша тұжырымдарын келесiдей түрде
көрсетуге болады: ... ... ... ... ... ... оларды орналастырумен аяқталады, ендеше ... ... тиiс. Банк ... диверсификациялау:
- банк клиенттерiн диверсификациялау;
- тартылатын қаражатарды диверсификациялау;
- банктердi территория бойынша диверсификациялау;
- қолданылатын құралдарды диверсификациялау;
- активтiк операцияларды ... ... ... ... ... диверсификациялау;
- банктiк инвестициялар портфелiн диверсификациялау.
Депозиттiк операциялар тәуекелi активтiк операцияларды ... ... ... болу ... байланысты. Депозиттiк
тәуекелдердi басқарудағы негiзгi кезең банк қызметтерi нарығын ... ... ... ... банктiң қысқа мерзiмдi мiндеттемелердi
орындауда өтiмдi қаражаттарға табпшылық жағдайында туындайды.
Пайыздық тәуекел ... ... ... ... ... ... ... үшiн пайыздық ставкалардың өздерiне қандай
активтер мен мiндеттемелер сезiмтал ... ... ... ... ... үшiн банк өзiнiң портфелi бойынша талдаудың стандартты
әдiстемесiн ... ... ... көрсеткiштердiң iшiнде:
Абсолюттiк пайыздық маржа (М)- активтiк операциялар ... ... ... (ПТ) және ... операциялар бойынша пайыздық табыстың
айырмасы.
Пайыз спредi (салыстырмалы ... ... ... ... ... мәнi (Са) және банкке қажеттi шығындар, пассивтер
бойынша пайыздық ... (Сп ... ... ... екi ... ... тұрады- банктiң
активтiк және пассивтiк операцияларын басқару. Активтiк операцияларды
басқару банктiң ... ... және ... ... ... ... ... байланысты. Пассивтiк операцияларды басқару
банк клиенттерiнiң сандық тәуекелi. Пайыздық тәуекелдердi ... ... бар ... 5).
Кесте 22 Пайыздық тәуекелдердi басқару әдiстерi
|Жағдайлар ... |
|1 |2 ... ... ... ... ... қарыз қаражаттардың |
|төменгi өсiмi күтiлуде ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... жоғары несие желiлерiн жабу. |
|2.Пайыздық ставкалар |1.Қарыз қаражаттарының мерзiмдерiн қысқарту. ... ... ... ... мерзiмдердiң уақытын ұзарту. |
|деңгейi күтiлуде ... ... ... ... ... |
| ... дайындық. |
| ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... қарау. ... ... ... ... мерзiмiн қысқарту. ... ... ... ... ... үлесiн арттыру. |
|күтiлуде. ... ... ... мен ... |
| ... ... ... |1.Қарыз қаражаты мерзiмдерiн ұзартуды бастау. ... және ... ... ... ... ... ... жетуi мүмкiн |3.Өзгермелi ставкадағы несиелердiң үлес салмағын |
| ... |
| ... ... түрiндегi инвестицияны |
| ... ... ... ... |
| ... ... Колесникова В.И, Кроливецкая Л..П. Банковское дело– М.: ... ... ... несиелiк тәуекелi екi негiзгi тәуекелдердiң түрiнен тұрады:
несиелеу тәуекелi және серiктестер ... ... ... ... ... ... тәуекелдер. Серiктестер тәуекелi
серiктестердiң ... ... ... ... ... ... ... әдiстерi:
- банк қызметi, клиенттерi, делдалдар, жеткiзушiлер,бәсекелестер туралы
статистикалық ақпараттарды ... ... ... алушылардың
тәуекелдерiн алдын ала бағалау;
- қарыз алушының жеке ерекшелiктерiн ескергендегi, ... ... ... алдын ала бағалау;
- қарыз алушының несиенi қайтару көздерi мен мерзiмдерiн нақты есептеу;
- қолайсыз жағдайлардың кепiлi ... ... ... ... ... ... ... арнайы резервтiк қор құру;
- тәуекелдiлiгi жоғары несиелердi ... ... ... ... ... ... ... нормативтер
жүйесiн қолдану.
Бұған дейiн ескерткенiмiздей ... ... ... ... және оның ... ... ... мiндеттi түрде болуы
банктерге үлкен ықпалын тигiзедi. Сонымен қатар ... ... ... өте көп. Олардың көптiгiне ... ... ... мүмкiндiгiнше осы тәуекелдердi ескеруi тиiс. ... ... банк ... тәуекелдердiң банк қызметiне әсерi және оларды
дер кезiнде қалай басқаруға ... ... ... ... ... 7 ... берi банк ... нарықтың белсендi қатысушысы
болып келедi. Ал, қазiргi таңдағы fores нарығындағы күнделiктi айналым 10
млн ... ... ал ... ... ... 60-70 млн ... өзiнiң қызмет барысында ... ... ... ... тәуекелдердi бағалау саласы бойынша мол ... ... ... бұл ... банк аралық тәуекелдердi басқару және
серiктес банктер үшiн шектеулердi белгiлеудiң ... ... ... ... шектеулердi белгiлеу процесiнiң ұйымдастырылу құрылымын 10
суреттен көруiмiзге болады.
Шектеулердi белгiлеу процесiнiң негiзгi құрылымдық ... ... ... табылып, оның құрамында банктiң қаржылық жағдайына тiкелей
талдау жүргiзетiн ... ... ... ... ... ... ... қатынастар бөлiмi бар. Оның шектеулердi белгiлеу
процесiндегi негiзгi қызметi – банк ... ... ... ,
банк аралық нарықтың әртүрлi сегменттерiндегi банк ... ... ... шарттарын жасау.
Шектеулердi белгiлеу процесiне банктiң экономикалық қызметi тiкелей
қатысады. Олар қаржылық емес ... ... ... ... ... ... жұмыстарының нәтижесi банк қызметi
және қаржылық жағдайы жөнiнде қорытынды жасау және Банкаралық ... ... , ... және ... ... бойынша Комитетке
ұсыныстар жасау. Банктер үшiн ... ... ... ... ... 10 ... ... белгiлеу процесiнiң ұйымдастырылу құрылымы.
Сурет 4
Ескерту: Колесникова В.И, Кроливецкая Л..П. ... ... М.: ... ... 2009.
Банктер үшiн шектеулердi есептеу екi бағытта жүргiзiледi. Бұл аталған
процедуралардың барлығы банктi алғашқы ... ... ... ... ... ... ... бөлiмдерден сұраусыз
жүргiзiледi.Қарастырылып ... ... ... ... ... жүргiзiледi. Оның негiзгi себебi келiсiм жасауға қажеттiлiк
туындаған жағдайларда тез арада шешiм қабылдау ... ... 11 ... үшiн ... ... есептеу әдiстемесiн жасау
Ескерту: Колесникова В.И, Кроливецкая Л..П. Банковское дело– М.: Финансы
и статистика, 2009.
Банкке лимиттердi белгiлеу процесiнiң ... ... ... есеп
берулердiң негiзiнде банктiң қаржылық жағдайын бағалау. Бiрiншi кезекте
баланс қарастырылады. Суретте ... ... ... қаржылық
жағдайын бағалау әдiстемесi берiлген.
Банктiң несиелiк тәуекелiн бағалауда лимиттер ... ... ... банктер бойынша;
▪ операциялар түрлерi бойынша;
▪ операциялардың мерзiмдерi бойынша;
Банк балансын талдау процесi екi бағытта жүргiзiледi:
1. Сандық (тартылған және ... ... ... ... ... пассивтердегi жалпы сомадағы үлес салмағын
анықтау, өзгерiстер мен айналымдарды талдау).
2. Сапалық (тәуекел тұрғысынан банк ... ... ... ... банк ... ... валюталар шегiнде талдау
жүргiзiлiп, банктiң қаржылық қызметiнiң нәтижелерi талданылады. ... ... ... ... лимиттердi есептеу.
Қаржылық талдау тәжiрибесiнде банктiң максималды тәуекелiн ... ... бар. ... тәжiрибеде тұрақты жұмыс iстейтiн банктер
лимиттердi белгiлеуде банк капиталының көлемiне негiзделедi. Экономикасы
тұрақты дамыған ... ... ... дұрыстығы мен нәтижелiлiгi
жылдар бойына жинаған тәжiрибеге негiзделедi.
Екiншi көзқарас бiздiң банктерiмiзде жиi қолданылады, бiрiншi ... ... ... ... ... Бұл көзқараста негiздi
көзқарас болып табылады. Қарастырылып отырған ... ... ... ... соңғы лимитке екi көрсеткiштiң төменi алынады. Кестелiк
түрде оны 11 суреттен көруге болады. Бұл ... К ... ... талдау негiзiнде алынған ақпараттың көрiнiсi. Бұл коэффициент есептi
базалық лимиттi банктiң өзге ... ... ... ... белгiлеу процесiндегi соңғы рөл Комитеттерге берiледi. Банк
аралық тәуекелдердi басқару бойынша комитет ... ... ... ... Бұл ... ... ... сәйкес ағымды мәселелердi
шешедi. Активтердi және пассивтердi басқару бойынша Комитет банктiң барлық
тәуекелдерi бойынша қадағалауды ... iшкi ... ... ... талдаудан өзгеше болады. Мұнда
екi негiзгi өзектi мәселе туындайды:
1. Талдау ... ... ... ... Тиiмдi шешiм қабылдауға қажеттi ақпараттарды алу мүмкiндiгiнiң немесе
қиындығының болуы, ақпараттардың шектеулi болуы.
5.2 ... жеке ... ... ... кешенді
бағалауды даму болашағы
Нарық субъектісімен түйісетін, тәуекелдерді теңестіру, бағалау ... сапа ... ал ... соң сан жағынан зерттеуді пайымдайды.
Маңызды ... ... ... шешімдерінің тиімді болатындығы,
олардың дұрыс ... ... ... ... ... ... ... қорғана алар ма екен.
Сапалы талдау тәуекелдерді табуды, олардың ерекшелігін зерттеуді,
экономикалық шығын нысанындағы тиісті тәуекелдерді ... ... ... ... тәуекелге қатысты ақпарат қайнарларын ашуды білдіреді.
Аталған сатыларда анықталған тәуекелдерге тиянақты ... ... ... ... ... үрдісінде түйісуге тура келетін,
тәуекел бойынша мәселелердің тобын ұғыну туындайды.
Тәуекелдерді сандық ... ... ... ала ... ... ... ақпарат алу болып табылады. Мұндай ... ... ... ... үшін ... ... қамтуы керек: шығындардың пайда
болуы мен болу мүмкіндігі, яғни шығынды бөлу, сондай-ақ, тәуекелдерді ... ... үшін ... ... сипаттамалар.
Тәуекелдерді теңестіру, бағалау, талдау үрдісі кезеңдерін анықтау үшін
көптеген мөлшерлерді ұсынуға болады. Тәуекелді тиянақты ... ... кең ... ... ... ... кезеңдерді бөлуге болады:
• тәуекелді түсіну, яғни тәуекелдің құрылымдық сипаттамасын зерттейтін
сапалы талдау (қауіптілік - тәуекелге ... - ... - ... ... ... ... соны ... тәуекелмен басқару
үрдісінде шешім қабылдау шекарасын беретіндіктен, бұл өте маңызды ... ... ... оқиғалардың және олардың жағымсыз салдарының пайда ... ... ... ... кезең жекелеген тәуекелдерді ... ... ... ... арасындағы себеп-салдары, қолайсыз
оқиғаның пайда болуы және одан ... ... ... ... ... ... ... шешім қабылдау үшін ... ... ... ... ... Бұл ... ... субъектілерінің жалпы
алғанда тәуекелдердің кешенді бейнесін көрсете алады. Бұл тәуекелді басқару
бойынша бірегей саясатты әзірлеуге және жүзеге асыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... қадамы - жиналған
мәліметтерді өңдеу. Ол тәуекелмен басқару бойынша шешім қабылдаудың ... ... ... ... ... Тәуекел факторларын анықтау және
олардың әрекет етуі дәрежесін зерттеу үшін ... ... әр ... ... пайдаланылуы мүмкін, соның ішінде
корреляциялық және ... ... ... ... талдау,
факторлық талдау және көптармақты жіктеудің өзге де әдістері, сондай-ақ
имитациялауды қоса, математикалық үлгілеу.
Тәуекелді ... екі ... ... ... жүзеге асырылады:
Бірінші бағыты- келтірілген оқиғаның көлемін ықтимал бөлуді немесе ... ... ... ... шағын көлемде анықтайды (математикалық
күту, сенімді интервал және т. ... ... - ... ... ... «жаман оқиғаның»
келтірілген көлемінің бағыныштылығын анықтау. Мұндай ... деп ... оның ... ... ... өлшеуге қаралған бағыт бір-бірін өзара толықтырады. Осылардың
негізінде жаман оқиғаны ықтимал бөлуді ... ... ... ... ... ... ... заманғы “Базель-ІІ” бабы бірін-бірі
толықтыратын екі әр түрлі әдісті білдіреді:
• «тәуекел астарындағы көлем» бағасы, нарықтың ... ... ... ... ... өзгертуге портфелдің сезгіштігін талдау -
стрестік тест сынағы
Бұл тәсілдердің пайдаланылуы өзара байланысты екі көрсеткіш ... ... ... ... ... ... ... ең жоғары көрсеткіші.
Базель-ІІ (149 т.) ұсынысына сәйкес «активтердің тәуекелділік кұндарын
үлгілеуге негізделген банкілер ... ... ... ... ... ... тәуекелдері мен кепілдігінің
тұрақсыздығын білдіретін әдісті қолдануы мүмкін. Егер банк ... бір ... ... ... оған ... бэк-тест сынағын
өткізу жолымен өз үлгілерінің сапалылығын дәлелдесе, ішкі үлгілер сол
жағдайларда ғана ... ... ... Базель-ІІ (151 т.) ұсынысына сәйкес, VaR -үлгісін
пайдаланушы банк жыл ... ... ... 20 ... ... алу негізінде өзі берген осы ... ... ... ... міндетті. Бұл тізімге потенциалдық тәуекелді өзінің әдістемесіне
сәйкес өлшеуді банк анықтайтын ең ірі 10 ... ... ... ... 10-ы ... ... Банк әрбір күн және әрбір контрагент бойынша
потенциалдық тәуекел өзгерудің 1 күндік уақыт үзіндісінің нақты цифрларын
салыстыруға міндетті. Ол үшін ... ... ... ... (Е*) шара ... ... ... VaR - үлгісі әдістемесі -
алдыңғы күннің аяғындағы есеп жағдайын ескереді. VaR - үлгісінің көмегімен
алынған есептелінген ... ... ... ... ... ... ерекшелігі де болады. Соңғы екі жүз елу күн ... ... ... ... өзгешеліктер санына байланысты VaR
-үлгісінің шығыс мәліметтері ... ... ... ... ... жолымен өсуге жатады.
|Аймақ ... саны ... |
| ... аймақ ... ... ... ... ... ... (=1) ... (=1) ... (=1) ... (=1) ... (=1) |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... және ... ... ... |
| ... ... бағалауда өзінің жеке үлгілерін пайдаланатын
банктер үшін Е* ... ... ... реттегідей
көрсетіледі:
Е* = тах {0, [(Σ (Е) - Σ (С) + (бар ... ... VaR ... Е - ... ... ... тәуекелділік көлемі; С - алынған
кепіл құны.
Банк капиталы бойынша талаптар ... ... ... ... ... VaR - ... ... тиіс.
Тәуекелділік құнын есептеудің алғашқы есептемесі кезінде американдық
банктерде XX ғасырдың тоқсаныншы жылдарының басында пайда болды. ... ... ... болғаны соншалықты, ол нарықтың өзге субъектілерінің
арасында да жылдам тарала бастады. ... ... VaR ... сан алуан
саласында тәуекел менеджерлердің стандарттық құралы болып табылады.
VaR көбінесе көлемді бағалаудың ... ... ... ... Ол берілген ықтималдық пен жоғалту уақытының осы ... ... ... ... ... ... анықтай отырып уақыттың нақты
мерзімінің бойында өтетін нарықтық бағалардың ... ... ... ... қандай да бір қаржы құралы немесе құралдардың нысаналы
қоржыны бойынша құн ұстанымының қаншалықты ... ... ... есептеу кезінде уақытша интервал ... ... ... ... ол ... кезде VaR және тәуекелдік құны
өлшенетін сенім ... ... ... егер ... бір ... құраса,
сенімділік деңгейі тоқсан бес пайызға тең, онда ірірек күндізгі зиян
жоғалтуы ... ... ... ... бес ... ... мүмкін. Бұл
жағдайда қоржын құрамының VaR үшін ... ... ... ... ... ... әдістемесі банктерде және инвестициялық компанияларда қызметтің 4
бағыты бойынша пайдаланылады:
1. Нарықтық ... ішкі ... ... VaR мониторинг мағынасын бірнеше деңгейде есептейді және өндіре
алады: ... ... ... ... бойынша, эмитент бойынша,
контрагент бойынша, қоржын менеджері бойынша және т. б. Бұл ... ... ... ... ... ... көлемі маңызды болғандықтан,
яғни басқарушының VaR -ы немесе қоржынның VaR -ы ... ... ... ... бас менеджер, немесе бұрынғы уақыттағы сол ... ... ... VaR ... бағалау мағынасының
дәлдігі екінші орынға кетеді.
2. Нарықтық тәуекелдердің ... ... VaR ... ... ... ... ашпай қоржынның нарықтық тәуекелі туралы
мағынасын құруға мүмкіндік береді. Оның үстіне, қолайлы шекте ... ... ... ... VaR мәліметтерін ... ... ... есептеменің дәлелі болып қызмет ете алады.
3. Хеджадың ... ... ... ... ... ... ... дәрежесін анықтау үшін VaR ... ... ... хеджі бар қоржынын және хеджі жоқ ... ... оның ... ... ... ... осы екі ... аз ғана болса, онда хеджирленуді қолданудың ... ... ... мәселе туындайды.
4. «Егер болса» - мүмкін болатын келісімдерді талдау. VaR әдістемесі
сол не ... ... ... ... ... ... ... бюрократиялық процедуралар қысқарылса, басқарушы ... ... ... ... туады. Бұған VaR-ды
пайдаланумен мәміле мониторингі арқылы қол жеткізуге болады. Мысалы, жоғары
басшылар өзінің ... ... ... жай ғана ... ... іс-әрекет VaR, мағынасын бастапқы капиталға қарағанда Х%-дан
аспауы керек», және одан ... ... ... ... толықтығына мән бермеу
керек.
Нарық субъектілері VaR мәндерін менеджерлер, акционерлер және сыртқы
инвесторлар үшін есеп ... ... ... ... ... VaR ... барлық нарықтық тәуекелдерді ақшалық сипат беретін бір ... ... ... VaR ... көмегімен нарықтың әртүрлі
сегменттерінде тәуекелдерді бағалауды есептеу және анағұрлым тәуекелді
ұстанымдарды теңестіруге мүмкіндігі ... VaR ... ... ... алады: лимиттерді бекіту, компания қызметін бағалау, капиталды
диверсификациялау үшін және т. б. Мысалы, бірқатар ... ... ... ... сонымен қатар олардың бонустары VaR
бірлігінің мәмілесіне жеке табысты есептеумен беріледі.
Инвестициялық аналитиктер VaR -ды ... ... ... ... -ды ... ... ... белгілі, бірақ олардың барлығы үш
негізгі кезекті білдіретін ұқсас құрылымға ие:
• активтің немесе активтер қоржынының нарықтық құнын ... ... ... ... ... табыстарын үлестіру ықтималдығын
бағалау;
• сенімді деңгейді және оған сәйкес VaR -дың мәнін ... ... ... ... ... ... ... қалай
өтетіндігінде, яғни қоржын құнындағы ... ... ... ... ... ... бар ... тұжырымдалады.
VaR есептеуінің барлық белгілі тәсілдерін негізгі үш әдіске бөлуге
болады:
1) көрсеткіштік әдіс;
2) тарихи үлгілеу әдісі;
3) ... ... ... ... ... ... ... әдісі қоржын бойынша қаржылық нәтиженің
статистикалық үлесі негізінде тәуекелдің қажетті бағасын аналитикалық түрде
алуға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... әдісі сияқты) екі іргелі құрам жатыр:
• тәуекел факторларының өзгеруіне ... ... ... ... тәуелділік үлгісі;
• тәуекел факторларының волатильдік және корреляциялық үлгісі.
Жоғалатудың аналитикалық ... ... ... ... ... ... әдіс үшін ... интервалы аясында қоржынның тәуекел
факторларымен байланыс үлгілері және ... ... ... ... ... ... ... әдісінің мәні бағаның болашақ өзгерістерін үлестіруді
және ... таза ... мен ... ... ... ... үшін ... қаржылық құралдар бағасының тарихи өзгерістерін пайланудан тұрады.
Ең карапайым және айқын іске асыруда аталған әдіс ... ... ... ішінде (бірнеше айдан бірнеше жылға дейін) берілген сенімді
ықтималдықпен таңдап алынған ... ... ең ... ... ... қайта бағалауды білдіреді.
Бұндай әдіс қоржынды ... ... «өз ... ... ... да бір ... мүмкіндік береді. Алайда, бүл үнемі
мүмкін бола бермейді және ... ... ... ... бермейді.
Монте-Карло әдісі VaR есептеуінің ең күрделісі болып табылады, бірақ
оның дәлдігі басқа әдістерге ... ... ... ... ... әдісімен VaR -ды бағалау ... ... ... ... ... ... ... формуланы емес, жеткілікті
күрделі шағын бағдарламаларды ... ... ... ... ... ... кез-келген күрделі үлгілерді пайдалануға ... ... ... ... ... ... ... мен кемшіліктерінің бар екендігін байқауға болады. Қандай да
бір әдістерді пайдалану мынадай факторларға негізделеді: мәліметтер ... ... ... асырылу қарапайымдылығы, алынған нәтижелердің
дәлдігін талап ету және т. б.
VaR әдісі таңдап алынған ... ... ... нарықтық факторларды
бөлу кезінде белгіленген ықтималдық пен таңдап алынған ... ... ... ... ... береді.
Валюталық тәуекел бойынша VaR, мысал үшін, «Дельта нормалды есептеу
әдісіне» сәйкес есептеледі:
VaR = k х q х ... k - ... бір ... ... ... ... нормалды
үлестіру квантилі;
q - табыс дисперсиясының стандартты ауытқуы;
V - ... ... ашық ... ... ... ... ... тәуекел бойынша VaR-ды есептеу мысалдары ... ... ... Ашық ... ... лимиті үшін VaR -ды (ұзақ және қысқа) ҚР-
ның қаржы ... және ... ... ... мен қадағалау агенттігінің
(ҚР ҚҚА) талаптарына сәйкес 3 ай ... ... ... шет ... ... өзгеруі туралы мәліметтері бойынша есептеудің мысалы.
3 ай бақылау мерзімі (ақпан - сәуір 2008 ж.) ішіндегі шет ... ... ... ... ... негізінде VaR -ды есептеудің мысалы 22
кестеде берілген.
Кесте 22 Шет елдік валюта ... ... ... мәліметтер негізінде
VaR –ды есептеудің мысалы
|Атауы ... |USD |EURO |
| |КZТ (мың) | | |
|1 |2 |3 |4 ... ... |10 000 000 | | ... ... ... бойынша ҚР ҚҚА |1 250 000 | | ... ... | | | ... ... ... ... ҚР ҚҚА |1 250 000 | | ... ... | | | |
|q - ... ... ... | |0,0056006 |0,034286 ... ж. ... ... | | | ... - ашық ... үшін ҚР ҚҚА ... |11 516 |70 500 ... ... ... (мың ... | | | ... @ Рооrs ... ... ... емес ... ... ие
немесе басқа да рейтингтік агенттіктердің деңгейіне «Евро» ... ... шет ... ... бойынша ҚР ҚҚА талаптарына сай
ашық валюталық ұстаным (ұзын және қысқа) ... ... жеке ... ... ... ... Банктің жеке капиталының мөлшері 2009
ж. Мамыр айының басына, мысал ретінде, 10 000 000 мың ... ... ҚР ҚҚА ... сәйкес ашық валюталық ұстаным (ұзын және
қысқа) лимиті АҚШ доллары ... 1 250 000 мың ... ... ... ... тәуекел көлемінің шектік мәні 10 000 мың
теңгені құрайды (2008 ж. үшін банктің таза табысы 600 000 мың ... және 1 ... ... 6 ... ... ауытқу
мәліметтеріне сәйкес ҚР ҚҚА мәліметтеріне сүйеніп ашық валюталық ұстаным
бойынша айлық ықтимал шығындар анықталады:
VaR = 1,645 х ... х 1 250 000 = 11 516 мың ... ... АҚШ ... ... ... ... жағдайларында ҚР
ҚҚА ашық ұстаным бойынша лимитін орындау банкке рұқсат етілген ... ... ... 10 000 мың ... асып ... шығындарға ұшырауына
алып келуі мүмкін.
2. Несиелік қоржын үшін валюталық тәуекел VaR -ын есептеу мысалы.
Қамтамасыз ету мен валюта түрлері бойынша ... ... ... VaR -ды осы ... ... жеке есептеу қажет.
2009 ж. мамыр айындағы орташа айлық көрсеткіштері бойынша АҚШ ... EURO -да ... ... ... үшін валюталық тәуекел VaR -ын
есептеу ... ... 2009 ж. ... ... ... айлық көрсеткіші АҚШ
долларында 6 900 000 мың теңге және EURO -да - 60 000 мың ... ... ... ... ... ... ... - «Сары аймақ» үшін
түзейтін көбейткішті ескеріп шет елдік валюта курсының ... ... ... бойынша 127 262 мың теңгені және EURO –дағы несие
бойынша 6 768 мың ... ... VaR ... ... артықшылықтары келесі мүмкіндіктер болып
табылады:
• тәуекелді пайда болу ... ... ... ... ... есептеу:
• әр түрлі нарықтардағы операциялар бойынша ... ... ... ... ... (ұстанымдардың) тәуекелдерін жалпы қоржын үшін
көлемге біріктіру.
Кесте 23 Банктің айлық ықтимал ... ... |USD |EURO |
| |КZТ (мың) | | |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... |6 900 000 | | ... ... эквивалентінде) | | | ... ... ... |60 000 | | ... ... ... | | | |
|q - ... волатильділік ақпан-сәуір| ... ... ... ж. ... ... | | | ... күн ... 20 | |115 |115 ... ... | | | ... бойынша ерекшеліктер | | | ... | | | ... ... үшін ... | |2 |2 ... | | | ... - ... ... ескеріп | |127 262 |6 768 ... ... ... ... | | | ... ... (мың ... | | | ... ... банктері, №4, 2009ж.
VaR тәсілінің кемшіліктеріне төмендегілерді жатқызуға болады:
• үлгілік тәуекел ... ... ... ... ... ... тәуелділігі);
• дағдарыс кезеңінде тәуекелді бағалаудың мүмкін еместігі.
Қорытынды ретінде VaR әдістемесі қаржылық жоғалтудың ... ... ... болады. Ол тек қана нарықтың әртүрлі субъектілеріне олар
тап болған тәуекелдерді өздеріне қабылдай алатын тәуекелдермен ... VaR ... ... бір ... ... ... ... көлемінен төмен болатын шығынды ғана емес, осы шығынның
басқа да ... ... ... ... ... ... ... басқа да тәсілдерінің орнына емес, ... ... ... және ... ... Бизнес жоспар: «Банктік нарықты кластерлік талдау »
1. Аннотация
Бизнес-жоспар тақырыбы: «Банктік нарықты кластерлік талдау »
Фирманың аты: «Қазақстанның Халық ... ... ... ... ... жасалған: Алимова М.
Бизнес сферасы: Қаржы
Қызметтің негізгі түрлері: қаржылық және банктік қызметтер
Басталу мерзімі : ... ... ... ... жасалған: 10.01.2011.
2. Резюме
Бәсекеге қабілеттілікте басым болу үшін, өнімдер мен ... ... де ... ... ... ... ... кез-
келген тәжірибелі маркетолог мамандары тұжырымдайды. Ол үшін олардың
өнімдері мен ... ... ... банк нақты түсінуі және
білуі тиіс.
Қазіргі таңда нарықты сегменттеу маркетингтің маңызды элементтерінің
бірі. ... банк ... ... ... ... өнімдерді сатып
алушылар қойылады.
Бизнес жоспарда ұсынылатын әдістің негізгі мақсаты: ... ... ... ... ... ... Кәсіпорын сипаттамасы
«Қазақстан Халық банкі» АҚ Қазақстан Республикасының жинақ банкінің
қайта құрылуының негізінде ... 1995 жылы банк ... ... ... ... ... құрылды. Осы жылдың соңында банк ... ... ... ... ұстаған ірі операциялық банкке айналды.
1998 жылы банк ашық түрдегі акционерлік қоғам ретінде ұйымдастырылды.
Қазіргі ... ... ... ... АҚ 85 ... бері қаржылық
нарықта тұрақты және беделді қызмет атқарып келе ... ... ірі ... ... ... ... ... АҚ қаржы нарығындағы қаржылық қызметінің 2009
және 2008 жылдардағы қаржылық қызметтерінің көрсеткіштерін ... 24 ... ... Банкі” АҚ
млн. Теңге
| |2009ж. |2008ж. |
|1 |2 |3 ... ... және ... ... |255,245 |127,799 ... ... |87,268 |55,106 ... және шығын құнымен бағаланған) |48,073 |53,195 ... ... | | ... ... ... |3,398 |2,049 ... ... қағаздар (сатуға |107,839 |123,339 ... | | ... ... |1, 040,273 |596,216 ... ... |22,766 |16,412 ... ... |3,265 |3,265 ... емес ... |3,841 |1,538 ... ... |3,886 |5,626 ... активтер |19,221 |6,814 ... ... |991,359 ... ... банктері, №4, 2009ж.
“Қазақстанның Халық Банкі” АҚ активтерінің ... ... ... ... ақша ... және олардың эквиваленттері 2008
жылы 127,799 млн. теңге болса, 2009 жылы бұл көрсеткіш 255,245 млн. ... Ал ... ... 2008 жылы 55,106 млн. ... ... 2009 жылы
87,268 млн. теңгеге артқан. (Пайда және шығын құнымен ... ... 2009 жылы 48,073 млн. ... ... 2008 жылы бұл көрсеткіш 53,195
млн. теңгені құрады. Несие мекемелеріндегі ... 3,398 млн. ... 2008 жылы 2,049 млн. ... ... Өнім ... ... ... қабілеттілігін арттыру бойынша қаржылық.
Ендеше ол бірнеше әдістермен жүргізіледі: 1. Банк ... ... ... 2. Банк ... ... талдау. Талдаудың негізгі
құралы маркетингтік зерттеулердің деректерінің ... ... ... ... ... үш тобы ұсынылады:
1. Кластер 1 – банк ... ... ... ... ... ... ... Яғни, әйелдер – 83%, және өте ... ... жасы -32, ... 35 ... ... 2- «ықылассыз» клиенттер. Бұл ... ... ... 51%-ды құраса ерлер-49% құрайды. Ал жас ... бұл ... ... ... ... ... жасы 36-55 жасты құрайды.
3. Кластер 3 – «ықыласты» клиенттер. Бұл кластер сан ... аз. ... бұл ... ... 65% ... ... 35 ... үлкендері -90%,
56 жастан үлкендері - 47%.
5. ... ... ... ... уақытта коммерциялық банктердің саны 35.
Кесте 25 Қазақстандағы коммерциялық банктер саны
|№ |Банктік сектордың құрылымы |2008 |2009 |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... ... оның |33 |35 |
| ... | | |
|2 ... ... ... 100 |1 |1 |
| ... жуық ... ... | | |
|3 ... ... филиалдарының |324 |352 |
| ... | | |
|4 ... ... есептік-кассалық|1 489 | 2 028 |
| ... саны | | |
|5 ... ... ... |22 |-17 |
| ... саны | | |
|6 ... ... резидент |23 |26 |
| ... ... ... саны | | |
|7 ... ... ... жеке |32 |33 |
| ... ... ... | | |
| ... ... (депозит) | | |
| ... ... саны | | |
|8 ... ... іске ... |9 |10 |
| ... бар ... саны | | ... ... ... №4, ... ... бәсекеге қабілеттілігін арттыруда нарықты кластерлік
талдау әдісін Қазақстан Республикасының барлық ... ... ... ... Банк қызметтерінің сапасының ... ... ... буын ... ... ... ... қанағаттандыру арқылы табысқа ие болады.
6. Өндірістік жоспар
Банк ... ... ... ... ... ... ... қолдануда қосымша ғимарат талап ... ... ... ... ... ... кеңсесімен және де ... ... ... енгізуге қажетті құрал-жабдықтар банктің маркетинг ... ... ... құрудың негізгі ақпарат ... ... ... ... тасымалдаушы құралдар талап етілмейді. Сонымен
қатар әдісті енгізу бойынша қосымша ... ... ... ... ... бөлімінің қызметкерлерімен жүргізіледі. Ал олар өз кезегінде
штаттық жалақы алады.
7. Ұйымдастырушылық ... ... ... банктің ұйымдастырылу құрылымы бойынша барлық
бөлімдері қатысады. ... ... ... ... негізгі
жауапкершілікті алады.Сонымен қатар банктің есеп бөлімдерінің деректері
және де банк бойынша барлық ішкі және ... ... ... ... жоспар
Әдісті енгізу бойынша бизнес-жоспар үлкен қаржылық шығындарды талап
етпейді. Кластерлік талдаудың банктің қаржылық ... ... 26 ... қаржылық жоспары
|Көрсеткіштер ... ... |
| ... ... |
|1 |2 |3 ... |249,28 |373,8 ... ... |91,9 |137,8 ... пайда |72,2 |108,3 ... ... |24,7 |28,9 ... ... |65,4 |68,9 ... ... банктері, №4, 2009ж.
Персоналды менеджмент қызметін ендірудің алғашқы мақсаты, бұл (қызметтерге)
клиенттерге қызмет көрсету ... ... ... ... ... жылдамдығын қамтамассыз ету.
Банктің жалпы тұтас алғандағы қызметін жақсартуда персоналды ... ... ... ... бұл ... жеке ... ... банктің жалпы ұйымдық құрылымдағы негізгі ... ... ... ... персоналды мененджмент қызметін
енгізу.
Кесте 27 Жұмыстың орындалу кестесі
|1 |Жоспарлаудың соңы |1 ай |
|1 |2 |3 |
|2 ... ... ... |1 ай |
| ... | |
|3 ... ... ... енгізу |2 апта ... ... ... №4, ... ... тәуекелділігін талдау
1. Банк қызметкерлерінің немғұрайлы қатынасы;
2. Банк қызметкерлерінің біліктілігінің дәрежесінің төмен болуы;
3. Бизнес – ... ... ... ... ... көрсекіштерге әсер
етуі мүмкін инфляциялық көрсеткіш 8-9% ... ... ... ... ... ... проблемасы банктер үшiн бiрiншi ... ... ... ... қызметiнiң ауқымы ресурстар жиынтығының көлемiне
байланысты болып келедi. Мұндай жағдай банктердiң ... ... ... бәсекесiн күшейте түседi.
Нарықтық экономика жағдайында екiншi деңгейлi банктердiң ... ... ... үш ... ... ... қарастыруға болады:
ـ пассивтi операциялар (сырттан тартылған қаржылар);
ـ активтi операциялар (қаржыларды жайғастыру);
ـ активтi-пассивтi операциялар (делдалдық, трасттық, ... ... ... терминi ''несие ресурсына'' қарағанда кең ұғымды
бiлдiредi. Банк ... тек ... ғана ... сол ... ... ... немесе комиссиондық операцияларды қаржыландыру үшiн пайдаланылады.
Екiншi деңгейлi банктердiң ... ... ... ... мен ... ерекшелiктерiне қарай ерекшеленедi.
Банк ресурстарының құрылымына мыналар жатады:
1) ... жеке ... ... ... және тартылған қаражаттары.
Банк ресурстарының құрамындағы жеке капитал үлесi тартылған қаражаттарға
қарағанда өте төмен болғандықтан барлық ... ... ... ... жуық ... ... ал қалған бөлiгi сырттан тартылған қаражаттар
үлесiне тиедi.
Қазiргi ... ... ... жеке капиталын мынадай баптар құрайды:
жарғылық капитал;
резервтiк капитал;
қосымша капиталдар;
банк операиялары бойынша тәуекелдердi төмендету мақсатында құрылған қорлар
(резервтер);
бөлiнбеген банк пайдасы.
Нарықтық ... ... ... ... ескi ... жүйе
үшiн уақытша бос ақшалай қаражаттарды тартудың дәстүрлi емес ... ... ... құрылымын толығымен өзгерттi десе де болады.
Банк тәжiрибесiнде барлық ... ... ... ... ... екi ... бөледi:
ـ депозиттiк қаражаттар;
ـ депозиттiк емес тартылған қаражаттар. Тартылған ... ... көп ... ... ... Депозиттер банк үшiн бiрден-бiр
арзан ресурс көзi болып ... ... ... ... ... тартып, оларды өзiнiң
ресурстары ретiнде қолдануға бағытталған депозиттiк саясат жүргiзiп ... Олар ... ... ... өз ... ... ынталандыра
бiлiп, салымшылардың мүдделерiне иек артуы тиiс. Салымшыларды ынталандырушы
ең маңызды фактор, ... ... ... ... инфляцияның
деңгейiнен жоғары болып келетiн сыйақы мөлшерi болып ... ... ... ... саясатын жүзеге асырудағы шешушi жағдай бұл
сырттан ... ... ... ... ... ... ... табылады. Банк пен оның клиенттерiнiң арасындағы өзара
тиiмдi қарым-қатынас депозиттiк ... ... ... ... ... ... ... арттыру үшiн, банк олардың мүдделерi мен
талаптарын ескергенi ... ... ... ... ... аясы кеңейген сайын,
банк қызметiндегi депозиттiк портфельдi басқару тәуекелi де ұлғая ... ... ... ... ... әлемдiк тәжiрибеде белгiлi барлық
тәуекелдiң түрлерiмен кездестi деуге болмайды. ... ... саны ... ал бұл проблема отандық банк жүйесi үшiн жаңа болып табылады,
сондықтан да банктердiң депозиттiк ... ... ... ... ... бiр ... ... жүргiзiлген жоқ. Осы орайда банктердiң
депозиттiк ... ... ... пайда болатын тәуекелдердi
зерттеу Қазақстанның банк ... ... ... ... бiрi болып отыр.
Қазiргi кездегi қазақстандық және шетелдiк банк тәжiрибесiн ... ... ... ... ... ... нысандарын (депозиттiк саясатты жүзеге асырудың әдiстерi
мен тәсiлдерiн) ... ... ... ... Ол ... ... ... болу керектiгiн дәлелдейдi.
Отандық екiншi деңгейлi банктер үшiн зерттеушiлердiң ойынша, шет елдiк
банктерге қарағанда ... ... ... ... ... ... құжат түрімен шектелмей, “Депозиттiк саясатты қалыптастыруға арналған
Басшылық” деп ... ... ... ... ... ... едi. ... қазiргi кездегi қазақстандық екiншi деңгейлi банктердiң оңтайлы
депозиттiк саясатын ... үшiн ... ... ... ... едi.
Сонымен, диплом жұмысын жазу нәтижелерiн ... келе бiз ... ... ... ... ... банк ... капиталдануы дәрежесі капиталдың
жеткіліктілік нормативіне сәйкес келеді. ... ... ... ... ... өсімінің қарқынды өсуі банк саласы үшін тәуекел
деңгейін арттыруда.
Қазіргі қалыптасқан жағдайда, яғни ... ... ... ... ... үшін ... операцияларын қысқартуы
кезінде капиталды арттыру проблемасы өзекті проблемаға айналып отыр. Таза
табыс жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... ... капиталдан 25% шектеулігінен),
акционерлік капиталды (жарғалық капиталды) арттыру қажет, ал бұл ... ... ... ... ... шығару және оларды орналастыру процедуралары
біршама уақытты талап ... ірі ... ... ... ... ... ... түрінде (IPO) орналастырады, ал бұл қаржы нарықтары мен қаржы
ұйымдарын реттеу және ... ... ... ... ... ... ҚҚА) ... иеленудің ашық болмауынан
қарсылығын тудырады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Н.А. Назарбаев “Қазақстан халқына Жолдауы» // ... ... ... ... ... Банк ... ҚР Заңы (28.02.2008жылы
өзгертулер мен енгізулері қосымша) 1995 жыл 30 ... ... ... және қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу және қадағалау
туралы» ҚР Заңы №474 –II 2004 жыл 4 ... ... ... ... Заңы №78-П 2000 жыл 5 ... ... Республикасында тұрғын үй құрылыс жинақтары туралы» Заңы
№110-П 2000 жыл 7 ... ... ... ... бюро және ... ... ... ҚР Заңы №573-П 2005 жыл 6 шілде.
7. «Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ҚР Заңы №20 2007 жыл 11 наурыз.
8. «Қазақстан Республикасының банктер және банктік ... ... ҚР ... 1995 жыл 31 ... Аллахвердян Д.А. Финансово-кредитный механизм развитого социализма-
М.: Финансы, 2001.
10. Ачкасов А.И. ... ... ... ...... ... Банки на развивающихся рынках. Укрепление руководства и повышение
чувствительности к переменам. 2 том/ ... ... и др. – М.: ... ... ... ... О.И. Банковские операции- М.: Инфро,2006.
13. Банковский портфель – 1. Книга банкира. Книга ... ... О.Н. ... және басқалары – М.: Соминтэк, 2006.
14. Банковский ... – 1. ... ... ... банковского
финансиста. Книга банковского юриста/ О.Н. Антипова, Г.М. Антонов және
басқалары – М.: ... 2001. ... О.И. ... ... ... ... Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы. 2-шi
басылым, - Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 272 ... ... С.Т. ... учет в РК” Часть1 г.Алматы, Экономика
2002г.
17. Колесникова В.И, Кроливецкая Л..П. ... ... М.: ... ... 2006.
18. Белоглазова Г.Н. Коммерческие банки в условиях формирования рынка- Л.:
ЛФЭИ, 2001.
19. Белугин М.И. ... ... ... ... ... - М.: ... и статистика, 2006.
20. Бор М.З., Пятелко В.В. Стратегическое управление ... ... ... ... Б.Р. ... ... дела-М.: ДИС, 2007.
22. Василишен Н.И. Регулирование деятельности коммерческого ... ... ... Гамидов Г.М. Банковское и кредитное дело – М.: ЮНИТИ, 2007.
24. Деятельность банков: современный опыт США – ... ... ... ... ... К.Дж. Деньги, банковское дело и денежно-кредитная
политика, ағылшын тілінен аудармасы.- СПб, 2001.
26. Котлер Ф. ... ... М.: ... ... ... К.Ф. ... ... экономических показателей. – М.:
Финансы и статистика, 2008 .
28. Мамонова И.Д. Банк и платежная ... – М.. ... и ... ... О.М. ... ... и их операции. – М.: Банки и
биржи:ЮНИТИ, 2008.
30. Нуреев Р.М. Деньги, ... и ... ... – М.: ... 2008 ... Лаврушин О.И. Основы банковского менеджмента-М.: Инфра- М, 2006.
32. Озиус М.П. Пужном Б.Б. ... дело и ... ... ... Рид Э, ... Р, Гилл Э. Смит Р. ... банки-М.: Космополис,
2008.
34. Сайденов А. Три ... и три ... ... ...... 2008. ... ... А. Виды и типы кредитов в ... ... -.2004. - № 3. – ... ... Е.В. ... операции коммерческих банков.//Деньги и
кредит. – 2004. - № 9. – ... ... И.А. ... ... ... ... – 2004.
- № 6-7. – С.42-48.
38. Кубаев К.Е. Проблемы развития корпоративного управления В РК. ... №2, ... ... Б.И. Банковский бенчмаркинг как ... ... ... ... - ... // ... Казахстана, №3, 2008.
-----------------------
Банктің жеке капиталы
Жарғылық капитал
Резервтік капитал
Қосымша капиталдар
Банк операциялары бойынша ... ... ... ... ... Банк ... ... капиталын ұлғайту жолдары
Банкттің
таза
табысы
Акциялар шығару
Құрылтай-шылар және пай
қосушылар санын арттыру
Облигациялар шығару
Банктің меншікті капиталының қызметтері
Реттеуші қызмет
Шұғыл қызметі
Айналым қызметі
Қорғаныс қызметі
I деңгейлi капитал
қарапайым акциялар
бөлiнбеген таза ... ... ... ... шегерiлген материалдық емес
негiзгi капитал шамасы
II деңгейлi (қосымша) капитал
несиелер бойынша зияндарды жабуға арналған резевтер
мерзiмсiз артықшылығы бар акциялар қосылған ... ... ... ... ... ... қатынас бөлімі
Қаржылық есеп берулердің негізінде банктің қаржылық жағдайларына талдау
Корреспонденттік қатынастардың экономикалық ... ... ... және қаржылық жағдайының қорытындысы
Банк менеджментімен кездесу БН әртүрлі сегменттеріндегі банк позициясын
бағалау, ... ... емес ... ... ... ... ... база
КУМР
КУАП
3 соңғы лимит MINIMUM (ағымдық өтімділік бойынша лимит, капитал бойынша
лимит)
2 лимит (банк капиталы бойынша) 10 %* капитал ... ... ... ... 30 % ... ... активтер
- касса;
- коршот НБ;
-ностро-шоттар
1. Лимит (банктің ағымды өтімділігі бойынша) 10% ... ... ... ...
Жарғылық капитал
Салынған капитал
Ерекшелігі бар акциялар
Жай акциялар
Қосымша төленген капитал
Бөлінбеген таза кіріс
Резервтік капитал
Қосымша капитал
Негізгі құралдарды қайта бағалау
Инвестицияларды ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 97 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктің жеке капиталын қалыптастыру және оның қаржылық тұрақтылығын қамтамсыз ету17 бет
Қазақстан Республикасының қылмыстық сот ісін жүргізуде жеке адамның құқығын қамтамасыз ету мәселелері380 бет
«Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы: мәселелері және қамтамасыз ету жолдары»100 бет
Жасанды былғары7 бет
Изопроцесс түрлері жайлы мәлімет5 бет
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету39 бет
Кәспорынның қаржылық тұрақтылығы32 бет
Орталық банктердің ұйымдастырудың жолдары мен операциялары38 бет
Экономика нысандарының тұрақтылығын арттырудың негізгі қағидалары. Экономика нысандары тұрақтылығын арттыру бойынша шаралар, тәсілдер және жолдары. Жалпы ережелер2 бет
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің монетарлық саясаты25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь