Қазақстан Республикасындағы аймақтық саясат

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6
1. Экономиканы басқарудың аймақтық астарының теориялық.әдіснамалық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
8
1.1. Қазіргі кезеңдегі аймақтық саясат ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... .. 8
1.2. Басқару аймақтық саясатты жүзеге асырудың негізгі құралы
ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
16
2. Аймақтың әлеуметтік.экономикалық даму барысын талдау ... ... ... ... . 22
2.1. Алматы облысының әлеуметтік . экономикалық даму сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
22
2.2. Индустриялық.инновациялық стратегия мен бағдарламаның аймақтарда жүзеге асу барысы ... ... ..
47
3. Аймақтық экономиканы басқарудың тиімділігін арттыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
54
3.1. Аймақтарды басқарудың шетелдік тәжірибесін пайдалану мәселелері ... ... ... ... ... ... .
54
3.2. Аймақтардың даму тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар 61
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 74
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 78
Нарықтық қатынастар аясының кеңеюі, экономиканы басқару жүйесіндегі соңғы уақытта жүргізіліп жатқан өзгерістер аймақтардың әлеуметтік-экономикалық жүйедегі орны мен рөліне айтарлықтай ықпалын тигізді. Осыған орай аймақ экономикасын басқару, олардың дамуын мемлекет тарапынан реттеу мәселелері өзекті бола түсері сөзсіз.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру – мемлекеттік саясаттың ең басты мақсаты» деп аталатын Қазақстан халқына Жолдауында: « ... қоғамдық өмірдің барлық салаларындағы ілгерілеу серпіні – біздің экономикамыздың өркендеуінің, сындарлы әлеуметтік саясатымыздың және тұрақты саяси жүйеміздің тиімділігінің айқын айғағы» - деп көрсетілгендей, мемлекетте жүргізілген саясаттың нәтижесінде Қазақстанның аймақтары әлеуметтік-экономикалық дамуда ілгерілей бастады. Республикамыздың әрбір аймағы еліміздің шаруашылық кешенінде белгілі бір орынды ала отырып, осыған қоса басқа аймақтармен бүтіндей экономикалық бірлікті құрайды. Сондай-ақ әр аймақтың өзіндік табиғи ресурстары, оларды орналастырудағы ерекшеліктері, экономикалық даму деңгейі, өзіндік шаруашылық құрылымы бар. Соған байланысты аймақтық саясат қалыптастырылып, жүзеге асырылады. Аймақтық саясатты жүзеге асыруда мемлекеттік басқару мәселесі ерекше маңызға ие болары ақиқат. Бүкіл әлемде мемлекеттік басқару тиімділігін көтеру міндеті үлкен мәнге ие болуда. Бірақ барлық мемлекеттер қолдану үшін оңтайлы болып табылатын әмбебап үлгі жоқ, әрбір мемлекет тарихи дамуының белгілі бір кезеңінде өзінің ұлттық ерекшеліктеріне сай келетін ыңғайлы үлгіні жасақтауы тиіс. Мұның барлығы да өз еліміздің және шет мемлекеттердің даму тәжірибелерін тереңірек талдау, ой елегінен өткізу міндеттерін жүктейді. Қазіргі кезеңде негізгі шаруашылық қызметтің аймақтарда жүзеге асырылатындығын ескерсек, оларға әлеуметтік –экономикалық мәселелерді өздігінен шешуге лайықты қаржылық дербестіктің берілуі маңызды болып табылады. Осымен байланысты бүгінгі таңда мемлекеттік басқару деңгейлері арасындағы өкілеттіліктерді ажырату, бюджетаралық қатынастарды реттеу мәселелері еліміз аймақтарының экономикалық өсуіне мүмкіндік беретін негізгі шарттар ретінде қарастырылуда. Осы аталып өткен мәселелер дипломдық жұмыстың тақырыбын таңдауға негіз болды.
Аймақтық саясат мақсаты – маңызды инвестициялық жобаларды жүзеге асыру арқылы аймақтардың әлеуметтік-экономикалық даму деңгейлері арасындағы айырмашылықты азайту. Инвестициялық жобаларды жүзеге асыру инфрақұрылымды, шаруашылық іс-әрекетті жақсартады, ал бұл өз кезегінде халықтың өмір сүру деңгейін көтереді.
Аймақтық саясаттың негізгі қағидаттары:
- республикалық мүдделерді аймақтық мүдделерден, әлеуеттілердің ағымдағылардан басымдығы;
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру – мемлекеттік саясаттың ең басты мақсаты» деп аталатын Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 6 ақпан 2008 ж.
2. Қазақстан Республикасының 2007 – 2024 жылдарға арналған орнықты дамуға көшу тұжырымдамасы. Астана, 2006 ж.
3. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі аумақтық даму СТРАТЕГИЯСЫ. Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 28 тамыздағы N 167 Жарлығымен бекітілген. Астана, 2006 ж.
4. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007-2009 жылдарға арналған бағдарламасы. Қазақстан Республикасы Президентінің 06 сәуір 2007 ж. №310 Жарлығы. Астана , 2007
5. Алпысбаева С.Н. Региональный рынок: закономерности формирования и развития. - Алматы, Ғылым, 1997.- с. 243
6. Шнипер П.И., Новоселов А.С. Региональные проблемы рынковедения: экономический аспект. - Новосибирск, Наука, 1993.- с. 428
7. Эльдиев М. Экономическое регулирование продовольственного обеспечения в регионе // Экономика сельскохозяйственных и перерабатывающих предприятий. - 1999 № 11. - с. 9
8. Суспыцин С.А. Принципы и методологические схемы построения инвестиционных трансфертов государственной поддержки регонального развития // Регион: экономика и социология. - 2001 ?1.- с. 55-76
9. ВРП за 2000-2006 гг: основные понятия, общие методические положения по рассчету ВРП. - Агенство РК по статистике, 20.06.2000.
10. Мамыров Н.К., Ихданов Ж. . Государственное регулирование экономики в условиях Казахстана - Алматы, Экономика, 1998. - с.84
11. Курс экономической теории. Учебное пособие. / под редакцией Чепурина М.Н. и Киселевой Е.А. –Киров, 1996-624 с.
12. Эсберг К.Т. Курс финансовой науки. –Санкт-Петербург, 1913. –113 с.
13. Мельников В.Д., Ильясов К.К Финансы. Учебник. –Алматы, 2001. –512 с.
14. Проект Бюджетного Кодекса. Документы Министерства финансов Республики Казахстан.
15. Воронин А.Г., Лапин В.А., Широков А.Н. Основы управления муниципальным хозяйством. –СПБ., 1996.
16. Воронин А.Г., Лапин В.А., Широков А.Н. Основы управления муниципальным хозяйством. –СПБ., 1992. –540 с.
17. Поляк Г.Б. Развитие местных бюджетов в условиях новых методов хозяйствования. Новые методы хозяйствования: обзорная информация. –М., НИФИ, 1998. –146 с.
18. Хурсевич С.Н. Использование нормативного подхода организации бюджетного выравнивания. //Финансы. –1996. -№10. –С. 7-9.
19. Бол Рой, Иохинес Ф.Ли. городские общественные финансы в развивающихся странах. –Нью-Йорк, 1992.
20. Богачев О Бюджетный механизме в мировой практике развития депрессивных и остальных регионов. // Вопросы экономики. №6 –1996. С. 100-113.
21. Алимбаева А.А., Утешев С.Б., Ахметов С.Н., Таубаев А.А. Региональная социально-экономическая система. –Караганда: Санат, 2002, Том 2. 409 с.
22. Постановление Правительства РК. ''О концепции региональный политики РК'' от 9 сентября 1996 года, №1097.
23. Саткалиев М.А. Сущность и содержание финансовых ресурсов региона. // Экономические реформы: Особенности переходного периода. /Сб.научных трудов. под ред. Мамыров М.К. –Алматы: Экономика, -1999. –С.70-76.
24. Бримбетова М.Ж. Трансформация механизма бюджетного регулирования экономики. // Известия МО иН РК, НАН РК. –1999. -№3. –С.14-23.
        
        Қазақстан Республикасындағы АЙМАҚТЫҚ САЯСАТ
Мазмұны
| |Кіріспе |6 |
| ... |
| ... | ... ... ... ... астарының теориялық-әдіснамалық | |
| |негіздері........................................................|8 |
| ... | ... ... ... саясат |8 |
| ... | ... ... ... ... ... ... құралы | |
| | |16 |
| ... |
| ... | ... ... ... даму барысын |22 |
| ... | ... ... ... - ... даму ... | |
| ... |
| ... | ... ... мен ... ... |
| ... асу барысы.......... |47 ... ... ... ... ... ... | |
| ... |
| |............................................ | ... ... ... ... ... | |
| ... |54 ... даму тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар |61 |
| ... |
| ... | |
| ... ... |78 |
| ... ... қатынастар аясының кеңеюі, экономиканы басқару жүйесіндегі
соңғы уақытта жүргізіліп ... ... ... ... ... орны мен ... айтарлықтай ықпалын тигізді. Осыған
орай аймақ экономикасын басқару, олардың дамуын мемлекет ... ... ... бола ... ... ... Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан
халқының әл-ауқатын арттыру – ... ... ең ... мақсаты» деп
аталатын Қазақстан халқына Жолдауында: « ... қоғамдық ... ... ... серпіні – біздің экономикамыздың өркендеуінің,
сындарлы әлеуметтік саясатымыздың және ... ... ... ... ... - деп көрсетілгендей, мемлекетте жүргізілген
саясаттың нәтижесінде Қазақстанның аймақтары әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір орынды ала отырып, осыған қоса басқа аймақтармен
бүтіндей ... ... ... ... әр ... өзіндік
табиғи ресурстары, оларды орналастырудағы ерекшеліктері, экономикалық даму
деңгейі, өзіндік шаруашылық құрылымы бар. Соған ... ... ... ... ... ... саясатты жүзеге асыруда
мемлекеттік басқару мәселесі ерекше маңызға ие ... ... ... ... ... ... ... міндеті үлкен мәнге ие болуда. Бірақ
барлық мемлекеттер қолдану үшін оңтайлы болып табылатын ... үлгі ... ... тарихи дамуының белгілі бір кезеңінде өзінің ұлттық
ерекшеліктеріне сай келетін ыңғайлы ... ... ... ... ... ... ... және шет мемлекеттердің даму тәжірибелерін тереңірек талдау,
ой елегінен өткізу ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатындығын ескерсек, оларға
әлеуметтік ... ... ... шешуге лайықты қаржылық
дербестіктің берілуі ... ... ... Осымен байланысты бүгінгі
таңда мемлекеттік басқару деңгейлері арасындағы өкілеттіліктерді ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін негізгі шарттар ретінде
қарастырылуда. Осы ... ... ... ... ... ... негіз болды.
Аймақтық саясат мақсаты – маңызды инвестициялық жобаларды жүзеге ... ... ... даму ... ... ... Инвестициялық жобаларды жүзеге асыру инфрақұрылымды,
шаруашылық ... ... ал бұл өз ... ... өмір сүру
деңгейін көтереді.
Аймақтық саясаттың негізгі қағидаттары:
- республикалық мүдделерді аймақтық ... ... ... территориялық орналасуына байланысты аймақтардың табиғи байлықтарын
тиімді қолдану;
- артта қалған ... ... ... ... сол жерде
кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау механизмдерін құрып, шаруашылық
жүргізуші субъектілерді ынталандыру арқылы көтеру;
- мемлекет үшін ... ... бар ... ... ... ... ... реттеудің негізгі мақсаты - аймақтардың
тұрақты экономикалық өсуіне мүмкіндіктер ... ... ... ... ... жол ашу ... ... Көздеген мақсатқа жету
- мемлекеттік және аймақтық ... ... ... ұштастырылуын
көздейді.
Дипломдық жұмысының мақсаты – аймақтардың ... ... ... ... саясаттың жасақталу барысын, оның жүзеге асу
бағыттарын, аймақ экономикасын басқарудың бүгінгі күнгі өзекті ... ... ... ... орай ... ... аймақтардың қазіргі
кезеңдегі даму ерекшеліктеріне, индустриялық-инновациялық ... асу ... ... ... ... ... басты назар
аударылды.
Осы мақсатқа жету үшін келесідей міндеттер қойылды:
- Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... асару құралдарын саралау;
- Қазақстан аймақтарының әлеуметтік-экономикалық даму ... ... ... облысының жағдайын сипаттау;
- Қазақстан аймақтарын ... даму ... ... ... ... ... ... асырудың
негізгі бағыттарын ұсыну.
Дипломдық жұмыстың құрылымы ... үш ... ... ... әдебиеттер тізімінен тұрады. ... ... ... ... ... астары, аймақтық саясатты ... ... ... ... мәселелері қарастырылған.
Жұмыстың екінші бөлімінде Алматы облысының әлеуметтік экономикалық
жағдайына талдау жасалынып, соның ... ... ... аймақтардағы
жүзеге асу барысы талданды. Сонымен қатар аймақтардағы индустриялық-
инновациялық стратегияның ... асу ... ... .Ал ... аймақ экономикасын басқаруды жетілдірудің негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... орындау барысында
алынған нәтижелер мен тұжырымдар жазылды.
1. Экономиканы басқарудың аймақтық астарының теориялық-әдіснамалық
негіздері
1.1. Қазіргі кезеңдегі ... ... ... ... ... ... аумақтық дамуы бұрынғы KCP0-ның
бiртұтас халық ... ... ... ... ... ... ... негiзiнде жүзеге асырылды.
Нарықтық экономиканың жұмыс iстеу жағдайында экономикалық әлеуеттi
дамыту мен ... және ... ... орналастыру мәселелерi
негiзiнен нарықтық тетiктер арқылы айқындалады.
Сонымен қатар, мемлекет ... ... ... ... ... ... және бар ресурстық әлеуеттi ұтымды пайдалану үшiн
жүйелi жағдайды ... ... ... ... ... даму
процестерiн реттеудегi мiндеттерi де өзгереді.
Қазiргi кезеңде мемлекет мiндеттерi экономика мен еңбек ресурстарын
экономикалық тұрғыдан ... ... және ... ... ... аймақтарға шоғырландыруды ынталандыруға, нарық
субъектiлерiнiң экономикалық белсендiлiгiн өсiру үшiн ... ... ... шаруашылық жүйесiне үйлесiмдi кiрiктiрiлген бiртұтас iшкi
экономикалық кеңiстiктi қалыптастыруға келiп тiреледi.
Жоғарыда көрсетiлген ... iске ... елдi ... және ... ... ... және жаһандану мен
халықаралық бәсекелестiктiң күшеюi елдiң ... ... ... стратегиясын тұжырымдауды талап етедi.
Аймақтар мен iрi қалалар бәсекелiк стратегияны тұжырымдаумен, еңбек
бөлiнiсiнiң ұлттық қана ... ... және ... ... де орын
iздеумен айналысуға тиiс.
Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының ұзақ ... ... ... ... және т.б. ... ... ескеріп, оларды мемлекеттік саясаттың барлық ... ғана ... ... ... және жүзеге асу мүмкіндігі
жоғары болады.
Қазіргі уақытта республика кеңістігіндегі әлеуметтік-экономикалық даму
жағдайларының біркелкі ... ... ... ... ... ерекшеліктерін анықтайды. Соған орай мемлекеттің аймақтық саясатының
мақсаттары мен міндеттері, оларды жүзеге асыру механизмдері анықталады.
Мемлекет нарықтық қатынастардың дамуы ... ... ... бере ... олардың ... ... ... де, жанама түрде (салықтар, экологиялық, монополияға қарсы
шектеулер т.б.) араласады. Бұл нарық ... ... ... ... бір ... деуге болады. Ал егер мемлекет аймақтармен дұрыс
өзара ... ... ... ... халықтың өмір сүруін
қамтамасыз ететін ортасы болып табылатын мемлекеттің ... ... үшін ... бас ... ... онда жүргізіліп жатқан
реформалардың оң нәтижеге жеткізбейтіндігі анық. Демек, ... ... ... - бұл ... ... ... ... кеңестiк кезеңнiң өзiнде қалыптасқан елдiң экономикалық
әлеуетiн орналастыру экономика құрылымының бұзылуы, iшкi ... ... ... ... ... оны ... ... ретiнде дамыту орнықтылығының қазiргi заманғы ... ... ... ... ... жүйесiне белсендi кiруi Қазақстанның
әлемдiк және өңiрлiк еңбек бөлiнiсiнде тар ... ... ... ... ... ... отыр, бұл тұтастай елдiң де, және
оның жекелеген өңiрлерiнiң де сыртқы нарықтарға шығуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... жағдайында дамыту елдiң жекелеген аумақтық-шаруашылық
жүйелерiнiң бәсекелiк артықшылықтарын да, сол ... ... ... ... ... ... кемшiлiктерiн де анықтап бердi.
Бұл жекелеген өңiрлерде өндiрiстiң бiршама ... және ... ... ... ... мен елдi ... ... болуына алып келдi.
Нәтижесiнде өңiрлiк теңсiздiктер тереңдедi және табиғи көшi-қон ағымына
қарамастан, ел ... бiр ... ... ... экономикалық
перспективалы емес аумақтарда тұрады.
Бұрын қалыптасқан таратып орналастыру жүйесi өз тиiмдiлiгiн жоғалтты
және қазiргi ... ... ... елдi кеңiстiктi экономикалық
ұйымдастыруға сәйкес келмейдi. Бұрын минералдық-шикiзат кен орындарының
базасында салынған ... ... ... ... ... ... ... үшiн жарамсыз аумақтардағы және даму орталықтарынан шалғайдағы ауылдар
перспективасыз болып қалды.
60 ... ... 10-ы ... ... ... ... даму әлеуетi бойынша 7512 ауылдық елдi мекеннiң
(АЕМ) 1204-iнiң (халық саны 1,8 млн. адам) жоғары, 5625 ... (5,2 ... - ... 595 ... (189,9 млн. ... ... даму әлеуетi бар және
88 АЕМ-нiң тұрғындары жоқ.
Аумақтық дамуды басқару жүйесi орталық және ... ... ... ... iс-қимылын қамтамасыз етпейдi. ... ... ... ... ... және ... ... деңгейде тиiмсiз үйлестiрiледi.Экономиканы мемлекеттік реттеудің
ерекше бағыты ... ... ... ... қазіргі
ерекшеліктерін қарастыру оның тиімді жүзеге асуына ... ... ... бірі ... ... ... да аймақтар дамуындағы
қазіргі қалыптасып отырған жағдайды саралау және соған орай ... ... ... өзекті мәселеге айналады. Осы ... ... ... әсерін тигізетін негізгі жағдайларды
сараптауға жүгінейік.
Нарықтық ... ... ... жүргізілген реформалар
аймақаралық саралауды (дифференциация) тым «күшейтіп» ... ... ... ... ... аймақтық өнімді (ЖАӨ) өндіру ... ... ... ... он ... дейін жетті (кесте 1). Ал АҚШ ... ең ... және ең ... ... ... арасындағы айырмашылық
небәрі 1,8 есе ғана. Кесте деректері ... ... жан ... ... ... ... ең жоғары көлемі - Атырау облысына, ал ... ... ... ... ... ... отыр. 2003 жылғы деректер
бойынша осы екі облыстың жан басына шаққандағы ЖАӨ-дегі айырмашылық 12 ... 1 - Жан ... ... жалпы аймақтық өнім
мың теңге
|Облыстар |жылдар: |
| |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |
| | | | | | ... |121,5 |157,8 |168,4 |172,3 |266,9 ... | | | | | ... |87,1 |94,7 |95,8 |98,1 |157,6 ... |124,2 |162,5 |185,4 |200,1 |285,9 ... |58,5 |72,0 |74,6 |85,7 |120,8 ... |288,6 |581,7 |698,2 |701,5 |1099,4 ... ... |125,6 |143,3 |152,4 |164,8 |196,7 ... |44,0 |50,2 |56,4 |60,0 |91,2 ... ... |115,9 |203,4 |240,0 |258,9 |323,0 ... |150,8 |197,2 |201,4 |202,5 |272,2 ... |122,6 |144,1 |145,6 |158,3 |217,1 ... |58,8 |93,4 |100,7 |103,4 |189,5 ... |247,4 |432,1 |458,3 |504,3 |566,5 ... |136,7 |175,2 |198,3 |203,4 |289,9 ... |55,1 |61,1 |67,5 |71,3 |147,8 ... | | | | | ... ... |61,1 |67,5 |71,4 |110,3 ... ... |243,3 |254,0 |259,4 |302,5 |510,6 ... қаласы |283,1 |329,9 |331,2 |367,1 |625,7 ... тым ... ... ... ... ... және кедей
ареалдардың кеңеюіне, аймақтардың экономикалық өзара әрекет ... ... және ... ... өсуіне алып
келері сөзсіз. Бұл өз кезегінде біртұтас әлеуметтік-экономикалық саясатты
жүргізуді айтарлықтай ... ... ... (диспропорциялар) көбінесе объективті сипаттағы ... ... де, ... «жұмсарту» қажеттілігі айқын. Мемлекеттің
тұтастығын сақтауға ұмтылған бір де бір мемлекет аумақтық теңсіздіктердің
соншалықты ... жол ... Мұны ... ... де ... түседі. Сондықтан Қазақстан үшін әлеуметтік-
экономикалық даму қарқынын тегістеуге ... ... ... ... ... ... маңызды болып табылады. Ұлттық
экономиканың тұрақты өсуі елдің проблемалық аймақтарындағы өмір ... ... ... ... ... ... экономикалық
кеңістігі әлеуметтік, экономикалық, экологиялық ерекше проблемаларымен
сипатталатын әр түрлі ... ... Осы ... ... және
аймақтардың мамандандырылу қағидасына ... ... ... ... ... болады:
• шаруашылықтарының құрылымы экспортқа бағытталған;
• индустриялық дамыған;
• агроөнеркәсіптік;
• дағдарыстық.
Бірінші топ – ... ... ... ... ... иеленетін және ғылыми-өндірістік әлеуетінің қарқынды дамуына
жеткілікті мүмкіндігі бар, ... ... ... ... ... ... ... жағдайларының нашар болуымен
ерекшеленетін аймақтар. Бұл аймақтарға ... ... ... және ... рөлі беріледі. Осы аймақ топтары үшін
төмендегідей проблемалар кешенін шешу ... деп атап ... ... ... шикізат және көмірсутек шикізаттарын кешенді өндіру мен
өңдеудің жаңа ... ... ... стратегиялық шикізат
түрлеріне бай жерлерді интенсивті игеру;
• отандық және шетелдік инвесторлар үшін қолайлы инвестициялық климатты
анықтайтын және ... ... ... ... ... дамыған
өндірістік, әлеуметтік және нарықтық инфрақұрылымдарды құру;
• ауылдық аумақтарының дамуындағы «жинақталған» ... ... ... ... т.б.) ... топқа ауыр индустрия салаларына нақты маманданған, жоғары
технологиялық ғылымды қажетсінетін өндіріс құру үшін ... ... және ... ... әлеуеті бар, негізінен ... ... өзі ... ете ... аймақтар жатады.
Бұл аймақтарды дамытуда шешуді талап ... ... ... ... ... ... ... тарту жолымен экспорттық әлеуетті
қалыптастыру;
• жаңа ... ... ... ... ... жаңа
технологиялар негізінде құрал-жабдықтар мен машиналар, электроника
құралдары, автомобиль ... жаңа ... ... ... нарықтық инфрақұрылымды дамытуды жеделдету.
Үшінші топ – ауыл шаруашылығына ... ... ... Бұл ... аймақтар үшін халықтың жұмысбастылығын қамтамасыз ету
және жаңа жұмыс орындарын ашу мақсатында ауыл ... мен ... ... ... ... және орта бизнесті дамыту қажет.
Олардың әлеуметтік-экономикалық дамуын ... үшін ... өз ... ... ... ауыл ... ... өндіру үшін тиімді мамандандыруды жүзеге асыру;
• ауыл шаруашылық өнімінің жоғары сапалығын және экспорттық әлеуетінің
өсуін қамтамасыз ... ... ... жаңа ... ... ... және пайдалану;
• тұтыну нарығын тепе-тең түрде ... ... ... ... ауыл ... және өнеркәсіп салаларының материалдық-
техникалық ... ... ... ... өндірістік және әлеуметтік
инфрақұрылымдарды құру.
Төртінші топқа – ... ... ... ... және ... ... шаруашылықтың салалық
құрылымы ұтымды емес дағдарыстық ... ... ... ... ... ... ... Бұл аймақтарда жинақталған
проблемалардан «арылу» үшін мемлекеттік реттеудің ... ... ... ... осы топтағы аймақтардың дамуы үшін шешілуі тиіс мәселелер
келесідей:
• экологиялық дағдарыстың тереңдеу үрдісінің алдын-алу;
• осы ... ... ... өмір сүру ... ... көтеру үшін материалдық негіз құру жөнінде нақты шаралар
қабылдау;
• қоршаған табиғи ортасы адамдардың ... өте ... ... кіші және ... ... және басқа да
тұрғылықты жерлерден республикамыздың ... ... ... ... ... үшін қажет жағдайлар жасау;
• шетелдік техникалық және гуманитарлық көмектерді ... ... ... пайдалану.
Республика аймақтарын мұндай топтастыру басқарудың аймақтық мәселелерін
тиімді шешуге және жергілікті шаруашылықтарды қарқынды дамытуға мүмкіндік
береді.
Проблемалық ... ... ... ... ... әлеуеті орташа республикалық көрсеткіштерден бірнеше ... ал ... ... аз ... құрылымымен, нашар дамыған инфрақұрылымымен
сипатталатын аймақтар ... ... ... ... ... дамуын
ынталандыратын мемлекеттің көмегіне мұқтаж. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... үшін ... тиіс басты
міндет – аймақтар үшін ... ... ... отырып, олардың
дамуы үшін қажет жағдайларды қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... табылатындар:
• өндіріс қарқынының төмендеуі;
• халықтың өмір сүру деңгейінің төмендеуі (жан ... ... ... ... ... ... тенденциялардың өрістеуі
(жұмыссыздықтың жоғары деңгейі);
• демографиялық, экологиялық, әлеуметтік ... ... ... ... және т.б.
Аймақтардың біркелкі дамымауы іргелі әлемдік үрдістерге жатады. ... ... ... ... және ... ... аймақтар бар – ... ... ... ... және басқа да
жағдайлармен байланысты табиғи, аумақтық айырмашылықтар. Осы ... ... ... тыс жоғары аймақтық саралауға жол бермеу болып
табылады.
Өмір сүру деңгейі мен сапасындағы шектен тыс аймақтық айырмашылықтар
көбінесе ... ... ... ... ... ерекшеліктерімен анықталады, сондай-ақ олар мемлекеттің
«теңестіру» саясатын жүргізу үшін негіз ... ... Осы ... ... ... механизмінің негізгі міндеттерінің қатарына артта
қалған аймақтардағы өмір сүру деңгейі мен ... даму ... ... ... ... (осы ... бойынша) біртіндеп жақындату
жатады. Бұл жағдайда негізгі міндет мемлекет тарапынан аймақтардың өзіндік
дамуын ... ... ... ... ... (қолайлы
жерлерге көшіп-қонуға көмек көрсету); артта қалған ... ... ... ... ... және т.б. ... табылады
Аймақ дамуының кез-келген аясындағы дағдарысты жою, бір ... ... ... ... байланысты. Әлеуметтік даму
салыстырмалы түрде дербестікке ие бола ... ... ... ... ... олар өз ... экономикалық даму
деңгейіне байланысты. Екінші жағынан, нарықтық шаруашылықтың әлеуметтік
жағдайға зиянын ... ... тек ғана ... ... ... ... экономиканың және тұтас мемлекеттің дамуына қауіп
туғызады. Сондықтан ... ... ... және экономикалық
құраушыларының тепе-теңдігі қажет. ... және ... ... ... ... ... ... әр түрлі
бағыттағы олқылықтардың орнын ... және ... ... ... ... ... бұл ... келгенде мемлекеттің аймақтық
саясатының табысты жүргізілуін анықтайтын негізгі шарттардың бірі ... ... мәні мен ... және ... ... ... ... бар (сурет 1, 10 б.). Макроэкономикалық саясаттың
құрамдас бөлігі бола ... ... ... ... аймақтың экономикасының
тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... мақсаты етіп қояды. Қойылған мақсатқа
жету ... ... ... ... шарт. Олардың қатарына: мемлекет пен
жекелеген аумақтардың мүдделерін үйлестіру, ... ... ... ... ... ... аймақтың ресурстық, ғылыми, еңбек
әлеуетін барынша пайдалану жатады. Осы сызбадан ... ... ... ... ... мен ... асыру әдістері
мемлекеттік реттеудің басқа бағыттарымен өзара тығыз ... ... ... ... әрi ... нарықтардағы өткiр
бәсекелiк күрес және iшкi нарықтың аз ... бар ... ... мен оның ... одан әрi даму ... ... ... шикiзат ресурстарын iрi экспорттаушы және ... ... ғана ... ең алдымен, Орталық Азия өңiрiнде орта және жоғары
технологиялы ... ... әрi ... ... ... бiлiм беру және ... қызмет
көрсетулердiң ауқымды аясын ұсынуға бағдарланған орнықты экономикалық ... ... ... ... ... ... өмiр сүру ... айтарлықтай
нашарлауына алып келген техногендiк апаттардың, өндiрiс пен өмiр ... ... ... ... ... ... жою ... Бүгiнде елдiң проблемалы өңiрлерiне экологиялық қолайсыз аумақтар,
оның iшiнде бұрынғы әскери ... ... ... ... шағын қалалар мен ауылдық елдi ... ... ... елдi ... ... проблемаларын жою өндiрiстi
әртараптандыру, шағын бизнестiң ... ... ... ... ... әрi ... және инженерлiк
инфрақұрылымды дамыту жолымен, оның iшiнде ... ... ... ... ... және ... ... iске асыру
шеңберiнде өңiрлердiң өз күштерi арқылы ... ... ... 1 - ... ... ... және оның мемлекеттік реттеу
жүйесіндегі орны
Мемлекеттегі әрбір аймақ өзімен-өзі жеке дами алмайды, ... ... даму ... ... ... үшін оның ерекшеліктерін де
ескеруі тиіс. Сондықтан да ... ... ... жүйесіндегі
аймақтық саясаттың маңызы ерекше бола түседі. Мемлекет әрбір аймақ үшін
бағдарлама жасап, сол ... ... ... даму ... ... ... ... нақты қалыптастыру үшін еліміздің кеңістікті
айырмашылық себептерін көрсету қажет. Оларға жататындар төмендегілер:
- ... ... ... ... ... ... ... анықтайтын табиғи ресурстарды пайдалану
бағыты, саласы және ауқымы. Бұл фактор тек ауыл ... ... ... ... ғана ... ... жағдайына және халықтың өмір сүру ... да әсер ... ... ... ... жағдайы, соның әсерінен шығындар
артып, бағаның өсуі туындайды. Бұл аймақтың ... және ... ... ... оның ... даму ... етеді;
- инновация енгізу жағынан артта қалуы, өндірістің ескі құрылымы;
- елдің экономикалық даму тенденциясы;
- тауар ... әсер ... ... даму ... ... ... жалпы және аймақтық саясаттың
нысандары, ... ... ... даму тарихы және т.б.;
- орналастырудың физикалық факторлары: аэропорт, көлік ... ... бар ... ... жоқ ... ... ... етілуі, өндірістік инфрақұрылым;
- әлеуметтік-мәдени факторлар: урбанизация деңгейі, халықтың білім
деңгейі, ғылыми орталықтардың бар болуы және т.б;
- орталықпен жүргізілетін ... ... ... ... ... орталық пен аймақтар арасындағы өкілеттіліктер мен міндеттерді
жіктеу үрдісінің ... ... ... кезеңдегі Қазақстан Республикасының ... ... ең ... ... тыс ... теңсіздіктерге жол бермеу
және оларды «тегістеу» саясаты болуы тиіс. Бұл жағдайда орталықтандыру мен
орталықсыздандырудың тепе-теңдігі ... ... орай ... ... ... ... саяси, құқықтық, мәдени, демографиялық
және т.б. шаралар жүйесін талап ... ... ... ретінде
қарастыруға болады.
Нарықтық экономикаға өту барысындағы аймақтық саясат біршама өзгермелі
болып келеді. Әрбір аймақтың ... ... ... аймақта мемлекет
тарапынан нарықтық экономиканың ... үшін ... ... ... ... ... басқасында экономикалық белсенділікті ынталандыру
қажет, келесі біреуінде, аймақтық экономикаға экономикалық және әкімшілік
әсер ету әдістері қажет ... ... ... және оның ... ... жағдайын қамтамасыз етуге және ... ... ... ... ... ... тиіс. Ал, аймақтық саясаттың мәні
жалпы ұлттық мақсаттарға жету үшін ... ... ... болып табылады.
1.2. Басқару аймақтық саясатты жүзеге асырудың негізгі құралы ретінде
Тәуелсіз ... ... ... ... ... ... басқару
жүйесін қалыптастырмайынша жоғары нәтижеге жеткізбейтіндігі көптеген
дамыған ... ... ... ... ... Қазіргі
уақытта ешбір мемлекет ел ішіндегі тиімді аумақтық басқару ... ... ... ... ... лайықты орнына ие бола алмайды.
Өздерінің мемлекеттік басқару жүйесін қазіргі талаптарға сай ... өз ... ... ... ... ... ... инвестицияларын тарту үшін тартымдырақ бола түсті. Ал бұл ... ... ... алып ... ... ... ... аса
маңызды.
Экономикасы нарықтық қатынастар негізінде дамып отырған ... ... ... ... екі ... ... бөліп
қарастырады:
- «әділдік», яғни барлық аймақ тұрғындары үшін ... ... ... тең ... ... ... ... жалпы ұлттың тұрмыс-жағдайын көтеру мақсатында әр
аймақтың өндірістік әлеуетін тиімді пайдалану ... ... екі ... ... да бірыңғай да болуы ... ... өсу ... ... ... басымдыққа ие болса, дағдарыс
кезеңінде екінші мақсат алдыңғы орынға шығады.
Қазіргі ... ... ... ... орай
басқарудың көп деңгейлі жүйесі кеңінен ... ... ... сәйкес
қалыптасқан теориялық негіздерге жүгінейік. Жоғары деңгейдегі ... ... ... ... ... үш негізгі тәсілмен ықпалын
тигізеді:
- мақсаттар қою арқылы;
- белгілі бір күтілетін нәтижені ... ... ... ... қою ... әр ... деңгейлерінің арасында ... және ... ... Бекітілген өкілеттілік аясында
әрбір басқару құрылымы өз бетінше басқару шешімдерін ... ... ... жоғары деңгейі ағымдағы ... ... ... ... ... ... ғана араласа алады. Бір ... ... ... бір-бірімен өзара әрекеттесе отырып, басқарудың
жоғарғы деңгейлерінің көмегінсіз өздерінің мәселелерін шеше алады. Басқару
деңгейлері арасындағы ... ... ... ... мен
функциялар шегінен шығып кететін ... ... шарт ... ... Өкілеттіліктерді бөлгенде функциялардың қайсысын ерекше орындау
қағидасымен, ал, қайсысы үшін ... әр ... ... ... бекіту керектігін ескеріп, соған сәйкес оңтайлы шешімдер табу
маңызды болып табылады.
Аймақтық басқарудың кез-келген деңгейі ... ... ... ... ... ... ... әрбір деңгейіне қатысты
нақты функциялардың болуы. Аймақтық ... ... ... ... ... негізгі сипаттамасы болып табылады. Оларды
бөлудегі бастапқы ... - ... ... нақты әр деңгейінің
мақсаттары мен міндеттері. Әр деңгей ... ... ... ... ... ... басқару құрылымының деңгейлері бойынша функциялар мен
міндеттерді бөлу және қалыптастыру төменнен, яғни ... ... ... ... – басқару субъектісінен де таралуы тиіс. Функциялар мен
міндеттер тым ... ... ... ... ... немесе жүзеге асырылмайтын функциялардың берілу қаупі
туындайды, сол ... ... ... ... ... ... стратегиялық мақсаттар мен міндеттердің ескерілмей қалу
қаупі бар. Басқару деңгейлері бойынша нақты функцияларды бөлгенде ... ... ... немесе теңдігі сақталуы тиіс. Бөлу
барысында ... ... ... ... ... ... жауап бермейтін және нарықтық ... ... ... ... ... ... асыратын функциялар енгізілмеуі қажет.
Осыған байланысты аймақты басқарудың ... ... ... ережесі болып субсидиарлық қағидасы табылады. Ол қағидаға сәйкес
басқарудың нақты функциясы оны тұтынушыға ... ... ... ... Демек,
басқару деңгейлері арасында бөлінген функциялар басқару объектісінің
мақсатына ... сай ... ... да ... нәтижелі болады.
Сонымен қатар басқару деңгейлері арасындағы функцияларды бөлгенде сақталуы
қажет бірқатар қағидаларды атап ... ... ... болу ... оған ... ... ... деңгейінің өкілеттілігі оны тиімді
жүзеге асыру үшін ... және ... ... ... ... мен жауапкершіліктердің сәйкестік ... бір ... ... ... ... шегінен асып кетпеуі қажет, сондай-ақ бұл
өкілеттіліктерден кем болмауы да ... ... ... етілу қағидасы, басқару деңгейіне сәйкес
нақты функцияны жүзеге асыру қажетті материалдық, қаржылық,
еңбек және ... ... ... ... қажет.
Басқару деңгейлері арасындағы функцияларды бөлу бағалаудың эксперттік
әдістерін қолдану ... ... ... ... ... ... бір ... функцияны тиімді жүзеге асыру мүмкіндігін
бағалауда аумақтық бірліктердің түрлі сипаттамаларын ескеру талап етіледі,
атап айтқанда, халық саны неғұрлым көп ... ... ... жоғарыға
берілмей, басқарудың аймақтық деңгейлерінде қалады. Аумақтық бірліктердің
экономикалық және әлеуметтік дамуы қаншалықты жоғары болса, дамуға ... көбі сол ... ... ... ... ... ... асуының тиімділігін бағалау әрбір деңгейде
тиімділіктің әр ... ... және ... ... Функцияны жүзеге асырудың жоғары тиімділігін қамтамасыз ... бар ... сол ... ... ... ... басқарудың
әрбір нақты функциясының жүзеге асырылуына және оның тиімділігіне басқару
объектісінің ... ... ... ... бағалау негізінде
анықталып отырылуы тиіс.
Осы теориялық ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудың негізгі ... ... ... ... ... ... саясаты унитарлық мемлекет саясаты
ретінде құрылады. Осыған орай, аймақтық ... ... ... қоса аймақтық билік органдарымен де жүргізілуі тиіс. Тек ... ғана ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
шиеленісуді азайту үшін аймақ пен салалар арасындағы пайданы тиімді қайта
бөлу, елдің экономикалық ... ... ... және салалық теңсіздікті
қысқартуға мүмкіндік беретін тұрақты экономикалық өсу ... ... ... ... шешуге мүмкіндік бар. Ал аймақтық деңгейдегі
билік болса өз мүдделеріне ... өз ... ... ... ... ... ... осы орталық пен аймақтар
арасындағы мүдделерді үйлестірудің ... мен ... ... және ... ... ресурстар мен қаржылық ағындарды
пайдалану ... ... ... ... ... ... аймақтардағы субъектілердің әлеуметтік-экономикалық дамуына
мемлекеттік қолдау механизмін ... ... ... Қазіргі
кезеңдегі аймақтар дамуының негізгі басқарушылық ... ... және ... ... ... ... мен ... жатқан өзгерістерге сай олардың оңтайлы сәйкестігі қарастырылады.
Аймақтық саясаттың екі деңгейлілігі екі басқару субъектісін – ... пен ... ... ... ... анық ... ... болып отыр. Бұл деңгейлердің әрқайсысы өздерінің басқару
аясында, функцияларын ... ... ... ие. ... мәселе –
осы аялар мен функциялардың қалай бөлінетіндігінде, аймақтық басқару
органдарына ... ... ... және ... ... ... ... орнатылғандығында. Жалпы алғанда
екі түрлі нұсқа болуы мүмкін: біріншісі, орталық аймақпен салыстырғанда
артықшылықты жағдайға ие болады; ... ... ... ... ... ... айқын қатынастар орнатуы.
Аймақтық саясатты жасақтаудың мәні аймақты басқару функцияларын ... ... және ... ... аймақтық саясатты жүзеге
асыру қағидаларын, сонымен қатар нақты экономикалық механизмдерді жасақтау
болып табылады (сурет ... 2 - ... ... ... ... мен ... ... аймақтық саясатты елімізді дамытудың жалпы ұлттық
мақсаттары шегінде жүзеге асырады және экономиканың даму ... ... ... ... - ... ... ал экономикалық
өсу кезеңінде әлеуметтік ... ... ие ... ... ... үшін аймақтық даму мақсаттары ретінде келесілерді атауға
болады:
1. Әрбір аймақтағы халықтың тұрмыс-жағдайының деңгейін теңестіру;
2. Дағдарыстық аймақтарды ... ... ... ... ... ... саясаты ... ... ... ... ... ... аймақтарды құрылымдық қайта
құру тек ірі, жалпымемлекеттік бағдарлама көмегімен ... ... ... ... ... ... үшін ... ресурстардың
жетіспеушілігі болады. Мемлекеттің негізгі ... ... ... даму ... ... ... деңгейіне жеткізу, бірақ мұндай
жағдай халыққа өз ... ... ... Аймақтардың кешенді дамуын жеке аймақтық мақсаттармен ұштастыру;
4. ... ... ... ... ... ... орталықсыздандыру аймақтық деңгейдегі басқару
функцияларының рөлінің өсуіне алып келеді. ... орай ... ... ... жауапкершіліктер мен функцияларды бөлу жүзеге
асырылуы тиіс. Биліктің барлық деңгейлері :
• халыққа ... ... ... және негізгі
конституциялық құқықтарын қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... ... реттеуі
қажет;
• халыққа қажетті, бірақ пайдасы аз және ... ... ... мен ... ... функцияларды
жүзеге асыруы тиіс;
• басқару органдары аймақтың артта қалған ... ... ... ... ... ... ... жүргізуі тиіс.
Аймақтық саясатты жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ... және тактикалық міндеттерінің
сипатын ескеретін, икемді және сараланған болуы керек.
Сонымен аймақтарды басқару келесілерді талап ... ... және ... деңгейлердегі басқару органдарының
функциялары мен өкілеттіліктерін шектеу. Бұл басқару функцияларының
қайталануына жол ... ... ... ... ... әрбір деңгейдің шаруашылық жүргізу
нәтижелеріне ... ... ... мүмкіндік
береді;
- республикалық басқару органдарының, сондай-ақ шаруашылық жүргізудің
аймақтық жүйелерін басқаруға аймақтық ... ... ... ... ... ... маңыздылығы мен қайтарымы әлемдік шаруашылық
жүргізу тәжірибесімен де ... ... Атап ... ... ... ... қатарға шығу үшін міндетті түрде нарықта сұранысқа ие
аймақтық ресурстардың жеткілікті болуы, ... ... ие болу ... ... дамудың, оның ішінде аймақтық дамудың да жоғары ... ... озық ... ... ... ... ... шаруашылық
айналымға аумақтағы экономикалық әлеуетті тарту, аймақтың өзі үшін, басқа
аумақтар үшін ... ... ... ... білу ... ... тәжірибесімен айқындалған.
Қазіргі кезеңдегі аймақтық басқарудың ... ... ... ең ... халықтың өмір сүруінің жеткілікті
деңгейін қамтамасыз етуге, елдің экономикалық кеңістігінің тұтастығы ... ... ... ... ... ... дамуы үшін
жағдайлар қалыптастыруға бағытталуы ... ... ... ... ... ... ... болуы, аумақтардағы ... мен ... ... ... ... ... арта ... аумақтың тұрақты, тиімді дамуын қамтамасыз ететін
экономикалық саясатты жасақтаудағы аймақтық ... ... ... Нақ осы ... ... ... өмір сүру ... мен
деңгейіне, қоршаған ортаның қорғалуына, аймақ экономикасының ... оның ... ... ... ... ... ... даму барысын талдау
2.1. Алматы облысының әлеуметтік-экономикалық даму жағдайына сипаттама
Республикамызда соңғы жылдары ... ... ... дәлірек айтсақ, республикадағы әрбір ... ... ... ... ... жағдайын тұрақтандыруға, халықтың әл-
ауқатын көтеруге, отандық және ... ... ... және ... ... ... ауыл шаруашылығын сонымен қатар шағын және
орта бизнесті дамыту сияқты мәселелерді шешуге ... ... ... ... ... жүзеге асырылуда.
Соның нәтижесі ретінде 2006 жылы 2005 жылмен салыстырғанда ... ... өсуі ... ... ... байқалады. Ең көп
өсуге Қызылорда ... (18,7%) қол ... ең аз өсу ... (0,3%) орын ... ... ... орташа республикалық
деңгейі еліміздің 11 аймағында асып түсті.
Ауыл шаруашылығы саласына келер ... 2003 ... ... ... ... ауыл ... жалпы өнімінің көлемі ағымдағы
бағамен 606,7 млрд. ... ... бұл 2002 ... ... кезеңдегіден 1,4
% артық.
2003 жылы жалпы аймақтық өнім халықтың жан басына ... 266,9 ... ... оның ең ... ... ... (1099,4 мың ... Маңғыстау
(566,5 мың теңге) облыстарында және Алматы (625,7 мың ... мен ... мың ... ... ... капиталға салынған инвестициялар 2002 жылмен салыстырғанда 10,6
%-ға артқан. Инвестицияның өсуі республиканың 13 ... ... ... ... ... аймақтар экономикасын дамытуға қатысты іске
асырылған ... ... оң ... жеткізгендігіне дәлел бола алады.
Дегенмен шешімі табылмаған, жақын мерзімде шешілуі қажет мәселелер әлі де
болса ... ... кең ... ... мен оның әрбір
аймағының өзіндік ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық даму
деңгейі нарықтық қатынастарға өткелі бері ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезеңдегі ... ... ... мен ... ... ... (3 ... деректерімен бейнелеуге болады. Осы кесте мәліметтерінен
байқалып отырғанындай, республика аймақтары негізгі көрсеткіштері (аумағы,
халқы, олардың ... ... ... ... ... облыс халқының
үлесі және т.б.) бойынша да бір-бірінен айтарлықтай ерекшеленеді. Сондай-ақ
әрбір аймақтың өзінің маманданған саласы бар.
Кесте 2 - ... ... ... ... ... ... |халықтың |халықтың ... ... |
| |мың ... ... |тығыздығы, |санындағы | | |
| |км. |мың адам ... ... км. ... | | |
| | | | | | ... ... ішінде |
| | | | | | | ... |
| | | | | | | ... ... |2724,9 |14951,2 |5,7 |100 |160 |86 |41 ... | | | | | | | ... |146,2 |148,9 |5,1 |5,0 |17 |10 |2 ... |300,6 |671,8 |2,2 |4,5 |12 |8 |1 ... |224,0 |1571,2 |7 |10,5 |16 |10 |3 ... |118,6 |457,2 |3,8 |3,0 |7 |2 |1 ... ... |283,2 |1455,4 |5,2 |9,9 |15 |10 |6 ... |144,3 |985,6 |6,8 |6,6 |10 |4 |1 ... ... |151,3 |603,8 |4 |4,0 |12 |2 |1 ... |428,0 |1330,9 |3,1 |9,0 |9 |11 |9 ... |196,0 |913,4 |4,7 |6,2 |16 |5 |4 ... |226,0 |607,5 |2,7 |4,1 |7 |3 |1 ... |165,6 |349,7 |2 |2,3 |4 |3 |2 ... |124,8 |745,3 |6 |5,0 |10 |3 |3 ... |98,0 |674,5 |7 |4,6 |13 |5 |4 ... | | | | | | | ... |117,3 |2150,3 |18 |14,2 |12 |8 |4 ... | | | | | | | ... ... |0,3 |1175,2 |0 |7,7 |0 |1 |1 ... ... |0,7 |510,5 |0 |3,4 |0 |1 |1 ... ... дамуының өзiне тән мiндеттерi мен ерекшелiктерi бар.
Аймақтың ... ... ... ... ... кестенiң төртiншi
бөлiмi, яғни облыстардың өнеркәсiптiк өндiрiстiң жалпы көлемiндегi үлесi
бередi. ЖАӨ-дегi облыстардың үлесi – бұл ... ... ... ... ... ... ... анықтау үшiн қажет
болып табылады. Егер де ... ... ... ... ... ... қарайтын болсақ, онда Жамбыл мен Ақмола
аймақтары шын мәнiнде ешқандай күрделi ... ... ... шығады.
Демек, аталмыш жағдайдан бұл көрсеткiш бойынша ... ... ... ... ... Шынымен де осы көрсеткiштер қажет пе, әлде басқа
бiр негiзгi көрсеткiштi таңдап алған жөн бе?
Аймақтың мамандануы мен орналасуын ... үшiн ... ... ... ... ... облыстардың республика халқының санындағы
үлесi, ЖҰӨ-дегi ... ... ... ... жалпы көлемiндегi
облыс халқының үлесi, жалпы ауыл ... ... ... ... екi ... тек ... бiр ... жағдай бойынша
қолданылуы мүмкiн. Облыстардың жан ... ... ... ... ... деңгеймен арақатынасы көбiнесе өнiмге ... ... ... ... ... әлеуметтiк-экономикалық дамуының негiзгi көрсеткiшi ретiнде
жалпы ... ... ... ... үлесiн санаған жөн. Мiне, осы
көрсеткiш аймақтың барлық халық шаруашылығымен экономикалық және ... ... Бұл ең ... ... ... ... көрсеткiштер
болса, оны толықтырып отырады. Осылайша, ... ... ... көрсеткiшi аймақтық нарықтың ... ... ... бiр ... ие ... тиiс. ... ... анықтау үшiн келесi формула қолданылуы мүмкiн:
(1)
мұндағы: Эр – аймақтың ... ... ... ... ... ... – РҚ жалпы өнiмiнiң көлемi (теңге).
Аймақ жұмысының тиiмдiлiгiнiң негiзгi көрсеткiшi ... жан ... ... алу ... Қалған барлық көрсеткiштер оны толықтырып
отырады.
(2)
(3)
мұндағы: Эр – халық санына ... ЖАӨ ... - ... ... ... ... ... - халық саны.
Жалпы аймақтық өнімнің салалық құрылымына ... ... ... ... деңгейін сипаттауға мүмкіндік береді.
Кесте 3 - 2007 ... ... ... ... ... құрылымы,
Пайызбен
|Облыстар |Барлығы |Ауыл ... ... ... |
| | ... |с | ... | |
| | |ығы | | | ... |
| | | | | | |ыс | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... |100 |8,2 |32,9 |6,9 |13,6 |13,5 |24,9 ... | | | | | | | ... |100 |31,3 |22,5 |2,8 |8,0 |15,5 |19,9 ... |100 |6,7 |41,9 |8,2 |14,6 |12,6 |16,0 ... |100 |24,6 |30,8 |6,7 |9,2 |16,2 |12,5 ... |100 |1,7 |44,8 |14,2 |2,4 |11,4 |25,5 ... |100 |10,6 |40,5 |3,2 |15,7 |11,8 |18,2 ... | | | | | | | ... |100 |20,8 |24,4 |8,9 |8,4 |16,1 |21,4 ... |100 |6,5 |21,3 |16,3 |10,5 |12,7 |32,7 ... | | | | | | | ... |100 |4,3 |53,3 |3,6 |13,6 |12,4 |12,8 ... |100 |22,5 |29,9 |3,0 |15,6 |17,3 |11,7 ... |100 |5,6 |48,1 |12,7 |5,1 |10,3 |18,2 ... |100 |0,3 |64,5 |7,1 |3,3 |5,5 |19,3 ... |100 |6,2 |47,4 |2,3 |7,7 |25,3 |11,1 ... |100 |36,2 |15,7 |1,9 |16,6 |12,3 |17,3 ... | | | | | | | ... |100 |17,1 |33,7 |2,8 |11,2 |12,6 |22,6 ... | | | | | | | |
|3 ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... |100 |0,2 |7,6 |16,7 |19,3 |11,9 |44,3 ... ... |100 |0,04 |12,5 |2,8 |27,1 |14,4 |43,2 ... кестеде көрсетілгендей, агралық сектор Солтүстік Қазақстан
(36,2 %), Ақмола (31,3%), ... (24,6 %), ... (22,5%) , ... және Оңтүстік Қазақстан (17,1%) облыстарының экономикасында елеулі
рөл атқарады. Өнеркәсіптік тұрғыдан дамыған аймақтар қатарына Маңғыстау
(64,5%), ... (53,3%), ... (48,1%), ... (47,4%), ... Ақтөбе (41,9%) және Шығыс Қазақстан (40,5%) облыстарын кіргізуге
болады. Құрылыс жұмыстарының көлемі ... ... (16,7%), ... (16,3%), ... (14,2%), ... (12,7%), ... (8,9%) ... (8,2%) облыстарында республикалық деңгейден асып түскенін кесте
деректері көрсетіп ... ... ... ... ... ... және ... қызмет
көрсететін экономиканың басқа салалары кіретін қызметтердің жиынтық үлесі
республика бойынша тұтастай 52%-ды құрайды. Қызмет ... ... ... ... ... ... ... жылдың алынған қүрылымына сәйкес аймақтарды үш ... ... ... ... ... ... бір ... (30,8%) ЖАӨ-нің 10%-ынан
астамын өндіруші аймақтарды біріктіретін бірінші ... ... - бұл ... (18,2%) және ... (12,6%) ... ... топқа алты аймақ кіреді,
олардың ЖАӨ-дегі үлесі 5%-дан ... ... ... ... ... ... ... аймақтық өнімнің тұтас көлеміндегі үлесі 5%-дан аспайды.
Енді аймақтық саясаттың жүзеге асу ... ... үшін ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық даму
барысын саралаймыз. Облыс республикамыздың оңтүстік-шығысында орналасқан.
Ол ҚР құрамына 1932 жылы ... 2001 ... 1 ... оның ... мың ... (Алматыны есептемегенде), ал халқы 1561,8 мың адамды
құрайды. Облыс бойынша ... ... ... ... –7,0 мың ... ... орталығы Талдықорған қаласында ... ... ... арақашықтық 1480 км. Облыста 16 ауылдық аудан, 10
кішігірім қала, 15 поселка, ... және ... ... бар. ... қорлар – 56,0 млрд. теңгені құрайды.
Ауыл шаруашылығында 24 ... ... 24680 ... ... және басқа да кәсіпорындар бар. Облыста 7,9 млн. га ауыл
шаруашылық жерлер, ... ... 1,0 ... ... жер. …… -510,9 мың
бас, қой мен ешкі ... мың, ... – 122,9 мың, ... – 162 мың. ... ... 3841 млн, ... ... өндірілді.
| Әлеуметтік-экономикалық дамудың қорытындылары экономика ... ... ... ... ... алға жылжытудың оң |
|нәтижелерін көрсетті. ... ... өнім 2005 жылы 290,5 ... ... өсу ... 2000 ... ... – 263,4%-ды, тұрғындардың жан басына шаққанда – 181,9 мың ... ... |
| |
| |
| ... 3 - Жалпы өңірлік өнім динамикасы және оның республикалық ... ... |
| ... ... ... құруға және тұрғындар өмірінің сапасын |
|арттыруға бағытталған 22 өңірлік бағдарлама жүзеге асырылуда. ... ... ... ... қолдау көрсетудің арқасында |
|ауылшаруашылығы өнімдері ... ... және ... ... ... ... жөніндегі жұмыстың тиімділігін арттыруға жағдай |
|жасалды. ... ... ... облысы республика экономикасына өзінің едәуір үлесін |
|қосып, өнеркәсіптегі сияқты, аграрлық секторда да орын ... ... ... ... ... арттыра беру жөнінде барлық шаралар қолданылып |
|жатқандығын дәлелдейді. Дегенмен, облыстың ауыл шаруашылығына ... ... ... ауыл ... ... әлі де ... ... |
|тарапынан реттеудің қажеттігін, өнеркәсіптің ауыл шаруашылығымен ... ... қоса ... отырып, олардың арасында орнықты |
|байланыс орнату қажет екендігін және экономикалық механизмнің ... ... ... ... механизмдерін икемді қолануды талап етеді. Бұл ... ... ... ... ... ... |
| |
| ... 4 - Ауыл ... ... ... динамикасы және және оның ... ... ... |
| ... ... қалыпты дамытудың 2006-2010ж.ж. арналған |
|Бағдарламасын жүзеге асырудың бірінші жылы ... ... ... ... ... өндірісінің өсімі 4,8 млрд. теңгені құрап, |
|117,3 млрд. теңгеге жетті. Егіс алаңдарының оңтайлы ... ... 885,2 мың ... ... бұл көрсеткіш ауыл шаруашылығы |
|алқабының 5,4% құрайды. Бюджеттік мүмкіндіктердің кеңеюіне қарай ауыл ... ... ... ... кеңейе түсуде. Мал шаруашылығын |
|дамытуға (1 шартты мал басына есептегенде) республикалық бюджет ... ... ... ... ... 1,4 ... ... 944 |
|теңгені, өсімдік ... ... ... ... 1 ... |
|есептегенде) - 1,6 есеге артып, 1603 теңгені құрады. Бүтіндей алғанда |
|аграрлық ... ... 5,7 ... ... ... бұл 2005 ... |
|деңгейінен 1,6 есеге артық. Ауыл шаруашылығы дақылдарының көптеген ... ... ... үлес ... ... ең жоғары болып отыр. |
|Өткен жылдың деңгейіне қарағанда дәнді дақылдар өндірісінің көлемі – |
|2,5%-ға, күріш – ... қант ...... ... - 22%-ға,|
|күнбағыс - 37%-ға, картоп – 2,0%-ға, көкөніс – 2,1%-ға артты. ... мен ... ... ... бас саны 3-тен 29 ... мал ... ... түрлері бойынша өндіріс 3-тен 12 пайызға дейін өсті. Облыс |
|бойынша сүт сауу өнімділігі 3,5%-ға, жұмыртқа ...... ... ... жүн – ... ... ... құс шаруашылығын ынталандыру мақсатында құрама жем құнын ... ... жаңа ... ... ... ... Бұл құс|
|еті өндірісін 14 пайызға көбейтуге мүмкіндік берді. |
| |
| ... 5 - ... ... ауыл ... ... қамтамасыз ету |
| ... 2007 жылы ... ... 2,2 ... ... ... ... мен субсидиялар бөлінді. ... ... ... ... беру ... ... нәтижелер берді,|
|1879 отбасы 243,0 млн теңгенің шағын несиелерін ... бұл ... ... ... ... көп. 2007 жылы ауыл шаруашылығында жеміс-көкөкністің және сүт |
|өнімдерінің тереңдете өңделуін қамтамасыз ету, оларды өңдеудің үлес ... ... ... бағыттар болып табылады. ... ... ауыл ... ... ... ... |
|және оларды өсірудің озық технологиясын енгізу есебінен ... ... ... ... Ол үшін ... ... ... элиталық |
|тұқымның, минералдық тыңайтқыштардың құны 40 пайызға арзандатылып, лизинг|
|арқылы ауыл шаруашылығы ... ... Мал ... ... ... бірінші кезекке қойылады. Орта және ірі тауар ... мен ... ... ... сүт ... ... ... немесе кооперативтер құру жұмысы жалғастырылатын болады. |
|Бұрынғыдай селекциялық асыл ... ... одан ары ... ... ... қорын сапалық жақсартуға айрықша көңіл бөлінетін |
|болады. Ауыл шаруашылығы өнімдерін дайындау, өңдеу, сату және ... ... ... көңіл бөлініп, ол үшін дайындау – сату ... ... ... ... ... әдіспен |
|несие беру жолымен ауыл шаруашылығы құрылымдары бірлестіктерін ... ... ... бағдарлама ескерілген. Қазіргі кезде Ауыл|
|шаруашылығы министрлігінің келісімін алған 12 дайындау кооперативтері |
|жұмыс істеуде, олар ауыл шаруашылығы ... 621,7 млн ... ... ... құқысы бар. Облыс орталығында, Алматы және Қапшағай |
|қалаларында ауыл шаруашылығы жәрмеңкелері ... оған ... ... ... ... ... ... облыс бойынша жәрмеңкелерде 206,2 |
|млн теңгенің ауыл шаруашылығы өнімі сатылды, бұл 2005 ... ... ... млн. ... артық. ... ... ауыл ... ... ... |
|коммуналдық базары ашылды, оның негізгі ... ... ... сай ... ... ... ауыл шаруашылығы өнімдерінің тұрақты |
|түрде сатылуына жағдай жасау, тауар өндірушілердің, сатушылардың және ... ... ... механизмін қалыптастыру болып табылды. |
|Бұл мақсаттарға жергілікті бюджеттен 100,6 млн теңге бөлінген болатын. ... ... ... ... ... ... ... |
|асырудың бірінші кезеңі аяқталды. ... ... ... ... ... 32,1 млрд.теңге |
|бағытталған. |
| |
| ... 6 - ... даму ... ... ауыл елді ... салыстырмалы түрде жіктеу, бірлік |
| ... ... ... ... ... объектілерімен қамту мәселесі |
|толығымен ... ... ... ... ... ... |
|етілген жабдықтау ауылдық елді ... саны 52-ге ... ... ... ... ... қамтамасыз етілу деңгейі, 2004 |
|ж. 44%-ға қарағанда 76%-ды ... ... ... бір ... ... етілмейтін ауылдардың саны екі есеге дерлік, 49-дан 22,8%-ға ... ... Жыл ... ... ... автомобиль жолдарын |
|ұстауға және жөндеуге бөлінетін қаржы 30-40%-ға көбейе түсуде және үш ... ... ... ... 3,8 ... ... |
|2007 жылдың басынан ауылдық ... ... ... ... ... жүзеге асыру басталды. Екінші кезеңде, бірінші кезекте ауыл ... ... ... ... денсаулық сақтау |
|объектілерін үлгі нысандағы үй-жайларға орналастыруға, ... ... ... елді мекендерді сумен орталықтандырылған әдіспен |
|жабдықтауға көшуді аяқтауға, сапалы телекоммуникациялық байланыс қызметін|
|көрсетуге, экологиялық қауіпсіздікті және т.т. қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... ... ауылдық аумақтарды дамытуға 73 млрд.теңгеден астам ақша қаражаты|
|жоспарлануда (РБ – 10,8 млрд.теңге, ЖБ – 21,6 ... ... ...... ... ... ... облысының индустриялық-инновациялық даму стратегиясын|
|жүзеге асыру товар өнімі ... ... ... ... ... |
| ... 7 - Өнеркәсіп өндірісінің көлемі |
| ... ... ... 3,9% және 82,4% ... ... ... өңдеу|
|өнеркәсібінің кәсіпорындары өнеркәсіп өндірісінің арта түсуіне ... әсер ... ... ... ... ... ... шараптарын,|
|қант, солод, крахмал, темекі өнімдерін және электрлі аккумуляторлар ... ... ... ... ... ... ... өнімдерін, тұрмыстық химия товарларын, құрылыс материалдарын, |
|медициналық дәрі-дәрмектер өндіруде және электр энергетикасы ... ... ... ... 35 ... жобасы жүзеге асырылуда. ... ... 2006 жылы 22,1 ... ... ... ... ... ... 23,6% ... ... ... 16,9 млрд.теңге салынған. Бұл 2005 жылғы деңгейге |
|қарағанда 102,9%-ды құрайды. |
| ... 8 - ... ... салынған инвестициялардың динамикасы |
| ... жылы ... құны 4,3 ... 4 ірі жоба аяқталған. Олар: «Үркер|
|Косметик» ЖШС-і, «Нұрмай» ЖШС-і, «Казсиликон» ЖШС-і және «Казцинк-Гранит»|
|ЖШС-і. «Қазақстан ... ... АҚ-ы ... ... Мойнақ ГЭС-і |
|құрылысы» жобасының бірінші кезеңін қаржыландырады, ... ... ... ... ... ... фабрикасының құрылысы жүргізілуде. |
|«Берикап Казахстан» және «Гранита Плюс» ЖШС-терінің жобасы өз қаражаттары|
|есебінен жүзеге ... ... ... және минералды сусындар шығару жөніндегі «Голд Продукт» |
|АҚ-на, құрылыс және қаптау кірпіштерін шығару ... ... ... ... ... шығару жөніндегі «Новая строительная инициатива» ЖШС-не,|
|«Silc city 3 D construcshion» ЖШС-ң табиғи тастардан және ... ... ... шығару жөніндегі пенополистероль панельдері заводына |
|өндіріс қуаты енгізілген. ... 72 жаңа ... іске қосу ... 2869 жаңа ... орны ... 26 ... істеп тұрған өндіріс орны кеңейтілген, қарап тұрған 3 |
|кәсіпорынның қызметі ... ... ... |
|дамытудың ... ... ... ... ... индустриясының жалпы саны 6000-нан астам адам жұмыс |
|істейтін 161 ... ... ... Олар ... ... материалдары |
|мен конструкцияларының 41 түрін шығарады, тағы да жаңа 9 түрін шығару ... ... ... ... мен ... ... ... |
|кешендері ... ... 60 ... ИСО 9000, 14000, OHSAS 18000 ... ... ... ... сәйкестік сертификатын алды. |
|Оның 50-і өнеркәсіп орындары (олардың 19-ы ауылшаруашылығы өнімдерінің ... ... 2007 жылы ... ... ... ... ... табылатындар: Отандық және шетелдік инвестициялар легінің өңдеу ... ... ... ауыл ... ... ... құйылуын |
|қамтамасыз ету; ... ... ... мен ... және ... ... ... аймақтар қалыптастыру үшін инженерлік-дайындау алаңшаларын |
|құру. ... ... ... 2007 жылы өнеркәсіп өндірісінің өсуін 8%-ға ... ету, ... ... ... ... ... құру белгіленді. |
|Энергетика кешенінде су және жел ... ... (Іле ... ... 49 МВт, ... ... ... өзеніндегі ГЭС-тің каскады және |
|Жоңғар қақ пасындағы жел ... ... ... ... жүзеге асыру облыстың энергетикалық тәуелсіздігін қамтамасыз |
|ететін болады. ... ... сапа ... ... облыстың тағы 52 кәсіпорнында |
|соның ішінде: 2007 жылы – 12 кәсіпорнында енгізу жоспарлануда. |
| |
| |
| ... 9 - Сапа ... ... енгізу (2007 жылдың 1 қаңтарына) |
| ... жылы ... ... ... отырып негізгі капиталға тартылған |
|инвестициялар 104,9 млрд.теңгені немесе 2005 ... ... ... ... %-ды ... |
| ... 10 - ... капиталға тартылған инвестициялар динамикасы ... ... ... ... ... – 60,3 ... ... немесе 57,5 %-ы |
|кәсіпорындардың, ұйымдардың және тұрғындардың өз қаражаты есебінен ... ... ... 4,4 млрд. тенге немесе 4,2%, республикалық|
|бюджеттен – 12,9 млрд. тенге немесе 12,3% игерілді. Шетелдік ... 16,9 ... ... ... ... ... ... – |
|10,4 млрд.тенге немесе 9,9%-ды құрады. Инвестицияның салалық ... ... пен ... ... байланысты операциялар – |
|қатыстырылған инвестициялардың жалпы көлемінің 28,3%-ы, көлік пен ...... ... – 23,6%-ы тартымды күйінде қалып |
|отыр. |
| |
| ... 11- ... ... ... ... капиталға тартылған ... үлес ... |
| ... ... ... ... ... құбыры |
|Ақтоғай-Достық учаскесінің құрылысы аяқталды. Жамбыл ауданындағы «Рубироз|
|Агрикол» ЖСШ-ң ет өңдеу жөніндегі өндірісін құру ... ... ... ... ... тау ... ... мен «Казмунайгаз» СҮ-і|
|санаторийінің құрылысы аяқталуға таяу. 2006 жылдың қорытындысы бойынша |
|жобалар бойынша тиісінше 1265,4 млн. ... және 1753,4 млн. ... ... ... ... ... шекаралық аумақта халықаралық маңызы бар |
|құрылық портының ... ... ... ... ... «Қорғас» ... ... ... ... құру жұмыстары басталып, |
|576,5 млн. теңге құйылды.. ... үй ... ... ... ... 2006 жылы 376,3 мың ... ... тұрғын үй пайдалануға берілді. Бұл өткен жылдың сәйкес |
|мерзімімен салыстырғанда 146,4%. ... үй ... ... бойынша |
|облыс алда келеді, ал тұрғын үйлерді пайдалану көлемі бойынша ... ... – 5 ... Оның ... ... ... 8,4 мың ... метр болатын|
|коммуналдық тұрғын үй – 2 көп пәтерлік (Талдықорған қаласында 30 ... ... ... 8 ... және 62 бірқабатты үй, 653 адам пәтер |
|сатып алды; кредиттік тұрғын үй – көлемі 73,2 мың шаршы метрлік 807 ... жеке ... үй ...... көлемі 266,7 мың шаршы метр және |
|ұйымдар мен кәсіпорындар есебінен 28,0 мың шаршы метр. |
| |
| |
| ... 12 - ... ... пайдалануға беру |
| ... ... үй ... ... ... ... жылы ... млн. теңге бөлінді. Жалпы көлемі 56,5 мың шаршы метр болатын, 2007 ... ... ... 661 ... ... оның ... Талдықорған |
|қаласындағы 160 пәтерлік 3 үй, Қарасай ауданындағы 181 пәтерлік 4 үй, ... 180 ... 5 үй және ... ауданындағы 140 пәтерлік 3 |
|үйдің құрылысы жүргізілуде. Коммуналдық тұрғын үй құрылысы ... 11 ... ... Бұл ... республикалық бюджеттен 387,5 млн. |
|теңге бөлінген. Тұрғын үй құрылысына арналған инженерлік-коммуникациялық ... ... мен ... ... ... 10 ... 1170 млн. теңге бөлінген. Инженерлік-коммуникациялық ... ... ... ... 834,0 млн. ... ... |
|2007 жылдың 1 қаңтарына жұмыс істеп тұрған шағын кәсіпкерлік ... саны 69,8 мың ... ... 2005 ... ... |
|9,1%-ға артты. Саны 5,5%-ға артып, 176,4 мың ... ... ... ... ... ... теңгенің өнімі өндіріліп, қызметі көрсетілді (2005 жылға |
|қарағанда 138,9%), бюджетке 11,6 млрд.теңгенің (170,9%) ... және ... ... ... |
| ... 13 - ... ... ... ... даму ... |
| ... ... 1224 ... ... 2611 ... ... саласы |
|объектілері жұмыс істеуде. 2006 жылы 769 ... және ... ... |
|саласының кәсіпорындары іске қосылып, 2217 ... орны ... ... ... ... ... 2006 жылы 30,8 ... құрап, |
|7,1%.-ға артты. Шағын ... ... ... ... арта ... 2006 жылы 18,9 ... 14,8 мың жоба ... |
|Облыста, қазіргі кезде түрлі бағыттар бойынша тұрғындарға белсенді түрде ... ... 45 ... ... ... тіркелген. Қауымға кредит беру |
|жөніндегі Қазақстандық Қор жалпы сомасы 2625,6 млн.теңге болатын 16,5 мың|
|шағын кредит бөлген. Шағын кәсіпкерлік ... ... және ... ... ... Сарқан, Жаркет, Үшарал қалаларында «Шағын |
|кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ-ң өкілдігі құрылды. 2006 жылы 1031,4 млн. |
|теңгенің (2005 ... ... 129,0%) 47 ... ... ... ... 11 ... кредиттік ұйымдарға айналымдағы қаражаттарын толықтыру |
|үшін 469,6 млн. теңге бөлінді. ... ... бері ... ... ... 2,9 мыңға 2088 жер |
|телімі сатылып, көлемі 364,5 мың га болатын 3514 жер ... ... ... ... 4 объекті сенімді басқаруға, 762-і жалға, 14 – шағын |
|бизнес субъектілерінің меншігіне ... 5 ... ... ... ... ... сала бұл күндері экономиканың аса қызу және перспективалық ... бірі ... ... Туризмнің танымдық, экологиялық, |
|орнитологиялық, санаторлық-сауықтыру, ... және ... ... |
|енетін 107 туристік маршруттар әзірленді. ... ... ... ... және ... ... ... паркі, Алматы және Алакөл қорықтары орналасқан. Барлық ... қор ... ... ... ... ... |
|рекреациялық және экологиялық туризмді дамыту жұмыстары жүргізілуде. |
|Олардың аумағында ... ... ... ... ... бар, 25 ... ... әзірленген. |
| ... 14 - ... ... ... |
| ... объектілерінің саны 33-ке көбейіп, 349 объектіні құрады. Олардың|
|57-сі қонақ үйлер, 61-і қонақ қабылдау үйлері, 14-і ... мен ... 176-сы ... ... мен ... 14-і демалыс |
|үйлері, 10-ы сауықтыру лагерьлері, 10-ы аңшылар үйі. Облыс аумағында бір |
|«Тамғалы» ... ... және ... ... екі ... ... үш ... екі аквапарк бар. ... ... ... ... ... ... 248,4 мың ... |
|қызмет көрсеткен, облыс бойынша ақылы туристік-сауықтыру ... ... 1424,8 млн ... ... Бұл ... жылдың деңгейінен 10 %-ға |
|артық. Облыс Берлин ... ... ... ... ... ... ... және Лондон (Великобритания) қалаларындағы Қазақстан |
|қатысқан халықаралық ... ... ... ... ... ... облыста туризмді дамытуға бағытталған туристік шаралар, атап |
|айтқанда дүние жүзілік туризм күніне арналған облыстық туристер слеты, ... ... ... ... ... ... «Бұрхан-Бұлақ» |
|туристік фестивалі, жаяу жүріс, тау ... ... ... ... және ... ... ... өткізіліп тұрады. ... ... ... жоқ, ... ... жөніндегі Іле-Балқаш |
|регатасы халықаралық жобасы жүзеге асырылып тұрады. ... Азия ... ... ... ... ... ... бірлесе отырып туристік кадрларды кәсіби дайындау және |
|деңгейін арттыру жұмысы жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... үшін Алматы |
|облысының туризмін дамыту жөніндегі 2007-2011 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... мастер-жоспары |
|әзірленді. ... ... ... ... қарымы бар отандық өндірушілердің |
|товарын жылжыту жұмысы жүргізіліп тұрады. Облыс 94 ... ... ... ... ... және ... өзара тиімді ынтымақтастық туралы қабылданған|
|келісім-шарт шеңберінде облысқа ауыл шаруашылығы өнімдері, ет, көмір |
|жеткізіліп ... ... ... ... ... 2006 ... ... айларындағы |
|сыртқы сауда айналымы 26,1%-ға ұлғайып, 1066,6 млн. АҚШ ... ... ... ... 23,1%-ға артып, 208,1 млн. АҚШ долларын құрады. ... ... ... ...... балықтың жон еті бойынша – |
|13,4%-ға, жеміс пен көкөніс – 43,9%-ға, ұн – 36,6%-ға, солод – 71,6%-ға, ... ... ... ... – на ... ... материалдары, |
|гипс бұйымдары есебінен 2,7 есеге, ...... арта ... ... ... жоғары Алматы облысы жалпыресубликалық еңбекті бөлуде|
|елеулі ... тұр. Елде ... ... өндірістік қорлардың 10%-дан|
|астамы: өнеркәсіп - 9%, ауыл шаруашылығы ... -12 %-ы оның ... ... Жеміс және көкөніс өндірісінің үлес салмағы - 25%. Республика |
|бойынша тұтастай алғанда өндірілетін жалпы ауыл шаруашылық ... ... ... 60- ... ... 45%–көкөністі құрайды. |
|Облыс экономикасының дамуында ауыл шаруашылық ... ... рөл ... Бұл сала ... ... ... ... көлемінің 15%-нан |
|астамын береді. Дегенмен, облыстың ауыл шаруашылық өндірісінің ... ... ... шектелмейді. ... 15 - ... ... ... ... жеке түрлері |
| ... ... ... бюджетінің жоспары 109,7%-ға орындалған, болжаммен |
|алынған 83,4 млрд. теңгенің орнына 91,5 млрд. теңге ... бұл 2005 ... ... 25 ... ... ... өсу ... 137,5%-ды |
|құрады. Республикалық бюджеттің жоспары 111,9%-ға орындалды, ... ... ... ... ... 14,9 млрд.теңгеге өсе отырып 56,4 ... ... ... ... ... бойынша жоспар 106,7%-ға |
|орындалған, өткен ... ... ... ... 10,1 ... ... |
|арта отырып, 35,1 млрд. теңге түскен. |
| ... 16 - ... ... ... ... ... салық түсімдері |
| ... жыл ... ... ... ... ... жыл сайын орта |
|есеппен алғанда 30%-ды құрады. |
| |
| |
| ... 17 - 2006 жылы ... ... ... ... |
| ... жылы ... ... ... ... ... ... нақтыланған |
|жоспар бойынша 66,5 млрд. теңгенің 66,1 млрд. теңгесі игерілген. Шығыстың|
|жалпы көлемінің аса көп үлес ... ... ... - 36,1%, денсаулық |
|сақтауға - 20,4%, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығына - 10,8%. Білім ... ... ... ... 24,0 ... ... 23,9 ... |
|теңгеге немесе 99,6%-ға орындалған. Денсаулық сақтауға ... ... ... ... ... 13,6 ... теңгенің орнына 13,5 млрд. теңгені |
|құрап, 99,3%-ға орындалған. ... ... ... ... ... ... ұзындығы 9617|
|км-ді, соның ішінде республикалық маңызы бар жолдар - 2664 км-ді (27,7%) |
|және жергілікті маңызы бар жолдар - 6953 ... (72,3%) ... ... ... ... 98,5%-ы (9471 км) ... қапталған, ал 1,5%-ы (146 км) |
|қапталмаған (қара жол). ... ... 1 ... жағдайға қарағанда жалпы сомасы 6591,1 млн. ... ... ... оның ... ... ... бар жолдар – 3767,4 млн. теңгеге, соның ішінде: ... ... – 816,6 млн. ... ағымдағы жөндеу – 320,9 млн. теңгеге,|
|автомобиль жолдарын қайта жаңарту – 2252,4 млн. ... ... қыс ... ... және ... – 247,7 млн. ... ... |
|жұмыстары - 15,5 млн. теңгеге және жерді бұру – 114,3 млн. теңгеге ... ... ... бар ... – 2823,7 млн. ... ... |
|ішінде: күрделі жөндеу – 476,8 млн. теңгеге, орташа жөндеу – 203,9 млн. ... ... ... – 1744,0 млн. ... жолдарды қыста ұстау – |
|107,7 млн. ... ... ... ... үлгілі күйге келтіру |
|–291,3 млн. Теңгеге жүргізілді. ... жылы ... ... ... жоқ ... мен ... |
|көлемінің бағасын ескере отырып, 94,3 млн. тонна жүк тасымалданған, бұл ... ... ... кезеңіне қарағанда 102,2%-ды құрайды. ... ... ... – 373,3 млн. адам ... бұл ... 2005 жылдың деңгейімен салыстырғанда 9,0%-ға артқан. ... 32 ... ... ... 208 ... ... |
|бар. ... ... 1 ... ... ... ... маркадағы 1223 автобус |
|бар, оның 820 бірлігі (67,0%) тасымалдаушылардың жеке ... ... ... ... 794 ... 738-і ... 92,9%-ы ... автобус |
|қатынасымен қамтамасыз етілген. 2006 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында |
|жолаушылардың ... ... 194 ... ... ... су» ... ... ... 2006 жылы ... |
|жоспары бойынша жалпы сомасы 1241,0 млн. теңгенің жұмысы орындалды. Соның|
|ішінде республикалық бюджет ... ... 7 ... сумен жабдықтау|
|жүйелерін салу және қайта жаңарту жұмыстары жүргізіліп, 486,2 млн. теңге |
|(100,0%), жергілікті бюджет қаражаты есебінен 30 ... ... ... ... ... ... 643,6 млн. теңге (100,0%) игерілген, |
|жобалау (ЖСҚ)-72,1 млн. теңгеге (98,0%) және аудандық бюджеттен - 4 ... 39,1 млн. ... ... ... ... қаулысына сәйкес елді мекендерді көктемгі-күзгі |
|санитарлық тазалау, абаттандыру және ... ... ... ... ... ... кезеңінде 3871 жасырын қоқыс үйінділері жойылып, 321,1 тыс. |
|тоннадан астам қатты қалдық ... 8769 км. арық ... ... |
|84345 погон метр қоршау мен қаша алмастырылды, аула аумақтары, көшелер |
|мен алаңдар тазартылды; 2099 ... ... , ... объектілерінің және 73125 жеке меншік |
|үйлердің қасбеттері жөндеуден өткізілді, 758,8 мың ... ... ... ... ... ... санитарлық кесу және әктеу жүргізілген. |
|«Жасыл Ел» өңірлік бағдарламасын жүзеге асыру шеңберінде 2006 жылы ... 2 ... мен 10 ... ... ... ... |
|жауынгерлердің жалпы саны 750 ... ... ... ... ... облыстық бюджеттен 2006 жылы 12190 мың теңге |
|бөлінген болатын. «Жасыл Ел» жастар ... ... ... ... 2 маусымында жалпы аумағы 28,2 га жерге 10369 көшет отырғызған. |
|Сонымен қатар елді мекендердің 5-не (Талдықорган, ... ... ... және ... ... қатты-тұрмыстық қалдықтарды сақтауға |
|арналған полигон ... 113,6 млн. ... ... ... 53 ... ... дейінгі мекеме, 757 мектеп, соның ішінде жалпы |
|білім беретін және арнайы мектеп – интернаттарын қосқанда 749 ... 8 ... ... ... ... 30 ... ... 36 |
|колледж бен 4 жоғарғы оқу ... бар. ... ... ... облыстың білім бюджеті 17,6% көбейіп, 23,9 ... ... ... |
| |
| ... 18 - ... жылдары білім саласын бюджеттік жоспарлау динамикасы|
| ... ... ... ... ... ... базасын |
|жақсарту» жөніндегі ... ... және ... ... 2006 жылы ... Бағдарламасы шеңберінде 11 білім объектісінің құрылысы |
|жүргізілген, оның 7-і ... 90 ... ... ... ... ... ... 3млрд.-теңгеден астам қаржы, оның ішінде жергілікті |
|бюджеттен 1,9 ... ... |
|2 бала ... 3 ... ... ... мектеп, 7 дербес кәсіптік мектеп |
|пен колледж және 2 филиал ашылды. ... ... 5 ... ... ... ... онымен қамтылу 2 |
|есеге дерлік артты, 1 компьютерге шаққанда бұрынғы 51,6 баладан 29,6 ... ... және ... ... көрсеткішке (26) жақындай түсті. |
|Республикада мектептерді Интернет жүйесіне қосу деңгейі (92,2%) ең ... бірі ... ... ... 49 ... 45 ... ... мектеп жиһазы, |
|облыстың кәсіптік мектептеріне оқу құралдары, мектеп ... ... ... ... ... ... 2006 жылы 23,8 мың ауыл мұғалімдеріне |
|бірінші рет отын ... ... 190, 6 ... ... |
| |
| |
| ... 19 - 2006 ... ... жүйесін қаржыландыру барысы |
| ... ... ... жасына дейінгі мекемелермен қамтылуы |
|жақсарып, 6,2%-дан ... ... ... ... ... пен ... |
|оқушыларының контингенті 5,1 мың адамға немесе 15,9%-ға артты, ... ... ... 96,8%-ға дейін жақсарды, лингафондық |
|кабинеттермен жабдықталған мектептердің саны 98 бірлікке жетті. ... жылы 2 бала ... 9 ... ... 85 ... объектісі күрделі |
|жөндеуден өткізілетін болады. Осы мақсаттарға 2,7 млрд. теңге, оның 2 |
|млрд.теңгесі ... ... ... бөлінді. ... ... ... және 11 бала ... ашу жоспарлануда. Мектептерді |
|лингафондық және басқа пәндік кабинеттермен жабдықтау ... ... ... ... ... жүйесіне қосылып, компьютермен |
|жабдықталу -1 компьютерге 25 оқушыдан келетін болады. ... ... ... ... ... ... ... |
|Облыста 893 емдеу мекемесі қызмет көрсетеді, оның 836 – ы ... ... 57 – сі ... ... ішінде 76 аурухана 7070 төсектік, 204 |
|ауылдық емхана және поликлиника, 504 фельдшерлік – акушерлік және ... ... онда 2920 ... 7500 ... ... ... 2005 ... салыстырғанда облыстағы денсаулық сақтау бюджеті 25,1% -ға ... 13,5 ... ... ... сақтауды реформалау мен дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... жылдарға арналған |
|Бағдарламаларын жүзеге асыру шеңберінде 2006 жылы облыста 3 ... ... 4 ... ... ... ... ауруханасының жанынан 30 |
|төсектік балалардың хирургия бөлімі, облыстық аурухананың жанынан 30 |
|төсектік урология және гемодиализ ... ... ... ... ... ... ... ... ... мен ... зертхана, қалалық емхананың жанынан тәуілік бойы жұмыс |
|істейтін травматология пункті ... |
| ... 20 - ... жылдары денсаулық жүйесінің бюджеттік қаржыландыру |
|серпіні |
| ... 1895 штат ... ... ... 951-і облыстық бюджет қаражаты |
|есебінен, сондай-ақ 230 төсек бөлінді. ... ... теле және ... ... жұмыс істейді. ... ... ... ... ... ... Еңбекшіқазақ және |
|Панфилов аудандарындағы 2 әйелдерді ... үйін ... ... ... ... 119, 8 млн. ... ... автокөліктің 77 бірлігі, |
|1289,7 млн.теңгенің медициналық құралдары мен медициналық жабдықтау ... ... ... 128,9 мың бала 174,9 ... 29,6 мың ... ... 86,1 млн. ... тегін дәрі-дәрмекпен қамтамасыз |
|етілді. ... ... ... 482,9 мың бала және 439,4 мың әйел ... ... 99% ... ... орындалды. Тәжірибелі дәрігерлердің біліктілігін арттыруға және|
|қайта даярлықтан өткізуге республикалық бюджеттен 13,7 млн.теңге бөлінді.|
| ... ... ОАА (ЦРБ) және ... ... амбулаториялар 100%-ға, |
|ауылдық ауруханалар 99%-ға және облыстық мекемелер 85%-ға ... ... ... ... Медициналық – санитарлық көмек көрсету |
|мекемелерінің медициналық құралдармен және медициналық тұрғыдағы ... ... ... ... бойынша орташа есеппен алғанда 2 |
|есеге жақсарып, 2005 жылғы 25,4%-дан 54%-ға дейін жетті. |
| |
| |
| ... 21 - 2006 ... ... ... ... ... |
| ... жылдың өзінде ғана облыс тұрғындарының дәрігерлермен қамтамасыз |
|етілуі 0,8%-ға, медбикелермен -1,9%, төсекпен-1,7 %-ға жақсара түсті. ... ... ... ... 2%-ға, ... шетінеуі 8,7 %-ға, |
|немесе 11,5-тен 10,5-ке дейін (республикадағы ең жақсы ... ... ... ... (4 орын) ... жылы ... 407 ... бірлігін 160 төсек енгізу және 2 |
|перзетхана іске қосылады. Облыстық бюджеттің қаржысы есебінен 2007 жылы ... ... ... 1,3 млрд ... 4 ... ... 109-ы күрделі |
|жөндеуден өткізілетін болады. ... ... ... ... ... жөніндегі 2005-2007 жылдарға |
|арналған бағдарламаға сәйкес 2006 жылы 16566 жаңа жұмыс орны құрылды 16,9|
|мың адам жұмыспен ... 10,2 мың адам ... ... ... алды ... 3,4 мың ... жүрген адам кәсіптік қайта даярлықтан өтті. |
|132,1 мың адам ... 1,2 ... ... ... көмегін алды. |
|Мүгедектерді оңалту және қолдау жөніндегі 2006-2008 жылдарға арналған ... ... ... ... ... бірінші рет мүгедек |
|баларға арналған оңалту орталықтары ашылды. Өткен жылы ... 182,4 ... ... ... жергілікті бюджет қаржысы есебінен 66,3 млн |
|теңгенің көмегін алды. тағысын тағылармен. ... ... ... ... ... жолдамалармен |
|және тағысын тағылармен тегін ... ... ... шаралардың нәтижесінде жұмыссыздық деңгейі 2005 жылғы |
|7,3%-дан 7,1%-ға дейін, кедейлер үлесі 1,2-ден ... ... ... ... жан ... ... кірісі 17,6%-ға артып, ең төмен |
|күнкөріс деңгейі мөлшерінен 4982 теңгеге арта отырып, 12892 ... ... ... ең көп ... - 44311 ... Іле ... ... есеппен алғандағы номиналдық айлық еңбекақы 23,1%-ға өсіп, ... ... 29903 ... ... |
| |
| ... 22 - ... ... ... 2001-2006 жылдардағы орташа айлық |
|еңбекақы,орташа номиналдық ақшалай кіріс және ең ... ... ... ... |
| ... жылы 14,1 ... жуық жаңа ... орны құрылып, 13,5 мың адам жұмыспен|
|қамтылатын, 9,2 мыңы қоғамдық жұмысқа жолдама алатын және 2,9 мың ... ... ... ... ... ... 114 ... жуық аз |
|қамтылған тұрғындар 1,3 млрд. теңгеге жуық ... ... ... ... Мүгедектерді оңалту және қолдау бағдарламасын жүзеге асыру |
|жалғасын табуда. ... 431 ... ... және 740 ... ... бар. ... жылы 61 ... мәдениет үйлері мен 63 кітапханалар коммуналдық |
|меншікке қабылданып, ... ... 22 ... ... күрделі |
|жөндеуден өткізуге 355,3 млн. теңге, материалдық-техникалық базаны ... 31,4 млн. ... ... ... ... 4 ... бұрын |
|болмаған жасөспірімдердің спорт мектебі, сондай-ақ, Талдықорған қаласында|
|футбол ... ... БЖСМ ... Талдықорған қаласында |
|147,6 млн.теңгеге УЕФА стандарттарына сәйкес «Жетісу» орталық стадионын |
|қайта жаңарту аяқталуға таяу, 5 млн ... ... ... ... ... ... ... 6 объектіге күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізуге 46,7 |
|млн.теңге, материалдық-техникалық базаны нығайтуға 24,4 ... ... ... ... ... ... ... есебінен |
|«Аулалар» бағдарламасын жүзеге асыру басталды. Облыста 2007 жылы ... ... ... ... ... ... ... өңірлік |
|бағдарламаларды жүзеге асыру басталатын болады. Шамалған ауылында ... үйі ... 7 ... ... жөндеуден өткізілді, ашық |
|клубтар мен ... ... ... штат ... ... 3 ... объектісін, соның ішінде Талдықорған қаласында Мәдениет сарайын |
|салу жоспарлануда. ... ... ... үй ... ... ... ... болады. ... ... ... ... ... ... ... отырғанындай, облыста аймақтық саясаттың жүзеге асу барысын |
|қанағаттаналық деп бағалауға болады. Бірақ әлі де болса атқарылар ... ... ... ... ең ... ... ... қабілетті елу алдыңғы қатарлы |
|дамыған мемлекеттердің қатарына кіру ... ... ... ... қабілеттілігін арттыру мәселесі болып табылады. Осы тұрғыдан |
|алғанда аймақтағы индустриялық-инновациялық стратегияның даму барысын ... ... Осы ... дипломдық жұмыстың келесі бөлімі арналады. |
| ... ... ... аймақтарда жүзеге асу барысы |
| ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік стратегиясының мақсаты - шикізат бағытынан|
|біртіндеп арылуға ықпал ететін ... ... ... ... тұрақты дамуына қол жеткізу, ұзақ мерзімді жоспарда ... ... өту үшін ... ... болып табылады.|
|Мұндай стратегияның қабылдануына әлемдегі экономикалық даму қарқыны негіз|
|болып отыр. Халықаралық валюта қоры, Дүниежүзілік банк, ... ... ... ... осыған дейін де әлемдік экономикада |
|билік жүргізіп келуі дамушы елдерге инновациялық игіліктерді игеруге ... ... ... ... ... ... ... елдер шикізат |
|жеткізуші қызметін атқарып, ал аталмыш институттардың ... ... ... ... іргелі мемлекеттердің оны өңдеп, оларға қайта сату |
|үрдісі болашақта шикізатқа бағытталған мемлекеттердің әлемдік ... ... ... ... ... қалу қаупін тудыруда. Әлемдік |
|тәжірибе көрсеткендей, шикізат қорына бай кейбір елдер осы сектор арқылы |
|едәуір табысқа ие болады да, ... жаңа ... ... ... Дегенмен, шикізат қоры бір кездері сарқылатындықтан да ... даму ... ... шикізатты ел елеулі проблемаларға тап |
|келеді. Бастапқыда ... ... ... Латын Америкасындағы |
|Мексика және Бразилия елдері, Шығыс Азиядағы Оңтүстік Корея, Сингапур |
|мемлекеттері инновациялық саясатты қолдану, яғни ... ... өту ... өркендеуге қол жеткізуге болатынын дәлелдеп берді.|
| ... ... жаңа ... ... жағдайды қалыптастыратын |
|әлемдік экономикадағы ... ... ... ... ... |
|болады: ... ... ... ... ... |
|экономикаға өту; ... ... ... ... ... ... жәке ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|индустриялык даму сатысынан аса жоғары сервистік-тсхнологиялық ... ... Бұл ... ... ішкі өнімнің (ЖІӨ) үлкен бөлігі |
|қызмет көрсету секторында ... ... ... ... ... ғылыми және инновациялық негізі бар. ... ... ... ... ... және ... ... |
|шоғырланған, ал индустриялық өндіріс, әсіресе, еңбекті көп кажет ететін |
|өндірістер біртіндеп әлемнің экономикалық даму ... ... ... ... ... ... ... ... даму ... ... ... ғаламдануы аясындағы Қазақстан экономикасының дамуында орын |
|алған бірқатар проблемалар көрсетілген, олардың негізгілері ретінде ... атап ... ... ... ... бір ... ... әлемдік экономикаға ықпалдасуының әлсіздігі; ел ішіндегі |
|салааралық және аймақаралық экономикалық ықпалдасудың босаңдығы; ішкі ... ... мен ... ... тұтыну сұранысының мардымсыздығы; |
|өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымнын дамымауы; кәсіпорындардың ... ... және ... ... артта қалушылығы; ғылым мен|
|өндірістің |арасында ықпалды байланыстың болмауы; ғылыми-зерттеу және |
|тәжірибелік-конструкторлык жұмыстарға (ҒЗТКЖ) каржының аз бөлінуі және ... ... ... ... ... үрдістерін талдау және |
|Казақстан экономикасының ... ... ... проблемалары да |
|карастырылған. ... ... ... ... ... экономикада әлемдік тауар |
|нарықтарына мұнай, газ, қара, түсті, ... ... және ... металдар|
|мен уран өнімдерін шығаратын ел ретінде таныла бастады. Ауыл шаруашылық ... ... ... ... келешегі бар. ... ... ... шетелдік инвестицияларды тарту және қаржы|
|саласында құрылымдық — институционалдық ... ... ... жөнінде|
|мемлекеттік саясаттың жүргізілуіне орай Қазақстан экономикасының дамуында|
|ілгерілеу байкалуда және ұзақ мерзімді ... ... ... даму сатысына өтуге мүмкіндік беретін қаржы |
|ресурстары жинақталуда. Дүниежүзілік Банк ... ... ... ... ең ... 20 елдің қатарына қосты. Соңғы он шақты ... ... ... ... ... 21 ... ... АҚШ |
|доллары тартылды. ...... ... ... ... каржы|
|секторы сенімділігінін артуын және елдің экспорттық әлеуетінің жедел ... ... айта ... ... ... салалары, сондай-ақ, |
|өндірістік сипаттағы қызметтер көрсететін салалар тиісінше дамымай ... да атап ... жөн. ... ... ... өнеркәсібі |
|ғана сыртқы нарықта бәсекеге түсе алады. Тамақ өнеркәсібінің кейбір |
|өнімдері осыған ұқсас ... ... ішкі ... ғана ... ... ал ... ... калған өнімдері бүгінгі танда тікелей және |
|жанама субсидиялардын есебінен ғана ұсталып отыр. Бұл ... ... ... ... ... ... және экономикалық |
|түрғыдан негізделмеген тарифтің белгіленуінен, кедендік қорғау баждарын |
|белгілеуден ... ... 2003 ... ... ... кейбір (машина |
|жасау, тоқыма, тігін, былғары аяк-киім, резина және пластмасса ... ... ... ... ... алдында жол берілген бұрынғы |
|берешектерін төлеу өсімі ... ... ... ... ... ... аяқ киім ... салаларының өздері өндірген өнімдерін |
|өткізуге 2002 жылға дейін косылған ... ... ... ... ... |
|салынды. Бағдарламада қысқаша келтірілген өндеуші өнеркәсіптің казіргі |
|сипаты ... ... ... ... ... проблемалармен қатар ел өнеркәсібінің казіргі|
|кейбір көрсеткіштерінің келеңсіз көріністерінен де ... ... ... ... ЖІӨ-нің 1 долларына электр энергиясының жұмсалу деңгейі |
|бойынша, сондай-ақ. экономика салаларындағы еңбек өнімділігі ... ... ... ... ... ... 7-10 еседен астам артта калып|
|отыр. Қазақстан кәсіпорындарының негізгі корлары құлдырау алдында. 2001 ... ... ... ... тозу ... орта есеппен 29 пайыз |
|қүрады. Бірқатар салаларда негізгі кұралдардың нақты тозуы 50 пайыздан ... ... ... ... ... ... аса тозғандары — |
|машиналар мен жабдықтар. Олардың тозу дәрежесі 2000 жылы 42,1 ... ... ... ... – 41, ... 36,5 пайызға тозған. Мұнай |
|өндіру және металдарды өндірумен байланысты емес салаларда жабдықтың тозу|
|дәрежесі соңғы үш ... 45 ... 62 ... дейін жеткен. Өңдеуші |
|өнеркәсіп кәсіпорындарында толықтай тозған машиналардың, жабдықтардың |
|және көлік ... үлес ... 12 ... жетті. Мұның барлығы да |
|сайып келгенде, ел экономикасының бәсекеге түсу қабілетінің төмендеуіне ... ... ... ... ... басымдылықтары жан-жақты|
|карастырылған. Әлеуетті бәсекеге кабілетті, соның ішінде экономиканың |
|шикізаттық емес ... ... ... ... экспортқа |
|бағдарланған өндірістерді құру және ... ... ... ... болып табылады. ... ... ... ... ... бірі |
|- бұл бір ... орналасқан және түпкі өнім өндіру шеңберінде өзара ... ... ие ... ... ... мен |
|кооперациялануы. Бұл осы салаға материалдық, қаржылық және санаткерлік ... ... ... факторлары болып табылады. Экономиканы |
|дамытудың мұндай инновациялық тәсілі кластер қағидасын пайдалану ... ... ... және оның ... ... ... |
|кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін жоғарылату болып табылады. ... ... ... ... ... ... металлургияда, химия |
|мен экономиканың басқа да салаларында кластер нышаны ... ... ... ең ...... отын-энергетика кешенінде жүзеге |
|асырылып отыр. Дегенмен, қазіргі кезде көптеген отандық кәсіпорындардың |
|бәсекелестік қабілеттілігі төмен болып, әлемдік нарықтағы бәсекелестікті ... ... ... ұлттық компаниялармен кластерлік (мысалы, |
|оларды қосалқы бөлшектермен қамтамасыз ету, техникалық қызмет ... ... т.б.) ... ... ... алуға мүмкіндіктері шектеулі. |
|Мұнай экспорттаушы елдердің барлығын ... өз ... ... проблемасы аландатады. Ол елдер соңғы онжылдықта мұнай ... ... ... қайта бөлу есебінен экономиканың ... ... ... ... ... іске ... Осымен |
|бір мезгілде дамыған елдер экономикасынан кіріс алу мақсатында басқа |
|елдерге капитал экспорттау жұмысы ... ... ... |
|өнеркәсібіне жылдан жылға көбейіп келе жатқан ... ... ... құрылымын әртараптандыруға колайлы жағдай туғызуда. Осыған |
|байланысты Каспий ... ... ... ... ... ... ... күші бола алады. Онда көмірсутектерінің жалпы коры 8,0|
|млрд. тоннаны құрайтынын ескерсек, Қазақстанда отын-энергетика кешенінің |
|дамуы ... ... ... сектордың дамуымен айқындалатын болады. |
|Аддағы он бес жылда Қазақстан мүнайын өндіруді дамытуға инвесторлар 80 ... АҚШ ... ... ... ... ниет ... Айта кету ... |
|мүнай мен газды өңдеуді терендете түсу іс жүзінде экономиканың барлық |
|салалары мен түрмыста ... ... ... шамамен 200 |
|түрін шығаруға мүмкіндік жасайды. Сонымен бірге металлургиялық калдықтар ... кен ... ... ... жаңа ... ... орта |
|мерзімді болашақта косылған құны жоғары өнім ... ... ... ... стратегияға сәйкес өңдеуші саланы дамытудың |
|алғашқы шаралары жүзеге асырыла бастады. Атап айтқанда, ... ... және ... ... құру жобаларын дамыту, оларды |
|қаржыландыру, сырттан инвестиция тартуға негізделген Инвестициялық, ... ... Даму ... ... ... мен ... ... корпорациясы сияқты даму институттары құрылды. Даму банкі |
|құрылғалы бері жалпы құны 400 млн. АҚШ ... ... 35 ... |
|жобалар мен экспорттық операцияларды жүзеге асыруға қатысты. Ендігі |
|кезекте жаңа өнім түрі мен ... ... ... ... ... |
|қаржыландырыла бастамақ. Осы орайда отандық инновациялық жобалардың нарық|
|«кеңістігіндегі» бәсекелестікке төтеп беруі үшін қатаң ... ... ... ... ... даму институттары арқылы ғана инвестициялау |
|қарастырылды. Қазақстандық мамандар мұндай шешімге 1979 жылы ... ... елде жаңа ... ... мақсатында толық талданбаған |
|«ірі индустриялық жобаларды» қаржыландыруда еш нәтиже шығара алмау |
|тәжірибесі негізінде ... ... іске ... ... инвестициялық сипаттағы тікелей |
|шығындардың болжанатын ... ... 1,2 ... АҚШ ... ... ... құны 2002 ... бағасы бойынша жылына 260 млн. АҚШ долларын|
|кұрайды. Стратегияны іске асырудан күтілетін нәтижелер де анықталған. ... ... ... өсу ... жылына кемінде 8,8-9,2 пайыз |
|көлемінде болады, 2000 жылмен салыстырғанда 2015 жылы ЖІӨ ... ... ... есе ... сонымен катар, өндеуші өнеркәсіптің орташа жылдық өсу ... 8-8,4 ... ... 2000 ... ... 2015 жылы ... ... кемінде 3 есе өседі және ЖІӨ-нің энергияны кажет етуі екі ... ... деп ... ... ... ... ЖІӨ құрамындағы |
|тауар өндірісінің үлес салмағын 2015 жылы 46,5 пайыздан 50-52 пайызға ... ... ЖІӨ ... ... және ... ... үлес салмағын 2000 жылғы 0,9 пайыздан 2015 жылы 1,5-1,7 пайызға|
|дейін көтеруге жағдай жасайды. ... ... ... ... бірі —аймақтық және |
|халыкаралык. аукымдағы еліміздің бәсекелестік артықшылығын аныктау болып |
|табылады. Үкімет трансұлттық ... ... және ірі ... компаниялармен бірлескен инвестициялык, жобаларды жүзеге |
|асыру жөніндегі ынтымақтастықтың белсенділігін арттыруда. Ақпараттық ... ... ... ... ... ... |
|«Хьюлетт-Паккард», «Сименс», «Циско» және басқалармен ынтымактастық |
|жөніндегі меморандумға қол қойылды. Бүдан ... ... ... мен ... ірі жобаларды жүзеге асыру жөнінде шаралар кабылдануда. |
|Мәселен, «Қазакстан — КАМАЗ» автомобиль консорциумы құрылды, оның ... ... — өз ... автомобиль және трактор жасауды дамыту. ... ... ашық ... ... ... отандық |
|комбайн және мотор жасау жолға койылуда. Кластер қүрудың алғашкы ... ... ... «Кастинг» жауапкершілігі шектелген ... бола ... ол ... ... ... жөне өңдеумен катар|
|осы жылы сұрыпты жаймалар өнімін шығаруға кіріседі. «Қазақстан ... пен ... ... ... ... кәсіпорнын |
|кұру аяқталып келеді. Тұтастай алғанда, Республика бойынша 2004 жылы ... ... ... ... 250 индустриялық-инновациялық |
|жобалар жүзеге асырылмақ. Бірінші жарты жылдықта 121 жаңа ... ... ... ... 34-і ... 30-ы ... ... 22-сі|
|жеңіл өнеркәсіпті, 11-і химия және мүнай-химия, 10-ы машина ... ... ... Даму банкі 562,6 млн.долларға 22 инвестиииялық жобаны |
|каржыландырды. Үстіміздегі жылы Даму ... ... 10 ... ... ... солардың ішінде Астанадағы шыны-пластикалық ... ... және ... ... ... жіп өндіру сияқты ... бар. ... жоба ... бірі ... соң ... ... ... |
|технологиялық тізбекті кезең-кезеңімен каржыландыру арқылы тоқыма ... ... ... кластерлік тәсілі колданылып отыр. Сөйтіп, |
|Онтүстік Қазақстан облысында мақта талшығынан жіп өндіру жобасымен катар |
|Семейде жүн ... мен ... ... ... Өскеменде |
|химиялық талшықты колданып мата өндіру жобасы қаралып жатыр. Жобаларды ... ... ... ... ... және ... ... |
|жіп, мата және дайын өнімдер шығаруды дамытуға септігін тигізбек. |
|Ұлттық ... ... ... жүйе ... салаларды, яғни |
|мемлекеттің бүкіл экономикасына мультипликаторлық әсерін тигізетін ... ... ... ... Сол ... ... ұлттық технопарктің|
|дамуына елеулі каржылық инвестиция жұмсайды, сондай-ақ, технопаркке ... және ... ... бар ... ... ... ... береді. Таяу жылдары ұлттык көлемдегі үш технопарк құру ... ... ... ... ... биотехнологиялық парк,|
|мүнай-химиялық парк. Ұлттық деңгейдегі технопарктерге карағанда ... ... ... ... республиканың жеке аймақтарының |
|экономикасын инновациялық тұрғыдан дамытуды ынталандыру болып ... ... ... ... ... оқу ... мен ғылыми-зерттеу |
|институттарының қатысуы, сондай-ақ, технопарктер қызметіне аймақтың шағын|
|және орта бизнесін ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезде үш аймақта: Қарағанды, Орал және Алматыда |
|технопарктерді ... ... ... ... ... ... ... Алматы қаласының маңындағы Алатау кентінде ақпараттық |
|технологиялар саласында экспортқа бейімделген және ... ... ... ... ... ... ЕЭА-ның іске қосылуын атап |
|өту керек. Болашақта Степногор қаласында бұрынғы «Прогресс» өндірістік ... ... ... ... ... ... құрылып, |
|биотехнологиялық орталық жұмыс істемек, сондай-ақ, Курчатов ... ... ... орталығы ашылмақ. ... ... ... ... ... ... ... және |
|өнеркәсіптің басқа да бірқатар өңдеуші ... ... ... үш ... ... ... ... 130 млн. АҚШ доллары, ал мұнай саласына 1773-тен 2300 |
|млн АҚШ доллары салынды. Ауыл ... ... ... ... ... ет ... ... сыртқы нарықтарға экспорттау кеңінен қолға алынбақ. |
|Қазақстанда шығарылатын көмірсутегі шикізатымен табиғи газдың түгелдей ... ... ... экспортқа шығарылуы өнеркәсіптің мұнай-химия|
|саласын даму жағынан артта қалдырып келеді. Болашақта осы шикізат ... ... ... ... ... оның ... сырттан |
|инвестиция тарту үшін қолайлы жағдай туғызылмақ. Осыған байланысты 2004 |
|жылдың 1 ... ... ... ... іске ... жаңа ... нысандар 5 жылға дейін корпоративтік табыс салығынан ... ... ... Республикасының Индустриялык-инновациялык дамуының |
|2003-2015 жылдарға арналған стратегиясына сәйкес еліміздің бірқатар ... ... ... ... мен ... жүзеге асырылғанын келтірілген|
|деректер анық аңғартады. Алдағы кезеңде негізгі күш экономиканың ... емес ... ... ... ... бәсекеге қабілетті, |
|соның ішінде экспортқа бағдарланған өндірістерді дамытуға және құруға ... |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
3. ... ... ... ... арттыру жолдары
3.1. Аймақтарды басқарудың шетелдік тәжірибесін пайдалану мәселелері
Дамыған шет мемлекеттердің аймақтық саясатты жүзеге асыру барысындағы
тәжірибелерін ескеру қажет ... ... ... ... ... ... оқып-үйренбей, оларды жан-жақтылы зерттемей
экономиканы мемлекеттік басқарудың жаңа сатысына өту мүмкін ... ... ... ... жаңа ... өту ... тәжірибеде бар модельдерді, тұжырымдарды ескере ... ... ... ... ... ... ... аймақ
экономикасын басқарудың өз мемлекетімізге тән үлгісін ... Осы ... ... шет ... ... ... оны ... асыру бағытындағы оңды тәжірибелерін ұсынуды жөн
санаймыз.
Мемлекеттің құрылымы аймақтық саясат ... ... ... бөлу ... ... Егер ... ... сүйенсек, онда Ирландия, Португалия, Греция сияқты
мемлекеттерде аймақтық саясат мәселелеріне қатысты орталықтандырылған әдіс
қолданылады. Бұл ... ... ... ... жауапкершілікті
аумақтық деңгейге жүктеуге әрекет жасалынғанымен, жергілікті ... ... ... салдарынан одан әрі жалғасын таппады.
Италия мен Германия мемлекеттерінің басқару құрлымы «интеграцияланған»
мемлекеттердің басқару құрлымынан ... ... ... Бұл, ... саясаттың жасақталу, жүзеге асу барысын айқындайды. ... ... ... ... ... ... жүктелген,
ал итальяндық жүйенің көпшілік элементтері орталықтандырылған сипатқа ... ... ... саласындағы федералды үкіметтің негізгі
функциясы - GA ... ... топ) ... ... ... құру. Жоспарлау жөніндегі Комитет GA құрамын анықтап, жыл
сайынғы бас ... ... және ... даму ... ... ... ... аймақтарға қажетті көмек көрсету шаралары мен шарттарынан
тұрады. Аймақтық саясатты жүзеге асыру екі жақтан (Федералды үкіметпен ... ... ... ... ... ... Жерлер
әкімшілігі аймақтық саясаттың іске асуына жауапты ... ... ... ... ... ... саясатты
үйлестіруге, заңдарды жасақтауға, проблемалы аймақтарды анықтауға т.б. ... ... ... ... Аймақтық саясатты жүргізу жауапкершілігі әр
түрлі орталық министрліктерге жүктелген. Финляндияның аймақтары жекелеген
шешімдерді (шағын жобаларды) ... ал ... ... ... Швецияда қалыптасқан жүйе бойынша аймақтық әкімшіліктер жалпыұлттық
директиваларды іске асырады. Бұл жүйеде өнеркәсіп және ... ... ... ие. ... ... ... ... аудандарға қатысты
аймақтық саясатты жасақтау, оны бақылау және ... ... ... ... ... атқаратын бөлімдер құрылған. Аймақтарды
дамыту стратегиясын ... ... ... ... ... ... ... іске асыру үшін олар ... ... ... ... ... жүргізудегі бай
тәжірибелерімен ерекшеленеді:
• Франциядағы орталықтандырылған әдіс;
• Нидерланды мен Ұлыбританияда ... ... ... ... мен ... ... ... министр CIALA-дан (қолдау көрсету жөніндегі ведомствоаралық
комитет) алынған ұсыныстарға негізделген аймақтық саясатқа жауап ... оның ... ... ... ынталандыруға қатысты шешімдер
қабылдау кіреді. DATAR - Франциядағы ... ... ... басты
ұйым. 1995 жылы қабылданған негізгі Заңға сәйкес аймақтық даму саясаты
ұлттық деңгейде анықталып, жергілікті ... ... ... министрлігі мен провинциялар әкімшілігі аймақтық
саясат мәселелерімен айналысатын негізгі ... ... ... ... ... ... көрсетуде 10 млн.флориннан асатын
инвестициялар көлеміндегі жобаларға жауап береді, ал одан ... ... ... ... ... іске асырылады.
Ұлыбританияда аймақтық саясат мәселелерімен сауда және өнеркәсіп
министрі және Шотландия мен ... ... ... ... айналысады.
Англияда аймақтық саясатты қалыптастыру ... ... және ... мен ... үкіметтік ведомстволарға жүктелген. Аталмыш
министірлік ... ... ... құзырет шегінен тыс
көптеген ... және ... өз ... ... ... ... ... ұлттық деңгейдегі директиваларды жасақтап,
олардың орындалуына бақылау жүргізеді. ... ... ... ... ... қатысты шешім қабылдау кіреді.
Австрия Конститутциясы аймақтық саясатты жүргізу өкілеттілігін
шектемейді. ... ... ... ... және жергілікті билік
арасында өкілеттілік аялары бейресми бөлінеді. Аймақтарға көмек көрсету
федералды үкіметпен және сол ... жер ... ... жүзеге асырылатын біріккен жобаларға сәйкес жүзеге асырылады.
Белгияда аймақтық саясат мәселелері аймақтық деңгейлерде ... ... ... ... ... ... ... қабылданады, ал
қалған шешімдер аймақтық экономика министрімен қабылданады.
Аймақтық саясатты ... ... әр ... үшін ... әр түрлі
көптеген құралдары бар. Тарихи даму тұрғысынан мұндай құралдардың бес үлкен
тобын көрсетуге болады:
- халық ... ... ... жаңа ... ... ... ... экономикалық даму саласында мемлекеттің қызметін кеңістіктік
бөлу;
- қаржылық ... ... ... қызметін ынталандыру;
- инфрақұрылымды қалыптастыру;
- дамуды ынталандыру жөніндегі «жұмсақ» шаралар.
Қазіргі уақытта алғашқы екі құралдың рөлі айтарлықтай төмендеп ... ... ... ... ... бұл ... ... уақыт өткен сайын азаюда.
Қазіргі уақытта Еуроодақтың (ЕО) көпшілік мемлекеттері аймақтық саясат
құралы ретінде соңғы үш топты қолданады. ... ... ... ... байланысты жәрдемақылар, субсидиялар, несиелер және ... Бұл ... ... ... ... ... үшін ... Осы аталған құралдар Еуроодақтың барлық
мемлекеттерінде кеңінен қолданылуда. ... ... ... ... ... ... қызмет, ғылыми зерттеулер
жатады.
Интеграцияланған мемлекеттерде саясат құралдарының құрамы айтарлықтай
көлемді болып келеді. Оның ... ... ... ... ... саясатты дамытуды ынталандыру үшін ... ... ... ... Бұл ... тек ... ... емес, сонымен қатар инфрақұрылымды дамытуға қолдау көрсетуді және
бизнестің ... ... ... да ... ... қор ... және
қоршаған ортамен тікелей байланыста болатын инфрақұрылымның дамуына ... ... ... ... ... ... ... «тар» және «кең»
астарлары бар. Тар мағынасында мұндай саясат бизнес пен ... ... ... ... ... кен ... халық аз қоныстанған
аймақтардағы өмір сүру деңгейін қолдау ... ... ... көлік , білім және денсаулық сақтау саласындағы әрекеттер кешенін
көздейді. Скандинавия елдерінің ... ... ... ... ... ... ... тар астарының өзінде де
мазмұны кең болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... климаттық жағдайларын ескере отырып, ЕО-тың
басқа мемлекеттерінде қолданылмайтын ұзақ мерзімді қолдаулар ... ... ... ... ... ... ету аясын
кеңейту туралы шешімдер қабылдауда. Атап айтқанда, ... ... ... ... ... онда «аумақты басқару» түсінігі аймақты
дамытудың саяси шараларының кең жүйесін құрайды. ... ... ... бірі ... сараланған салық салу, инфрақұрылымды дамыту,
аймақтарды дамытуды ынталандыру туралы шешімдер қабылдау және т.б. ... ... ... ... ... ... ... дамуын
жоспарлау жөніндегі келісімдердің мемлекеттік жүйесі бар. Нидерланды мен
Австрияда аймақтық саясаттың ... ... ... ... бұл
мемлекеттер фирмаларға қаржылық көмек көрсету шегінен шығатын ... ... ... ... аймақтық саясаттың негізі тар
мағынада капитал салуға келіп саяды, ал кең ... - ... ... құру және ... ... ... ... кешені.
Австрияда аймақтық саясатты дамытуда саяси шаралар қабылдануда, ... ... даму ... ... ... ... қолдау
көрсету, сондай-ақ көлік, білім беру және өмір сүру деңгейін жоғарылату
сияқты жергілікті факторларды ... ... ... ... ... шаралар» аясында құрылған. Оған фирмалар
қолдана алатын, бірақ ақшалай қаражат беруді немесе қандай-да бір фирмаға
көмек көрсетуді ... ... ... Техникалық және коммерциялық
қызметтер жиынтығына еркін қол жеткізуге болатын мұндай ... ... ... ... 1991 ... бері жеке аймақтарды дамытуды
ынталандыруға қатысты бағдарламаны жүргізбеген ЕО-тағы жалғыз ... ... ... ... ... жүйесі бар,
сондай-ақ қаржылық механизмдерінің жұмыс ... ... ... ... ... ... тудыруы мүмкін жекелеген аймақтардың
экономикалық дамуындағы теңсіздікке жол бермеуге ... ... ... ... ... саясаты ынталандыру
саясаты болып табылады. Қолайлы бизнес - ... ... ... ... ... ... жалпыұлттық саясаттың бір бөлігі ретінде
қарастыруға болады. Ұлыбританиядағы аймақтарды дамыту шараларын екі түрге
бөлуге болады:
- ... ... деп ... болатын аймақтық индустриялдық саясат;
- ауылдық және қалалық аудандарын дамытуға ... ... ... құрайтын «қайта өрлеу» саясаты.
Бұл екі бағыт бұрын ... ... ... ... ... орындалуда. «Қайта өрлеу» саясатының ерекше белгісі жекелеген
аймақтарды дамыту және олардың бәсекелестігін ... ... ... Соңғы
кездері «қайта өрлеу» саясатын жүргізудің тиімділігі артып келеді. Қазір
аумақтық индустриялдық ... ... ... ... ... қарағанда он есе аз, бұрын бұл бағыттарға бөлінетін қаржы көлемі
бірдей болатын.
Еуроодаққа мүше ... ... ... ... саясатын
талдай отырып, олардағы (Данияны ... ... ... ... дамуды ынталандыру екендігіне көз жеткіздік. Енді ... ... ... ... ... тоқталып өтейік.
Батыс Еуропадағы бағдарламалық әдіс және жоспарлау ... әдіс ... үш ... ... ... ЕО ішінде экономикалық және әлеуметтік интеграцияның дамуына ықпалын
тигізетін Құрылымдық қордың ... ... ... ... құрылымдарды жетілдіру үшін ... ... ... ... ... ... Бұл жүйе ... үкімет пен Жерлердің келісу нәтижесі болып
табылады.
3. Мемлекет пен ... ... ... жоспарлық келісімдер
(CPERs).
Жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... ... бар, ... ... негізгі ерекшелігі: аймақтарды дамытуға
басқарудың әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... тәжірибе республикалық та, аймақтық та
деңгейлерді қамтитын аймақтарды әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... деңгей
аймақтардың проблемаларын шешуге мүмкіндік беретін ... ... ... деңгей өзінің әлеуеті мен ... ... ... ... ... даму аясындағы жинақталған
тәжірибелері аумақтарды дамытуға қатысты мақсаттары ұқсас болғандықтан, әр
аймақтың өз ерекшеліктеріне сай ... ... ... ... жүйелерді құрудың еуропалық тәжірибесі айқындағандай, олардың
табысты болуы үшін ... ... мен ... ... ... ... ... өтуді жөн санаймыз. Ең алдымен, нашар және күшті ... ... ... ... пакт” қажет. Нашар дамыған
аймақтарды дамытуға қаражаттарды бағыттауға ... ... ... бөлу механизмдерін енгізудің шарты -жақсырақ және нашар қамтамасыз
етілген аудандар арасындағы «ынтымақтастық пакттың» болуы.
«Ынтымақтастық пактісін» жалпы ... сай ... ... ... ... болады. Мұндай жүйе екі әдіспен ... ... және ... ... әдіс елдің барлық аумағында аймақтық дамуға
ықпалын тигізгені үшін қандай ... ... ... ... нашар дамыған аумақтар үшін ынталандыру артығырақ болады.
Жанама әдіс те тиімді болып ... Оған ... ... аймақтардың «қолайсыз» аймақтардың дамуынан ... ... ... ... ... ... ... жағдай. Жоғарыда сипатталған әрбір жүйе аймақтағы
кәсіпорындар мен ұйымдардың бағдарламаларға қаржы ... және ... ... ... ... ... болуын көздейді. Бұл
әрине, саяси жағдайы тұрақты, ... ... ... ... мүмкін болады.
Саясаттың тиімділігін қамтамасыз ету үшін жауапкершіліктерді бөлу. Егер
аймақтық даму жүйесіне көптеген ... ... ... онда ... ... ету мақсатында жауапкершіліктерді нақты бөлу
қажеттілігі туындайды.
Міндеттерді бірігіп шешудің германиялық ... ... ... ... ... жүйе болып табылады: жоспарлау кезеңін нақты
құрылымы, ақша қаражаттарын аудару және ... ... ... бар ... ... жүзеге асырады; қабылданған Rahmenplan-ды жүзеге асыру
түгелімен Жерлерге жүктеледі.
Құрылымдық қорлар ... ... ... ... ... сипатталады. Бұл жүйеде қандай-да бір нақты саясатты жүзеге
асыруда қатысушылардың көп болуынан өзгерістерге жол ... бұл ... ... ... ... бақылауды қиындатады. Мұндай жағдайда
мідеттерді дұрыс бөлу мақсатында барлық қатысушылармен ... ... ... ... әрбір ұйым немесе ұйым топтарының ... тағы бір ... – бұл ... ... және ... ... ... жоғары деңгейінде шығарылған нені, қалай істеу керек
екендігі көрсетілген нұсқаулар. Құрылымдық қордың ... ... ... ... шектеу жөнінде шаралар
қабылданған.
Экономикалық ықпал ету ... ... ... ... болу үшін ... ... болуы қажет. Мысал ретінде тиімділігі
төмен компанияларға жұмыс орындарын жасанды түрде сақтау үшін жәрдемақылар
беруді ... ... Бұл ... ... ... ... ... күні Еуропаның дамығын елдері мен АҚШ-та аймақтық саясаттың
негізгі тенденциясы болып табылатындар:
1) билік пен ... ... ... ... ... ... және ... экономикалық даму стратегиясын өзінің жеке
табиғи ресурстық әлеуетін пайдалану мүмкіндігін ескере отырып,
бірігіп әзірлеу;
3) ... ... даму ... ... ... тәжірибеде аумақтарды дамытудың үш мүмкін нұсқасы
белгілі, олардың мәні:
... ... бай ... ... және ... ... ал
қалғандары бай аудандар есебінен дамиды (АҚШ тәжірибесі);
• салық салу, жұмыспен ... өмір сүру ... ... барлық аудандарда өмір сүрудің шамамен тең жағдайларын
қамтамасыз ету (Германия ... ... ... ғана қолдау қажет, ал бай аудандар өздігінен
дами алады (Скандинавия ... ... ... ... ... дамуы оның өңiрлерiн құрайтындардың
бәсекеге қабiлеттiлiгiне тiкелей байланысты екендiгiн көрсетедi.
Аймақтың бәсекеге қабiлеттiлiгi деп бүгiнгi таңда еңбек ... және ... ... ... бизнестi тиiмдi ... ... ... ... және әлемдiк нарықтарға
кiрiктiрiлу есебiнен халықтың өмiр ... ... және ... өсiп ... қол ... ... түсiндiрiледi.
Қазiргi уақытта әлемде аумақтарды экономикалық ұйымдастырудың ... ... ... - ... ... ... желiлiк.
Тiгiнен кiрiктiрiлген өңiрлер үшiн негiзгi жұмыс ... ... ... ... ... көзi және ... ... қалыптастырудың негiзгi факторы болып табылатын
корпоративтiк құрылымдарға бiрiктiрiлген бiр ... ... iрi ... ... ... етуi тән.
Қатаң орталықтану тән аумақты ұйымдастырудың тiгiнен ... ... ... ... бiрiн бiрi өзара алмастыра алатын
тауарлар мен қызмет көрсетулер өндiретiн жеке-дара кәсiпорындар ... ... ... ... ... ... қазіргі даму
жағдайында Германия мемлекетінің тәжірибесін қолдану белгілі бір нәтижеге
жеткізеді деп тұжырымдауға болады.
Сонымен шет ... ... ... ... ... барысын, оны
іске асырудағы басқару органдарының қызметін сараптау нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... оларды өз
ерекшеліктерімізге сай бейімдеуді және пайдалануды талап етеді.
Қазақстан үшiн дамудың алдыңғы кезеңдерiнде аумақтарды ұйымдастырудың
тiгiнен кiрiктiрiлген моделi ... ... ... болып табылды,
бұл өндiрiстiң технологиялық дәйектiлiгiне ... ... ... ... ... тiгiнен кiрiктiрiлген өңiрлерi әлемдiк ... ... ... жаңа технологиялар мен
инновациялардың өндiрушiлерi ... ... ... құн ... тiзбегiнiң бастапқы буынындағы өндiрiстер
орналасқан. Мұндай тiзбектiң ақырғы буындары өңiрлерден немесе елден
тысқары ... ... ... ... мен ... ... ... шоғырланады. Бұл өңiрлердi өңiрлердi құраушы тiгiнен
кiрiктiрiлген iргелi компаниялардың ... ... ... және ... тәуелдi етедi және тұтастай алғанда геоэкономикалық
иерархияда бағынысты жағдайға қояды.
Қазiргi заманғы ... ... ... және ... ... кластерлiк қағидатты қолдана отырып, бүкiл
желiнiң ресурстарын жұмылдыруға негiзделетiн аумақтық-экономикалық ұйымның
желiлiк моделi Қазақстан үшiн неғұрлым ... бола ... ... ... ... ... тұрақтылықты қамтамасыз етедi,
өйткенi оның қозғалтқыш күшi, ең ... ... емес ... ... ... ... ... кең аясын
тартуды қамтамасыз ететiн шағын және орта кәсiпорындар болады.
Өңiрлiк кластерлердi құру желiлiк модельдiң пәрмендi тетiктерiнiң ... ... ... ... өңiрлер маманданатын қызмет салаларының
айналасында ... ... және ... бар ... ... қана ... ... аудандардың, облыстардың
шекараларын да қамтиды.
Облыстардың iшiндегi елдi мекендер мен аудандардың, ... ... ... өз ... ... ғана ... сонымен бiрге
қалыптастырылатын өңiрлiк кластерлерге қатысуға да ... ... ... әлемдiк және өңiрлiк тауарлармен, ... ... ... және ... ... ... табысты қосылған
өңiрлер де (мысалы, Алматы қаласы және ... ... ... ... өзiнде-ақ ұйымдастырылуда, бұл олардың бәсекеге қабiлеттiлiгiн
айқындайды.
3.2. Аймақтардың даму тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар
Аймақ ... ... ... ... ету – ... ... дамуын мемлекеттік және нарықтық реттеу
бойынша сәйкес ... ... мен ... тұтас кешенін
қабылдауды талап ететін күрделі проблемалардың бірі ... ... ... ... - ... шешу үшін әр түрлі деңгейдегі
мемлекеттік билік органдарының да, жеке кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... да ... талап
етіледі. Осымен байланысты аймақ экономикасын ... ... ... ... және ... ... ... үш бағытта
жүргізу көзделеді:
біріншісі – макродеңгейде аймақ экономикасын басқару механизмін одан
әрі жетілдіру;
екіншісі ... ... ... ... ...... өзін-өзі басқару әдістерін жетілдіру.
Аймақ экономикасын басқару механизмін бұлай шектеу, ... ... ... ... экономикасын басқару механизмінің негізінде барлық
аумақтарға өмір сүру мен еңбек етудің тең жағдайларына жету үшін ... беру және әрі ... ... ... ... ... жатса, ал аймақтық менеджмент пен жергілікті ... ... ... тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз ету мен бүкіл
халықтың тұрмыс жағдайын көтеру үшін аймақтың ішкі әлеуетін және ... ... ... ... ... ... ... айтар болсақ, макродеңгейде аймақ ... ... ... мен дамытуға әрекет жасалынды. Оған дәлел -
1996 жылдың қыркүйек айында қабылданған ... ... ... ... және оны ... ... әрекеттер, 2000 жылы
жасақталған 2015 жылғы кезеңге дейінгі Қазақстан Республикасының ... даму және ... ... мен ... ... билік
органдары тарапынан бюджетаралық қатынастарды жетілдіруге қатысты үнемі
шаралар қабылданып жатқанын ... ... осы ... құжаттар негізінен жекелеген аймақтардың
әлеуметтік-экономикалық даму деңгейіндегі ауытқуларды ... ... ... ... ... ... оны ... ауыл
шаруашылығын көтеруге, ауылдық ... ... ... ... ... күреске және әлеуметтік инфрақұрылымның дамуына ... ... ... мен ... ... ... ... макродеңгейде аймақ дамуын басқару механизмін қалыптастырудың
негізгі тәсілдерін анықтайды. Дегенмен, осы ... ... бұл ... ... ... ... ... оның міндеттерін, әрекет ету
бағыттары мен жекелеген құралдарын ... ... ... ... мен ... арасындағы сараланудың
күшеюі олардың біразы ғана өзінше экономикалық өсу мен ... ... ... соған орай аймақты басқару механизмі мемлекеттің,
аймақтардың, әр түрлі меншік субъектілері мен ... ... ... ... барлық аймақтардың проблемаларын шешуге бағытталуы тиіс.
Сонымен, аймақ дамуын ... ... ... ... ... ... ... Республикасының экономикалық, әлеуметтік, шаруашылық-
құқықтық кеңістігінің тұтастығын сақтау;
• аймақтардың әлеуметтік-экономикалық теңсіздігін қысқарту ... ... ... ... ... ... қазіргі талаптарына сәйкестендіру;
• барлық аймақтарда табиғатты ұтымды ... мен ... ... ортасын сақтауды қамтамасыз ету;
• мемлекеттің унитарлық құрылымымен анықталған өкілеттіліктер
шегінде аймақтардың дербестігін қамтамасыз ету.
Түптеп ... ... ... ... ... барлық аймақтардың
күшін бірктіре отырып, елдің тұрақты экономикалық ... ... ... ... көтеруге бағытталғаны жөн. Демек, ... ... ... байланыссыз өмір сүрудің белгілі бір сапасына
кепілдік беретін теңдестірілген аймақтық дамуды қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... ... ... желісіндегі, қоршаған ортаның жағдайындағы және т.б. ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру үшін, ең алдымен,
республикалық, облыстық және жергілікті ... ... ... ... ету ... шешу ... ... асқан жағдайда орталық пен
аймақтар арасындағы қалыптасқан өзара қарым-қатынастардың тиімділігін
айтарлықтай арттыруға ықпалын тигізетін ... ... ... және ... шарт – ... Республикасының аймақтары
өздерінің табиғи, экономикалық, ғылыми-техникалық және ... ... әр ... ... ... ... аймақтарды басқаруға
сараланған көзқарас қажет.
Екінші шарт – қатынасқа түсуші ... ... ... ... бөлу, бұл, ең алдымен, ... пен ... ... салықтық міндеттемелер және әлеуметтік мәселелер
аясындағы құзыреттерін ... ... шарт – ... ... ... ... ... ол
аймақтық саясаттың толықтай ырықтандырылу нысанына енбеу керек.
Бұл қарастырылған ... ... ... ... ... іске асыру жолымен мүмкін болмақ. Олардың ... ... ... бір ... ... ... әрбір аймақ бойынша
сараланған салықтың негізгі түрлері бойынша ... ... ... нормативтер қағидасына көшіруге, екінші
жағынан, бюджеттік жоспарлаудың ... ... ... ... ... пен ... бюджеттік
өкілеттіліктерін шектеу саясатын жалғастыру;
2. аймақтың жалпыреспубликалық еңбек бөлінісіндегі орнын ... ... ... ... және ... өнімнің бәсекеге қабілеттілігін
арттыру мақсатында аймақ шаруашылықтарын қайта құруға ... ... ... сүйене отырып, ... ... ... әлеуметтік бағдарламалардың белгілі бір бөлігін орталық атқарушы
органдардан жергілікті басқару ... ... ... ... ... ... жылдың бюджетін жасақтауға ... ... ... ... ... ... басқару механизмінің құралы ретінде:
экономикалық, қаржылық әдістер, инфрақұрылымды ұсыну және ... ... ... ... ... ... ... (1 тарауда қарастырылған)
аймақтардың дамуын ынталандырудың «жұмсақ» ... ... ... ... дамуды басқарудың қаржылық әдістері көбірек
қолданысқа ... атап ... ... дотациялар, жаңа жұмыс орындарын
құруға субсидиялар, жеке компаниялардың дамыған ... ... ... ... ... үшін ... ... беру.
Сонымен бірге қаржылық әдістерді қолдану жеткілікті ... ... ... ... ... пиғылдың» тууына және олардың дамуын
тежеуге алып ... ... ... ... ... ... олардың өсуге деген ынтасын төмендетеді және тиімсіз ... ... өмір сүру ... ... ... ... дамуды орталықтан басқарудың басқа нысандары, атап ... ... ... ... ... ... ... қызметтің дамуына, белгілі бір аймақтың аумағында бизнесті
жүргізу ... ... ... ету; білім беру және басқа да
қызметтер көрсету ... ... ... ... көрсету сияқты нысандар
салыстырмалы түрде көп қолданысқа түсе ... ... ... ... ... ... қолдану орталық пен аймақтар арасында қаржылық-
экономикалық өзара әрекеттің оңтайлы ... ... ... ... деңгейінде аймақтық менеджмент механизмі аймақтардың ресурстық
әлеуеті мен даму мүмкіндіктерін толықтай пайдалану ... ... ... ... әр ... әр ... ... немесе мүлде болмауы мүмкін.
Осы тұрғыдан алғанда, аймақтық менеджмент механизмін жетілдіру жолдарын
ұсынуды жөн ... ... ... оның ... ... келіп
шығады, олар келесідей:
• аймақтың өндірістік қызметінің ауқымын және жалпы табысын арттыру;
• ұтымды мамандандыру және салалар мен қызмет аяларының ... ... ... ... мен ... күштерді орналастыруды жетілдіру;
• қолайлы инвестициялық климат жасау;
• кәсіпкерлік қызметті дамыту мен бәсекелестік ортаны құру ... ... ... ... ... ... бейнеленіп, олар
жалпымемлекеттік мүдделермен үйлестірілгенде, оларды іске ... ... ... мен ... ... ғана ... әрі ... аса алады.
Аймақтық менеджмент механизмін тиімді қолдану биліктің ... ... ... арасында функцияларды міндетті түрде ... ... ... ... ... ... қатарына
біздің көзқарасымыз бойынша, келесілерді жатқызуға болады:
• аймақтардың экономикалық және ... даму ... ... ... ... ... өмір ... мен сапасын қамтамасыз ету;
• мемлекет пен оның жекелеген аймақтарының мүдделерін үйлестіру арқылы
біртұтас ұлттық экономиканың қызмет етуін қамтамасыз ... ... ... ... ... меншіктің түрлі нысандарын тең негізде дамыта отырып, көпукладты
экономиканы, әлеуметтік және нарықтық ... ... ... ... бағдарламасы тиімді жүзеге асуы үшін ол әрине,
ресурстар көлемімен сәйкес ... ... ... ... сай реттеуші
шараларының баламалары болуы, көзделген іс-әрекеттің орындалуын бақылауы
тиіс. Осыған орай аймақтар дамуын басқару ... ... ... ... ... ... «жинағынан» және бақылау «жинағынан»
құралуы қажет.
Аймақтар дамуын басқарудың қалыптастырушы «жинақ» ... ... ... ... ... ... аймақтық дамуды мемлекеттік
реттеудің мүмкін болатын ... мен ... ... ... заңды арнаға түсіруі тиіс. Мұндай элементтер қатарына, ең
алдымен, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бөлуді анықтайтын Заңдар, азаматтардың
әлеуметтік құқықтары мен соған сәйкес нормативтер (мемлекеттің әлеуметтік
міндеттемелері), бюджеттік ... пен ... ... ... ... ... ... деңгейлері бойынша бөлінуі және т.б. ... ... бұл ... ... элементі болып мемлекет пен оның
жекелеген аймақтарының мүдделерін үйлестіру ... ... ... ... ресурстық «жинағы» көздеген
міндеттерді шешу үшін бөлуге болатын мемлекеттің ... ... ... ... ... ... емес ... тұлғалардың қаржысы, сыртқы қарыздар және т.б.) құрауы ... ... ... ... ... ... ... маңызды
шарты болып табылғанмен, жалғыз шарты емес.
Басқарудың жүзеге асырушы ... ... ... санқырлы және
қалыптастырушы «жинақпен» рұқсат етілген, белгілі бір ... ... ... ... ... ... әрекеттерді, механизмдерді
қамтиды.
Аймақтар дамуын басқарудың бақылаушы «жинағы» жүзеге асырылатын
шаралардың (мейлі ол ... ... ... ... ... ... бір ... байланысты шешім болсын) барысын ... ... ... ... ... қабылданған шешімдерді және ... ... аса ... болып табылады.
Мемлекеттің аймақтық саясаты аймақаралық ... ... ... тең ... ... ... аймақтағы
экономикалық өсуді ынталандыруды қамтиды. Нарықтық механизмдер аймақтық
саясат тиімділігін, ... өмір сүру ... ... ... ... бермейді. Осы кезге дейін қолданылған қаржылық
реттеу механизмдері мен әдістемелері аймақтық ... ... ... ... жоқ, ... оның ... әсер ... Ағымдағы жедел
мәселелерді шешуде трансферттер бөлуді қолдану өз кезегінде, ... ... ... ... ... мен жергілікті бюджеттердің
тапшылығын ... ... әсер ... Соның өзінде стратегиялық
мәселелерді дотация және мақсатты бағдарламаларды қаржыландыру механизмдері
арқылы шешуге талпыныс жасалынды.
Ел мен оның ... ... ... және ... ... ету үшiн экономикалық белсендiлiктi ынталандырудың ... ... iске ... ... ... ... ... мiндеттердi шешуге шоғырландыру қажет:
- өндiрiстiң аса маңызды факторы ретiнде аумақтардың ресурстық әлеуетiн
ұтымды пайдалану;
- елдiң және ... ... ... ... ... ... бизнестi тиiмдi аумақтық-экономикалық
ұйымдастыруды құру;
- экономиканың өсiп келе жатқан ... ... ... ... ... және ... капиталды сапалы дамыту
(бюджеттiк инвестициялардың негiзгi бағыты).
Осыған байланысты орталық және ... ... ... ... жеке сектормен өзара iс-қимылының мынадай ... ... ... ... ... ... ... ескере
отырып, жалпымемлекеттік мүдделерді жүзеге асырудың негізгі буыны ... ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру және оны
жүзеге асырудың механизмдерін жасақтау түптеп келгенде тұрақты экономикалық
өсудің ... бола ... деп ... ... ... ... ... көлемі 2008 жылдың қаңтар-наурызында
2007 ... ... ... ... ... ... ... өсуі Қарағанды, Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан ... ... және ... ... басқа республиканың барлық жерлерінде
байқалады.
Ағымдағы жылдың ... ... ... жылдың ақпан айымен
салыстырғанда ... ... ... ... ... және
өткен жылдың наурыз айымен салыстырғанда Ақмола, ... ... ... Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан облыстарында және Алматы,
Астана қалаларында өндіріс көлемі қысқарған.
Ақмола облысында 2008 ... ... 2007 ... сәйкес
кезеңімен салыстырғанда физикалық көлем индексі ... ... ... ... наурыз айында өткен жылдың наурыз айымен ... ... ... ... ... жүк ... ... көлемі,
шикізаттың жетіспеуі салдарынан бидай ұнын өндіру көлемі ... ... 2008 ... ... 2007 ... сәйкес
кезеңімен салыстырғанда физикалық көлем индексі 102,2%-ды ... ... ... ... ... жылмен салыстырғанда физикалық көлем индексінің
төмендеу (97,5%) ...... ... ... хром ... шикі ... ... төмендеуі. Облыста өндірілетін өнімнің 70%-ы
мұнай ... ... ... ағымдағы жылдағы физикалық көлем индексі ... ... ... ... ағымдағы жыл наурыз айын өткен жылдың
наурыз айымен ... бұл ... 96% ... ... аздығы
салдарынан рафинирленген мыс өндірісі азайды ( облыстық өндіріс көлемінің
1/3-ін алады). Сонымен қатар мыс концентраттары өндірісінің азаю ... ... мыс ... ... ал мыс ... азаю ... – техникалық
құралдардың ескіруі.
Қостанай облысында 2008 жылдың қаңтар-наурызында өткен жылдың сәйкес
кезеңімен салыстырғанда физикалық көлем индексі 100% ... ... ... 2007 жыл ... ... ... көлемі азайды (
99,5%). Жасақан келісімдерге сәйкес, облыстық өндірістің 35%-ын ... кені ... ... ... төмендеді. Сонымен қатар, темір
кені концентраттары мен агломерирленген темір кені өндірісі қысқарды.
Қызылорда облысында 2008 жылдың қаңтар-наурызында 2007 ... ... ... ... көлем индексі 99% болды. Көрсеткіштің
төмендеуі жылжымалы құрамның (подвижной состав) жоқтығынан туындаған мұнай
өндірісінің төмендеуі салдарынан ... ... ... ... ... ... көп.
Солтүстік Қазақстан облысында 2008 жылдың қаңтар-наурызында 2007 жылдың
қаңтар-наурызымен салыстырғанда 103,3%-ды ... ... ... жыл
наурызында ағымдағы жыл ақпанымен және өткен жыл наурызымен ... ... ... ... 89,5% және 95,7%). Оның ...... жылу ... тапшылығы салдарынан бидай ұнын өндірудің төмендеуі.
Оңтүстік Қазақстан облысында 2008 жылдың ... 2007 ... ... 99% ... Бұл ... ... қалғанына
байланысты мақта талшығы өндірісінің төмендеуімен байланысты. Ағымдағы жыл
наурызында ағымдағы жыл ... және ... жыл ... ... ... ... қысқартуымен байланысты өндіріс көлемі азайды (
сәйкесінше 98,7% және ... ... 2008 ... ... 2007 жылдың сәйкес
кезеңімен салыстырғанда физикалық көлем индексі 92,2%, ал ... ... ... жыл наурызымен салыстырғанда 83,2%-ды құрады. Сұраныстың
төмендеуіне байланысты бетон, құрылысқа қажет конструкциялардың ... ... ... және ... ұны ... ... ... 2008 жылдың қаңтар-наурызында 2007 жылдың сәйкес
кезеңімен салыстырғанда физикалық көлем ... 92,4%, ... ... ... жыл ... салыстырғанда 92,1%-ды құрады. ... ... ... балық, сары май, ... ... ... жүзім шарабы, болат құбырлар өндірісі;
сұранысқа сәйкес жылу ... ... ... Сату ... ... магнитофон шығару тоқтатылған.
Енді аймақтардың даму тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар жасау үшін
олардың әлеуметтік-экономикалық дамуын ... ... ... ... соған сәйкес оларды топтастыру ... ... ... саясатты жүргізуде сараланған көзқарасты, яғни әрбір
аймақтың даму әлеуетіне ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Осы мақсатта келесідей көрсеткіштерді есептеуіміз керек:
1. Республика халқының санындағы облыстар үлесі;
2. ... ... ... ... ... Жан ... шаққандағы ЖАӨ;
4. Өнеркәсіптік өндірістің жалпы көлеміндегі облыстар үлесі;
5. Ауыл шаруаш-ң жалпы ... ... ... Инвестицияларды игерудегі облыстардың үлесі;
7. Орташа ... ... ... ... ... ... ... номиналды табыстары.
Кесте 4- Жалпы аймақтық өнім (млн. теңге)
|Облыстар |ж ы л д а р: |
| |2000 |2003 |2004 |2005 |2006 |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... ... ... |10213731,2 |
|Республикасы | | | | | ... ... |73774,8 ... |148227,7 |174477,9 |254186,2 ... ... ... |201369,8 |270368,2 |377722,4 |517031,8 |
|Алматы ... ... ... ... |290486,4 |408617,2 |
|Атырау ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан |211626,1 |291556,4 |3526075,2 |418792,2 |615123,2 |
|облысы | | | | | ... ... |49351,3 |94916,9 ... ... ... |
|Батыс Қазақстан |108847,6 |200731,7 ... ... ... ... | | | | | ... ... ... ... ... |922634,5 |
|Қостанай облысы |141353,1 |201191,3 |247335,7 ... ... ... облысы|51598,8 |118576,8 |163341,0 |219932,8 |363797,3 |
|4-кестенің жалғасы |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... ... ... ... ... облысы |150940,8 |238880,3 |306192,6 |349654,3 |462208,2 ... |62514,0 ... ... ... |236876,6 |
|Қазақстан облысы| | | | | ... ... ... ... |322078,6 |423488,4 |
|Қазақстан облысы| | | | | ... ... ... ... ... |643908,6 |957070,7 |
|Алматы қаласы |351801,6 |747938,2 ... ... ... ... ... мәліметтерді қолдана отырып және жұмыстың алдыңғы
тарауында ұсынылған
(4)
Эр – халық ... ... ЖАӨ ... - ... жалпы аймақтық өнiмiнiң көлемi (теңге);
Кн - халық саны.
Формуланы пайдалана отырып, ... ... жан ... ... аймақтық өнімді есептей аламыз.
Ақмола облысы бойынша: Эр= 98,1
Ақтөбе облысы бойынша: Эр= 200,1
Алматы ... ... Эр= ... ... ... Эр= ... Қазақстан облысы бойынша: Эр= 164,8
Жамбыл облысы бойынша: Эр= 60,0
Батыс Қазақстан облысы бойынша: Эр= 258,9
Қарағанды ... ... Эр= ... ... ... Эр= ... ... бойынша: Эр= 103,4
Маңғыстау облысы бойынша: Эр= 504,3
Павлодар облысы бойынша: Эр= 203,4
Солтүстік Қазақстан облысы бойынша: Эр= ... ... ... бойынша: Эр= 71,4
Астана қаласы бойынша: Эр= 302,5
Алматы қаласы бойынша: Эр= 367,1
Соңғы ... ҚР ... ... ... ... ... отыр (мұнай өндірісі 1-ші орында). Инвестициялардың басым бөлігі
әлеуетті мұнай-газ өндіруші 5 аймаққа:Батыс ... ... ... ... облыстарына құйылды. Инвестициялық әлеуеттің небары
18%-ын шоғырландыратын бұл аймақтар соңғы жылдары республикамыздың ... ... ... тартып отыр.
Керісінше, инвестициялық әлеуеттің 57%-ын ... ... ... ... Қазақстан, Қостанай облыстарына барлық
инвестицияның үштен бірі бөлігінен аз ... Егер ... ... ... ... бұл ... ... Қазақстан шаруашылығының
территориялық құрылымында ... ... ... ... ... соғуы мүмкін.
“Ескі өнеркәсіптік” аймақтарды аз инвестициялау ... ... ... ... 5 - ... өнеркәсіптің негізгі капиталына инвестициялар (мың
теңге)
| ... |2007 ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... | |
| |ар ... | |
| | ... | |
| | | ... |шетелдік|қарыздық |
|Қазақстан |25128428 |87,2 ... |1730868 |2626181 ... | | | | | ... ... |1147400 |276,8 |1134444 |- |12956 ... ... |526991 |38,1 |174910 |53964 |298117 ... ... |2729346 |62,6 |2467043 |150935 |111368 ... облысы |2805150 |81,5 |2805150 |- |- ... ... |4705144 |159,8 |4483098 |60728 |161318 ... | | | | | ... облысы |310142 |89,9 |161932 |- |148210 ... ... |216040 |40,5 |70646 |28364 |117030 ... | | | | | ... ... |4483928 |74,3 |3135747 |1306877 |41304 ... облысы |556600 |142,7 |318928 |- |237672 ... ... |266060 |203,7 |28056 |- |238014 ... облысы |511645 |145,9 |374928 |130000 |6717 ... ... |4786717 |133,3 |3941342 |- |845375 ... |233053 |259,1 |40464 |- |192589 ... облысы | | | | | ... |747946 |56,7 |551025 |- |196921 ... ... | | | | | ... қаласы |30784 |2,6 |30784 |- |- ... ... |1071483 |48,9 |1052883 |- |18600 ... ... диаграмма түрінде салатын болсақ, оны ... 23 ... ... болады.
Сурет 23 - Өңдеуші өнеркәсіптің негізгі капиталына республикалық
инвестициядағы аймақтардың үлесі (пайызбен)
Өнеркәсіптік өндірістің жалпы көлеміндегі облыстар ... ... ... көлеміндегі облыстар үлесін 3-кестеде берілген жалпы
аймақтық өнімнің ... ... ... ... ... біз ... әлеуметтік-экономикалық даму деңгейлерін ... ... Ол ... 6 – ... ... ... кеңестiк кезеңнiң өзiнде қалыптасқан елдiң экономикалық
әлеуетiн орналастыру ... ... ... iшкi ... ... отырған ыдырауы салдарынан оны дербес экономикалық
жүйе ретiнде дамыту ... ... ... ... талаптарына
жауап бермейдi.
Қазақстанның әлемдiк шаруашылық жүйесiне белсендi кiруi Қазақстанның
әлемдiк және өңiрлiк еңбек бөлiнiсiнде тар мамандануымен, ... ... ... ... тежелiп отыр, бұл тұтастай елдiң де, ... ... ... де ... нарықтарға шығуын қамтамасыз ететiн
көлiк-коммуникациялық ... ... ... ... ... ... ... елдiң жекелеген аумақтық-шаруашылық
жүйелерiнiң бәсекелiк артықшылықтарын да, сол сияқты нарыққа бейiмделудiң
әрқилы мүмкiндiктерiне байланысты олардың кемшiлiктерiн де анықтап ... 6- ... ... ... ... ... ... топтастыру
|Облыстар |Республика |Жалпы |Жан басына|Өнеркәсіпті|Ауыл ... ... |
| ... ... ... ... |деңгеймен |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |жалпы |көлеміндегі|облыстардың|облыстардың жан басына|
| ... % ... %| ... ... % ... ... |
| | | | ... ... % | ... ... %|
| | | | ... % | | | ... |100 |100 |157.0 |100 |100 |100 |100 ... | | | | | | | |
|1 топ | | | | | | | ... ... |2,2 |3,5 |260,8 |1,0 |0,2 |10,8 |163,1 ... қаласы |7,6 |16,1 |330,3 |4,0 |0,4 |9,5 |187,9 |
|2 топ | | | | | | | ... |3,0 |11,4 |569,8 |22,3 |1,2 |18,0 |110,0 ... |2,2 |6,0 |439,1 |11,1 |0,3 |5,9 |107,5 |
|3 топ | | | | | | | ... Қазақстан |10,2 |9,1 |141,0 |8,1 |9,8 |7,1 |117,4 ... |9,4 |11,6 |195,4 |15,9 |5,0 |6,2 |133,5 ... |5,3 |5,9 |173,3 |7,2 |4,5 |4,2 |111,4 |
|4 топ | | | | | | | ... |4,5 |4,7 |162,0 |5,3 |4,1 |7,1 |101,6 ... |6,6 |2,2 |51,3 |1,5 |5,1 |0,4 |80,2 ... |6,6 |5,1 |121,2 |3,3 |13,3 |2,2 |100,8 ... Қазақстан |13,5 |5,2 |60,2 |5,4 |11,6 |2,1 |63,7 |
|5 топ | | | | | | | ... ... |4,1 |5,3 |204,0 |4,6 |4,9 |21,6 |97,4 ... ... |4,8 |3,0 |99,3 |1,3 |12,5 |0,6 |91,2 |
|6 топ | | | | | | | ... |10,5 |4,9 |72,9 |3,8 |15,2 |1,6 |59,4 ... |4,0 |2,6 |100,1 |3,6 |2,3 |2,3 |102,6 ... |5,5 |3,3 |94,9 |1,6 |10,2 |0,4 |75,3 ... ... ... ... ... ҚР аймақтары прблемалары,
экономикалық көрсеткіштері, экономиканың әлеуеті мен ... ... 6 ... ... ... және Алматы қалаларының дамыту бағдарламалары айқын
белгіленген. Ел Президентінің Қаулысымен Астана ... ... ... ... мәдени, т.б,
орталықтарын интенсивті дамытудың мемлекеттік бағдарламасы
бекітілген. Ал Алматы қаласында ҚР ... ... ... құру ... мен ... ... Сонымен қатар,
бұл құжат аймақтық хұмсақ климаты мен әсем табиғатын ескере
отырып, осы жерде ... мен ... ... ... ... қарастырады. Осының есебінен шағын және
орта бизнесті кеңінен дамыту жоспарланған. Өңдеуші өнеркәсіптің
көптеген кәсіпорындарын әртараптандыру және жаңарту көзделуде
2) Атырау және ... ... ... жүзеге
асыру мұнай өңдеуші, ... ... ... ... ... мен ... ... шағын және орта кәсіпорындарды ... ... ... және ... инфрақұрылымдарын дамытумен
байланысты. Бұл ретте Каспий теңізінің шельфіндегі экологиялық
және қоршаған ортаны қорғаумен ... ... ... ... Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Павлодар облыстарында негізгі
міндет- өңдеуші ... ... ... негізінен ғылымды көп қажет ететін, бәсекеге
қабілетті түпкі ... ... ... ... ... ... өндіру кіші және орташа қалаларда жүзеге асырылу
керек. Бұдан басқа, қоршаған ... ... ... ... бөлінуі керек.
4) Ақтөбе, Жамбыл, Қостанай және Оңтүстік Қазақстан облыстарында
ауыл шаруашылығына қызмет ... ... ... және ... ірі ... ... пайдалану
бойынша шаралар жүзеге асырылуы керек.
5) Батыс Қазақстан және Солтүстік Қазақстан облыстарын дамытудағы
негізгі стратегиялық мақсат – ... ... ... ... ... ... мен ... Алматы, Қызылорда және ... ... ... ... ... ... және орта
кәсіпорындарды дамытуға көңіл бөлінетін ... ... өмір сүру ... ең ... ... ... өнеркәсіп орындарын құрудың жеке ... ... ... ... таратып орналастыру жүйесi өз тиiмдiлiгiн жоғалтты
және ... ... ... ... елдi ... экономикалық
ұйымдастыруға сәйкес келмейдi. Бұрын минералдық-шикiзат кен орындарының
базасында салынған жекелеген шағын қалалар, кенттер, сондай-ақ ... ... үшiн ... ... және даму орталықтарынан шалғайдағы ауылдар
перспективасыз болып қалды.
60 шағын қаланың 10-ы күйзелiске ұшырағандар ... ... даму ... ... 7512 ... елдi ... 1204-iнiң (халық саны 1,8 млн. адам) жоғары, 5625 АЕМ-нiң (5,2 млн.
адам) - орташа, 595 ... (189,9 млн. ... ... даму әлеуетi бар және
88 АЕМ-нiң тұрғындары жоқ.
Қолдауды қажет ететін белгілі бір әкімшілік- территориялық бірлікті,
сонымен ... ... ... мен ... ... ... ... де маңызды мәселе болып табылады. Критерийлер аймақтардың
әртүрлі деңгейлерінде(облыс, қала, аудан ) қолдануға болатын экономикалық,
қаржылық, әлеуметтік, ... ... ... ... ... үшін жан басына шағып есептелген критерий негізінде стандартты
орташадан айтарлқтай төмен көрсеткішке ие аймақтар айқындалады. ... мен ... ... бұл ... ішінен аймақтық саясатқа
сәйкес қолдауды қажет ететіндері ... ... ... ... ... жан ... шаққандағы жалпы аймақтық өнім республикалық ... 75% ... ... 3 ... ... ... ... республикалық орташа
деңгейден 50% және одан да жоғары шамаға артық болса;
- өнеркәсіпте жұмыс істейтіндердің орташа табысы (республика бойынша
орташамен салыстырғанда);
- ауыл ... ... ... ... ... төмен деңгейі;
- жұмыспен қамтылғандардың жалпы санында ауылшаруашылығы саласында
жұмыс істейтіндер үлесінің жоғары болуы (республикалық орташамен
салыстырғанда);
- ... ірі ... ... ... ... аймақтың шекараға (әсіресе оңтүстік) жақындығы;
- ауылдық аудандардың өнімді өткізудің ірі орталықтарынан алыстығы;
- өнеркәсіптік инфрақұрылыммен аз қамтылу;
- ресурсттық базаның жұтаңдығы ... ... ... экологиялық жағдай;
Бұдан басқа мемлекеттік қолдауды қажет ететін аймақтарды іріктеуде ... мен ... ... ... ... ... басқа да
факторлар есепке алынуы мүмкін.
Қолданатын аймақтарды ... ... ... ... ... ... ... Бұл комиссияның таңдау критерийлеріне әр үш жыл сайын
өзгеріс енгізу құқығы бар.
Барлық аймақтардың ... ... ... мен ... ... құқықтық механизм көмегімен жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... өкілеттіліктерді бөлуді,
әділетті бюджетаралық қатынастарды қалыптастыруды қамтамасыз ететін
заңдарды шығару мен ... ... ... ... жүйе ... әлеуметтік-
экономикалық дамуын ынталандырады және аймақтарда қалыптасқан ... ... ... ... ... ... проблема аймақтарда ... ... тең ... ... ... бұл аймақ тұрғындарына өмір сүру деңгейін
жақсартуға мүмкіндік береді. Бірақ барлық аймақтарда өмір сүру деңгейі ... ... ... ... болмайтындықтан, жекелеген артта
қалған аймақтарды ... мен ... үшін ... ... ... қалған аймақтарды қолдау мен ынталандыру механизмінде негізгі
орын ... ... ... ... ... ... ... шалғай аймақтарды өткізу нарықтарымен, ... ... ... ... ... электр энергиясымен үздіксіз қамтамасыз ету;
- су, жағармай және жылумен қамтамсыз етеді;
- жоғары квалификациялы мамандарды даярлайтын ... ... ... ... сақтау қызметімен қамту;
- ғылыми зерттеулерге, жоба жұмыстарына қолжетімділікті қамтамасыз
ету, ақпараттық орталықтар, ҒЗТКЖ, т.б. құру.
Аймақ экономикасын құрылымдық ... құру мен ... ... ... мен ... инвестициялау жүргізіледі, егер олар:
- аймаққа қосымша табыс әкелсе, бұл жерде ... ... ... түрде өсуі керек;
- кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігі мен еңбек өнімділігін өсірсе;
- аймақта импорттың орнын ... ... ... ... қолдау, сонымен қатар,ттуризм саласына ... бұл сала ... ... және жұмысбастылықты
өсірудің маңызды көзі.
Инвестициялық жобаларды дайындау барысында барлық ... ... ... жаңа ... ... ашүға бағытталған, еңбекті көп қажет
ететін жобаларға беріледі.
Сонымен қатар, проблемалы ... ... ... ... ... ... ... бағытталған жеке
жобалар мен бағдарламалар; депрессивті кіші және орта қалаларды қолдаудың
арнайы ... мен ... ... ... ... ... механизмдері прблемалы аймақтарды тікелей қаржыландыру
арқылы да, депрессивті аймақтарды қолдаудың бағдарламалары арқылы да жүзеге
асырылады.
Проблемалы аймақтарды ... ... ... ... бюджет қаражаттары мен заңға қайшы келмейтін басқа да көздер
бола ... ... ... ... ... проблемаларға қатысты
қолданылады. Сонымен қатар, атап өтетін ... бұл ... ... ... атқарушы органдарымен, шағын және орта бизнес
субъектілерімен қолданатын болса ғана оң ... ... ... органдар өз тарапынан мыналар бойынша саясат
жүргізуі қажет:
- аймақтың инвестициялық тартымдылығын ... ... ... үшін жағдай жасау;
- шағын және орта кәсіпорындарды күшейту;
- кіші және орта ... ... мен ... құру арқылы зерттеулерді, инновацияларды, ... ... ... инвестициялық қолдау.
Қорытынды
Экономиканы басқарудың аймақтық мәселелерін қарастыру ... ... ... ... Егер ... макроэкономикалық саясатты жүргізуде ... баса ... ... ... ... ... ... табысты болмайды.
2. Аймақтар экономикасын басқарудың маңызды міндеттерінің бірі ... ... өмір сүру ... ... жою ... Бұл ... орындау үшін аймақтардың экономикалық даму ... ... ... отырып, жеке аймақтардың дамуының мемлекеттік
бағдарламаларын іске асыру үлкен мәнге ие болмақ.
3. Барлық аймақтар үшін ... ... ... – бұл ... жағынан қайта құру, жекелеген аймақтарды ... ... ... ... ... ... ... көлік жүйесін дамыту, экологиялық қауіпсіз жағдай туғызу.
4. Аймақтардағы басқару ... ... ... өндірістік
бірліктерді құру жолымен өндірісті ... ... ... ... ... шешу үшін бюджетаралық қатынастар жетілдірілуі тиіс.
5. Аймақтар арасындағы теңсіздіктін өсуі мен ... ... ... ... ... ... аймақтардың біразы
және республикалық бағыныстағы қалалар ғана экономикалық өсу мен даму
мүмкіндігіне ие. ... көбі ... ... ... ... ... барлық қуатын проблемалы аймақтарға көмек көрсетуге бағыттап, барлық
аймақтардың даму мәселелерін шешіп, және бір уақытта ... ... ... әрі ... ... жеке ... әзірлеуі қажет.
6. Аймақ экономикасының дамуын мемлекеттiк ретеу барысында ... ... ... ... Аймақтық саясат көп мағыналы ұғым, әртүрлi
мәндерде кеңiнен қолданады.
Аймақтық саясат елiмiздiң тұрақты әлеуметтiк – экономикалық ... ... ... мен тапсырмаларға жету үшiн өмiр сүру қызметi
мен шаруашылық етудiң аумақтық факторларын тиiмдi пайдалануға бағытталған
мемлекеттiк жалпы ... ... ... болып табылады. Мiнеки, осы
саясаттың дұрыс ... ... ... ...... ... аймақтық потенциялын көтеруге, депрессивтi жағдайдан
шығуға мүмкiндiк жасайды.
7. Аймақтарда мемлекеттік реттеуді, басқаруды ... ... Ол ... және ... ... ... ... қарым-қатынас жасау
мәселелерін шешу қажет. Әр министрлік пен ведомства өзіне тән ... ... ... ... мүмкіндігінше орталықтан аймақтарға
қарай, мемлекеттен жеке секторға қарай ойыстыру ... ... мен ... аз ... сайын, өкілеттіліктердің ара жігі де айқын ашылады.
Нарық көмегімен біз ... ... ... жағдайы жоғары аймақ,
тандаулы аймақ принципі ... ... ... ... ... Сонда өндіргіш күштер неғұрлым қолайлы жағдай жасалған аймақтарға
шоғырлануы тиіс болады (35).
Жалпы ұлттық және экономикалық ... ... ету үшiн ... экономикалық өсуге өтуiн қатайту қажет, сонымен қатар республиканың
экономикасының нақты секторын жақсарту және инвестициялық қорларды кеңiнен
тарту керек.
Инвестициялық ... ... ... ... жеке ... - ... дамуының теңсiздiгi кұшiнде негiзгi капиталға
инвестицияның өсуi қажет.
Аймақтардың экономикасын көтеру үшiн мемлекет және ... ... ... ... ... заң актiлерiн нығайту, аймақты
дамытуға бағытталған стратегиялық және индикативтi жоспарларды, ондағы алға
қойылған ... мен ... ... асыру арқылы ғана аймақ
экономикасын басқаруды жетiлдiруге қол жеткiземiз.
Экономиканы реформалаудың ... ... ... ... аймақ
экономикасы мен әлеуметтiк тапсырмаларды шешуге, өмiрдiң жоғары деңгейiне
жетуге бағытталғандығы болып табылады. Ол үшiн республикалық, ... ... ... инвестиция саласындағы қызметiн заң негiзiнде қарау,
кәсiпкерлiк қызметтi ынталандырудың аймақтық ... ... ... үнемi бақылауға алу және жинақталған мәлiметтердi
аймақтық саясат әзiрлеу үшiн пайдалану қажет.
Негізгі мақсат – ... пен ... ... қаржылық – экономикалық
қарым-қатынасының оптималды үлгісін ... Осы ... ғана біз ... ... басұарудың көп табалдырықты моделіне көшеміз. Қатаң
басқару ... ... ... ... ... ... кері
байланыс заңын бұзып, өзін-өзі реттеу жүйесін бұзады да, тиімсіз болып
қалады.
ҚР-ның аймақтық саясат ... ... ... өмiр сүру ... ... жету және ... өзiн - өзi ... дамыту принциптерiн
құрумен қатар, тиiмдi аумақтық еңбек бөлiнiсi негiзiнде әр ... - ... ... ... пайдалану қажет.
Мiнеки, осындай көптеген мақсаттарға жету, алдымен алдыңғы кезеңдерге
қойылған тапсырмаларды орындау керек. Сонда ғана, бiз ... ... ... ... ... және ... өмiр ... жоғарлауына жол ашылады.
Қорыта келгенде, аймақтардың эканомикасын басқаруды жетілдіру үшін:
1. Орталық пен ... ... ... ... жалғастыру керек.
2. Аймақтарға көмек көрсетудің негізгі қағидалары келесілер ... ... ... ... аймақтардың
перспективалары мен орнын анықтау, жергілікті ... ... ... жасайтын шаруашылық құрылымын құруға
орталықтанған қаржылық құрылымдарды ... ... ... ... жергілікті органдарға
әлеуметтік-экономикалық бағдарламаларды беру кезінде оларды
қаржыландыру көлемі азаймауы тиіс.
4. Бюджетті әзірлеу ... ... мен ... өкілдерінің
қатысуымен жүзеге асырылуы керек.
Пайдаланылған әдебиет көздері
1. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... арттыру – мемлекеттік саясаттың ең басты мақсаты» деп
аталатын Қазақстан халқына ... ... 6 ... 2008 ... ... ... 2007 – 2024 ... арналған орнықты дамуға
көшу тұжырымдамасы. Астана, 2006 ж.
3. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі аумақтық даму ... ... ... 2006 ... 28 ... N ... ... Астана, 2006 ж.
4. Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... ... Президентінің 06 сәуір 2007 ж. №310
Жарлығы. ... , ... ... С.Н. ... ... ... ... и
развития. - Алматы, Ғылым, 1997.- с. 243
6. Шнипер П.И., ... А.С. ... ... ... ... - ... ... 1993.- с. 428
7. Эльдиев М. Экономическое регулирование продовольственного обеспечения в
регионе // ... ... и ... ... 1999 № 11. - с. 9
8. ... С.А. ... и методологические ... ... ... ... ... регонального
развития // Регион: экономика и социология. - 2001 (1.- с. ... ВРП за ... гг: ... ... ... методические положения по
рассчету ВРП. - Агенство РК по статистике, ... ... Н.К., ... Ж. . ... ... экономики в
условиях Казахстана - Алматы, Экономика, 1998. - с.84
11. Курс экономической ... ... ... / под ... ... и Киселевой Е.А. –Киров, 1996-624 с.
12. Эсберг К.Т. Курс финансовой науки. ... 1913. –113 ... ... В.Д., ... К.К ... ... –Алматы, 2001. –512 с.
14. Проект Бюджетного Кодекса. Документы ... ... ... ... А.Г., Лапин В.А., Широков А.Н. Основы управления муниципальным
хозяйством. –СПБ., 1996.
16. Воронин А.Г., Лапин В.А., ... А.Н. ... ... ... ... 1992. –540 с.
17. Поляк Г.Б. Развитие местных бюджетов в условиях новых ... ... ... ... ... информация. –М.,
НИФИ, 1998. –146 с.
18. Хурсевич С.Н. ... ... ... ... ... ... –1996. -№10. –С. ... Бол Рой, Иохинес Ф.Ли. городские общественные ... в ... ... ... ... О Бюджетный механизме в мировой практике развития депрессивных
и остальных ... // ... ... №6 –1996. С. ... Алимбаева А.А., Утешев С.Б., Ахметов С.Н., Таубаев А.А. Региональная
социально-экономическая система. –Караганда: Санат, 2002, Том 2. 409 ... ... ... РК. ''О ... региональный политики
РК'' от 9 сентября 1996 года, №1097.
23. Саткалиев М.А. Сущность и ... ... ... ... //
Экономические реформы: Особенности переходного периода. ... под ред. ... М.К. ... ... -1999. ... ... М.Ж. ... механизма бюджетного регулирования
экономики. // Известия МО иН РК, НАН РК. –1999. -№3. ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік саясат механизмі
Әлеуметтік саясат механизмі
Жергілікті бюджеттің қалыптасу механизмі
(жергілікті салықтардың)
Реттеуіштер жүйесі және ... ... ... ... өзара әрекеттесу механизмі
Ресурстық, ғылыми, еңбек әлуеттерін барынша пайдалану
Аумақтық дамудың әрекетті механизмін жасақтау
Мемлекет пен ... ... ... ... ... экономикасының тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін
арттыру арқылы экономиканың тиімділігін көтеру
Мақсаты
Әлеуметтік
Өнер-кәсіптік
Қаржылық
Ақша несие
Аймақтық саясат
Жергілікті өзін-өзі басқару және басқа да саяси және ... ... ... ... ... ... (жергілікті басқару органы екінші деңгей)
Әлеуметтік саясат механизмі
Жергілікті бюджет-салық ... ... ... механизмі
Басқару объектісі : аймақ
Бюджетаралық қатынастар механизмі
Басқару субъектілері
Орталық (реттеудің мемлекеттік деңгейі)
аймақтық дамуды мемлекеттік ... ...

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 82 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Зейнетақы жүйесі қалыптасуының теориялық сұрақтары28 бет
Инвестициялық жобалар және олардың жіктелуі28 бет
Корпоративтік табыс салығы: мәні, маңызы және қызмет ету механизмі80 бет
Кәсіпкерлердің конституциялық құқықтары мен кепілдіктері43 бет
Лизингтік қызмет көрсетудің теория-әдістемелік негіздері68 бет
Лизингтің теориялық негіздері. Қазақстандағы лизинг бизнесі62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь