Жайық өзеніндегі сазан және торта балықтарының бауырының морфологиясы

КІРІСПЕ
4
I.ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1.1 Жайық өзенінің сипаттамасы географиялық орны. 5
1.2.Зерттелуші балықтардың систематикасы, таралуы , қоректенуі
6
1.3.Омыртқалы жануарлардың бауырының морфологиялық жалпы мәліметі
10
1,4. Балық бауырының морфологиясы
10
II. МАТЕРИАЛДАР МЕН ӘДІСТЕМЕЛЕР
14
III. ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ
18
ҚОРЫТЫНДЫ 22
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
23
Жайық өзені- Үйтас жотасындағы биіктігі 637 метр.Өзен Нәжім тауынан басталып (Оңтүстік Орал тауы) Башқұртстан,Ресейдегі Челябинск және Орынбор обылыстарының жерін басып өтеді де Тобыл өзенінен пайда болған өзектердің Мұғалжар және жалпы сырт шоқыларынан аққан суларына қосылып, молайып барып Каспийге құяды.
Жайыққа Сакмара, Ор Елек өзендері, Барбастау және Солянка және Шаған өзендері құяды. Жайықтың арнасы 100-200 метрден 300-500 метрге дейін барады, ал жағалауы жар болып келеді.
Каспий теңізі- тұйық теңіз. Ол шарындағы ең ірі тұзды көл, бірақ көлеміне, даму тарихына, физика-географиялық процестерінің сипатына қарай теңіз қатарына жатады. Каспий теңізі солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатыр. Ұзындығы 1200 шаршы м. орташа ені 320 шақ, жағасының ұзындығы 7 мың шақ. Теңіз ауданның 371 мың шақ, су деңгейі мұхит деңгейінен 28,5 м төмен. Ең терең жері 1025 м. Теңіздің ірі шығанақтары : солтүстігінде Кизляр, Консома,, шығысында Маңғыстау, Кендірлі, Қазақ, Қара Бұғаз-Көл, Баку қойнауы,оңтүстігінде таяз лагуналар көп. 50-ге жуық аралдары бар. Олардың ірілері: Құлалы, Тюлен, Чечень, Артем, Жылой, Булла. Каспий теңізіне солтүстіктен Терек, Еділ, Жайық, Жем; батыстан Сулақ, Самур, Кура өзендері құяды.
Жайық өзенінде мекендейтін балықтар - жартылай өткінші. Олар әдетте тіршілігінің көпшілік уақытын Жайық өзенінде өткізіп, қоректенуі үшін Каспий теңізінің тұздылау жеріне келеді. Қазіргі кезде Каспий теңізіндегі мұнай өндіру процесінің қарқынды жүруіне байланысты судың ластануы байқалады. Судың ластануы балық мүшелерінің морфофункционалдық жағдайына әсер етеуіне байланысты. Сондықтан біздің бітіру жұмыста Каспий бассейнінен ауланған сазан мен торта балықтарының бауырын гистологиялық жағынан зерттелуге арналған.
Жұмыстың мақсаты – 2007 жылы Жайық өзенінен ауланған сазан және торта балықтарының бауырының морфологиясын зерттей отырып, 2005 жылғы Каспийден алынған торта балығының бауырының морфологиясын экологиялық жағдайымен байланыстыра отырып салыстыру.
Міндеті: әр жылдары ауланған сазан және торта балықтарының бауырларынан гистологиялық кескін жасап, оның морфологиясын зерттеп салыстырмалы гистологиялық талдау жүргізу.
1 Қазақ Ұлттық энциклопедиясы /Бас. ред.Ә.Нысанбаев. Алматы: 2002.-Б 389-402.
2 Митрофанов В.П. Рыбы Казакстана – 5том Алма-Ата; Наука Казахский ССР 1989, -Б.121-136.
3 Никольский Г.В. Частная ихтиология Изд. Высшая школа М; 1971,-Б.212-216
4 Лили Р. Патогистологическая техника и практическая гистохимия М; Мир 1969.-Б. 42-46.
5 Хэм. А., Кормак Д.,Гистология-Т.4.М.; Мир,1982.-Б.166-195.
6 Халилов Ф.К.Материалы по морфологии и гистологии пищеварительной системы костистых рыб.Алматы; Мектеп, 1969. – Б.130.
7 Шалғынбаева С.М., Кобегенова С. С., Нұрщин Қ.А. Микротехника негіздері. Алматы; Қазақ Университеті,2007. -Б 27-30.
8 Мочван В.А. Жизнь и рыб и их разведение. Изд. Колос. М-1966, -Б.173-181
9 Митрофанов В.П. Рыбы Казахстана Т.3. Алма-Ата: Наука, Казахский ССР 1989, - Б.128-161
10 Бәйімбетов Ә.А. Ихтиология негіздері. 1-бөлім. Оқу құралы – Алматы: Қазақ Университеті, 2005, -Б.42-46
11 Волкова О.В, Елецкий Ю.К. Основы гистолгии и гистологическии техники 2-е изд. М: Медицина, 1982
12 Иванов А.В., Поленский Ю.И., Стрелков А.А., Бальшой практикум по зоологии беспозвоночных. Учебное пособие. Часть 1. 1981, М: Высшая школа 1983, -Б.493
13 Ходоренко А.В. Тканевая и клеточная дифференцировка печени крыс при хроническои воздействии солей тяжелых металлов. Алматы: 1999,
14 Евтушенко Н.Ю. Интенсивность липидного обмена в печени карпа в зависимостти от концентрации марганца в воде. Изд Наукова думка, ІІ Гидробиологическии журнал 1985 том ХХІ № 6 62-65 бет.
15 Вопросы ихтиологии М 1996 Том 36 №2 .П.О Рапитти, Н.В. Михайлова,В.В Антонова, Содержание жирных кислот в печени и мышцах молоди озерного лосося Salmo salar Morpua Sebago при никрозе плавников - Б.120-124
16 Омаров Т.Б Қазақстан көлдері. Алматы: Қазақстан,1987ж
17 Берг Л.С. Рыбы пресных вод СССР и сопредельных стран.-М.: Изд-во АН СССР,1949, Т.3.
18 Суворов Е.К. Основы ихтиологии. М., 1948,
19 Ә.А.Бәйімбет, С.Т. Темірхан Қазақстанның балық тәрізділерімен балықтарының қазақша –орысша анықтауышы. Алматы-1993ж
20 Никольский Г.В. Экология рыб. Москва. 1974, - Б.107-208.
21 Б.П. Токин. Общая эмбриология. М., Высшая школа , 1970.
        
        Әл – Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті  Биология Факултеті
Зоология және ... ... ... ... ... және торта балықтарының бауырының морфологиясы
Орындаған 4 – курс студент:
Ғылыми жетекшісі:
«_____» ___________ 2008 ... ... ... 2008 ... ... меңгерушісі:
Алматы 2008 ж
РЕФЕРАТ
Бітіру жұмыстың тақырыбы “Жайық өзеніндегі сазан және торта
балығының ... ... – 26 ... 1 ... 7 ... ... ... тұрады.
Кілттік сөздер - сазан, торта, бауыр, ... ұйқы ... және ... ... патология, некроз, антропогенді
фактор, дәнекер ұлпа.
Жұмыстың мақсаты: Каспийден 2005 жылы ... ... ... ... ... ... жиналған сазан және ... ... ... ... ... ... балықтарының систематикасы, биологиясы және
экологиясымен танысу;
- Биологиялық анализ жүргізу;
- гистологиялық ... ... ... балықтардың бауырынан
препарат жасау;
- жасалған кескіндерге салыстырмалы гистологиялық анализ
жүргізу.
МАЗМҰНЫ
Бет
| | ... |4 ... ШОЛУ |5 ... Жайық өзенінің сипаттамасы географиялық орны. | ... ... ... таралуы , қоректенуі |6 |
|1.3.Омыртқалы жануарлардың бауырының морфологиялық жалпы |10 ... | ... ... ... ... |10 ... МАТЕРИАЛДАР МЕН ӘДІСТЕМЕЛЕР |14 ... ... ... |18 ... |22 ... ... ... |23 ... ... ... ... биіктігі 637 метр.Өзен Нәжім тауынан
басталып (Оңтүстік Орал ... ... ... және Орынбор
обылыстарының жерін басып өтеді де Тобыл өзенінен пайда болған өзектердің
Мұғалжар және жалпы сырт шоқыларынан ... ... ... ... ... құяды.
Жайыққа Сакмара, Ор Елек өзендері, Барбастау және Солянка және Шаған
өзендері құяды. Жайықтың арнасы 100-200 ... 300-500 ... ... ал ... жар ... ... теңізі- тұйық теңіз. Ол шарындағы ең ірі ... көл, ... даму ... физика-географиялық процестерінің сипатына қарай
теңіз қатарына жатады. Каспий теңізі солтүстіктен ... ... ... ... 1200 ... м. ... ені 320 шақ, ... ұзындығы 7 мың
шақ. Теңіз ауданның 371 мың шақ, су ... ... ... 28,5 м ... ... жері 1025 м. ... ірі шығанақтары : солтүстігінде Кизляр,
Консома,, шығысында ... ... ... Қара ... ... таяз лагуналар көп. 50-ге жуық аралдары бар. ... ... ... ... ... ... Булла. Каспий теңізіне
солтүстіктен Терек, Еділ, Жайық, Жем; ... ... ... Кура ... ... мекендейтін балықтар - жартылай өткінші. Олар ... ... ... ... ... өткізіп, қоректенуі үшін
Каспий теңізінің тұздылау жеріне келеді. ... ... ... теңізіндегі
мұнай өндіру процесінің қарқынды ... ... ... ... ... ... балық мүшелерінің морфофункционалдық жағдайына
әсер етеуіне байланысты. Сондықтан біздің бітіру жұмыста Каспий бассейнінен
ауланған сазан мен ... ... ... ... ... ... ... – 2007 жылы Жайық өзенінен ауланған сазан және торта
балықтарының бауырының морфологиясын зерттей отырып, 2005 жылғы ... ... ... ... ... ... жағдайымен
байланыстыра отырып салыстыру.
Міндеті: әр жылдары ауланған сазан және торта ... ... ... жасап, оның морфологиясын зерттеп
салыстырмалы гистологиялық талдау жүргізу.
I. ӘДЕБИЕТКЕ ... ... ... ... ... Оңтүстік Орал тауы және Каспий
ойпаты, Ресей Федерациясының Башқұртстан Республикасы, Челябі, Орынбор және
Қазақстанның ... ... ... облыстары жерінде ағып, Атырау қаласы
тұсында Каспий теңізіне құяды.Жайықтың жалпы ұзыдығы 2428 шақ, су ... ... 237 мың шақ , ... ... ұзындығы 1084 шақ. Орал
тауы жотасынан басталып жоғарғы бөлігіне ... ... ... беткейін
бойлай тар аңғарымен ағып, Верхнеуральск ... ... ... ... ... оң ... Таналық, сол жағынан Ор салалары құяды.
Жазық даламен ағатын тұсында оған сол ... Елек ... ... оң жағынан Кіші, Қызыл, Үлкен Қызыл, Сакмар, ... ... ... ... Гумбейка, Үлкен Қараған, ... ... Ор, ... ... ... жоғарғы ағысында қарашаның басында, орта төменгі
бөлігінде ... ... ... ... еруі ... ... ... басталып, жоғарғы бөлігінде сәуірдің ортасына дейін ... ... ... майшабақ, Каспий қаракөзі, табан балық, сазан, жайын
ауланады [1].
Жайық-Жем артезиян алабы
Алап ... ... ... орналасқан.Ол Жайық пен Жем өзенінің
аралығындағы Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Атырау облыстарының жерін қамтиды.
Жер астындағы мол да ... ... , тұз ... сулы ... Жалпы
ауданы 200 мың шақ жуық [1].
Жайық-Каспий Қоңыр көмір алабы
Атырау Батыс Қазақстан және Ақтөбе облыстарында орналасқан. ... 150 мың ... м. ... ... ... алғашқы деректер 19
ғасырдың аяғында белгілі ... ... ... кен ... игеріліп,
1941-1945 ж.ж.жергілікті отын орталығы болды [1].
Каспий ... ... ... ... жер ... ең ірі ... көл болғанмен
көлеміне, даму тарихына, физика-географиялық процестерінің сипатына қарай
теңіз қатарына жатады. Каспий теңізі солтүстіктен оңтүстікке қарай ... ... 1200 ... м , орташа ені 320 щақ, жағасының ұзындығы 7 мың
шақ. Ауданның 371 мың шақырым, су деңгейі мұхит ... 28,5 м ... ... жері 1025 м. Ірі шығанақтары : ... ... ... ... ... Қазақ, Қара ... ... таяз ... көп. 50-ге жуық ... бар. Олардың
ірілері: Құлалы, Тюлен, Шешен, Артем, ... ... ... ... ... ... ... Жем; батыстан Сулақ, Самур, Кура өзендері
құяды [1].
Жағалауы. Солтүстік жағалауы ойпатты, жазық. Мұнда теңіз суының шалқып
шегінуі ... кең ... ... қалыптасқан. Өзен сағаларында атыраулық
жаға ұлғаюда.
Рельеф. Каспий теңізінің түптік рельефі мен ... ... ... Каспий, Орталық Каспий және Оңтүстік
Каспийге ... ... ... Каспий теңізінде өзен ағындарымен желге
байланысты ... ... ... байқалады. Су массасы батыс жағамен
солтүстіктен оңтүстікке қарай қозғалады да , Апшерон түбегіне жеткенде ... ... Оның ... ... ... береді де, ал екіншісі
шығысқа ... ... ... ... ... ... ... орташа тұздылығы 12,7 ‰ , шығыс жағалауында 13,2‰.
Фаунасы мен флорасы. Каспий ... ... мен ... ... 500, балық пен жануарлардың 854 түрі бар. Каспий ... ... ... ... ... көп. ... бекіре тұқымдас
балықтар, майшабақ, бұзаубас балық, дрейсена және жүрекше ... ... ... ... ... құнды балықтар түрлеріне
бай.Онда бекіре тұқымдас балықтар, майшабақ, тұщы су ... ... ... ... т.б.) , ит ... ауланады.Кейінгі кезде мұнай
өнімдеріне байланысты теңізден ауланатын балық мөлшері азаюда.
Систематикасы, ... ... ... Vertebrata-омыртқалылар
Бөлім : Gnathostomata-жақтылар
Кл/үсті: Pisces-балық
Клас :Osteichtyes-сүйекті балықтар
Отр/үсті: Cyprinimorpha--тұқылар
Отр: Cypriniformes-тұқы тәрізділер
Тұқымдас: Cyprinidae-тұқылар
Туыс ... ... Түр : C. ... Cyprinus carpio ... ... Түр: Rutilus ... саrріо көп кездесетін түрдің ... ... ... ... ... гольец, қызылқанат, жерех, оңғақ, ... ... ... мөңке тағы басқа ... ... ... ... СССР және ... ... ... (сазан),
ал Қытай ихтиофаунасында 2 туыс:
1. ... ... Linne – ... ... Қара және ... ... Қазақстанда Жайық,Эмбі өзендерінде, ... ... және ... және ... ... ... көрсеткіші бойынша соңғы зонада кездескені.
Мангышлау п-ова [2].
Сипаттамасы.
Бүйір ... 33 5-6/5-6 41 ... 36-38 ... Д ... 16-21 (22), А ІІІ –5-6, Р І 15-17, V ІІ 7-8, ... ... ... тісі 1·1·3 – 3·1·1 ... 1·2·3 - 3·2·1 ... 1949;
Серов, 1959; Шапочникова, 1964; Митрофанов, 1973; Казанчив, ... ... ... барлық авторлардың көрсеткішімен
ерекшеленбейді [2].
Г.Х.Шапаникованың айтуынша Жайық өзендегі ... одан ... ... боған жоқ. П.Н.Серов (1959) ... ... ... ... ең биік жері 25,4-34,1 (орташа
29,0) ең ... жері ... ... 44-56, ростдореальді 11,7-
22; антеанальное 68,5-79,3, антевентольное-41,4-51,8, пектовентрольді-
18,4-27, ... Р – ... ... ... – 15,7-21, Д ...
9-14,3, А биіктігі – 10,2-14,8 .
Биологиясы.
Сазанның жыныстық жетілу жасы ... ... ... ... ... балыққа жатады. Г.Х.Шапаникованың ... ... ... 18-20% ... су ... 17-18 ... Жайық бассеиніндегі сазан әдетте сәуір ... аяғы мен ... ... Сазан балығының тұқымдалығы ... ... ... ... Е.Н. ... ... бойынша Волга өзендегі
сазан жасы 3-10 жас, дене ... 35-69 см, ... ... ... ал ... 530 мың ... ... 0,35-1,6 мм. Камьни –
Самарекий өзеніндегі ... ... жасы – 5-8 жас, ... 76-480 мың ... ... 1,2 мм. Шалқар өзенінде 6-10
жылдық сазан 126-637 мың уылдырық береді [2].
Баковка көліндегі ... ... ... ... облысы) 1968
жылы тұқымдылығы (дене ұзындығы 42-43 см, массасы 1450-1500г) 273-301 мың
ұылдырық ... ... ... ... ... ... ... шығады. Жарып шығу дене узындығы 4,5-5,5 мм. ... ... ... ... ... ... жасы ... Қазақстандағы сазанның максимальді ұзындығы 44 см және 8,3 кг. ... ... ... өзеніндегі сазан негізінен ... ... ... ... ... көктемдіктер,
біркүндіктер, азқынтанды құрттар, ... ... ... және ... қоректенеді [2].
Cyprinus carpio arelinsis – арал сазаны. Бүйір сызығының ... саны 5-7, ал ... 4-7 ... ... тістерінің
формуласы 1·1·3 – 3·1·1. Пластикалық ... ... ... ... ... жыныс деморфизмі әлсіз білінеді деп жазады.
Мысалы: Іле ... ... ... ... қанаты биік (Таранов,
1959), аталықтың құрсақ қанаты қысқарған. ... түсі оның ... ... Түрліше болады, басының үсті қара ... ... ... ашық ... ... жасыл-қоңыр, ашық-алтын түсті бүйірі,
құрсағы әркез-сары ... сары сұр, арқа ... ... жұп ... түс ... жылдары А.И.Герюнованың айтуынша сазанның омыртқасы
майысқан, массасы аз, өсуі баяу ... ... ... ... және ... ... ... қисаюы, құйрық
қанаттарының аймағы, аноль ... ... жұп ... ... Оның дене ... 38 см ... ... қанаттарының
ұзындығы 19 см. болған [2].
Көбеюі.
Арал сазанының жыныстық жетілуі 3-7 жас. ... ... ... бір жыл ерте ... ... су қоймасындағы
аталық сазанның ... ... 4 жас, дене ... 30см, ... Б жас, ... 34 см, ... ... негізінен сазан 4
жаста, дене ... 16-30 см ... деп ... Арал ... ... уылдырық шашатын балық. Өрістеуі үшін судың
температурасы 10-120С ... ... ... ... және ... өрістеу наурыз айының аяғымен сәуір айының ортасы.
Оңтүстік арал ... ... ... 10-15 күн ерте ... ... оңтүстігінде, солтүстікігіне қарағанда 10 күн ерте болады
(Пианев, 1985).
Бойы және жасы. Арал ... ... өсуі оның су ... байланысты. Сазанның өсуі келесідей ... ... ... ... 20 мм ... 1956) шілде айының соңында орташа – ... ао ... 9-47, ... – 37мм. (Никольский 1940). 1960-1964 жылдары
теңізде июль ... ... ... 22,7-43 мм, ... ... мг. (Маркова 1969). Шардара су қоймасында мамыр айының ... 25-26 мм және ... ал ... айының соңында 72-87 мм
және 9,7-18,6 г (Ерещенко 1970) болады. Бөген су ... ... ... ... ... 12-24,маусым айының басында 14-42, тамыздың
ортасында 40-90, орташа 67мм, орташа салмағы 10,9г. Тере-Ащыбұлақ ... ... ... сондай көлемде [2].
Қоректенуі.
Арал сазаны аралас қоректі балық. ... ... ... ... Жас ... ... ... шаян, ұсақ моллюска,
хирономидпен қоректенеді. Балқаш көліндегі дернәсілінің ... ... ... ұсақ ... ... ... Қоректік
массалық процент балдырлар 3,7, коловратка-14,9, ... шаян – ... ... личинкалы – 18,3 (Садуакасова, 1982) құрайды.
Бөген суқоймасында жас сазан размері 11-12 мм олар ... ... ... ... (30%) қоректенеді. Шу өзеніндегі жас сазан размері ... ... ... және ... ... ... (11,8), детрит (61,0), хирономид ... ... (68,3), ... құрт (4,8), ... ... ... ... – Rutilus rutilus
Көбеюі.
Торта полицикльді уылдырық шашатын ... ... ... ... ... суқоймаларында тортаның жыныстық жетілуі ... дене ... 9-12 см ... 1959). ... және ... су ... 2-3 жылда, дене ұзындығы 10-14 см [3].
Сібір ... ерте ... ... ... ... ... су ... 6-8 0 С болу керек. Уылдырық шашу да
максимальді t-70С, ... 9-120С. ... ... ... ... ... 10-ға ... ал кешке сағат 18-ден 23-ке дейін. Торта ... ... ... ... ... ... уылдырығының түсі
ақ-сарыдан сарыға ... ... ... ... ... ... мен ... айының басында жоғарғы Ертіс бассейнінде тортаның личинкасы
пайда болады. Шілде айының ортасында ... су ... жас ... 2-
3 см ... және ... ... ... 2 айда қыркүйектің ортасына
дейін Зайсан ... ... ... дене ... ... 0,8-1,6 см, ... ... Ертісте – 0,5-3,4 см, массасы 0,44-
3,6г ... Өсуі әр ... ... ... жылдары Зайсан аймағында
4 айда сеголеткалардың орташа дене ... 3,5см, ... 0,4 г, ... ... 2,5-4 см, 0,3-0,9 г өскен [3].
Сібір тортасының ... өсу жасы – 15 жыл. Бұл ... ... ... ... ... ... жасы – 7 жас.
Қоректенуі:
Сібір тортасы – ... ... ... ... саналады. Олар фито
және зоопланктонмен, өсімдік ... ... В.И. ... ... (1981) С2 2-ші ... ... ... көбінесе
Rоtаtоzia және Copepoda дернәсілдерімен қоректенеді. 3-ші дернәсілдік
кезеңде қозғалатын ... көп ... ......... ... – 2,0-10,1 %, келесі этаптағы (Д1
Д2 Е) дернәсілдерінің қорегінде ... Е ... ... 45,39 % ... ... ... ( 1978) ... торта - эврифаг. Сеголеткалардың ұзындығы 2,2-3,6 ... 87,3 %- ... ... ... 58 %-бұтақмұртты шаян. Қорек
рационы хирономид личинкасы, су тікендері және ... ... ... ... ... ... ... детритпен,
макрофитпен, жазда қоректі жануар саны ... ... ... және саз ... ... 86 % құрайды. Күзде жоғарғы
сатыдағы өсімдіктер 0,8 % ... ... ал ... ... (65,2 %) құрайды. Ертіс ... ... ... ... Компонентік- төменгі сатыдағы шаянтәрізділер (24-34,2 %) және
болдырлар ... %) ... ... су қоймасындағы тортаның
қорегі жануартектес ... ... ... ... ... қоңыз, көктемдіктер, біркүндіктер, ... ... ... ... Киселов бойынша Көкшетау облысындағы Имантау көліндегі 15-18
см бағанда, макрофит ... 99,3 %, ... шаян 0,11 ... су ... – 0,01%, ... хирономид-0,18%,
біркүндіктер – 0,31%. Жақсы-Жанғызтау көліндегі торта-бентофаг. ... ... 15-20 см және ... 75-420 г ... ... ... личинкасы (35,9), гаимаруе (27,3) балық уылдырығы (5,4), сүлік
(4,6) кездеседі. Д.М.Даирбаваның зерттеуінше ... ... ... ... ... ... ... Қарағайшық және тағы
басқа өзендердегі сібір тортасы – эврифаг болған. ... ... ... төменгі сатыдағы шаянтәрізділер, жоғарғы сатыдағы
өсімдіктер, жасыл, көк-жасыл, диатомды ... ... ... ... ... ... бауырының морфологиялық жалпы мәліметі.
Бауыр организмдегі ең үлкен без. Бауырдың түсі – ... ... ... ... ... ... қаптаған. Бауырдың үлкен бөлігі
дененің оң жақ ... ... оның ... ... ... ... ... төменгі күмбез тәрізді беткейіне сәйкес ... ... 2 ... ... оң жақ ... сол ... қарағанда
үлкен болады, оның төменгі ... ... ... деп ... беткейінде бауыр қақпасы деп аталатын қысқа, терең, ... ... ... ... да ... бездер сияқты паренхимадан және стромадан тұрады.
Паренхима эктодермодан пайда ... ... ... ... ... жиі ... деп аталады. Строма мезодермадан пайда
болады және қосу ... ... ... ... Бауыр бір
уақытта экзопринді және ... без ... ... ... ... қан ... ... Бауырдың экзокринді секреті
– өт деп аталады. Ол он екі елі ... ... ... ... ... етуші, өйткені оған артерия және венозды ... ... қан ... ... ... ... ... заттар сорылған артериялды қан. ... ... ... ... ... ... амин ... тағы
басқа жатады. Осы қан азды-көпті деңгейде қорытылған ... ол ... ... арқылы кіреді. Бірақта ... ... ... Ол қан ... ... артериямен қақпа
арқылы кіреді. Бір ... ... ... және ... ... осы екі ... ... бірінші орындау үшін жолдар
жүйесі ... Оның ... ... ... ... ... ... Оның түсетін соңғы жолы-бауыр жолы деп аталады.
Осы жол ... ... ... ... ... қатар бауырда
лимфада түзіледі, ол ... ... ... ... ... Сонымен қақпа ауданында 4 басты тамыр бар, ... ... ... екі ... оның ... ... көк тамыры
және бауыр ... және екі ... ... ... от жолы ... тамыр.
Құбылмалы бақтахтың бауырының түсі кара коңыр түсті болуы оның ... ... ... ... Ал ... ... бауырының түсі ақшыл,
ақ дақтары болады. Клеткада ядролар көп мөлшерде ... оның ... К А ... айтуынша клеткада майдың ... ... және ... ... ... ... бахтақты табиғи қорекпен қоректендіргенде оның бауырында
май ... ... ... ... ... оның ... процеске
шалдығуына байланысты.
Бауыры сау балықта біраз мөлшерде А витамині болады, ал май басу
кезінде бұл ... ... ... ... ... 343 бахтақ балығының бауырына зерттеу жүргізген кезде осы
балықтардың жартысында бауырында сары және сүр ... ... ... ... өт ... дәнекер ұлпаны байқауға болады. Бауыр
жасушасыныың диаметрі 20-40 микром. Цитоплазма ... ашық ... ... ... 10 ... ядро оналасқан.
Сүтқоретілердің бауырындағы ядроны айқындау ... ... ... ... ... ... ... (витамин В2)болатынын көрсеткен. Витамин
В2 жасуша ядросында немесе цитоплазма ... ... В2 ... ... ... ... Бұл ... жаздың аяғында көбейіп,
қыстың басында азаяды [5].
Басқа бездер тәрізді бауыр паренхима мен ... ... ... деп ... ... ... ... ол барлық бауыр
клеткаларының 60%-ға жуығын құрайды. Строма дәнекер ұлпадан тұрады және ... мен ... ... ... ... ... және
бауыр бөліктерінің қолқасын қалыптастырады, сонымен ... ... ... қабықшасын қалыптастырады. Дәнекер ... ... өте ... бір ... ... де, ... де без бола алады. Оның
экзокринді секреті өт деп ... ол өт ... ... аш ... ашылады.
Эндокринді секрет қанға бөлінеді. Бауыр ... ... ... ... ... бөліктері полиэдрикалық пішінде болады, ол
бөлік қолқа деп аталатын, жұмсақ ... ұлпа ... ... ... ас қорыту жолының безі, ол организімнің ішкі ортасының
тұрақтылығын ... ... ас ... зат ... кан ... ... ... ететін, зиян келтірмейтін, ферментативті және бөлуші
қызметтеріне қатысады. Көптеген балық түрлерінің бауырының ... ... ... ... мен ... ... ... өзгерістері жайында мәліметтер аз.
Қалыпты жағдайда гепатоциттер ортасында орналасқан домалақ ядролы
полигонды пішінді ... ... ... олар ... ... ... күре тамыр маңынан трабекула деп аталатын, екі
қатар жатқан жасушадан тұратын, ... ... ... Трабекулалар
ретсіз орналасқан гепатоциттер суретін ... да ... ... ... ... күре ... ... Гепатоцит секреторлы
өнімнің (экзо- және эндокринді) екі түрін де дайындап, ... ... ... өзінің эндокринді секретін шығаратын, экзокринді секрет
(өт) және қанайналу тамырларын ... ... ... ... ... ... эозинофильді, бірақ ашық және қою
түсті гепатоциттерді ажыратады. Кей кезде ашық түсті гепатоциттер ... ... ... ... ол ... әсерімен қандайда
бір заттарды ... ... ... ... препараттарды, ол
тәжірибеде бауыр паренхимасында ашық түсті гепатоциттердің көбеюіне алып
келеді.
Балықтардың ... көп ... ... ас ... ... қан бауырдан өтіп басқа қорек белоктарды ... ... ... ... Тағы да айта ... бауырдың функциясы от бөліп
оны от қабында ... ... ... ... ... нәлім)
бауырында өте көп май жиналады. Н.С.Строгановтың (1962) айтуы ... ... ... ... ... Көп ... ... байланысты физиологиялық сарғаю пайда болады. ... ... ... өт қылтамырлары пигменттермен және
қышқылдармен ... ... ... (1958) ... орай
балықтардың бауыры Д витаминіне бай болып келеді [6].
Тұқы тәрізділердің бауырларында ұйқы ... және ... ... ... ... ... ... бауыры басқа омыртқалылардың ... ... ... жоқ ... белгілі. Балықтардың бауырына
сыртқы ортаның және ... ... көп әсер ... ... ол әр ... ауруларға ұшырайды, олар әр түрлі ... ... ... ... ... ... зерттеу өткізу арқылы балықтардың ... ... ... ... ... және су қоймаларыдың
канцерогенді заттармен ластануын көрсетеді [ ... ... ... ... ... ... ... (Лаугасте К, 1970) өзгереді. Көктем уақытында қыспен ... ... ... ұсақ ... ... нашарлайды. Бұл өзгерістер балықтардың ... ... мен ... ... ... болады. Сонымен қатар
бауыр жыныс жасушаларының қалыптасуына қажет каратиноиттарды ... 1962) Күз ... ... мен оның көлемдері қалпына
келеді. Ядро ... ... ... Жақсы қоректенетін
балықтардың гепатоцит ... мен ... ... Тұқы ... ... ... ... дөңгелек жасушалар ... ... ... ... диаметрі 20-40 микрон. Цитоплазма
көптеген (ашық) ұяшықтардан тұрады [3].
Нәлімнің бауырының ... Май ... ... ... ... ... көпшілігі Фельгенаға қарама – қарсы ... ... да ... ... ДНК, РНК ... ... Кейбір
жасушалардың құрамында ядро болмайтыны да анықталған. жасушалардың құрамы
маймен толтырылған. Май вакуолінде А дәрумені бар,А дәруменінің жиналуы ... ... ... ... аз ... ... етуге
бейім клеткалар қан тамырларының және үлкен ... ... ... ... Осы ... ... бездері жүреді. Сонымен қатар
нәлім бауырында қыс ... ... саны ... ... ... ... дене болып есептелінеді. Мұндай қызмет бауырда
гликогеннің және секреттердің жиналуының ... ... ... Бұл ... ... өзіндік қасиетіне байланысты. Нәлімнің
тіршілік етуінің белсенді кезеңі судың температурасы +4- тан ... қыс ... ... ... ... ... суларының синтезделуі
нашарлайды, гликоген және осыған ұқсас майлар жиналады. Көптеген қарыны ... ... және тағы ... ... ... жасушасының
цитоплазмасында жиналуымен сипатталады. Шортанның бауырының ... ... ... ... да ... ... фосфолипидтер кездеседі, ал нәлімде фосфолипидтерді ... ... ... ... мен және фосфолипидтердің жиналуы бір-бірімен
өзара байланысты .Бұл ... ... ... ... ... . ... майдың пайда болуы балықтарды ... ... ... ... бұл ... балық шаруашылығында
әлі шешілген жоқ. Морфологиялық және ... ... ... білмей
бұл проблеманы шешу қиын. Балықтың бауырында ... ... ... бір ... ... отыр. Құрамында нуклейн қыщқылының санын
метаболизмде немесе ұлпалы ... ... ... , ДНК мен РНК және ... ... ... құрамында өзара
байланысы бар болғандықтан (Б.В.Кедровский ,1959,) .
Майлардың пайда болуы ... май ... ... Ол ... 2/3 бөлігін толтырып тұрады. ... ... ... және митохондриялардың толықтай жойылуына жол ашылады.
Кей ... ... ... ... ... ... да ... редукциялануына кепілдік жоқ [6].
Жасушада ядро май тамшыларымен қысылады. Ал ядроға аз ғана ... ... ... ... ... 5-6 процент.Бауыр жасушаларының
ультра құрылысы өте қарапайым келеді. Бүкіл цитоплазмада май тамшыларынан
бос орын ... ... ... ... ... ... ... дене түрінде көрінеді. ... ... ... ... ... ешқандай белгілерінен ажыратуға
болмайды. Кейбір жасушаларда екі қабатты сыртқы мембрна ... ... ... Ядро әр ... ... ... жанында
орналасады. Оның пішіні мен мөлшері бұрыс келеді, тұқыға қарағанда екі ... Ядро ... ... зат жоқ. ... ... ... көруге
болмайды. Уранил ацетат нуклейн қышқылымен байланысады,электрон қатынасында
жоғары тығыздықты көрсетеді.Бұл ... ... ... ... ... ... эндоплазмалық торы ядро қабығына параллель
жатады. Мембраналар ... ... ... ... көп ... тордың мембраналарында алабұғаның бауыр жасушаларының
рибосомаларын көруге болады. Жазда рибосомалардың саны ... ... ... ... қор ... май ... аз болады,тұқы мен
нәлімге қарағанда митохондрияларда кристалдар көп ... ... ... ... ... система ретінде өте әлсіз байқалады.
Жоғарыда айтылып ... ... және ... ... ... мен балықтардың айырмашылығын көрсетеді. Егер
бірінші қантамырларда бауыр жасушалары қою болса,мұны ... ... ... ... ... ... соңына қарай азаяды.
Сонымен қатар купферлік жасушалардың болмауы да үлкен қызығушылық туғызады.
Бәріне белгілі купферлік ... ... ... ... ... көп
таралған. Купферлік жасушаның болмауы балықтың бауыр ... ... ... ... ... ... қарағанда улы заттарға сезімтал болып келеді. Сүтқоректілер
мен адамдарда бауыр жасушаларында майлардың болуы патология болып табылады.
Сондықтан майдың ... ... ... тыс ... ... қарастырылады.
Әдетте ұсақ майлардың адам ... ... ... ... ... Ал патологиялық жағдайда май көлемі тез ұлғаяды.
Патогистология үлкен тамшылы және ұсақ ... ... ... ... ... ... ... бірнеше себептер бар. Олардың
негіздерінің бірі майдың ... ... май ... ... ... ... және т.б. заттардың түсуі [3].
Май жасушаға жинала бастаса , гликогеннің саны тез азая ... ... ... жүйе ... ... ... ... қатысуымен жүреді, ядро құрамында ДНК мен РНК ның
төмен болуы балықтарға тән ... ... ... ... ... әлсіз. Температураның немесе
қоректенудің өзгеру салдарынан рибосомалар ... ... ... ... ... синтезделуі тоқтайды. Гликогеннің
бауырда жиналуы мезгілдік ауытқуларға байланысты. Тұқы балығының ... ... жаз ... ... Жас ... ... көп кездеспейді. Қыркүйек және қазан айларында май жоғарылап
гликогеннің саны төмендейді [6].
Бауыр - ... ... ... жатқан күрделі зат алмасу процесінің
өзіндік айнасы. ... ... ... ... өте қажет. Мұндай зерттеулер физиологиялық, биохимимялық
анализдермен бірге ... ... ... ... ... де ... Оның үстіне бұл зерттеулер бауырдың майлану
дистрофиясын және ... ... ... ... білу үшін де ... ... ... МЕН ӘДІСТЕМЕЛЕР
Бітіру жұмысқа Жайық өзенінен 24.06.07 ж. жиналған 10 сазан балыққа, 7
тортаға толық морфологиялық, биологиялық анализ ... 2005 ... ... ... 7 торта балығының толық биологиялық анализі
жоқ. ... ... ... тек ішкі ... ғана ... Сондықтан олардан препарат жасап, бояп, суретке түсіріп
анализ жасадық.
Кесте ... жылы ... ... ... ... ... |l |Q |Q ... ... ... саны | | | | | ... ... № 1 |19,5 |15,5 |280 |220 |1+ ... |
|Сазан №2 |20,2 |17 |280 |230 |1+ ... ... №3 |20,0 |16,3 |300 |250 |1 ... ... №4 |20,7 |18,4 |300 |230 |1 ... ... №5 |18,5 |15 |250 |137 |1+ ... |
|Сазан №6 |15,5 |13,2 |180 |153 |1 ... ... №7 |19,7 |16,3 |260 |220 |1+ ... ... №8 |20,0 |16,5 |300 |270 |1+ ... ... №9 |16 |12 |200 |160 |1+ ... |
|Сазан №10 |17,5 |14,5 |300 |260 |1+ ... ... №11 |19,0 |16,3 |290 |260 |1 ... ... №12 |18,3 |15,0 |270 |240 |1+ ... ... №13 |16,3 |14,0 |220 |190 |1 ... ... №14 |19,2 |16,0 |300 |280 |1 ... ... №15 |17,5 |15,0 |280 |250 |1+ ... |
|Торта №16 |15,5 |13,0 |200 |170 |1 ... ... №17 |18,3 |16,0 |250 |210 |1+ ... |
7 ... ... ... ғана суретін кіргіздік.
Патологиялық өзгерістер барлық балықта көрінбеді.
Q- балықтың жалпы салмағы ( г )
q- ... ішек ... ... ( г )
L- ... ... ( мм )
l -балықтың құйрық қанатынсыз ұзындығы ( мм ... ... 10% ... ... Зерттелген балықтарға
жалпы биологиялық анализ жүргіздік, ... ашып ... ... ... ... ... ... [7].
Сазан және торта балықтарының ... ... ... ... алдында алдымен жұмыс орнын дайындап алады, үстелдегі ... алып ... ... орнатады.
Кесінділерді гематоксилин – ... бояу ... бұл ... ... кеңінен қолданылып келе ... ... бір ... ... ... Бояу ... әдіспен қатар,
кесіндінің құрамына да байланысты. ... бояу ... ... ... бірінші міндет парафинді еріту. Ол мына ... ... ... (бензол, толуол) – 2 мин
ІІ Ксилол (бензол, толуол) – 2 ... ... ... – 2 ... Абсолютті спирт – 2 мин
І 96 0 ты спирт – 2 мин
ІІ 96 0 ты ... – 2 ... ты ... – 2 ... ты спирт – 2 мин
700 ты спирт – 2 мин
Дистилденген су- 10 мин.
Содан ... ... бар ... ... ... ... жан-
жағында қышқыл болса, сүртіп құрғатады, бір-бірлеп араластырып, ... ... ... Бояу ... ... ... тұруы
тиіс. 2 минуттан кейін, бояуды төгіп, оны ... суға ... екі шыны ... 4-6 ... соң ... ... Осы
жұмыстардан соң, шыны ыдыстың астын құрғатып сүртіп, микроскоптың
кіші ... ... ... ... ... суда ... ... препараттық ине арқылы бірнешеуін ... ... ... төменгі
бюксқа қойып, аздаған уақыттан соң бояудан немесе ... ... ... суға ... ... соң таза ... жазып
микроскоппен қарайды [7].
Гематоксилинмен бояу 1-5 мин
Сумен шайқау 2 ... суға жуу 10 ... (0,1%) 1-5 ... шайқау
700 ты спирт – 2 мин
800 ты спирт – 2 ... ты ... – 2 ... 96 0 ты ... – 2 ... 96 0 ты ... – 2 мин
І Абсолютті спирт – 2 мин
ІІ Абсолютті ... – 2 ... ... ... ... – 2 ... ... (бензол, толуол) – 2 мин.
Бальзам тамызып, жапқыш шыны ... ... ядро ... ... ... болса-кесінді дұрыс боялмаған, ядро-күңгірт
күлгін, цитоплазма да ... ... ... ... ... ... және ... хроматиндер анық ... ашық ... ... ... - бояу ... жүргізілген.
Гематоксилин – табиғи бояу, ол ... ... және ... ... ... ... ... ие, ядро
құрылымдарын анық көрсетеді. Бірақ гематоксилиннің өзі ... оның ... ... бояу, суда да, спиртте ... ... ... ие, ... ... ... ... Гемотоксилинмен боялған кесіндіні дистильденген суда ... ... ... ... ... Бояу ... 1-4-5 минутқа
созылады. Қорытынды:
1. Цитоплазма ... ... ... түске боялған - кескін ... ... түрі ... ... және ядроның шекаралары анық
көрінбейді-кескін қатты боялған.
3. Жалпы көріністің түсі ... сары ... ... анық көрінген-
кескін жақсы, дұрыс боялған.
Эозинмен бояу ... соң, ... ... ... құяды, кесіндіні
дистилденген суда шаяды, спирттермен, ... ... ... ... ... суда және күші ... ... шайған
уақытта оңай кетеді, сондықтан кесіндіні ... ... ... тез ... ... ... Эозиннің ядроны қызыл түске,
цитоплазманы жасыл және сап-сары түске ... ... ... ... ... ... ... жою
2.Дистилденген суда жуу-10 мин
3.Гроата гематоксилинмен бояу 2-5 ... ... суда жуу 5 ... ... қоспасында бояу
Массон А-5 мин
1-2 % сірке қышқылымен шаю
Массон Б-5 ... % ... ... ... С-5 ... % сірке қышқылымен шаю
Сусызд андыру
Қорытынды: қоңыр-қара түсті ядро, кірпіш-қызыл цитоплазма, сары
эритроциттер, ... мен ... ... ... ... ... ... балықтарға биологиялық анализ жүргізілді (1 кесте). Балықтардың
жалпы ұзындығы (L), кіші ... ... ... ... ... ... (Q), ішкі мүшесіз салмағы (q); 1, 1+ ... ... ... ... № 1. L – 19,5 ,l – 15,5,Q – 280 г,q – 220 г, ... жасы – 1 ... гистологиясы. Басқа балықтардай сазанның бауыры
паренхима мүше және стромадан тұрады. Паренхима эктодермадан пайда ... ... ... ... ... гепатоцит деп аталады.Бауыр
бір уақытта экзокринді және ... без ... ... Оның эндокринді
секреті қан ағысына бөлінеді. Бауырдың экзокринді секреті өт деп аталады (
сурет-1).
Балық бауырлары көп ... ... Қан ... өтіп басқа
қорек ақуыздарын, сонымен қатар улы заттарды да жояды. ... ... ... ... сарғаю пайда болады. Оның
нәтижесінде бауыр жасушалары, өт қылтамырлары , ... ... ... кетеді [3].
Сурет 1. № 1 сазанның бауыры.
1 – қан тамыры. 2 – гепатациттер. 3 – клетка ... ...... ... ... 2. № 2 сазанның бауыры.
1 – дәнекер ұлпаның шектен тыс өсуі. 2 – гепатоциттер. 3 – клетка
аралық қуыстың ... ... ... бояумен боялған.
Өлшемі ×20
САЗАН № 2 L -20,2 ,l – 17, Q – 280, q – 220, балықтың жасы – ... ... ... ... ... бір бөлігінде
гепатоциттер жойылып, олардың ... ... ұлпа ... ... ұлпаның
арасында қалған гепатоциттер клеткалары басқа гепатоцит ... ... ... ... ... арасында қалған гепатоциттер
жасушалары кейін ... ... ... ... ... әкеледі. Бұндай
құбылыс балықтың тіршілік ортасының ластануын көрсетеді ( сурет 2 ).
САЗАН №3 L – 20.0, l – 16.3, Q – 300, q – 250, ... жасы – ... ... ... ... Гепатоциттердің
цитоплазмасында ұсақ вакуольдер ... ... ... ... ... ... ... ірі болып келеді.
САЗАН № 4 L – 20.7, l– 18,4, Q – 300 г,q – 230 г, ... жасы – ... ... ... өт түтіктері және қан капиллярларының
дәнекер ұлпасы қатты өсіп кеткен. Гепатоциттер клеткаларының арасы ... ... ... бауыры сыртқы ортаның және қоректің өзгеруіне
әсер етеді, ... ... әр ... ... ... олар әртүрлі
гистологиялық және гистохимиялық өзгерістерімен ... №5 L – 18,5, l – 15, Q – 250 г, q – 137 г, ... жасы – 1 ... ... бауыр қалыпта жағдайда екені көрінеді. Гепатоциттер клеткалары
қалыпты формада және жасуша ... ... ... ... ... ұйқы безі ... жавушаларының паренхима араларында орналасады,
оны гепатопанкреа деп атайды. Осы сурет астында ұйқы безінің бір ... ... 3). Бұл ... ... ... ... көрсетеді.
САЗАН №6 L – 15,5. l– 13,2. Q – 180 г. q – 153 г, ... жасы – ... ... өзгеруіне байланысты сазан балығының бауырының
гистострутурасы өзгерген. Себебі гепатоцит жасушаларының клетка аралық ... Бұл ... ... ортасының экологиялық жағдайына, не болмаса
қоректің өзгеруіне байланысты.
САЗАН №7 L– 19,7, l – 16,3, Q – 260 г,q – 220 г, ... жасы – 1 ... ... көріністерді қысқы уақытпен салыстырғанда гепотацит
ядролары ұсақ , ал ... ... ... ... №8 L – 20,0, l – 16,5, Q – 300 г,q – 270 г, ... жасы
– 1 +.
Сурет 3. №5 сазанның бауыры.
1 – клетка аралық қуыс
2 – ... – ұйқы ...... ... №9, L – 16.0, l – 12.0,Q – 200, q – 160, ... жасы – 1+. Бір
гепатоцитте екі ядроның орналасқаны көрінеді.Бұл жасушаларда хромосомалары
әлі бір-бірінен ажырап ... №10, L – 17.5, l – 14.5, Q – 300, q – 260, ... жасы – ... ... май ... белгілі бір ... ... ... ... ... жасуша құрлымы бұзылып өзіне
келіп түскен майды сіңіру қабылетінен айырылған.
Сурет 4. №11 тортаның бауыры.
1 – дәнекер ұлпаның ... тыс ... 2 – ... 3 ... ... Массон бояуы. Өлшемі ×40.
Торта №11, L-16.5, l-14.0, Q-220, q-190, балықтың жасы – 1.
Бауырдағы гепатоциттер ... ... ... ... өсіп кеткен.
Гепатоциттер арасы қатты ашылған көп жерде жойылған жасушалар көрінеді
болады. Балық ... ... ... ... қорекке және экологиялық
ортағa байланысты (сурет 4).
Сурет 5. №2 ... ... ... аралық қуыс
2. гепатоциттер
3. дәнекер ұлпаның өсуі
4. жасуша пигменттері. Массон бояуы. ... 5х20 ... ... ... ... ... ұлпа өсіп кеткен.Жасуша
пигменттері байқалады.
Сурет 6. №3 Торта бауырының гистологиясы. 1 ... ... ... 3.Ұлпа некрозы. 4.Жасуша пигменттері. Массон бояуы. Өлшемі
5х20.
Гепатоциттер арасы қатты ашылған және ... ... ... ... көрініс: жасуша пигменттерінің көбейгені,
бауырдың некрозға ұшырауы дәнекер ұлпаның өсуі ... 7. №4. ... ... 1 ... 2 Қан ... ... суретте тортаның бауыры қалыпты жағдайда ... ... ... ... жасуша аралық қуыс ашылмаған.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бауыр балықтың организмінде өтетін ... ... ... ... ... ... өт өндіреді, гликоген жинайды, су алмасуда
қатынасады, ақуыз синтезінде және пигмент алмасуын реттейді т.б. Қан ... ... ... ... бұл ... ... қорек ақуыздар және әр түрлі
улы заттар (скатол, индол) жойылады.
Гистология әдістерін қолдана отырып, Жайық өзенінің маусым ... 17 ... ( 10 ... 7 ... ) бауырына және Каспий теңізінен
2005 жылы жиналған 7 торта балығының ... ... ... ... ... ... морфологиялық құрлымы өзгеріске ұшырағанын
байқадық. 1, 2 сазан және 4 ... ... ... ... ... ... , ... ұлпасы қаптап өсіп кеткен, яғни ... ... 3 ... ... ... жағдайда болғаны байқалады.
Мұның себебі балықтардың тіршілік ортасының экологиялық жағдайының немесе
қорек құрамының өзгеруіне байланысты екендігі.
Кейбір балықтар лас ... ерте ... ... де ... өзгерістер дамиды. Ал бауыры қалыптағы балықтар лас ортаға
есейген шағында түсуіде мүмкін, не болмаса сол ортаға ... бір ... ( ... не ... шыққанда) келуі мүмкін.
Ең негізгі балықтардың бауырының функциясы - өт ... ол ... ... ... ... гистологиясы сүтқоректілермен
салыстырғанда нашар зерттелген. Балықтардың бауырында гистологиялық және
цитологиялық айырмашылықтарының бар екені ... ... ... ортаның және қоректің өзгеруі әсер етеді, ол аурулардан пайда болған
өзгерістерді гистологиялық және гистохимиялық зерттеу ... ... ... Қазақ Ұлттық энциклопедиясы /Бас. ред.Ә.Нысанбаев. Алматы: 2002.-Б 389-
402.
2. Митрофанов В.П. Рыбы Казакстана – 5том Алма-Ата; ... ... ... ... ... Г.В. ... ихтиология Изд. Высшая школа М; 1971,-Б.212-
216
4. Лили Р. Патогистологическая техника и практическая ... М; ... ... Хэм. А., ... ... Мир,1982.-Б.166-195.
6. Халилов Ф.К.Материалы по морфологии и ... ... ... ... ... 1969. – ... Шалғынбаева С.М., Кобегенова С. С., ... Қ.А. ... ... ... Университеті,2007. -Б 27-30.
8. Мочван В.А. Жизнь и рыб и их разведение. Изд. Колос. М-1966, -Б.173-
181
9. Митрофанов В.П. Рыбы ... Т.3. ... ... ... ... - ... ... Ә.А. Ихтиология негіздері. 1-бөлім. Оқу құралы – ... ... 2005, ... ... О.В, ... Ю.К. Основы гистолгии и гистологическии техники
2-е изд. М: Медицина, 1982
12. Иванов А.В., Поленский Ю.И., ... А.А., ... ... ... ... ... пособие. Часть 1. 1981, М: Высшая
школа 1983, -Б.493
13. Ходоренко А.В. Тканевая и ... ... ... крыс ... воздействии солей тяжелых металлов. Алматы: ... ... Н.Ю. ... липидного обмена в печени карпа в
зависимостти от концентрации марганца в воде. Изд ... ... ... ... 1985 том ХХІ № 6 62-65 ... ... ихтиологии М 1996 Том 36 №2 .П.О Рапитти, Н.В. ... ... ... ... в ... и мышцах молоди озерного
лосося Salmo salar Morpua Sebago при никрозе плавников - Б.120-124
16. Омаров Т.Б Қазақстан ... ... ... Берг Л.С. Рыбы ... вод СССР и ... стран.-М.: Изд-во АН
СССР,1949, Т.3.
18. Суворов Е.К. Основы ихтиологии. М., 1948,
19. Ә.А.Бәйімбет, С.Т. ... ... ... ... ... ... анықтауышы. Алматы-1993ж
20. Никольский Г.В. Экология рыб. ... 1974, - ... Б.П. ... ... ... М., ... ... , 1970.
Түйін
Жайық өзенінен ауланған сазан және ... ... ... ... ... салыстырылып олардың потологиялық
өзгерістерге ұшырағаны байқалды. ... ... ... ... ... туындауы мүмкін.
Резюме
Изучены морфологические структуры печени у сазана и воблы, ... ... ... Патологические изменения, выявленные при сравнении ... ... ... с антропогенным воздействием внешней среды.
Summary
Morpological structure of libers ef and ... that were gathered in riber ... ... in digferent
yrals. Pathlogial changes, trat can be caused by anthopological influence
of environment, were reveold through ... studied ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шардара суқоймасындағы сазан (Сyprinus carpio aralensis) балығының морфологиясы26 бет
Іле өзеніндегі тыран (abramis brama) балығының биологиялық сипаттамасы және жыныс бездерінің гистологиялық ерекшеліктері29 бет
Ағылшын тілінің морфологиясын синтаксистік негізде оқыту әдістемесінің негіздері56 бет
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу және өсу фазасын зерттеу6 бет
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу9 бет
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу жайлы6 бет
Бидай өндіру технологиясы:(морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу)7 бет
Вирустардың морфологиясы және биохимиясы6 бет
Жайық өзені15 бет
Жайық өзені атырауының ландшафтық құрылымы37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь