Коммерциялық банктердің несиелік cаясатын қалыптастыру

КІРІСПЕ 3

1 Коммерциялық банктердің несиелік cаясатын қалыптастырудың теориялық негіздері 5

1.1 Коммерциялық банктердің несиелік саясатының мәні және оның элементтері 5

1.2 Коммерциялық банктің несиелік портфелін басқару сипаты және несиелік портфельді басқарудың шетелдік тәжірибесін зерделеу 14

1.3 Банктердің несие беру саясатына ықпал ететін факторлар 21

2 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің несиелік портфелін құрудағы және басқарудағы несиелік саясатын талдау (“Центр Кредит Банкі“ АҚ.ның мәліметтері негізінде) 30

2.1 «Центр Кредит Банкі» АҚ.ның несиелік портфелін құру және басқару саясатын талдау 30

2.2 Банктің несиелік саясатының сапасына баға беру 41

2.3 Қарыз алушының несие қабілеттілігін бағалау . коммерциялық банктің несиелік саясатын жүргізудің элементі 48

ІІІ КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК ПОРТФЕЛІН БАСҚАРУДЫҢ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .62

3.1 Қазақстан Республикасының несиелеу саясатының перспективалық
бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.2 Коммерциялық банктердің несиелік саясатын жетілдіру бағыттары ... ... ... ...


ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 65
Қазақстан Республикасында жүріп жатқан экономикалық өзгерістердің негізгі бағыттарының бірі – халық шаруашылығы механизмінде қаржы сферасының алатын орнының өзгеруімен байланысты болып табылады. Жоспарлы экономика тұсында ақша – несие ағымдары шаруашылық айналымда айтарлықтай рөл атқарған жоқ,, ол тек өндіріс сферасының жоспарланған мақсаттарын орындауға қажетті құрал ретінде ғана қарастырылды. Бірақ нарықтық экономикаға өту жағдайында қаржы ағымдарының мәні күрт өзгерді. Нарықты экономика тұсында шаруашылық жүргізу субьектілерінде қаржы ресурстарының қажетті мөлшері қолда болуы немесе болмауы шаруашылық қызметтің жүзеге асырылуының негізін қалаушы фактор болып табылады.
Бүгінгі таңда нарықтық экономикада несие – банктік жүйеде ерекше орын алып отыр. Жүйе арқылы кәсіпорындардың, ұйымдардың, халықтың ақшалай төлемдері мен есеп айырысуларының аса зор көлемі халықтың жинақтары мен табыстарын, уақытша бос ақшалай қаражаттарын жұмылдырып, оны белсенді қызмет ететін капиталға айналдырады. Сонымен бірге, бұл жүйе көптеген қызметтерді несиелік сақтандыру, делдалдық, инвестициялық, трасталық қызметтерін көрсетеді.
Қазақстанның нарыққа өтуі көбінесе несиелік қатынастар потенциалының жүзеге асырылуымен байланысты. Бүгінгі таңда біздің елімізде несиелік қатынастар бірқатар өзгерістерге ұшырап отыр, Сонымен бірге жалпы несиелердің ішінде өтімділігі жоғары қысқа мерзімді несие ерекше көзге түседі. Кәсіпкерлер арасында қысқа мерзімді несие қызығушылық туғызып отыр.
Қазақстанда несиелеу келесі заңдар мен ережелерге сүйеніп жүзеге асырылып реттеледі: ''Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы” және ''Қазақстан Республикасының банктер және банктік қызметтер туралы'' заңдары, 1994 жылы ақпанның 11 жұлдызында Ұлттық банкпен бекітілген ''Қазақстан Республикасының экономикасын қысқа мерзімді несиелеу ережелері''. Бұл заңдар мен нормативті актілер барлық меншік формасындағы банктермен қолдануға тиесілі. [1, 38 б]
Диплом жұмысының мақсаты – коммерциялық банктердің несиелік саясатын іске асыру мен басқарудың теориялық негізін ашу, сондай-ақ ''Центр Кредит Банкі'' АҚ-ы мысалға ала отырып, оның несиелік портфелін басқару саясатының ерекшелігін қарастыру болып табылады.
Сол себептен диплом жұмысында келесі міндеттер қарастырылады:
несиелік саясат туралы түсінік беру;
коммерциялық банктердің несиелік саясатына ықпал ететін факторларды талдау және несиелік саясатты басқарудың шетелдік тәжірибесін қарастыру;
коммерциялық банктердің пайдасын құруда несиелік саясаттын алатын орнын анықтау;
1) “Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметi туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 ж. 31 тамыздағы №2444 -38 б.
2) Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. // Алматы: Экономика, 2005 – 95 б.
3) Банковское дело. // О.И.Лаврушина. – Москва: Финансы и статистика, 1998 – С.526.
4) Н.Н.Хамитов. Банк ісі. // Алматы: Экономика, 2006. – 57 б
5) Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. // Алматы: Экономика, 2005 – 128 б.
6) Саниев М.С. Ақша, несие, банктер. // Алматы: Алматы экономика және статистика институты, 2001 – 58 б.
7) Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы. 2-шi басылым, - Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 272 б.
8) Банковское дело. // Под ред. В.И.Колесникова, Л.П.Кроливецкой. – Москва: Финансы и статистика, 1996 – С.480.
9) Челноков В.А. Кредит и кредитный механизм в условиях перестройки. // Москва: Финансы и статистика, 1989 – С.54.
10) Баян Көшенова , Оқу құралы / Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж. – 138 б.
11) Банковское дело. // О.И.Лаврушина. – Москва: Финансы и статистика, 1998 – С.576.
12) Банковское дело: стратегическое руководства. // Под ред. В.Платонова, М.Хиггиниса. – Москва: Изд. АО Консалтбанкир, 1998.– 432 с.
13) Инструкция по формированию кредитной документации по операциям, связанным с предоставлением финансирования клиентам АО «Национальный Банк».– 2007г. – 19 б.
14) «Центр Кредит Банкі» АҚ-ның жарғысы. // №25 хаттамасы.– 20.06.2008.
15) Рид Э., Коттер Р., Гилд Э. «Коммерческие банки». – М.: Космополис, 1991, 252-254 б.
16) Садвакасова Ж. «Кредитная политика коммерческого банка» // Вестник КазНУ, Серия экономическая. №2. – 2006 г. – 38 б.
17) «Центр Кредит Банкі» АҚ-ның 2007 жылғы жылдық есебі.
18) Сайденов А. Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка» // Банки Қазахстана, №10, - 2006 г. 2-4 стр.
19) ҚР-ның экономикасын қысқа мерзімді несиелеу ережесі. // ҚҰБ №1.–11.02.2007.– 108 б.
20) Банковское дело. // Под ред. В.И.Колесникова, Л.П.Кроливецкой. – Москва: Финансы и статистика, 2005 – С.430.
21) Панова Г.С. Кредитная политика коммерческого банка. // Москва: ИЦ, ДИС–1997.– С. 248.
22) Банковское дело. // Под ред. О.И.Лаврушина. – Москва: Финансы и статистика, 1998 – С.445.
23) Давлетова М.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстане. // Алматы: Экономика 2006 г.– 17 с.
24) Л.А. Шоманова, С.Б. Мақыш «Қазақстан экономикасының нақты секторын несиелеу жағдайы» // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы. №6 – 2007 г. – 23 б.
25) Методические указания по анализу банками кредитоспособности заемщика. // Нацбанк РК, 27.11.2007. Протокол №26. – 15 б.
26) Молдабекова А. «Үй шаруашылығының секторында кредиттендіруді кеңейту» // Қаржы-Қаражат. №2. – 2006 ж.
27) «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана, № 2,3- 2008 г. 3-4 стр.
28) «Центр Кредит Банкі» АҚ-ның 2008 жылғы жылдық есебі.
29) Инструкция по формированию кредитной документации по операциям, связанным с предоставлением финансирования клиентам АО «Халык Банк», 2006.
30) Методические указания по анализу банками кредитоспособности заемщика. // Нацбанк РК, 27.11.1994. Протокол №26.
31) Маркова О.М, Сахарова Л.С, Сидров В.Н. Коммерческие банки и их операции. // Москва: «Банки и биржиң Изд.объед. «ЮНИТИң, 1995 – 288 с.
32) С.Б.Мақыш. Коммерциялық банктер операциялары. // Алматы: ИздатМаркет, 2004.–37 б.
33) Деньги, кредит, банки. // Под.ред.Сейткасымова Г.С.– Второе переработан. и дополн. издание.– Алматы: Экономика, 1998.– 380 с.
34) Давлетова М.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстане. // Алматы: Экономика 2001 г.– 63 с.
35) Кредитный рынок // Финансы и кредиты.– 03.03.2007.– № 3.– С.4.
36) С.Т.Міржақыпова. Банктегі бухгалтерлік есеп. // Алматы: Экономика, 2004.– 316 б.
37) Б. С. Досымов. Современные проблемы ипотеки// Банки Казахстана. - № 8, 2007. – 8 б.
38) Н.Н.Хамитов. Банк ісі. // Алматы: Экономика, 2006. – 65 б
39) Интернет-сайт. www.СenterCreditBank.kz
40) Веб-сайт. АО «ЦентрКредитБанк»: www.centercredit.kz.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 3
1 Коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... ... несиелік саясатының мәні және оның элементтері
5
1.2 Коммерциялық банктің несиелік портфелін ... ... және ... ... шетелдік тәжірибесін зерделеу 14
1.3 Банктердің ... беру ... ... ... ... 21
2 ... Республикасындағы коммерциялық банктердің несиелік портфелін
құрудағы және басқарудағы несиелік саясатын талдау (“Центр Кредит Банкі“ АҚ-
ның ... ... ... ... Кредит Банкі» АҚ-ның несиелік портфелін құру және ... ... ... ... ... ... ... баға беру 41
2.3 Қарыз алушының несие қабілеттілігін бағалау - ... ... ... жүргізудің элементі 48
ііі Коммерциялық банктердің несиелік портфелін ... ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банктердің несиелік саясатын жетілдіру бағыттары
................
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 65
КІРІСПЕ
Қазақстан ... ... ... ... ... бағыттарының бірі – халық шаруашылығы механизмінде қаржы сферасының
алатын орнының өзгеруімен байланысты болып табылады. Жоспарлы ... ақша – ... ... ... айналымда айтарлықтай рөл атқарған
жоқ,, ол тек өндіріс сферасының жоспарланған мақсаттарын орындауға қажетті
құрал ретінде ғана қарастырылды. Бірақ нарықтық ... өту ... ... мәні күрт өзгерді. Нарықты экономика тұсында шаруашылық
жүргізу субьектілерінде қаржы ресурстарының қажетті мөлшері ... ... ... ... ... ... ... негізін қалаушы
фактор болып табылады.
Бүгінгі таңда нарықтық ... ...... ... ... орын
алып отыр. Жүйе арқылы кәсіпорындардың, ұйымдардың, халықтың ақшалай
төлемдері мен есеп айырысуларының аса зор ... ... ... ... ... бос ... ... жұмылдырып, оны белсенді
қызмет ететін капиталға айналдырады. Сонымен ... бұл жүйе ... ... сақтандыру, делдалдық, инвестициялық, трасталық
қызметтерін көрсетеді.
Қазақстанның нарыққа өтуі көбінесе несиелік ... ... ... ... ... таңда біздің елімізде несиелік
қатынастар бірқатар өзгерістерге ұшырап ... ... ... ... ішінде өтімділігі жоғары қысқа мерзімді несие ерекше көзге
түседі. Кәсіпкерлер ... ... ... ... ... ... ... несиелеу келесі заңдар мен ережелерге ... ... ... ... ... Ұлттық банкі туралы” және
''Қазақстан Республикасының банктер және ... ... ... 1994 жылы ақпанның 11 жұлдызында Ұлттық банкпен бекітілген
''Қазақстан ... ... ... ... ... Бұл заңдар мен нормативті актілер барлық меншік формасындағы
банктермен қолдануға ... [1, 38 ... ... ... – коммерциялық банктердің несиелік саясатын
іске асыру мен басқарудың теориялық ... ашу, ... ... ... АҚ-ы ... ала ... оның ... портфелін басқару саясатының
ерекшелігін қарастыру болып табылады.
Сол себептен диплом ... ... ... ... ... туралы түсінік беру;
коммерциялық банктердің несиелік саясатына ... ... ... және несиелік саясатты басқарудың шетелдік тәжірибесін қарастыру;
коммерциялық банктердің пайдасын ... ... ... ... анықтау;
«Центр Кредит Банкі» АҚ несиелік портфелінің сапасына талдау жасап,
оны ... ... ... ... ... сапасын жақсарту жолдарын сипаттау;
коммерциялық банктерде несиелік саясаттының даму барысы, мәселелері
мен жетілдіру жолдарына тоқталу ... ... ... ... ... ... ... несиелік
портфельдің қалыптасу ерекшеліктерін түсінуге жүргізілетін несиелік
операциялардың көлемін ... ... үшін ... жасау және бұл
қадамдардың банктер мен жалпы ... үшін ... мен ... ... ... ... ... деңгейін төмендету
жолдарын ұсынуға мүмкіндік береді.
Жұмыстың теориялық мазмұнын ашуда, шетел және ... ... ... ... ... қатар Қазақстан Республикасының
нормативті құқықтық актілері, ... ... ... ... мен ... қолданылды.
Диплом жұмысының обьектісі – коммерциялық банктердің несиелік саясаты,
оның ішінде ''Центр Кредит Банкі'' АҚ-ның ... ... ... ... ... ... түрлері шарттары, құқылық
қатынастары, несиелендіру жүйесі, механизмі мен ... ... ... ... тәжірибелеріндегі үлгілері бойынша талдау
көрсетілген, оның біздің экономикамызға тиімді жақтары қарастырылған.
Мемлекеттің ... және даму ... ... ... тұлғаның
деңгейі және өзінің баспанамен қамтамасыз етілуі несиелендіру маңызды
фактор болып табылады.
Әлемдегі әрбір ... ... ... ... әлеуметтік
тұлғаның нақты табысын көздей отырып оны тұтыну мақсаттарымен қамтамасыз
етуге бағытталған.
Дипломдық жұмыс әдістемелік нұсқауға сай орындалған және ... ... және ... елдерінікі, сонымен қатар орындалған жұмыс үш
тараудан, кіріспе, қорытындыдан және қосымшалардан тұрады.
1 ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банктердің несиелік саясатының мәні және оның элементтері
Несиелік ... ... ... ... Ю.П. ... ... .С.Панековскийдің белсеңді түрдегі
оқып үйрену затына айналғанды. Авторлар несиелік механизмднің ... ... ... ... дегенмен де, олардың қорытындылауынан көрінетіндей,
олар көбіне бұл ... ... және ... ... ... бірдей көзқараста болады. Бірақ та, бұл экономистердің
позицияларының балығы мен ... ... ... де болмайды. Себебі,олардың
көпшілігі несиелік ... ... ... және ... ... алып зерттейді.Олардың мұндай позицияларын кеңес
экономисті В.И.Рыбин былай ... ... ... ... ... өзіндік қызмет ету және даму саясаты болады, мысалға, қаржы
саясаты, несие- несиелік механизм, ақша - ... ... Егер ... ... ... ... онда қазіргі несиелік саясатты жеке түрде
зерттеу қажеттігі туындайды. [2, 95 б]
Қазіргі ... ... ... ... ... ... бұрын, жоспарлы экономика және қайта құру тұсында қызмет еткен
несиелік саясатының нарықтық экономикаға қызмет ету ... ... ... пікірлерді негізге ала отырып, қазіргі ... сай ... ... тұжырымын жасауға болады.
Біздің ойымызша: "қазіргі несиелік ... ... ... ... ... ... ететін несие түрлерін, несиелеу
принциптері мен шарттарын, ... беру және ... ... мен тәсілдерін
және несиелік тәуекелді басқарудың элементтерін ... ... бір ... ... табыладың
Кез-келген экономикалық механизм өзара байланысқан, яғни оның бір
элементінің қозғалысы ... ... ... ... немесе
өзгеруін туғызатын элементтер жиынтығынан ... ... ақ ... ... ... да экономикалық негіздер сияқты, өзіне тән ... ... ... Несиелік саясатынын бірінші элементіне
несиенің нақты түрлері жатады.
Қазіргі банктік тәжірибеде несиенің келесідей түрі ... ... ... ... ... ... және ипотекалық.
Несиелік саясатынын екінші элементіне несиенің мәнін және қызметтерін,
сондай-ақ ... ... ... ... ... заңдардың талаптарын бейнелейтін несиелеу принциптері жатады.
Қазіргі несиелік қатынастарды ұйымдастыру принциптері келесідей екі ... ... ... ... ... ... ... дифференциялдығы); несиенің мәнін бейнелейтін ... ... ... ... және ... ... ... үшінші элементіне несиелеу шарты жатады.
Несиелеу шарты-деп несиелеудің базалық элементтері, несиелеу ... ... және ... ... ... қойылатын талаптарын
түсінуге болады.
Несиелік саясатынын ... ... ... ... тәсілдері жатады.Бұл элементтің көмегімен несиені беру әдістері
немесе айналым қаражаттар шеңберіндегі несиенің қатынасу тәсілдері, сондай-
ақ несиені бару және банкке ... ... ... ... ... ... ... басқаруды
жатқызуға болады.
Несиелік саясатының алтыншы элементіне банктің несиелік саясатын
жатқызуға болады. ... ... ... көмегімен несиелік саясат
жүргізіледі.
Несиелік саясатының соңғы элементіне несиелік қатынастың бір жағы және
несиелеу процессін ұйымдастырушы ретінде-банктерді жатқызуға болады. ... ... ... ... ... саясатынын кейбір элементтерінің
жинағы бұрынғысынша қалғанына қарамай-ақ шаруашылықтың нарықтық жағдайына
өтуіне байланысты аталған элементтерінің әр ... ... ... десе ... ... ... қызмет етуінің мынадай `өзіндік
ерекшеліктері бар: [2, 98 б]
Жұмыс жасап отырған несиелік ... ... ... ... ... ... ... маңызды бір белгісі оның келісім
шартқа негізделуі болып табылады.
Қазіргі несиелік механизмдегі басты ерекшелігі несиенің ... ... ... ... ... ... ... саясатынын ең маңызды
ерекшелігі бұл несиелеудің объектіден субъектіні ... ... ... қатар, бұл жерде несиелеудің ұсақ объектілерінен ірі
объектіні несиелеу әдісіне өтуі деп ... ... ... ... ... және ... бір ... оның ішінде мерзімділік және қамтамасыз ету принциптері,
сол сияқты несиенің ақылылық сипаты да ... ... ... соңғы бір ерекшелігіне, банк несиелерін
жоғары дәрежеде кепілдендіретін формаларына өту жатады.
Несиелеу саясатын кеңес экономистері ... ... ... қабаты" ретінде бөліп қарастырады. "Несиелеу саясаты" ұғымын
экономикалық әдебиетке 70- ші жылдардың бірінші ... ... И.Д ... және ... ... экономистер еңгізген
болатын.
Несиелеу саясаты несиелік ... ... және ... сай оны ... ... ... ... ретінде
түсіндіріледі. Қазіргі несиелеу саясатынің құрылымдық элементтерінің бірі-
несие саясаты және олар келесілерден құрылады:
несиелік қызметті ... ... ... ... саясат,
несиелік саясаты,
несиелеу техникасы.
Қазіргі несиелеу саясаты ... ... ... Бүгінгі
жағдайдын бұрынғы әрекет еткен жүйеден айырмашылығы- ол уақытта несиеліе
мекемелер өздері жоғарыдан берілген ... ... мен ғана ... ... ... ... ... деңгейлі сипатқа ие. Осыған
байланысты сауда мотивтері, үнемдеу мотивтері ерекше маңызды ... ... ... ... тек ... ... қаражатқа деген
қажеттілігін қанағтаттандыру ғана ... ... ... ... ... рентабельдігін арттыру үшін де несиелеудін маңызы зор. Дәл осы
тұста ... ... ... алып ... ... принципі орын
алады. Бұл әрине клиенттердің несиелері мен депозиттеріне сол ... ... ... ... [3, 526 б]
Қазіргі несиелеу саясатынің басты ... ... ... ... ... ғана ... емес, сол сияқты клиенттерді
несиелеуді жүзеге асыратын ... ... ... үшін ... ... нормаларға және пруденциялық нормативтерге байланысты келеді.
Мысалға, ҚР ... ... ... ... ... ... аудару
нормасын белгілейді. Сол сияқты, басқада нормативтер, ол ішінде ... ... ... ең ... ... ... түрінде ең ірі
несиелер көлеміне байланысты ... банк ... ... ... ... ... өтімді қаражаттар резервімен
салыстыра өлшеу арқылы белгіленетін формалардағы норматвитері де бар.
Қазіргі несиелеу саясатынің маңызды бір ... оның ... ... табылады. Өткен несиелеу саясатында клиентпен банк
арасында қарыз алу ... ... ... ... ... да, оны формальдық сипатта болды деп айтуға болады. Кейінен
екінші денгейлі ынталандыру туындағаннан кейін ғана банк пен ... ... ... ... ... ол шарт несие берушінің де сол сияқты қарыз
алушының жауапкершілігін нығайту ... ... ... ... ... ... ... бұл несиелеудің объектіден субъектіні несиелеуге өтуі
болып табылады. ... ... ... ... несиелеуге ғана
негізделгендігі бізге белгілі. ... ... ... ... ... болуы несиені алуға ... ... ... ... ... терең талдау жасалмады, клиент үшін
жоспардың ... ... ... ... түрде кепіл
болады.
Жаңа несиелеу саясаты дәстүрлі және өзіндік ... ... оның ... ... және ... ету ... ... несиенің ақылық сипаты да ескеріледі . Сонымен ... бір ... ... ... ... ... ... бұрын жақсы және жаман жұмыс ... ... өмір ... ... дифференцирленген режим
қолданылған. ... ... ... ... ... ... ... жатқызылды. Бүгінгі таңда қалыптасқан
жүйе несиенің уақытында қайтармау ... ... ... ... ... ... екінші денгейлі банк қарыз
алушыны төлем қабілетінсіз деп ... ... оны ... және ... ... сұрақты қоюға құқылы. [4, 57 ... ... ... принциптеріне де байланысты өзгерістер
болды. Тәжірбие ... ... ... ... қамтамасыз етілуі, олардың ... ... ... Сондықтан да қамтамасыз ... ... ... ... байланысты түсіну банк
тарапынан жіберілмеуге тиіс. Қайтару ... ... ... жоқ ... ғана ... сенімді несиелер болып табылады.
Қазіргі ... ... ... бір ерекшелігіне банк
несиелерін жоғарғы дәрежеде ... ... өту ... қайтарылуын қамтамасыз ету тұрғысынан алғанда ... ... ... ... кепіл кұқы ( оның ішінде
ипотека, бағалы қағаздар кепілдігі) ... және ... хат, ... ... ... ... ... формаларды қамтитын
несиелік механизм банкке өзінің тәуелсіздігін нығайту, ... ... ... мүмкіндігін береді.
Жалпы кәсіпорындарды несиелеудің ... ... ... ... ... сай ... ... жасайды.
Несиелік саясат банктың несиелік қызметтерінің ... іске ... ... мен әдістерін, сондай- ақ ... ... ... және тәртібін белгілейді. Несиелік
саясат көмегімен жүзеге ... ... ... ... ... ... ... және несиелеу процесіне
қажетті құжаттар ... ... ... білдіреді .
Кең мағынасында, несиелік саясатты несие беруші банк пен ... ... ... ... ... мағынасында, несиелік саясат бұл ... ... ... ... ... мен ... ... үшін бірдей несиелік ... ... ... ... экономикалық, саяси, әлеуметтік жағдайды ... ... ... ... ... анықтайды. Несиелік саясатты
жасау ... ... ... ... ... әсер ... факторларды талдайды. Олардың ішінде ... ... бір ... ... ықпал ететін факторлар болады . Несиелік
саясат банктің қызметтерінің міндеттері мен ... ... ... ... мен ... ... ... принциптері мен ... ... ... ... ... ... оның ... стратегияларына сай ұйымдастыру
негізін және ... ... ... ... құжаттар
саясатын жасау шарттарын білдіреді.
Жалпы несиелік саясат ... ... ... ... ... яғни директивті нұсқауларды қамтиды;
несиелеудің мақсаттарын нақты және ... ... ... мақсаттарды іске асырудың бірнеше ... ... іске ... ... ... ... мен нұсқауларды
қамтитын құжаттардан тұрады. [2, 102 б]
Несилік ... ... ... оның ... ... саясаттарын ескере отырып ... ... ... ... төмендегідей негізгі бағыттарын ... ... ... ... және несиелік портфельді басқаруға жауап
беретін банк қызметкерлері жетекшілікке ... ... мен ... ... ... ... шешімдерді қабылдайтын
тұлғаларды басты іс - ... ... ... ... ... және банктегі
несиелік қызметтің сапалығын;
4. ішкі бақылау қағидаларын;
Несиелік саясат банк ... ... ... ... ... ету үшін және ... ... ... ... үшін ... ... саясатты іске асырудың белгілі бір тәртібі ... бір ... ... ... ... емес. Сондықтан
да, жазбаша түрде жазылған несиелік ... пен оны іске ... ... ... ... ... ... негізін құрайды.
Несиелік ... банк ... ... ... ... болатын
экономика секторын ... ... ... сондай-ақ, несие беру
мүмкіндігі туралы сұрақты ... банк үшін ... ... ... ... ... мен қарыз алушының ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ несиелік
саясат банктің бүгінгі иелігіндегі ... ... ... дұрыс
санайтын несиелік өнімдермен анықталады. Мысалға кісіпорындарға қысқа
мерзімді несиелер ... ... ... және ... ... ... ... жаңғыртуға, кеңейтуге,
техникалық қайта ... ... ... ... ... ... Өркениетті мемлекеттердің тәжірибелерінде несие
саясаты ... екі ... ұғым ... біріншісі-несие-есеп
қатынастары, оның түрлері мен несиелеу әдістерінің ... ... ... ... ... ... ... капиталының қалыптасуымен оның жұмсалуынан туындап, несиенің барлық
формалары мен түрін қамтиды. ... ... ... ... ... жеке және ... шоғырландырып, оларды кәсіпорындарға,
үкіметке және халықтың әр түрлі топтарына қарызға береді.
Несие ... ... ... ... ... Несие
қатынастарының мазмұнын несие мекемелерінде әр түрлі субъектілердің уақытша
бос ақша ... ... және ... ... бір мерзімнен кейін
және белгілі бір төлем ақымен қайтару үшін ... беру ... ... ... саясаты мемлекеттің ақша айналымын реттеп, ақша қаражатының
экономикалық бір саласынан ... ... ... қамтамасыз ету арқылы
өндірістің тиімділігін арттыруға ықпал етеді. ... ... ... ұйымдардың және халықтың ақшаны есеп айырысуы мен
төлемдері жүргізіліп, ... әр ... ... ... ... ... кеңес беру және сол сияқты көптеген ... ... ... мен ел ... рөлі ... атап айтқанда, ақша ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен мекемелердің негізгі және
айналмалы капиталын қалыптастырудағы банктік ... ... ... айнымалымен және т.б. сипатталады. [5, 128 б]
Несие қатынастарының даму дәрежесі несие мекемелерінің көбеюі, өндіріс
пен ... ... банк ... ... ... ... мемлекеттердің ішінде АҚШ алдыңғы қатарда келеді. Оған дәлел, ол
елде ақша ... ... ... 3/4 бөлігінің несие саясаты ... ... ... ... кезде–экономикасы дамыған мемлекеттердің несие саясатында
көптеген өзгерістер кезедеседі. Олар:
Біріншіден, банк капиталынның ... мен ... ... ... ... ... ХІХ ғасырдың аяғы ХХ-ғасырдың басында әр
мемлекеттерде ақша капиталының көп бөлігін ... ірі ... ... ... Бұл ірі ... ... капиталының нарығында үстемдік етті.
Олардың капиталынынң мөлшері ірі клиенттерді және ... ... ... нәтижесінде үлкен табыс табудан өсті. ... ... ... ғана ... ... ... ... бірігуінің интенсивті
процесіне байланысты болады.
Капиаталды шоғырландыру мен орталықтандырудың ашық және ... ... ... ұсақ ... ... олардың бір-бірімен
қосылуы, бөлімшелерінің дамуы, ал екіншісіне корреспонденттік қатынастар
мен көпбанктік жүйелердің ... ... ... ... ... операциялар, олардың мақсаты-бір-бірінің тапсырмасы бойынша
төлемдер мен есеп айырысуды жүзеге ... ... ... ... қаржы деп
бөлінеді. Оларда орасан ірі сала жинақталады. Мысалы, АҚШ-тағы ... ... ... ... ... ірі банктердің ресурстары басқа
бактердің ресурстарының саласынан шапшаң өсуімен көзге түсуде. ... 50 ірі ... ... ... ... саласы 88,8 млрд-тан
230,4 млрд долларға жетіп, яғни 2,5 есе өсті, ал осы ... ... ... ... депозиттік сомасының 141,7 млрд-тан 255,1 млад долларға
кетіп, яғни тек 1,8 есе ғана ... 1970 жылы осы 50 ірі ... ... ... ... ... ... саласының 47%-ін бөледі. [6,
58 б]
Ірі екінші денгейлі ... ... алып ...... оф ... ... сити бэнк оф Нью-Йорк( және осындай бірнешеуі бөлініп шығыр,
олар өнеркәсіп-қаржы топтарын басқарумен шұғылданады немесе оларды ... ... Олар – ірі ... ... ... банк ... ... әр түрлі несие мекемелері арасында бәсекенің күштері. ... мен ... ... ... қарыз капиталынның
қарызында бәсекені өршіте түсті. Бәсеке біртектес және әр ... ... ... ... Мысалы, екінші денгейлі банктер немесе
сақтандыру компониялары өзара бәсекеге түседі. ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде ірі компаниялар ірі
мөлшерде несиені оңай алып, кәсіпорындарды өз ықпалында ұстау үшін ... ... Оңай ... ... ... ... ... мезгіліне, мөлшеріне, қайтарылуына) жасалады. ... ... ... ... ... мен ... төлем ақысы
сақталады.
Сондай-ақ клиенттерге, банк қызметінің қосымша түрлері көрсетіледі
(мысалы, тәулік бойы төлем құжаттарын ... әр ... ... жауап
беру кеңес беру және тағы сол сияқты).
Бәсекенің келесі түрі әр түрлі несие-қаржы институттарының ... ... ... ... ... мен жинақ мекемелерінің арасында
жинақты өздеріне тарту ... ... ... ... ... ... ... халыққа тұтыну тауарларына берген қарыздың үлкен ... ... ... ... ... ... жинақ және қарыз-
жинау банктерінің бәсекесі. [4, 62 б]
70-80жылдары ... ... ... өрши ... оған себеп
болған негізгі факторлар: қаржылық қызметтерді ... ... ... алып ... ... ... қарқынды өсуі; яғни несие-ақша
операцияларының жаңа түрлерінің және есеп айырысу мен ... ... ... ... ... ... машиналар мен
телекоммуникация құралдарын кең ... ... ... ... мүмкіншілігін арттырады. Осы процестердің нәтижесінде
клиенттерге көрсетілетін қызметтердің ... ... ... ... ... ... көп ... несие мекемелері құрыла
бастады. Екінші денгейлі банктер бұрын шұғылданбайтын жаңа қызметпен, яғни
жылжымайтын ... ... ... ... сақтандыру және с.с қызмет
түрлерін кең қолдана бастады. ... ... ... ... ... емес корпорациялардың қаржылық қызмет түрлерін атқаруы. Бұл
мекемелер банк қызметінің тек ... ғана ... ... ... ... ... бағынбайды. АҚШ-та оларды
(банктік емес банк( деп атайды. Олар – ... ... ... ИБМ, Америкен
экспресс және т.б. – ... ... ... ... және ... ... беру; жылжымайтын мүлікпен, сақтандыру,
лизинг операцияларын ... ... ... басқарады. [8, 480 б]
Қазіргі кезде банктер арасындағы бәсеке ... ... ... ... ... мен ... ... дамуы, еуровалюта нарығының өсуі банк ісінің интернационалдануына
және биік операцияларынның көп бөлігінің мемлекет ... ... ... ХХ ... соңғы төрттен бір бөлігінде АҚШ, Жапония, ГФР,
Франция және басқа да ... ... ірі ... ... ... ... әлемнің әр түрлі елдеріне ... ... ... инвестициялық оперциялар жүргізеді. Көптеген банктердің
халықаралық операциялардан түсіретін табысы ... ... ... ... және көп ... ... болып бөлінеді.
Ұлтаралық банктер – ол әмбебап үлгідегі ірі ...... ... ... ... ... ... кең желісі және мемлекеттің
қолдануымен дүниежүзілік нарықта валюта, несие ... ... бар ... ... қозғалысындағы басты делдалдар.
Ұлтаралық банктердің шетелдерде көптеген филиалдары, бөлімшелері
қызмет жасайды. ... 80-ң ... ... 84 ... ... оның 22-сі ... ... мен Жапонияның әрқайсысында –10-ны, 7-
і Францияда, ал Германия мен Канаданың әрқайсыснда 5-тен саналады.
Көп ұлттық банктер – ол ... ... ірі ... ... ... арқылы құрылған халықаралық банктер топтамасы. Олар әлемдік
нарықта ұлтаралық банктердің ... іске ... ... ... ... ... жүргізумен шұғылданады. [6, 59 б]
Үшіншіден, банк капиталы мен өнеркәсіп капиталының бірігіп ... ... ... пен банк ... ... пайда болуы және
олардың бірігіп жұмыс жүргізуі қаржы капиталының құрылуына негіз ... ... ... – өнеркәсіпті несиелеудің басты көзі. Банктік ... ... ... ... қажет болған кезде несие берумен
шешіп отырады. Сөйтіп, несие беруші мен қарыз ... ... ... ... ... ... компанияларына банктердің
несие беруі; ағымдағы және есеп ... ... ... ... ... және ... ... жұмыстары.
Төртіншіден, несие саясатындағы құрылымдық өзгерістер. Арнаулы несие –
қаржы мекемелерінің ... мен ... ... ... ... ... ... банк ісінің кеңеюіне жол ... ... ... ... әкеп соқтырды. Несие саясатында жаңа буындардың
пайда болуына байланысты ресурстар мен операциялардың жиынтық ... ... ... ... ... Мысалы, ХХ ғ. Басында АҚШ–та
несие мекемелеріннің 7 түрі болса, 80-жылдары олардың түрі ... ... ж ... 2/3-ін ... денгейлі банкте, 1/3-ін сақтандыру және
жинақ мекемелері жүргізді. Ал 1987 жылы ... ... ... бұл
көрсеткіштегі үлесі шамамен 40% болса, жинақ мекемелерінің ... ... ... ... анағұрлым көтерілді. Осындай
өзгерістер басқа өнеркәсібі өркендеген мемлекеттердің де ... ... ... ... ... және ... – қаржы мекемелері
мемлекеттік және жеке болып екіге бөлінеді. ... ... ... ... құқығы бар орталық банктер, сондай-ақ почта-жинақ саясаты
және кейбір арнаулы несие-қаржы институттары ... ... ... саналады. Ал кейбір елдерде (мысалы, Францияда, Италяда және т.б.)
ірі ... ... де ... болып саналады. [3, 519 б]
Несие саясатында ... ... ... ел ... ... ұлғаюына байланысты. Мысалы, екінші дүниежүзілік
соғыстан кейінгі ... ... ... ... нәтижесінде азат етілген
елдерде құрылған ұлттық несие жүйелерінде ... ... ... ... мүмкіндік туғызды. Бұл елдерде шетел ... ... ... ... Сондай-ақ әлемде мемлекетаралық валюта-
несие және ... ... да ... ... ... ... қайта құру және даму банкі, аймақтың даму банктері және т.с.с.
1.2 Коммерциялық ... ... ... басқару сипаты
және несиелік портфельді басқарудың шетелдік тәжірибесін ... ... ... — бұл банк қабылдауға дайын болып ... ... ... ... және олардың ең жоғары жететін
денгейін анықтауды талап ететін жоғарғы жетекшілер қызметі болып ... ... ... іске ... ортақ алғышарттарына
жататындар: [4, 68 б]
нақты қарыз алушылар мен олардың ... ... ішкі ... ... ... ... байланысты болатын жекелеген қарыз
алушылардың тәуекел деңгейін көрсететін несиелік тәуекелді
талдау формасын жасау;
әр түрлі салалар бойынша несиелеуді диверсификациялау;
төменгі тәуекел ... бар ең ... ... анықтау;
несиеге баға белгілеу саясатын дайындау.
Несиелеу лимиттерін белгілеу - несиелік портфельді құруға бақылау
жасауда тәуекелдерді төмендету үшін ... ... ... ... ... ... уақытта қайтарылмаған, уақыты
кешіктірілген және қосымша келісім берілген несиелер;
сақтандыру, кепілхат немесе ... ... ... ... ... компанияларының кепіл хатты және
кепілдеме ... банк ... ... ... есептелетін пайыздық несиелік келісім-шартта
көрсетілген 30 күн өткенге дейін ... ... ... ... ... ... шараларға мыналар жатады:
қарыз алушының қызметін қайта қарау;
несиені қайтару кестесін өзгерту;
пайыз (сыйақы) төлеу тәртібін ... [13, 19 ... үшін ... ... ... мөлшерлемесі - несиенің
бағасын білдіреді. Оның мөлшері жалпы жағдайда тартылған ресурстарға ... ... ... ... ... банктердің несиелік портфелі несиелердің ... ... ... ... ... ... ... негізделіп жіктелуі мүмкін. Банктердің несиелік портфелін түрлі-
түрлі вариацияда жіктеуге болады.
Коммерциялық банктерде несиелік портфельді жіктеу несиелік тәуекелдің
түрлі ... ... одан ... ... ... несиелер
критерилеріне негізделіп жүргізіледі.
Несиелік тәуекел дегеніміз - қарыз алушының алған несиені және ... ... ... өтей ... ... ... өз пайдасынан, тіпті
акционерлік капиталының бір бөлігін жоғалту ықтималдылығы. Банк ... ... ... маңызы зор болып табылады. Несиелік тәуекел –
негізгі қарызды және берілген қарыз бойынша ... ... ... туындайтын тәуеклдің түрі. Несиелік тәуекелдің
бірдей дәрежеде клиентке және банкке қатысы бар. Ол ... ... ... мүмкін: кәсіби белсенділіктің төмендеуі, сұраныс
деңгейінің төмендеуі, келеңсіз жағдайлар және тағы да ... ... ... ... ... екі тәуекелден тұрады: несиелік
тәуекел және контрпартнер тәуекелі. Несиелік тәуекел несиені ... ... ... қайтаруға байланысты туындайды, ал контрпартнер тәуекелі
контрпартнердың қаржылық жағдайының нашарлауымен ... ... ... ... ... тәуекел немесе негізгі соманың
қайтарылмау тәуекелі келесідей өндірістік ... ... ... ... деген сұраныстың төмендеуі және жеке өндіріс
саласындағы кризистік ... ... ... ... ... ... ... [11, 57 б]
Ұзақ мерзімді приоритеттердің болмауы немесе ... ... жиі ... ... ... ... болған клиенттерінің арасында несиенің үлкен
бөлігін орналастыруы;
Жағымсыз ... ... ... ... мен ... банк клиенттерінің көп шоғырлануы;
Қамтамасыз етілмеген несиелер, ... ... ... жағдайы
нашар клиенттерге берілген несиелердің үлес салмағының көп ... жаңа ... банк ... ... банк өзінің несиелік саясатын жеке құрастырады. Сондықтан да, әр
банкте несиелік процессті ұйымдастырудың, ... ... мен ... өтеу ... бар. ... ... саясаты үш бөліктен
тұрады: несиелеу туралы ... ... ала ... ... процесінде
қарыз алушының қаржылық жағдайын анықтау, несиенің қайтарылу процесі.
Потенциалды ... ... ... ала ... ... тексеру кезеңдерінен
тұрады [20, 430 б.]:
Қарыз алушының әрекет қабілеттілігін тексеру. Әрекет қабілеттілігі
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... яғни ... алушының партнерлармен
және несие берушілермен кем дегенде бір ... ... ... Ол ... есеп және ... ... ... материалдары
негізінде жүргізіледі.
Кәсіпорынның меншікті капиталының көлемі. Дамыған мемлекеттерде қарыз
алушы жоспарланған инвестициялық жобаға өз ... ... ... ... банк ... ... қатыспайды. Көбінесе, меншікті
қаражаттар мен тартылған қаражаттардың ара қатынасы 70% / 30%-ға ... ... ... Ұзақ ... ... ... қарыз алушының конъюктурасын толығымен анықтау керек, яғни ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс қатынасы.
Міндетті түрде қарыз алушының негізгі қаржылық коэффиценттері
анықталады және ... ... ... Банк әрқашан кепілдіктің
сапасын, өтімділігін, оның нарықтық бағасының ... ... ... ... ... ... ... клиент іс-әрекетінің тиімділігін
периодты тексерумен сипатталады, яғни осыны тексеру арқылы банк клиенттің
ағымдағы ... ... ... ... ... төлем
қабілеттілігіне талдау жүргізу үшін келесідей ақпараттар ... ... және ... қаржылық есептері;
Товарлы материалдық қорлардың, дебиторлық және кредиторлық қарыздардың
құрылымдары немесе үлес салмағы;
Қарыз алушының өндірген өнімінің өткізілу ... ... ... ... өтелуіне дейін қарыз алушының ақша қозғалысын
талдау [21, 248 б.].
Үшінші кезеңде ... ... ... ... Жоғарыда айтылып өткен
кезеңдердің әрқайсысы белгілі бір ... ... ... болып
келеді. Несиелік тәуекелді басқарудың тәжірибеде ең көп ... ... ... ... ... ... туралы статистикалық ақпараттарды талдау
арқылы қарыз алушыға байланысты тәуекелдерді бағалау. Осы үшін ... ... ... ... ... айналысатын және
табыстарды басқаратын бөлімше құрылады;
Қарыз алушының жеке ... ... ... отырып тәуекелдерді
бағалау;
Қарыздың нақты сомасы мен қайтарылу мерзімін анықтау;
Несиені сақтандыру;
Қайтарылмаған қарыздарға байланысты арнайы резервтер құру;
Тәуекел деңгейі жоғары болса, қарыз ... бас ... ... ... ... байланысты келісім шартты заңға сәйкес құрастыру.
Несиелік процесс кезінде қарыз алушының несие қабілеттілігі мен төлем
қабілеттілігін алдын ала ... өте ... ... ... Бұл ... алты әдіспен зерттеуге болады. Олар:
қаржыландыру бағытын талдау;
несиені өтеу кезеңдерін талдау;
тәуекелдерді талдау;
менеджмент деңгейін ... ... ... ... ... және ... ... жеткіліктік дәрежесін талдау.
Несиелік тәуекелді бағалаудың ... ... ... ...... шығындар және күтілмеген шығындар. Несиелік тәуекелге
байланысты ... ... ... резервтердің негізінде ... ал ... ... ... меншікті қаражаттарының есебінен
орны тортылады.
Несиелік тәуекел экзогенді факторларға (яғни экономикалық ортаның,
конъюнктураның жағдайына байлнысты ... ... және ... ... ... өзінің қателік іс әрекеттерінің нәтижеснде пайда
болатын ''ішкі'' факторлар) тәуелді. Несиелік ... ... ... ... ішкі ... жатқызылады. Бұл шараларға жтатындар:
банктің несие және инвестициялық портфелін диверсификациялау;
қарыз алушының қабілетін алдын ала талдау;
берілетін несиелердің ... ... мен ... ... несиелердің
қайтарылуын үздіксіз бақылау. [19, 108 б]
Банктің несиелік портфелін диверсификациялау нәтижесінде банктік
тәуекелдер деңгейін, оның ... ... ... ... тәуекелдер
деңгейі жоғары экономика секторларын анықтау орын алады. Жалпы банктердің
несиелік портфельді басқару оны ... ... ... ... ... ... ... мақсаты, несие түрі, ... оның ... ... өтеу ... ... ... қарыз алушының қай салада қызмет көрсететіндігі, қарыз
алушымен ... ... ел ... ... несиенің бағасы,
несиенің қайтарымдығын қамтамасыз ететін кепілдің ... ақша ... ... ... номерлі және балдық әдіс арқылы бағаланады. Номерлі
жүйе бойынша ... ... ... ... ... ... ... беріледі.
Мысалы, рейтинг 1 деген баға – төлемдерін өз уақытында төлеп отыратын,
несиені ... ... ... ... бар, ... ... тұрақты қарыз
алушылар алған несиелерге беріледі, ал рейтинг 5-банкрот болып жарияланған,
балансы өтімді ... 180 ... ... ... өтіп ... берешегі бар
қарыз алушыларға немесе несиені қайтарады деген сенімі жоқ, күмәнсіз, анық
мәліметтер жоқ клиенттерге берілген ссудалар.
Ссудалардың сапасын ... ... ... ... әрбір критерийге
түрлі параметрлер және сол параметрге сәйкес келетін балл ... ... мен ... ... ... бес ... бөлінеді.
Топтың әрқайссына банк тәуекел процентін бекітеді, бұл өз кезегінде жалпы
несиелік тәуекел мөлшерін немесе ссудалар бойынша ... ... ... ... жеткілікті резерв (провизия) мөлшерін анықтауға мүмкіндік
береді [22, 445 б.].
Жалпы ... ... ... ... ... талдау мен
қаржылық коэффиценттер жүйесі негізінде жүргізіледі. Қаржылық ... ... ... орташа шамасын (несие бойынша құрылған провизия
немесе резервтің несиелік портфель мөлшеріне ... ... ... ... ... ... ... меншік капиталы
сомасына қатынасы, құрылған резервтің жеткіліктігін, несиелік портфельдің
табыстылығы мен оны ... ... ... ... ... бойынша классификацияны ''Екінші деңгейдегі банктердің несиелік
портфелінің классификациясы мен несиелік ... ... ... ... резервтерді (провизияларды құру тәртібі туралы'' ережесіне
сәйкес ұлттық банк берп отыр:
Стандартты несиелер - өтеу мерзімі әлі ... ... ... несиелер;
Субстандартты несиелер – несиенің қайтарылуы 30 күнде кідіріп қалумен
байланысты шамалы тәуекелі бар, бір рет пролонгацияланған несиелер.
Қанағаттандырарсыз ... - ... ... өтіп ... ... ... ... бастап есептегенде мерзімін өткізіп алу ұзақтығы 30-
60 күн аралығында болатын, бір пролонгацияланған несиелер.
Күдікті несиелер - ... ... өтіп ... ... шотынан
шығарған күннен бастап есептегенде мерзімін өткізіп алу аралығы 60-90 ... ... ... ... ... ...... өткізіп алу кезеңі 90
күннен асып кеткен несиелер. Қарызды мерзімі өтіп кеткен ... ... ... ... 90 күн ... кейін несие бойынша өсімақы
есептер тоқтатылады. Несие бойынша өсімақы есептеуді тоқтату дегеніміз банк
балансында есептелген ... ... ... ... яғни ... ... енді баланстан тыс шоттарда жүргізіледі [23, 17 б.].
Шетелдік тәжірибеде де активті операциялардың маңызды ... ... ... ол ... ... ... барлық активтерінің
жартысына дейінгі мөлшерін алып отыр. ... ... ... қарыз
алушылардың өз міндеттемелерін орындамауы салдарынан пайда ... ... ... шегу ... туады. Сондықтан қандай да болмасын
несиелік саясатты жүргізу кезінде де несиелер бойынша шығындар бола ... ... ... ... ... ... өсіп кетуі оның
беделін түсіруі мүмкін, ал бұл өз кезегінде банктің несиелік ресурстар
нарығында алатын ... әсер етуі ... ... ... ... ... ... қарамастан,
банктер сенімділік пен қауіпсіздіктің көзі болуы керек. ... ... ... және Англиядағы несиелік порфельді басқару тәжірибесі өте қызық
болып отыр. Бұл ... ... өз ... ... ... ''секюритизациялау'' негізінде көтереді. Бұл аспектіде
''өтімділік'' түсінігі үлкен рөл ... ... ... ... ... ... ... дұрыс емес қабылданған шешімдер, проценттік
ставкалардың күрт өзгеріп кетуі немесе жалпы экономикадағы өзгерістер. Кез-
келген ... ... ... әсер етеді, бірақ банктің өтімділігін
анықтайтын факторлар оның бақылау шегінің ар жағында жатыр.
Өтімділік саясаты өтімділік-табыстылық дилемасын шешумен ... банк ... ... ... ескере отырып өз табысын
максимизациялау. Бірақ берілген шектеулерді ескеріп жұмыс істеу барысында
да банк ... ... ... ... және қандай масштабта пайда
болатыны туралы нақты анық жауап бере алмайды. Ал өтімділік ... ... ... алдын ала дайындалған шараларды – резервтерді, активтер мен
пассивтердің ерекше құрылымын немесе ... ... ... ... ... ... ... бірнеше әдістері
қалыптасқан. Бұл әдістердің біреуіне секьюритизациялау ... яғни ... ... ... ... ... ... секьюритизациялау
кезінде несиелік ресурстарды несиелік ... ... ... ... ... сонымен қатар қысқа мерзімді несиелеу кезінде ... ... ... ... облигацияларды қолдану ... ... ... ... ұқсастығы бір альтернативті жол -
қайта сату құқығын ... ... ... ... ... айналдырып, оны үшінші бір тұлғаларға өткізу дегенді білдіреді.
[12, 432 б]
Белгілі бір жағдайлар туғанда, ... ... ... ... ... қою, ... несиелік портфель құрылымының өзгеріп кетуі
жағдайында, мәселені ... бір жолы ... ... ... табылады.
Бұл әдіс сонымен ... ... ... ... беру ... немесе ол несие бойынша ... ... ... өтеуге
жағдайы болмаған кезде қолдануы мүмкін.
Қарыз алушы кейін несиені өтеу үшін қолданылатын ... ... ... Бұл ... ... ... несиелік
портфелінің құрамында несиелік міндеттеменің орнында қарыз ... емес ... ... ... Бұл ... ... ... банкпен екіншілік нарықта өткізілуі мүмкін.
Несиелік ресурстар жеткіліксіз болған жағдайда банк андеррайттер рөлін
атқаруы мүмкін, яғни ... ... бір ... қарыз алушының
мемлекеттік емес ... ... бір ... ... ... өз ... портфелінде қалдыруы мүмкін.
Секьюритизация механизмін қолдану схемалары түрлі-түрлі болып келуі
мүмкін. Бұл ең ... ... ... ... ... ... ... банктердің өз потенциалын қолдану ... ... ... беру ... ... ... ... операциялар банк үшін де, ол қызмет көрсететін аймақ үшін де
маңызды, сондықтан ссудалық саясатты тұжырымдауда ... ... ... жөн. ... ... осы ... банктің екінші ретті
резервтерінің көлемі мен ... және ... ... ... мыналар: [16, 38 б]
• Капиталдың болуы
• Несие түрлерінің тәуекелділік және табыстылық дәрежесі
• Депозиттердің тұрақтылығы
• Ел ... ... ... Ақша-несие саясаты мен қаржы саясатының әрекеттестігі
• Банк персоналының қабілеті мен тәжірибесі
• Банк қызмет ... ... ... ... капиталы салымшылар мүдделерін қорғауға бағытталған. Капитал мен
депозиттердің ара ... банк ... ала ... тәуекелдік дәрежесін
анықтайды. Салыстырмалы түрде ірі ... бар ... әрі ұзақ , ... бар ... ұсына алады.
Банктің жемісті жұмыс істеуі үшін пайда (таза табыс) қажет, сондықтан
барлық банктер ... ... ... осы ... ... ... ... көңіл бөледі. Пайдаға өткір мұқтаждығы бар банктер пайда шешуші ... емес ... ... ... ссудалық саясатты ұстануы
мүмкін. Мұндай агрессивті саясат сауда-саттық және өнеркәсіп фирмаларына
берілетін қысқамерзімді ... ... ... ... ... процент
әкелетін мерзімді несиелер мен тұтыну несиелерінің салыстырмалы жоғары
үлесінен көрінеді.
Өзінің несиелік ... ... ... банк ... мен ауытқуларының сипаттамаларын ескеруі керек. Банк жеткілікті
бірінші ретті және екінші ретті ... ... ... несиелер
беруге құқылы. Резервтердің қос түрі депозиттердің ... ... ... деген сұранысты ескеруге бағытталатындығына қарамастан,
болжанбас сұраныстың болуы ... ... ... ... ... ... ... мәжбүр етеді. [11, 58 б]
Несиелік саясатқа банк қызмет көрсететін ... ... ... ... ... және ... ауытқуларға сезімталдығына
қарағанда, көбінесе оның тұрақтылығы либералдық несиелік саясатты ... ... ... ... мен өсу кезеңдерінде салымдар
шаруашылықтық тұрақтылықтарға қарағанда, жедел ауытқуларды бастан өткереді.
Бұл ретте ел экономикасының жалпы ахуалын ... ... ... ... кері ықпалын тигізетін факторлар ірі ауқымға ие ... ... ... да өз ... ... ... ... ұсыну қабілеті ақша-несие саясатына және
фискалдық саясатқа тәуелді. ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері арта түседі. Бұл
жағдайда банктер өз резервтерінің ... ... ... ... ... ... ... саясатты ұстанады.
Банктің несиелік саясатын жасауда несиелік операцияларды жүзеге
асыратын кәсіби ... ... ... ие ... Мысалы, кейбір
қызметкерлер сауда-саттық және өнеркәсіптік кәсіпорындарды ... ... ... ... өз ... қозғалмайтын
мүлік кепілдігіндегі ссудаларды ұсынумен ұшыраспауы мүмкін. Кейбіреуі
тұтыну несиелеріне ... ... да ... ... ... несиелері
саласына араласа бастауының мүмкін себептерінің бірі ... ... ... ... сияқты. Кейбір банктер несиенің белгілі бір
аясындағы өзге банктердің ссудалық саясатына әсер ете ... ... [15, 252-254 ... ... ... ... саясатына қызмет көрсетілетін
аймақтың өзіне тән ерекшелігі әсер етпей ... ... ... ... мақсаты қызмет ... ... ... ... Егер банк мұны жасамаса, оның әрекет ету мәні шамалы.
Банктер ақылға ... және ... ... несиелік сұраулар
салған заем алушыларға ссудалар беруге моральды түрде ... ... мал ... ... ... бұл ... несиелеуден бас тарта
алмайды, олар өз саясатын сәйкес шаруашылықтар сұрауларын ... ... ішкі ... ... ... ... ... өз іс-әрекетін
жетілдіруге қатысты жақын және алыс күндердегі ... ... ... ... жаңа ... жаулау, операциялар мен
қызметтердің жаңа түрлерін ендіру және т.б.) ... ... ... әлеуеті;
➢ Несиелердің жеке ... ... мен ... ... тұрақтылығы;
➢ Орындалған операциялар мен көрсетілген қызметтер спектрі;
➢ Ссудаларды қамтамасыз ету;
➢ Банк персоналының ... ... ... ... мен
тәжірибесі;
➢ Банк клиентурасы;
➢ Несиелік портфельдің сапасы;
➢ Риск-менеджмент деңгейі. [4, 63 б]
Коммерциялық ... ... ... ... (жинақталған)
мобилизацияланған қаражаттар мен өтіміділік резервінің ... ... ... Коммерциялық банктің өтімділігінің жалпы резерві Ұлттық
Банкпен ... ... ... ... және ... өзі үшін
анықталатын өтімділік резервінің деңгейіне ... ... ... банк ... қаражаттардың төменгі резервін жасауға және өзінің
өтімділігі, сенімділігі, табыстылығынан туындай келе, жоғары ... ... ... ... Коммерциялық банктің ... ... өз ... келесі факторлармен анықталады: банкте
жинақталған қаржаттардың жалпы шамасы; ... ... ... ҚР ... ... ... ... ағымдағы өтімділікті
ұстап тұру үшін ағымдағы ... ... ... банк
міндеттемелерінің жалпы сомасы мен құрылымы. Несиелік әлеует ... ... ... ... ... қол ... ... өтімділіктің қажетті минимумы қамтамасыз етілгенде;
➢ несиелік әлеует қаражаттарының барлық жиынтығы қолданылғанда;
➢ несиелік әлеуетте жоғары табысқа қол жеткізілгенде; [9, 54 ... ... банк ... мен несиелік әлеует
қаражаттарын үлестіру саласында дұрыс ... ... ... ... ... ... ... үлестірудегі банк саясатының негізгі
мақсаттарының бірі банк қаржаттарының көзі мен депозиттерінің ... ... ету. ... ... ... мен ... динамикасы банкке несиелік ... ... ... ... ... ... яғни несиелік әлеует қаражаттарының
жеделдігіне қарағанда, едәуір ұзақ ... ... ... нақты
мүмкіндіктер жасайды. Қазақстандық және шетелдік тәжірибе несиелік әлеует
қаражаттарының трансформациясы банк ... ... ... себептерінің бірі екенін ... ... ... үшін банк ... мен ... ... мен ... реттеу орынды.
Несиелік әлеует қаражаттарының сандық және сапалық ... мен ... ... ұстап тұру тәжірибесінде маңызды фактор болып табылады.
Банктің несиелік әлеуеті банктің несиелік және проценттік саясатын
анықтайтын факторлардың бірі. ... ... ... сұраныс пен бос
қаражаттардың салыстырмалы аз-маз үлесінде банктің проценттік ставкасы
артады. Кері ... - ол ... ... ... ... ставка
банктің несиелік ресурстарына деген сұраныс пен ... ... ... оның ... ... ... ... [12, 432 б]
Несиелеу тәуекелдігінің дәрежесі коммерциялық банкте коммерциялық
банктің түрі, заем алушының типі ... ... ... ... ... ... бойынша қамсыздандырылу мен кепілдік ... ... ... ... анықталады. Осы критерийлерге
байланысты әрбір берілген сома бойынша проценттік ставка айқындалады.
Шынында, коммерциялық банктер ... ... ... ... ... банк ... қарай түрліше болады.
Мамандандырылған банкте өнімді өндіру ... ... ... ... соғатын тәукелді кәсіпорындарды несиелеумен байланысты
жоғарлатылған тәуекелдер үстем болады. Бұл ... ... ... ... ... ... кепілдіктерді алу, кепілзат
құқығы мен т.б жүзеге асыруды талап етеді. Салалық банктерде басқалармен
қатар ... ... ... ... ... тәуекелдік
дәрежесін ескерген жөн. Осыған байланысты, әрбір банк ... ... ... ... ол ... ... отыратын
тәуекелдіктерді басқарудың, реттеудің дербес тиімді моделін жасауға кірісуі
керек.
Банк клиенттерінің құрамы банктің ... және оның ... ... білдіреді. Сонымен қатар, бір заем алушыға немесе ... ... заем ... ... ... ... немесе елге
берілген ірі несиелер банк банкроттығының ... ... ірі ... ... ... ... бірі олардың мөлшерінің шектеу болып
табылады. Банк клиенттерін таңдауға, қаржылық ауқаты тұрақсыз ... ... ... емес ... ... ... кезіндегі
тәуекелдік дәрежесі артады. Несиелік тәуекел бір ... ... ... да ... болады. Бұл алынған несиенің мақсатсыз қолданылуына,
клиенттік қаржылық жағдайы мен оның тәуекелдіктерін қате бағалауға, ... ... ... қалу қаупін арттыруға әкеп соқтырады. [21,
248 б]
Тәуекелдікті уақытқа телу нарықтық ... ... ... фактор
болып есептеледі. Жалпы экономикалық және ... ... ... ... ... ... жалпы заем алушыларды
қысқамерзімді несиелеуге бағдар алады, бұның ... ... және ... ... ... ... тәуекелдіктердің дәрежесін
төмендетуде маңызы зор.
Несиелік тәуекелді сипаттауда коммрциялық банк депозиттердің
тұрақтылығын, ... ... ... мен ... ... ... ... төмендету үшін берілген банк қызметтерінің
ерекшеліктерін ескеріп, депозиттердің ... ... ... және ... ... ... алынған мәліметтерді
басшылыққа алуы қажет. Сондай-ақ депозиттерді қалыптастыруда пайда болатын
пороценттік тәуекелді ескерген абзал. [21, 2448 ... осы ... ... банктің ұсынатын операциялары мен
қызметтерінің спектрі бір рет бекітіліп, өзгеріссіз болып ... ... өмір мен ... ... және т.б. ... ... ... ұсынылатын операциялар мен қызметтердің түрлері мен ... ... ... ... ... мен бәсекеқабілеттігі
табылады. Солайтұра, банктер ... ... ... әсерін тигізетін
факторлар қатарын ескеру керек: сұраныс, ұсыныс, өзіндік құн, баға (соның
ішінде ... ... ... пен т.б. ... ... цикл кезеңі.
Банктік қызметтер мен операциялар нарығының қазіргі нарығын ... даму ... ... үшін ... ... ... саясатын
анықтайтын сыртқы және ішкі факторларын айқындау ғана аздық етеді. Олардың
қызметіне әсер ету бағасын берген де ... ... ... едәуір
экономикалық негізделген жасауға мүмкіндік ... ... ... ісін ... ... ... ... өзіндік шекаралары бар.
Несиелік саясаттың шекараларын анықтауыш шек, ... ... ... ... ... ... саясаты мыналармен анықталады
деп айтуға болады:
• коммерциялық ... ... ... ... және басқа көрсеткіштері түрінде нақты көрініс тапқан ҚР ҰБ
жалпы ... ... ... ... жөніндегі нұсқаулық" түрінде айшықталған коммерциялық
банктің дербес стратегиясы мен (тактикасы) әрекет ... ... ... жасау мен тәжірибелік жүзеге асырудағы шекаралар
жоғарыда қарастырылған ... ... ... ... ... Макроэкономикалық деңгейде несиелік саясаттың шекаралары
экономиканың ... ал ... ... банк ... ... ... әлеуетімен немесе кең
ресурстық базасымен және олар ... ... ... ... ... ... ... бөлінісі мынадай: экономикалық
шекаралар, олар нарықтағы сұраныс пен ұсыныстың ықпалымен және банктің
несиелік ... ... ... ... қонымдылығы туралы ой
түйінімен анықталады; әкімшілік шекаралар (банк іс-әрекетінің ... ... (ҚР ... ... қоса), банктің өзімен бекітілетін
несиелік операцияларды орындауға ... мен ... ... ... ... субъекттеріне қарай - сыртқы шекаралар (макро- және
микроэкономиалық, дербес) және ішкі ... ... және банк ... несиелік қарым-қатынас аясындағы
шекаралар); уақыттық шекаралар (несиелік ... ... ... кеңістік шекаралары ... ... ... ... ... ... ... портфельдің
сапасын анықтайды) және сандық шекаралар (несиелік әлеуетпен анықталады;
несиелеудің шектері мен бақылау сандары); ... ... ... және
төменгі шекаралары. [21, 249 б]
Банктің несиелік стратегиясы терең талдауды қажет етеді. Орын ... ... ... ... ... ... келесідей
негізгі бағыттарын ұсынуға болады:
- персоналды таңдау және даярлау (несиелік ... ... ... ... ... несиелік портфельдің ахуалын бағалау және бақылау;
- тәуекелдік дәрежесін ескергендегі баға құралу;
- банк операцияларын диверсификациялау: экономика секторлары, ... мен ... ... ... ... ... несиелік
тәуекелін төмендету үшін. Банк диверсификациялау саясатын көп жүргізген
сайын, банк ... ... ... ... ... төмендетеді.
Дегенмен банктің жалпы тәуекеліне тек ішкі ғана ... ... де ... ... ... банк үшін ... болып табылатын
нарықтық тәуекел мүлдем диверсифкацияланбауы мүмкін.
- бухгалтерлік есеп және салық салу ... ... ... ... ... жоғалтулардың орнын толтыруға резервтер қалыптастыру;
- проблемалы ссудаларды мұқият бақылау және қадағалау.
Алынған талдау нәтижелерін ... банк ... даму ... ... ... ... талдау банктің бағдарын дәл анықтауға,
банкпен таңдалған даму бағыттарына енгізілген ... ... ... ... ... ... сыртқы саясаты несиелік процесті
ұйымдастыруға қатысты: [23, 17 ... ... ... және ... жағдайлардың ахуалын және оның
динамикасына банктің қалай баға ... осы ... ... ол ... ... ... ... қаражаттар тарту мен
ссудалар ұсынуға қатысты) қандай шектеулер қоятынын;
- нарықтардың қандай мақсатты нарықтары мен ... банк ... ... әрі ... және ... қолдануға келмейді деп
санайтынын;
- әлеуетті заем алушылар олардың несие ... ... ... ... ... ... керектігін;
- нормативтік база, қадағалау және реттеу органдары талаптарынан, сондай-
ақ акционерлердің жалпы жиналыстарының шешімдерінен ... ... ... ... ... ... нақтылауы қажет.
Банктің ішкі саясаты мыналарды қамтуы керек:
➢ несиелеу процесін басқару орындары мен бөлімдерінің құрылымы;
➢ несиелік комитеттің құрылымы мен ... ... ... қарай несиелерді бекіту процедурасы;
➢ несиенің сапасына байланысты банк үшін мүмкін табыстылық ... ... банк ... ... деп ... ... өтімділігі, табыстылығы мен
жеткіліктігі және дағдарыстық деңгейден дағдарыстық ауытқулар;
➢ банк міндетті деп ... ... ... ... департамент қызметкерлеріне қойылатын талаптар және т.б.
Несие саясатының дамуына әсер ететін факторлар
Несиелеу активтік операциялардың маңызды бағыттары ... ... ... банк ... ... ... ... мөлшерде
құралады. Сондай – ақ банктер несиелеу процесінде тәуекелге көп барады.
[22, 445 б]
Дүние ... ... ... ... ... ... зиян ... басты себебіне, 67% - ішкі факторлар, ал 33% -ы
сыртқы факторлар үлесі келеді, оны Кесте 4 ... ... ...... зиян шегуіне әсер ететін факторлар
|Ішкі факторлар |67 % ... ... |33 % ... ... |22 % ... ... |12 % |
|жетіспеушілігі | | | ... ... ... |21% ... ... |11 % ... ... барысында | ... ... етуі | ... дұрыс | | | ... | | | ... ала ... |18 % ... / ... |6 % ... кеш ... | ... | ... және ... | | | ... әлсіздігі | | | ... ... |5 % ... / ... |4 % ... ... | | | |
|* ... Г.С. ... политика коммерческого банка. // Москва: ИЦ, |
|ДИС–1997.– ... 248. ... - ... ... ... зиян шегуіне әкелетін ішкі және
сыртқы факторлар
Несие бойынша банктердің зиян шегуіне себеп болатын сыртқы факторлар
қатарында бірінші ... ... ... ... тегін
емес.Банктің кез келген қарыз алушысы мұндай факторларды басынан кешуі
мүмкін. ... да ... ... ... қабілетін талдай отырып, банк
қызметкерлері міндетті түрде оның қаржылық жағдайын толық анықтап ... ... ... себептеріне басқарудағы жетіспеушілік, тиімді
басқаратын ақпараттар жүйесінің болмауы, нарық жағдайларындағы өзгерістер
мен бәсекеге төселе алмауы, өз ... ... тыс ... ... ... жоқтығына қарамастан компанияның жылдам ... ... ... және ... қаражаттардың үлесінің
жоғарылығы жатады.
Қарыз алушының сәтсіздікке ұшырауын куәландыратын белгілерге: шоттағы
айналым қаражаттарының қысқаруы, алдында ... ... ... ... ... ... ... (екінші рет мерзімі ұзартылғанан
кейін несие проблемалық ... ... ... және ... ... [13, 19 ... қамтамасыз ету құнына, барлық несиелік құжаттардың
дұрыстығына ... ... ... ... ... жіктейді:
1) Ең төменгі тәуекелі бар несиелер (жіктеуге жатпайтын несиелер);
2) Ең жоғарғы тәуекелі бар несиелер;
3) Шектеулі тәуекелі бар ... ... шығу ... ... ... ... ... тәуекел кластарына өтелмеген тәуекелдер үшін, өтелмеген несиелердің
өзіндік үлесі белгіленеді.
Шетелдік банктердің тәжірбиесінде ... ... ... ... ... несиелік тәуекелді төмендетудегі басты шара болып табылады.
Қарыз ... ... ... ... ... ... кеңінен пайдаланып келетін әдістердің біріне PARSER ... ... ... ... банктер тәжірбиесінде потенциалды қарыз алушыларды дұрыс
таңдай білуде «алты си ережесі» қолданылады:
1) Қарыз алушының сипаты;
2) ... ... ... ... Қамтамасыз етуі;
5) Жалпы экономикалық жағдай;
6) Бақылау. [12, 434 б]
Қарыз алушының сипаты – бұл оның ... ... ... ... дайындығын және қалауын білдіреді.
Қарыз алушының қаржылық жағдайы – оның несиені қайтару қабілетін
сипаттайды. Ол оның ... мен ... және ... алдағы
уақыттардағы өзгеру перспективаларын нақты талдау көмегімен анықталады.
Ақшалай қаражты – жалпы қарыз алушының алған несиені қайтаруының ... ... ... ... тасқыны;
2. Активтерді сату;
3. қаржыларды тарту.
Көрсетілген көздердің кез келген несиені қайтаруға арналған қаражаттың
қалдық сомасын қамтамасыз ете алады. ... та ... ... қайтарудың
негіщгі көзі ретінде нақты ақшалар тасқынын маңызды санайды, ... сату ... ... ... нашарлатып жіберуі мүмкін деп
санаса, ал қосымша қаражат тарту банктің кредитор ... ... етуі – ... ақ банк қарыздың қамтамсыз етілуі яғни, оның
жеткіліктігіне, сапасына және қарыздың ... ... ... дәрежесіне мән береді.
Экономикалық жағдайы – несиеге деген ... ... ... банк
жалпы шарт ретінде елдегі іскерлік жағдай және оның банк жұмысына, сол
сияқты қарыз алушының ... ... ... сипаттайтын экономикалық
клнъюктуралық жағдай, бәсекелестерінің болуы, ... баға және ... [23, 17 ...... ... ... ... бағалаудағы соңғы факторға
бақылау жатады. Мұнда өзгерген заңдылықтар, құқықтар, экономикалық және
саяси ... ... ... қызметіне қаншалықты әсері болады деген
сияқты сұрақтарға жауап іздейді.
Американдық банктік ... ... ... ... анықтауда 25 белгні қолданады:
Қарыз алушының тарихына байланысты белгілер:
1) Таяу арадағы қарыз алушының қаржылай тұрақсыздығы;
2) Қарыз алушы туралы ақпараттағы ... және ... ... ... жетекшілері мен басқармасына қатысты белгілер:
1) Қарыз алушының ... ... ... ... сапасының төмендігі;
3) Серіктестер арасында, компанияны иеленушілер, жанұя мүшелері
арасындағы билік үшін күрестің болуы;
4) Басшылардың жиі ауысуы;
5) Басшылардың ... ... ... ... ... ... ... жеделдетуге банк
қызметкеріне қысым жасауға ынталы болуы. [19, 109 б]
Қарыз алушының ... ... ... ... ... ... ... мен сатып алушылар ортасының
өзгеріссіз болуы;
2) Қарыз алушының өз алашақтарына жасайтын бақылауының әлсіздігі;
3) Қарыз алушы саласының, сол уақыттарда проблемалық слаға жатуы;
4) ... ... ... яғни ... және ... ... ұйымдастыруға қатысты «белгілер»:
1) Қарыз алушының несиені сұраудағы нақты мақсаты болмауы;
2) Қарыз алушыда ... ... анық ... ... ... ... ... көздерінің болмауы;
4) Несие берілетін мақсатына қарыз алушы тарапынан материалдық
қамтамсыз етілмеуі;
5) Қарыз алушының несиелік өтінішінің негізсіздігі:
6) Қарыз алушы несиені ... ... ... бере ... ... Несиенің ең бастысы, өндіріске емес, айналыс аумағына бағытталуы;
8) ... ... ... ... ... [19, 109 б]
2 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің несиелік портфелін
құрудағы және басқарудағы несиелік саясатын талдау (“Центр Кредит Банкі“ АҚ-
ның мәліметтері ... ... ... ... ... ... ... құру және басқару
саясатын талдау
2010 жылы Центр Кредит ... 22 жыл ... ... Центр
Кредит Банкінің тарихы – бұл Қазақстан территориясындағы жинақтаушы жүйенің
даму және қалыптасу тарихы. [14, 9 ... ... ... ... Акционерлік қоғамы Қазақстан
Республикасының Жинақ банкісінің қайта ... ... ... жылы ... ... жинақ кассасы ашылған болатын. Осы жинақ
кассасы ашылғаннан кейін келесі 4 жыл ішінде елімізде 335 ... ... ... ... және ... ... әр кеңес азаматының Жинақ Банкісінің салымшысы болуына әкелді.
Жинақ кассаларына мемлекеттік займдардың облигацияларын және басқа да
бағалы қағаздарды ... ала ... ... ... ... ... болатын. Осы уақытта жинақ ісі мемлекеттік несиелердің қалыптасуы
мен дамуына ықпал жасады. Сол ... ... ... ... ... ... ... және екеуі алтын есеп негізінде берілді.
1990 жылдың соңына қарай ... ... ... саны ... ... соммасы 322,7 млн.соммаға, ал салымның орташа саны 182 соммаға
дейін жетті. ... ... саны 1990 ... 1995 ... ... 1,8 ... 2000 ... соңына қарай 2805 құрады. [34, 63 б]
2000-шы жылдардың ... ... ... ... ... ... және басқа да қызметтер үшін төлемдерін қабылдады.
Жинақтаушы жүйенің дамуына ақша бірлігінің ... әсер ... ... ... ақша бірлігінің өзгеруі мен жаңа сом ... ... 2003 жылы ... кассалары Қаржы Министрлігінен Мемлекеттік банкке
өткеннен кейін халықтың салымдарының ... ... ... ... ... банк ... екі ... банктік жүйеге: орталық банк –
арнайы банктерге ... ... ... тәуелсіздікке және егемендікке
қол жеткізуі Центр Кредит Банкісінің үшінші қайта қалыптасу ... ... 1990 ... желтоқсанында тәуелсіздік алғаннан кейін нарық
экономикасының шарттарына жауап беретін өзінің жеке банктік жүйесін құруға
кірісті. 1991 ... ... ... ... банктер және банктік қызмет
туралы» заң ... жылы Банк ... ... Акционерлік қоғамға өзгерді. Қайта құру
үдерісі банктің басшылығы мен ... ... ... ... ... Жаңа ... ... негізгі қызметіне жаңа ... ... ... ... [14, 15 ... жылдың соңына қарай Қазақстанның Центр Кредит Банкі Республиканың
ірі операциондық банкісіне айналып, қаржы ... қол ... ... ... жылдың қарашасында Қазастан Республикасының Үкіметі өзінің басты
33,33% қосу 1 акцияны құрайтын акциялар пакетін сатты.
Бүгінгі Қазақстанның ... ... ... – бұл ... ірі ... әмбебап банкі.
Центр Кредит Банкінің тарихы – оның ... және ... ... ... ғана емес, ол жаңа банктік технологияларды енгізу,
банкингтің спекетрін ұлғайту, ... ... ... ... ... ... ... қаржылық және қоғамдық
ұйымдармен іскерлік қатынаста. Банктің ... ... ... ... ... ... ... заңды компаниялар, рейтингтік
мекемелер, бизнес-құрылым және компаниялар болып табылады.
Қазіргі таңда ... шоты ... 35 ... ... ... 23-і ... банкісі, 6-уы ТМД банкісі. «ЛОРО» шоты
бойынша 89, оның 54 шоты ... ... ал ... ... ... ... ... ашылған. Центр Кредит Банкінің корреспондент-банктер
желісінде жоғары деңгейлі мынадай банктер ... American Express ... CINIBANK N.A., ... AG, Credit Suisse First Boston, Deutsche
Bank AG, Midland Bank plc, The Chase ... Bank N.A., OOO ... ... және ... ... Банкі Moody,s Standard Poor,s , Thomson Bankwatch Bree
секілді рейтингтік ... ұзақ ... Жыл ... ... ... ... [40]
Еншілес компанияларға жататындар: “Қазақстанның Центр Кредит Банкінің
Жинақтаушы зейнетақы қоры” ЖАҚ, ... ЖАҚ, ... ... ... EUROPE B.V.”, ... ... ... Агентство”.
«Қазақстан Центр Кредит Банкінің Жинақтаушы зейнетақы қоры» АҚ ... 2 ... ... және ... бойынша республикамыздың
зейнетақы қорлары арасында ... ... аса ірі ... бірі ... ... ...... Центр Кредит Банкі» (ЖЗҚ
акцияларының 50%-нан астамы), «КазТрансОйл» ... ... ... ... ... және ... Темір жолы»
ұлттық темір жол тасымалдаушысы. Қор ... төрт жыл бойы «Жыл ... ... ... ... ... қоры»
номинациясы бойынша жеңімпаз болды. Қор ... 2007 ... ... ... көрсеткіштері:
Салымшылар саны – 1,069 млн. адам;
Зейнетақы активтері – 89 ... ... ... – 21 ... ... ... – 4,5 ... теңге.
2007 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша Қор портфелінде 100 млрд. теңге
көлемінде зейнетақы ... ... ... ... ... Банкінің
жинақтаушы зейнетақы қоры зейнетақы жарналарын тартумен және зейнетақы
төлемдерін жүзеге асырумен ... ... ... ... ... және ... шоттарын жүргізу құқығынсыз делдалдық-дилерлік
қызметпен шұғылданады. [17, 44 ... ЖАҚ ... ... ... ... ... даму кезеңінде елеулі жетістіктерге жетті және соңғы үш жыл
бойы Қазақстаннның сақтандыру ... көш ... ... ... ... 1995 жылы шетелдік сақтандыру
жөніндегі ... ... ... ... 2001 жылы
«Қазақшетсақтандыру» ЖАҚ ... ... ... жекешелендіру
жүргізілгенде «Қазақстан Центр Кредит Банкі» ААҚ акционерлерінің бірі
болды. 2002 жылы ... ЖАҚ оған ... ... ААҚ қосу арқылы қайта ұйымдастырылды.
Бүгінгі күні «Қазақшетсақтандыру» ЖАҚ ... ... ... ең кең ... ... желісі бар жетекші
сақтандырушы ... ... ... ... Республикасы Ұлттық
Банкінің ... ... ... ... ... ... ... тиесілі.
«Қазақшетсақтандыру» компаниясы қызметінің 2007 жылғы 1 қаңтардағы
негізгі көрсеткіштері:
Жиналған сақтандыру сыйлықтарының көлемі -5,751 млрд. ... – 2,126 ... ... ... – 697,645 млн. ... ... – 1,064 млрд. теңге. [17, 49 б]
«Қазақшетсақтандыру» ҚР «Сақтандыру қызметі туралы» ... жаңа ... ... ... ... Банк ... еркін
сақтандырудың 5 сыныбы бойынша сақтандыру қызметінің толық спектрін
ұсынады. Жуырда ... ... ... ... ... ... Енді
жергілікті сақтандыру компанияларының тәуекелдерін «Қазақшетсақтандыру»
компаниясында орналастыру мүмкін болды, бұл ... ... ... ... ... ... ... корпоративтік сақтандыру секторында кеңінен ... ... AON Group, Heath Lambert Group, Lloyd,s ... және т.б. ... қайта сақтандыру және делдалдық топтармен жұмыс ... ... және ... ... ... ірі ... қызмет көрсетеді.
«Халық Лизинг» ЖАҚ 2000 жылдың 1 қаңтарында құрылған және «Қазақстан
Центр ... ... ... еншілес компаниясы болып табылады. ... ... Volvo ... Wirtgen ... Itochu (Жапония),
Komatsu (Жапония), Dressta ... және тағы ... ... ... ... ... ... «Қазақстан Центр Кредит Банкі» АҚ
компанияның жалғыз құрылтайшысы және акционері ... ... ... 2007 ... 1 қаңтардағы негізгі көрсеткіштері:
Ағымдық активтер – 2,255.1 млрд. теңге;
Ұзақ мерзімді активтер – 1,494.6 млрд. теңге;
Ағымдағы міндеттемелер – ... млн. ... ... ... – 195,523.3 млн. теңге. [17, 52 б]
Лизингтік қызметтер рыногындағы ... ... бірі ... ... ... аталған салада айтарлықтай мол
тәжірибесі бар.
Халықаралық қаржы нарығында Халых Банкінің серіктестері ... ... American Express Bank Ltd ... ... Lehman Brothers – ол
Центр Кредит Банкінің еуробондтарын шығаруды ... ... ... кеңесші қызметін атқарады, ал American Express Bank Ltd – 1998
жылы Центр Кредит Банкіне синдикатты займды ұйымдастырған ... ... ... серіктестері болып мынадай заңды компаниялар
табылады: White Case, ... ... Baker ... ... Stibbe Simont Monahan Duhot. ... ірі ... ... болып табылады, оның 100%
акциясы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 ... 20 ... ... ... ... Банкіне берілген болатын.
Банк VIZA International және MasterCard International төлем жүйесі
бойынша карточкамен қызмет көрсетеді. Айналымдағы карточкалар саны 80% ... жылы ... ... ... жеке тұлғалардың мерзімдік салымдарының
өсу темпі бойынша 1-ші орынды алды.
Центр Кредит Банкі үлкен мынадай ... ... ... есеп-
кассалық қызсет көрсету, несиелер, бағалы ... ... және ... ... ... ... және т.б.
Банктің Қазақстан Республикасында 624 құрылымды ... ... және ... ... бар.
2002 жылдың желтоқсанында Халықаралық «Жыл таңдауы» фестиваль-байқауда
Центр Кредит ... ... ... 2002 ... ең ... ... ие ... Кредит Банкінің филиалдық желісі 624 құрылымдық ... ... 20 ... және ... 147 айдандық филиалдардан және 457
есеп-кассалық бөлімдерден тұрады.
Төлем карточкаларына қызмет ... 365 ... 1410 ... және 852 ... тұрады. [39]
“Банк-Клиент” жүйесі арқылы персоналдық компьютерлер мен ... ... ... жұмыс орнын босатпай-ақ шотының ағымдық жағдайын
тексере алады. Сонымен ... ... ... ... тапсырма мен өкімдер
бере алады. “Банк-Клиент” жүйесі информацияларының қорғалуына кепіл ... ... “Money Gram”, ... ... және “Жеке
тұлғалардың мерзімді есеп айрысу” жүйелерінің қызметтері көрсетіледі.
2007 жылдың 23 ... ... ... ... Банкі (100 млн. АҚШ
доллары соммасына тең) кезекті синдикатты несие беру туралы ... ... ... ...... ірі клиенттерінің экспорттық-импорттық
контрактілерін қаржыландыру. Несие халықаралық банктер синдикатымен 18 ... ... ... ... Либор мөлшерлемесінен асатын жылдық 1,5% -бен
берілді.
2006 жылды ... ... ... ... ... ... ... тізімін ұлғайтты. Бүгінгі таңда олардың саны 35 жетті:
Қазақстанның 17 аймақтарынан 32 және 3 ... ... ... ... ... ... ... Банкі өз клиенттеріне
дискета мен смарт-карточкалардан басқа Minikey (USB) жаңа кілттік құрал мен
жұмыс істеуге мүмкіндік берді. ... ... ... Интернет арқылы несиені
төлуге, қараша айынан бастап Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... қатар “Интернет-Банкинг” жүйесінің табыстары 2005 жылы алдыңғы
жылмен салыстырғанда (21%-ға өсті) 51,7 млн. теңгеге дейін өсті. ... ... ... ... жыл ... 13-тен 15,4 млрд. теңгеге
дейін өсті. Ал басқа валютада ... ... ... USD – 3,5 ... – 3,3 млн, RUR – 29,7 млн, GBR – 0,4 млн. ... ... ... саны 39% өсті. [14, 39 б]
Соңғы көрсеткіштерге сүйенсек “Центр Кредит Банкі” Қазақстанның ... ... ... ... ... ... 70%-дан жоғары
бөлікті қамтиды.
Центр Кредит Банкі келесідей қызмет көрсетеді:
Несиелеу:
24 айға дейінгі негізгі және ... ... ... ... ... ... пре-экспорттық қаржыландыру (шетел агенттіктерінің және
банктің ... ... ... ... ... ... ... Банкі консультациялық-қаржылық қызметтер сонымен бірге
вексельдік операциялар жүргізеді. [14, 24 б]
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... ... Lights;
- Кіші бизнесті ЕҚҚДБ несиелік сызығы бойынша ... ... ... ... ... мен ... банктік займды
ұсыну бағдарпламасы;
- «Ауылшаруашылық өнімді қайта өндірумен айналысатын кәсіпорындарға
айналым ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы;
- Кәсіпорындарды овердрафт формасы бойынша қысқа мерзімді несиелеу
бағдарламасы.
Бизнес Lights. Кіші бизнес ... ... ... ... және жеке ... ... ... қаражаттарын толтыру;
- негізгі құралдарды алу;
Бағдарламаның негізгі артықшылығы несиені жылына 12% -бен 7 жылға
дейін ... беру ... ... Жұмыс істеп тұрған және жұмысқа
кірісетін бизнес несиеленеді. Несиені алу ...... ... ... ... 6 айға дейін. Сонымен бірге басқа банктен $100 000 дейін
алған заемды қайта қаржыландырады. Кепіл ретінде ... ... ... ... Несие АҚШ долларында беріледі.
Кіші бизнесті ЕҚҚДБ несиелік сызығы бойынша несиелеу бағдарламасы.
Бағдарламаның мақсаты кіші және орта ... ... ... ... бағдарлама бойынша кәсіпкерлік қызметпен ... ... ... ... сауды қызметімен айналысатындар, микро- немесе кіші
кәсіпорындар, компаниялар, ... жеке ... ... ... ала ... ... мына ... беріледі:
- тауар, шикізат және материалдар алуға;
- өндірісті ұлғайтуға немесе қызмет ... ... ... құрал-жабдықтар және транспортты сатып алуға;
- жылжымайтын мүлікті коммерциялық ... ... ... сатып
алуға, салуға және жөндеуге;
- басқа да капиталды салымдар үшін
ЕҚҚДБ-нің несиелеу бағдарламасының өзгешілігі ... ... ... Бұл ... бойынша клиентке консультация беру,
қаржылық талдау, шотты ашу ... ... ... айналымдағы тауарлар, құрал-жабдықтар, автотранспорттар,
кепілдіктер, жылжымайтын мүлік, депозиттер, жеке мүліктер ... ... және ... ... ... ... АҚШ ... Несиені қайтару пайыздарды және негізгі қарызды бөліктермен төлеу
арқылы жүзеге асырылады.
ЕҚҚДБ несиелеу ... ... 2 ... ... [19, 112 б]
1. «Кәсіпкерлер» несиесі:
Несие соммасы: $200 000 дейін
Несие мерзімі: 3 айдан 4 ... ... ... АҚШ ... ... ... ... теңгеде айына
1,34%-дан жоғары
Шешім қабылдау мерзімі: 2-5 ... ... ... ... ... жоғары несиені қайтару
кезінде қарыз көлемі азаяды, соған сәйкес сыйақы мөлшері де ... ... ... соммасы:100-ден 5000$ дейін
Несие мерзімі: 3 айдан 12 айға дейін
Сыйақы мерзімі: АҚШ долларында ... ... ... ... ... жоғары
Шешім қабылдау мерзімі: 2 күнге дейін
Несие соммасы қамсыздандырудың құнынан 80%-дан жоғары несиені қайтару
кезінде қарыз көлемі азаяды, соған сәйкес сыйақы ... де ... ... кепілге берудің қажеті жоқ
Құжаттардың аздығы
Отандық тауар өндірушілер мен ... ... ... ... ... ... ... өндірушілер мен қызмет
көрсетушілерді экономикалық көтеруге негізделген.
Сыйақы мөлшері займдық ... ... ... байланысты:
- айналым капиталын толтыру – жылына 10%
- негізгі капиталды ұлғайту – ... ... тек қана АҚШ ... ... Бір ... ... көлемі қарыз алушының бизнесінің көлеміне байланысты:
- кіші және орта бизнес үшін – 100 000 АҚШ ... ірі ... үшін – ... АҚШ доллары
Қамсыздандыру ретінде жылжымалы және жылжымайтын мүлік алынады.
«Ауылшаруашылық өнімді ... ... ... ... ... ... субсидияланған сыйақы мөлшері бойынша несие
беру» бағдарламас. Бұл ... ... ... ... төленетін
сыйақысын азайту болып табылады. Азайту республикалық ... ... ... ... [24, 23 ... ... ... бойынша қысқа мерзімді несиелеу
бағдарламасы. Овердрафт банктің клиентке ұсынатын қысқа ... ... бірі ... табылады. Овердрафты АҚШ долларында немесе теңгеде 25
күнге дейін береді. Өзгеше жағдайда ғана ... ... ... ... ... ... өтінішті экономикалық бағалау,
несиені беру мен қайтаруға ... ... ... ... кіреді.
Несиені берудің негізгі схемасы:
- Клиенттің өтінішін ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушының
сауалдамасы), клиенттен жобаны талдауға және т.б. өткізу үшін ... ... ... ... ... Заң ... Бағалау қызметі, Қауіпсіздік
қызметі және Қазынашылық қызметтерінің тексеруі;
- Жоба бойынша несиелік пакетті банктің ... ... ... Несиелік құжатнама құру.
Несиелік құжатнама ҚР-ның Центр Кредит ... ... ... 16 ... ... ... ... құжаттардан тұруы қажет: [14,
18 б]
1. Құрылтайшылық және тіркеу құжаттары. Оған ... ... және ... ... ... ... ... салық төлеушінің
куәлігі, кәсіпорынның жарғысы, бірінші басшылықтың және бас бухгалтердің
жеке мағлұматтары ... ... ... Қауіпсіздік Службасының және Заң
Департаментінің жоба бойынша қорытындысы жатады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... және қаржылық құжаттар. Бұл клиенттің ... ... ... ... ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп
беру, дебиторлық және ... ... ... ... ... және ... ... бойынша қарыздардың жоқтығын растайтын құжат,
зейнеткерлік қорға аударылатын міндетті ... ... ... табыс салығының декларациясы, басқа ... ... ... және ... туралы құжат және т.б. бұл ... ... ... ... ... құжаттары. Клиенттің кепілді қамтамасыз ... ... ... ... ... түрі кепілді қамсыздандыруға байланысты.
Бұл категорияға кепіл келісім-шарты, кепіл мүлігінің ... ... ... ... службасының қорытындысы және т.б. жатады.
4. Шығыс құжаттар. Оған жататындар: несиені беру туралы ... ... және ... ... шешімі, жобаның бизнес-
жоспары, банктік займдардың келісім-шарты, аккредетивті ... ... ... ... қолдануды растайтын құжат, жоба ... ... ... ... есеп берулер.
Несие бөлімі мынадай бөлімдермен байланысты:
- Несиелік әкімшілік Басқарма;
- Заң Департаменті;
- Бағалау Департаменті;
- Бухгалтерлік есеп және есеп беру ... ... ... ... ... ... ... несиелік құжатнаманың ... ... ... қызметкерлері қарыз алушының несиелік
құжатнамасының ұлттық заңға қайшы келмеуін бақылайды.
Негізгі мақсаты – клиенттің мүддесіне бағытталған ... ... ... ... ... мен оның еншілес компаниялары еуропалық ... ... ... ... Қазақстан мен көршілес елдерге қызмет көрсетеді
(банктік, зейнеткерлік, сақтандыру, бағалы қағаздар және лизингтік).
Банк алдында келесідей ... ... 2009 ... ... қаржылық
топтың қызметін еуропалық стандарттарға жеткізу. Бұл мақсаттың орындалуы
топ-менеджменттің топтық және ... ... ... ... [14, 41 ... берудің қалыптасқан тәжірибесі несиелік ... ... ... етті.
Жоғарыда аталып өткен несиелік желілерді кеңінен қолдану ... ... ... ... ұлттық өндірушілердің жобаларын
қаржыландыруды үдетуге мүмкіндік туғызды.
Жүргізіліп ... ... ... сәйкес клиенттерге кешенді қызмет
көрсетіледі. Бұл тұрғыдан клиенттерге бизнесті жүргізудің ерекшеліктеріне
сәйкес қаржылық конституциялар, сонымен қатар ... ... ... ... ... мүмкіндіктері жөніндегі кеңестер беріліп
отырады.
Банк несиелік портфельдің сапасын бақылауға, несиелерді ... ... ... көп ... ... ... Несиелік
тәуекелді басқару жүйесінің негізінде ... ... ... ... ... мен ... ... кепіл сапасын бағалау, несиелік
құжаттарды қатаң құқықтық сараптаудан өткізу мен ... ... банк ... ... ... белгілеу жатыр.
Несиелік тәуекелді шектеу мақсатында банкте нақты бекітілген несиелеу
лимиттері, берілетін несиелердің мөлшері мен ... ... ... Бұл
шаралар банкке филиалдарының несиелік қызметін бақылауға мүмкіндік ... ... ... ... және ... қортындылары оң
несиелерді беру туралы шешімді филиалдың несиелік ... ... тыс ... Бас ... ... ... ... қызметтер нарығында қызмет ету барысында клиенттеріне деген
бейтараптылық, ашықтылық саясатының арқасында банк ... ... ... ... ие. ... ... ... көпжылдық тәжірибе мен соңғы
технологиялар түйіскен банкте түрлі әмбебап қызметтер мен тиімді де ... ... ... пен ... қатынас үйлесіп отыр. [25, 15 б]
Несиелік портфель – түрлі белгілері ... ... ... банк ... ... Кредит Банкі» АҚ өз несиелік портфелін тиімді басқару үшін
республикада қолданылып ... ... пен банк ... туралы’’ заңға
сәйкес несиелік саясат жасап бекітеді.
Бұл құжатта несиелік портфельді басқарудың тәртіп обьектісі несиелік
пролонгациялау жағдайлары, ... ... өтеу мен ... ... ... ... ... мен жүргізу тәртібі, проблемалы
несиелермен ... ... ... ... ... деңгейін төмендету
жөніндегі шаралар қарастырылады.
«Центр Кредит Банкі» АҚ-да негізінен қысқа ... (1 жыл ... ... (1-3 жыл ... және ұзақ ... болып бөлінетін
мерзімді несиелерді беру тәжірибесі қалыптасқан. Қысқа және орта ... ... ... жобаларын қаржыландыру және айналым қаражаттарын
толтыру үшін берілсе, ал ұзақ мерзімді несиелер ... ... ... беріледі [29, 33 б].
Ссудалық портфельдің сапасын арттыру және оның құрамында ... ... ... ... ... ... несиелік бөлім қызметкерлері
әрбір қарыз алушы бойынша несиелер құрылымына талдауды, ссудалар бойынша
өсімақы мен ... ... ... ... ... ... ... толық және жеткілікті деңгейде жүргізіліп отыруын,
қарыздың уақытында өтелуін және қарыз ... ... ... ... ... жүргізілуін тексеріп отыруы.
Қарыз алушының қызметінің жағдайлары өзгерген сәтте, оның ... ... ... ... оның ... өтеу мен өсім ақы төлеу
мүмкіндіктері қаралады. Ай ... ... ... ... ... несиелердің экономиканың қай секторында шоғырланғаны туралы
зерттеу жұмыстары жүргізіліп тәуекел деңгейі ең жоғары секторын немесе
қызмет ... ... ... ... не сол қызмет түрімен айналысатын
клиенттерді несиелеу тоқтатылады.
Соңғы кездерде «Центр Кредит Банкі» АҚ ... ... және ... ... кредиттік бойынша овердрафт беру ... ... ... ... әбден кірген клиенттерге, не банк акционерлеріне ашылады,
ал есеп айырысулар қалдық негізінде ғана жүргізіліп ... ... ... ... ... ... бір уақыт аралығына несиелік желі
формасындағы лимит ашу тәжірибесі кең өріс алды. Банк ... ... ... есеп ... ... ақша ... қалдығы болған жағдайда,
белгіленген уақыт аралығында осы клиентке несие алуға ... ... ... Банкі» АҚ өз несиелік портфелін құрау барысында
пруденциалды нормативтрде ... бір ... ... ... ... деңгейі: клиенттер үшін банктік меншік капиталының ... ал ... ... ... ... үшін ... асып кетпеуін
қатаң сақтауы міндетті.
Несиелерді өтеудің Банк тәжірибесінде үш ... ... ... несиені өтеу;
өсімақы бойынша төлемдерді негізгі қарыз сомасын өтеу алдында төлеу
(әдетте 3 айға берілген ... ... ... бен ... несие өтеу мерзімі келген уақытта өтеу.
Несиелік тәуекелді шектеу мақсатында, Банк ... екі ... ... ... ... өтеу ай сайын жүргізіледі. Оның
мөлшері төмендегі формуламен анықталады: [21, 256 б]
РМ= ... ... х (І+і) )/ ((І+і) ...... ...... ... бермес бұрын Банк алдымен несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз
ететін кепілді ... алуы ... ... ретінде мүлік кепілдік,
кепілдеме және заң актілерінде қарастырылған ... да ... ... ... Банкі» АҚ кепілге жоғары өтімді міндеттемелік берешегі
жоқ ғимараттарды, құрылыстарды, дүкендерді, ... ... ... ... ... ... станцияларын, темір
подъездері жолдары бар ... ... ... ... ... мен оның ... ... құрал жабдықтар мен
өндірістік жерлерді, қонақ үйлерді, ... ... және ... ... ұзақ сақталу мерзімі бар дәрі-дәрмек препараттарын
алуға құқылы.
Қамтамасыз етілмеген қысқа мерзімді несиелер банкпен ... ... ... ... ... ... ықтималдылығы минималды жобаларды
қаржыландырылуға беріледі. Несиені беру туралы, оның ... ... ... проценттік ставка мөлшерін бекіту туралы, несиелік шарттың
ерекше баптары туралы ... ... ... ... ... ... ... Банкі» АҚ несиелік тәуекел деңгейі өсіп отыр, себебі
елімізде экономикалық және әлеуметтік жағдай ... ... ... ... ... табыс алу мақсатында банктердің ... ... ... саясаты орын алып отыр. [40]
Міне, осының бәрі актив бөлігінде орналасқан несие бабы ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан беріліп
отыратын ссудалар мен несиелік портфельдің сапасын мұқиятты түрде талдап,
жағымды несиелік ... жоқ ... ... ... беру туралы ақылды шешім
қабылдап, несиелік ... ... ... ... ... өткізіп,
кепілге берілген мүлікке обьективті баға беріп, ... ... ... (резервтерді) толық мөлшерде және уақытылы құру керек.
2.2 Банктің несиелік саясатының сапасына баға беру
«Центр Кредит Банкі» АҚ-ның несиелік саясатына ... жиі ... ... ... ... ... ... қалайды. Банктің
несиелік портфелін басқару саясаты, өз кезегінде банктік тәуекелдерді
несиелік ... ... ... төмендету мен несиелік
нарықтың тәуекел деңгейі жоғары секторларын айқындауға бағытталған. «Центр
Кредит Банкі» АҚ-ның ... ... ... ... ... [40]
1)несиелік портфельдің құрамына кіретін ссудаларды ... ... ... ... ... ... бағалау жүйесін жасау;
3) сапасын бағалау негізінде ссудаларды классификациялау;
4) несиелік портфельдің құрамын анықтау;
5) классификацияланған ссудалар топтарының әрқайсысы ... ... ... ... банк ... және ссудалар тобының әрқайсысы бойынша несиелік
тәуекел деңгейінің абсолютті мөлшерін есептеу;
7) ... ... ... болатын шығындарды жабатын арнайы
жеткілікті резерв мөлшерін ... ... ... сапасына талдау жасау;
9) несиелік портфельдің сапасын көтеруге арналған шаралар ... ... ... ... ... ... Банкі» АҚ-да несиелік тәуекелдерге байланысты банктік
шығындардың орнын толыруға провизиялар ... Бұл ... ... қалыптастыру ассигнацияларың 5450 шотында
көрініс табады. Кестеде көрсетілгендей банкте құрылатын провизиялар ... ... ... стандартты, күмәнді және үмітсіз.
Стандартты несиелер бойынша 0-2% ... ... да, ал ... бойынша 100% провизия құрастырылады. Күмәнді ... ... ... де олар ... ... ... ... 50%-
ке дейін несиенің категориясына байланысты өзгеріп отырады. [28, 42 б]
Провизия барлық активтер мен міндеттемелерге жеке шоттарда ... ... ... 01.01.2007 жылы 01.01.2008 жылмен
салыстырғанда заңды және жеке ... банк ... ... ... ... мың ... 239716245 мың теңгегедейін өскендігі
байқалған. Жалпы өсім сомасы 95575599 ... ... ... ... ... 2007 ... ... іс-әрекетінің шығындарына байланысты
провизиялар толығымен құралған. Несиелік портфелдің жіктелуіне байланысты
01.01.2008 жылы ... 12814806 мың ... ... ... болды, бірақ банк
1323618144 мың теңге резерв құрды. Оның ... ... ... ... мың ... ... несиелер бойынша 8176741 мың теңге, ал үмітсіз
несиелер бойынша 2488334 мың ... ... ... ... ... ... және жеке тұлғаларға берілген банктік ... ... пен ... ... ... 60,13%-ға өссе, ал олар бойынша
құрылған провизия 01.01.2008 жылы 6815366 мың ... ... ... мың ... ... яғни құрылған провизиялар 6421448 мың
теңгеге немесе 51,49%-ға өскені айқындалып отыр [28, 45 ... 5 – ... ... ... АҚ-ның 2008-2009 жылдардағы несиелік
портфелінің жіктелуі.
мың тенге
|Жіктелуге ... ж. ... ж. ... |
|байланысты | | |(+/-) ... | | | |
| ... ... % |Міндет-темелер |үлесі % | ... ... |80,36 ... |57,89 |-22,47 ... – 1 ... |8,17 ... |31,44 |+23,27 |
|Күмәнді - 2 |5681195 |3,94 |7521983 |3,14 |-0,80 ... – 3 |3022258 |2,10 ... |5,54 |+3,44 ... – 4 |1795965 |1,25 |853396 |0,36 |-0,89 ... – 5 |2838100 |1,97 |1422550 |0,59 |-1,38 ... |3185816 |2,21 |2488334 |1,04 |-1,17 ... |144140646 |100 ... |100 |- ...... ... Банкі»' АҚ-ның 2007-2008 жылдардағы есептемелері ... ... ... ... «Центр Кредит Банкі» АҚ-да басқа да пайда болуы мүмкін
шығындарға резервтер құралады. ... ... банк ... ... берілген несиелер бойынша мүмкін шығындар және банктің басқа да
операциялары бойынша мүмкін шығындар.
''Центр Кредит Банкі'' АҚ банк ... ... ... түрлі
критерийлер мен белгілер қолданады. Несиелік портфельдің бөлігін 1 ... ... ... алып жатыр, бұл жағдай Қазақстан Республикасындағы
экономикалық тұрақсыздықтың орын алу мен байланысты екені ... ... ... тәуекелден сақтап қалу үшін өтелуі жақын арада болатын
несиелерді беруді ... ... ... ... ... ... портфелінің сапасы соңғы төрт
жылда едәуір өсті. Бұл, ең біріншіден, банктің ... ... ... саясатының тиімділігі мен дұрыс қолданылуы арқасында ... ... банк ... ... портфелінің сапасын көтеруге
белгіленген шараларының тәжірибеде қолдануын ... ... ... ... ... ... ... несиелік портфельдің классификациясы түрлі
белгілер мен критерилерге негізделіп жүргізіледі. Сол ... ... ... ... ... ... жіктеуге жатады.
Кесте 6 – «Центр Кредит Банкі» АҚ-ның 2008-2009 жж. жіктелген ... ... ... ... ... ... ж. ... ж. |Ауытқу ... | | |(+/-) ... | | | |
| ... % ... % | |
| |лер | |лер | | ... |- |- |2571739 |19,43 |+19,43 ... – 1 |588935 |8,64 |3768640 |28,47 |+19,83 ... - 2 |568120 |8,34 |752198 |5,68 |-2,66 ... – 3 |604450 |8,87 |2655152 |20,06 |+11,19 ... – 4 |448991 |6,59 |213347 |1,61 |-4,98 ... – 5 |1419053 |20,82 |787404 |5,95 |-14,87 ... |3185817 |46,74 |2488334 |18,80 |-27,64 ... |6815366 |100 ... |100 |- ... – ''Центр Кредит Банкі'' АҚ-ның 2008-2009 жылдардағы жылдық |
|есептемелері бойынша ... ... ... ... ... ... ... 2008 жылы 9605581 мың
теңгеге тең болса, 2009 жылы 10146300 тең болды. Мұндай өсімнің негізгі
себебі ... ... ... ... ... 2009 ... соңына 70,2%-
ға немесе 245002305 мың теңгеге өскен. [28, 36 б]
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | ... 2 – ... ... да операциялары бойынша құрылған резервтері
(мың, теңге) [28, 39 ... ... ... ... ... ... оның ... айқындамасын, активтер мен негізгі табыс көздерінің жоғарғы сапалығын
көрсетеді.
Банк-бәсекелестер мен ... ... ... заңды тұлғаларға қойылатын
тарифтерін салыстырайық. Шотты ашу үшін Центр Кредит Банкінде ... 8200 тг. ... ... ... ... БанкТуранАлемде – 9000тг,
Казкоммерцбанкте - 10 000тг, АТФ банкте – 5000 тг. (алғашқы екі шот үшін),
ал ... ... Ал ... келетін болсақ, оның ішінде
теңгедегі банкішіндегі аударымдар үшін сыйақылар Центр Кредит ... ... ... ... - 250тг; ал ... ... және АТФ банктерінде – тегін. Аккредетив
бойынша төлемге ... ... ... ... ... басқа банктермен
салыстырғанда ең төменгі пайыздар: ... ... – 0,15% ... ...... ... тарифы бойынша. [39]
10-кесте Центр Кредит Банкінің 2010 жылдың 17 ... ... ... Investors Service ... ... ... ұзақ ... ... |
|Not prime ... ... ... ... ... ... оң ... күшінің рейтингі ... ... ... ... and Poor,s ... ... мерзімді контрагенттік рейтинг |
|B ... ... ... ... ... |Рейтинг болжамы ... ... ... ұзақ ... ... |
|B ... қысқа мерзімді рейтингі |
|D ... ... ... ... ... ... |Ұзақ мерзімді рейтингке болжам ... ... ... ... ... ... ... шаралар қарастырылған:
Тікелей маркетинг. Тікелей маркетингте несие менеджерлері нарыққа
шығып несиелеу өніміне жарнама жасайды. Тәжірибе ... ... ... ... ... бизнестің иегерімен кездеседі және оны ссуда
алуға сендіру мүмкіндігі болады.
Әкімшіліктің көмегімен ... ... Әр ... әкімшілікте
кіші және орта бизнесті қолдау бөлімі бар. Айына бір рет әкімшілік ... орта ... ... ... жасайды. Мұнда бизнес өкілдерінің
проблемалары талданады. Осы жиналысқа ... ... ... отырып,
банктік өнімдерді жарнамалайды.
Ассоциация көмегімен жасалатын маркетинг. Алматы ... 30 ... бар. ... ... ... ... ассоциациясында
178 мүше бар. Осы ассоциацияларға несие ... мүше бола ... ... мүмкіндіктері бар.
Баспасөз көмегімен жасалатын маркетинг. Апта ... ең ... 100 ... жуық өз жарнамаларын жариялайды. Газеттің ... ... өз ... телефон шалып оларды тарта алады.
Өнеркәсіп өндірісінің ... ... ... ... – бұл ... ... ... өнеркәсіп негізінен күнделікті
тұтынатын, күнделікті қажетті тауарларды (сүт, май, сүт өнімдері, темекі,
тіс тазалау ... ... кір ... порошок өндірумен айналысытыны
бәрімізге мәлім. Сондықтан да бұл саланың тауар ... тез ... ... ... АҚ ... ... портфелінде бұл саланың
алатын үлесі 2000 жылы 22 % болып отыр.
Ауыл шаруашылық ... ... ... өте жоғары ... ... ... ауыл шаруашылығын дамытуға өте ... бар. Сол ... ... ... Үкіметінің ауыл
шаруашылығын дамыту бағдарламасына сүйеніп ''Центр Кредит ... АҚ ... ... ... өсіріп отыр. [39] Сонымен қатар Банк
Европалық даму және ... ... ... және орта ... үшін банктен несиелік желінің қатысушысы болып табылады. ''Центр
Кредит Банкі'' АҚ банкісінің ... ... ... ... және ... ... ... – тіркемеде көрсетілген.
Қорытындылай келіп айтқанда, банктердің несиелік портфелін жіктеу
немесе классификациялау ... ... ... мен ... ... ... шығындарын жабу үшін ... ... ... ... және жалпы банк жүйесінің тұрақты дамуына
мүмкіндікті жасау мақсатында жүргізіледі.
2.3 Қарыз ... ... ... ... - ... банктің
несиелік саясатын жүргізудің элементі
Банк клиентінің несиелік қабілеттілігі – қарыз ... ... ... ... мерзімінде және толығымен есептесу
қабілеттілігі (негізгі қарыз және ... ... ... ... ... несиелік келісім-шартта бекітілген несиелеу ... ... шешу ... ... қарыз алушының сапалы мінездемесі.
Несиелік қабілеттілікті анықтау, біріншіден, банк ... ... және ... ... ... ... келісім-шарттарды
сапалы орындау үшін қажет. Несиелік қабілеттілік – ... ... ... мен ... алушының несиені уақытында
және толығымен қайтару мүмкіндіктерімен анықталатын шекті сома. [21, 261 б]
Несиелік қабілеттілікті ... ... ... – қарыз алушының
өткен, қазіргі және болашақ кезеңдегі қаржылық жағдайын нақты ... ... ... ... ... банкінің Директорлар отырысында
бекітілген қаулы бойынша, «Банктің ... ... ... ... ... ... нұсқауларғаң сәйкес банктерге мыналарды жүргізу
қажет:
Қарыз алушының қаржылық жағдайын талдау;
Қарыз алушының несиелік қабілеттілігін талдау;
Қарыз алушының несиелік қабілеттілік ... ... [31, 288 ... алушының қаржылық жағдайын талдауға қарыз алушының жұмысын
тиімді ... ... ... ... ... ... ... талдауға төмендегілер кіреді:
материалды қорлар қозғалысы;
ақша қозғалысы;
өнімнің өзіндік құны;
пайда;
негізгі және айналым капиталын ... ... ... ... ... баланс өтімділігінен
бастау керек. Қарыз алушының балансының барлық айнымалы активтері өтімділік
дәрежесі бойынша 2 топқа бөлінеді:
І – тез өтімді ...... ... ... ... айналу мерзімдері бойынша топталады. Пассив
бойынша міндеттемелер олардың төленетін мерзімділігі бойынша топталады.
Қарыз алушының ... ... ... 3 ... ... ... ... ішінде өтімділік және жабу коэффициенті. Өтімділік
коэффициентін (Кө) ... ... ... өтімді құралдары ... ... ... ... ... ... керек:
• қызмет ету көлемі (неғұрлым өндіріс, ... өнім ... ... ... ... қоры ... өнеркәсіп пен өндіріс салалары (өнімге сұраныс және ... ... ... ... ... ... (аяқталмаған өндіріс көлемі);
• қор материалының жаңаруына қажетті уақыт (өтімді қаражаттың айналымдығы);
• маусымдық жұмыстар. [31, 289 б]
Несиелеу талаптары ... ... ... ... ... ... ететін кепілге қойылады. Яғни банк кез-
келген клиентті несиелендіре алмайды. Несие сұрап келгендерінің ішінен банк
тек ссуданың қайтарымдылығымен ол бойынша ... ... ... ... ... кірген клиенттерді ғана таңдап алуы міндетті.
Сондықтан банк қарыз ... ... ... ... талдау
негізінде түседі. ... ... ...... несие
қабілеттілігін, оның балансының өтімділігін, тауар ... ... ... ... ... ... ... сөз [32, 37 б.].
Қарыз алушының несиелік талдауы келесі бағыттармен жүргізілед:
1) қарыз алушының балансын зерттеу;
2) қарыз алшның ... мен ... ... ... алушының несие қабілеттілігін анықтау.
Бұл бағыттардың әрқасысына бөлек-бөлек тоқталып ... ... ... талдау. Бұл зерттеулер төмендегілерді анықтауға мүмкіндік
береді:
Баланстың актив бөлігінің негізгі баптарын, яғни дебиторлық борыш,
тауарлы материалды қор ... ... ... ... Бұл ... ... ... әсіресе өнеркәсіп өндірісінің кәсіпорындарына тән болады.
Қарыз алушының төлем ... ... үшін ... ... (6­кесте):
Кесте 6 ­ Қарыз алушы жеке тұлғаның төлем қабілетін бағалау көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер атаулары ... ... |
| 1 ... ... ... ... | Несиенің мөлшері / несиенің мерзімі |
| |мөлшері ... | |
| 2 ... ... ... | ... мөлшері * сыйақы |
| ... ... ... ... ... / 12 ай |
| 3 ... қарыз және сыйақы | |
| ... ... ... ... + СМАТ |
| ... ... (НҚСАТ) | |
| 4 ... ... (ТТ) ... табыс ­ салықтық және басқа да |
| | ... |
| 5 ... ... ... (ННҚ) ... / ТТ ... 40%­тен төмен болмауы |
| | ... ...... ... ... негізінде құрастырылған ... ... ... талдау. Бұл баптар екі топқа бөлінеді:
- қарыз алушының қанағатсыз жұмысын, яғни қаржылық жағдайының ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді), ''мерзімінде өтелмеген несиелер мен қарыздар''
(кәсіпорынның төлем қабілетсіздігін көрсетеді), ... ... мен ... ... үшін есеп ... (мерзімінде
өтелмеген несиелер мен қаыздар'' (кәсіпорынының төлем қабілетсіздігін
көрсетеді), ''Кредиторлармен берілген тауарлар мен ... ... есеп ... (мерзімінде төлендегендері ғана қарастырылады) баптары
жатады;
- қарыз алушының жұмысында белгілі бір жетіспеушіліктердің бар болуын
көрсететін баптар. ... ... есеп ... ... ... есеп айрысу құжаттары бойынша ... ... ... ... ... ... құжаттары мен
жабылмаған шығындар бөлігі талданады), ''басқа ... ... ... есеп айрысу'' (жетіспеушілік, келтірілген зиян мен талан-тараждар
бойынша есеп ... ... ... ... қарыз қаралады)
баптары жатады.
Дебиторлық қарызды мұқият түрде талдау. Егер ... ... ... байқалса, оның себептерін анықтап алу. Бұл төленбеген шоттар бір сатып
алушыда орналасқан ба және бұл ... ... өтіп ... ... қарыз
қатарына жата ма, дебиторлық қарыздың өсу ... сату ... тез өсіп отыр ма, олай ... бұл несие шарттарының өзгеруімен
немесе ... ... ... ... ... ма ... ... анықтау керек. [22, 446 б]
Кәсіпорындағы қорлар өсіп отыр ма, ... ... ... ... банктің қарызыныңкепілі бола алатын шикізат ... не ... өнім ... ... құны өсті ма, өссе ... анықтау. Сатып алынған
қорлардың құрамын анықтау. Егер құрал жабдықтар өндірісті кеңейту ... ... ... ... ... ... ... ықтималдылығын
анықтау. Егер де құрал жабдықтар тек бір ... ... ... қажет болса
ғана кәсіпорын оны жалға алады. Кредиторлық қарызды талдау ... ... ... ... ... ... анықтау керек. Егер олар
өсіп жатса, қорлардың өсімі әдетте коммерциялық несиемен жабылады ... Бұл ... ... ... жайт – компанияның жаңа
жабдықтаушылары бар ма және ... ... ... несиесінің өтеу
шарттары.
Ұзақ мерзімді қарыздың құрылымы мен проценттерінің түрлерін зерттеу
керек. Проценттер нақты ... бе, жоқ ... ме? ... ... бөлігі құрал – жабдықтарды сатып алуға пайдаланылады,
сонымен ... ... ... ... ... құруға және акционерлеріне
төленетінін анықта.
Қарыз алушының қызметінің күшті жақтарын мысалы, коммерциялық ... ... ... ... ... өсу қарқынының қысқа
мерзімді міндеттемелерінің өсу ... сай ... және оның ... ... ... ... ұдайы өсуі, зерттеу. Кәсіпорынның табысы
мен шығысын талдау. Бұл талдаудың мақсаты:
Қарыз алушының ... ... ... ... Бұл өсім неге
байланысты: не сату көлемдерінің кеңею ... әлде ... ... ... ... ... ... өзіндік құнының өсу себептері: әкімшілік ... ... өсуі ме, әлде ... ... құралдарды бағып-қағу шығындары
көбейді ме''. Басқа да ... ... ... ... ... ... ме'', ... алу шарттары қандай – осының бәрін анықтау;
Таза пайда өсімінің себептерін анықтау. Бұл ... орын ... ... ... әлде ... ... ... байланысты ма?
Несиелік талдаудың үшінші бағыты – клиенттің ... ... ... несиелік инспекторы алғашқы интервьюден кейін ... ... ... ... ... ... ол оған ... досье толтырып,
клиенттің тапсырған басқа құжаттары ... ... ... ... ... ... Бұл ... несие сұрап келген
компанияның қаржылық жағдайы терең зерттеуден өткізіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... жүргізуге кім
келетінін шешіп алуы керек. Мысалға, егер ... ... ... ... ... онда тәжірибелі аналитиктің қорытындысы керек, себебі
кепілдің бағасын анықтау күрделі процедура болып табылады. Ал егер несиелік
агенстводан мағлұматтар алу ... ... бұл ... ... ... ... де орындай алады. Несиелік инспектордың жұмысының
тиімділігі сонда: банк ... ... ... жұмысты таңдап,
тапсырма бере білу [33, 380 б.].
Клиенттің несие қабілеттілігін ... ... ... ... ... – несиелеу мүмкіндігі мен шарттар туралы ... ... ... ... және ... ... қайтарылу
ықтималдылығын болжауға мүмкіндік туғызтын қарыз алушының сапалы бағасы.
Қарыз алушының ... ... ... ... ... ... яғни қарыз алушының, несиені белгіленген ... ... ... бағалауға жағдай туғызады.
''Центр Кредит Банкі'' АҚ-ның тәжірибесінде қарыз алушының өзіне алған
міндеттемелерін ... ... оның ... ... ... табыс алу қабілеттілігін, капиталының ... ... ... ... ... ... алушының несие
қабілеттілігін бағалаудың сыртқы ... ... ... ... ... ... банктен тұтыну несиесін алуға қажетті
құжаттар тізімі мынадай:
1. Қарыз алушының ... Жеке ... ... СТТН ... ... 1 айға бөлініп көрсетілен жалақы және басқа табыстары туралы
жұмыстан берілетін ... ... ... ... жұмыс орнынан анықтама.
6. Отбасы туралы анықтама (№ 3 форма).
7. Некеге тұрғандығын растайтын ... ... ... куәлік,
жұбайыңыздың жеке куәлігі).
8. Кепілге қоятын ... ... ... ... банк – «ЦентрКредитБанк» банкі АҚ
тұтыну несиесін беру шартын келесі кестеден көруге болады.
7-кесте. «ЦентрКредитБанк» банкі АҚ ... ... ... мен ... ... ... ... несиесі ... ... ... ... ... ... мерзімді |
| |шарттары | | ... ... |
| | | | |алу ... |
|1 ... ... ... ... |10 000 АҚШ |
| |мөлшері |құнының 80%-на ... 80%-на ... ... ... |
| | ... | ... |
| | | | ... |
| | | | ... АҚШ |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | |ету заңы – |
| | | | ... ... | | | ... |
|2 ... ... |3 ... ... | |
| ... ... -20% ... ... | |
| | | ... ... алуда | |
| | | |20%; | |
| | | |3 ... 5 ... | |
| | | ... жүрілген шетел | |
| | | ... ... ... | |
| | | |30 %; | |
| | | |5 ... 10 ... | |
| | | ... ... шетел | |
| | | ... ... ... | |
| | | |50%; | |
|3 ... | ... |3 ... ... |2 жылға дейін |
| ... ... үшін 5 | | |
| | ... дейін; | | |
| | |ТМД ... | | |
| | ... үшін 3| | |
| | ... ... | | |
|4 ... |АҚШ доллары |АҚШ доллары немесе |АҚШ ... |
| ... ... теңге |теңге ... ... |
|5 ... үшін ... 1,5 % (АҚШ ... 1,5 % (АҚШ |Айына: 1,5 % (АҚШ|
| ... ... және ... және 1,7 ... және |
| | |1,7 % ... |% ... |1,7 % ... |
|6 |Қамтамасыз |Сатып алатын |Егер шетел ... ... |
| |ету түрі ... |автокөлігінің ... ... |
| | | ... ... 10 ... үй |
| | | ... ... 5 | |
| | | ... ... сол | |
| | | ... | ... ... ... ... ... ... бір дамып отырған несиеге – ипотекалық несиені
жатқызуға болады. «Центр Кредит Банкінің» ... ... беру ... ... ... ... иптекалық несие беру шарттары
|Несие мөлшері: ... ... ... құнының|
| |85%- на ... ... ... ... ... бағалау құнынан|
| |15%- на ... ... үшін ... ... : 1,3 %( АҚШ ... 1,7% |
| ... |
| ... валютасы : |АҚШ ... ... ... (егер 1 |
| ... ... |
| ... ... |10 ... ... |
| ... ету ... ... ... сатып алатын |
| ... үй. |
| ... АО ... www.Centercredit.kz. |
Жеке тұлғаның төлем қабілетін анықтау ... әр ... әр ... Яғни ... ... ... бірдей ортақ әдістеме жоқ.
Сондықтан да «ЦентрКредитБанк» АҚ-ның қолданылатын әдістемесінен ... ... ... ... ... үшін ... ... кесте Қарыз алушы жеке тұлғаның төлем қабілетін бағалау көрсеткіштері
| |Көрсеткіштер атаулары ... ... ... |1 |2 |
|1 ... ... төлемінің айлық |Несиенің ... / ... ... |мөлшері (НҚАТ); | |
|2 ... ... ... |Несиеенің мөлшері * сыйақы |
| ... ... ... ... ... / 12 ай |
|3 ... ... және сыйақы |НҚАТ + СМАТ |
| ... ... ... ... |
| ... ... | |
|4 ... ... (ТТ) ... ...... және басқа |
| | |да ... |
|5 ... ... ... (ННҚ) ... / ТТ ... жобамен 35-45 %- |
| | |дан ... ... ... |
| ... АО ... ... ... М.Е Серіков деген азамат 360 000 теңге сомасында тұтыну
несиесін 36 айға, 18 % ... ... ... ... отыр ... ... таза табысы – 18 000 теңге және кепілге жылжымайтын мүлік қояды.
Жоғарыдағы кестедегі көрсеткіштер көмегімен қарыз алушы М.Е. ... ... ... ... ... ... теңге
ННҚ (не 85 %)
Сонымен қарыз алушымыз төлем қабілетті, яғни оған несие ... ... ... ... ... ... ... арналады. Айталық, кепіл заты
ретінде 2 бөлмелі ... ... Оның ... ... құны
1 500 000 теңге тұрады.
Банк тарапынан бағалаушы – ... ... осы ... кепіл құны
анықталады. Отандық банк тәжірибесінде кепіл құны ... ... ... - нен ... ... Ол үшін ... ... жасалады:
1. Пәтердің тозу коэффициенті – Пәтердің нарықтық құны х 3% (тозу
коэффициенті) – 1 500 000 х 0,03 = 45 000 ... ... ... ... ... ... тәуекелі – Пәтердің
нарықтық құны х 15% (төмендеу коэффициенті) – 1 500 000 х 0,15 = ... ... ... құны – ... ... құны ... тозу
коэффициенті Пәтердің бағасының төмендеу тәуекелі = 1 500 000 – 45 000 –
225 000 = 123 000 теңге.
4. Пәтердің ... құны – ... ... құны х 60%= ... х 0,6 ... ... Бұл ... сұралатын несиенің кепілмен қамтамасыз ету
дәрежесін сипаттайды. [40]
Жеке тұлғаның несие қабілетін ... ... ... оның ... ... ... жағдайы мен мүлігін жалпы бағалау,
жанұяның құрамы, ... ... ... ... ... ... сүйенеді.
«Центр Кредит Банкі» АҚ-на қарыз алушы «ХХХ» ЖШС 100 000 АҚШ ... ай ... ... ... ... ... 75 000 АҚШ ... 24 ай
мерзімге дейін кепілдік бойынша лимитті, сомасы 220 000 АҚШ долларын 37 ай
мерзімге дейін несие желісін беру ... ... ... ... ... 1997 жылдан бері банкте қызмет көрсетіліп
келеді. Құжат бойынша серіктестіктің ... ... ... ... болып табылады. Бірақ нақты бизнеске ЖШС-тің бас ... ... ... да ... отыр.
Берілген банкте клиенттің берікті несиелік тарихы бар. ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелер
|Компанияның |Банктің |Несие сомасы|Несие |% ... ... ... ... ... | ... | |күні | ... ЖШС ... ... % ... ... |
| ... АҚ |теңге |ру лимиті |жылдық | | ... ЖШС ... АҚШ ... |7 % ... ... |
| ... АҚ | ... | | | |
| | | ... | | | |
|* ... АО ... Банк»: www.Centercredit.kz ... ... ... ... ... ... автокөлік құралдарының кепілі (екі КамАЗ), кепіл құны 8 964 АҚШ
долларын құрайды; жер телімі бар тұрғын үй ... ... ... к-
сі, 61үй, кепіл құны 93 362 АҚШ долларын құрайды; шеберхана кепілі, мекен-
жайы: Әуезов к-сі, 175 үй, ... құны 88 013 АҚШ ... ... ... ұсыну лимитін белгілеу туралы келісімде алдын ала ескерту
«кепілдік ... ... ... жағдайда, банк принципалға несиелерді
немесе аккредитивті шын келісім ретінде ұсынуға құқықты». Осыған байланысты
келесі несиелер берілді:
Айналым капиталын толықтыру үшін ... ... ... ... жылдан
02.09.2008 жылға дейін берілді.
Айналым капиталын толықтыру үшін 30 000 АҚШ ... ... ... ... ... берілді.
Қазіргі таңда несиелендіру лимиті бойынша барлық 7 000 000 сомасы
таңдап алынды. Несиелендіру ... ... ету ... кезінде 751 462,93
сомасы көлемінде сыйақы төленді. Сыйақы ... ... ... өтеуге
рұқсат етілді:1-2 күнде екі рет.
Жалпы несиелік қарыз 19 610 000 теңге құрады. Қарыз ... ... ... түрде үйлестірілді: құрылыс құралдарына – 10 000
мың теңге, бөлшек құралдарына – 2 480 мың ... ... ...
3 521,02 мың теңге, қоймадағы тауарларды өткізу (йод, қызылмия экстракты)
сомасы – 4 949,7 мың ... ... ... ... ... ... деп айта ... мәліметтері активтер есебінен түзетілген, бизнеске қатысады және
табыс әкеледі, бірақ жеке ... ... ... ... ... лимит ашу. Берілген лимит қарыз алушыға күйдіргіш ... ... ... ... бойынша Қытаймен ынтымақтастыға үшін қажет.
Шартта банктік кепілдікті 90 күнге ... ... ... ... қаражаттарын толықтыру үшін несиелендіру ... ашу, ... ... ... ... сода мен хлорлық аммонийді сатып алу кезінде;
- техникалық йодты сатып алу кезінде;
- қызылмия кстрактін сатып алу ... ... ... шарт бойынша генераторларға техникалық
қызмет көрсету.
• Несие желісін ашу. Қарыз алушы ақпан айында ... ... және екі ... үй ... ... жер ... ... алды. Құрылыс үш кезеңде жүреді:
- балалар спорттық мектеп-интернаты мен екі тұрғын ... ... ... бірінші тұрғын үй кешенін өңдеуге және пайдалануға өткізу;
- ... ... үй ... ... және пайдалануға өткізу.
Берілген несиелер бйынша қамсыздандыру ретінде келесілер кіреді:
- жер телімі бар тұрғын үй, Алматы қ-сы, Игишев к-сі, 61 ... ... жер ... құқығы бар шеберхана. Әуезов к-сі, 175
үй;
- жерасты тұрғын үй. Әуезов к-сі, 175 үй.
Несиелік комитеттің ... ... ... үш түрлі қызметті
несиелендәру туралы өтініші қабылданды. [39]
9-кесте. «ХХХ» ЖШС ... ... ... ... ... |Кепілдік бойынша |Несиелік желі |
|инструменті ... ... | ... ... ... ... кепілдігін |Мектеп құрылысы үшін |
| ... |алу ... |
| ... | | ... ... |100 000 |75 000 |220 000 ... ... |24 ай |24 ай |36 ... ... ... | | ... бойынша 1 айға |
| | | ... ... ... ... ... |16% |6% |16% |
| * ... АО «ЦентрКредит Банк»: www.Centercredit.kz ... ету ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... құны | ... | ... ... бар ... |193 004 |0,3 |135 103 ... |
|үй, Алматы қ-сы, | | | | ... к-сі, 61үй, | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... ... |344 274 |0,3 |240 992 ... |
|құқығы бар шеберхана. | | | | ... к-сі, 175, | | | | ... ... | | | | ... асты ... үй. |94 099 |0,3 |65 869 ... ... к-сі, 175, | | | | ... ... | | | | ... |631 377 | |441 964 | |
|* ... АО ... Банк»: www.Centercredit.kz ... ... ... ... ... ақпарат көздері: қарыз
алушының құылтайшылық, қаржылық, ... ... ... ... қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау үшін келесі ... ... ... ... ... ... Құрылу тарихы
• Орналасқан жері және тіркеу күні: 03.12.1991 жылы алғашқы тіркелінді,
12.12.2000 жылы ЖШС-те ... ... ...... заңды тұлғаларды мемлекеттік қайта тіркеу
туралы куәләгәне ... ... ... ... ... ... мекен-жай ы: Қазақстан Республикасы, Алматы қаласы, Игишева
көшесі, 61 үй.
• Қарыз ... ... ... Жауапкершілігі шектеулі
серіктестік.
• Жарғылық қордың ... ... ... ... ... төрт жүз мың) ... ... көлемде құрылды.
• Негізгі құрылтайшылар және олардың жарғылық капиталындағы үлесі:
12-кесте
|Құрылтайшының аты-жөні ... ... ... ... Ф.Ф. |5 400 000 |100% |
|* ... АО ... ... www.Centercredit.kz ... ... есеп ... шоты: «Центр Кредит Банкі» АҚ-да 19.03.1997
жылы шот ашылған.
• Есеп айырысу бойынша айналым: ... ... ... ... ... ... ж. ... |163 182 050,84 |
|01.01.08-20.04.08 ... ... |
|* ... АО ... ... www.Centercredit.kz ... Үш ай ... ... айлық қалдықтары: 1 693796,66 теңгені құраған.
• Банктің операциондық табысы:
2007 жылы – ... ... ... ж. – ... теңге
2. Компания басшылары туралы мәлімет:
14-кесте
|Лауазымы |Аты-жөні ... ... ... ... ... ... Ф.Ф. |Жоғары |Құрылған ... ... ... бухгалтер |Мансуров Н.М. |Жоғары ... ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
|* ... АО «ЦентрКредит Банк»: www.Centercredit.kz |
3. ... ... ... ... Ф.Ф. ... ЖШС
Қарыз алушының сөзіне сенсек, сонымен берге компанияның тең ... ... Н.М. ... Компания қызмет бағыттарының түрлері (2008 жылғы мәліметтеріне түзетулер
енгізілген):
15-кесте
|Қызметінің |Әр қызмет |Әр ... ... % (бұл ... түрі |
|түрлері ... ... ... барлық қызметінің|
| ... ... ... ... ... ... |
|Тауарларды |92 914 | |72 % ... | | | ... |36 777 | |28 % ... | | | ... |129 691 |15 912 |100 % |
5. ... ... және үлестес компанияның несие тарихын 1-ші
қосымшадан көре аламыз. (1 қосымша)
6. Қарыз алушының қаржылық ... ... 2-ші ... ... (2 ... ... ... салу (екі КамАЗ), кепіл құны – 8,964 АҚШ $;
Жер телімі бар тұрғын үйді кепілдікке салу, кепіл құны – 153,362 АҚШ ... ... ... ... құны – ... ... ... лимитін белгілеу туралы келісімде алдын ала ... ... ... ... ... банк ... ... аккредитивтерді шын Келісім ... ... ... ... ... ... берілді:
1. Айналым капиталын толықтыру үшін несие сомасы 8,500,000 ... ... ... ... ... ... ... үшін 30,000 АҚШ$ 28.04.06-02.07.06 жылға
дейін берілді.
➢ Қазіргі таңда ... ... ... барлық 7,000,000 теңге
сомасы таңдап ... ... ... қызмет ету кезеңі езінде 751 462,93 сомасы
көлемінде сыйақы төленді.
➢ Сыйақыны кешіктіру шоттары арқылы өтеуге ... ... 1-2 ... ... ... несиелік қарыз 19 610 000 теңге құрайды, қарыз қаражаттары
30.04.05 жылына келесі түрде үйлестірілді: құрылыс ...... мың ... бөлшек құралдарына – 2480 мың теңге, дебиторлық қарыз –
3521,02 мың теңге, қоймадағы ... ... (йод, ... ... – 4 949,7 мың ... ... ... жұмыс қабілеттілігін бағалауға компанияның басшылығы,
құрылтайшылары туралы және компания туралы жалпы мәліметті зерттеу жатады.
Құрылтайшылары туралы ... ... ... ... еншілес компаниялардың болуы туралы, акция пакеттерін ұстаушылары
туралы ... ... ... ... ... ... ... лауазымды тұлғалар, олардың атқаратын қызметтері туралы ақпарат
жатады. Бұл мәліметтер әрқайсысының өкілеттілігі мен ... ... ... ... ... мәліметтерге мыналар жатады: компанияның
құрылған және қызмет көрсете бастаған жылы, ... ... мен ... ... ... ... - құқықтық формасы, шығаруға рұқсат
берілген және төленген капитал, ... ... ... ... оның ... ... [25, 19 ... істеу қабілеттілігін бағалау қарыз ... ... ... оның ... ... несиелік мәміле шарттарын бұзған
жағдайда жауапкершілігі мен құқықтық сабақтастығын анықтауға ... ... ... бұл оның ... ... қайтаруға
дайындығы. Қарыз алушының репутациясы туралы ... оның ... ... ... ... ... қолындағы мүлкін
кепілге тапсырғаны туралы анықтамалардың ... ... ... ... ... бар болуынан ала аламыз.
Компанияның табыс ала алу қабілеттілігі – бұл несие мәмілесінің басты
шартының бірі, ... ... ... ... ... көзі ... ... Ал бұл мақсатта басқа көздерді қолдануы ... ... ... ... ссуда алса), бұл компанияның ... ... ... сөз [36, 302 ... ... алу ... ... келесі бағыттар бойынша
жүргізіледі:
- өндірістік-өткізу қызметті талдау;
- қызметінің қаржылық аспектісін талдау.
Компанияның өндірістік өткізу қызметінің ... оның ... ... ... ... ... ... жұмыс күшімен
қамтамасыз етілуін бағалау, барлық ресурстар түрлерін тиімді қолдануды
бағалау, дайын өнімді өткізу ... ... ... баға ... стратегиясын, басқару саясатын бағалау, салада компанияның
алатын орны, өткізу стратегиясының қарқыны мен компанияның ... ... ... ... ... ... оның ... зерттеу, пайда табу көздері мен пайданы жұмсау бағыттарын зерттеу,
компанияның табыстылығын зерттеу кіреді. Пайданың несиелік қарызды ... ... ... ... ... ... ... кепілі
болып отырған активтерді сатуға мәжбүрлейді.
Активтердің мөлшері мен құрылымы – несиелік қарызды өтеудің тағы ... ... та айта ... жайт – барлық активтер несиенің
қайтарымдылығын ... ете ... ... ішінде тек меншік
қаражаттары (меншік капиталы) есебінен құрылған ғана активтер бұл қызметті
атқарады. Сол ... банк ... беру ... шешім қабылдар алдында
меншік қаражаттарының жеткіліктілігіне назар ... ... алу ... ... отырып, Банк сыртқы
факторлардың да әсерін ескеруі керек. Ол үшін Банк ... ... ... ... ... компанияның сол салада алатын рөлі мен ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Сонымен бірге Банк саладағы пайданың нормасының төмендеуін не жоғарылауын
анықтайтын ... ірі ... ... ... ... ... келе ... экономикалық жағдай несие қабілеттілікті
бағалау барысында қай фактордың ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде мұндай фактор пайда алу қабілеттілігі болса,
керісінше ... ... – бұл ... ... ... ... ... қарамастан ''Центр Кредит Банкі'' АҚ үшін қарыз алушының ... мен оның ... ... ... отыр. [14, 39 б]
Клиенттің несие қабілеттілігін талдау барысында түрлі ақпарат көздері
қолданылады:
клиенттің өзінен ... ... ... ... ... ... қатынасқа түскен жабдықтаушылардан, кредиторлардан, оның
өндірген өнімдерін ... ... ... алынған мәліметтер;
жеке несие мемлекеттік мекемелер мен агенстволардан алынған ... ... ... қабілеттілік туралы есеп берулер, салалық ... ... ... ... ... ... ... да банктер мен қаржылық мекемелерден де
маңызды мәліметтер алуға болады. ... ... және ... ... ... ... ... шоттарды төлеудегі
ұқыптылығы туралы көп материал мен ... бере ... Ал ... ... оған берген коммерциялық несие мөлшері туралы мәліметтер ... ... ... қарыз алушының оның айналым капиталын ... ... ... қаражаттарын пайдалану тиімділігі жөнінде пікір
қалыптастыруға болады [34, 63 б.].
Несие қабілеттілікті анықтау бөлімінің ... ... ... ... ... агенттіктерден заңды немесе жеке тұлғаның қаржылық
жағдайы туралы есеп беруді ала алады. Бұл есеп беруде компанияның ... ... ... ... ... төлемдерді өтеу
жиілігі, берешегінің мөлшері және сол туралы ақпарат бар.
Несие ... ... ... ... не ... не жазбаша формада
жасалуы мүмкін. Несие беру туралы ... ... ... ... фирманың инспекциясын орнында жасап, лауазымды адамдармен
сөйлесуі мүмкін. Фирманың ... ... ... қызмет
басқарушы адамдардың мамандану деңгейінде анықтау маңызды орын алады.
Шағын кәсіпорындардың несие қабілеттілігі де дәл осы ... ... ... ... ... есептеумен ақша ағымын талдау
негізінде, жүргізіледі. ... ... бұл ... ... және
ақша ағымын талдау әдістерін қолдану қиыншылықтарға шалдығып отыр, себебі
еліміздің ... ... ... ... бухгалтерінің
жоқтығынан, банктің бұл клиенттердің есеп беру мен есеп алу тәртібі өте
нашар ... Оған қоса бұл ... ... ... ... келмейді, сондықтан қарыз алушының қаржылық құжаттардың дұрыстығын
дәлелдейтін аудиторлық ... жоқ. Осы ... ... клиенттің
несие қабілеттілігін анықтау оның қаржылық жағдайын талдауға ... ... ... ... жақын тануына сүйенеді. Ал клиентті
жақын тану банк ... сол ... жеке ... ... ... ... ... тұруын көздейді [37, 4 б.].
Шағын кәсіпорынның ... жеке ... ... ... қарызды өтеу мерзімі мен көзі анықталады. ... өз ... ... ... ... ... ... мөлшері төмендеп,
ал несиелендіріліп отырған шығындар дайын өнімінің өзіндік ... ... ... беру керек. Кәсіпорынға жиі-жиі барып тұру үшін банк
жақын маңдағы кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... ... анықтау жүйесі ''ЦентрКредитБанк'' АҚ келесі элементтерден
тұрады:
кәсіби тәуекелді бағалау;
клиенттің ... ... ... ... жеке ... ... ... несие қабілеттілігін бағалау сұралып жатқан қаражаттар
мөлшерінің оның жеке табысына қатынасына, жалпы қаржылық ... ... ... ... жанұясының құрамына, жеке ... ... ... ... ... ... ақпараттың негізінде Банк несие беру немесе
бермеу ... ... ... банк ... ... ... беру
мүмкіндігі туралы сұрақты қосымша шешу үшін дирекцияға жіберуі мүмкін [40,
65 б.]
Сонымен, несиелеу процесі несиелік ... ... екі ... ... ... ... ... қажеттілігінен пайда болған банктер
клиенттің қажеттіліктерін ... ... ... ... ... алушының шаруашылығын, оның несие қабілеттілігін және
пайдалылығын дамыту үшін алғы ... ... ... пен ... үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету болып табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1) “Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметi туралы” ҚР-сы
Президентiнiң Заң күшi бар ... 1995 ж. 31 ... №2444 -38 ... ... Ғ.С. Ақша, несие, банктер. // Алматы: Экономика, 2005 – 95
б.
3) Банковское дело. // О.И.Лаврушина. – Москва: Финансы и статистика, ... ... ... Банк ісі. // ... Экономика, 2006. – 57 б
5) Сейітқасымов Ғ.С. ... ... ... // ... Экономика, 2005 –
128 б.
6) Саниев М.С. Ақша, несие, банктер. // ... ... ... ... институты, 2001 – 58 б.
7) Мақыш С.Б. ... ... ... Оқу ... ... - Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 272 б.
8) Банковское дело. // Под ред. В.И.Колесникова, ... ... ... и ... 1996 – ... ... В.А. ... и кредитный механизм в условиях перестройки. //
Москва: Финансы и статистика, 1989 – ... Баян ... , Оқу ... / ... ... банктер, валюта
қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж. – 138 б.
11) ... ... // ...... ... и ... 1998
– С.576.
12) Банковское дело: стратегическое руководства. // Под ред. В.Платонова,
М.Хиггиниса. – Москва: Изд. АО Консалтбанкир, 1998.– 432 с.
13) ... по ... ... документации по операциям,
связанным с предоставлением финансирования клиентам АО «Национальный
Банк».– 2007г. – 19 ... ... ... ... ... ... // №25 хаттамасы.– 20.06.2008.
15) Рид Э., Коттер Р., Гилд Э. «Коммерческие ... – М.: ... 252-254 ... ... Ж. «Кредитная политика коммерческого банка» // Вестник
КазНУ, Серия экономическая. №2. – 2006 г. – 38 ... ... ... ... АҚ-ның 2007 жылғы жылдық есебі.
18) Сайденов А. Г. «О ... ... ... ... ... ... ... Национального Банка» // ... №10, - 2006 г. 2-4 ... ... ... ... ... несиелеу ережесі. // ҚҰБ
№1.–11.02.2007.– 108 б.
20) Банковское дело. // Под ред. ... ... ... ... и ... 2005 – ... Панова Г.С. Кредитная политика коммерческого банка. // Москва: ИЦ,
ДИС–1997.– С. 248.
22) ... ... // Под ред. ...... ... и
статистика, 1998 – С.445.
23) Давлетова М.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстане. // ... 2006 г.– 17 ... Л.А. ... С.Б. ... ... ... нақты секторын
несиелеу жағдайы» // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы. №6 – 2007 г. –
23 б.
25) Методические указания по ... ... ... заемщика.
// Нацбанк РК, 27.11.2007. Протокол №26. – 15 б.
26) Молдабекова А. «Үй шаруашылығының секторында кредиттендіруді кеңейту»
// Қаржы-Қаражат. №2. – 2006 ... «О ... ... на ... ... // ... ... № 2,3-
2008 г. 3-4 стр.
28) «Центр Кредит Банкі» АҚ-ның 2008 ... ... ... ... по ... ... документации по операциям,
связанным с предоставлением финансирования клиентам АО ... ... ... указания по анализу банками кредитоспособности заемщика.
// Нацбанк РК, 27.11.1994. Протокол №26.
31) Маркова О.М, Сахарова Л.С, ... В.Н. ... ... и ... // ... ... и биржиң Изд.объед. «ЮНИТИң, 1995 – 288 с.
32) С.Б.Мақыш. Коммерциялық банктер операциялары. // Алматы: ИздатМаркет,
2004.–37 б.
33) Деньги, ... ... // ... ... ... и дополн. издание.– Алматы: Экономика, 1998.– 380 с.
34) Давлетова М.Т. ... ... ... в Казахстане. // Алматы:
Экономика 2001 г.– 63 с.
35) Кредитный ... // ... и ... ... № 3.– ... С.Т.Міржақыпова. Банктегі бухгалтерлік есеп. // Алматы: ... 316 ... Б. С. ... ... ... ипотеки// Банки Казахстана. - № 8,
2007. – 8 б.
38) Н.Н.Хамитов. Банк ісі. // Алматы: Экономика, 2006. – 65 ... ... ... ... АО «ЦентрКредитБанк»: www.centercredit.kz.
|Өтелген міндеттемелер (несиелер, кепілдіктер, аккредитивтер және т.б.) ... ... ... |%-қ ... ... |Өтеу күні|
|ың атауы|атауы |сомасы |мақсаты | ... | ... ... |26 400 ... |7% жылдық |10.05.0 ... |
| ... |АҚШ $ ... | | | |
| ... АҚ | | | | | ... ... |25 200 |Төлем |7% ... |14.12.0 ... |
| ... |АҚШ $ ... | | | |
| ... АҚ | | | | | ... ... |50 400 ... |7% ... |23.10.0 ... |
|ЖШС |Кредит |АҚШ $ |кепілдігі | | | |
| ... АҚ | | | | | ... ... |50 840 ... |6% ... |12.09.0 ... |
|ЖШС |Кредит |АҚШ $ ... | | | |
| ... АҚ | | | | | ... ... |73 800 ... |7% ... |22.10.2 |22.12.03 |
|ЖШС |Кредит |АҚШ $ ... | | | |
| ... АҚ | | | | | ... ... ... |25% |14.01.0 ... |
|ЖШС |Кредит |0 ... ... ... | | |
| ... АҚ | ... | | | ... ... ... |23% ... |12.06.0 ... |
|ЖШС |Кредит |0 теңге |капиталын | | | |
| ... АҚ | ... | | | ... ... |3,800,00|Айналым |20% жылдық |18.08.0 ... ... ... |0 ... |капиталын | | | |
| ... АҚ | ... | | | ... ... |73 800 |Төлем |7% ... |09.10.0 ... ... ... |АҚШ $ ... | | | |
| ... АҚ | | | | | ... ... ... |20% ... ... ... ... |Кредит |0 теңге |капиталын | | | |
| ... АҚ | ... | | | ... |«Центр |6,000,00|Айналым |18% ... ... ... ... ... |0 ... ... | | | |
| ... АҚ | ... | | | ... ... |5,000,00|Айналым |19% ... ... ... ... ... |0 ... ... | | | |
| ... АҚ | ... | | | ... ... |35 100 ... |7% ... |24.11.05 |30.04.06 |
|ЖШС |Кредит |АҚШ $ |кепілдігі | | | |
| ... АҚ | | | | | ... ... ... ... бағалау
18-кесте
|Көрсеткіш |01.01.|01.01.0|%-қ ... |%-қ ... |
| |05 |6 ... | | ... ... К Т И В ... 1. | | | | | | ... | | | | | | ... және | | | | | | ... да | | | | | | ... тыс| | | | | | ... | | | | | | ... |7764 |7 072 |-9 % ... |129 % |101 398,00 |
|құралдар және | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... мерзімді | |0,0 | |0,0 | |0,00 ... ... | | | | | | ... да | |6 233, | ... | |0,00 ... мыс| | | | | | ... | | | | | | ... 1. |7 764 |13 305 |71 % ... |63 % ... ... | | | | | | ... | | | | | | |
| ... 2. | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |1 596 |11 126 |597 % |270,0 |-98 % |270,00 ... | | | | | | ... |12 940 |-19 % ... |-60 % |5 230,00 ... есеп | | | | | | ... | | | | | | ... қор |8 707 |4 947 |-43 % ... |-16 % |4 151,00 |
|және | | | | | | ... | | | | | | ... да | |744,0 |0 % |744,0 |0 % |744,0 ... | | | | | | ... 2. |26 348 |29 757 |13 % ... |-25 % ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... А Л А Н С |34 112 |43 062 |26 % |32 103,0 |-25 % |111 793,00 |
| ... А С С И В ... 1. ... | | | | | | ... | | | | | | ... қаражат |5 400,0 |5 400,0 |0 % |5 400,0 |0 % |5 400,00 ... | | | | | | ... ... ... ... |41 % ... |32 % |5 418,00 |
|Басқа да меншікті |507,0 |507,0 | |507,0 | |507,0 ... ... | | | | | | ... | ... | |468,0 | ... ... | | | | | | ... 1. ... ... |15 843 |80 % |11 793 |-26 % ... |
|жиынтық | | | | | | |
| ... ... | | | | | ... | | | | | | ... ... |25 294,0 |27 219,0 |8 % ... % ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ішінде: | | | | | | ... ... | ... | |11 000,0|20 % ... ... ... ... |-29 % ... |-48 % ... ... мерзімді | | | | | | ... | | | | | | ... 2. ... ... ... |8 % ... % ... |
|жиынтық | | | | | | ... А Л А Н С ... ... |26 % ... % |111 793,00 |
-----------------------
|0,67|
|22% |
|21% |
|18% |
|5% |
| Ішкі факторлар |
|қамтамасыз етудің |
|жетіспеушіліг|
... ... ... ... ... ақпаратты |
|дұрыс бағалауы |
|Алдын ала ескерту |
|белгісіне кеш ... ... ... |
|бақылаудың әлсіздігі |
|қамтамасыз етілудің |
|сапасының |
|нашарлығы |

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Банктердің несиелік тәуекелдерін басқару (Алматы қ. «ЦентрКредит Банкі» АҚ мысалында)»76 бет
Коммерциялық банктердің несиелік саясаты және оның банктің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі ролі83 бет
Коммерциялық банктерде қарыз алушы клиенттің несиелік қабілетін талдау тәжірбиесі («Қазақстан халық банкі» ақ-ның мәліметтеріне сүйене отырып)75 бет
Cаясат тарихы7 бет
Cаясаттану ғылымының тарихы10 бет
ХХ ғасырдың 50 – 60 жылдарындағы Қытай қазақтарының cаяси-әлеуметтік жағдайы78 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь