Каспий орыс бекіресінің көбею жүйесі мен бауырының гисто – функциональды жағдайы

КІРІСПЕ 4
I. ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ 5
1.1. Каспий теңізінің қысқаша физика.географиялық сипаттамасы 5
1.1.2. Гидролого.гидрохимиялық режимі 6
1.1.3. Судағы токсиканттардың құрамы және кеңістіктегі таралуы 7
1.2.Орыс бекіресінің систематикасы, биологиясы және сандық
көрсеткішінің қазіргі жағдайы 8
1.3. Балықтардың гонада және гаметогенезі 12
1.4. Бауыр гистологиясы 15
II.МАТЕРИАЛДАР МЕН ӘДІСТЕМЕЛЕР 16 III.ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ ТАЛҚЫЛАУ 17
3.1. Орыс бекіресінің жыныс бездерінің гистологиялық құрылысы 17
3.2. Орыс бекіресінің бауыр гистологиясы 22
ҚОРЫТЫНДЫ 28
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 29
Каспий теңізі дүние жүзіндегі ең ірі тұйық су айдыны. Каспий теңізінде балық аулау кәсібі жақсы дамыған. Теңізден бекіре тұқымдасы, майшабақ, табан, торта, көксерке, сазан, килька көптеп ауланады. Каспий теңізі қара уылдырық өндіретін су айдындары арасында дүние жүзі бойынша алдыңғы орындардың бірінде.
Қазіргі уақытта Каспий теңізінің экологиялық жағдайы нашарлап бара жатыр. Ол Каспий теңізіндегі мұнай-газ өндірісінің дамуына байланысты. Сонымен байланысты теңіз суының ең ауыр ластаушылары-ыдырамайтын ауыр металдар(мыс, мырыш, барий). Судағы мыс пен мырыштың мөлшері 20 мкг/л (рұқсат етілген шектен 2 есе артық), ал барийдікі-50 мкг/л (бұл 5 есе артық) [1].
Осыған байланысты бекіре балықтары тіршілік ететін барлық акваторияда балықшаруашылығы суқоймаларына рұқсат етілген концентрациясы шектеуші мөлшерін жоғарылататын токсикалық заттарды анықтайды [2].
Каспий бекіре балықтарының сандық көрсеткішінің төмендеуі антропогенді және табиғи факторлар себебінен болған [3].
Каспий теңізінің ластанған теңіз суының әсері бекіре балықтарының морфо – функциональды жағдайына және репродуктивті потенциасына әкеледі. Сондықтан осы жұмыстың максаты - орыс бекіресінің көбею жүйесінің және бауырының дамуын және гистологиялық құрылысын зерттеу және Каспий эко - токсикологиялық жағдайымен салыстыру.
Міндеттері:
- орыс бекіресінің систематикасымен, биологиясымен, экологиясымен, казіргі сандық көрсеткіштерімен танысу;
- гистологиялық әдістемелерді пайдалана отырып көбею жүйесінен препарат жасау;
- прапараттарға анализ жүргізу және зерттеу нәтижелерді эко-токсикологиялық жағдайымен салыстыру.
1 Қазақстан Ұлттық энциклопедия. /Бас ред. Ә.Нысанбаев. – Алматы; Қазақ энциклопедиясының Бас редакциясы, 2002.-Б. 428-432.
2 Гераскин П.П., Металлов Г.Ф., Журавлева Г.Ф. Аксенов В.П., Дубовская А.В. и др. Особенности физиологического состояния осетровых, сельдевых и карповых рыб в современных условиях загрязненности Каспийского моря /Рыбохозяйственные исследования на Каспии: Результаты НИР за 2004 г.-Астрахань: Изд-во КаспНИРХа, 2005. – С. 305-323.
3 Мажник А.Ю., Власенко А.Д., Ходоревская Р.П., Зыкова Г.Ф. и др. Разработка подходов к оценке запасов и ОДУ осетровых Каспийского моря /Рыбохозяйственные исследования на Каспии: Результаты НИР за 2004 г.-Астрахань: Изд-во КаспНИРХа, 2005. -С. 255-267.
4 Омаров Т.Р. Қазақстанның өзендері мен көлдері. «Қазақстан» баспасы, Алматы.-1975.-Б. 33-36.
5 Сыдыков Ж.С., Голубцев В.В., Куандыков Б.М. и др. Каспийское море и его прибрежная зона. Алматы-1995.-С. 10-15.
6 Омаров Т., Филонец П., Филонец Ю. Қазақстан көлдері. Алматы; Қазақстан. 1987.-Б. 13-16.
7 Аманниязов К.Н. Каспийское море. Алматы: Қазақ университеті, 1999.-С. 10-13.
8 Олжабекова К.Б., Есжанов Б.Е. Омыртқалылар зоологиясы. 2-бөлім. Қазақ университеті, Алматы; 2007. -Б. 49-51.
9 Жизнь животных /под редакцией проф. Т.С.Расса. М.; Просвещение. 1971. т. 4, часть 1. - 656 с.
10 Никольский Г.В. Частная ихтиология. Изд. М.; Высшая школа, 1971.-С. 92-94.
11 Аманниязов К.Н., Джанмурзаев А.З. Рыбы Каспийского моря. Алматы; Қазақ университеті, 1999. -С. 26-24.
12 Рыбы Казахстана. том 1. Алма-Ата; Наука, 1986. -С. 142-146.
13 Рыбохозяйственные исследования в Республике Казахстан: История и современное состояние. Алматы: Бастау, 2005. -С. 140-143.
14 Молодцова А.И., Полянинова А.А. Питание осетровых рыб в Каспийском море в 2004 г. ./Рыбохозяйственные исследования на Каспии: Результаты НИР за 2004 г.-Астрахань: Изд-во КаспНИРХа, 2005. -С.186-193.
15 Власенко Д.А., Распопов В.М., Лагунова В.С., Красиков Е.Б. и др. Оценка состояния запасов осетра в Каспийском море и прогноз его вылова на 2003 г./Рыбохозяйственные исследования на Каспии: Результаты НИР за 2002 г.-Астрахань: Изд-во КаспНИРХа, 2002. -С. 157-120.


16 Романов А.А., Левин А.В., Журавлева О.Л., Ходоревская Р.П., Зыкова Г.Ф. и др. Распределение, качественная структура и численность осетровых рыб в Каспийском море и предварительный прогноз их прилова при промысле частиковых рыб на 2006 г. /Рыбохозяйственные исследования на Каспии: Результаты НИР за 2004 г.-Астрахань: Изд-во КаспНИРХа, 2005.-С. 244-253.
17 Иванков В.Н. Строение яицеклеток и систематика рыб. Владивосток, 1987.-С. 130-141.
18 Макеева А.П. Эмбриология рыб.М.; МГУ. 1992. -216 с.
19 Сакун О.Ф., Буцкая Н.А. Определение стадий зрелости и изучение половых цыклов рыб. Мурманск, 1968. -С. 145-175.
20 Хем А., Кормак Д. Гистология.-Т. 4. М.; Мир, 1982. -С. 166-190.
21 Халилов Ф.Х. Материалы по морфологии и гистохимии пищеварительной системы рыб. Изд. Мектеп. Алматы; 1969. -С. 84-113.
22 Шалгымбаева С.М., Көбегенова С.С., Нұршин Қ.А. Микротехника негіздері. Қазақ Университеті, Алматы; 2007.–Б. 27-30
23 Персов Г.М. Дифференцировка пола и становление индивидуальной плодовитости у рыб. /Автореф. дис. докт. биол. наук. Ленинград, 1969. -50 с.
24 Фадеева Т.А. Состояние половых желез и размерно-возрастной состав самцов севрюги Acipenser stellstus Pallas Каспийского моря в морской период жизни /Вопр. ихтиол. 1980. Т. 20. Вып. 6(125). – С. 833-843.
25 Экологический мониторинг, разработка путей сохранения биоразнообразия и устойчивого использования ресурсов рыбопромысловых водоёмов трансграничных бассейнов раздел׃ Урало-Каспийский бассейн отчет о научно – исследовательской работе НПЦ РХ МСХ, 2005.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ КАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
БИОЛОГИЯ ФАКУЛЬТЕТІ
ЗООЛОГИЯ ЖӘНЕ ГИСТОЛОГИЯ КАФЕДРАСЫ
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
КАСПИЙ ОРЫС ... ... ... BRANDT) ... ... ... ... – ФУНКЦИОНАЛЬДЫ ЖАҒДАЙЫ
Орындаған:
БШ мамандығының 4 курс студенті
Найманханова Р.
Норма бақылаушысы -------------------------------- Қожабаева ... ... ... ... доцент ----------------------Көбегенова С.С.
"-----------"---------------2008 ж.
Кафедра меңгерушісі, профессор------------------------Нұртазин С.Т
"-----------"---------------2008 ж.
АЛМАТЫ, 2008 ... ... ... ... орыс ... ... Brandt) ... жүйесінің және бауырының гисто-функциональды
жағдайы.
Бітіру жұмыс 30 беттен, 3 кестеден, 10 ... 25 ... ... ... орыс ... ... аналық без,
сперматогониялар, сперматоциттер, ... ... ... ... ... ... көбею жүйесіне және бауырына
әсері.
Жұмыстың мақсаты: орыс бекіресінің көбею жүйесінің және бауырының
гистологиялық құрылысын ... ... ... ... ... орыс бекіресінің систематикасымен, биологиясымен, экологиясымен,
казіргі сандық көрсеткіштерімен танысу;
- гистологиялық әдістемелерді пайдалана ... ... ... ... ... жасау;
- прапараттарға анализ жүргізу және зерттеу ... ... ... ... ... ... ... қолдана отырып ... ... ... мен ... ... ... және аталық
бездерінін гистологиялық құрлысында әр түрлі бұзылыстар байқалған. Алынған
зерттеу нәтижелерін әдебиеттегі мәліметтермен және Каспий ... ... ... ... отырып талқыладық.
МАЗМҰНЫ
Бет
КІРІСПЕ
4
I. ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
5
1.1. Каспий теңізінің қысқаша физика-географиялық сипаттамасы ... ... ... ... токсиканттардың құрамы және ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... және ... ... ... МЕН ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫ ... ... Орыс ... ... бездерінің гистологиялық құрылысы ... Орыс ... ... ... ... ... ... ... жүзіндегі ең ірі тұйық су айдыны. Каспий теңізінде
балық аулау кәсібі жақсы ... ... ... ... майшабақ,
табан, торта, көксерке, сазан, килька көптеп ауланады. Каспий ... ... ... су айдындары арасында дүние жүзі бойынша алдыңғы
орындардың бірінде.
Қазіргі уақытта Каспий теңізінің ... ... ... ... Ол ... ... мұнай-газ өндірісінің дамуына байланысты.
Сонымен байланысты теңіз ... ең ауыр ... ... ... ... Судағы мыс пен мырыштың мөлшері 20 мкг/л
(рұқсат етілген шектен 2 есе ... ал ... ... (бұл 5 ... ... ... ... балықтары тіршілік ететін барлық акваторияда
балықшаруашылығы ... ... ... концентрациясы шектеуші
мөлшерін жоғарылататын токсикалық заттарды анықтайды [2].
Каспий бекіре балықтарының сандық көрсеткішінің төмендеуі антропогенді
және ... ... ... ... ... ... ... теңіз суының әсері бекіре балықтарының
морфо – функциональды жағдайына және репродуктивті ... ... осы ... ... - орыс бекіресінің көбею жүйесінің және
бауырының дамуын және гистологиялық құрылысын зерттеу және ... эко ... ... ... орыс ... систематикасымен, биологиясымен, экологиясымен,
казіргі сандық көрсеткіштерімен танысу;
- гистологиялық әдістемелерді ... ... ... ... ... ... анализ жүргізу және ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1.1. Каспий теңізінің қысқаша физика-географиялық сипаттамасы
Каспий теңізі (ескі тарихи атаулары: ... ... ... ... ... ... алыста, оқшау жатқан тұйық су алабы. Дүние
жүзіндегі ең ірі тұйық су айдыны, үлкендігіне қарап теңіз деп атайды ... ... ... ... сырт ... шығысында
Мұғаджар тауы мен Ембі үстірті орналасқан. Сондықтан жерінің ылдилығына
байланысты ... ... ... ... ... ... ағады [4].
Каспий теңізінің қалыптасуы ұзақ мерзімде өтті. Осы уақыт ішінде теңіз
суы бірде жағалауды басты, бірде суы кейін ... ... ... ... 376000 км. ... бағытында 1200 км-ге
созылған, орташа ені 300 км. Қазақстанға тиесілі ... 2340 ... ... ... ... және ... жағалауының Солтүстік
жартысыы). Беті мұхит деңгеиінен 28 м төменде жатыр. Ең терең жері 1025 ... ... 180 м. Ірі ... ... ... Қарабұғазкөл,
т.б. 50-ге тарта аралдар бар (ірілері: Құлалы, Шешен, Артем,т.б.). ... ... ... Аграхан, Красноводск, Шелекен. Ойпатты тегіс
жағалау басым. Жағалауында теңіз суының бұрыңғы жоғарғы тұрған ... ... ... көп ... ... ... жаз ... солтүстігінде 24-26°С, оңтүстігінде
27-28°С-ға дейін ... ... ... ... ... ... ... температурасы 10°С-ға жуық болады [1].
Каспий теңізі – жер шарындағы ең ірі тұзды көл. ... ... ... онша бай ... Мұнда өсімдіктердің 500 түрі кездеседі.
өсімдіктері негізінен көк ... және ... ... ... болып
келеді. Каспий теңізінде балық пен жануарлардың 854 түрі кездеседі. ... ... ... балықтар, майшабақ және ... ... ... ... ... (Каспий ит балығы), Жерорта теңізі
алабынан қоныс аударған жануарлар мен балықтың 15 түрі ... ... ... ... ... (шаянтәрізділердің 60%-і,
моллюскалардың 80%-і, балықтардың 50%-і) құрайды. Каспий теңізінің ... 2,9 млн. т ... оның 40%-і ... ... ... үлесіне тиеді.
Каспий теңізінде балық аулау кәсібі жақсы дамыған, ол ... ... ... су ... ... бекіре тұқымдасы, майшабақ, табан,
торта, ... ... ... көптеп ауланады. Бекіре тәрізділердің
дүниежүзілік өнімінің 90%-і осында ауланады. Каспий теңізі қара ... су ... ... ... жүзі бойынша алдыңғы орындардың
бірінде. Соңғы кезде ... ... ... ... ... ... салынған бөгеттер, судың радиациялық және ... ... және ... етек алуы ... қорын азайтуда.
Қазіргі заманның балық шаруашылығы – балык аулауды реттеу, бағалы балық
түрлерін табиғи және ... ... ... ... ... [6].
1.1.1. Гидролого - гидрохимиялық режимі
Қазіргі кезде Каспий теңізінің деңгейінің өзгеруіне ... ... ... әсер етеді. Соңғы кездері ең жоғарғы деңгейі 19 ... ... м), ең ... ... (-29,0 м) 1977 жылы ... жылдан (20 ғ-дың соңына қарай) теңіз деңгейі 2-2,7 м-ге ... ... ... және ... ... ... 3 бөлікке
бөлінеді. Құрлықтық қайраңда орналасқан Солтүстік бөлігі ... ... ... ... ... 788 м. ... бөлігі терең ойпаң (1025
м). Каспий теңізіне 130-дай өзен ... ... ... 80%-ін ... ... Жайық өзендері берсе, Терек, Сулак, Самур өзендері 5%-тен астам,
Кура өзені 6%-ін береді. Жалпы жер беті ... ... ... ... ең ... ең аз ... айырмасы 100 жыл ішінде 260 км-ді құрады. ... ... ... өзен ... мұндай өзгеруі Каспий теңізі деңгеиін 67 ... ... ... ... ... ... ... жыларалық
өзгеруі құбылысында өзен ағыны ғана жарты метрді құрайды. Теңізге ... ... ... тым аз. Ол ... ... ... 1 ... көтереді. Каспий теңізінде Қарабұғазкөл шығанағының маңызы ... оның ... ... мен ... ... ... ... Теңізден
келген әрбір км су шығанаққа 13-15 млн. т әр түрлі минералды тұздар алып
келеді. ... ... ... ... ... ... ... Еділ мен Жайық өзендері сағасына ... ... ...... 13‰- ге дейін көтеріледі.
Каспий теңізінде мұнай-газ өндіру және мұнай өңдеу ... ... ... ... ... ... ... экономикалық, экологиялық жағдай. Жыл бойына Каспий теңізінің
деңгейі желқума – желбөгет құбылыстарының ... 0,5-1 м-ге ... ... ... ... ... бақылау жұмыстарының
нәтижесінде, Каспий теңізінің су деңгейі мөлшерінің ... 1930 және ... ... ... сәйкес келетіні анықталған. 1929-1941 жылдары су
деңгейі 2 м-ге төмендесе, 1977 жылы бұл ... ең ... ... (29,01 м) ... ... жылдары су деңгеиі 2,35 ... 1995 жылы бұл ... -26,66 м ... Су ... ... өзгеруі мен теңіз суының молаюына ... ... ... ... 0-12‰. ... ... морфологиялық жағдайына
байланысты Солтүстік Каспий, Орталық Каспий, Оңтүстік Каспий ... ... ... ...... ... Атырау
және Маңғыстау облыстарының аумағында. Солтүстік Каспий теңіздің басқа
бөліктерінен өзінің алып жатқан ... ... ... түбінің құрылымы,
тұздылық және температуралық режимі, су ... және тағы ... ... ... және ... ... ... таяз болатын
Солтүстік Каспий аумағы-80мың км. Оған келіп құятын өзендердің жылдық ... ... ... ... теңізіне құятын барлық өзендердің ағымының
88%-ін ... ... ең ауыр ... ауыр ... ... Судағы мыс пен мырыштың мөлшері 20 мкг/л (рұқсат ... ... ... ... ал ... ... (бұл 5 есе ... Судағы токсиканттардың құрамы және кеңістіктегі таралуы
Солтүстік Каспийде негізгі ластаушы заттар болып мұнай көмірсутектері
(НУ), фенолдар, ауыр металдар (ТМ), хлорорганикалық ... (ХОП) ... ... ... ... (СПАВ) саналады. Осылардың ішіндегі
бастапқысы – мұнай көмірсутектері (НУ), олардың деңгейі ... ... ... бөлігінде 1 ден 6 ға дейінгі ПДК-ны құрайды ... ... ... ... және оның ... ... өзен
суының деңгейін 2 есеге жоғарылатады.
Жалпы Солтүстіктен төмен Орталық Каспийдің ... ... ... ... ... сипатталады. Орталық Каспийдің
батыс бөлігіндегі негізгі ластаушылар болып (60-80%) фенол ... ... (20% ... ... ... ... табылады, сонымен қатар ауыр
металдар мен пестицидтер жатады. Орталық Каспийдің ... ... ... көмірсутектері мен ауыр металлдар кездеседі.
Оңтүстік Каспийдің ластануы суда ... ... ... ... ... болуымен білінеді. Теңіздің бұл бөлігінде таксиканттардың
басқа ... де ... ... ауыр ... ... синтетикалық үстіңгі активті заттар. Оңтүстік Каспий суындағы
мұнай ... ... ... ... бұл жерден көмірсутекті шикізат
алынуымен түсіндіріледі.
Осыған байланысты бекіре балықтары тіршілік ететін ... ... ... ... ... концентрациясы шектеуші
мөлшерін жоғарылататын токсикалық заттарды анықтайды [2].
1.2. Орыс бекіресінің систематикасы, ... және ... ... ... ... ... Chordata – ... тармағы: Vertebrata – Омыртқалылар
Бөлім: Gnathostomata – Жақтылар
Класс үсті: Pisces – Балықтар
Класс: Chondrichthyes – Шеміршекті балықтар
Класс тармағы: Actinopterygii – ... ... ... Ganoidomorpha – Ганойдтылар
Тобы: Chondrostei – Шеміршекті ганойдтылар
Отряд: Acipenseriformes – Бекіретәрізділер
Тұқымдас: Acipenseridae – Бекірелер
Түр: Acipenser guldenstedti Brandt – Орыс ... ... Орыс ... ... guldenstadti Brandt)
шеміршекті гонойдтылар немесе бекіретәрізділер ... ... ... ... ... ... Шеміршекті
ганойдтылар ежелгі, өз құрылысында ... ... ... ... ... ... бекірелері, сүйріктен басқалары анадромды түрге жатады. Олардың
тіршілік ету арелалы, өмірінің үлкен ... ... ... теңізі
акваториясы болып табылады. Жыныстық жасына жеткенде олар ... ... ұзақ ... ... шығады (Еділ, Жайық, Терек, Кура, және
т.б.). ... ... ... ету кезеңі ұзақ емес, бірақ түр ... және ... ... ... орын ... Қазіргі кезде негізгі
өрістеу орны және шабақтардың скаты мен жайылуы үшін ... ... ... ... ... ... байланысты қазір Волжск және ... тек ... ... ... ... ... ... бекіре
балықтарының басты бөлігі Солтүстік Каспийде, Орталық Каспийдің батыс
аймағында және ... ... ... ... ... ... Көктемге
қарай, жағалау суының ақырындап суытуымен байланысты, бекірелерде өздері
қыстайтын ... ... ... тереңдіктеріне, Оңтүстікке миграциясы
басталады. Қыс жылы болған жағдайда бекірелер популяциясының едәуір бір
бөлігі Сотүстік және ... ... ... ... ... Көктемгі
кезеңде балықтардың керісінше. Сотүстік Каспийге ауысуы ... ол ... ... ... үшін ... кіреді [3].
Орыс бекіресі Каспий, Қара және Азов ... ... ... ... ол өткінші түрі, бірақ Жайық өзенінде тұрақты
түрлеріде болған (үнемі өзенде мекендеушілер) (жж 1971). ... ... ... ... Куринск, Жайық, бекірелерін ажыратады [10].
Орыс бекіресі теңізде негізінен белгілі бір орындарда немесе қыстау
орнында көптеп ... Орыс ... ... ... ... Төменгі Еділде өрістеу мамырдан тамызға дейін жүреді, ортаңғы
Еділде мамыр – маусым ... ... ... ... ... ... аяғында –
мамырда жүреді. Уылдырықтарын өзеннің қатты ағысы бар жеріне, ... 4-10 м ... ... мен ... 2 рет кіретіні анықталған: көктемде неғұрлым азырақ
(сәуірден бастап) және ... ... ... ... [11].
Орыс бекіресі уылдырық шашу үшін Каспийден Едіге кіреді, Жайыққа ... ... ... ... ... 10 ... болады,
аналықтарында 13 жасында жыныстық жетіледі. ... ... ... ... да ... жүреді, аталықтарында 13-14 аналықтарында ... ... ... Азов бекіресі жынстық жасына: аталықтары 8-9
жасында, аналықтары 10-14 жасында жетіледі.
Орыс бекіресінің ең ұзақ жасы – 48 жас, ең ұзын ... 230 ... 80 кг нан 120 кг ға ... ... мүмкін.
Соңғы жылдары жас қатары қысқаруы мен ... ... ... ... қысқаруы байқалған. Мысалы, орыс бекіресінің
максимальды жасы 33 тен 20 жасқа ... ... ... қатар өрістеу
популяциясының жыныстық құрамы өзгерген. Мысалы, орыс ... ... ... ... 1997-2002 жыл аралығындағы зерттеулер
нәтижелері бойынша аталықтар көбейгені ... ... ... ... ... 2001 жылы барлығы 19,2%, 2002 жылы - 24,8 %,
құраған, бұл ... 1 ... 8 ... ... ... ... 2 есе ... өрістеу кезінде жыныстық оптимальды ара
қатынасы ... ... ... ... тұқымдылығы 84 тен 837 мың уылдырық, орташа 250-350
мың уылдырықты құрайды.
Көп жылғы мәліметтер бойынша орыс бекіресінің аталықтарының ... ... Бұл ... ... ... аз болады, және
олардың саны 23,5 тен 51,1% ... ... тек ... ... 2004 ... ... аналықтардың ең төменгі санын
көрсеткен.
Каспий теңізінде қазіргі ... ... ... ... ... ... өзінің шеткі жасына дейін өмір сүрмейді. Егер бұрынғы
жылдары Каспийде орыс ... 50-ге жуық жыл өмір ... ал ... ... максимальды жасы 38-40 жасқа төмендеген.
Жүргізілген бақылауларға қарағанда Жайық бекіресінің өрістеуші бөлігін
соңғы жылдары 8-34 жас ... ... ... Аналық жасы 10-35 жас
аралығында, аталықтарының жасы 8-32 жас аралығында ауытқып отырады [13].
Каспий теңізінде бекіре ерте жасында омыртқасыздармен ... ... және т.б.) ... ... байланысты
маллюскамен (жж, 1971) қоректенуге көшеді. Соңғы жылдары теңіз акваториясы
бойынша бекірелердің жайылым жағдайының нашарлағаны ... 2004 ... ... ... ... аса жоғары емес қарнының толысу
индексі 16,7% мен сипатталады. Оңтүстік Каспийде бекіренің ... ... ... ... мен ... ... Бұл аймақта бекіренің
қоректенуі жоғары деңгейде 39,3 % сипатталған, және Орталық Каспий ... ... ... 2 ... жуық ... ... ... кететін
жайт, Солтүстік Каспийдегі жайылым жағдайы бекірелердің барлық түріне
шиеленіскен болған, севрюгада ... ... ... 4,0% құралған, ол
2003жылға қарағанда 1,5 есе төмен, ал қорытпада - 14,0% [14].
Сандық көрсеткіші. Сонғы жылдары ... ... ... ... ... ... қоры, оларды аулау кезінде дәл сипатталған (таблица 1).
Кесте 1
Каспий бассейнінде бекірелерді аулау (Мажник, Власенко және ... ... ... |Жылдар |
| |1990 |1995 |2001 |2003 |2004 ... ... ... |11,66 |2,8 |0,42 |0,258 |0,165 ... ... |мың т |мың т |мың т |мың т |мың т ... бекіре балықтарының сандық көрсеткішінің төмендеуі антропогенді
және табиғи факторлар ... ... ... өлшемдегі балықтарды
броконьерлік кәсіпте алып тастау; мұнай зерттеу жұмыстарынан қалған
көмірсутектермен ... ... ... ... базаның
өзгеруі, сонымен қатар өзендермен келген ластаушы заттар әсерінен; теңіз
деңгейінің өзгеруімен. 2-ші ... көп ... ... ... ... ... ... төмендеуінің мәліметтері көрсетілген.
Кесте 2
Каспий теңізіндегі бекірелердің абсолютті ... ... ... ... ... және т.б. 2005 бойынша).
|Жылдар ... ... ... ... ... |12,06 |60,05 |69,7 |142,26 ... |15,02 |46,6 |53,1 |114,72 ... |13,8 |42,2 |44,9 |100,9 ... |13,4 |42,7 |41,8 |97,9 ... |10,9 |38,1 |39,3 |88,3 ... |10,9 |38,1 |37,9 |86,9 ... |8,9 |21,2 |13,6 |43,7 ... |7,6 |23,0 |11,6 |42,2 ... |9,3 |29,2 |13,8 |52,3 ... |5,0 |23,0 |10,1 |38,1 ... |9,3 |24,4 |14,8 |48,5 ... |11,6 |33,43 |15,8 |60,83 ... |8,5 |34,8 |8,72 |52,02 ... |5,3 |35,9 |7,3 |48,5 ... ... бекіре балықтарының қорының құрамы төмендегенін көруге
болады, 2003-2004 жылдары теңізде ... ... ... ... байқаймыз, ол негізінен қорытпа мен шоқыр есебінен.
2001-2005 жылдары тралмен аулауда ... ... ... ... болғаны орыс бекіресі. 2001 жылы ... ... оның ... барлық басқа бекіре балықтарының сандық көрсеткішінің 56-76% ін
құраған. Ірі особьтар ... ... ... ... ... жылы барлық бекірелердің сандық көрсеткішінің 91,1% орыс ... бұл ... ... 7,7 % ... ... тиген, ол қорытпа 1,5%
ғана құраған. 2004 жылы жазда теңізде жайылымдағы ... ... ... ... ... кәсіптік өлшемдегі емес даралардың
(95,8%) болатынын көрсеткен [16].
Бекіренің абсалютті ұзындығы мен дене ... ... ... ... ... ... таяз сулы акваториясында даралар
ұзындығы (2003 ж. салыстырғанда) - 9,0 см-ге, ал дене ... - 1,07 ... Ол ... ... ... таяз сулы ... ... бентостық организмдер биомассасының өзгеруімен байланысты [17].
2004 жылы тралмен аулауда орыс бекіресінің жастық құрамы 1 ... 32 ... ... 25 ұрпақтағы балықтармен көрсетілген. Балықтардың
негізгі саны (56,5%) ... ... ... ... ... ... жасы 8,5 жас, ал 2003 жылы - 12,6 ... қарағанда едәуір азайған.
Теңіздің барлық ауданында кәсіптік өлшемдегі балықтар үлесі төмендеген, ол
популяцияның кәсіптік ... ... ... ... Балықтардың гонадо - және гаметогенезі
Балықтардың жыныс бездеріне гистологиялық сиспаттама беру үшін олардың
даму стыларың білу қажет.
Аналық бездін дамуы немесе ... ... ... басқа да
омыртқалы жануарлардағыдай 4 кезеңді ажыратады: I – ... ... II – ... (цитоплазмалық, протоплазматикалық немесе
қысқа бойлы), ІІІ – вителлогенез (трофоплазматикалық, ... ұзын ... IV – ... ... ... Әр кезең өзіндік
ерекшелігімен сипатталады.
І. Көбею кезеңі. Бұл кезеңде жыныс ... ... ... ... клеткаларының ұрпағы болып ... ... ... рет митотиналық бөлінудің арқасында жыныс клеткасының
қорын ... ... саны ... Оогонии – аналық қатардың
ең майда клеткасы, әдетте оның диаметрі 10-20 мкм. ... ... ірі, ... 5-7 мкм. ... ... ... стромасы жекленген
клеткалары жабысып тұратын мембраалармен сипатталады. Балықтар гонадасында
жыныс безінің анатомиялық дифференциясы ... тек ... ерте ... ... ... ... әлі жоқ, және ... гонада
қалындығында орналасады.
ІІ. Превителлогенез кезеңі. Бұл кезеңнің жыныс клеткаларының негізгі
белгілері сарыуыз қосылуының болмауы ... ... Бұл ... ядро ... ... және ... ... санының
мөлшерінің маңызды көбеюі жүреді. Превителлогенез кезеңінде және одан
кейінгі ... ... ... ... ... ... ... 1-
ші реттік ооциттер деп аталады. Превителлогенез ... ... ... дайындайтын, цитоплазма мен ядро ... ... ... ... кезеңі. Бұл кезеңде ооцитте трофикалық, сонымен
қатар болашақ ұрыққа ... ... ... ... жиналады, оның
нәтижесінде ооцит өлшемі қатты жоғарылайды. Бұл ... ... ... ... ... ... кезеңінде ооциттердің дамуының бірнеше фазасын ажыратады:
(D1 – D2) Цитоплазма вакуолизациясының басталуы. 1-2 қатар вакуоль
құрылуы. ... ... өте ұсақ ... ... пайда болуы
мүмкін.
(D3) Вакуолизацияның жалғасы. Бірнеше қатар вакуоль ... ... ұсақ ... ... пайда болуы мүмкін.
(D4-D6) Сарыуыздың интенсивті жиналуы. Түйіршіктер ... ... және одан бос ... да ... ... ... ... орай, вителлогенез кезеңінің басталуы ... ... ... ядроайналасында вауольдердің пайда болуымен сипатталады.
Біріншісінде - мукополисахаридтер, екіншісінде – липидтер ... ... ... дефинитивті өлшемдегі ооциттердің қалыптасуымен
аяқталады [17].
IV. Пісіп ... ... ... жетілу кезеңінде превителлогенез және
вителлогенез кезеңінде 1-ші ... ... ... ... ... ары ... мейотикалық қалыптасуы жүреді. Осымен
бірге ооциттің барлық компоненттерінің белгілі өзгерістері жүреді.
Пісіп ... ... ядро ... ... ... ... ... жылжиды. Миграция басталғанда оның ядросы жоғалады, ол
көпшілік ... оның ... ... ... ... Көп ... ... І кезеңінде ұршық қалыптасады. Мейоздың
бірінші бөлінуі овуляцияға дейінгі бірнеше сағат бұрын жүреді. Ол ... ... ... алып ... І –ші ... ... мейоздың 1-
ші бөлінуінен кейін ІІ-ші реттік ооцит болады. Көп ... 1-ші ... ... ... мейоздың 2-ші бөлінуінің метафазалық пластинкасын
құрады. ІІ метафазада ... ... ... ... ІІ ... ... және ... ұлпа қабықшасынан босауы жүреді.
Пісіп жетілу кезеңінде ооциттің анимальді полюсінде цитоплазма
концентрациясы жүреді.Сарыуыз ... ... және ... ... ... ... ... олардың макротүкшелері сәулелі
қабықша каналдарынан созылады, микропиленің тұйықтаушы клеткаларынан
босайды. ... ... ... ... және жұмыртқаның дене
немесе гонада қуысына түсуі жүреді. Пісіп жетілген жұмыртқа болып табылатын
овулирленген жыныс клеткасы ... ІІ ... ... болып табылады.
Мейоздың 2-ші бөлінуі тек ооцитке спермия кіргенде ғана ... ... ... ... дамуының 2 фазасын бөліп көрсетеді.
(Е) Ооцит поляризациясына алып келетін ... ... ... Ядролы мембрананың дезинтеграциясы, кариосфера және оның
капсуласының қалыптасуы. Мейоздың ... ... және ... ... ... овуляция [18].
Аталық бездің дамуы ... ... ... ІІ кезеңді ажыратады: І – көбею, ІІ - өсу, ІІІ – пісіп жетілу,
IV – спермия ... ... ... кезеңінде сперматогониидің митотикалық бөлінуі жүреді, осының
арқасында оның саны едәуір ... ... ... ... ... ... ... қатар ұрықтанған, резервті, стволды
немесе Ас (с-стволды) типтегі сперматогония деп те атайды. Бұл ... ең ірі ... ... ... 1 сперматогония бөлінуінің нәтижесінде пайда болатын циста
деп аталатын тобымен орналасады, олар дәнекер – ұлпа ... ... Бір ... ... ... ... сперматогенездің барлық
кезеңінде синхронды жүреді. Ол бір ... ... ... ... ... және ... тән ... түзуімен түсіндіріледі.
Сперматогониидің соңғы миграциясы Б типіне қатысты.
Өсу кезеңі. Б типтегі сперматогониилер бөлінуі І реттік сперматоциттер
– мейоз профазасына ... ... ... қалыптасуына алып келеді.
Мейотикалық профаза кезінде І реттегі сперматоциттер көлемінің жоғарылауы
жүреді, ол сперматогенезде өсу ... ... ... ... кезеңі. Бұл кезеңде мейоздың екі бөлінуі жүреді. Оның
біріншісі І ... ... ... алып ... ІІ ... ... және олардың көлемі І ... ... 2 ... кіші. Пісіп жетілудің бірінші бөлінуінен кейін екіншісі
жүреді, осының нәтижесінде осыдан да майда ... ... ... ... ІІ ... сперматоциттен 2 есеге кіші.
Спермия (спермиогенез) ... ... Бұл ... ... бір ... қалыптасады. Басында сперматид поляризациясы
жүреді, ол клеткалық органеллалардың ... ... ... ... ... ол ядроның артқы бөлігін көрсетеді. Ядро негізінде
орналасқан немесе ядроның арнайы ... ... ... ... деп ... Біріншіге тік бұрыш астында орналасқан екінші
центриаль, дистальді немесе бозальді денешік деп аталады.
Гонаданың пісіп ... ... ... без және ... ... 6 балдық шкаласымен анықтайды [19].
1.4. Бауыр гистологиясы
Балықтардың бауыр гистологиясы ... ... ... ... ... ... ... сыртында орналасатын үлкен
без. Бауыр біруақытта экзокринді де ... де без ... ... ... өт деп ... ол өт ... ... ашішекке ашылады.
Эндокринді секрет қанға бөлінеді. Бауыр ... мен ... ... ... деп ... ... ... сипатталған, ол
барлық бауыр клеткаларының 60%-ға жуығын құрайды. Строма дәнекер ұлпадан
тұрады және қан ... мен ... ... қабығын қалыптастырады,
синусоид және бауыр бөліктерінің қолқасын қалыптастырады, сонымен қатар
бауырдың ... ... ... ... Дәнекер ұлпаның
гепатоцитке арақатынасы өте аз [20].
Бауыр паренхимасы бауыр бөліктеріне ... ... ... ... ... ... ол ... қолқа деп аталатын,
жұмсақ дәнекер ұлпа қабаттарымен бір-бірінен бөлінген. Бауыр - ас қорыту
жолының ... ол ... ішкі ... тұрақтылығын ұстауға
бағытталған ас қорыту, зат алмасу, кан айналу және қорғанышты ... зиян ... ... және ... қызметтеріне қатысады.
Көптеген балық түрлерінің бауырының морфологиясы нашар зерттелген, бауырдың
гистохимиясы мен гистологиясының мезгілдік және жастық өзгерістері ... аз ... ... ... ... ... ядролы полигонды
пішінді болады. Гистологиялық кесінділерде олар ретсіз орналасқан, бірақ
орталық күре ... ... ... деп аталатын, екі қатар ... ... ... көруге болады. Трабекулалар ретсіз орналасқан
гепатоциттер суретін құрайды да ... ... ... ... орталық
күре тамырға жиналады. Гепатоцит секреторлы өнімнің ... - ... екі ... де ... ... сондықтан әрбір гепатоцит, өзінің
эндокринді секретін шығаратын, экзокринді ... (өт) және ... ... ... жататын тармақпен байланысады.
Гепатоциттер ортасында домалақ ядросы бар полигонды пішінді болады.
Оның цитоплазмасы әдетте ... ... ашық және ... ... Бұл ... ашық ... ... паталогиялық процесс түрінде болады,ол токсикалық әсерімен
қандайда бір ... ... ... ... ... ... ... бауыр паренхимасында ашықтүсті гепатоциттердің жоғарылауына
алып келеді [20, ... ... МЕН ... ... 2007 ж. ... ... ... Каспий теңізі
бойынша «Каспий теңізіндегі ... ... ... ... түсірілімі» бағдарламасы бойынша экспедицияда жиналған 10 дана
орыс бекіресінің ... мен ... ... ... мен ... гистопатологиялық анализге алынған орыс
бекіресінің (Acipenser guledenstadti Br) ... ...... ... - тамыз 2007 ж.
|№ |Ұзындығы ... ... ... ... ... |
| | |(г) | | | |
| |L (мм) |L (мм) | | | ... |Бауыр |
|1 (20) |650 |530 |1145 |♂ II |1 |+ |+ |
|2 (9) |1226 |1110 |11160 |♀ II |14 |+ |+ |
|3 (15) |835 |662 |2260 |♂ II |3 |+ |+ |
|4 (16) |795 |620 |1900 |♀ II |2 |+ |+ |
|5 (36) |980 |595 |4700 |♀ II |5 |+ |+ |
|6 (52) |780 |615 |1640 |♀ II |2 |+ |+ |
|7 |1425 |1170 |17030 |♀ II |7-8 |+ |+ |
|8 (48) |1112 |940 |7680 |♂ II |8 |+ |+ |
|9 (49) |935 |763 |4200 |♂ II |4 |+ |+ ... |860 |705 |2510 |♂ II |3 |+ |+ ... |10 |10 ... |20 ... ... ішіндегі сан далалық жиналған номері.
Материалды (бауыр,гонада) 4%-тік формалинде ... ... ... ... гонадасының жыныстық жетілу шкаласын анықтау ... ... ... техника методын орыс бекіресіне жүргіздім. ... ... орыс ... ... анализ жасалды, гонаданың
жыныстық жетілуі анықталды және ... ... мен ... ... дайындалды, бұл блоктан 5-7 мкм қалыңдықтағы ... ... ... ... ... жасалды. Кесіндіні заттық шыныға жабыстырып оны
гематоксилин эозин мен 3 түсті Массон бояуымен боядық ... ... ... ... ... және ... ... Қазақстан
қолданбалы Экология Агенттігінің (КАПЕ) мамандарымен жүзеге асты. Біз КАПЕ
мамандарына – ... С.Р., ... Д., және ... Л. ... үшін ... ... ... ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ ТАЛҚЫЛАУ
3.1. Орыс бекіресінің жыныс бездерінің ... ... ... ... ... ... ... жасына жетілмеген
особьтар болды. № 7 ... 7-8 ... ... жыныстық жасына
жетілмеген. Бірақ бұл жаста жыныс (аталық ... ... ... бұл ... ... ... ІІІ-ші жетілу стадиясында болуы
керек еді. № 2 орыс бекіресі 14 ... ол ... ... Оның ... II ... ... болды. Гонаданың ІІ-ші жетілу стадиясы жыныстық
жасына жетілмеген, алғашқы жыныстық ... ... ... және ... ... ... да болады [19].
Жыныстың анатомиялық қалыптасуы цитологиялық қалыптасудан кейін
өтетіні белгілі. ... ... ... ... ... қуыс ... гонада айналасында саңылау пайда болуымен
көрсетіледі. Бекірелердің әр түрінде бұл ... 7 - 30 айға ... ... ... без ... 1-ші ... жасы 1 жас, бұл дана ... дәнекер ұлпа
қабатымен қоршалған сперматогониямен және өсу ... ... ... ... көрсетіледі (сурет 1).
Әдебиеттерден шоқыр аталығының жынысының цитоморфологиялық
қалыптасуының мерзімі 1-2 ... 30-50 см ... ... болатыны
белгілі. Сүйрікте гонаданың цитологиялық қалыптасуының минимальды мерзімі
болатыны байқалған, ол 6,5 ... Бұл ... ... безі ... ... ... жоқ ... ақ тәж тәрізді болады. І-ші жетілу стадиясындағы
гонаданың гистологиялық препаратында гонийдан ... ... тобы және ... ... ... ... клеткалар табылған. Әр түрлі жетілу дәрежесіндегі балықтар тобында
маусымдық динамика және ... ... ... ... жастық
құрамындағы анализ мәліметтерінің көрсетуі бойынша шоқыр аталығының негізгі
бөлімі жыныстық жетілу ... 110-115 см ... 10-12 ... ... 3-ші ... ІІ-ші жетілу стадиясындағы тұқымдығы гисто құрлысы
бойынша № 1-ші ... ... ... ІІ-ші жетілу
стадиясында 3 стадияастын ... 10-шы ... ... ... ұлпасы домалақ пішіндегі
сперматогониялармен көрсетілген (сурет 2).
Гистологиялық препараттың ... және ... ... сапасының жоғары болмауы сперматогенезге толық сипаттама ... ... без ... ... ... ... қалыптасуының белгілері
8,5-40 айға дейінгі кезеңде пайда болатын (түрге ... ... ... ... ... ... ... білінеді [23].
№ 2-ші аналық ұзындығы 1,226 м және салмағы 11,16 кг, жасы 14 ... без ... өсу ... ... ... Бұл ... цитоплазмаға түсетін ядро (шеткі ядрошық) шетінде ораналасатын
және рибосомды РНК – рРНК - ны ... ... ... ... ... ... жүз ... көбеюі және клетка органеллаларының санының
өсуі, сонымен қатар, бұл ... ... ... ... ... ... басында соматикалық клеткалар есебінен ооцит
айналасында фолликулярлы клеткалар ... ... ... соңына
қарай ооцит перифериінде плазмалемма – микротүкшелері пайда болады, олардың
арасында өсе бастаған алғашқы немесе сәулелі (zona radiata) ... ... ... ... 3-ші ... ... ... пішінінің бұзылуы фолликулярлы қабықшаның бұзылуымен біруақытта
болған. ... ... ... ... ... ... және ... ооциттің сандық көрсеткішін анықтауға мүмкіндік бермейді (сурет
3).
Сурет 3. № 2-ші ... ... өсу ... ...... ... ... х40.
№ 4-ші бекіреде жыныстық жасына жетілмеген аналық (2 жас), ... 795 мм, ал ... 1900 г. Бұл ... ... да ІІ ... ... превителлогенез кезеңінде болған. Ооциттер қатты ... және ... ... ... 5-ші ... де ... жасына жетілмеген (5 жас), жалпы ұзындығы
980 мм, ал салмағы 4700 г. ... ... ... ... ... ... ... үлкенірек. Пішінінің өзгеруі барлық ооциттерде
байқалады. Сонымен қатар, ... ... ... ... (4 ... 6-шы ... ... – салмақтық көрсеткіші бойынша (ұзындығы - 780
мм, салмағы - 1640 г) № 4-ші ... ... Бұл ... ... ... ... ... арасында цитоплазматикалық өсудегі
жекелеген ооциттер кездесетін гониялармен (мүмкін сперматагониялармен)
көрсетіледі (сурет 5). Бұл ... жасы 2 жас, ... ... (780 мм және 1640 г) 1 ... № 1-ші ... ... ... цитоплазматикалық өсу кезеңінде цитоплазма
санының жоғарылауы, ядро көлемінің, ... ... және ... ... болады. Кезеңнің ең басында ооцит ядросы 1-ші ... ... ... Бұл оогониге көлемі ұқсас, ең ұсақ клеткаларда
жүреді.
Сурет 4. № 5 ... ... ... ... пішінінің бұзылуы.
Гематоксилин – эозинмен боялған. Үлкейтуі х40.
5-ші суретте көрсетілгендей бірнеше ... ... олар ... өсу ... ... Ооцит ядросының морфологиясы, оның
ерте диплотена ... ... ... (сурет 5-1).
Бір ооцит, спиральденген хромосомасы ядроның 1 полюсінде орналасқан
тәрізді, ядросының зиготена ... ... ... (сурет-4).
Сонымен қатар бір ооцит превителлогенез сатысында пішінінің бұзылуымен ... ... ... ... ... 5. № 6 ... гонадасы 1-цитоплазматикалық өсудегі ооцит, 2-
гонии, 3-гонии көбею циклінде, 4-превителлогенез кезеңінің ... ... ... ... Үлкейтуі x 40.
Генеративті ұлпаның маңызды бөлігінде үлкен ядролы және кең ... ірі ... ... ... ... 5-2) сонымен қатар
тобымен орналасатын ұсақ ядролы ... ... ... гонадасы
превителлогенез кезеңінде ооциттің асинхронды дамуымен сипатталады. Қалыпты
жағдайда оогенезде ... ... ... ... ... ... Гонаданың генеративті ұлпасының бір бөлігі тұқымдықты береді
генеративті бөлігінің ұсақ клеткалары номер бірінші ... ... ... ... ... ... бұл ... жыныс безі гермафродитты
безге ұқсас.
Осы тұрғыда, зерттелген орыс бекіренің аналықтарының тек біреуі ... ... ... (№ 2-ші), ... оның ... ... ... пісіп жетілу шкаласында болды.
№ 4 және № 6 орыс бекіренін ... безі ... ... Орыс ... ... ... ... қалыптасуы Г.М.
Персов [23] зерттеуі бойынша 30 ай, немесе 2,5 жыл ... ... ... ... Біздің зерртеулер нәтижесі осыны жалпы
дәлелдеді.
№ 5 ... ... ... ... ... ... ... олардың құрылысында әртүрлі бұзылыстар байқалады. Оындай
бұзылыстар бір жағынан мекен орталықтың ластануымен [24], екінші ... ... ... ... ... ... 6 ... жыныс бездің гистологиялық құрылысы жыныс клеткаларының
асинхронды дамуымен сипатталынады (5 сурет).
3.2. Орыс бекіресінің бауыр гистологиясы
№ 1(20) орыс ... ... ... – 650 мм, ... ... – 530 мм, ... – 1145 г, 1 жастағы аталық. Бұл балықтың
баурының гистологиясын ... ... ... болады. Көпшілік
гепатоциттердің пішіні полигональды, ... ... ... ... ... не ... ... ығысқан. Паренхимада қоңыр
пигмент байқалады, бірақ оның ... ... ... ... көп емес (6 ... ... № 1(20) орыс бекіресінің бауыры. Бояуы – гематоксилин-эозин,
үлкейтуі х 40.
№ 2 (9) орыс ... ... ... – 1226 мм, ... қанатынсыз
ұзындығы – 1110 мм, салмағы – 11160 г, 14 ... ... Бұл ... ... өзгерістер байқалады. Кейбір гепатоциттердің ядролары
пикнотикалық ... ... ... ... кейбір гепатоциттер некрозға
ұшыраған. Көпшілік гепатоциттердің цитоплазмасы боялмаған, цитоплазмасының
әлсіз түйіршіктілігі гликоген синтезінің төменгі деңгейін ... ... қара ... ... ... ... ... (7 сур.).
7 сурет. № 2 (9) орыс бекіресінің ... ...... х ... 3 (15) орыс бекіресінің жалпы ұзындығы – 835 мм, құйрық қанатынсыз
ұзындығы – 662 мм, ... – 2260 г, 3 ... ... Бұл балықтың бауыры
гистологиялық сипаты жағынан № 1 – ші бекіреге ... ... ... 4 (16) орыс ... ... ... – 795 мм, ... қанатынсыз
ұзындығы – 620 мм, салмағы – 1900 г, 2 жастағы аналық. Бұл ... ... ... ... ... ... ... пикнозға ұшыраған және цитоплазмасының әлсіз түйіршіктілігі
гликоген синтезінің төменгі деңгейін ... (8 ... ... № 4 (16) орыс ... бауыры. Бояуы – гематоксилин-эозин,
үлкейтуі х 40.
№ 5 (36) орыс бекіресінің жалпы ұзындығы – 980 мм, ... ... – 595 мм, ... – 4700 г, 5 ... ... Бұл ... бауырының
гепатоциттерінің цитоплазмасында көптеген ... ... ... ... ... ... әр ... кесдеседі.
Пигменттердің айналасындағы гепатоциттер некрозға ұшыраған.
№ 6 (52) орыс бекіресінің жалпы ұзындығы – 780 мм, ... ... – 615 мм, ... – 1640 г, 2 ... ... Бұл ... ... жастық орыс бекіресінің (№ 1(20)) бауырына ұқсас, нормаға жақын.
№ 7 орыс бекіресінің жалпы ұзындығы – 1425 мм, құйрық қанатынсыз ... ... мм, ... – 17030 г, 7 – 8 ... аналық (сурет 9).
9 сурет. № 7 орыс бекіресінің бауыры. Бояуы – гематоксилин-эозин,
үлкейтуі х ... 8 (48) орыс ... ... ... – 1112 мм, ... қанатынсыз
ұзындығы – 940 мм, салмағы – 7680 г, 8 жастағы аталық. Бұл ... ... ... ... ... ... Кесіндінің көлемінің маңызды
бөлігін күшті перипортальды фиброз жері алады. ... ... ... ... ... ... ... жойылған. Ядро барлық
клеткаларда көріне бермейді. Олардың ... ... ... ... 9 (49) орыс ... ... ... – 935 мм, құйрық
қанатынсыз ұзындығы – 763 мм, салмағы – 4200 г, 4 ... ... ... ... ... ... ... клетканың ортасында
орналасқан, домалақ ядросы бар полигональды пішінді гепатоциттер. Гепатоцит
цитоплазмасының ... ... ... ... ... Қан ... жанында пигменттелген түйіршікті
макрофагтардың жиналатыны анықталады. Сонымен қатар түйіршікті ... ... ... ... ... ... мүмкін.
№ 10 (55) орыс бекіресінің жалпы ұзындығы – 860 мм, ... ... – 705 мм, ... – 2510 г, 3 ... аталық. Бұл орыс бекіресінде
бауырының жеке аудандарында гепатоцит цитоплазмасының вакуолизациясы және
оның ... ... ... ол ... ... ... паталогиялық процесті көрсетеді, және бұнда көптеген ... ... ... 10). ... бауырының құрылысындағы бұзылыстары кесіндінің
барлық жерінде көріне бермейді. Паренхимада және қан ... ... ... жиналады. Қан тамырлары әртүрлі дәрежеде толған. Орган
паренхимасы орындарымен ісінген. ... ... ... ... ... ірі ... ... болады. Некроз ошағы мен вакуольді дистрофиялы
клеткалардың тобы кездеседі. Ісінген инфильтраттар да орын ... ... № 10 (55) орыс ... ... ... гематоксилин-эозин.
Үлкейтуі х 20
Көпшілік орыс бекіресінің қабықшасы көбінесе қатты ... ... ... лимфоциттердің аздап жиналуы байқалады. Лимфатикалық
жолдардың қалыптасуынан лимфоциттердің ... ... ... ... заттардың токсикалық ... ... ... Бұндай клетка ядросы перифериге тықсырылған,
онда ядро ... мен жеке ... ... Клетка некрозы ядро мен цитоплазма өзгеруімен ... ... ... ... бен ... ... Кариопикноз
гистологиялық және ... ... ... ... ... ... Некроз кезінде цитоплазмадағы ... ... мен ... ... вакуолизация мен
органелла ыдырауында білінеді. Өлі клеткалар бір-бірімен байланысын
жоғалтады, содан кейін ... және ... ... ... ... бір бөлігі майдың жаңадан
жасалуынан кемшілігі болады, ол гепатоцит цитоплазмасында әртүрлі көлемдегі
вакуольдердің пайда болуынан көрінеді. Таза ... ... ... ... ... ... ... және ірітамшылы майлы дистрофиясын
ажыратады. Майбасқан гепатоциттерде синтез процессі сақталады.
Майлы дистрофия келесі жағдайларда пайда ... ... ... ... ... ... жоғарылатылған
синтезінде;
-клетқаға майқышқылының тотығуын блоктайтын токсикалық заттардың әсерінен;
-бауыр клеткасына липопротейдтер мен ... ... ... ... ... ... бауыр жайында 50%-ға жуық гепотоцит ерекше бейтарап ... ... ... ... ... ... бауырдың 3 стадиясын
ажыратады: а) таза майлы бауыр, б) мезенхимальды реакциялы майлы бауыр, ... ... мен ... ... ... майы жоқ ... ... сипатталады. Гидропикалық дистрофияның себептері мыналар болып
табылады: гепатоксикалық, ... және ... ... жеткіліксіз
қоректену, иондаушы сәулешашу әсері, улы заттар (фосфор, мышьяк, төртхлорлы
көміртек).
Гидропикалық дистрофияның шеткі келбеті баллонды болып ... ... ... ... ірі ... айналады, осы кезде ... ... ... ... орыс ... ... жеке ... үшін, боллонды
дистрофиялы белгілері бар гепатоциттер тән.
Барлық ... ... ... ... ... пен ... ... анықталған. Барлық ... ... ... өсуі мен ... ... ... ... жақын жиналады. ... ... ... жиналады. Осы жерде
ірі, күлгін ... ... ... ... ... болады.
Түйіршікті клеткалар ақырындап түсін қоңыр және қара ... ... ... ... жиналуы барлық бауыр
паренхимасында болады. № 7 орыс бекіресінде бауыр паренхимасының мыңызды
бөлігі ... ... ... ... ... ... емес ... түйіндер болады. Бұзылудың негізгі түрі қоршаган
ортаның токсикалық заттарының хроникалық әсерінен ... ... ... ... ... заң ... ... гранулаларын
қосатын лейкоциттің бауыр паренхимасында көптеп жиналуы саналады. Бекіре
гепатоцитінің ядросы клетканың әртүрлі функциональды ... ... (1 ден 3 ке ... саны мен ... ... Жеке ... ... дистрофия белгілеріне ие.
Бекіре бауырын зерттеуде органның ... ... мен ... көптеп болуын анықтаған. Ядро полиморфты, көптеген
клеткаларда ... ... ... көптеген дара лимфоциттер мен
пигмент грануласы қосылған ісінген инфильтраттар ... ... ... дистрофикалық өзгерістерге ұшыраған.
Орыс бекіресі бауырының анализінің көрсетуі ... ... 2004 жылы ... ... ... особьтарда табылған.
Зертелген балықтардың барлығы өрістеу алдындағы жағдайда ... ... ... ... мен бауыр морфологиясының арасындағы
өзгерістерден корреляция табылмаған [25].
Орыс бекіресінде ... жеке ... ... ... және оның ... ... ... боллонды дистрофияның қасиетіне тән паталогиялық процесті көрсетеді.
Гепатоцитке қан арқылы түсетін токсикалық заттардың ... оның ... ... ... ... ... артынан
гепатоциттердің әртүрлі бұзылыстары жүреді. Жоғарыда ... ... бар ... де ... процессі сақталады. Организмнен
токсикалық заттарды шығарғандағыдай, пролиферативті ... ... ... ... де, бауыр клеткасының бұзылуын тудыратын
негізгі зат жиналғанда, оның ... ... ... ... ... әсері созылмалы болса, ірі клеткалы популяциялардың
өлімі болады және регенерация жолында үлкен ... ... ... ... мен ... өте көп, олар ... керек және тиісті түрде бір-бірімен қосылуы керек. Клеткалардың
жаппай өлуінен, ... пен ... ... ... ... және ... ... төмендейді. Гепатоцит
регенерациясы сау клеткалар сақталған оқшауланған ... ... ... қақпалы қанайналыммен қажетті байланыс пен
контакттан айырылған болады, сондықтан онда ... ... ... ... ... ... ... фибробласттар, жаңа дәнекер ұлпаның ... ... ... активті пролиферирлей бастайды, ол өз кезегінде өт
ағымы ... мен ... ... ... ... ... ... құрылуына кедергі келтіреді. Дәнекер
ұлпа, ... ... алып ... ... және ... қан ... ... регенерирленетін синусоидтар арасындағы қалыпты ... ... ... Бұл ауру ... циррозы деп аталады.
Бұл жағдайда, бауырдың ... ... ... табуға мүмкіндік береді, олар мынадан көрінеді:
-ядросы перифериге ығысқан және белок ... ... ... ... тамырларыны жақын пигменттелген түйіршіктердің жиналуы, ... ... ... ... ... ... ... жиналув
барлық бауыр паренхимасына жайылған;
-паренхиманың кейбір жерлерінде гепатоциттің вакуолизациясы;
-бауыр паренхимасында дәнекерұлпаның ... ... ... ... ... ... ... Балықтар
организміне әртүрлі токсикалық заттардың әртүрлі көлемде түсуі ... олар осы ... ... [25].
ҚОРЫТЫНДЫ
Осы бітіру жұмыста гистологиялық жағынан зерттелген орыс бекірелерінің
жыныс ... ... ... тек ... ғана ... жағынаң жетілген (№ 2-ші),
бірақ оның гонадасы өрістеуден ... II ... ... ... ... 4 және № 6 орыс бекіресінін жыныс безі ... ... Орыс ... жыныс бездерінің цитологиялық қалыптасуы Г.М.
Персов [23] зерттеуі бойынша 30 ай, немесе 2,5 жыл ... ... ... ... ... ... ... осыны жалпы
дәлелдеді.
№ 5 бекіренің жыныс бездері ... ... ... ... ... құрылысында әртүрлі бұзылыстар байқалады. Осындай
бұзылыстар бір жағынан мекен орталықтың ластануымен [24], екінші жағынан
қорек ... ... ... ... ... 6 бекіренің жыныс безінің гистологиялық құрылысы жыныс клеткаларының
асинхронды дамуымен ... ... ... орыс ... ... келесіні
көрсетеді:
№ 1, № 3, № 4, № 6 бекірелердің бауырының гистологиялық ... ... ... онда онша өзгерістер байқалмады. Бұл балықтар жас және жасына
байланысты мүшелерінде токсикалық ... ... онша ... 2 бекіренің жасы 14-те ол көп жыл ... ... ... оның ... ... ... байқалады. Мысалы, кейбір
гепатоциттердің ядролары пикнотикалық болып келеді, қоңыр-қара ... ... ... ... 10 ... ... ... байқалды, ол 3 жастағы аталық.
Бауырының жеке аудандарында гепатоцит цитоплазмасының вакуолизациясы және
көптеген ... ... ... ... осы өкіл ... ... жерлерінде жайылған.
Каспий теңізінің ластануы бекіре ... ... ... және ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Ұлттық энциклопедия. /Бас ред. Ә.Нысанбаев. – Алматы; Қазақ
энциклопедиясының Бас ... ... ... ... П.П., ... Г.Ф., Журавлева Г.Ф. Аксенов В.П., Дубовская
А.В. и др. Особенности физиологического состояния осетровых, сельдевых
и карповых рыб в современных условиях загрязненности ... ... ... на ... ... НИР за 2004 ... Изд-во КаспНИРХа, 2005. – С. 305-323.
3. Мажник А.Ю., Власенко А.Д., Ходоревская Р.П., ... Г.Ф. и ... ... к ... ... и ОДУ осетровых Каспийского моря
/Рыбохозяйственные исследования на Каспии: ... НИР за 2004 ... ... ... 2005. -С. ... ... Т.Р. Қазақстанның өзендері мен көлдері. «Қазақстан» баспасы,
Алматы.-1975.-Б. 33-36.
5. Сыдыков Ж.С., Голубцев В.В., ... Б.М. и др. ... море ... ... ... ... ... Омаров Т., Филонец П., Филонец Ю. Қазақстан ... ... ... 13-16.
7. Аманниязов К.Н. Каспийское море. Алматы: Қазақ университеті, 1999.-С.
10-13.
8. Олжабекова К.Б., ... Б.Е. ... ... ... ... Алматы; 2007. -Б. 49-51.
9. Жизнь животных /под редакцией ... ... М.; ... ... 4, ... 1. - 656 ... Никольский Г.В. Частная ихтиология. Изд. М.; Высшая школа, 1971.-С. 92-
94.
11. Аманниязов К.Н., ... А.З. Рыбы ... ... ... Қазақ
университеті, 1999. -С. 26-24.
12. Рыбы Казахстана. том 1. Алма-Ата; Наука, 1986. -С. 142-146.
13. Рыбохозяйственные исследования в ... ... ... ... ... Алматы: Бастау, 2005. -С. 140-143.
14. Молодцова А.И., Полянинова А.А. Питание осетровых рыб в Каспийском
море в 2004 г. ... ... на ... ... за 2004 ... ... КаспНИРХа, 2005. -С.186-193.
15. Власенко Д.А., Распопов В.М., Лагунова В.С., Красиков Е.Б. и др.
Оценка состояния ... ... в ... море и прогноз его вылова
на 2003 г./Рыбохозяйственные исследования на Каспии: Результаты НИР за
2002 г.-Астрахань: Изд-во КаспНИРХа, 2002. -С. ... ... А.А., ... А.В., Журавлева О.Л., Ходоревская Р.П., Зыкова
Г.Ф. и др. ... ... ... и ... рыб в ... море и ... ... их прилова
при промысле частиковых рыб на 2006 г. /Рыбохозяйственные исследования
на Каспии: Результаты НИР за 2004 ... ... ... ... ... В.Н. ... яицеклеток и систематика рыб. Владивосток, 1987.-
С. 130-141.
18. Макеева А.П. Эмбриология рыб.М.; МГУ. 1992. -216 с.
19. Сакун О.Ф., Буцкая Н.А. Определение ... ... и ... ... рыб. ... 1968. -С. 145-175.
20. Хем А., Кормак Д. ... 4. М.; Мир, 1982. -С. ... ... Ф.Х. ... по ... и ... пищеварительной
системы рыб. Изд. Мектеп. Алматы; 1969. -С. 84-113.
22. Шалгымбаева С.М., ... С.С., ... Қ.А. ... ... ... Алматы; 2007.–Б. 27-30
23. Персов Г.М. Дифференцировка пола и ... ... у рыб. ... дис. ... ... ... ... -50 с.
24. Фадеева Т.А. Состояние половых желез и размерно-возрастной состав
самцов севрюги ... ... Pallas ... моря в морской
период жизни /Вопр. ихтиол. 1980. Т. 20. Вып. 6(125). – С. ... ... ... разработка путей сохранения биоразнообразия
и устойчивого ... ... ... ... ... ... Урало-Каспийский бассейн отчет о
научно – исследовательской работе НПЦ РХ МСХ, ... 1. № 1-ші ... ... ... ... ... шектеуші қабаты; 2-сперматоцит; 3-сперматогонии. Гематоксилин ... ... ... ... ... ... осетра № 1.
2ис.1. фрагмент семенника осетра № 1.
Сурет 2. № 10-шы орыс ... ... ... ... ... боялған. Үлкейтуі х40

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жайық өзеніндегі сазан және торта балықтарының бауырының морфологиясы23 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
17 ғ-дың соңы — 18 ғ-дың басында Қазақстанды орыс ғалымдарының зерттей бастауы10 бет
VII-XI ғ Оңтүстік және Батыс славяндар.Ежелгі орыстар мемлекетінің құрылуы. Киевская Русь. Крест жорықтары. Қалалардың дамуы.Крестшілердің мемлекеті8 бет
XVI-XVIII ғғ. Қазақ-Орыс қарым-қатынастарының зерттелуі мен елшіліктер тарихы10 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
XVIII ғ Қазақ-орыс қатынасы9 бет
XVIII ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы Қазақстанды еуропа және орыс ғалымдарының зерттеуі37 бет
«Білім беру» функционалдық тобының шығындары6 бет
«білім беру» функционалдық тобының шығындары туралы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь