Коммерциялық банктердің несиелік cаясатын қалыптастыру


МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ3
1 Коммерциялық банктердің несиелік cаясатын қалыптастырудың теориялық негіздері5
1. 1 Коммерциялық банктердің несиелік саясатының мәні және оның элементтері5
1. 2 Коммерциялық банктің несиелік портфелін басқару сипаты және несиелік портфельді басқарудың шетелдік тәжірибесін зерделеу14
1. 3 Банктердің несие беру саясатына ықпал ететін факторлар21
2 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің несиелік портфелін құрудағы және басқарудағы несиелік саясатын талдау (“Центр Кредит Банкі“ АҚ-ның мәліметтері негізінде) 30
2. 1 «Центр Кредит Банкі» АҚ-ның несиелік портфелін құру және басқару саясатын талдау30
2. 2 Банктің несиелік саясатының сапасына баға беру41
2. 3 Қарыз алушының несие қабілеттілігін бағалау - коммерциялық банктің несиелік саясатын жүргізудің элементі48
ііі Коммерциялық банктердің несиелік портфелін басқарудың жетілдіру жолдары . . . 62
3. 1 Қазақстан Республикасының несиелеу саясатының перспективалық
бағыттары . . .
3. 2 Коммерциялық банктердің несиелік саясатын жетілдіру бағыттары . . .
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ65
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасында жүріп жатқан экономикалық өзгерістердің негізгі бағыттарының бірі - халық шаруашылығы механизмінде қаржы сферасының алатын орнының өзгеруімен байланысты болып табылады. Жоспарлы экономика тұсында ақша - несие ағымдары шаруашылық айналымда айтарлықтай рөл атқарған жоқ,, ол тек өндіріс сферасының жоспарланған мақсаттарын орындауға қажетті құрал ретінде ғана қарастырылды. Бірақ нарықтық экономикаға өту жағдайында қаржы ағымдарының мәні күрт өзгерді. Нарықты экономика тұсында шаруашылық жүргізу субьектілерінде қаржы ресурстарының қажетті мөлшері қолда болуы немесе болмауы шаруашылық қызметтің жүзеге асырылуының негізін қалаушы фактор болып табылады.
Бүгінгі таңда нарықтық экономикада несие - банктік жүйеде ерекше орын алып отыр. Жүйе арқылы кәсіпорындардың, ұйымдардың, халықтың ақшалай төлемдері мен есеп айырысуларының аса зор көлемі халықтың жинақтары мен табыстарын, уақытша бос ақшалай қаражаттарын жұмылдырып, оны белсенді қызмет ететін капиталға айналдырады. Сонымен бірге, бұл жүйе көптеген қызметтерді несиелік сақтандыру, делдалдық, инвестициялық, трасталық қызметтерін көрсетеді.
Қазақстанның нарыққа өтуі көбінесе несиелік қатынастар потенциалының жүзеге асырылуымен байланысты. Бүгінгі таңда біздің елімізде несиелік қатынастар бірқатар өзгерістерге ұшырап отыр, Сонымен бірге жалпы несиелердің ішінде өтімділігі жоғары қысқа мерзімді несие ерекше көзге түседі. Кәсіпкерлер арасында қысқа мерзімді несие қызығушылық туғызып отыр.
Қазақстанда несиелеу келесі заңдар мен ережелерге сүйеніп жүзеге асырылып реттеледі: ''Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы” және ''Қазақстан Республикасының банктер және банктік қызметтер туралы'' заңдары, 1994 жылы ақпанның 11 жұлдызында Ұлттық банкпен бекітілген ''Қазақстан Республикасының экономикасын қысқа мерзімді несиелеу ережелері''. Бұл заңдар мен нормативті актілер барлық меншік формасындағы банктермен қолдануға тиесілі. [1, 38 б]
Диплом жұмысының мақсаты - коммерциялық банктердің несиелік саясатын іске асыру мен басқарудың теориялық негізін ашу, сондай-ақ ''Центр Кредит Банкі'' АҚ-ы мысалға ала отырып, оның несиелік портфелін басқару саясатының ерекшелігін қарастыру болып табылады.
Сол себептен диплом жұмысында келесі міндеттер қарастырылады:
несиелік саясат туралы түсінік беру;
коммерциялық банктердің несиелік саясатына ықпал ететін факторларды талдау және несиелік саясатты басқарудың шетелдік тәжірибесін қарастыру;
коммерциялық банктердің пайдасын құруда несиелік саясаттын алатын орнын анықтау;
«Центр Кредит Банкі» АҚ несиелік портфелінің сапасына талдау жасап, оны басқару саясаттарының мақсаттарын анықтау;
несиелік портфельдің сапасын жақсарту жолдарын сипаттау;
коммерциялық банктерде несиелік саясаттының даму барысы, мәселелері мен жетілдіру жолдарына тоқталу болып табылады.
Диплом жұмысымда жүргізілген зерттеу коммерциялық банктерде несиелік портфельдің қалыптасу ерекшеліктерін түсінуге жүргізілетін несиелік операциялардың көлемін келешекте кеңейту үшін алғышарттар жасау және бұл қадамдардың банктер мен жалпы экономика үшін маңыздылығы мен салдарын анықтауға, несиелеу процесінде туындайтын тәуекелділік деңгейін төмендету жолдарын ұсынуға мүмкіндік береді.
Жұмыстың теориялық мазмұнын ашуда, шетел және отандық экономист ғалымдардың еңбектері пайдаланылды. Сонымен қатар Қазақстан Республикасының нормативті құқықтық актілері, ғылыми әдебиеттері, кезеңдік басылым материалдары мен жинақтары қолданылды.
Диплом жұмысының обьектісі - коммерциялық банктердің несиелік саясаты, оның ішінде ''Центр Кредит Банкі'' АҚ-ның несиелік қызметі болып табылады.
Дипломдық жұмыста несиелендірудің түрлері шарттары, құқылық қатынастары, несиелендіру жүйесі, механизмі мен тәртіптері келтірілген. Сондай-ақ несиенің дүниежүзілік тәжірибелеріндегі үлгілері бойынша талдау көрсетілген, оның біздің экономикамызға тиімді жақтары қарастырылған. Мемлекеттің тұрақтылығы және даму көрсеткіші ретінде әлеуметтік тұлғаның деңгейі және өзінің баспанамен қамтамасыз етілуі несиелендіру маңызды фактор болып табылады.
Әлемдегі әрбір дамушы мемелекеттің несиелендіру жүйесі әлеуметтік тұлғаның нақты табысын көздей отырып оны тұтыну мақсаттарымен қамтамасыз етуге бағытталған.
Дипломдық жұмыс әдістемелік нұсқауға сай орындалған және қолданылған әдебиеттер отандық және батыс елдерінікі, сонымен қатар орындалған жұмыс үш тараудан, кіріспе, қорытындыдан және қосымшалардан тұрады.
1 Коммерциялық банктердің несиелік cаясатын қалыптастырудың теориялық негіздері
1. 1 Коммерциялық банктердің несиелік саясатының мәні және оның элементтері
Несиелік саясаты жетпісінші жылдардың ортасында Ю. П. Авдиянцтың, Д. А. Аллахвердиянның, Н. Д. Барковскийдің, . С. Панековскийдің белсеңді түрдегі оқып үйрену затына айналғанды. Авторлар несиелік механизмднің сипаты туралы тікелей сұрақ қоймайды, дегенмен де, олардың қорытындылауынан көрінетіндей, олар көбіне бұл механизмдегі объективтік және субъективтік негіздердің араласуы туралы бірдей көзқараста болады. Бірақ та, бұл экономистердің позицияларының балығы мен бірдей келісе беруге де болмайды. Себебі, олардың көпшілігі несиелік саясатты ақшалай, есеп-айырысу және қаржы механизмдерімен біртұтас алып зерттейді. Олардың мұндай позицияларын кеңес экономисті В. И. Рыбин былай бөліп қарайды: "Әрбір дербес экономикалық категориялардың өзіндік қызмет ету және даму саясаты болады, мысалға, қаржы саясаты, несие- несиелік механизм, ақша - ақшалай механизм". Егер соңғы пікірмен толақ келісетін болсақ, онда қазіргі несиелік саясатты жеке түрде зерттеу қажеттігі туындайды. [2, 95 б]
Қазіргі несиелік саясатынын қазіргі тұжырымын теориялық тұрғыдан қарастырудан бұрын, жоспарлы экономика және қайта құру тұсында қызмет еткен несиелік саясатының нарықтық экономикаға қызмет ету байланыстарын ескеру қажет. Келтірілген пікірлерді негізге ала отырып, қазіргі несиелеу талаптарына сай келетін, нарықтық тұжырымын жасауға болады.
Біздің ойымызша: "қазіргі несиелік саясат-нарықтық қатынастарға сай экономиканың тиімді дамуын қамтамасыз ететін несие түрлерін, несиелеу принциптері мен шарттарын, несие беру және қайтару әдістері мен тәсілдерін және несиелік тәуекелді басқарудың элементтерін қамтитын экономикалық саясатынын бір бөлігі болып табыладың
Кез-келген экономикалық механизм өзара байланысқан, яғни оның бір элементінің қозғалысы немесе өзгеруі басқаларының қозғалуын немесе өзгеруін туғызатын элементтер жиынтығынан тұрады. Сондай- ақ қазіргі несиелік саясатынын басқа да экономикалық негіздер сияқты, өзіне тән ішкі құрылымдық элементтері болады. Несиелік саясатынын бірінші элементіне несиенің нақты түрлері жатады.
Қазіргі банктік тәжірибеде несиенің келесідей түрі болады: екінші денгейлі, банктік, тұтыну, мемлекеттік, халықаралық және ипотекалық. Несиелік саясатынын екінші элементіне несиенің мәнін және қызметтерін, сондай-ақ несиенің қатынастарды ұйымдастыру облысындағы объективті экономикалық заңдардың талаптарын бейнелейтін несиелеу принциптері жатады. Қазіргі несиелік қатынастарды ұйымдастыру принциптері келесідей екі топқа бөлінеді: жалпы экономикалық тәртіптегі принциптер (несиенің мақсаттылығы мен дифференциялдығы) ; несиенің мәнін бейнелейтін принциптер (несиенің мезімділігі, қайтарымдылығы, ақылылығы және қамтамасыз етілуі) .
Несиелік саясатынын үшінші элементіне несиелеу шарты жатады. Несиелеу шарты-деп несиелеудің базалық элементтері, несиелеу субъектілері мен объектілері және несиенің қамтамасыз етілуге қойылатын талаптарын түсінуге болады.
Несиелік саясатынын төртінші элементіне несиелеуді экономикалық-ұйымдастыру тәсілдері жатады. Бұл элементтің көмегімен несиені беру әдістері немесе айналым қаражаттар шеңберіндегі несиенің қатынасу тәсілдері, сондай-ақ несиені бару және банкке қайтару жолдары анықталады.
Несиелік саясатының бесінші элементіне-несиелік тәуекелді басқаруды жатқызуға болады.
Несиелік саясатының алтыншы элементіне банктің несиелік саясатын жатқызуға болады. Себебі, несиелік саясаттың көмегімен несиелік саясат жүргізіледі.
Несиелік саясатының соңғы элементіне несиелік қатынастың бір жағы және несиелеу процессін ұйымдастырушы ретінде-банктерді жатқызуға болады. Қайта құру кезеңіне дейінгі сияқты несиелік саясатынын кейбір элементтерінің жинағы бұрынғысынша қалғанына қарамай-ақ шаруашылықтың нарықтық жағдайына өтуіне байланысты аталған элементтерінің әр қайсысының мазмұны түбірімен өзгерген десе болады.
Қазіргі несиелік саясатынын қызмет етуінің мынадай `өзіндік ерекшеліктері бар: [2, 98 б]
Жұмыс жасап отырған несиелік механизм екінші денгейлі сипатқа ие.
Қазіргі несиелік саясатынын маңызды бір белгісі оның келісім
шартқа негізделуі болып табылады.
Қазіргі несиелік механизмдегі басты ерекшелігі несиенің жаңа
түрлерінің дамуымен сипатталады
4) Қалыптасып отырған, қазіргі несиелік саясатынын ең маңызды ерекшелігі бұл несиелеудің объектіден субъектіні несиелеуге өтуімен сипатталады. Сонымен қатар, бұл жерде несиелеудің ұсақ объектілерінен ірі объектіні несиелеу әдісіне өтуі деп айтуға болады.
Қазіргі несиелік механизм дәстүрлі және ерекше бір принциптерге
негізделеді, оның ішінде мерзімділік және қамтамасыз ету принциптері, сол сияқты несиенің ақылылық сипаты да ескеріледі.
Қазіргі несиелік саясатынын соңғы бір ерекшелігіне, банк несиелерін жоғары дәрежеде кепілдендіретін формаларына өту жатады.
Несиелеу саясатын кеңес экономистері жалпы несиелік саясатынын" техникалық қабаты" ретінде бөліп қарастырады. "Несиелеу саясаты" ұғымын экономикалық әдебиетке 70- ші жылдардың бірінші жартысында Ю. Е. Шенгер, Н. И. Валенцева, И. Д Мамонова және А. Я. Ротлейдер сияқты экономистер еңгізген болатын.
Несиелеу саясаты несиелік процесті ұйымдастыруды және несиелеу приницптеріне сай оны реттеуді анықтайтын элементтер жиынтығы ретінде түсіндіріледі. Қазіргі несиелеу саясатынің құрылымдық элементтерінің бірі-несие саясаты және олар келесілерден құрылады:
несиелік қызметті реттеуге бағытталған заңдармен нормативтік-актілер,
несиелік саясат,
несиелік саясаты,
несиелеу техникасы.
Қазіргі несиелеу саясаты банктің ресурсына негізделеді. Бүгінгі жағдайдын бұрынғы әрекет еткен жүйеден айырмашылығы- ол уақытта несиеліе мекемелер өздері жоғарыдан берілген несиелік ресурстар мен ғана жұмыс жасаған болатын.
Қазіргі несиелік саясаттың екінші деңгейлі сипатқа ие. Осыған байланысты сауда мотивтері, үнемдеу мотивтері ерекше маңызды болып келеді. Мұндай жағдайда несиелеудін тек кәсіпорыннын қосымша қаражатқа деген қажеттілігін қанағтаттандыру ғана маңызды емес. Сонымен қатар несиелік мекеменін рентабельдігін арттыру үшін де несиелеудін маңызы зор. Дәл осы тұста коммерцияның: «арзанға сатып алып қымбатқа сату» принципі орын алады. Бұл әрине клиенттердің несиелері мен депозиттеріне сол сияқты банк аралық несиегеде тиісті. [3, 526 б]
Қазіргі несиелеу саясатынің басты ерекшелігі банктердің меншікті және тартылған ресурстарына ғана байланысты емес, сол сияқты клиенттерді несиелеуді жүзеге асыратын екінші денгейлі банктер үшін Орталық банк бекітетін нормаларға және пруденциялық нормативтерге байланысты келеді. Мысалға, ҚР Ұлттық банкі орталық резервтерге міндетті төлемдер аудару нормасын белгілейді. Сол сияқты, басқада нормативтер, ол ішінде екінші денгейлі банкте құрылатын ең төменгі ақшалай резевтер түрінде ең ірі несиелер көлеміне байланысты шектеу, банк балансынын өтімділігің параметрлері сияқты банктің міндеттемерін өтімді қаражаттар резервімен салыстыра өлшеу арқылы белгіленетін формалардағы норматвитері де бар.
Қазіргі несиелеу саясатынің маңызды бір белгісі оның келісім-шартақ негізделуі болып табылады. Өткен несиелеу саясатында клиентпен банк арасында қарыз алу барысында келісім-шарттын экономикалық маңызы төмен болғандықтан да, оны формальдық сипатта болды деп айтуға болады. Кейінен екінші денгейлі ынталандыру туындағаннан кейін ғана банк пен қарыз алушынын арасында несиелік шартқа отырып ол шарт несие берушінің де сол сияқты қарыз алушының жауапкершілігін нығайту түсті.
Қалыптасып отырған қазіргі несиелеу саясатынің келесі маңызды ерекшелігі, бұл несиелеудің объектіден субъектіні несиелеуге өтуі болып табылады. Бұрынғы несиелеу саясаты объектіні несиелеуге ғана негізделгендігі бізге белгілі. Тауарлы-материалдық құндылықтар қоры және өндірістік шығындардың болуы несиені алуға кұқық берді де, қарыздың қайтарылу барысына терең талдау жасалмады, клиент үшін жоспардың орындалуы ссуданың қайтарылуына автоматты түрде кепіл болады.
Жаңа несиелеу саясаты дәстүрлі және өзіндік ерекше принциптерге негізделеді, оның ішінде мерзімділік және қамтамасыз ету қағидалары, сол сияқты несиенің ақылық сипаты да ескеріледі . Сонымен қатар, олардың бір қатарының мазмұны түбірімен өзгерген. Бұдан бірнеше жылдар бұрын жақсы және жаман жұмыс жасайтын кәсіпорындар категориялары өмір сүріп, несиелеуде дифференцирленген режим қолданылған. Кәсіпорынды бағалау негізінде олардың жоспарлы көрсеткіштерін орындау дәрежелері жатқызылды. Бүгінгі таңда қалыптасқан жүйе несиенің уақытында қайтармау тәуекелін төмендететін клиенттің несиелік қабілетін ескереді. Сондай-ақ екінші денгейлі банк қарыз алушыны төлем қабілетінсіз деп жариялай отырып, оны қайта ұйымдастыру және тарату туралы сұрақты қоюға құқылы. [4, 57 б]
Несиенің қамтамасыз етілу принциптеріне де байланысты өзгерістер болды. Тәжірбие көрсеткендей ссудалардың тауарлы-материалдық құндылықтар қалдығымен қамтамасыз етілуі, олардың уақтылы қайтарылуына кепіл болмады. Сондықтан да қамтамасыз етілмеген ссудаларды бұрынғы тәжирбиеде қалыптасуына байланысты түсіну банк тарапынан жіберілмеуге тиіс. Қайтару тұрғысынан алғанда толық кепілдігі жоқ ссудалар ғана біршама сенімді несиелер болып табылады.
Қазіргі несиелеу саясатынің келесі бір ерекшелігіне банк несиелерін жоғарғы дәрежеде кепілдендіру формаларына өту жатады. Несиенің қайтарылуын қамтамасыз ету тұрғысынан алғанда әлемдік тәжірбиедегідей біршама сенімді формаларға кепіл кұқы ( оның ішінде ипотека, бағалы қағаздар кепілдігі) кепілдеме және кепіл- хат, жалпы алғанда сақтандыру жүйелері жатады. Осындай формаларды қамтитын несиелік механизм банкке өзінің тәуелсіздігін нығайту, сонымен қатар несиелік төмендету мүмкіндігін береді.
Жалпы кәсіпорындарды несиелеудің өзгерген саясаты біршама дәрежеде нарықтық қатынастарға сай келетін мүмкіндік жасайды.
Несиелік саясат банктың несиелік қызметтерінің міндеттерін оларды іске асыру құралдары мен әдістерін, сондай- ақ несиелік процесті ұйымдастыру принциптері және тәртібін белгілейді. Несиелік саясат көмегімен жүзеге асырылады. Несиелік саясат-бұл банктің несиелік жұмысын ұйымдастыру негізін және несиелеу процесіне қажетті құжаттар саясатын жасау шарттарын білдіреді .
Кең мағынасында, несиелік саясатты несие беруші банк пен қарыз алушылар тұрғысыннан қарастыруға болады .
Тар мағынасында, несиелік саясат бұл несиелік процесті ұйымдастыру барысында банктің стратегиясы мен тактикасынт сипаттайды.
Барлық банктер үшін бірдей несиелік саясат болмайды. Әрбір банк, елдегі экономикалық, саяси, әлеуметтік жағдайды ескере отырып өзінің меншікті несиелік саясатын анықтайды. Несиелік саясатты жасау барысында банктер олардың қызметтеріне тікелей әсер ететін көптеген факторларды талдайды. Олардың ішінде макроэкономикалық яғни нақты бір банктің жұмысына ықпал ететін факторлар болады . Несиелік саясат банктің қызметтерінің міндеттері мен маңыздылығын бұлардың іске асыру құралдары мен әдістерін, сондай-несиелік процесті ұйымдастыру принциптері мен тәртіптерін анықтайды. Несиелік саясат банктің несиелік жұмысын, оның жалпы стратегияларына сай ұйымдастыру негізін және несиелік процесін қалыптастыруға қажетті құжаттар саясатын жасау шарттарын білдіреді.
Жалпы несиелік саясат мынадай сипатта болуға тиіс:
инструкциялық емес, яғни директивті нұсқауларды қамтиды;
несиелеудің мақсаттарын нақты және мағыналы анықтауға мүмкіндік
береді;
нақты мақсаттарды іске асырудың бірнеше ережелерін қамтиды;
оны іске асыруды қамтамасыз ететін стандарттар мен нұсқауларды
қамтитын құжаттардан тұрады. [2, 102 б]
Несилік саясат банктің стратегиясын, оның тауекелді басқару облысындағы саясаттарын ескере отырып жасалады. Несиелік саясат несиелік қызметтің төмендегідей негізгі бағыттарын анықтауға мүмкіндік береді:
1. несиенің берілуіне және несиелік портфельді басқаруға жауап
беретін банк қызметкерлері жетекшілікке алатын объективтік стандарттар мен критерийлерін;
2. несиелеу облысындағы стратегиялық шешімдерді қабылдайтын
тұлғаларды басты іс - әрекеттерін;
3. сыртқы аудит қызметкерлерінің жұмысын және банктегі
несиелік қызметтің сапалығын;
4. ішкі бақылау қағидаларын;
Несиелік саясат банк қызметін диверсификациялаудағы іс әрекеттердің тізбектелуін қамтамасыз ету үшін және несиелік қызметкерлердің лауазымды міндетемелерін анықтау үшін қажет . Несиелік саясатты іске асырудың белгілі бір тәртібі болмайынша несиелеудің бір ережелерін тәжірбиеге енгізу мүмкін емес. Сондықтан да, жазбаша түрде жазылған несиелік саясат пен оны іске асырудың соған сәйкес ержелері несиелік процесті жүргізудің негізін құрайды. Несиелік саясат банк қызметкерінің бүгінгі таңда несиелеуге болатын экономика секторын дұрыс таңдай білуіне, сондай-ақ, несие беру мүмкіндігі туралы сұрақты шешуде банк үшін бірінші реттік маңызы бар басқа факторлар мен қарыз алушының несиелік қабілетіне қарап өз клиентін таңдаудағы біліктілігіне негізделеді. Сондай-ақ несиелік саясат банктің бүгінгі иелігіндегі немесе ертең енгізуді дұрыс санайтын несиелік өнімдермен анықталады. Мысалға кісіпорындарға қысқа мерзімді несиелер (айналым қаражаттарын толықтыруға) және ұзақ мерзімді инвестициялық несиелер (өндірісті жаңғыртуға, кеңейтуге, техникалық қайта қаруландыруға, ғылыми техникалық инновацияларды енгізуге) берген қолайлы. Өркениетті мемлекеттердің тәжірибелерінде несие саясаты туралы екі түрлі ұғым қалыптасқан: біріншісі-несие-есеп қатынастары, оның түрлері мен несиелеу әдістерінің жиынтығы; екіншісі, несие-қаржы институттарының (мекемелерінің) жиынтығы. Несие қатынастары қарыз капиталының қалыптасуымен оның жұмсалуынан туындап, несиенің барлық формалары мен түрін қамтиды. Несие саясаты несие-қаржы мекемлерінің жиынтығы ретінде жеке және заңды шоғырландырып, оларды кәсіпорындарға, үкіметке және халықтың әр түрлі топтарына қарызға береді.
Несие саясатының қызметінен несие қатынастары туындайды. Несие қатынастарының мазмұнын несие мекемелерінде әр түрлі субъектілердің уақытша бос ақша капиталдарын шоғырландырып және оларды белгілі бір мерзімнен кейін және белгілі бір төлем ақымен қайтару үшін бөліп беру анықтайды. Сонымен бірге несие саясаты мемлекеттің ақша айналымын реттеп, ақша қаражатының экономикалық бір саласынан екінші саласына ауысуын қамтамасыз ету арқылы өндірістің тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Несие саясаты арқылы кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың ақшаны есеп айырысуы мен төлемдері жүргізіліп, сондай-ақ әр түрлі несиелік, сақтандыру, делдалдық, инвестициялық, сенімділік, кеңес беру және сол сияқты көптеген операциялар өтеді.
Несие саясатының маңызы мен ел экономикасындағы рөлі біраз көрсеткіштермен: атап айтқанда, ақша салымдарының жалпы көлемімен кәсіпорындар жалпы көлемімен, кәсіпорындар мен мекемелердің негізгі және айналмалы капиталын қалыптастырудағы банктік қарыздың үлесімен, жиынтық төлем айнымалымен және т. б. сипатталады. [5, 128 б]
Несие қатынастарының даму дәрежесі несие мекемелерінің көбеюі, өндіріс пен тұтыну салаларының банк операцияларын пайдалануы жөнінен дүниежүзіндегі дамыған мемлекеттердің ішінде АҚШ алдыңғы қатарда келеді. Оған дәлел, ол елде ақша капиталынның орташа алғанда 3/4 бөлігінің несие саясаты арқылы өтуі. Несие саясатынің дамуы.
Қазіргі кезде-экономикасы дамыған мемлекеттердің несие саясатында көптеген өзгерістер кезедеседі. Олар:
Біріншіден, банк капиталынның шоғырлануы мен орталықтануы нәтижесінде банк монополиясының пайда болуы: ХІХ ғасырдың аяғы ХХ-ғасырдың басында әр мемлекеттерде ақша капиталының көп бөлігін жинақтаған ірі банктер бөлініп шыға бастады. Бұл ірі банктер қарыз капиталының нарығында үстемдік етті. Олардың капиталынынң мөлшері ірі клиенттерді және жинақ салушыларды өзіне тартып, нәтижесінде үлкен табыс табудан өсті. Несие саясатында ірі банктердің ғана емес, сонымен қатар капитандардың бірігуінің интенсивті процесіне байланысты болады.
Капиаталды шоғырландыру мен орталықтандырудың ашық және жасырын түрлері кездеседі. Біріншісіне ұсақ банктердің күйреуі, олардың бір-бірімен қосылуы, бөлімшелерінің дамуы, ал екіншісіне корреспонденттік қатынастар мен көпбанктік жүйелердің дамуы жатады. Корреспонденттік қатынастар деген жүргізілетін операциялар, олардың мақсаты-бір-бірінің тапсырмасы бойынша төлемдер мен есеп айырысуды жүзеге асыру.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz