Кәсіпкерлік және оларды салықтық ынталандыру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1 КӘСІПКЕРЛІК ЖӘНЕ ОЛАРДЫ САЛЫҚТЫҚ ЫНТАЛАНДЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.1 Салықтық реттеу объектісі ретіндегі кәсіпкерлік қызметтің қазіргі кездегі даму тенденциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Кәсіпкерлік қызметті салықтық реттеу:мәні мен мазмұны және мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ
ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА КӘСІПКЕРЛІКТІ САЛЫҚТЫҚ РЕТТЕУ МЕХАНИЗМІ ... ... ... ... ... ... ... ..222202022әә
2.1 Шағын кәсіпкерлікке арналған арнаулы салық режимі ... ... ... ... ... ... ... ... . 20
2.1.1 Біржолғы талон негізіндегі арнаулы салық режимі 24
2.1.2 Патент негізіндегі арнаулы салық режимі 26
2.1.3 Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі 28
2.2 Кәсіпкерліктің кейбір түрлеріне арналған арнайы салық режимі ... ... ... ... ..32
3 КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТІ МЕМЛЕКЕТТІК ЫНТАЛАНДЫРУДЫҢ САЛЫҚТЫҚ АСПЕКТІЛЕРІН ЖЕТІЛДІРУ ПЕРСПЕКТИВАСЫ ... ... ... 46
3.1 Шағын кәсіпкерлерге салық салудың шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... 46
3.2 Еліміздегі орта және шағын бизнес субъектілерін салықтық ынталандыру мәселелері және оны дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...50
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..61
ҚОСЫМШАЛАР
63
Зерттеу тақырыбының өзектілігі: Кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау орта және кіші бизнестің дамуына жағдай жасайтын, олардың қызметтерін ынталандыруға мүмкіндік тудыратын экономикалық құқықтық жағдай жасауды, сонымен қатар оларға жеңілдіктерді пайдалана отырып материалдық және қаржылық ресурстар салуды білдіреді. Кәсіпкерлердің көзқарасы бойынша, олардың максимальды пайда табуы, салынған инвестицияның тиімділігі, тәуекелділік деңгейінің жоғары болуы, меншік пен азаматтардың қорғалуы сияқты міндеттеген мақсаттарына жетуіне тек мемлекет қана жағдай жасай алады. Ал, мемлекеттің көзқарасы бойынша кәсіпкер ең жоғарғы деңгейдегі мүдделер мен мақсаттарға жетуі тиіс ( мысалға, қоғамдық байлықтың өсуіне, жұмысбастылық мәселесін шешуге, ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге ықпалын тигізуі қажет және т.б. ).
Мемлекет пен орта және кіші бизнестің мақсаттары мен мүдделерін түйістіру барысында тиімді мемлекеттік саясат жүргізілуі тиіс.
Дамыған елдер тәжірибесі мен Қазақстандағы қалыптасып жатқан нарықтық қатынастар көрсетіп отырғандай өндірістің тұрақтандырылуы мен дамуы және тұрақты экономикалық өсуге қол жеткізу бәсекеге төтеп бере алатын шағын экономиканың дамуына және солар көрсететін бастамаларға негізделуі қажет. Сондықтан, мемлекеттік ресурстар бұрынғы перспективасы жоқ өндірістен қазіргі кәсіпкерлікті ынталандыруға бағытталуы қажет және жеке инвестициялар экономикалық көтерілудің бастамасы мен тұрақтандырудың негізгі кілті болуы тиіс.
Тауарлар мен қызметті көбейтуге мүмкіндік беретін және осы негізде орталықтандырылған қаржылық ресурстары қорларын құруға, оның ішінде мемлекеттік бюджетті қалыптастыру құралы болып табылатын мемлекеттің салық саясаты кәсіпкерлікте негізгі рөл атқаратыны сөзсіз. Нарықтық экономика кезінде салық саясаты шаруашылық жүргізудің тиімді нысандарын ынталандырып отыруы қажет және өндіріс деңгейін көтеруге, оның пайдалылығын жоғарылатуға жағдай жасауы шарт.
Салық жүйесі салықтық қатынастары жиынтығынан және оны реттейтін институттардан тұрады. Қаржы қатынастары кез келген қоғамдық жүйеде орын алатын жалпы экономикалық қатынастардың құрамдас бөлігі. Мемлекет салық жүйесі арқылы саяси, экономикалық және әлеуметтік салалардың алуан түрлі қызметтеріне қажетті қаражаттарды жинақтап, өзінің ішкі және сыртқы қызметтерін жүзеге асыру үшін жұмсайды.
Мемлекеттік қаржылар ұлттық табысты қайта бөлуде, қоғамдық экономикалық құрылымын қалыптастыруда, өндіргіш күштерді жетілдіруде маңызды рөл атқарады.
Мемлекеттің қаржылары әлеуметтік бағдарламаларды жүзеге асыруға, мемлекеттік басқару аппараты мен қорғанысқа, тәртіп сақтау күштерін қаржыландыруға, сыртқы экономикалық қызметті атқаруға жұмсалады.
1. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 2009 жылғы. // Егемен Қазақстан. - № 5, 2009. – 30 б.
2. Сындарлы он жыл. Назарбаев Н.Ә. Алматы – Атамұра, 2003 ж. 131-бет.
3. Қазақстан Республикасының «Жеке кәсіпкерлік туралы» Заңы, 07.02.2006 ж.
4. Қазақстан Республикасының «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы» Заңы, 19.07.2003 ж.
5. Қазақстанның жыл сайынғы статистикалық мәліметтері. ҚР Статистикалық Агенттігі. - Алматы, 2010.
6. Дауранов И., Рудецких А. Роль и место малого бизнеса в решении проблем занятности // Қаржы-қаражат. - № 5, 2009. – 30 с.
7. Сахариев С.С., Сахариева А.С. Современный курс экономической теории. – Алматы: «Данекер», 2002. – 320 с.
8. Идрисова Е.К. Налоги и налогообложения в Казахстане. Оқулық. - Алматы, 2003. – 430 с.
9. Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Салық кодексі. 2008 ж. (01.01.2011 жылға дейінгі енгізілген өзгертулер мен толықтыруларды есепке ала отырып).
10. Қаратал аудандық Салық комитеті 2009-2010 ж.ж. сандық мәліметтері.
11. Алтынбаев М. Шағын бизнес иесіне аса тиімді құжат // Егемен Қазақстан, 08.12.2000. – 20 б.
12. Жанбулатова Ж. О специальных налоговых режимах // «Вестник налоговой службы РК». - № 10, 2009. – 30 с.
13. Тілеумұратов І. Шағын бизнеске салық салу мәселелері //Заң. – Алматы, № 1, 2009. – 42 б.
14. Алматы облысы Салық комитеті 2009-2010 ж.ж. сандық мәліметтері. Ф-1Н.
15. Ермекбаева Б.Ж., Арзаева М.Ж. Шет мемлекеттердің салықтары. Оқу құралы. - Алматы, Қаз ҰУ, 2004. – 398 б.
16. Теберикова С. Международное налогообложение // Вестник налоговой службы РК. - № 1, 2009. – 30 с.
17. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру статегиясы» 18.01.2006ж. //Егемен Қазақстан. - № 10 (7), 2006. – 30 б.
18. Қазақстан Республикасы Президентінің «Шаруашылық серіктестік туралы» заң күші бар Жарлығы, 02.05.1995 ж.
19. Қазақстан Республикасы Президентінің «Өндірістік кооператив туралы» заң күші бар Жарлығы, 05.10.1995 ж.
20. Әділбекова А. Салық саясаты: ұтқан кім, ұтылған кім? //Жас Қазақ. - № 20, 2009. – 20 б.
21. Тұңғышбаева С. Біржолғы талон хақында.// Егемен Қазақстан. - № 7, 2009. – 20 б.
22. Байсеитов Б., Бәйішев М. Қаржыңды жина, көш нарыққа // Қаржы-қаражат. - № 4, 2009. – 30 б.
23. Абдаллаұлы Н. Салық салмағы қалай болмақ? Салық және оның түрлері жайлы.// Егемен Қазақстан. - № 6, 2009. – 20 б.
24. Бугаев В.А. Налоговый режим выберает предприниматель // Финасы Казахстана. - № 2, 2010. – 30 с.
25. Шағын бизнес субъектілері – заңды тұлғаларға салық салудың оңайлатылған жүйесі туралы Нұсқау // Заң. - № 3, 2009. – 30 б.
26. Ермекбаева Б.Ж. Салық салу негіздері. Оқу құралы. - Алматы, 2002. – 200 б.
27. Черник Д.Г. Налоги в рыночной экономике. - Москва, ЮНИТИ, 1997. – 458 с.
28. Алипов А. Механизм налогообложения малого и среднего бизнеса // Деловая неделя. - № 39, 24.10.1997 г.
29. Ысқақов М. Салық жүйесін жетілдіру экономиканың дамуына әсер етеді.//Егемен Қазақстан. - № 7, 2008. – 20 б.
30. Томпиев М.К. «Малое предпренимательства и ее проблемы». - Алматы, 2003. – 254 с.
31. Туржанов С.А. Большие проблемы малого бизнеса// Налоговый эксперт. - №5(30), 2009. – 30 с.
32. Байнеева Б. Современные состояние и тенденции развития малого бизнеса РК // Саясат. - №7, 2010. – 40 с.
33. Арзаева Ж. Кәсіпкерлікті салықтық реттеу // ҚазҰУ хабаршысы. - Алматы, 2003. – 50 б.
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ
............................................................................
.........................................3
1 КӘСІПКЕРЛІК ЖӘНЕ ОЛАРДЫ САЛЫҚТЫҚ ЫНТАЛАНДЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
АСПЕКТІЛЕРІ.................................................................
..............6
1.1 ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің қазіргі
кездегі даму
тенденциялары...............................................................
....................................6
1.2 Кәсіпкерлік қызметті салықтық реттеу:мәні мен мазмұны ... ... ... ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ
ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА КӘСІПКЕРЛІКТІ САЛЫҚТЫҚ РЕТТЕУ
МЕХАНИЗМІ..............................222202022әә
1. Шағын ... ... ... салық
режимі................................. 20
1. Біржолғы талон негізіндегі арнаулы салық режимі
24
2. Патент ... ... ... режимі
26
2.1.3 Оңайлатылған декларация негізіндегі ... ... ... ... ... түрлеріне арналған арнайы салық режимі...........
......32
3 КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТІ МЕМЛЕКЕТТІК ЫНТАЛАНДЫРУДЫҢ САЛЫҚТЫҚ АСПЕКТІЛЕРІН
ЖЕТІЛДІРУ ПЕРСПЕКТИВАСЫ............46
3.1 Шағын кәсіпкерлерге салық салудың шетелдік
тәжірибесі............................46
3.2 Еліміздегі орта және ... ... ... ... ... және оны ... ... ... ... ... ... ... ... ... кіші бизнестің дамуына жағдай жасайтын, олардың ... ... ... ... ... ... ... қатар оларға жеңілдіктерді пайдалана отырып материалдық және
қаржылық ресурстар салуды ... ... ... ... ... ... ... салынған инвестицияның тиімділігі,
тәуекелділік деңгейінің жоғары болуы, меншік пен ... ... ... ... жетуіне тек мемлекет қана жағдай ... Ал, ... ... бойынша кәсіпкер ең жоғарғы деңгейдегі
мүдделер мен мақсаттарға ... тиіс ( ... ... ... ... ... шешуге, ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ... ... ... және т.б. ... пен орта және кіші ... ... мен мүдделерін
түйістіру барысында тиімді мемлекеттік саясат жүргізілуі тиіс.
Дамыған елдер тәжірибесі мен Қазақстандағы қалыптасып жатқан нарықтық
қатынастар ... ... ... ... мен дамуы және
тұрақты экономикалық өсуге қол ... ... ... бере алатын шағын
экономиканың дамуына және ... ... ... ... ... ... ресурстар бұрынғы перспективасы жоқ ... ... ... ... қажет және жеке
инвестициялар экономикалық көтерілудің бастамасы мен ... ... ... ... мен қызметті көбейтуге мүмкіндік беретін және осы ... ... ... ... ... оның ... ... қалыптастыру құралы болып табылатын мемлекеттің салық
саясаты кәсіпкерлікте негізгі рөл ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің тиімді нысандарын ынталандырып
отыруы қажет және ... ... ... оның ... жоғарылатуға
жағдай жасауы шарт.
Салық жүйесі салықтық ... ... және оны ... ... ... ... кез келген қоғамдық жүйеде орын
алатын ... ... ... ... ... Мемлекет салық
жүйесі арқылы саяси, экономикалық және әлеуметтік салалардың алуан ... ... ... ... өзінің ішкі және сыртқы
қызметтерін жүзеге асыру үшін жұмсайды.
Мемлекеттік қаржылар ... ... ... бөлуде, қоғамдық
экономикалық құрылымын ... ... ... ... рөл атқарады.
Мемлекеттің қаржылары әлеуметтік бағдарламаларды жүзеге асыруға,
мемлекеттік басқару ... мен ... ... ... ... ... экономикалық қызметті атқаруға жұмсалады.
Ғылыми зерттеудің дәрежесі: арнаулы салық режиміне ... ... ... ... Ермекбаева Б.Ж., Арзаева М.
Ысқақов М. Томпиев М.К. Байнеева Б. Тұңғышбаева С. ... А. ... ... ... шағын және орта бизнесті дамту және оған арналған салық
режимін қолдануға байланысты мәселелерді зерттеген.
Жұмыстың мақсаты: шағын және орта ... ... ... салық
режимін қолдану және жетілдіру жолдарын зерттеу. Қойылған мақсатқа ... ... ... ... Қазақстанда кәсіпкерлік бизнесті ... ... алғы ... ... ... ... реттеу тетігі ретіндегі
салық жүйесінің атқаратын рөлі;
• Бүгінгі күні ... ... ... және ... қызметке қолданылатын арнаулы салық режимінің
ерекшеліктері;
• Кәсіпкерлерге салық салуды жетілдіру бағыттары.
Жұмыстың міндеті: Қазақстан ... ... ... даму
проблемелары мен оларды мемлекет ... ... ... ... - ... ... ... қолдану механизмін
қарастырып, оның тиімділігіне баға ... ... ... ең бірінші салықтық заңдық нормативтік актілер, содан кейін
көптеген классик-экономистердің, отандық ғалымдардың, экономика саласындағы
қызметкерлердің ғылыми ... оқу ... ... және ... ... ... ... кірістері біріншіден
орталық және ... ... ... салықтардан, мемлекеттік
заемдардан, ... тыс ... ... ... ... табыстың жалпы материалдық негізін ұлттық табыс
құрайды, мұны бөлу және ... бөлу ... ... ... жүзеге
асырылады. Мұндай қайта бөлу механизмінің негізгі және ... ... ... мемлекеттік заем, бюджеттен тыс қорлардан алынған төлемдер.
Зерттеудің ғылыми әдістемелік базасы диплом жұмысын жүргізу барысында
мемлекеттік басқарудың құқықтық теоретикалық аспектілерінде ... ... ... ... ... ... тақырыпқа
қатысты мақалалар мен зерттеу жұмыстары қолданылды.
Зерттеудің объектісі: шағын және орта бизнес ... ... ... ... және ... ... кездегі салықтардың маңызы мен
рөлі мемлекеттік органдарды қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету. Салықтар
ұлттық табысты мемлекеттендіріудің басты ... ... ... рөлі ... келеді, мұны Жалпы Ұлттық ... ... ... ... көруге болады. Салықтар экономикалық ... ... ... ... ... ... ... бір тұтқасы
ретінде жаңа сипатқа ие болуда. Мұндай ықпал көп ... ... ... салу арқылы манипуляция жасап, мемлекет капиталының қорлану
процесіне айтарлықтай әсер етеді.
Салық салу арқылы ... ... ... ... ... қорлануына қолайлы жағдай ... ... ... қолдануға кеңінен пайдаланылады.
Зерттеудің пәні: шағын және орта ... ... ... ... ... және осы ... қолдану барысында оны жетілдіру
жолдары.
Зерттеудің тәжірибелік маңызы: ... ... ... ... Республикасындағы шағын және орта ... ... ... салық режимін қолдануда жаңаша көзқарас тұрғысынан
қарауға септігін тигізеді. Зерттеудің ҚР дағы қолданылатын ... ... ... ... одан әрі ... бағытында теориялық және
тәжірибелік маңызы бар.
Жұмыстың ... мен ... ... ... ... ... сай
орындалды. Жұмыс диплом жұмысын орындауға байланысты реферат, кіріспе, екі
тарау, бес бөлімше, қорытынды,қосымша, глоссарий, пайдаланылған ... ... ... ... 62 ... КӘСІПКЕРЛІК ЖӘНЕ ОЛАРДЫ САЛЫҚТЫҚ ЫНТАЛАНДЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Салықтық реттеу объектісі ретіндегі кәсіпкерлік қызметтің қазіргі
кездегі даму ... ... ... ең ... көзі – ... ... ... бюджетіндегі салықтардың үлесі 90 пайыз.
Осы мақсатта түрлі салық ... беру ... ... беру ... ... ... ... аймақтық орналастыруға,
инфрақұрылым объектілерін салуға және тағы басқалары арқылы айтарлықтай
әсер ете алады. Салықты ... ... тек ... шаралар жүргізіп
қоймай, сонымен қатар барлық шаруашылық ... ... ... тоқыраудан шығу үшін мемлекет салық салудағы жеңілдіктер ... ... ... ... ... мен инвестицияны қолдап,
тауарларға ... ... ... ... үшін ... ... ... нарықтық экономиканың белсенді ... ... ... ... немесе бизнесмендер. Кәсіпкерлік туралы көзқарас
мыңдаған жылдар бойы өндіргіш күштің дамуымен меншік қатынастарымен, ғылыми-
техникалық прогресстің және қоғамдағы өндірісті ... ... ... ... ... ... ... атап өту қажет.
Әлеуметтік–экономикалық құбылыс ретінде кәсіпкерлік көптеген қоғамдық
қатынастарды қамтиды. Кәсіпкерліктің тамыры адам қызметінің ... ... ... мәні - өндіріс құрал-жабдықтарын шаруашылық
объектісі ретінде иемдену және табыс алу ... ... ... ... ... қызметтің өркениетті дамуы үшін мемлекет
тарапынан жағдай жасалуы ... да, ... ... ... және кіші ... ... мемлекеттік қолдауды жүзеге асырудың салықтық
аспектілері деген актуалды болып табылады.
Ел Президенті 2005 жылы 18 ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Салықтардың жиналуын, салық салу құрылымын, ставкасын және ... ... ... зерттеу керек», - деп атап өтті [1, 5 б].
Нарықтық қатынастар жүйесі, кәсіпкерлікті дамытуға жағдай жасайтын
және ... ... ... мен ... ... сапасы мен
құрылымын, көлемін арттыра ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Кәсіпкерлікті дамыту бүгінгі күні Қазақстанның экономикалық саясатында
үлкен орын алады. Оның ... ... ... ... ... ... ... формасындағы кіші және орта бизнестегі кәсіпорындар
құруға деген қажеттілік пайда болды, яғни ... ... өз ... ... ... ... ету, ... жан-жақты дамыту,
әлемдік рынокқа шығу, ұлттық ... ... ... жеке ... ... - ... мемлекеттік
емес кәсіпорындардың өзіндік жеке меншігіне негізделген және ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті заңды ұйым құрмай-ақ жеке азаматтардың өздері де өз
алдына жүзеге асыруына болады.
Дамушы елдерде ... және орта ... ... ... деңгейін жоғарлатудың негізі болып табылады.
Әлемнің өнеркісібі дамығ ан елдердің ... кіші және орта ... ... сол ... ... ... пен қаланың жетістіктерінің бұлжытпас
дәлелі екенін көрсететін көрсеткіш есебінде қабылдау әдеттегі ... ... Кез ... ... бірқалыпты даму деңгейіне жеткісі келсе ... ... өз ... ... ... ... жасауы
қажет. Кіші кәсіпкерліктің дамуы бұқаралық тұрғыда ... ... ... ... ... оған ... ... ТМД елдерінің барлығында нарықтық қатынастардың пайда болуы ... ... ... ... ... меншіктің ешкімнің иелігінде
болмауы себебінен пайда болды. Сондықтан реформаның мақсаты: халыққа ... ... ... ... ... қайтару. Ал, кіші бизнес бұл үшін
іс-әрекет жасаудың нағыз ... ... ... болып табылады.
Бұл нарықтық ... ... ... ... ... ... болып осы кіші және орта бизнесті
дамыту болып табылады.
Президент айтып өткендей, - ... ... ... ... ... ... ... формаларының, әсіресе кіші
және орта бизнестегі кәсіпорындардың дамуына аса ... ... ... ... жандардырмай тұрып, біз өркениетті нарыққа қол жеткізе
алмаймыз», - деп атап ... [2, 8 ... ... ... жағынан қайта құруды жүзеге ... ... өте баяу ... ... ... іс ... ... арқылы еңбек күшін көбірек қажет ететін түрлі
жұмыс орындарын құруды ынталандырудың ... ... ... күнге
артып отыр. Эконимиканың басты секторлары болып қазіргі жағдайда ұсақ сауда
делдалдары, фермерлер және ... да ауыл ... ... ... ... ... ... өкілдерінен тұратын кәсіпкерлері табылуы
керек.
Қазақстан Республикасында кіші ... ... ... ... ... жоқ. Егер де, кәсіпкерлік қызметті оларды дамуынан бастап
реттейтін заңдылықтарға ... ... онда ... ... іргетасы ең алдымен кооперативтер құру негізде қаланды. 1988 жылғы
«Кооперация туралы» Заңы ... және ... ... секторларының бірдей құқықтық деңгейде жұмыс жасауын көздеді.
Қазақстан кәсіпкерлерінің бірінші даму сатысы 1990 ... ... ... және ... ... ... заңы шыққаннан кейін
қалыптаса бастады. Кооперативтер мен ұйымдар саны 15 мыңға ... ... ... ... саны 300 мың ... жетті. Олар елдегі тауарлар мен
қызметтердің ... бір ... ... ... ... ... заң ... өңделіп қайта
шықты. Осыған орай кәсіпорындар жұмыс істегенімен сатып алу - ... ... салу ... ... жүргізілуінің әсерінен олардың
іскерлік қызметі құлдырауға ұшырады. Осыдан кейін 1992 жылы ... ... ... ... ала ... ... ... және
қолдау туралы» заңның пайда болуы аз да ... ... ... ... ... ... ... мен акционерлік қоғамдар туралы»
заңның пайда болуы да оған тұстас ... ... 1995 ... 2 ... ... Президентінің «Шаруашылық серіктестіктер туралы»
Жарлығы шықты. Бұл заңдылықтардың барлығында дерлік кәсіпкерлік қызметті
табыс табуға ... ... ... ... ... мен ... ... өзінің мүлкіне, өзіндік ... ... ... деп ... бері біраз уақыт өтті, экономикада да, заңдылықтарда да көптеген
өзгерістер болды. Кіші және орта ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік туралы» Заңға сәйкес кіші
бизнес субъектілері болып жұмысшыларының саны 50-ден аспайтын, материалды
активтерінің құны 60 ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалар табылады [3]. Заңды тұлғалар
өз қызметін келесі формада жүзеге асыруы ... ... ... ... ... ... ... қосымша жауапкершіліктегі
серіктестік; өндірістік кооперативтер.
Бірнеші қызмет түрлерін жүзеге асыратын шағын кәсіпкерлік субъектілері
жылдық айналым көлеміне үлесі ең көп ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың егер, олар бір
немесе бірнеше шаруашылық ... ... ... ... ... жеке ... ... қорындағы үлесі 25 % ... ... жеке ... ... ... сату ... қызмет
пен жұмыстарды іске асыру жолымен кәсіпкерліктің ұйымдық-құқықтық формасы
болып табылады.
Адамдар қызметін оның сипатына қарай екі түрге ... ... ... базалық) және еріксіз (екінші немесе келесі). Ал, кәсіпкерлік
еркін қызмет түріне ... ... ол жеке ... өз ... ... ерік жігеріне, таңдап алған мақсатына, жету құралына, оның
нәтижесі мен жүзеге асу ... ... ... ... ... жеке ... екі түрі бар:
жеке азаматтың меншік құқығы бойынша өзіне ... ... ... топтық, жалпы біріккен немес ... ... ... ... үш ... ... қызметтен тұрады:
Отбасылық кәсіпкерлік, жалпы мүліке негізделген шаруа ... ... ... ... ... қызмет үлестік меншіктен тұратын жай ... ... ... ... жеке кәсіпкерлік осы уақытқа дейін 1990 жылғы 21
мамырда «Шаруа қожалықтары туралы» Заңы бойынша реттеліп ... ... ... ... туралы» Заңы бойынша реттеліп отырады.
Фермерлік шаруашылық болып, ... ... ... ... және ауыл ... ... өңдеу және ... ... ... ауыл ... ... ... істейтін шаруашылықтар
табылады. Оның негізгі түрлеріне жеке кәсіпкерлікке негізделген фермерлік
шаруашылықтар және шаруа қожалықтары жатады. ... ... ... ... жай ... ... ... шаруашылық болып
табылады. Сонымен қатар оларға жалдау мүмкіндіктері берілген.
Заңды тұлғалар бөлігіндегі шағын кәсіпекрлікті ... ... ... жұмыс істеушілердің санын келесілер ... ... ... ... және ауыл ... - 50 ... ... мен тұрмыстық қызмет көрсетулерде - 30 ... ... ... пен ... - 25 ... ... ... және инновациялық қызметте - 20 адамға дейін;
• басқа да қызметтерде (ойын және шоу – ... ... - ... ... ... айта кетерлік тағы да бір жәйт, шет ел ... ... ... ... ... ... алып қарайтын
болсақ оларға капитал нарығына кірмейтін ... ... ... ... ... ... бір ... бірнеше меншік тұлғалары басшылық
ететін фирмалар жатқызылады. Мұндай фирмаларда жұмыс ... саны ... ... керек.
Жапондық фирмаларда жеке кәсіпорындарда жұмыс істейтіндер саны 100
адамнан аспауы керек екен. Францияда нақты ... жоқ: ... ... дейді, біреулер 100 адамнан аспауы керектігін айтады.
Еуропалық контингетнтте капиталдың шекті айналымы жеке кәсіпкерлікті
анықтаудың негізі болып ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарды
жатқызады.
Қазіргі кезде біздегі орташа кәсіпорындардың статусы әлі де ... жоқ, ... 2003 жылы ... кәсіпкерлікті мемлекеттік
қолдау туралы» Заңда шағын және орта, ірі ... ... ... ... ... ... ... саны 250 адамнан және
жалпы активтерінің құны 325 мың ... ... ... ... орта
кәсіпкерлік субъектілері болып табылады» деп көрсетілген [4]. Осы ... ... ... ... жатқызылатаны белгісіз, шағын
кәсіпкерлігі қайсы, орта ... ... ... ... ... орта және кіші ... қолдау туралы сөз болып жатады.
Сондықтан мемлекетік қолдауды қажет етіп ... ... ... олар ... ... ұйымдастыру негізгі мәселелерінің бірі
болып ... ... ... ... ... ... ... атқаратын рөлін қарастыра кету жөн болады деп есептейміз, өйткені
қазіргі шешуі қиын мәселелердің бірі осы жұмыссыздық ... ... ... ... екі ... негізгі қызмет
атқарады: экономикалық және әлеуметтік. Экономикалық ... ... орта ... ішкі рынокты тауарлармен және қызмет ... ... ... ... ... және т.б. ... ... жұмыссыздық проблемасын шешу, кедейшілікті жою, қоғамды
демократияландыру және ... ... ... ... ... ... жеке
кәсіпкерліктің негізгі тенденциялары болып:
• жеке кәсіпкерлік субъектілерін тауарлар мен қызмет көрсету ... ... ... өнеркәсіптік дамыған аймақтарға бағыттау;
• соңғы жылдардағы болып келген салық салу, несиелеу, осы ... әлі де ... ... ... таппай келе жатқан олардың
мемлекеттік органдармен арақатынасын нығайту проблемаларын шешу;
• шағын кәсіпкерлік субъектілерінің сан ... өсуі және ... ... өсуіне тигізетін әсері.
Бүгінде Қазақстанда 2005 жылдың 1-қаңтарындағы мәліметтер бойынша
шағын кәсіпкерлікпен айналысатын 177334 ... ... ... айналысатын 10700 заңды тұлға тіркелген. ... ... ... онда 2005 жылдың 1-қаңтарындағы
мәлімет бойынша 68 708 ... ... ... ... ... саны 748 785 ... ... ж.ж. ҚР шағын бизнестің даму қарқыны, мың бірлік
[5].
Шағын бизнес субъектілерінің ... ... ... ... ... өсуі ... ал заңды тұлғалар - шағын кәсіпорындар көп
болмаса да азайған. Мысалы, 2007 жылы ... саны 45 124 ... ... күні 68 708. 2007 – 2010 ... шағын кәсіпкерліктің белсенділігі
алдыңғы жылдарға қарағанда едәуір артты. Бұл мемлекеттік қолдау шараларының
күшейюімен, халықтың ... ... ... ... ... ... қарастырылған мерзім ішінде шағын кәсіпорын субъектілерінің -
заңды тұлғалар мен ондағы жұмыс ... ... ... жоғарылағаны
көрінеді
2-сызба 2001-2004 ж.ж. аралығындағы шағын бизнес ... ... өсу ... ... ... өзіміз білетіндей үкімет тарапынан қолданылып жатқан
шараларға қарамастан кіші кәсіпкерлік ... ... сату мен ... ... дамып отыр, ал өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, транспорт
және байланыс ірі ... ... тиіп ... ... ... кіші
кәсіпкерлікте жұмыс жасайтындардың алатын үлесі 12 пайызды құраса, ал
бөлшек ... ... ... ... 90 ... ... екен.
Кесте 1
Шағын кәсіпкерліктің салалық құрылымы [5].
| ... өнім ... ... жалпы жұмыс- бастылық|
| ... үлес ... ... үлес ... ... | | |
| Ауыл ... | 5.9 | 11.2 |
| ... | 12.2 | 15.0 |
| ... ... | 10.7 | 13.3 |
| ... | 12.4 | 14.9 |
| | | ... көрсету,аренда |18.4 |15.8 ... және ... | 5.4 | 5.8 |
| ... ... | | ... және т.б. ... |39.1 |29.0 ... көрсетілгендей шағын кәсіпкерлік субъектілерінің салалық
құрылымы мен жұмысбастылар санындағы нақты үлесі ең жоғары ... ол ... ал ең аз ... ауыл шаруашылығы мен көлік, байланыс, өнеркәсіп
өндірісінде болып отыр. Ол дегеніміз, еліміздің экономикасында ... ... ... ... ... тағы да ... отыр. Жалпы өндірілген
өнімдегі және жалпы жұмысбастылықтағы үлесі экономиканың белгілі ... ... ... ... ... аймақтар бойынша қарастыратын болсақ, онда
кәсіпкерліктің көбінесе тұрғындар жиі ... ... ... ... дамыған жерлерде көбірек таралған. Ондай жерлерге Алматы
қаласында кіші кәсіпкерлердің жалпы санына шаққанда 29.8 %, ... ... – 9.9. %, ... – 7.5 % және ... ... – 7.0 % [6, 5-10 ... аймақтардағы кәсіпкерлік қызметтің көп таралуы салыстырмалы
түрде олардың табыстарының жоғары екенін ... және ... ... ... ... ... ... жылдың 23 – қазанында Астана қаласында өткен Қазақстан
Рсепубликасы ... 12 – ... ... Н.А. Назарбаев
кәсіпкерлер алдына ... ... ... ... ... оның ... ... біріншіден, ішкі өндірістегі өнім мөлшерін 50 – 70%-ға
жеткізу. Ол үшін ... ... ... ... және ... ... қол жеткізу және келекшекте шикізат ... ... ... ... ... ... ғана көздеген мақсатымызға жетуге
болады. Екіншіден, шағын және орта бизнес жалпы ішкі ... 50 – 70 ... ... Ол үшін ... орта және кіші ... ... ... қажет, әсіресе мемлекеттің салықтық ... ... ... ... ... іске қосу ... ... қызметті салықтық реттеу: мәні мен мазмұны және
мақсаты
Экономиканы мемлекеттік ... оның ... ... ... бөлігі болып табылатын кәсіпкерлік қызметті реттеу соған сәйкес те
икемді келетін негізгі құралдарға ... Осы ... бірі – ... ... ... араласуы тек қана шаруашылық субъектілерінің
кәсіпкерлік іс-әрекетін дұрыс жүргізу ережелелерін ... ... ... ... қана ... ... өздеріне және
тұрғындардың әлеуметтік топтарына қаражаттарды қайта ... ... ... ... ... субъектілерінен олардың мүліктері мен
қаржыларының бір бөлігін алу болып табылады.Осылай, салықтар ... ... ... ішкі ... ... ... ... рөл атқарады. Жалпы ішкі
өнімді бөлу және қайта бөлуде ... ... және ... ... болады. Мемлекет өз табысын қалыптастыра отырып экономикаға мақсатты
түрде әсер етеді. П.Самуэльсон ... ... ... ... шеше отырып, қоғам қажетіне керек ресурстардың басқа адамдар мен
оларға тиесілі кәсіпорындардан салық ... ... және ... ... мен қызметтер өндіруіне қалай жұмсалатынын анықтауына
мүмкіндік береді».
Мемлекет салықтарды ала отырып бір жағынан ... ... ... ... ... олар ... ... субъектілерінің
қызметтерін реттеп отырады. Сыртан қарағанда бұл екі функция бір біріне
қатысы жоқ екі бөлек нәрсе ... ал ... ... олар бір ... алып ... ... біртұтас қызмет болып табылады.
Мемлекеттік қаржылық реттеу негізінде салықты ... ... ... ... ... ... ... отырып және
мемлекет пайдасына ұлттық табысты бөлу ... ... ... ... категория болып табылады. Қорыта айтқанда
салық, реттеуші функцияларды атқарады, яғни процесте шектеу, ... ... ... ... заңды орган бола отырып салықтың түрлерін және оларды
алудың түрлі механизмін ойлап табуға ... Егер ... ... ... объективті тұтынуларымен қарама қайшылықта болса, онда ... бір ... ... ... кемшілігін көрсетеді. Қоғамның
экономикалық, саяси және ... ... ... бұл ... ... ... көп бөлігінің одан ауытқуының және ... ... ... ... түсімнің азаюын күтуге болады.
Салықтық реттеу,бұл шаруашылық субъектілерінен және қолында құны ... ... алым алу ... ... яғни ... ... ... емес тұтыну мүмкіндіктерін қысқарту жолымен орындалатын іс-
әрекет.
Салық ставкасын көтеру, ... ... ... ... ... кейбір түрлерін шектеуі кәсіпорынның қажетсіз іс-әрекетінің
дамуын қысқартуы мүмкін.
Салықтық реттеу тәжірибеде бір ... ... әсер ... ... ... ... ал ... жағынан салық төлеушіге
ынталандыру түрінде әсер етуімен анықталады.
Субъект өзінің экономикалық ... ... ... ... бұл үшін
ол мемлекетпен есептесуі керек .
А.Вагнер 1890 жылы өзінің саяси-әлеуметтік теориясын ұсынды. Онда
ол, салық ... тек қана ... ... ... ... саяси-
әлеуметтік мақсатты орындауы керек екенін атап көрсетті. «Салықтың таза
қаржылық саясатымен қатар -, деп ... ол өз ... - ... да ... ... ... ... жүзеге асыру керек. Реттеушілік
қызметімен сонымен бірге кейбір мүліктер мен ... ... ... ... бойынша салықтар кез келген ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді дейді. Ойын жалғастары келе ол
салық тек қана фискальды құрал ғана емес ... ... әсер ... деп ... [7, 15-17 ... ... пікір француз экономисі Ф.Кенэде де қалыптасты. Өзінің
экономикалық кестесінде ол салықтың ... ... ... ... өндірісіне әсер ету құралы деп атап көрсетті.
Ф.Кенэнің ойынша, дұрыс ұйымдастырылған салық таза ... ... ... және өнеркәсіп шығынының құрамына кірмеуі керек, себебі мұндай
жағдайда ол жер ... ... ... ... шығынға отырғызып өзін
өзі ұрлауы болып табылады.
Ф. Кенэ мен А.Вагнердің ... ... айта кету ... ... ... ... бөлу ... түк болмағанда шаруашылық дамуы жолына
зиянды әсерін әлсірету мүмкіндігін көрсете отырып ... ... ... әсер ету ... деп ... ... мемлекеттердің экономикасын реттеуде салықты нағыз
өміршең қаржы құралы ретінде пайдаланудың тиімді іс ... ... ... ... берді.
Мемлекет нарықтық экономика жағдайында ереже бойынша, ... ... ... ... ... өндіріске маңызды деңгейде тікелей
араласа алмайды. Осылай, оның қаржылық қызметі ... ... ... ... бөлу ... ауысады. Осы арқылы мемлекеттің қаржылық
тәуелділігі төменгі деңгейдегі ... ... ... ... ... ... ... экономикада мемлекеттік меншік
құқығын пайдалана отырып, ... ... ... бір ... ... содан кейін өндірістік тұтынудың ... ... ... ... және ... да ... қаржылындыру жолымен қайта жабады.
Мемлекеттің экономикаға көрсететін маңызды қызметерінің бірі ... ... ... ақша ... ... ... жұмсайды
немесе диспропорциялайды. Мұндай қызмет түрін ... ... ... ... емес. Керісінше, кейбір жағдайларда салық тетігін
мемлекеттік ... ... ... Кеңес Үкіметінің тарихындағыдай тек
теріс нәтиже бере ... ... ... ... ... ... және тұтыну
сферасындағы артық ақша қаражатын қысқартуға ден қоюы керек. Осы ... ... ... осы міндетін орындауының қажетті құралы болып
табылады. ... мен ... ... ... шығындар көлемінің
шамадан тыс көп болуы инфляциялық сипат ... ... ... ... тыс ... ... ... Ал бұған ең алдымен жеке шығындарды
қысқарту соныман қатар, жеке меншік шығындарын ... ... ... ... жете ... мемлекеттік реттеу мәселелерін шешудің түрлі ... келе ... ... бюджеттегі салықтың рөлі туралы түрлі ой-
пікірлері қалыптасты.
Жоғарыдағыларды тұжырымдай келе ... ... ... ... ... ... реттеу дегеніміз – шаруашылық субъектілері немесе
жеке тұтынушылардың қолындағы құнының бір бөлігін алу, яғни ... және ... емес ... ... ... жолымен әсер
етуі болып табылыды. Салықтар солардың өздеріне ғана тән ... ... ... ... ставкасын көтеру, жеңілдіктерді қысқарту арқылы
мемлекет кейбір ... ... ... және ... емес тиімсіз өндірістің
дамуын шектеуге мүмкіндік алады. Ал, салықтар арқылы ынталандыру мысалға,
«қарама-қарсы немесе кері қаржыландыру» деп ... ... әдіс ... асырылады. Оның мәні сол, салық төлеуші қосымша қаржылық ресурстарды
сырттан емес, өз табысы мен ... ала ... ... ол ... жүйе мен ... механизмде көрсетілгендей
өзінің және мемлекеттің иелігінде болатын қаржы ... ... ... қажет.
Өкінішке орай, тәжірибе көрсетіп ... ... ... ... ... ... ... жалтаруы кезінде айқын көрінеді.
Мұндай жағдайда салық төлеуші мемлекетке де, өзіне де ... ... ... Осылай салықтық реттеу тәжірибеде макроэкономикаға екінші
жағынан микроэкономикаға да әсер ете ... ... ... ... ... өндіріске жанама әсер ету арқылы мемлекеттің де,
салық төлушінің де пайдасын ойлайды. Сонымен қатар, салықтық ... ... әсер ... айта ... ... ол: кеңейту және шектеу. Салық
салудың кеңейту жағы салық салу механизмінің жеңілдіктері арқылы ... ... ... ... ... ... ... қаржының бір
бөлігін өзінде қалдыруға мүмкіндік алады. Ал, шектеу жағына ... ... ... ... ... бір ... өзіне қалдырады
немес одан толықтай бас тартады. Ынталандырудың осы екі жағы да ... ал ... ... бір- ... ... экономикалық табиғатына және салықтық реттеудің ішкі мән-
мағынысын қарастырып отырып, біз ... ... ... объект ретінде
қарастырдық. Экономиканы мемлекеттік ретеу тәжірибесінде, бәрінен бұрын
шаруашылық субъектілірінің қызметін ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Сөйтіп, салық жүйесі мемлекет енгізген салық жиынтығынан, оларды
есептеу мен ... ... ... ... ... бөлу әдістерінен тұрады.
Салық жүйесінің әрбір құрылымдық бөлімін мемлекетік реттеудің шынайы
тетіктері ретінде қарастыруға болады. Экономикаға ... әсер ... ... ... ... ... ... салықтар экономика дамуының
антициклдық құралы болып табылады, қоғамдық ұдайы ... ... әсер ... және ... ... дамуын реттеу құралы ... ... ... ... ... ... ... жасайды.
Экономиканың дамуына салық құрылымының тигізетін әсері зор. Сондай-ақ
мемлекет тарихи өзгерістер жасаған кезде салық ... ... ... субъектілерінің немесе салық төлеушілердің салық ... аз ... ... ... ... ... ... құруда негізгі
салық элементтері болып табылады. Салық салу ... ... ... ... ... ... үнемі сәйкес келе ... алып ... ... оған жанама салықтарды келтіруге болады.
Онда, салықты өндірушілер ... ... ... ал ... ... ... ... Қазақстан Рсепубликасының салық
заңдылықтарына байланысты ... ... ... жеке және ... ... және резидент емес тұлғалар болып табылады. Кәсіпкерлер мен
шаруашылқ субъектілерінің қызығушылығына ... ... мен ... ... түрде әсер етеді. Бұған анықтама беріп жатудың қажеті
жоқта болар десекте, нақты салық салу ... , ... ... ... ... ... белгілі бір жеңілдіктері, нәтижесінде бюджетке
төленетін төлем сомасы ... ... аса ... ... ... ... салу ... элементтерінің негізгілерінің бірі салық ... Бұл ... ... ... ... бірі болып табылады.
Оның көмегімен кейбір ... ... ... ... арасында
салық ауыртпалығы дифференцияланады. Салық салу объектісі болып табыстар,
мүліктер, тауарлар мен ... ... және ... құн ... ... ... ... салық салу объектісі
болып, жеке және ... ... ... жылжымайтын және жылжитын
мүліктер, жер, қосымша құн, қызмет пен тауарлардың кейбір ... ... ... ... ... ... ең негізгі тетігінің бірі болып, ... ... ... салық ставкасы және оның базалық мөлшері ең ... ... ... ... ... жан-жақты қарастыра келе, кеңінен
таралған бәрімізге белгілі «ұсыным экономикасы» деп ... ... ... қарастырамыз. Осы теориямен сәйкес экономикалық өсу
салық жүйесінің негізгі функциясы болып табылады.
Мемлекет бекіткен барлық ... ... ... ... ... ... өсуіне байланысты жанама шығындарды көбейтеді. ... ... ... ... ... ... ол ... тежеп, ұсынысты төмендетеді. Қарастырып отырған теория, қандай да ... ... ... ... салудың екі түрлі деңгейін - төмен және жоғары
деңгейін көрсетеді. Мысалы, мемлекеттің нөлге теңестірілген ... ... ... және 100 ... ... кезде пайда болады. 100
пайыздық салық ауыртпалығы жағдайында өндіріс әлсірейді және жуық ... ... ... ... ... бұл ... былай деген: « ... ... ... ... ... соғұрлым кері әсер етеді.
Ал, бұл өз кезегінде салық төлеушілерге тиімсіз болады. ... ... ... ... ... салық төлеушілер салықты төлеуден емес,
салықтан ... ... ... ... ... басты себебі - өте
жоғары салық ставкасы кәсіпкерліктің дамуын тежейді, адамдардың жұмыс істеу
ынтасын ... ... » [8, 56 ... ... ... максимальды табысты қамтамасыз ететін,
сонымен ... ... ... ... арттыратын оптимальды
салық ставкасы бар екенін көп ... ... ... ... ... ... экономиканың даму ерекшелігімен қатар, нарықтық
жағдайларды ескеріп отыруы ... ... ... ... ... кезі, экономикалық ситуациялардың тұрақталығы, инфляция деңгейінің
төмен болуы немес оның мүлдем ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибе көрсеткеніндей,
салық ставкасының деңгейінің 30 – 40 пайыз болуы өндірістің ... ... ... төмендеу шегі болып табылады.
Көптеген ірі елдерде түрлі салық реформаларының нәтижесінде өндірістік
компаниялардың табысына салынатын салық ставкалары әлде ... ... ... де аз уақыттың ішінде ... ... ... ... рет ... ... ... Егер, 1992 жылды алып
қарайтын болсақ, түрлі пайда көздерінен табылатын табыс түрлеріне 10 - ... ... ... ... ... ... ... Бертін
келе 1994 жылы 30, 45 пайыздық екі түрлі салық ... ... ... ... ... ... ... ставкасы 30 пайыз болып белгіленді және
төмендетілген 20 пайыздық және ауыл ... ... 10 ... ... ... ... Ал, қазір 5 – 20 % -ға
дейінгі дифференциялды жеке табыс салығы ставкасы қолданылды.
Басқа елдермен салыстырғанда ... ... ... ... төмен болып
саналады, бұл әрине біздің экономикамыздың өзіндік ерекшелігіне байланысты.
Қазіргі кездегі салықтық реттеудің ... ... ... ... ... ... ... Егер, салық объектісі,
субъектісі, ставкасы ... ... мен ... ... мен ... төлеу мен есептеудің қажетті компонеттері болып саналса, ал
салық жеңілдігі ... ... ... ... ... ... жағдайын немесе олардан мүлдем ... ... ... ... ... ... элеметтерінен ерекшелігі сол, ол
сол элементтерге қосымша қолданылады.
Егер, салық ставкасын сипаттай келе, бұл ... ... ... ал жеңілдік туралы айтқанда дәл осы жеңілдіктер ... ... ... және жылдамдықпен қамтамасыз етуге болады.
Нақ осы ... ... ... ... ... ... ... ерекшелендіріп отырады және оны экономиканы мемлекеттік
реттеудің жалпы механизміне ... ... ... ... ... ... ... іскерлік белсенділікті арттыруға
қолданатын, қаржылық салымдарды кеңейту, ғылыми-техникалық ... жаңа ... ... ... түрлерін меңгеретін
мемлекеттерде кеңінен қолданады. Салықтық жеңілдікердің кәсіпорындарда
қолдануының негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... игеру немесе өндірістік
диверсификация;
• керек емес, тиімсіз өндірістік кәсіпорындарды қысқарту ... ... ... ынталандыру;
• табыстарды жинақтау мен тұтынуға толық жұмсау;
• өндірістік емес инфрақұрылымдардың дамуын және экологиялық
режиммен ... ... ... ... маңызды рөл атқаратын элементтердің бірі
салықтардың төлеу тәртібі мен мерзімі. Кез ... ... ... салық
төлеудің ыңғайлы уақытын таңдау және оларды есептеудің оңайлатылған тәрібін
белгілеу ... ... бірі ... табылады. Кәсіпкерлерге салықтың
қалай, қашан төлену керек екені бәрібір ... ... ... ... мүмкіндігі оның шаруашылық жағдайына тікелей байланысты болып келеді.
Осыдан барып, өндірістің баяулауы, салықтан ... ... ... ... ... ... талдауды тұжырымдай келе,
салық механизмінің барлық элементерін экономикаға мемлекет тарапынан әсер
етуге бағытталған біртұтас жүйе ретінде қарастыруға ... ... ... ... ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ КӘСІПКЕРЛІКТІ САЛЫҚТЫҚ
РЕТТЕУ ... ... ... ... ... ... ... қатынастар жүйесі, кәсіпкерлікті дамытуға жағдай жасайтын
және олардың өндіретін тауарлары мен қызмет ... ... ... ... ... ... жұмыс тиімділігін арттыратын шаруашылықты
жүргізудің универсальды үлгісі болып ... және кіші ... ... ... ... күні ... ... үлкен орын алады. Оның себептері Қазақстан нарықтық
экономикаға өту жағдайында түрлі меншік формасындағы кіші және ... ... ... ... ... ... болды, яғни тұтыну
нарығына өз ... ... ... ... ... ... жан-жақты дамыту, әлемдік рынокқа шығу, ұлттық байлығымызды
көтеру т.б.
Жоғарыда атап ... ... ... ... ... ... ... өте көп, яғни оларды жіктей келе
олардың қызметін реттейтін салық түрлеріне тоқталатын болсақ, егер ... ... ... болса қазіргі қолданыстағы салық заңдылығына сәйкес
корпоративті табыс ... ... жеке ... ... жеке ... ... және
бүгінгі таңда барлық кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... қозғалысын дамытуды және шағын бизнестің өсуін
қолдау мақсатында Қазақстан Республикасының Салық кодексінде ... ... ... салу ... ... бағытталған бір
қатар шараларды көздейді.
Жекелеген салықтарды есептеу мен төлеудің ... ... ... ... олар ... ... есеп беруіне қатысты
(Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы) ... ... ... ... ережелері «Арнайы салық режимі» 15
бөлімінің ... ... 63-ші және ... ... ... ... ... режимі» 64-тарауларында біріктілілген [9].
Енді оған толығырақ тоқталатын болсақ, ... ... ... ... ... ... мемлекеті үшін жеке, кіші және орта
бизнесті дамытуда аталмыш салық салу ... ... ... ... ... салық салу әдісін ... ... ... бір ... ... ... бірге салық түрлерін, яғни әлеуметтік ... ... ... ... көзінен салық салынатын жеке табыс
салығын ... жеке ... ... ... мен ... оңайлатылған
тәртібін қолданады. Ол – біржолғы талон ... ... ... ... ... ... салу ... болып, салық төлеушілердің Қазақстан
Рсепубликасының аумағындағы салық кезеңі ... ... ... ... ... оңайлатылған жағдайын қолданушыларда міндетті ... ... ... ... ... ... жері ... аумақтық салық органдарында мемлекеттік
тіркеуде болуы керек;
• бекітілген үлгіде өтініші болуы ... ... ... ... жүзеге асыру барысында лицензиясы
болуы керек;
• мемлекеттік тіркеуге байланысты алымдары төленуі керек;
• банктегі шоты туралы ... ... ... ... ... да ... есеп ... туралы құжаттары
болуы шарт.
Бұл ретте, арнайы ... ... ... ... ...... ... үшін осы тарауларда корпоративтік табыс және әлеуметтік
салықтар бойынша, ал жеке ... үшін – жеке ... және ... ... ... ... ... қатар, Салық кодексінң басқа да бөлімдерінде бюджетпен
уақытылы және толық ... ... ... ... ... ... ... тудыратын ережелер бар.
Жеке бастаған кәсіпкерге кәсіпкерлік қызметін жүзеге асыру үшін ең
алдымен ... ... ... ... ... тіркеу Қазақстан
Республикасының Әділет органдарында жүзеге асырылады.
Заңды тұлғаны ... үшін ... ... ... ... ... ... құжаттары, сондай-ақ мемлекеттік тіркеу үшін алымды төлеуді
расттайтын құжат та қоса ... ... ... шағын кәсіпкерлік
субъектілерін тіркеу 3 жұмыс күні ішінде жүргізіледі.
Жеке кәсіпкерлерді міндетті мемлекеттік тіркеу , егер ол ... ... ... және оның ... ... ... Рсепубликасының заң актілерімен және жеке ... ... ... ... ... ... салынбайтын мөлшерінен асқан
жағдайларда кәсіпкердің тұратын жері ... ... ... ... Салық салынбайтын салық пен жылдық жиынтық кіріс бір жыл ... ... ... (АЕК) ... ретінде айқындалады, 2006 жылы бұл
сома 12360 теңгені құрады (1030 теңге * 12 ай).
Мемлекеттік тіркеу үшін ... ... ... ... ... тіркеу үшін алымды төлеуі қажет.
Шаруа (фермер) қожалықтары, барлық ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлға құрмастан
кәсіпкерлік қызметімен айналысатын репатрианттар ... ... ... ... ... ... белгіленген нысандағы өтінішті,
мемлекеттік тіркеу үшін алым туралы құжатты (түбіртек) салық органына ... ... ... барлығын кезінде салық органы құжаттарды беру
күніне кәсіпкерді мемлекеттік тіркеуді жүргізеді.
Егер, жеке кәсіпкер көрсеткен өтініште қызметті жүзеге ... ... ... ... ... ... мерзімсіз беріледі.
Он жұмыс күнінің ішінде шағын кәсіпкерлік ...... ... ... ... ... ... органына қою және салық
төлеушінің тіркеу нөмерін алу (СТН) үшін ... ... ... ... ... егер жоқ ... СТН – ін алуы тиіс. Бұл үшін олар ... ... ... қажет. Салық төлеушінің өтінішті беруінен кейін екі
жұмыс күнінің ішінде салық органы оған СТН мен ... ... ... ... ... алып және салық органында есепке тұрып,
кәсіпкерге бюджетпен есеп айырысудың ... ... ... Салық
заңнамасына сәйкес шағын бизнес ... ... ... ... ... ... ... бойынша бюджетпен есеп айырысуды жүргізуге құқық
беріледі.
Арнай салық режимінің мәні ... ... ... режимі әлеуметтік және
корпоративтік немесе жеке ... ... ... ... ... ... салығынан басқа), сондай-ақ салық жүктемесін
кеңейтуге бағытталған жеңілдік ставкалары мен басқа да тетіктер ... есеп ... ... ... және ... оңайлатылған тәртібін
көздейді.
«Шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... Заңына сәйкес заңды тұлға ... жеке ... ... ... ... саны 50 адамнан аспайтын және алпыс мың
еселік ... ... ... бір жыл үшін ... ... ... кәсіпкерлік қызметімен айналысатын заңды тұлғалар шағын кәсіпкерлік
субъектілері болып табылады.
Тек салық мақсаттарында, яғни шағын бизнес ... үшін ... ... ... үшін ... кодексінде «шағын бизнес субъектілері»
термині пайдаланылады, оған ... ... ... саны және ... ... ... «шағын бизнес субъектілері» түсінігіне мыналар түседі :
Жеке кәсіпкердің өзін қоса қызметкерлердің саны 15 адамнан аспайтын,
ал тоқсандық кірісі 4,5 млн. ... ... жеке ... ... ... кәсіпкерлік қызметімен айналысатын жеке тұлғалар);
Тоқсан үшін қызметкерлерінің саны 25 адамнан аспайтын, тоқсандық кіріс
9 млн. ... ... ... ... ... ... мынадай түрлеріне арнаулы ... ... ... өнім шығару; кеңестік, ... ... ... ... ... ... шыны ... сату; жер қойнауын
пайдалану;
Төмендегі аталғандарды қоспағанда лицензияланатын (төмендегі ... мен ... ... 23 ... 2002 жыл № 358; ... толықтырулар негізінде келесі тауарлар мен қызмет көрсетулер
және жұмыстарды орындауға толықтырылды : ... ... ... ; ... ... ... ... өндіріс, жөндеу және құрылыс жұмыстары; күзет, өрт дабылы мен өртке
қарсы автоматика ... ... ... мен ... қызмет көрсету;
өртке қарсы техниканы, өртке қарсы ... ... ... ... мен ... ... ... жолаушылар лифтерін
монтаждау,жөндеу және ... ... ... ... құралдары мен аспаптарын, сондай-ақ оларды пайдаланумен
байланысты жұмыстар мен қызмет көрсетудің ... ... ... көтерме сату; жолаушылар мен автомобиль көлігімен жүктерді халықаралық
тасымалдау; дәрігерлік заттарды дайындау және сату; құрылыс ... мен ... ... ... ... ... ... алкоголь өнімін бөлшек сату; байланыс,
телекоммуникациялық, телевизиялық ... ... ... ... радиожиілік спекторын қолдану арқылы қызмет көрсету,
басқа да ... ... ... жұмыстарын жүзаге асыратындар; жол
жұмыстарымен айналысатын ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын жеке және заңды ... ... ... беру ... ... асыратын қызметтері; барлық жол
транспорттарындағы жолаушыларды қамтамасыз ету; табиғи қорларды іздестіру,
жобалау , өңдеу, ... ... ... т.б. ... ... асыру;
Қазақстан Республикасындағы барлық техникалық қорғау жұмыстарының түрлері
жатқызылады [26].
Мысалы, кәсіпкердің шағын дүкені және тіскебасыларымен бірге май ... бар. Бұл ... ... ... ... ... алмайды, өйткені
осы режим мұнай өнімдерін сатуға таралмайды.
Бұдан басқа, мыналар:
Филиалдары, өкілдіктері бар заңды тұлғалар;
Филиалдардың, өкілдіктердің өздері;
Заңды тұлғалардың еншілес ... мен ... ... ... елді ... өзге ... ... бөлімшелері бар салық
төлеушілер арнай салық режимін қолдануға құқылы емес.
Мысалы, заңды тұлға ... ... ... ... ... ... ... саны мен қызмет түрлері бойынша) сәйкес келеді,
алайда онда филиал бар. Бұл жағдайда, осы ... ... мен оның ... салық режимін қолдануға құқылы емес.
Арнай салық режимін немесе салық салудың жалпы белгіленген тәртібін
таңдауды ... ... ... жүргізеді. Бұл ретте, шағын бизнес
субъектісі бюджетпен есеп айырысудың бір ... ғана ... ... салық режимі шегінде кәсіпкерлік ... ... ... ... ... субъектісі үшін бюджетпен есеп
айырысудың үш тәсілі ұсынылады. Егер кәсіпкерлік ... ... ... бір жолғы талон негізінде болады. Егер кәсіпкерде шағын кіріс болса
және жеке ... ... өз ... ... ... онда ол патент
негізінде бюджетпен есеп айрысуға құқылы. Жалдамалы еңбекті тартумен ... ... ... бар кәсіпкер үшін оңайлатылған ...... есеп ... ... ... ... есеп ... аталған нысандары шектерінде салық салудың
мұндай ... ... ... ... ... деңгейін ескеруге
мүмкіндік береді, бұдан басқа салық ... ... ... ... ... ... біртіндеп көшуге мүмкіндік береді.
1. Біржолғы талон негізіндегі арнаулы салық режимі
Біржолғы ... ... ... ... емес сипаттағы жеке
тұлғалар үшін көзделген. Мұндай қызмет деп бір ... ... ... ... ... емес жүзеге асырылатын қызмет ... Бұл ... ... және ... ... ... ... босатылған.
Мысалы, жеке тұлға біржолғы талон негізінде газеттер мен журналдарды
сатумен айналысады. Бұл ... бір жыл ... олар ... ... 80 күнге
(мамырда – 25 күнге, ... – 30 ... ... – 15 ... және ... ... күнге) біржолғы талондарды сатып алады. Осындай жолмен, онда енді 10
күнге жыл соңына ... ... ... ... ... істеуге мүмкіндік бар.
Егер де жеке тұлға кәсіпкерлік ... ... ... және ... жыл ... біржолғы талон бойынша 90 күн жұмыс істесе, онда оған салық
органында жеке кәсіпкер ... ... ... өту және ... басқа режиміне көшу керек.
Біржолғы талондар негізінде бюджетпен есеп айырысуды жүзеге асыратын
жеке ... да ... ... ... ... ... ... жалғыз талап – қолдарында біржолғы талонның болуы.
Біржолғы талон қызметті жүзеге асыру басталғанға ... ... ... ... ... АСР
Біржолғы талондарды сатып алу жолымен бюджетке есеп айырысуды ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қаржы
министрлігі белгілейді. Біржолғы талондардың құнына қатысты ... ... ... шыға отырып талондардың құнын белгілеу кезінде
бағдарланатын жергілікті ... ... ... берілген.
Біржолғы талон бір күнге де, бірнеше күнге де ... Бұл ... ... құны қызметті жүзеге асыру күндерінің санына көбейтіледі.
Кесте 2
Қаратал ауданы бойынша ... ... ... ... ... ... ... 2009-2010 жылдар бойынша мәліметтер [10]
|Көрсеткіш атауы |2009ж |2010ж ... |% ... ... таратылған талон |16 |27 |11 |168,7 ... | | | | ... ... ... ... ... |251 |139,3 |224,7 ... теңге) | | | | ... ... ... таратылған талон саны 2009 жылы 16 бірлікті
құраса, 2010 жылы бұл көрсеткіш аудан бойынша 11 бірлікке ... ... ... ... ... ... 2010 жылы 139,3 мың теңгеге
немесе 2009 жылмен салыстырғанда 2,2 есе ... ... ... ... ... ... ... салық комитеті осы ... жеке ... ... тексеріп, оларды тіркеуге ала
отырып, заңды түрде салық салса жергілікті бюджет түсімдері де көбейеді.
2. Патент негізіндегі ... ... ... ... ... ... жеке ... үшін бюджетпен есеп
айырысудың патенттік нысаны көзделген. Оны жалдамалы қызметкерлердің
еңбегін ... және ... 2 млн. (2009 ... ... ... 2010 ... ... 2 млн.) теңгеден астам кіріс алатын жеке
кәсіпкерлік ... ... ... асырушы кәсіпкерлер пайдалана
алады. Есеп ... ... ... ... айналымы бар жаңа ... үшін ... ... ... кірісі 30 мың теңгені құрайтын, өз ... ... ... ... жөндеу жөніндегі шебер, яғни орташа
бір жыл үшін 360 мың теңге (30 мың теңге* 12 ай =360 мың ... алу үшін ... ... ... асыру орны бойынша салық
органына болжанатын кірісті көрсете ... ... ... ... және ... ... тіркеу туралы куәлік, ... ... ... жүзеге асыру кезінде лицензияны беру қажет.Бұл ретте,
лицензияның қызмет ету ... ... ... ... беріледі [11, 2
б].
Патент бойынша салықтар сомасы салық төлушінің көрсетілген, болжанатын
кірісінен 3 пайыз мөлшерінде ... ... ... салықтарды
кәсіпкер өзі болжанатын кіріске біртұтас ставканы қолдану жолымен қандай да
бір есеп айырысуларды жүзеге ... ... ... сома жеке табыс
салығы мен әлеуметтік салықтар түрінде тең ... ... ... тиіс ... құны болып табылады. Салық міндеттемелерін ... ... ... үшін ... тудырмайды.
Мысалы, 60 мың теңгедегі жеке кәсіпкердің болжанатын кірісі кезінде
патент құны 1800 теңгені құрайды ... 3 ... құны жеке ... (900 ... мен ... салыққа (900 теңге) бөлінеді (1800 / 2=
900 теңге) және бюджетке аударуға жатады.
Патентті салық органдары ... құны мен ... ... ... ... ... ... төлеуді растайтын
құжаттарды салық төлеуші бергеннен кейін береді.
Нақты алынған ... ... ... ... да, кему ... да
патент құнын, қайта есептеуді жүргізуге мүмкіндік ... ... ... ... ... кірістен нақты кірістің асуы кезінде салық төлеушіге асу
сомасын 5 жұмыс күні ішінде ... және осы ... ... ... ... кәсіпкердің көрсетілген сомасы патент алу кезінде 50,0 мың
теңгені құрады, нақты 80,0 мың теңге алды. Асу ... 30,0 мың ... ... оған 450 ... жеке табыс салығын 900 теңгеде
(30.0 мың теңге* 3 ... қоса ... ... ... алу ... ... кірістен нақты кіріс төмен
болған жағдайда, онда артық ... ... ... салық органы жүргізген
хронометраждық зерттеу өткізуден кейін салық ... ... ... ... негізіндегі арнаулы салық режимі
Патентті жеке кәсіпкердің ниеті бойынша салық ... бір айға ... айға да ... ... осы ... ... ... салық төлеушінің назар
аударғанын қалар едік, оған сәйкес кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... есеп айырысуды жүзеге асыратын
кәсіпкерге кәсіпкерлік қызметін уақытша тоқтата тұру туралы өтініш қызметті
жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... жоқ болған
жағдайда салық органдарына жалпы белгіленген тәртіпте бюджетпен ... осы ... ... ... деп ... ... ... Жеке
кәсіпкерге қызметін жүзеге асыру үшін жалдамалы қызметкерлерді тарту
кезінде оңайлатылған ... ... ... ... ... ... ... жалпы белгіленген тәртібіне көшу қажет.
Кесте 3
Қаратал аудандық салық комитеті ... ... ... арнаулы
салық режимі туралы мәлімет [10].
|Көрсеткіш атауы |2009 ж |2010 ж ... |% ... ... | | | | ... ... ... төлеушілер |3 |5 |+2 |166,7 ... | | | | ... ... ... салық сомасы | | | | ... ... |3027,0 |2898,7 |-128,3 |95,8 ... ... | | | | ... қолданатын салық төлеушілер |529 |639 |110 |120,8 ... | | | | ... ... ... ... сомасы | | | | ... ... |7152,2 |8334,6 |1182,4 |116,5 ... отырғанымыздай заңды тұлғалардың патент негізінде АСР-імен
қызмет атқаратын кісіпкерлер саны 2010 жылы 2 ... ... ... ... 2009 ... салыстырғанда бюджетке түскен салық сомасы 128,3 мың
теңгеге кем түскен. Мұның себебі, заңды тұлғалардың табыстарының кемуінде.
2010 ... ... ... салыстырғанда жеке тұлғалардың патент негізінде
арнаулы салық режимімен қызметін атқаратын шағын ... ... саны 20,8 %-ға ... ... 2009 жылы ... саны 529 ... жылдың аяғында бұл көрсеткіш 639-ға артты. Ал бюджетке ... ... 16,5 %-ға ... ... ... жылы бұл көрсеткіш 1182,4 мың
теңгеге ... ... ... ... ... қаржы қосылды.
2.1.3 Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі
Арнаулы салық режимінде салықтық есеп тапсырудың келесі түрі кіреді:
• Бюджетпен есеп ... ... ... ...... ... Оңайлатылған декларация негізінде бюджетпен есеп айырысу кезінде
–оңайлатылған декларация;
... ... ... ... есеп ... ... ... Хабарлама мен тапсырысты хаттағы почта бойынша ;
... ... ... ... ... ... айдың 10 күннен
кешіктірмей тоқсан ... ... ... ... ... ... салық комитеттерінің қарауындағы аумақтарда
орналасқан қызметті олардың жүзеге асыру жағдайында салық ... ... ... ... мәселесі реттелген.
Мәселен, оңайлатылған декларацияны беру қызметті жүзеге асыру орны
бойынша салық органында жүргізіледі. Егер ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметін жүзеге асыру
объектісі бар болса,онда ... ... ... ... салық
режимін қолдануға өтініш беру үшін салық органы өз ... ... ... ... ... ... салықтарды төлеу мен
оңайлатылған декларацияны беруді жүргізеді.
Салықты оңайлатылған декларация негізінде есептеуді ... ... ... қолданылатын салық ставкалары, ол төмендегідей:
|Тоқсандық табысы ... ... мың ... ... қоса ... сомасының 3 пайызы ... | ... мың ... ... |60,0 мың ... 2000,0 ... ... |
|мың теңгенң қоса |сомадан 3 ... ... мың ... ... |110,0 мың ... 300,0 мың теңгеден |
| ... ... ... 5 ... |
Ал, заңды тұлғалардың табысына ... ... ... ... ... ... ... мың теңгеге дейін қоса алғанда |Табыс сомасының 4 пайызы |
|200,0 мың ... ... мың |80,0 мың ... мың ... |
|теңгені қоса ... ... 7 ... ... мың ... ... мың |205,0 мың теңге+4500,0 мың |
|теңгені қоса ... ... ... 7 ... ... мың ... жоғары |345,0 мың ... мың |
| ... ... ... ... 9 |
| ... ... есепті кезеңнің қорытындысы бойынша жалдамалы қызметкерлердің
орташа ... ... ... ... заң актілерінде
белгіленген ең төменгі айлық жалақының ең кемінде 2,5 заңды тұлғалар үшін ... ... ... ... ... үшін ... сомасының 1,5 пайызы
мөлшеріндегі сомаға түзетілуі тиіс. ... ... ... асып кеткен
жағдайда, салық сомаларын есептеу табыстың шекті ... және ... ... сомасынан жеке-жеке жүргізіледі. Салықтың осы сомаларының
арасындағы айырма көзделген түзетусіз бюджетке төленуге ... ... ... ... сомасынан есептелген салық сомасы ғана жатады.
Сызба 5
Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық ... ... ... ... ... арнайы оңайлатылған режимі
тегіннен арнайы деп аталып ... жоқ, ... ... бір ... арналғанын көрсетіп отыр, сондықтан оны пайдалану экономиканың
негізгі ... ... ... ... оның ... ... әсерін
тигізетін болса бірқатар әлеуметтік-экономикалық мәселелердің шешілетіні
сөзсіз.
Кесте ... ... ... ... салық режимі бойынша Қаратал
ауданының соңғы жылдардағы мәліметтер [10]
|Көрсеткіш атауы |2009ж. |2010ж. ... |% ... ... | | | | ... декларация негізіндегі АСР |28 |22 |-6 |78,6 ... ... ... саны | | | | ... ... ... салық сомасы |6992,7 |7414 |421,3 |106 |
|(мың теңге) | | | | ... ... | | | | ... декларация негізіндегі АСР |109 |130 |21 |119,3 ... ... ... саны | | | | ... бюджетке төленген салық сомасы |9615,1 |9641,2 |26,1 |100,3 |
|(мың теңге) | | | | ... ... 2010 жылы ... ... оңайлатылған декларация
негізіндегі арнаулы ... ... ... салық төлеушілер (заңды
тұлғалар) саны 6 ... ... ... ... ... 421,3 мың теңгеге
артқан оның себебі, оңайлатылған декларация негізіндегі салық төлеушілердің
саны кемігенімен ... ... ... ... ... бюджетке
түскен салық сомасы артып, бұл көрсеткіш жоғарыда көрсетілгендей 421,3 мың
теңгеге артқан немесе бұл көрсеткіш 2010 жылы 2009 ... ... ... ... көруге болады.
Ал, оңайлатылған декларация негіздегі арнаулы салық режимін қолданатын
жеке тұлғаларға келетін болсақ, ... ... ... ... 2005 ... төлеушілердің саны 21 бірлікке артқан, бірақ бюджетке түскен төлемдер
сомасы 2005 жылы 9641,2 мың теңгені құраған, 2004 ... ... 26,1 мың ... ұлғайған немесе 0,3 %-ға артық орындалған. Бұдан
байқайтынымыз жеке тұлғалар саны 21-ге ... ... ... ... байланысты бюджетке төлеген салық сомасы да кеміп отыр.
Бюджедке есептелген салықтарды оңайлатылған декларация бойынша төлеу
есепті тоқсаннан ... ... ... ... мерзімде
жүргізіледі.
Осындай жолмен патенттік нысанмен салыстыру бойынша ... ... ... есеп айырысудың артықшылығы кәсіпкерлік
қызметімен айналысу басталғанға дейін салықтарды төлеу үшін ... ... ... ... ... де тұрады.Төлеу салық
кезеңі – тоқсан аяқталғаннан ... яғни ... ... ... ... ... пен ... декларация бойынша салықтарды
есептеудің дұрыстығын тексеру үшін бюджетке төлеуге жататын салықтардың
сомасы көрсетілген кіріс пен ... ... ... ... Қаржы
министрлігінің сайтында орналастырылған әзірленуші ... ... ... ... түрлеріне арналған арнайы салық режимі
Кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне арналған арнаулы ... ойын ... ... ... ұтыс ойын автоматтарына, боулинг,
картинг, бильярд бойынша, лото ойынын ұйымдастыру бойынша ... жеке ... ... ... ... филиалдарының,
өкілдіктерінің және өзге де оқшауланған құрылымдық бөлімшелердің ... ... ... салу ... ... ... табылады:
- ойын бизнесі саласындағы қызметті жүзеге асыратын ... ... ... ... ретінде өз өкілдері арқылы
қатысатын құмар ойындарды өткізуге арналған ойын үстелі.
- ойын мекемесі өз өкілдері арқылы ... және ... ... ... ... ... ... ойын үстелі,
ақшалай ұтысы бар ойын автоматы, тотолизатор кассасы, букмерлік
кеңсе кассасы.
Ұтыс ақшасыз ойын автоматтары ... ... ... төлеушілер
үшін – ұтыс ақшасыз ойын автоматы. Боулинг бойынша қызмет көрсететін салық
төлеушілер үшін – ойын ... ... ... ... ... ... үшін – карт, бильярд бойынша қызмет көрсететін салық төлеушілер
үшін – бильярд үстелі, лото ойынын ұйымдастырушы ... ... үшін ... ... 5
Жеке және заңды тұлғаларға арналған тіркелген жиынтық салық ставкасы
|Салық салу объектісі ... ... ... ... | ... жақ |4374 АЕК ... ... |510 АЕК ... ... бар ойын автоматтары |58 АЕК ... ... |321 АЕК ... |729 АЕК ... ұтыссыз ойын автоматтары |30 АЕК ... ... ... |109 АЕК ... |122 АЕК ... |164 АЕК ... Республикасы Үкіметінің қаулысы бойынша 2005 жылдың 26-
сәуірдегі № 476 «Қазақстан Республикасы ... ... 2000 ... ... ... Республикасы аумағында сатылатын акциздік тауарлар және ойын
бизнесіне салынатын акциз ставкасы ... ... ... ... ... ... бойынша ойын бизнесіне арналған максималды және
минималды ... ... ... ... сонымен бірге Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ойын бизнесіне арналған ... ... ... ... ... ... салық ставкасын белгілейді.
Кесте 6
Ойын бизнесі субъектілеріне арналған акциз ставкасы
|Объектінің түрі ... ... бір ... |
| ... ... ... |576 ... ... бар ойын автоматы |12 ... ... |175 ... кеңсесінің кассасы |90 ... ... ... ... ... ... салық ставкасы сәйкес
жылдық ставканы әрбір объектіге қолдану арқылы есептеледі. Және ... 12-ге бөлу ... ... ... мәлімет бойынша Қаратал ауданында 1 заңды тұлға –
«Достар» мәдени-сауықтыру орталығы ЖШС және де осы ... 9 жеке ... ... оның ... 4 жеке ... ... ұтыс ... ойын автоматтары мен 5 жеке тұлғаның
ақшалай ... ... ойын ... құралған. Бір заңды тұлғадан
бюджетке түскен салық сомасы 997 мың теңгені құраса, ал 9 жеке ... ... ... ... ... ... 2009 жылмен салыстырғанда 1 заңды тұлғаға
және 1 жеке тұлғаға азайған. Аудандарда бұл сала ... ... ... себебі үлкен мегополис ... ... ... жергілікті халықтардың әл-ауқатының төмендігінің
салдарынан ойын бизнесін өткізу ғана емес, сонымен қатар онда ... ... ... ... ... ... беріп өткен кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлері
бүгінгі күнде ... ... келе ... ... ... болып
табылады.Көбінесе ол қалалық жерлерде дамыған, әсіресе Алматы сияқты ... ... ... ... ... мөлшері басқа елді мекендерге
қарағанда ... ... ... ... және ... төленетін
басқа да міндетті ... ... ... ... салудың
айқындылығы, әділдігі, салық жүйесінің біртұтастығы және салық заңдарының
жариялылығы принциптеріне ... ... ... және ... ... ... ... төлемдері айқын болуға тиіс. Салық салу ... ... ... ... туындауының орындалуын және толықтырылуының
барлық негіздері мен тәртібін салық заңдарында ... ... Ауыл ... өнімдерін өндіруші тұлғаларға арналған және
бірыңғай жер салығы негізіндегі ... ... ... ауыл шаруашылығындағы оңайлатылған арнайы ... ... ең ... орын ... ол – ... ... арналған
арнаулы салық режимі.
Шаруа қожалықтарына арналған арнаулы ... ... ... жер салығын
төлеу негізінде бюджетпен есеп айырысудың айрықша тәртібін көздейді және
акцизделетін өнімдерді өндіру, ... және сату ... ... ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру, өзі өндірген ауыл шарашылық
өнімдерін ұқсату және оны өткізу жөніндегі шаруа қызметіне қолданылады.
Шаруа ... ... ... режимін қолдану үшін жыл сайын 20-
ақпаннан кешіктірмей жер учаскесі орналасқан жердегі ... ... ... ... белгілеген нысан бойынша өтініш береді.
Бірыңғай жер салығын төлеу негізінде арнаулы салық режимін қолданатын
шаруа қожалықтары салықтардың мынадай түрлерін:
• Осы арнаулы ... ... ... ... ... ... ... жеке табыс салығы;
• Осы арнаулы салық режимі қолданылатын қызметті ... ... ... ... ... құн ... Осы ... салық режимі қолданылатын қызмет бойынша жер
салығын;
• Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... салу объектілері бойынша көлік
құралдарына салынатын салықты:
• Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... салу ... бойынша мүлік
салығын төлеушілер болып табылмайды.
Жер учаскесін бағалау құны бірыңғай жер салығын ... үшін ... ... ... ... құнын айқындау Қазақстан Республикасының жер
заңдарында белгіленген ... ... жер ... есептеу жер учаскесін бағалау құнына 0,1 пайыз
ставканы қолдану жолымен жүргізіледі.
Бірыңғай жер ... ... жер ... ... жер ... тиісті
бюджетке екі мерзімде:
Ағымдағы төлем ағымдағы салық кезеңінің 20-қазанынан ... ... жер ... ... ... есеп ... есепті кезеңнен
кейінгі салық кезеңінің 20-наурызынан кешіктірілмейтін ... жер ... ... жыл сайын ағымдағы салық кезеңінің 15-
наурызынан кешіктірілмейтін мерзімде жер ... ... ... ... ... ... ... үшін бірыңғай жер салығы бойынша
декларация тапсырады.
Бірыңғай жер салығын төлеушілер шаруа ... ... ... қоса ... ... қызметкер үшін айлық есептік көрсеткіштің
20 пайыздық ставкасы бойынша әлеуметтік ... ... ай ... есептеп
отырады.
Қазақстан Республикасында сонымен қатар ауыл ... ... зор. ... оған ... ... ... ... тоқталып өтетін
болсақ, мысалға шаруа қожалықтарына арналған ... ... ... ... ... негізделеді.
Бірыңғай жер салығын төлеу негізінде арнаулы салық режимін қолданатын
шаруа (фермер) қожалықтары (бұдан әрі – бірыңғай жер ... ... ... ... осы арнаулы салық режимін қолданатын қызметтен түскен шаруа
(фермер) қожалықтарның табысынан жеке табс ... осы ... ... ... ... ... жүзеге асырудын
айналым бойынша қосылған құн салығын;
3. осы арнаулы салық режимін қолданылатын ... ... ... ... салық салу объектілері бойынша көлік
құралдарына салынатын салық;
4. Қазақстан ... ... ... ... ... салық салу объектілері бойынша көлік
құралдарына салынатын салықты;
5. Қазақстан ... ... ... қажеттілік
нормативтері шегінде салық салу ... ... ... ... ... ... [12, 6-26 бб].
1) Қосылған құн салығын төлеушілер болып табылмайтын бірыңғай
жер салығын төлеушілер салық ... осы ... ... қою ... өз еркімен өтініш беруге құқылы.
2) Арнаулы салық режимі ... ... ... ... ... бірыңғай жер салығын төлеушілер кірістер мен
шығыстардың (жалақыны есептеуді қоса алғанда), мүліктің
(соның ішінде ... ... ... ... жүргізуге
және жалпы белгіленген тәртіп пен қызметтің осындай түрлері
бойынша ... ... пен ... төленетін басқа да
міндетті төлемдерді есептеуді, салық ... ... ... ... ... ... бағалау құны бірыңғай жер салығын есептеу үшін негіз
болып табылады. Бірыңғай жер салығын төлеу ... ... жер ... ... екі ... ... ... бірыңғай жер салығын төлеушілер ағымдағы
төлемді бұдан ... ... ... үшін ... жер ... бойынша
декларацияда есептелген бірыңғай жер салығы жалпы сомасының бөлігінен кем
емес мөлшерде төлейді. Шаруа (фермер) ... жер ... ... ... ... ... кезеңі үшін бірыңғай жер салығын салық салу
объектісінің ... ... ала ... ... және ... учаскелерін жалға берген (алған) кезде салық салу ерекшеліктері:
1. Шаруа ... жер ... ... ... ... ... ... әрқайсысы осындай жер учаскесі бойынша бірыңғай жер салығын
жалға беру шартында ... жер ... ... ... ... ала ... есептейді және төлейді.
Жалға алушының пайдалану кезеңі жер учаскесін жалға алған айдан
кейінгі айдан бастап ... ... жер ... ... беруден алынған (алынуға тиіс) табыс
бойынша шаруа қожалығы салықты ... ... ... ... және ... ... қожалығы бірыңғай жер салығын төлеуші болып табылмайды салық
төлеушіге жер учаскесін жалға ... ... ... жер учаскесі бойынша
бірыңғай жер салығын ... мен ... ... ... шаруа
қожалығында қалады [13, 42 б].
Жер учаскесін жалға беруден алынған табыс ... ... ... ... бірдей белгіленген тәртіппен есептейді және төлейді. Бұл
орайда осындай жер учаскесі бойынша бірыңғай жер ... ... ... шекте) салық салынатын табыс айқындалған кезде шегерілуге тиіс.
1. Бірыңғай жер ... ... жыл ... ... ... кезеңінің
15 наурызынан кешіктірмейтін мерзімде жер учаскелері орналасқан жердегі
салық ... ... ... кезеңі үшін бірыңай жер салығы бойынша
декларация тапсырады.
2. Бірыңғай жер салығын ... осы ... ... ... ... ... ... кешіктірілмейтін мерзімде мынандай құжаттарды:
1) ағымдағы салық кезеңі үшін ... жер ... ... ағымдағы
төлем есебін;
2) нотариат немесе селолық ... ... ... ... ... ... актінің (кейінгі жер пайдалану туралы шартты ... ... жер ... шарттарының) көшірмесін тапсырады.
Жер пайдалану құқығына актісі болмаған жағдайда бірыңғай жер ... ... ... органның жер пайдалану құқығын беру туралы
шешімін табыс етеді. Кейінгі жер пайдалану құқығына акт ... ... ... оны ... кезден бастап отыз күн ішінде оның нотариат немесе
селолық атқару органдар ... ... ... ... ... жер ... ... жөніндегі уәкілетті орган ... ... (жер ... ... ... ... анықтайтын актінің нотариат
немесе селолық атқарушы органдар куәландырған көшірмесін табыс етеді. Акт
болмаған жағдайда жер ... ... құны жер ... ... уәкілетті орган берген деректер бойынша 1 ... ... ... ... ... ... ... ала отырып анықталады;
4) әлеуметтік салық сомаларын есептеу үшін қажетті деректерді міндетті
түрде көрсете отырып, қызметкерлерді салық ... ... ... ... етеді.
3. Осы арнаулы салық режимін таңдап алған жаңадан құрылған салық
төлеушілер бірыңғай жер ... ... ... ... ... мен ... режимін қолдану құқығына өтініш бергеннен кейін отыз күнтізбелік күн
ішінде осы баптың 2-тармағында аталған құжаттарды табыс етеді.
Таратылған немесе қайта ... ... ... жер ... органына бергеннен кейін он бес күн мерзімде ... ... ... ... ... ... жер салығын төлеушілер шаруа қожалығының басшысын және
мүшелерін қоса алғанда, әрбір қызметкер үшін ... ... ай ... ... жер ... төлеушілер жер салығы бойынша декларация табыс
ету үшін ... ... ... ... ... ... ... көзінен ұсталатын жеке табыс салығы бойынша есепті;
3) жинақтаушы ... ... ... ... ... төлеу
жөніндегі есептілікті;
4) жер бетіндегі көздерден су ... ... үшін ... және ... ... ластағаны үшін төлемақы бойынша декларацияны
табыс етеді.
Қазақстан Республикасында ... ... және ... ... да ... ... ... шағын бизнес субъектілеріне арналған
арнаулы салық режимі.
Арнаулы салық режимін ... жеке ... ... салық режимі
қолданылатын қызметінен түскен табыстарынан жеке табыс салығы бойынша
декларация табыс етпейді.
Қазақстан Республикасының ... тыс ... ... жеке ... ... Қазақстан Рсепубликасында салық төлеу кезінде есепке
жатқызылады.
Жеке табыс салығы бойынша ... ... ... төлеушілер табыс
салығын төлегенін растамаған жағдайларда, жеке табыс салығын есептеу жеке
табыс салығы ... ... ... ... салық заңдылығымен
белгіленген ставкаларды қолдану жолымен жүргізіледі.
Кесте 7
Қаратал ауданы ... ... жер ... ... ... ... ... қолданатын шаруа (фермер) қожалықтары
бойынша 2009-2010 ... ... ... атауы |2009 ж |2007ж ... |% ... жер ... ... шаруа | | | | ... ... саны |610 |686 |76 |112 ... ... ... ... сомасы | | | | ... ... |2534,4 |5860,5 |3326,1 |231,2 ... ... қожалықтанырдағы | | | | ... ... адам |1616,0 |1786,0 |170 |110,5 ... ... ... 01.01.2010 жылда Қаратал ауданы бойынша
бірыңғай жер салығын төлеушілер ... ... ... ... саны 76 ... ... ... аудандық бюджетке төлеген
сомалары 5860,5 мың теңгені құрап, өткен жылмен ... 3326,1 ... ... ... Бұдан байқайтынымыз шаруа (фермер) қожалықтарының
саны 1,1 есеге өссе, ал олардың бюджетке ... ... ... 12 ... Яғни, бірыңғай жер салығын төлеушілер болып табылатын ... ... ... де ... ... ... бойынша 01.01.2010 жылғы мәлімет бойынша бірыңғай жер
салығын төлеу негізіндегі арнаулы салық режимін қолданатын шаруа (фермер)
қожалықтарының саны 686 және ... ... ... ... саны 1786 ... және ... жылға қарағанда 170 адамға көбейген. Жалпы шаруа
(фермер) қожалықтарының саны ... ... ... да өрістеуде.
Кесте 8
Жеке кәсіпкерлік және шаруа (фермер) қожалықтары бойынша ... ... ... ... ... ... ... ... ... |субъектілер ... ... ... |
| ... | ... |сал. |
| | | ... ... |
| | | |мың тг. |мың тг. ... |2 |604 |1686,2 |139,2 ... ... |8 |30 |19521,2 |532,2 ... |2 |24 |13671 |1226,8 ... және ... | | | | ... |560 |635 ... |13501,7 ... және ... |36 |42 |11283,8 |547,2 ... ... |87 |87 |5892,1 |790 ... |59 |62 |54636 |5035,2 ... |754 |884 ... |21688,3 ... ... | | | | ... барлығы: |613 |1686 | |2534,4 ... ... | | | | ... ... |57 |117 | |84 ... шаруашылығы |556 |1569 | |2450,4 ... |11367 |2570 ... |24306,7 ... 9
Жеке кәсіпкерлік және шаруа (фермер) қожалықтары бойынша ... ... ... ... ... ... |
|Көрсеткіш атауы |субъектілер|саны ... ... ... | ... ... |
| | | |мың тг. |мың тг. ... |2 |6 |1477,7 |0,0 ... ... |14 |36 |11686,3 |1057,3 ... |3 |3 |0,0 |449,8 ... және қоғамдық |641 |811 ... |15729,2 ... | | | | ... және ... |34 |88 |5889,9 |337,5 ... |228 |279 |32541,5 |6144,2 ... |922 |1223 ... |23718,0 ... ... қожалықтары, | | | | ... |686 |1836 | |5860,5 ... ... | | | | ... шаруашылығы |80 |162 | |1056,4 ... ... |606 |1674 | |4804,1 ... |1608 |3059 ... |29578,5 |
Қаратал ауданы бойынша жеке кәсіпкерлік және ... ... ... 2009-2010 жылдардағы көрсеткіштерін жоғарыдағы кестеден
көреміз: жалпы шаруашылық субъектілер саны 1608, ол өткен ... 241 ... ... 17,6 ... артқан, оның ішінде
өндіріс сол қалпында өзгерусіз, ауыл шаруашылығы 6 ... ... ... ... 1 ... ... ... тамақтандыру және сауда 81
бірлікке өскен, көлік және байланыс 2 ... ... ал ... ... 73 ... ... оның ішінде 23 бірлікке, өсімдік
шаруашылығы 50 бірлікке ұлғайған. ... ... ... ... ... 2010 жылы 530292,6 мың ... құрап, өткен жылмен салыстырғанда
64108 мыңға ... ... ... ... ... салық сомасы
29578,5 мың теңгеге артып бұл ... 121,7 ... ... ... жеке кәсіпкерлікті сала бойынша ... ... ... мен ... және шаруа (фермер) қожалықтары,
әсіресе өсімдік шаруашылығы басқа салаларға қарағанда жеке ... ... ... қызмет түрлері болып табылады. Сауда үлкен капитал
салымдарын, тауарлы-материалды қорды қажет ... және ақша ... ... ... ... ... ... бойынша шағын бизнестің даму жолдарына тоқталсақ,
бұл көрсеткіштерді келесі төменгі кестелерден ... ... ... облысы бойынша шағын кәсіпорындар бірлік саны
|Аудандар мен қалалар |2003 ж |2004 ж |2005 ж |2006 ж |2010 ж ... ... |4 |9 |9 |13 |18 ... ... |19 |16 |70 |127 |118 ... ... |7 |10 |30 |29 |42 ... ауданы |63 |105 |145 |196 |218 ... ... |21 |29 |32 |38 |41 ... ... |32 |58 |88 |80 |85 ... ... |142 |228 |345 |351 |410 ... ... |236 |284 |403 |373 |455 ... ... |16 |26 |43 |65 |63 ... ... |9 |9 |41 |87 |55 ... ауданы |15 |19 |34 |43 |51 ... ... |44 |48 |33 |84 |72 ... ... |16 |24 |55 |78 |46 ... ... |18 |21 |23 |22 |20 ... ... |98 |173 |288 |290 |319 ... ... |21 |24 |42 |48 |48 ... ... |113 |119 |193 |193 |215 ... ... |196 |218 |313 |400 |439 ... ... |47 |37 |56 |54 |62 ... ... ... |1117 |1457 |2243 |2571 |2777 ... ... көз ... ... бес ... ... ... шағын
бизнеспен айналысатын кәсіпкерлердің санының 2,6 есе өскенін көреміз.
Ал енді осы көрсеткіштердің ... ... ... ... 2010 ... салыстырғанда Қаратал ауданы бойынша 5,5 есеге, Алакөл
ауданы бойынша 6,2 есеге, Балхаш ... ... 6,0 ... ... бойынша 346,0 пайызға, Іле ауданы бойынша 288,7 ... ... ... 192,7 ... ... ауданы бойынша 325,5 пайызға, Қапшағай
қаласы бойынша 190,3 пайызға, Талдықорған қаласы бойынша 224 пайызға ... өзі ... ... ... шағын бизнес субъектілерінің соңғы бес
жылда көбейіп, мемлекеттің экономикасына керекті тауарлар мен ... ... ... ... ... кірістеріне салықтар мен
міндетті төлемдерді уақытында төлеп, бюджет кірістерінің көздерін ұлғайтуға
ат салысып жатқандарын ... ... енді осы бес ... облыс бойынша ашылған ... ... ... ... ... адам ... ... кестеден
көруге болады:
Кесте 11
Алматы облысы бойынша шағын бизнеспен айналысатын ... ... ... саны мың ... мен қалалар |2006 жыл|2007 жыл|2008 жыл |2009 |2010 |
| | | | |жыл |жыл ... ... |0,2 |0,3 |0,3 |0,2 |0,2 ... ауданы |0,7 |0,8 |1,1 |1,3 |1,6 ... ... |0,2 |0,8 |0,6 |0,4 |0,8 ... ауданы |2,1 |3,6 |3,0 |3,9 |5,6 ... ... |0,8 |0,9 |0,6 |0,6 |0,6 ... ... |1,5 |1,4 |1,7 |1,9 |2,6 ... ... |4,8 |5,2 |4,6 |5,1 |6,0 ... ... |5,1 |6,2 |4,5 |5,5 |9,4 ... ауданы |0,9 |0,9 |1,2 |1,0 |0,9 ... ... |0,7 |0,6 |0,6 |0,5 |0,5 ... ауданы |0,4 |0,9 |0,6 |0,5 |0,5 ... ... |1,8 |0,9 |1,5 |1,7 |1,1 ... ... |1,1 |0,8 |0,6 |0,5 |0,6 ... ... |0,0 |0,8 |0,5 |0,2 |0,2 ... ауданы |3,1 |5,2 |3,4 |3,5 |3,8 ... ... |0,6 |0,8 |0,9 |0,8 |0,9 ... ... |2,2 |2,0 |1,9 |2,0 |2,2 ... ... |7,4 |4,9 |6,2 |7,2 |10,1 ... ... |0,9 |1,1 |0,4 |0,6 |0,5 ... ... барлығы |34,5 |38,1 |34,1 |37,4 |48,1 ... ... №2 ... көз ... 2006 жылмен
салыстырғанда 2010 жылдың аяғында ... ... ... ... бизнес
субъектілерінің 13,6 мың адамға өскенін көреміз, яғни 13600 ... ... ал ... қосымша жұмыс орны қамтылғанын
көреміз. Осыншама адамдар ... ... ... жалақымен қамтамасыз етілді,
мемлекеттік бюджетке де ... ... ... және ... ... ... қарауымызға болады, мұның өзі қосымша тауарлар мен қызмет көрсетулер
өсіп, еліміздің экономикасының ... әсер ... 2006 ... ... және ... қалалары арасында бұл көрсеткіштер төмендегідей: Балхаш
ауданы бойынша бұл ... 600 ... ... ... ... ... адамға, Жамбыл ауданы бойынша 1200 адамға, Қарасай ауданы бойынша 4300
адамға, Талғар ... ... 700 ... ... ... ... 2700
адамға өсіп, ал мына аудандарда: Ескелді, Кербұлақ, Панфилов, ... ... ... [15, 87 ... осы ... ... ... орташа айлық
жалақыларына көз жіберсек, облыс бойынша бұл көрсеткіш төментегідей:
Кесте 12
Алматы облысы бойынша ... ... ... ... ... теңге
|Аудандар мен қалалар |2007 жыл |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... ... |1019 |2979 |5442 |4935 ... ауданы |2484 |4829 |8053 |5939 ... ... |3298 |5861 |6555 |7383 ... ... |7031 |7562 |9689 |13910 ... ауданы |3587 |4009 |5681 |7049 ... ... |5305 |6388 |7079 |8449 ... ... |9702 |10252 |12780 |17397 ... ауданы |6216 |7028 |10678 |14827 ... ... |3794 |12188 |8065 |9374 ... ... |3327 |6193 |4975 |14656 ... ... |3219 |3114 |4663 |7602 ... ауданы |4473 |4899 |6411 |8119 ... ... |2688 |3308 |3650 |6069 ... ... |3703 |4459 |4446 |4784 ... ... |7227 |6965 |8148 |11616 ... ауданы |2687 |4588 |4776 |7976 ... ... |7039 |8323 |11398 |12501 ... ... |5074 |6180 |8155 |10407 ... ... |7903 |6069 |7983 |9975 ... ... ... |6158 |7690 |8908 |12019 ... ... бұл көрсеткіш 2008 жылы орта есеппен 1532 теңгеге, 2009
жылы 2007 жылмен салыстырғанда 2750 теңгеге, ал 2010 жылы 2007 ... 5861 ... ... ... ... өзі елдің әл ауқатының
өскенін жалақыларының көбейгенінен көруге болады. Бұл көрсеткіш ... ... ... мен ... ... да ... ... өсіп
отырғаның көруге болады. [14]
Алматы облысы бойынша шағын ... ... ... ... млн. ... |2006 жыл |2007 жыл |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... мен ... | | | | | ... ... |12,3 |25,3 |8,7 |210,9 |57,5 ... ... |43,3 |198,7 |2007,2 |1961,2 |606,7 ... ауданы |25,8 |52,1 |185,3 |312,8 |1619,8 ... ... |257,1 |1348,2 |2401,5 |2825,8 |7702,4 ... ... |50,0 |236,3 |502,3 |400,3 |516,5 ... ... |281,5 |1640,0 |4019,6 |4777,5 |4500,6 ... ауданы |2981,4 |8578,9 |7645,0 |9309,0 |19473,8 ... ... |2595,9 |4735,0 |8062,7 |9009,9 |14787,1 ... ... |154,8 |311,1 |476,4 |434,5 |654,6 ... ... |12,6 |120,8 |691,4 |599,3 |519,3 ... ... |98,1 |95,6 |118,2 |113,0 |138,6 ... ... |170,7 |162,7 |96,5 |432,1 |234,1 ... ... |15,4 |53,1 |55,7 |75,4 |69,6 ... ауданы |25,3 |43,5 |68,9 |48,2 |45,2 ... ... |1132,1 |2080,3 |2366,7 |2950,8 |6846,6 ... ... |29,7 |109,2 |174,0 |243,2 |321,4 ... ... |1097,0 |1160,6 |5113,3 |9392,8 |11860,0 ... қаласы |497,1 |1755,1 |3761,0 |5006,3 |7041,8 ... ... |223,5 |222,6 |204,9 |222,1 |329,5 ... ... ... |9703,6 |22929,1 |37959,3 |48325,1 |77325,1 ... жылмен салыстырғанда шығарған өнім көлемі осы кәсіпорындардың бес
жылда 8 есе немесе 67621,5 ... ... ... ... ... Бұл
көрсеткіш барлық аудандар мен облыс қалалары бойынша бірнеше есеге өсіп,
халыққа керекті ... ... мен ... ... ... Ел басының шағын бизнеске жергілікті басқару ұйымдарының ... ... ... ... ... облысы жұртшылығының да толық
түсініп, облыс бойынша қолдау тапқанына көз жеткізуге болады.
3 КӘСІПКЕРЛІК ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлерге салық салудың шетелдік тәжірибесі
Шағын кәсіпорынды олардың шағын ... ... ... шағын
бизнестегі салық салудың негізі болып табылады. ... ... ... ... болып келеді және жалпы принциптер қолданылмайды. Кейде бұл
белгілер бойынша кәсіпорындағы жұмысшының сандары ... ... ... 10-ға жуық ... болса, ол шағын бизнеске
жатқызылады;
• Ирландияда жалдауында 50-ге жуық адам ... ол ... ... 250-ге адамдар орта бизнеске арналған;
Кәсіпорынның жылдық жиынтық айналымының мөлшері, олардың кең
тараған белгісі болып саналады.
• Францияда тауар сататын фирмаларға 3,5 млн. ... ... ... ... 1 млн. ... Белгілі бір шектен
шықпайтын көлемде (тауар сату үшін кәсіпорындарға 3,5, млн.-дай
франкі берілген және қызмет көрсету үшін 1 млн. ... ... ... ... forfait осы кәсіпорындарға жиынтық жылдық
айналым қолданды;
• Израильде ... ... ... ... ... 500 млн. песетке дейін;
• Италияда кәсіпорынға арналған қызмет көрсету 360 млн. лир ... ... ... ... 1 млн. ... аспау керек. Италияда
кәсіпорынның табысы анықталды. Салық ... ... ... ... ... ең ... ... табылады. Жеңілдетілген немесе оңайлатылған салық шағын
бизнеске ... ... ... ... ... ... дифференцияланған шектелген қызмет түрінің шағын бизнес
бойынша салық салу қолданылады. Мұндай жағдайда ... ... өте ... ... және ... ... бизнеске құқығы бар, жұмыспен қамтылу санының
шектелуі бір мезгілде қанағаттануы керек. Жылдық ... ... ... ... ... 100,145 млн. франк және 70 млн. белгиялық франк мұндай
шамалардан аспау керек;
• Ұлыбританияда – 250, 11,2 млн. фунт ... 5,6 фунт ... ... ... ... бірі ... бизнесті
қанағаттандыруы қажет.
Люксембургте шағын кәсіпорынның айналым капиталы 500 000 франк және 2
млн.-ге жуық ... ... ... ... ... ... аспауы
керек. Орта кәсіпорын үшін шектеу көрсеткіштері белгіленеді, сондай-ақ
Белгияда және Ұлыбританияда, бірақ ... ... ... 50-ге ... штатта жұмыс істейді, айналым үшін 88 млн. Люксембургтік франк ... ... үшін 44 млн. ... [15, 80 ... жүргізілген зерттеулердің нәтижесі барысында салық салуды
ынталандару бағдарламасын қолданудың қатаң ... ... ... ... ... ... 3 типі бар:
1) мемлекеттік «стратегиялық» деп танылатын, яғни оларды ... ... ... ... бір ... ... шағын және орта кәсіпкерлікпен айналадағы ортаны қорғау
жұмыстарын ... ... ... ... ... ... аймақтарға арналған мемлекеттік грант көмегінің
ережесі.
Олар, бір ғана ерекшелігімен комиссиялық ... ... ... ... ... ... ... болмаған кезде кіші
және орта кәсіпорынды ... бір ... ... ... ... ... болып табылады.
Еуропада шағын және орта кәсіпорындар кең мағынада төмендегідей түрде
кездеседі:
Кесте 14
Салықтық ынталандырудың сақсаты мен ... ... ... ... ... анықтау критерилері
|Белгілері ... және ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... |Шағын ... ... |250 |50 |95 |20 ... аз ... | | | | ... ... бірі |40 |7 |15 |2,7 ... ... көп | | | | ... | | | | ... ... саны көп |27 |5 |10,1 |1,9 ... Евро | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | |
| ... және орта бизнесті қанағаттандыра алмайтын |
| ... ... ... бір не ... |
| ... жатады. ... үш ... бір ... ... сақталуы керек, сонда фирма орта
және шағын болып саналады. Негізінде екі бағытта көрсетілген ... ... ... ең ... ... ... ... тәртібі
шағын кәсіпорын үшін салықтық дискриминацияны жою болып табылады.[16, 9 б].
1) Біріншіден, кіші ... ... ... ... ... ... ... көбірек болады. Себебі
салықтық декларациялау үшін жиналатын құжаттар мен ақпарат
үлкен мекемелерде өз мақсаттарында жиналып сақталады.
2) Екіншіден, тең ... ... ... кіші ... ... салық салу ставкасы көп болады (арнайы
жеке салық ... ... ... ... ... жағдайлары аздау болады (мысалы: амортизация). Бұл
жағдайларда төмендетілген салық ставкалары мен ... ... ... оның жеделдетілген
амортизациясынан бастап бос шығынға шығарылуға қолданылады.
Мекемелерге ставканың ... ... ... ... ... Белгия, Канада, Финляндия,
Жапония, Люксембург және Ұлыбританияда кіші ... ... ... ... ... Швецария
корпорация пайдасына прогресстік салық салуды қолданады.
Канадада канадтықтармен ... жеке ... ... ашып ... Ал пайдаға
салынатын федералдық салықты 16 пайызға азайтады. Егер де,
фирманың салық салынатын жұмыс барысындағы пайдасы 200 000
аспаса ... ... ... ... ... ... елдеріндегі салық
стимулдарының шағын бизнеске ... ... ... ... көрсетілген, олардың
ішінде арнайы салық режимдерінің формалары, сонымен қоса
елдегі аймақтарға арнайы шаруашылық ... ... ... ... [16, 9 б].
Франциядағы салықтар мемлекеттік реттеу жүйесімен ... ... ... ... шағын, жеке, жанұялық, топтық ... мән ... Бұл ... ... ... мұқтаждығын
қамтамасыздандыру үшін жұмыс ... ... өз ... азғана
инвестицияларымен мынадай мәселердің шешілуін қамтамасыз етіп отырады –
айналысу, өндіріс қолайлығының ... жаңа ... ... ... әсіресе оның енгізілу сатысында. Ерекше қызық жағдай Франция
салық ... ...... ... ... ... Мысалға
: әрбір корпорацияның қолбасшысы міндетті ... ... бір рет ... біліктілігін көтеріп отрыуы керек. Әйтпесе басқа жағдайда
жыл аяғында пайдасының 1-2 пайызы кенеттен ... ... ... әр ... мұндай жағдайға жол бермеуге тырысады. Бізде де ... ... ... ... еді. Кіші ... ... ... инвестиция ретінде сәтсіз әлде ... аз, ... ... ... бюджеттің дефициттілігі. Ал мемлекеттің әр аймағында
кіші кәсіпорынға ... ... ... ашу – ол ... ... ... Ал ... банктерінен жеңілдікті несие алу ең күрделі жұмыстардың
бірі. Осы жағдайда біз салық жүйесіне жүгінбей кете ... ... ... ... және де ... мемлекеттерді өте жиі қолданылатын тәсіл
болып табылады. Оған ... ... ... ... болады. Мысалы:
кіріс 200,0 мың фунт стерлингтен аспайтын болса, онда оған салынатын салық
15-25 пайызға дейін төмендейді. Осындай ... ... ... де ... алады. Ал Германияда жылдық кірісі 36,0 мыңнан ... ... ... Ал ... ... салық көлемі кәсіпорынның әкелетін
табысына тікелей байланысты. Дамыған мемлекеттердегі ... ... ... де қатаң бақылаумен ерекшеленеді. Сондай-ақ бізде де ... Ол орта және ... ... ... ықпал етуі тиіс.
Жапондық салық жүйесі 19 ғасырда-ақ қалыптасқан болатын. Екінші
Дүниежүзілік ... ... Шалп ... ... ... ... еді. Ал қазіргі салық жүйесі 1989 жылдың 1-сәуірінен өз ... Ол ... ... ... ... ... ... және жергілікті салықтар қызмет етеді. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ал ... бөлігі –
жергілікті салықтар.
Барлығы Жапонияда 25 мемлекеттік және 30 жергілікті салық бар. Оларды
негізгі 3 топқа жіктеуге ... жеке және ... ... ... тікелей табыс салықтары;
• мүлікке салынатын тура салықтар;
• тура және тұтыну салықтары.
Бюджеттің негізгі бөлігін тура салықтар алып отыр.
Мемлекетке ең көп ... ... жеке және ... ... ... ... Кәсіпорындар мен ұйымдар өз пайдасынан мемлекеттік табыс
салығын 33,48 пайыз және ... ... ... – 1,67 ... төлейді. Жеке тұлғалар мемлекеттік табыс салығын 5 ставка
бойынша төлейді: 10, 20, 30, 40 және 50. ... ... ... ... 3 ... – 5, 10, және 15 пайыз [16].
Мүлік салығын жеке және заңды тұлғалар бірдей ставкамен төлейді. Ол
мүлік құгнының 1,4 ... ... ... 3 ... бір рет өткізілетін шара.
Тұтыну салықтарының ішінде қосылған құн салығына 3 пайыз ставкамен
алынатын сатудан алынатын салық.
Одан ... ... мына ... есебінен толықтырылады: автокөлік
иелеріне салынатын ... ... ... ... газ, бензинге салынатын
салықтар және т.б.
Сонымен, жоғарыда қарастырылған кейбір дамыған елдердің ... ... ... ... олардың салық жүйесінің жан-жақтылығы да бар
және ұқсастықтары да жоқ ... ... ... ... ... ... құрау жағынан табысқа салынатын салықтар мен жанама ... ... ... ... ... ... келетін болсақ,
мысалға меншіке салынатын салықтар бойынша біздегі сияақты ... ... ... ... ғана ... ... мұраға салынатын салықтардың
дамығандығы басқа тікелей салықтар ... ... ... ... еді және ... ... кіріс көзін молайтуға мүмкіндік
беретін ... ... ... ... ... ... салықтар ставкасының
төмен болуы, бұл тауар мен қызмет түрлерінің бағасының төмен болуына, яғни
халықтың салық ауыртпалығын аз ... ... ... ... Ал, бізде әлі
де болса жанама салықтар фискалды қызметінен ауытқи қойған жоқ. Бұл ... ... келе ... кәсіпкерлер мен шаруашылық жүргізуші
субъектілердің жан-жақты ... аз да ... ... болады.
Тағы да айта кетерлік жағдай, қосылған құн салығы бойынша ... ... ... қажетті тауарлар, ауыл шаруашылық өнімдеріне салық
ставкалары өте ... ... ... ал бізде тек қана бір-ақ түрлі
ставка қызмет етеді.
Сондай-ақ, басқа елдерлегі салықтық ... ... ... қаталдығы, мысалға Францияда салықтан жалтару жағдайы болған
кезде, салық сомасы 2 еселеніп төленеді. Осындай тәжірибені салық ... ... ... ... және ... ... ... еді.
3.2 Еліміздегі орта және шағын бизнес субъектілерін салықтық
ынталандыру ... және оны ... ... ... ...... кеңістігін кеңейту мақсатында жаңа
өнімдер мен ... ... ... ... экономикалық тәуекелге
(қауіпке) дайын болу және соған қабілетті болу. Бұл үшін ... ... ... ... және кәсіпкерлікпен жарысуға ... ... шарт ... ... ... ішкі және ... қызметтің еркін
құрылуындағы жеңілдік пен шапшаңдық басты капитал және шағын кәсіпкерліктің
маңызды экономикалық нысаны ... ... айта ... ... ... ... нәтижелері көрсеткендей өндірістің экономиканың
барлық саласында тірілгені байқалады. Халықтың табыстарының жоғарылауы
тауарлар мен қызме ... ... ... ... ... ... жетістіктерге қарамасатан, сәйкесінше аса жоғары емес
табыстары бар халықтың белгілі бір ... ... ... шектелгенін айтуға болады. Сонымен қатар, сыртқы эономикалық
қызметтердің либералдануына байланысты ішкі нарық сырттан әкелінетін арзан
тауарларға ... ... ... ... ... ... ... асыру үшін үнемі төмендеп отыратын баға жағдайында өндірілген
тауарлардың сапасын ... ... ... ... ... яғни олардың
бәсекеге төтеп беру қабілеті үнемі жетілдіріп отыруы қажет. Егер, керісінше
болатын болса, онды кәсіпкерлердің ... ... ... ... емес.
Осыған қоса, қазіргі кезде мемлекет тарапынан ... мен ... мен ... ... ... салық салу, несиелеу, инфрақұрылым
және т.б. сол ... ... ... ... ... ... мен
механизмдер құруға бағытталған ... ... ... ... ... оралымдылығы және оның салдарларына аз ... ... ... ... шағын және орта бизнестің өз мәнінде
дамуына басқаша бағыттар қажет сияқты ... 2003 ... ... 9 айға ... кәсіпкерлік субъектілерін
салықтық тексеруге мороторий енгізілген ... ... ... ... ... басшысы З. Кәкімжәнов қол қойған ... 2003 ... ... бастап 1-қазанға дейін акцизделетін
өнімдерді өндіруді және (немесе) көтермелеп сатуды жүзеге ... ... ... шағын касіперлік субъектілерін тексеруді тоқтата
тұру тапсырылды» - делінген осы ... ... ... ... ... ... тексеру хронометражды тексерілім, ... ... ... ... ... ... іс ... төлеушілердің өтініштері немесе шағымдары болған жағдайда жүргізіліу
мүмкін. Ағымдағы жылдың ... ... ... ... ... Республикасының Президенті Н.А. Назарбаев дамыту үшін
қолайлы жағдайлар туғызу мақсатында берген ... іске ... ... енгізіледі. Индустрия және сауда министрлігінің
деректері бойынша қазіргі ... ... 418,0 мың ... және ... бар. ... 1 ... аса адам ... істейді. Ағымдағы
жылдың 9 айының қорытындысы бойынша осы шаруашылық жүргізуші субъектілер
жалпы сомасы 460 ... ... ... ... ... 52 ... теңгесі салықтар
түрінде бюджетке аударылған. Қазіргі кезде жалпы ішкі ... 17 ... осы ... ... ... ... ... саласындағы заңнаманың келелі мәселелерін шешу Алматыда
шағын бизнес саласындағы заңнаманың ... ... ... ... ... Әділет органдары 2010 жылдың 10 айы ішінде ... және ... ... ... ... бойынша ақпарат
тілге тиек етілді. «Бір терезе» қағидатын (шағын ... ... ... ... 10 күн ... ... енгізуді көздейтін заң жобасы алға
тартылды. Қолданыстағы ... ... ... ... ... ... және шағын бизнес мәселелерін реттейтін жаңа
нормативтік құқықтық актілер қабылдау, ... ... үшін ... ... жою ... ... ... Қазақстан
Рсепубликасының Әділет министрлігі, Бас прокуратура, Индустрия және сауда
министрлігі мен ... ... ... бизнесті қолдау мәселелері
жөніндегі өзара ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды.
Қайта қаржыландыру ставкасы төмендетілді. ... ... ... жылдың 18- қарашасынан бастап қайта қаржыландыру ставкасын жылдық 8
пайыздан 7,5 ... ... ... ... ... 2006 жылдың
қыркүйегіндегі 0,1 пайыздан және қазанындағы 0,7 ... ... ... ... 0,6 ... ... 2007 ... қаңтар – қазан айында
инфляция 2008 жылдың қыркүйегіндегі 3,5, пайызбен және ... ... ... 4,1 ... ... 2010 жылдың басынан бұл көрсеткіш
шамамен 7-7,5 ... ... ... ... ... бөлігінің мемлекет қарамағына өтуі
кәсіпорындардың дербес болуына кедергі болады. ... ... ... ... ... ... әлеуметтік бағытталуына
байланысты. Мемлекеттегі әлеуметтік қорғау деңгейі соғұрлым ... ... ... үшін де көп ... ... ... негізгі кіріс көзі салықтар екені бәрімізге
мәлім. Салықтық ... ... ... ... ... ... анықтаумен
байланысты.
Салық ставкаларын ауытқыту арқылы ... ... және ... даму ... әсер етуге болатын зерттеу барысында байқалып
отыр. ... ... ... ... құралы ретінде пайдалану барысында
оның нақты кезеңдегі салық ставкалары мен түсімдерімен өзара байланысын,
өндіріс қарқынына, ... ... ... ... ... назарда
ұстау шарт [28, 2 б].
Енді салық жеңілдіктерін тиімді де ... ... ... ... талдап көрейік. Салық жеңілдіктерінің ғылыми-техникалық прогрессті,
шағын және орта ... ... ... ... негізгі мақсаттары мемлекеттік саясаттың бағыттарының өзгеруімен
байланысты құбылып отырады.
Экономиканы реттеу барысында салық ... ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеу, тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарының өркендеуіне
жағдай жасау;
• робототехника, биотехника, электроника тәрізді ғылымды көп қажет
ететін өндіріс салаларының ... ... ... және орта ... ... ... барысын реттеу.
Салық жеңілдіктерінің салық төлеуден толық немесе жартылай босату,
салық салынбайтын минимум, шегерістер, салық ... ... ... ... ... ... ... арқылы бір жағынан, нақты бір
кезеңдегі салық түсімдерінің сомасы кемітілсе, екінші жағынан ... одан әрі ... ... ... ... ... ... болады .
Өндірістегі шағын және орта ... ... ... ... ... мақсаттарды көздейді: монополияға қарсы күрес,
бәсекелестікті қолдау мен дамыту, өндіріске ғылым жаңалықтарын ... ... ... ашу, ... ... қысқарту, өндірілген өнімге
(тауарға, көрсетілген қызметке) деген тұтынушы ... ... ... ... ... ... қорларына көрсеткен
көмектері салық заңнамасында көрсетілген ... ... ... табыстан
шегеріледі, кәсіпкерлік қызмет барысында шеккен залалдары 5 жыл мерзімге
(жер қойнауын ... 7 ... алға ... ... ... ... болады [29, 13 б].
Салық төлеу тәртібі мен салық салу жүйесінің маңызды элементі болып
табылады, өйткені кәсіпкерлер ... ... қай ... ... ... ... күн мерзім ішінде, барлық есепті жылдан кейінгі жылдың 10-сәуірінен
кешіктірмей табыс салығы бойынша толық есеп ... ... ... ... негізінде жалдамалы жұмысшы күшін пайдаланып, ... ... ... ... және жеке ... ... ... табыс салығын есептеп
мынадай жұмыстар ... ... ... ... сомасын банк мекемесі арқылы ... ... ... ... банк ... есеп ... шоттары болмаған
жағдайда төлем жасалған айдан ... 5 күн ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаның талап етуі бойынша, аты-жөні, табыс түрі
мен сомасы, ұсталған салық сомасы көрсетілген анықтама ... ... ... жылы аяқталған соң 30 күн ішінде салық органы салық жылы
төленген табыс ... мен ... ... ... ... салық төлеушінің
аты-жөні мен тіркеу нөмірі (СТН) көрсетілген анықтама береді;
4) төлем көзінен ... ... ... табыс төлеуші тұлға салық
заңнамасы негізінде ұсталмаған салықты, ... ... ... ... ... ... мерзімде нақты дәлелсіз декларация ұсынбаған
жағдайда тиісті салық сомасынан әр ай үшін 5% мөлшерінде ... ... ... салықтың толық төленбеуіне әкелген кеміту үшін
кемітілген салық сомасының 50% мөлшерінде айыппұл салынады [23, 3 ... ... ... ... ... ... ... өте зор екендігі. Егер оны ұтымды пайдалана алмаған жағдайда
экономикалық өсудің тежелуі немесе халықтың ... ... ... ... даму ... ... ... мүмкін. Сондықтан
салықтық реттеу құралдарынын қолдану ... ... сол ... ... ... ... ... кемшіліктерін анықтап, салық салу ... ... ... ... экономикалық салықтық реттеу барысында, оның ... ... ... дұрыс болжамдау керек, ... ... ... ... салық есептеу, төлеу тәртібтері мен мерзімі
тәрізді салықтық реттеу құралдары өндірістің, ... ... ... ... ... ал кәсіпкердің іскерлік қабілетін
ынталандыруға, капитал жинау барысында ... ... ... жағдай
туғызуға, кәсіпкерлердің әлеуметтік, қайырымдылық қызметтерін ынталандыруға
бағытталуы қажет [24, 4 б].
Салықтың ... ... ... ... ... бір ... барынша
қолайлы және бәсекеге төтеп бере алатын жағдайлар ... ... ... кейбір салаларды салықпен тұншықтыру жүріп жатқанын да ұмытпаған жөн.
Осыған байланысты кейбір өндірістердің әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жөн. Әйтепсе бәсеке бостандығы мен
әділет ұстанымы бұзылмақ.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... үшін ... ... жаңалықтарға жол ашылған. Солардың
кейбірін атай кететін болсақ, тексеру түрлерінің саны және ... саны ... ... қысқара түспек. Сондай-ақ жаңа заңда
бұдан былайғы уақыттарда кәсіпкерлердің ... ... ... заң
жүзінде еркіндік берілетін болады [3, 16 б].
Бұл елімізде несие беру ісімен осы ... ... ... ... ... Алайда өз бизнестерін өркендеткенді қалайтын көптеген
кәіспкерлер банктердің ... ... ... ... ... екендігіне шағымданып келген болатын.
Мемлекеттің аталған мәселеге тікелей араласа ... ... ... ... ставкаларын азайту жөнінде нұсқау беруге ешбір құқы
жоқ. Сондықтан мемлекет бұл ... ... ... ... араласып,
енді банк қызметінің кейбір құқығын кәсіпкерлердің өздеріне де беріп отыр.
Бұл жаңалық жүзеге асқан жағдайда банктер несиелеренің ... ... ... етуі тиіс [26, 65 ... ... ... ... өзі қалаған қызмет түріне ... ... ... тыс ... ... жағдайда оның осы қызметке белгілі
бір мерзім ... соң өз ... ... ... ... етілген.
Кәсіпкерлер қыжетті лицензияны алуға ... ... ... ... ... ... Енді жаңа заң ... ... ... 1 ... ... ... бермесе, олар аталған істі бастай беруге
құқық алып отыр. ... ... ... іс кешікпейтін болды.
Экономикалық зерттеулер институтының келтірген ... ... ... ... ... ... ... болсақ,
салықтың ең көп мөлшерін өндірістік кәсіпорындар төлейді. ... 16% 9 ... ... төлейді, 34% - 6-дан 8-ге дейін, 48%
орта есеппен салықтың 3-5 дейін түрлерін ... 2% азы 3 ... ... кәсіпорындарының басым көпшілігі 3-тен 8-ге дейін салық түрлерін
төлейді. Сауда мен ... ... ... келетін болсақ, бұл
кәсіпорындардың негізгі бөлігі (50 % ... 3-тен 5-ке ... ... ... бұл ... 30 % жуық ... ... 6-дан 8-ге дейін
салық түрлерін төлейді. ... ең аз ... ауыл ... ... ... ... негізгі бөлігі (80 %-ға жуық) 3-5 түрлі салық
төлеушілер категориясына жатады [27, 45-46 ... ... ... ... тек ... қана көрсеткіш арқылы
анықтау қиын. Кәсіпкер ... 6-8 ... ... отырып ең көлемді түрлерін
төлемеуі де мүмкін ғой. ... ... ... ... құн ... ... ол тек 3 ... төлеуі мүмкін, бірақ ең ауырларын. Сондықтан
сапалық та көрсеткіштерін талдап қараған жөн. ... ... ... қай ... ... береді. Бұл үшін кәсіпкердің өз табысының
қай бөлігін бюджетке салық ретінде ... ... ... ... ... ең ... ... төлейтін кәсіпорындарың
көпшілігі сауда мен қызмет көрсету саласында, ол түсінікті де ... ... ... ... сауда мен қызмет көрсету
салаларына қарағанда салықтан көп ауыртпалық тартып ... ... ... ... ... ... ... яғни өңдеу, қайта өңдеу салаларының нашар ... ... ... ... өнім өндіре алмауда, ал ондай жоғары сапалы, бәсекелік
қабілетті, сұранысқа сай өнім өндіру үшін ... ... ... ... ... ... және т.б. бағыттарға негізделген
жұмыстар жасалуы қажет [28, 2-3 бб].
ҚОРЫТЫНДЫ
Сөзімізді қорытындылай келе, соңғы кездерде, ... ... ... және арнайы теориялық проблемаларын, салықтық заңдардың
елеулі мәселелерін ғылыми зерттеу ісі де кең ... ... ... ... Осының нәтижесінде, жаңаша көрініс алып, қалыптасып келе
жатқан Қазақстан ... ... ... да ... ... ... аясының тұрақтандырылуына
және салық жүйесінің күшейтілуіне өз ... ... Осы ... ... ... ... құрылымы мен мазмұнына, маңызына және реттелінетін
салықтық қоғамдық ... ... ... ... қана ... бірге, салық салу мен салықтық құқықтың теориялық және практикалық
мәселелерін бөлмей қарастыру арқылы салық ... ... ... қызмет атқаруына жағдай жасап отыр [29].
Осыған байланысты салық құқығын мемлекеттік реттеу, оны заң жағынан
жан-жақты және ... ... ... ету ... ... Бұл ... ... Қазақстан Республикасының Салық Кодексінің
қабылданғанынан көреге болады. Кодекс - ... ... яғни ... ... даму шегіне жетіп, бірін-бірі толықтырып, бәрі бір жиынтық құру
деңгейіне жетті деуге болады. ... ... ... ... ... ... қолдауға ие болды, енді оларға заман талабына
сай құқықтық қолдау көрсетуге әбден болады деп нық сеніммен айтуға ... ... және ... ... ... ... ... отырып, салық қатынастарының біздің қоғамымызда алатын
орнының өте зор екендігін көруге болады. Салық мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... ... байланысты салық құқығын мемлекеттік
реттеу, оны заң жағынан жан-жақты және жоғары деңгейде қамтамасыз ету басты
мақсат. Бұл ... ... ... ... ... Салық
Кодексінің қабылданғанынан, және жаңа салық кодексінің жобасының дайындалып
жатқандығынан көреге болады. Кодекс - ... ... яғни ... ... даму ... жетіп, бірін-бірі толықтырып, бәрі бір жиынтық құру
деңгейіне жетті деуге ... ... ... Республикасында салықтық
қатынастар мемлекет тарапынан қолдауға ие болды, енді ... ... ... ... ... ... әбден болады деп нық сеніммен айтуға болады
[30,14 б].
Экономикалық дағдарыстан шығудың оптимальды жолдарының бірі болып ... ... ... ... ... мен қоршау болып табылады. Әлемнің
көптеген елдерінде кәсіпкерлік субъектілерінің саны күннен күнге артып келе
жатқаны байқалады. Статистикалық ... ... ... ... АҚШ, ... ... ... екен және ондағы шаруашылық
құрылымының 90 %-ын шағын бизнес субъектілері қамтиды екен.
Орта және ... ... ірі ... ... ... ие, ... бірі ... орта және кіші
бизнес сферасы елдегі жұмыссыздық проблемасының шешілуінде атқаратын рөлі
орасан, сонымен бірге ... ... ... ... тез бейімделетіндігі;
• басқаруға икемділігі;
• ішкі коммуникабельділікке икемді болып келуі [31, 5 б].
Орта және шағын бизнеске қатысты ... ... ... ... саясатынан бөліп алып қарамай, бірге қарастыру қажет.
Кәсіпкерлік қызметті ... ... ... ... ... ... ... кезең бойынша төмендетіп ... ... ... ... аз ... мен салықтық жеңілдіктерді қолдану
аясының кең болуы ... ... ... прогрессивтігін төмендетуге
негізделуі қажет, ол сәйкесінше өнеркәсіпке, тауар мен қызмет ... ... ... мүмкірдік береді.
Орта және шағын бизнесті мемлекеттік қолдаудың басымды ... орта және кіші ... ... ... ... ... және ақпараттық ресурстарды
және ... ... және ... ... кезінде жеңілдіктер беру жағдайын туғызу;
• жеке тұлғалардың ... ... ... ... 2-3 ... ... жаңа ... орындары құрылған жағдайда бюджетке кем
түскен қаражаттар әлеуметтік салық арқылы толығар еді;
• аванстық төлемдер жасау барысында ... ... 1-2 ай ... беру; келесі 3-ші айда келесі аванстық төлемдерге, өсім,
айыппұл есептелмей, қосып төлесе;
• шағын бизнес субъектілерінің ... ... ... ... ... 20-25 %-дан аспауы қажет;
• бүгінгі күнде орта ... ... ... ... ... ... дамыған елдерде белсенді жұмыс істеп тұрған кәсіпорындар, өз
өндірістерін кеңейтуге, ... ... ... ... ... болса, ол салықтан босатылады;
• жеке кәсіпкерлерге қосылған құн салығын салған кезде, аталған салық
бойынша есепке тұру кезінде ең ... ... ... 12000 АЕК-
тен 15000 айлық есептік көрсеткішке дейін төмендету ұсынылады.
Республикамызда егер өндірістік кәсіпорындардың, ... және ... ел ... үлес ... ... қалайтын болсақ
мұндай тәжірибелерді қолдану артық болмас еді [32, 3 ... ... ... ... орта және кіші ... ... ... сауда және қызмет көрсету сферасында қызмет
етеді ... ... ... ... ... асыратын орта және кіші
кәсіпорындардың ... 45 %-ға тең ... ал ... саудада – 21 %; орта
және кіші бизнес субъектілерінің 11,2%-ы ... және ... ... 2,5 %-ы өнеркәсіп өндірісінде қызмет атқарады екен. ... ... ... асырып келе жатқан орта және ... саны ... келе ... ... мәліметтерге орай, 2010 жылғы қазан айында өткен кәсіпкерлер
Форумында ел Президенті ... ... ... ... ... ол – ішкі ... ... мөлшерін 50-70 %-ға жеткізу болды,
яғни болашақта тек қана ... мен ... ... ... шектеліп қалмау
керек, шикізат өндіру кезінен өндірістік саланы дамытуға көшу қажеттілігі
туындап отыр.
Республика ... Н.Ә. ... 2005 ... 18 ... ... Жолдауында «Кәсіпкерлік ортаның бастамшылығын іске асыру
үшін қолайлы жағдай туғызуымыз керек» - деп атап өтті [1]. ... ... осы ... ... ... өз ... табуы тиіс.
Кәсіпкерліктің кейбір мәселелері де ... орын ... Даму ... ... ... ... кәсіпкердің қолы жете бермегендіктен «шағын
кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... 10 ... теңге
бөлінген. Сондықтан шағын бизнес субъектілерін несиелеу мүмкіндігі 25 млрд.
теңгеге өсіп отыр.
Елбасы 2006 жылдың 18 ақпандағы ... ... ... ... ... шағын және орта бизнесті нығайтуға
қолдау білдіруде ... ... ... ... ... ... бірі ... ғана пайдалануға тиіс екенін ... ... ... ... дамыту үшін басымдылыққа айналуы тиіс»
- делінген [17]. Қазақстанды таяудағы он жылда дүние ... ... ... 50 ... ... айналдырудың стратегиясы, оны жүзеге
асырудың 6 басымдығы ... ... ... ... ... салықтық түсімдердің түсу динамикасынан олардың
жылдан ... ... келе ... байқауға болады. Ол, ... ... ... экономиканың тұрақтанып келе жатуымен түсіндіріледі.
Олардың ... яғни ... ... ... аталған кәсіпкерлік
субъектілерінен түсетін жалпы түсім 24 %-ды ... ... ... ... ету ... ... ... салық заңдылықтарында жиі болатын өзгерістер
жеке тұлғалардың кәсіпкерлік қызметін тиімділігіне тікелей әсер ... ... ... құру негізінде жатқан салық жүйесі мен салық
салу принциптері ұйымдастыру-құқықтық және функционалдық сипаттағы ... ... ... ... Сонымен бірге, мемлекеттің салықтық
құрылысына трансферттік және индикативтік қасиеттер де тән ... ... ... және ... ... және ... ... тікелей байланысты. Салық мемлекеттің бір белгісі ретінде
мемлекетпен бірге ... ... және оның өз ... атқаруына, қаржы
саясатын жүргізуіне негіз болып табылады. ... ... ... беру
біз бүгінгі күні тек заңда қарастырылған анықтамамен шектелемізде, ал оның
ерте кезден болып ... ... ... ... ... қоғамындағы
тарихи кезеңі сырт қалып жатады. Сондықтан бұл қатынастарды тарихи тұрғыдан
талдаған жөн [33].
Көшпелі қазақ қоғамындағы алым-салық қатынастарының ... ... ... ... өмір ... мемлекеттік бірлестіктердің дамуымен
тікелей байланысты болып келеді. Қазақстан аумағының өткен ... ... ... ... бұл ... ... мемлекеттік бірлестіктер өмір
кешіп, қаншама мәдениеттердің тоғысқанын көре аламыз. Қазақстан аумағында
ежелгі ... ... орта ... ... орта ... ... дүр ... және осы құрлықтың негізгі ... ... ... ... мемлекеттер өмір сүрді.
Қазақстан аумағында өмір сүрген мемлекеттер, мемлекетті басқарудың
дәстүрін, саяси ұйымның көп ... ... және осы ... мұра ... ... та, ... болатын. Сондықтан да, біз қазақ
мемлекетінің бастауларын, оның ... ... ... ... осы кезеңнен іздеуіміз ... Бұл ... ... әдет ... ... алым-салық қатынастарына да тікелей
байланысты.
Дәстүрлі қазақ қоғамындағы алым-салық ... ... ... ... болатын. Қазақ жеріндегі алғашқы мемлекеттік
бірлестіктер ғұндар ... ... Ғұн ... ... ... ... ... Ғұн империясы да, бірнеше даму кезеңдерінен де ... ... ең ... тұсы, Мөде Тәңірқұтының билік жүргізу кезеңіне
сәйкес келеді. Мөде ғұн ... ... ... әкімшілік және әскери реформаны
жүзеге асырды. Мөденің тұсында мемлекетті ... 24 ... иесі ... Ғұн ... сол ... ... құрлығын тітіркендірген,
бірден-бір ұлы империяға айналды. Мұндай империяның өмір сүруінің ... оның алым - ... ... құраған болатын. Ғұн империясы көп
жағдайда ... ... ... ... сырт елдерден алынатын, яғни
бағынышты елдерден алынатын, ... арқа ... ... ... ... ... жөніндегі мына дерекке көңіл
бөлейік: “Бұдан кейін Иә ... ... ... ... ... ... ... мал мен дүние-мүліктен қалай салық алу қажеттігін
үйретті. Салықтар:
1. Корпорациялық табыс салығы;
2. Жеке ... ... ... кұн ... ... Жер ... пайдаланушылардың салықтары мен арнаулы
төлемдері;
6. Әлеуметтік салық;
7. Жер ... ... ... ... ... ... экономикалық-құқықтық және
әдістемелік-функционалдық принциптері ... ... ... асыру қызметімен тікелей айналысатын, қаржылық және салықтық әкімшілік
жүргізулеріне қажетті әмірлі билік (императив) ... ... ... көрініс табады. Сонымен қатар, мемлекеттің салық
жүйесі егемен еліміздің нақты даму кезеңдеріндегі экономикалық кеңістік ... ... ... және мемлекеттік басқару жүйесінде әр алуан
қырларымен, әсіресе ... ... ... ... механизм болып саналады.
Салық салу (салықтар) жүйесі атқаратын өзіне тән рөлі корпорациялык
және жеке табыстарды фискальдық және реттеуші функциялар ... ... ... айқын көрінеді.
Фискальдық функция:
- мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шьіғыстарының ең жоғарғы
балансына кол ... ... ... ... ... бірқалыпты тең бөлу;
- әлеуметтік инфрақұрылымдарды жоғары деңгейге көтеру;
- ғылым, ... ... ... ... және ... ... қажетті мөлшерде ақша каражаттарымен қамтамасыз ету
сияқты түпкілікті мақсаттардың ойдағыдай орындалуын ... ... ... шағын және орта бизнесті дамытуға;
- инфляцияның жөне бағалардың өсуін тежеуге;
- жаңа технология ... ... ... ... және ... ... сұраныс пен ұсыныстарды реттеуге;
- жеке кәсіпкерлікті ынталандыруға;
- экспорттық-импорттық кызмет аяларын реттеуге;
- жаңа жұмыс орнын құруға;
- дәстүрлі халық ... ... ... инфляцияны ауыздықтауға;
- азаматтардың жеке табыстарын теңестіруге ат салысады. Мемлекеттің
салық жүйесінін өлеуметтік ... мен ... ... ... мен ... рөлі ... ... күн санап артып келеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ... ... ... 2009 ... // ... Қазақстан. - № 5, 2009.
– 30 б.
2. Сындарлы он жыл. Назарбаев Н.Ә. Алматы – Атамұра, 2003 ж. 131-бет.
3. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау
туралы» Заңы, 19.07.2003 ж.
5. Қазақстанның жыл сайынғы статистикалық мәліметтері. ҚР ... - ... ... ... И., ... А. Роль и ... ... бизнеса в решении проблем
занятности // Қаржы-қаражат. - № 5, 2009. – 30 с.
7. Сахариев С.С., Сахариева А.С. Современный курс экономической ... ... ... 2002. – 320 ... ... Е.К. ... и налогообложения в Казахстане. Оқулық. - Алматы,
2003. – 430 с.
9. Қазақстан Республикасының «Салық және ... ... ... ... төлемдер туралы» Салық кодексі. 2008 ж. (01.01.2011 жылға
дейінгі енгізілген өзгертулер мен толықтыруларды есепке ала ... ... ... Салық комитеті 2009-2010 ж.ж. сандық мәліметтері.
11. Алтынбаев М. Шағын бизнес иесіне аса тиімді құжат // ... ... – 20 ... ... Ж. О ... ... ... // «Вестник налоговой
службы РК». - № 10, 2009. – 30 с.
13. Тілеумұратов І. ... ... ... салу ... ...... 1, 2009. – 42 б.
14. Алматы облысы Салық комитеті 2009-2010 ж.ж. сандық мәліметтері. Ф-1Н.
15. Ермекбаева Б.Ж., Арзаева М.Ж. Шет ... ... ... - Алматы, Қаз ҰУ, 2004. – 398 б.
16. Теберикова С. Международное налогообложение // ... ... РК. - № 1, 2009. – 30 ... ... ... Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың
«Қазақстанның әлемдегі ... ... ... 50 ... ... статегиясы» 18.01.2006ж. //Егемен Қазақстан. - № 10 (7), 2006. –
30 б.
18. Қазақстан Республикасы Президентінің «Шаруашылық серіктестік туралы»
заң күші бар ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің «Өндірістік кооператив ... күші бар ... ... ... ... А. ... ... ұтқан кім, ұтылған кім? //Жас Қазақ. - №
20, 2009. – 20 б.
21. Тұңғышбаева С. Біржолғы талон хақында.// ... ... - № ... – 20 ... ... Б., Бәйішев М. Қаржыңды жина, көш нарыққа // Қаржы-қаражат.
- № 4, 2009. – 30 б.
23. Абдаллаұлы Н. ... ... ... ... ... және оның ... ... Қазақстан. - № 6, 2009. – 20 б.
24. Бугаев В.А. Налоговый режим выберает ... // ... - № 2, 2010. – 30 ... Шағын бизнес субъектілері – заңды тұлғаларға салық салудың
оңайлатылған ... ... ... // Заң. - № 3, 2009. – 30 б.
26. Ермекбаева Б.Ж. Салық салу негіздері. Оқу ... - ... 2002. ... б.
27. Черник Д.Г. Налоги в рыночной экономике. - Москва, ЮНИТИ, 1997. – 458
с.
28. Алипов А. ... ... ... и ... ... ... неделя. - № 39, 24.10.1997 г.
29. Ысқақов М. Салық жүйесін жетілдіру экономиканың ... ... ... - № 7, 2008. – 20 ... Томпиев М.К. «Малое предпренимательства и ее проблемы». - Алматы,
2003. – 254 ... ... С.А. ... ... ... ... Налоговый эксперт. -
№5(30), 2009. – 30 с.
32. Байнеева Б. Современные состояние и тенденции развития малого ... // ... - №7, 2010. – 40 ... ... Ж. Кәсіпкерлікті салықтық реттеу // ҚазҰУ хабаршысы. - Алматы,
2003. – 50 б.

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржылық қадағалау16 бет
Әлеуметтік психологиялық тренингтерді ұйымдастыру принциптері8 бет
"әртүрлі шет елдердегі жұмысшыларды ынталандыру және қызметтерін жетілдіру реформалары"13 бет
«кәсіпорын өнімінің өзіндік құнын төмендетуді экономикалық ынталандыру»49 бет
Ауруды болдырмау және салауатты өмір салтын ынталандыру28 бет
Басқарудағы ынталандыру және мотивацияның теориялық аспектілері42 бет
Еңбекақы мен еңбекке ынталандырудың экономикалық мәні мен түрлері81 бет
Жарнама және өткізуді ынталандыру25 бет
Жарнама. Өткізуді ынталандыру16 бет
Кәсіпорын өнімінің өзіндік құнын төмендетуді экономикалық ынталандыру63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь