Қасым-Жомарт Тоқаев- дипломат және публицист

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2.5

I тарау

Қасым. Жомарт Тоқаев: елші

1.1 Тәуелсіздікті тұғырландырған тұлға ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6. 13
1.2 Қаламгерліктің алғашқы адымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17.22
II тарау

Қасым .Жомарт Тоқаев: публицист

2.1 Қоғамдық. саяси публицистика шебері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23.37

2.2 «Терең талдау, тағлымды түйін» ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..38.48

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49.51

Сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...54.55

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...52.53
Қандай да болсын егемен мемлекеттің бұлжымас және ажырағысыз нышаны осы мемлекеттің өз сыртқы саяси бағыты және соның негізінде құрылатын дербес дипломатиялық қызметі болып табылады. Сонымен қатар дипломатия ұғымын халықаралық ынтымақтастықты кеңейту, тереңдету, халықаралық қақтығыстарды болдырмау, реттеу мақсатында жүргізілетін келіссөздер өнерімен де байланыстырылады. Яғңи мұндай мақсаттарға қол жеткізу тікелей сөз өнерімен байланысты екені анық. Бұл туралы Ахмет Байтұрсынов былай деген: «Бір нәрсе турасындағы пікірімізді, яғни қиялымызды, яки көңіліміздің күйін сөз арқылы жақсылап айта білсек, сол сөз өнері болады. Ішіндегі пікірді, қиялды, көңілдің күйін тәртіптеп қисынын, қырын, кестесін келістіріп сөз шығару болады. Шығарма дегеніміз осылай шығарылған сөз...» /1/. Ауызша түрінде де, жазбаша түрінде де сөз мемлекетаралық қарым-қатынаста, дипломатиялық қызметте айрықша орынға ие. Ежелгі грек философы Демосфеннің мына бір пікірі бұған толық дәлел: «Елшілердің жаяу әскері де, әскери кемелері де, қаруы да жоқ оларда тек сөз ғана бар». Осыдан көретініміз дипломатия жемісі тікелей сөз құдіреттілігіне байланысты екенін аңғаруымыз қиын емес. Дипломатиядағы сөздің құдіреті, әсіресе, келіссөздер жүргізу үстінде байқалады әрі маңыздылығы арта түседі. Келіссөз барысында елші дәл сәтінде сөйлемесе, барлық мүмкіндіктен айырылып қалуы мүмкін. Кейде бір ғана сөз бүкіл келісім тағдырын шешетін сәттер аз кездеспейді. Сөз дұрыс айтылмай, орнымен қолданылмаған жағдайда қаншалықты қиянат әкелетіні дипломатия тарихынан белгілі. Оның нәтижесінен халықаралық дау-дамай туғызып та жатады. Мысал ретінде 1870 жылғы Франция мен Германия арсындағы соғыстың себебін атауға болады. «Напалеон Берлиндегі француз елшісі арқылы Пруссияның испан тағынан бас тартуы тиіс екендігін ескертеді. Вильгелм I француздардың бұл өтінішін орындайды. Берлиннің бұлайша оңай беріле салуы Напалеонды онша қанағаттандыра қоймайды. Енді Пруссиядағы француз елшісіне мынандай тапсырма береді: «Вильгелм I- қайтадан барып, оның мәдениетсіз екенін айт, ешуақытта испан тағына жоламайтынына уәде беруін талап ет»,- дейді. Мұндай ауыр сөзді күтпеген Вильгелм I қатты ашуланып қалады әрі өтінішін енді қанағаттандыра алмайтынын айтады. Міне, осылайша елшінің тәжірибесіздігінен бір ауыз сөзден арада от тұтанады» /2/. Жалпы, елшінің мойнына ел тағдыры мен тіршілігі жүктелген. Егер ол марғау, самарқау болса, онда екі елдің байланысы соған сәйкес дамиды. Мемлекет арасын жақындастыруда дипломаттарымыздың тек сөзді шешен құрастыра біліуі ғана жеткіліксіз. Сонымен қатар оның бойында білімі, ізденгіштігі, тапқырлығы, байсалдылығы, алғырлығы, адамгершілігі көп рөл атқарады. Халқымыздың келбеті елші жүріс- тұрысынан танылады. Сыртқы саясатымыздың сәтті болуы дипломатиямыздың деңгейіне тәуелді. Яғни елші мойнына арттағы елдің тағдыры жүктелгенін ескергеніміз абзал.
1. Байтұрсынов А. Шығармалары.- Алматы: Жазушы, 2005. 320 б.
2. Амандосов., Елеукенов Ш., Ыдырысов., Қожакеев Т. Газет жанрлары-Алматы: Қазақстан, 1965. – 208б.
3. Амандосов Т. Қазақ совет баспасөзінің жанрлары. - Алматы: Мектеп, 1968.- 243б.
4. Барманкулов М. Жанры печати, радиовещания и телевидения.- Алматы: КазГУ, 1974. с.128.
5. Фетисов М. И. Зарождение казахской публицистики.- Алматы: КГИХЛ, 1961. с. 440.
6. Амандосов Т. Современная казахская публицистика. Афтореферат на соиск. учен. степени докт. филол. наук.- Алматы: 1982.с.46.
7. Қожакеев Т. Жас журналистер серігі. Алматы: Рауан, 1961. 224 б.
8. Ученова В. Публицистика и политика. 2-ое изд,. доп.- Москва: Полииздат, 1979. с.271.
9. Шешендік сөздер. / Құрастырған Адамбаев Б.- Алматы: 1990.167б.
10. Қабдолов З. Сөз өнері.- Алматы: Мектеп, 1982. 365 б.
11. Черепахов М.С. Проблемы теории публицистики.- Москва: Мысль, 1973. с.270.
12. Прохоров Е.П. Публицист и действительность.- Москва, 1973. с.316.
13. Ученова В.В. Гносеологические проблемы публицистики.- Москва: МГУ, 1971. с.146.
14. Лазебник Ю. А. Публицистика и литература.- Киев: 1971.с.151.
15. Аграновский А. Своего дела мастер.- Москва: 1980.с.145.
16. Прохоров Е. П. Публицистика и политика.- Москва: МГУ,1973. с.271.
17. Ыдырысов Т. Шеберлік бастауы.- Алматы: Мектеп, 1984.191 б.
18. Тұрсынов С. Елдестірмек елшіден.- Алматы: Атамұра, 1996.224б.
19. Артықбаев Ж. Елшіліктер шежіресінен.// Қазақ тарихы.- 1998. N1.
20. Есеналиев М. Записки дипломата.- Алматы: Атамұра, 1998.212 б.
21. Ковалев А. Азбука дипломатии. Москва: Интерпракс, 1993.240 б.
22. Молочков Ф.Ф. Дипломатический протокол и дипломатияеская практика.- Москва, 1979. с. 225.
23. Сердәлі Б. К. Журналистика және дипломатия.- Түркістан: Түркістан университеті, 2004.128 б.
24. Абдулпаттаев С. Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты.- Алматы: Мария, 2005. 204 б.
25. Назарбаев Н. Ғасырлар тоғысында.- Алматы: Астана, 2007. 372 б.
26. Назарбаев Н. Қазақстан жолы.- Алматы: Жазушы, 1989. 320 б.
27. Байтұрсынов А. Әдебиет танытқыш.- Алматы: Атамұра, 2003. 205 б.
28. Қасым- Жомарт Тоқаев. Әке туралы толғаныс.- Алматы: Парасат, 2003. 430 б.
29. Қасым- Жомарт Тоқаев. Қазақстан Республикасының дипломатиясы.- Алматы: Гауһар, 2002. 586 б.
30. Қасым- Жомарт Тоқаев. Беласу. -Алматы: Дәуір, 2003. 656 б.
31. Қасым – Жомарт Токаев. Под стягом независимости.- Алматы: Білім, 1997. с.736.
32. Касым- Жомарт Токаев. Свет и тень.- Астана: Астана, 2007. с.576.
33. Касым- Жомарт Токаев. Внешняя политика Казахстана в условиях глобализации.- Алматы: Гауһар,2000. с.584.
34. Н. Назарбаев. Сындарлы он жыл.- Алматы: Атамұра, 2003. 240 б.
35. Н. Назарбаев. Тарих толқынында.- Алматы: Атамұра, 1999. 296 б.
        
        Әл-‭ ‬Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті
Журналистика факультеті
Халықаралық журналистика кафедрасы
Рысқұлова Айгүл Қанатқызы‭
Қасым-Жомарт Тоқаев-‭ ‬дипломат және публицист
Жоғарғы оқу орнын бітіру үшін ... ... ...
050504‎ ‏-‎ ‏журналистика
Ғылыми жетекшісі‭ –‬ оқытушы‭ ‬Шаймаран Мұрат‭
Ресми сарапшысы‭ –‬ Есенгүл Кәпқызы
Халықаралық журналистика кафедрасының‭ ‬2008‭ ‬жылғы.....‭ ‬мәжілісінде талқыланып,‭ ... ... ... ... ... ... ‬Ғ.Ж
Мемлекеттік емтихан комиссиясының сараптауына қабылданды‭
Диплом қорғау ... ... ... ... ... ‬Сұлтанбаева Г.‭
Алматы,‭ ‬2008‭ ‬жыл
Мазмұны
Кіріспе‭ ‬................................................................................................................‭ ‬2-5
I тарау
Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаев:‭ ‬елші
1.1‎ ‏Тәуелсіздікті тұғырландырған тұлға....................................................6-‭ ‬13
1.2‎ ‏Қаламгерліктің алғашқы ...
II ... ... ... ... ... ‏Қоғамдық-‭ ‬саяси публицистика шебері..............................................23-37

2.2‎ «‏Терең талдау,‭ ‬тағлымды түйін‭»‬..........................................................38-48
Қорытынды‭ ‬....................................................................................................49-51
Сілтемелер.......................................................................................................54-55
Пайдаланылған ... ... да ... ... мемлекеттің бұлжымас және ажырағысыз нышаны осы мемлекеттің өз сыртқы саяси бағыты және‭ ‬соның негізінде құрылатын дербес ... ... ... ... ‬Сонымен қатар дипломатия ұғымын халықаралық ынтымақтастықты кеңейту,‭ ‬тереңдету,‭ ‬халықаралық қақтығыстарды болдырмау,‭ ‬реттеу ... ... ... өнерімен де байланыстырылады.‭ ‬Яғңи мұндай мақсаттарға қол жеткізу тікелей‭ ‬сөз өнерімен байланысты екені анық.‭ ‬Бұл туралы Ахмет Байтұрсынов ... ... ... ... ... ... ‬яғни қиялымызды,‭ ‬яки көңіліміздің күйін сөз арқылы жақсылап айта білсек,‭ ‬сол сөз өнері болады.‭ ‬Ішіндегі пікірді,‭ ‬қиялды,‭ ‬көңілдің ... ... ... ... ... келістіріп сөз шығару болады.‭ ‬Шығарма дегеніміз осылай шығарылған сөз...‭»‬ /1/.‭ ‬Ауызша түрінде де,‭ ... ... де сөз ... ... ‬дипломатиялық қызметте айрықша орынға ие.‭ ‬Ежелгі грек философы Демосфеннің мына бір пікірі бұған толық дәлел:‭ «‬Елшілердің жаяу әскері де,‭ ‬әскери ... де,‭ ... да жоқ ... тек сөз ғана ... ... көретініміз дипломатия жемісі тікелей сөз құдіреттілігіне байланысты екенін аңғаруымыз қиын емес.‭ ‬Дипломатиядағы сөздің құдіреті,‭ ‬әсіресе,‭ ‬келіссөздер жүргізу үстінде байқалады әрі ... арта ... ... ... елші дәл ... ... ‬барлық мүмкіндіктен айырылып қалуы мүмкін.‭ ‬Кейде бір ғана сөз бүкіл келісім тағдырын шешетін сәттер аз кездеспейді.‭ ‬Сөз дұрыс ... ... ... ... ... қиянат әкелетіні дипломатия тарихынан белгілі.‭ ‬Оның нәтижесінен халықаралық дау-дамай туғызып та жатады.‭ ‬Мысал ретінде‭ ‬ 1870‭ ‬жылғы Франция мен ... ... ... ... ... ... «‬Напалеон Берлиндегі француз елшісі арқылы Пруссияның испан тағынан бас тартуы тиіс екендігін ескертеді.‭ ‬Вильгелм I француздардың бұл өтінішін орындайды.‭ ... ... оңай ... ... ... онша ... ... ‬Енді Пруссиядағы француз елшісіне мынандай тапсырма береді:‭ «‬Вильгелм I-‭ ‬қайтадан барып,‭ ‬оның ... ... ... ... ... ... ... уәде беруін талап ет‭»‬,-‭ ‬дейді.‭ ‬Мұндай ауыр сөзді күтпеген Вильгелм I қатты ашуланып қалады әрі ... енді ... ... ... ... ... елшінің тәжірибесіздігінен бір ауыз сөзден арада от тұтанады‭»‬ /2/.‭ ‬Жалпы,‭ ‬елшінің мойнына ел ... мен ... ... ... ол ... ‬самарқау болса,‭ ‬онда екі елдің байланысы соған сәйкес дамиды.‭ ‬Мемлекет арасын жақындастыруда дипломаттарымыздың тек сөзді шешен құрастыра ... ғана ... ... ... оның бойында білімі,‭ ‬ізденгіштігі,‭ ‬тапқырлығы,‭ ‬байсалдылығы,‭ ‬алғырлығы,‭ ‬адамгершілігі көп рөл атқарады.‭ ... ... елші ... ‬тұрысынан танылады.‭ ‬Сыртқы саясатымыздың сәтті болуы дипломатиямыздың деңгейіне тәуелді.‭ ‬Яғни елші мойнына арттағы ... ... ... ... ...
Бітіру жұмысының тақырып өзектілігі‎ ‏-‎ ‏Мемлекетіміздің тәуелсіздік алған жылдардығы‭ ‬дипломатиямызды дамытуға,‭ ‬сыртқы саясатымызды тұғырландыруға ат салысқан отандық елшілеріміз баршылық.‭ ... сол ... тек ... ... ... ... қарым-қатынас‭ ‬орнатып қана қоймай,‭ ‬сол қатынастар туралы қоғамдық маңызы зор ойларын қағазға түсіріп публицистикада да өздерінің алатын орындары бар екенгін ... ... ... біле ... ... тұлғаларымыздың бірі Қасым-Жомарт Тоқаевтың тәуелсіздік алған жылдардағы басқа мемлекеттермен‭ ‬жоғарғы деңгейде дипломатиялық қарым-қатынас ... ат ... ... осы сара ... ... ... көрсетіп отырды.‭ ‬Мемлекетіміздің тағдырына байланысты маңызды ойларын сараптап,‭ ‬қоғамдық қызығушылық туғызар ... ... ... ... тырысты.Ол‭ ‬саяси аренада дипломат ретінде мойындалғанмен де,‭ ‬шығармашылығының ... қыры ... ... ‬Яғни,‭ ‬оның публицистикасы ғылыми тұрғыдан зерттеуді талап етеді.‭ ‬Сондықтан бұл тақырып өзекті деп айтуға тұрарлық.
Жұмыстың мақсаты.‭ ‬Өмірі мен ... ... ... ... ... қызметін анықтау.‭ ‬Әр жылдарда шыққан жарияланымдарына журналистік тұрғыдан ғылыми теориялық‭ ‬ зерттеу жүргізу.
‎ ‏Зерттеу ... ... ... ... туындыларын публицистиканың өзіне тән белгілеріне қарай топтастыру.‭ ‬Публицистикасының ерекше тұстарын анықтау.‭
Жұмыс жаңалығы.‭ ‬Дипломаттың шығармашылық ерекшеліктерімен қатар ... ... ... ... үшін тұңғыш рет ғылыми айналымға түсіп отыр.‭ ‬Дипломатия мен көсемсөздің туыстастығын айқындап,‭ ‬әрі екі ... ... ... отырмыз.‭
Тақырыптың зерттелу деңгейі.‭ ‬Қоғамдық ой-сана,‭ ‬дүниетаным тіл ... ғана ... ... ... ... ... адам баласын прогресске жеткізген ұлы да бірегей туынды екендігі дәлелденген.‭ ‬Осы себептерден де сөйлеу мәдениетіне жетілу,‭ ... ... та ... ... де ... ... білу талабы көне замандардың өзінде-ақ басталған.‭ ‬Ата-бабасынын берік қалыптасқан ... ... бар ... халқы ел басқаруда болсын,‭ ‬жұрт алдына шығып сөз айтарда болсын ... ... ... ... шеберлігіне,‭ ‬сол арқылы көпшілік санасына ықпал етуге ерекше мән берген.‭ ‬Ғылым-білім дегендерден алыс жүрген замандардың өзінде де тіл өнерін өнердің ... ... ... ... тіл‭» ‬деп бағалаған.‭ ‬Асылы,‭ ‬жақсы сөзді жанына азық ете білген,‭ ‬атқан оққа ... да ... ... бас иген,‭ ‬орнын тапқан екі ауыз сөзді ер құнымен теңестірген бір халық болса,‭ ‬ол қазақ халқы болар.‭ ... ... бері ... келе ... осы ... дәстүрі біздің заманымызда ұмытылмағаны былай тұрсын,‭ ‬қайта ғылыми негізде дамытылып ... ... ... іс.‭ ‬Әр жанрдың өзіндік нормасы,‭ ‬өзіндік сөз саптауы болады.‭ ‬Бірінде ... ... ... ... құбылыс екіншісінде қолмен қойғандай болып шығатыны тағы бар.‭ ‬Бұл ... ... ... ... –‬бір жақты түсінуді көтермейтін қыры да,‭ ‬сыры да көп әр жақты құбылыс екендігін байқатса ... ... ... ... ... үшін А.‭ ... ... ‬Амандосов,Т.‭ ‬Қожакеев,‭ ‬Ә.‭ ‬Ыдырысов,‭ ‬Е.‭ ‬Прохоров,‭ ‬М.‭ ‬Гус,‭ ‬В.Даль‭ ... әрі ... ... ... ... үшін С.‭ ‬Абдулпаттаев,М.‭ ‬Есеналиев,‭ ‬С.‭ ‬Тұрсынов,‭ ‬Ж.‭ ‬Артықбаев,‭ ‬В.‭ ‬Бережков,‭ ‬А.‭ ‬Ковалев еңбектері теориялық,‭ ‬методологиялық бағыт-‭ ‬бағдар ретінде пайдалануымен ... ... ... ... ... ... жәрдемін тигізді.‭
Жұмыстың құрылымы.‭ ‬Екі тараудан тұрады.‭ ‬Бірінші тарауда көрнекті елшіміздің өмірі мен дипломатиялық қызметі ... ... ‬Ал ... ... өмір жолы мен ... ... ... ‬дипломаттың публицистикасына мән берілген.‭ ‬Яғни оның мәмілегерлік саясатындағы өзі куә болған оқиғалар туралы қоғамдық маңызы бар ой-‭ ‬толғамдарын аса ... ... ... ... ... ...
Зерттеу жұмыстың ғылыми әдістемелік негізі.‭ ‬Жұмыста салыстырмалы-‭ ‬типологиялық талдау,‭ ‬сипаттау,‭ ‬саралау,‭ ‬сараптау әдістері қолданылды.
Бітіру жұмысының қажеттілігі.‭ ‬ Мемлекеттің халықаралық ... ... іс-‭ ... ... тетігі оның дипломатиялық қызметі болып табылады.‭ ‬Зерттеу барысында мемлекетіміздің тәуелсіздік алған жылдардағы сыртқы саясатының берік ... ... ... орны ... ... ... қызметтің даму тарихын әрі оның қыр-‭ ‬сырын ... ... аса ... ... ... публицистің еңбегі зерттеліп отырғандықтан халықаралық мәселелермен айналысып жүрген және ... аса ... ... студенттер мен магистранттарға көмекші құрал ретінде пайдалануларына мүмкіндік беруімен қажетті.‭
Жұмыстың нысаны.‎ ‏Қасым-‭ ‬Жомарт ... ... ... ... үшін ... ... обьектісі ретінде оның өмір жолы мен дипломатиялық қызметін әрі ... ... ... осы ... оның ... ... мен жетістіктері,‭ ‬маңызды‭ ‬қоғамдық мәні бар пікірлері айқындала түспек.‭
Өзінің мемлекеттік тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан халықаралық қатынастардың ... ... ... ‏Осы кезеңнен бастап еліміздің сыртқы саясат саласындағы нақты жетісітіктері басталды.‭ ‬Рас,‭ ‬біздің мемлекетіміздің дипломатия мен сөз ... ... ... жоқ ... ... ... жоқ.‭ ‬Ресейге қосылғанға дейін Қазақстанның‭ ‬өз мемлекеттілігі,‭ ‬сөз өнерінің байлығы әрі сыртқы саяси дипломатиялық қызметінің үлкен тарихы болды.‭ ‬Қазақ хандықтары ... ... ... халқы дипломатиялық өнердің терең дәстүрлерін қалыптастырып ондағы сөз құдіреттілігін аса ... ... ... ... ... ... ... қалдырған.‭ «‬Ресей мемлекетімен,‭ ‬Қытаймен,‭ ‬Жоңғар хандығымен,‭ ‬басқа көрші мемлекеттермен және халықтармен тұрақты тығыз байланыстарда қазақтардың халықаралық қатынастарының бай ... ... ... бір ... үшін ... ‬дамайлар,‭ ‬титықтатқан соғыстар жүргізіу және жанжалдарды бейбіт шешу амалдарын іздестіру,‭ ‬одақтастық бірлестіктер құру және ... ... ... қажеттігідипломатия мен келіссөздер өнерінің дамуына ықпалдасты‭»‬ /3/.‭ ‬Сыртқы саяси және дипломатиялық саладағы Тәуке ханның,‭ ‬Абылай ханның және басқалардың ... ... ... ... ‬Өз ... ... ... ‬Абылай хан Қытаймен,‭ ‬Ресеймен және басқа елдермен‭ ‬күрделі де қарама-‭ ‬қайшылықты қатынастар ... ... ... ... ... саясат,‭ ‬шебер дипломатиялық қызмет жүргізді.‭ ‬Абылай ханның ... ... мен ... қызметі бүгінгі тәуелсіз Қазақстан үшін тағлым аларлық көптеген жарқын үлгіге ие.‭ ‬Осы сыртқы саясат келіссөз сәттілігімен ... ... ... ... ерекше,‭ ‬тіпті тылсым мағына берді.‭ ‬Арғы тегі атақты болмағанымен,‭ ‬иландырарлық ... сөз таба ... ... ... ... сөзімен жігерлендіре білетіндігімен немесе жасанған жауды өзінің бір ғана сөзімен ... ... ... ... ... әр ... сыйлап ардақ тұтты.‭ ‬Яғни еліміздің сыртқы саясатына ... ... ... ... ... «‬Қазақ шешендері Әлібекұлы Төле,‭ ‬Келдібекұлы Қазыбек,‭ ‬Датұлы Сырым,‭ ‬Қорлыбайұлы Досбол,‭ ‬тағы басқалар қауым ішіндегі дау-‭ ‬жанжалдарды реттеуден бастап,‭ ... ... ... белгілі болған адамдар‭»‬ /4/.‭ ‬Ал шешендік өнеріне қазақ ауыз әдебиетін зерттеуші ғалымдар:‭ «‬Шешендік дегеніміз белгілі бір ... ... ... ... ... ... және жұртшылық қабылдап,‭ ‬елге тараған белгілі,‭ ‬үлгілі ... ... ... ‬деген анықтама берген екен.‭ ‬ Қазақ халқының Төле би,‭ ... би,‭ ... би,‭ ... ... секілді үздік қайраткерлері мен халықтық дипломатия өкілдерінің әрекеттері туралы халық жадында талай аңыздар сақталған.‭ ‬Жоңғар басқыншылығына қарсы бүкіл халықтық күресті ... бірі ... би ... билеушісі Ғалдан Серенмен келіссөздерге бірнеше мәрте қатысты.‭ ‬Аңызда Қазыбек би өзінің‭ «‬Қаз дауысты‭» ‬деген ... ... ... ... ... ... ... болған Ғалдан Серенің өзінен алған делінеді.‭ ‬Қазыбек бидің жас Абылай сұлтанды жоңғар тұтқынынан босатып алу жөніндегі бастауы еліміздің классикалық ... деп ... ... ... ... ұл туса-‭ ‬құл боламын деп тумайды,‭ ‬анадан қыз туса-‭ ‬күң боламын деп тумайды.‭ ‬Ұл мен қызын ... құл мен күң етіп ... ... ... ... темір болсаң,‭ ‬біз көмірміз-еріткелі келгенбіз,‭ ‬қазақ-‭ ‬қалмақ баласынтеліткелі келгенбіз.‭ ‬Танымайтын жат елге танысқалы келгенбіз,‭ ‬танысуға көнбесең-‭ ‬шабысқалы келгенбіз.‭ ... ... ... ... ... ‬алысқалы келгенбіз.‭ ‬Сен сәйгүлік тұлпар болсаң,‭ ‬мен ақиық сұңқармын,‭ ‬тұтқыр сары желіммін-‭ ‬жабысқалы келгенбіз.‭ ‬Бітім берсең-‭ ‬жөніңді айт,‭ ... ... ... айт‭»‬.‭ ‬Қазыбек бидің қаһарлы жауға қарата айтылған осы сөздері шешендік өнер мен дипломатиялық сөздің асқақ үлгісі ретінді халық жадында мәңгілік ... ... ... келіссөздердің тамаша үлгілері,‭ ‬үздік дипломаттардың тапқырлықпен айтқан сөздері халық арасында жоғары бағаланып,‭ ‬ұрпақтан ұрпаққа мұра ... ‬Ал осы ... ... ... ... ... ... кезде жадында ұстап,‭ ‬халқымыздың мүддесін қорғап,‭ ‬көсемдігімен еліміздің марқабатына бөленіп ... ... ... ‬Яғни Қазақстан мемлекетінің мәмілегерлік тәжірибесінің негізі‭ ‬тарихымыздың қойнауындағы дипломатиямызда жатыр деп ... ... ... ...
I ... ... ... Тоқаев:‭ ‬елші
1.1‎ ‏Тәуелсіздікті тұғырландырған тұлға
Мемлектіміздің мәмілегерлік саясатты іске асыруда елшілеріміздің атқарып жатқан еңбектері елеулі.‭ ‬Екі елдің арасында мызғымас достық орнату үшін ... ... ... ‬байыптылық,‭ ‬адамгершілік қасиеттерінің болғаны артықшылық етпейді.‭ ‬Алдымен дипломатия ұғымына тоқталайық.‭ ‬Дипломатия‭ (‬франц.‭ ‬Diplomatie‭)‬ –белгілі бір мемлекеттің сыртқы саясат саласындағы мақсаттары мен ... ... ... мен мүдделерін қорғауға бағытталған сол мемлекет пен мемлекет басшыларының және арнаулы сыртқы істер ұйымдарының халықаралық қатынастағы саяси әрекеті деген ... ... ... ... ... ... саясатын жүргізіу тәсілі,‭ ‬ол әскери емес тәжірибелік іс-‭ ‬шаралардың жиынтығы,‭ ‬белгілі бір мәселелерді ... ... ... мен ... ‬Шет елдегі мемлекет және үкімет басшыларының,‭ ‬сыртқы істер ... ... ... ... ... ... ресми қызметі,‭ ‬мемлекеттің сыртқы‭ ‬саяси мәселелерін және мақсаттарын жүзеге асырушы халықаралық ... ... ... ... ... шетелдегі азаматтарының және мекемелерінің құқықтары мен мүдделерін қорғау қызметі.‭ ‬Мәмілегерлік ұғымын ... ... ... ... ‬халықаралық қақтығыстарды болдырмау,‭ ‬реттеу мақсатында жүргізілетін келіссөздер өнерімен де байланыстырады.‭ ‬Ең кең тараған дипломатиялық тәсілдер ... ... ... ... келіссөздер,‭ ‬дипломатиялық конгресстер,‭ ‬конференциялар,‭ ‬кеңестер,‭ ‬кездесулер,‭ ‬дипломатиялық хат алысу,‭ ‬халықаралық ұйымдардың жұмыстарына қатысу,‭ ‬дипломатиялық құжаттарды бекіту.‭ ‬Қорыта келгенде ... ... ...
мемлекеттің сыртқы саясатын жүзеге асыру құралы‭
тәжірибелік іс-‭ ‬шаралар тәсілдері мен әдістерінің жиынтығы‭
мемлекет және үкімет ... ... ... ... сыртқы саясатының мақсаттары мен міндеттерін жүзеге асыру,‭ ‬мемлекеттің,‭ ‬оның шетелдегі мекемелері мен азаматтарының құқықтары мен мүдделерін қорғау жөніндегі,‭ ‬халықаралық жанжалдарды ... ... ... ‬халықаралық ынтымақтастықты өрістету және терңдету мақсатындағы қызметтер жиынтығы.‭
Сонымен қатар мемлекттің дипломатиялық қызметін тікелей үкімет‭ (‬Министрлер Кабинеті‭) ... ... ... ... ... (‬Сыртқы істер министрлігі‭) ‬жүзеге асырады.‭ ‬Осындай келіссөздер жүргізудегі басты тұлға ... ... ... ... ‬Ал мәмілегер дегеніміз кім‭? ‬Дипломат-‭ ‬белгілі бір мемлекеттің басқа бір ... ... іс-‭ ... іске ... ... ... дайындығы бар қызметкер.‭ ‬Ол өзіне жүктелген мемлекеттік қызметті дипломатиялық өкіл ... ... ... ... өз ... ... ... жөніндегі мекемелерде атқарады.‭ ‬Елдердің бір-‭ ‬бірін тануы,‭ ‬түсінуі,‭ ‬ұғынысуы,‭ ‬сыйлауы елші алмасқан соң басталмақ.‭ ‬Елші-‭ ‬сыртқы ... ... ... ... берілетін жоғарғы дипломатиялық дәреже.‭ ‬Оның толық ресми атауы-‭ ‬Төтенше және Өкілетті Елші.‭ ‬Елші атауы‭ ‬1961‭ ‬жылғы ... ... ... Вена ... ... ‬Ал қазіргі халықаралық құқық дипломатиялық өкілдіктердің басшылары мен өзге де сыныпты өкілдіктерді басқаратын елшілердің арасында құқықтық айырмашылықты ... ... ... ... ... да ... ‬екі ел арасындағы көпір десек,‭ ‬артық теңеу емес.‭ ‬Өйткені екі елдің қарым-‭ ‬қатынасы осы ... ... ... ... өз міндетін мүлтіксіз орындауы үшін екі елдегі жағдайға жетік болғаны абзал.‭ ‬Талап осындай.‭ ‬Сондықтан жатпай-‭ ‬тұрмай іздену,‭ ‬оқу,‭ ... ... ... алу сияқты зерделік қасиет болуы керек‭»‬/6/.‭ ‬Қайсыбір елшінің де алдында мемлекеттің тұтастығы мен тыныштығын сақтау ... ... ... ... ... күші мен ... ұшынан шығып кеткен.‭ ‬Әлемде‭ «‬әлді‭» ‬немесе‭ «‬әлсіз‭» ‬деп бөлмейтін демократиялық қарым-‭ ‬қатынас орнығып келеді.‭ ... ... ... ... ... қорғауға тиістіміз әрі қорғай аламыз.‭ ‬Еліміздің елдігін бекем ету,‭ ‬шекарамызды мызғымас ету қарудың ... ... ... ... ... ... ... Республикасы дүниежүзінің жүзден астам мемлекеттерімен дипломатиялық қатынас орнатты.‭ ‬Отыздан астам елде өз елшіліктерін,‭ ‬өкілдіктерін ... ‬Ал ... ... жуық ... ... мен ... ... істейді.‭ ‬Осындай мүмкіншіліктерге қол жеткізуге ат салысқан,‭ ‬тәуелсіздік алған ... ... ... әлеммен дипломатиялық қарым-қатынас орнатуда елеулі еңбек атқарған елшілеріміздің бірі,‭ ‬саяси қайраткер,‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬1953‭ ‬жылдың‭ ‬17-‭ ‬мамырда‭ ‬Алматы қаласында‭ ‬дүниеге келген.Оның есімі ... ... ... ... байланысты.‭ ‬Ол еліміздің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және Қазақстандағы экономикалық және саяси реформаларға қолайлы сыртқы ... ... ... ... ... ... дипломатияның бастауында тұрды.‭ ‬Ол Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың сенімді де айнымас үзеңгілес ... ... ... ... жаңа ... ... ... құнды еңбегі‭ «‬Қазақстан жолы‭» ‬кітабында Қасым-‭ ‬Жомарт ... ... ... ... ... ... дипломат‭» ‬деп атайды.‭ ‬Осы мінездемеде Сыртқы істер министрінің Қазақстанның мемлекеттік құрылысындағы көп жылғы еңбегіне ілтипатын білдіреді.‭ ‬жүргізулеріҚасымжомарт Кемелұлы ... ... ... ... ... ... ‬Ресей Федерациясы СІМ нің Дипломатиялық академиясын,‭ ‬сондай-‭ ‬ақ Пекин лингвистикалық институтын бітірген.‭ ‬Дипломатиялық дәрежесі-‭ ‬Төтенше және Өкілетті Елші.‭ ... ... ... ... ... ‬француз тілдерін меңгерген.‭ ‬Халықаралық қатынастар проблемалары жөніндегі бес кітаптың және көптеген мақалалардың авторы.Қ.К.‭ ‬Тоқаевтың дипломаттық өсу жолы‭ ‬1974‭ ‬жылы Қытай ... ... ... ‬ҚХР-‭ ‬дағы КСРО елшілігінде тағылымдамасы аяқталып,‭ ‬институтта диплом қорғаған соң Сингапур РеспубликасындағыКСРО Елшілігіне ... ... ... төрт жыл ... ... соң КСРО ... ‬нің орталық аппаратында қызмет етті.‭ ‬Пекин лингвистикалық институтында алғашқы кеңестік тағылымдамадан өтушілер ... ... ... ... ... ... ҚХР-‭ ‬дағы КСРО Елшілігінде жұмыс істеді.1992‭ ‬жылдың ақпан айында РФ СІМ-‭ ‬нің Дипломатиялық ... ... соң ... ... Сыртқы істер министрінің орынбасары,‭ ‬1993‭ ‬жылдың желтоқсанында ... ... ... ... ... ... ... ‬1994‭ ‬жылдың қазанынан‭ ‬1999‭ ‬жылдың қазанына дейін сыртқы істер министрі,‭ ... ... ... ... ... ... істер министрі.1999‭ ‬жылдың қазанында Қ.‭ ‬К.‭ ‬Тоқаев Қазақстан Республикасының Премьер-‭ ‬министрі болып тағайындалды.‭ ‬Ол ... ... ... ... айына дейін басқарды.‭ ‬Бұдан соң Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы-‭ ‬Сыртқы істер министрі қызметіне тағайындалды.‭ ‬Қ.К.‭ ‬Тоқаев БҰҰ Бас ... ... ... және көптеген ірі халықаралық форумдарға қатысты.‭ ‬Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы үкіметтерінің басшылары кеңесінің,‭ ‬Еуразия Экономикалық ... ... ... ... ... ... ... молынан танытып тұрғандай.‭ ‬Оның есімі біздің мемлекетіміздің тарихымен тікелей байланысты.‭ ‬Ол еліміздің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және Қазақстандағы ... және ... ... ... ... жағдай жасаудың маңызды миссиясын атқарған отандық дипломатияның бастауында тұрды.‭ ‬Қ.Тоқаев Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың сенімді де айнымас үзеңгілес серігі.‭ ‬Көптеген ... ... ... ... ... ... мемлекеттік халықаралық қатынастар институтында және Ресей Федерациясы СІМ-нің дипломатиялық ... ... ... ... ... қатар Пекин лингвистикалық институтында бір жыл оқып,‭ ‬аталған оқу орнына білімін ұштауға ... ... ... ... ... ... барды.‭ ‬Бұл КСРО мен ҚХР арасындағы ұзақ жылғы салқындықтың лебі жыли бастаған шақ ... ... ... ... ... ... ол ... зор үміт күттіретін маман ретінде көзге түсті.‭ ... ... ... ... ... төртінші курсты тәмәмдаған соң тәжірибе жинақтау үшін Пекиндегі КСРО Елшілігіне,‭ ‬бұдан соң ... ... ... төрт жылдық қызметке жіберілді.‭ ‬Шет елдегі жұмысының қорытындысына бойынша КСРО СІМ Орталық Аппаратына ұсынылды.‭ ‬Осылайша зерделі де еңбекқор ... ... ... ... жол ... ... ‬Тоқаевтың отандық дипломатияның шежіресіндей болған,‭ ‬кейінгі толқын,‭ ‬жас буын дипломаттардың жастанып оқитын ... ... кең ... ... кітабында геосаясат әлемінде өзіне ұстаз болған даңқты дипломаттар:‭ ‬М.‭ ‬Капице,‭ ‬О.Трояновский,‭ ‬И.Рогачев,‭ ‬Ю.‭ ‬Раздухов және ... ... еске ... ... ... ... ... Тоқаевтың тағдырына да тікелей әсер етті.‭ ‬Сол шақта өзі қызмет атқарып ... ... ... ... ... құнды кадрден айрылғысы келмей,‭ ‬кісі қызығарлық ұсыныстарын алға тартқан еді.‭ ‬Алайда,‭ ‬тәуелсіз мемлекет ... ... ... ... ... еліне қызмет ету мақсаты бәрінен де жоғары тұрды.‭ ‬Сондықтан ол Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың егемен Қазақстанның дипломатиялық қызметін қалыптастыру ... ... бар ... ... алды.‭ ‬Ол сыртқы істер министрінің орынбасары,‭ ‬бір жылдан соң ... ... ... ... ... ... бері он жылдан астам еліміздің сыртқы саясат ведомствосын басқарды.‭ ‬Бұл Қазақстан үшін қиын кезең болған еді.‭ ‬Еліміз дербес мемлекет ретінде ... ... ... ... ... ... ‬Мемлекетаралық қатынастар орнату тәжірибесі жоққа тән болатын.‭ ‬Алайда жас ... ... бұл ... де қиын ... ... ... шықты.‭ ‬Қасым-Жомарт Тоқаевты шет елдерде‭ ‬«кәнігі дипломат‭»‬ деп бағалайды,‭ ‬оның жоғары кәсіпқойлығын құрметтейді,‭ ... ... ... ... мектебінің негізін қалаушы ретінде біледі.‭ ‬Ол еліміздегі халықаралық қатынастар мамандарының үлкен шоғырын дайындап шықты.‭ ‬Қазіргі уақытта отандық дипломатия ... ... ... мамандар Қазақстанның шетелдердегі елшіліктерінде,‭ ‬сондай-ақ басқа да көптеген мемлекеттік ... ... ... атқаруда.‭ ‬Жаһандық қос держава‭ –‬Ресей мен Қытайдың ортасында орналасқан Қазақстанның сыртқы саяси стратегиясын ... ... ... ... ... ... Сыртқы істер министрлігінің белсенді іс-қимылы,‭ ‬Президент Н.‭ ‬Назарбаевтың сыртқы саяси бастамаларын алға жылжытуға бағытталған ... ... ... ... ... ... өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңес қазақстандық дипломатияның келбеті болып қана қоймай,‭ ‬қазіргі халықаралық қатынастардың іргелі де ... ... ... ... ... саясатындағы басымдық республика төңірегінде‭ «‬достас мемлекеттер белдеуін‭» ‬құру болып табылады‭»‬ -‭ ‬отандық дипломатияның міндеттерін Нұрсұлтан Назарбаев осылайша анықтап ... ... ... ... ‬«көпбағытты саясат‭»‬ тұжырымына ұласып,‭ ‬халықаралық қатынастарының алтын діңгегіне айналды.‭ ‬Елдің геосаяси жағдайына лайық,‭ ‬қандай да бір ... ... ... ... ... ... қорғауды жүзеге асырып отырған Қазақстан дипломатиясы шетелдік мамандардың жоғары бағасына ие болды.‭ ‬Қысқа мерзім ішінде Қазақстан ... ... ... елінде дипломатиялық және консулдық мекемелерін ашты.‭ ‬Біздің ... БҰҰ және ... да ... ұйымдарда белсенді қызмет жүргізеді.‭ «‬Біздің сыртқы саясат әлем мемлекеттерімен тұрақты,‭ ‬болжауға болатындай қатынастарды қамтамасыз етті‭»‬,‭ ‬-‭ ‬деп атап өтті бір ... ... ... сөз реті келгенде айтыла салған жайт емес,‭ ‬Қазақстанның дипломатиялық қызметінің нәтижесін дәйектеген салмақты пікір.‭ ‬Қасым‭ –‬Жомарт ... ... ... ... болып тағайындалды.‭ ‬Қасым‭ –‬Жомарт Тоқаев Кабинеті елдің әлемдік қоғамдастықта ұстанымын нығайта отырып,‭ ‬ішкі прогреске алдымен көңіл бөлді.‭ ‬Азаматтардың ... ... ... ... ... ... ... басталды.‭ ‬Ол басқарған үкімет толымды нәтижелерге,‭ ‬қабырғалы табыстарға қол жеткізді.‭ ‬2000‭ ‬жылы ... ... ‬11‭ ... ... ... ... ... өзіндік рекордқа айналды.‭ ‬Қазақстан Республикасының Премьер-министрі лауазымында Қасым-‭ ‬Жомарт Кемелұлы ... ... ... ... ... ... ... мемлекетшіл тұлға ретінде есте қалды.‭ ‬Шын мәнінде үкіметтің қоғам алдында ашық болу дәуірі сол кезден бастау алды.‭ ‬Ол БАҚ ... ... ... ... ... ‬«келісіп алу‭» ‬сияқты әрекеттерден мүлде аулақ болып,‭ ‬өз ұстанымдары мен көзқарасын ашық ... ... ... ... дағдарысты сәттерде ол Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың жанынан ... ... ... ... ... дипломатияның сара жолына қайта оралды:‭ ‬Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы‭ ... ... ... ... ... ... ... ауқымдағы дипломат деңгейіне көтерілген Қ.Тоқаев ірі халықаралық ... ... ... ‬дүниежүзілік дипломатиялық қоғамдастықтың танымал өкілі.‭ ‬Оның есімі Қазақстан сыртқы саясатымен ғана сабақтастырылып айтылмайды,‭ ‬сондай-ақ жаһандық саясатта да әбден танымал.‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬жылы Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы лауазымына сайланды.‭ ‬Қазақстанда басталған кең көлемді саяси өзгерістерді ... ... ... елдің әлеуетін жандандырып,‭ ‬барлық күш-жігерді жұмылдыруды талап ... ... ... бұл ... ... сайлануы осындай қажеттіліктен туындағаны айқын.‭ ‬Саяси реформалар ең алдымен биліктің заңнамалық ... ... ... ‬Осы орайда Сенат Төрағасының көп жылдық тәжірибесі мен беделінің экономикалық ... ... ... ... ... ... күмән туғызбайды.‭ ‬Оның үстіне біздің қоғамымыздағы саяси реформалар Қ.Тоқаевтың жеке көзқарасы мен ұстанымына сай ...... ... ... ... ...
«Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев‎» ‏ордені
«Астана‎» ‏медалі
«Қазақстан ... ... ‏10‎ ... ... ... ... Республикасының Парламентіне‎ ‏10‎ ‏жыл‭» ‬мерейтойлық медалі.‭
Тәуелсіздіктің елең-алаңында бұрынғы экономикалық байланыстардың ... ... ірі ... тоқтап қалуы немесе шығарған өнімдерін сата алмауы,‭ ‬соның салдарынан дүкен сөрелерінің қаңырап бос қалуы‭ ‬,‭ ‬ақша тапшылығана байланысты ... ... ... туындатқан түрлі ереуілдер салдарынан болған қиындықтар мен қатар дербестік жолымен бірден жүріп кетуге кәсіби мамндардың тапшылығы да көп қол байлады.‭ ... ... ... ... бұрынғы кеңестік кезеңде шетте жүріп шыңдалып,‭ ‬сыртта жүріп ... ... ... азаматтарымыздың басын түгендеп,‭ ‬олардың қабілет-‭ ‬қарымы,‭ ‬мамандығы мен тәжірибесіне қарай жаңа да жас мемлекет құрудың абыройлы ісіне ... ... ... ... ... ... кешікпей сыртқы саясат саласына басшылық сеніп тапсырылған Қасым-‭ ‬Жомарт ... ... ... енді ... ... ... ‬өз саласының ерекшеліктерін бүкіл жан-‭ ‬дүниесімен сезіне білетін нағыз кәсіби мамн екендігіне‭ ‬шәк келтірмей,‭ ... алға ... ... ... ‬айқай-‭ ‬шусыз,‭ ‬абыр-‭ ‬сабырсыз дипломатияның терең құпияларына қанығып үлгерген шеберлікпен меңгеріп әкетті.‭ ‬Әйтсе де ... ... ... ... ... ... табудың өзі бастапқы кезде‭ (‬тіпті қазіргі уақытта да‭) ‬оңай болмаған.‭ ‬Қырықтың үстіндегі азаматтың көмірдей қара ... тым ерте ... ақ ... да ... ... мен ... ... ‬ұзақ сапарлардың қалдырған ізі болса керек.‭ ‬Ол жылдары ішкі шаруашылық жүйесі толық күйреп,‭ ‬халықтың жаппай күйзеліске ұшыраған шағы әлі ... ... ... ‬Ал ... ... ... алысы елдің экономикалық әлеуетіне тікелей тәуелді еді.‭ ‬Қазіргі кезеңде Қазақстан ... ... ... ... ... орынға қойып,‭ ‬бұл ретте көп іс тындырып жүрсе,‭ ‬қазіргі биіктен қарағанда дипломатиямыздың экономикалық ... ... ... әбден қисынды көрінді.‭ ‬Ал осындай сәтте Қасым-‭ ‬Жомарт Кемелұлы жетекшілік ететін Сыртқы істер ... ... ... ... басшысының батыл бастамалары мен қарымды қадамдарына лайықты қолдау көрсете біліді.‭ ‬Кеңес Одағынан мұраға қалған қатерлі ядролық қаруға байланысты ... ... ... Қазақстанға халықаралық қауымдастықта ешкімнен қымсынбай,‭ ‬еңсесін тіктеп батыл енетін жағдай туғызды.‭ ‬Кезінде бұл шешімге өре түрегеліп ... ... ... осал ... ‬Аумағынан ядролық қарудың қаңқасы да табылмаған Ирак елінің қандай күйде екені бәрімізге мәлім.‭ ‬Елбасының ... әрі ... ... бойынша Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары жөніндегі кеңесті шақыру туралы жаһандық бастаманың сәтті жүзеге ... қол ... ... ... ... ... шешіп,‭ ‬Қазақстанның Шанхай ынтымақтастық ұйымы сынды беделді құрылымның беделді мүшесіне айналуы қазақ дипломатиясының ең ірі ... ... ... ... ... елмен жанжалды қатынастарды болдырмай,‭ ‬мемлекеттің бірқалыпты,‭ ‬орнықты дамуына ... ... ... ... ‬елдің барша тұрғындарының күнделікті бейбіт,‭ ‬тыныш өмірдің тылсым бақытын сезініп,‭ ‬ұрпағының ертеңіне алаңдамай,‭ ... ... ... ... жасауды,‭ ‬ресми тілмен айтқанда-‭ ‬мемлекеттің орнықты дамуына ... ... ... ... ете алғанын әділ түрде атағанымыз жөн.‭ ‬Алаштың ардақты ұлы Мұстафа Шоқай:‭ ... ... ... ... ‬жаман адамдар бар‭; ‬адамгершілігі мол мемлекет деген болмайды,‭ ‬адамгершілігі мол адамдар ... ... жиі ... ... екен.‭ ‬Демек,‭ ‬дүние дидары оны жасаушы жеке адамдардың‭ ‬пайым-‭ ‬парасатына,‭ ‬іс-‭ ‬әрекетіне көп байланысты.‭ ‬Қазақ ... ... орай ... ... ... ... жұртты қыспақтан алып шығатын ай маңдай ұл-‭ ‬қыздарын аянбай дүниеге әкеп отырыпты.‭ ‬Қазіргі ... ... ... ‬деген термин бар.‭ ‬Бұл ұғым ойлау жүйесі мен іс-әрекетінің ауқымы жалпыұлттық,‭ ‬тұтас мемлекеттік деңгейге ұласқан көрнекті адамдарды білдіреді.‭ ‬Өткен ... ... ... мен ... ... ... қапыда кеткен Алаш зиялылары осы мемлектшіл тұлғалар болғаны анық.‭ ... ... ... ... ... ... үлгісін Елбасы Нұрсұлтан Назрбаевтың өмірі мен іс-‭ ‬әрекетін нақты көрсететін болсақ,‭ ‬осы жылдар бойында оның жанында үзеңгілесе ... ... ... серік бола білген азаматтардың да қимылы қалың жұрттың көз алдында.‭ ‬Солардың қатарында қазақстандық дипломатияның тізгінін сеніммен нық ... келе ... ... ... ... ... ел ... атайтыны рас.‭
Қасым-‭ ‬Жомарт Кемелұлы шетелдерде‭ ‬танымал тұлға.‭ ‬Оның басқа ... өз ... ... ‬халықаралық ұйымдардағы жүздесулері арқылы бұған мысал.‭ ‬Тіпті шетелдік журналистердің қазақ министрінен сұхбат алуға ықыласты екенін,‭ ‬ол өткізген баспасөз маслихаттарына ... ... ... ... ... ... ... басшысының бұдан оншақты жыл бұрын Парсы шығанағы елдеріне сапары кезінде Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаевты айрықша бір ... ... ... ... ... министр бастан-‭ ‬аяқ ағылшын тілінде жүргізді.‭ ‬Ешқандай мүдіріс болған жоқ.‭ ‬Көзтаныс болып қалған шетелдік ... ... ... ... ... разы екендіктерін білдіріп отырды‭»‬/7/.‭ ‬Ертеректе құрамында ... қлы ... ... ... ... бар ... ... Англияға барады.‭ ‬Оларды қабылдаған атақты Уинстон Черчилль бұлардың ішіндегі‭ ‬аса ... ... ... ... ... ... ... сіздей биік пе‭?»‬-‭ ‬деп сұраған екен.‭ ‬Сонда Қаныш Сәтбаев саспастан:‭ «‬Жоқ,‭ ‬менің халқым менен де ... ... ... ... ... ... айға ... ағылшындарды аң-‭ ‬таң қалдырған екен.‭ ‬Өзінен кейін әлі талай көз тоярлық көрікті қазақ ... ... ... ... ... ... нағыз көрегендікпен кәміл сезген болар.‭ ‬Қазақ ұлтының Қаныш Сатбаевтай ұлдарының ... ... ... ізбасарларының бірі-‭ ‬еліміздің сыртқы саясат ведомствосының басшысы болған Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаевқа да Жаратушы білім мен парасатты,‭ ‬сабыр мен салмақты молынан ... қана ... ... ... да ... тұлғада құйылып,‭ ‬әлемдік саммиттерде әріптестерінің арасында айшықталып тұруына жомарттық жасағандай.‭
Мәскеудің халықаралық қатынастар институтын үздік тәмамдап,‭ ‬қытай,‭ ... ... ... ... ... ... таңдауына қандай себептер болғандығын‭ «‬Егемен Қазақстан‭» ‬газетінің тілшісіне берген сұхбатында айтады.‭ «‬Қасым-‭ ‬Жомарт Кемелұлы,‭ ‬сіздің белгілі жазушының отбасынан шыға ... ... ... ... ‬дипломатиялық қызметті таңдауыңызға не себеп болды‭?» ‬деген сұраққа ол кісі ... деп ... ... ... «‬Мектеп қабырғасында жүргенде-‭ ‬ақ мен Мәскеуде халықаралық қатынастар институтының барын білдім.‭ ‬Ол ... ... ... шарттарын түсіндіруді өтінген хат жолдасам да,‭ ‬ашығын айтсам,‭ ‬жауап келеріне ... ... ... де,‭ ... ... ‬Ата-анамның ақ батасын алысымен қабылдау емтихандарын тапсыруға Мәскеуге ұштым.‭ ‬Бәрі қас-‭ ‬қаққанша өте ... ... ... ‬4-‭ ... ... ... ... ‬Ал енді15-‭ ‬шілдеде маған қабылдау комиссиясы бір кездері өте тәлімді болған сол бір институтқа ... ... ... ... ... ... ... Қытай Халық Республикасындағы КСРО елшілігінде өткізіп,‭ ‬дипломатиялық жұмыстың‭ «‬қыр-‭ ‬сырымен‭» ‬алғаш таныстым.‭ ‬Институт бітірген соң ... КСРО ның ... ... министрлігі жүйесіне жолдама алдым.‭ ‬Төрт жыл Сингапурда,‭ ... ... ... ... ... ... істедім.‭ ‬1992‭ ‬жылдың сәуір айында Қазақстанның сыртқы ... ... ... ... ... ‬Ашығын айтсам,‭ ‬мен Сыртқы істер министрлігінен басқа ешқайда жұмыс істеген емеспін,‭ ‬сондықтан да‭ ... ... ... ... жайылмалау ұғымға жатқызылатын болармын.‭ ‬Біздің салада осындай термин бар.‭ ‬Қазақша мағынасы‭ «‬бір ізді,‭ ‬баянды,‭ ‬тұрақты,‭ ‬айнымас‭» ‬дегенге саяды‭»‬/8/.‭ ... ... ... біліктілігі оның бірбеткей Батыспен бәтуаласып,‭ ‬шытырман Шығыспен тіл табысуына септескен сыңайлы.‭ ‬Кеңес Одағының Пекиндегі елшілігінде ... жыл ... ... ... ... ... елдің‭ ‬ сырларын терең зерттей келе,‭ ‬өзінің‭ «‬Беласу‭» ‬кітабында‭ «‬қытайлықтар-‭ ... ... ... аса ... ... ... ... асты елінің тұрғындары ешқашан да мемлекеттен тыс тұратын ... ... ... ... ... ... қаны мен сүйегіне сіңген‭»‬-‭ ‬деп жазуының өзі отандастарын осындай‭ ‬рухта пікір сақтауларына‭ ‬ ... ... ... ... ... жас ... ... ‬мәңгілік достық орнатуы үшін ең маңызды алғашқы қадам ... ... ... ... ‬Мұндай бастаманы қолдай отырып өзі куә болған оқиғаны елшіміз былай еске түсіреді‭«‬Ядролық мұрадан бас тарту және Ядролық ... ... ... ... ... ... шешімнің маңызы жағынан тарихи,‭ ‬әрі тағдырлы шынайы бағасы осындай.‭ ‬1995‭ ‬жылы Қазақстан осы құжатты сөзсіз және ... ... ... ... ... ... ұйымының шолу конференциясында мен осындай мәлімдеме жасап сөз сөйлеуіме тура келді.‭ ‬Ядролық қаруды таратпау режиміне қатысты біздің еліміздің ... ... ... ... өте ... ... ‬Сол жолы,‭ ‬БҰҰ-‭ ‬да Қазақстан ядролық қаруды сынауға толық тыйым салу туралы шартқа қол қойды.‭ ‬Бұл ... ... БҰҰ ... ... мәртебелі қызметкерлерінің қатысуымен біздің мемлекетіміздің атынан мен қол қойдым‭»‬/9/.‭ ‬Бірақ мұндай ядролық қарудан еліміздің бас тартуына күмәндана қарағандарда болды.‭ ‬Мұндай ... бару ... ... қана ... ... қауіп қатерге жол ашып береді деп қауіптенді.‭ ‬Ал егер біз ядролық қарудан бас тартпасақ басқа ... ... ... көзқарастарына ұшырап және олармен ынтымақтастық орнатуымыз мүмкін емес еді.‭ ‬Мұндай келеңсіздік мемлекетіміздің сыртқы саясатына ғана емес,‭ ‬экономикалық ... да кері ... ... ... ... қару ... мемлекетінің қауіпсіздік кепілі‭» ‬деген пікірмен‭ ‬сол оңай емес шақтарда сыртқы саясатымызды тұрландыруға ат салысып жүрген елшіміз Қасым-‭ ... ... ... болды,‭ ‬әлі күнге деін қарсы бола бермек.‭ ‬Егер мемлекетіміздің өз еркімен ядролық‭ ‬қарудан бас ... ... ... ... жолығатынымызды нақты дәлелдермен түсіндіреді.‭ «‬Сөйтіп,‭ ‬Қазақстан ядролық қарусыз мемлекетке айналды.‭ ‬Бұл жақсы ма,‭ ‬жаман ба‭? ‬Бұл мәселенің төңірегіндегі ... әлі ... ... ... ... ... адамдар қабылданған шешімге күмән білдіріп қана қоймай,‭ ‬сонымен бірге оған қатты сын ... ... ... ‬өзі ерікті түрде қарусыздандырды,‭ ‬демек,‭ ‬жаңа қауіп-‭ ‬қатердің алдындағы өз ұстанымын әлсіретіп алды деп ... ... ... ой-‭ ‬пікірлерді қисынсыз деп есептеймін.‭ ‬90-жылдардың басына ... ‬Ол ... ... ... ... қымбатқа түсіп,‭ ‬тәуелсіз мемлекет ретіндегі тіршілік ету перспективасынан біржола жұрдай болып қалу.‭ ‬Өйткені,‭ ‬біріншіден,‭ ‬ұзақ ... бойы ... ... ... ... халқымыз халықаралық оқшаулануға ұшырап қалмақ.‭ ‬Бұл біздің ұлттық мүдделерімізге мүлде қайшы келері айқын.‭ ‬Екіншіден,‭ ‬Қазақстан‭ «‬аластатылған‭» ‬елдер ... ... ... ... ... ... ... және инвестициялық ынтымақтастық артықшылықтарының бәрін пайдалана алмаған болар еді.‭ ‬Ал халықаралық қоғамдастықта ... ... ие ... ... өз ... инвестицияға салуға ешкім де тәуекел ете алмасы анық.‭ ‬Үшіншіден,‭ ‬дәл ... ... бас ... өзі ... ... ... ... процесіне негіз болды‭ ‬»/10/.‭ ‬Шындығына келген дипломаттың айтқан пікірлері еліміздің мүддесіне ... ... ... ... ... бас ... бірнеше адамдардың қалағандығынан емес,‭ ‬мемлекетіміздің болашағы жарқын болуы үшін жасалған батыл қадам екендігін атап өткеніміз абзал.‭ ‬Саяси қайраткер ... ... ... ұстағандығын құптауы‭ ‬сыртқы саясаттағы қызметінен‭ ‬жинақтаған тәжірибесіне сүйенсе керек.‭
Бұл орайда Қазақстан ядролық қарудан ерікті түрде бас ... ... ... ... бірі ... ... ... нақты қадамдарға белсенді қатысуға және көмектесуге дайын елдердің үндеуіне қосылады.‭ ‬Бұл қадамдар ядролық қаруды таратпау туралы ... және ... да ... әмбебапты құралдардың рухына сай келеді.‭ ‬Қазақстан Ядролық қаруды таратпау туралы шартқа‭ ‬ 1993‭ ... ... ... ‬Бұл еліміздің сыртқы саяси бағытын іске асырудағы маңызды ... ... ... ... арқылы Қазақстан халықаралық істердегі өзінің жауапкершілігі мен байсалдылығын танытты,‭ ‬қазіргі заманның іргелі ... ... ... ... ... деген ұмтылысын танытты.‭ ‬ Осындай маңызды мемлекеттің тағдырына байланысты ... ... ... ... көреген дипломат Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаев басқа елдерді де осындай қадамға баруын үгіттеп отыруымызды халықаралық деңгейдегі бас ... ... ... ... конференциялардың бірі Нью-Йоркте Ядролық қаруды таратпау туралы шарттың жұмыс істеуін қарастыру бойынша‭ ‬2005‭ ‬жылы өткен болатын.‭ ... ... ... сөз ... қазақ министрі қазіргі кезеңде басты діңгегі ЯҚТШ болып табылатын ... ... ... күрделі сынақты басынан кешіп отырғанын тілге тиек етті.‭ ‬Ядролық қаруы жоқ елдер барлық елдерді барынша тезірек ядролық қарусыздандыруға шақырса,‭ ... ... ... ... ... мен ... ядролық қарудың таралмауна баса назар аударуда.‭ ‬Осыған орай,‭ ... ... ... ... басшысы Конференция қатысушыларын халықаралық таратпау режимін нығайтуға және ядролық қаруды толық жоюға ықпал ... ... әрі ... ... ... ... ‬даярлауды ұсынды‭»‬/11/.‭ ‬Осылай Қазақстан мемлекеті тәуелсіздік жылдары әлемге қарусыздану мен жаппай қырып-‭ ‬жоятын қаруды таратпау режимін толық ... ел ... ... ... ... дипломатиямыздың алға қойған мақсаттарының орындалу жемісі еді.‭ ‬Рас,‭ ... ... ... ... аренадағы‭ ‬істерді өз бетінше жүргізу ауырға соқты.‭ ‬Сол кездердегі қиындықтар туралы‭ «‬Ғасырлар тоғысы‭» ... ... ... ... ... ... ... саясат қызмет дәстүрлері болған жоқ.‭ ‬Қазақстанның сыртқы істер министрлігі нағыз дипломатиялық міндеттер орындаған жоқ.‭ ‬Өзінің алдында ... ... ... ... ‬бірақ шетелде бір де бір дипломатиялық өкілдігі жоқ,‭ ‬сыртқы саясат дәстүрлерін айтпағанның өзінде,‭ ‬сыртқы саяси мәселелер ... ең ... ... ... ‬білікті кадрлары жоқ елді көз алдыңызға елестетіп көріңіздерші...‭» ‬дей келе‭ «‬Егер біз шұғыл түрде өзіміздің ... ... ... бастап кетпеген болсақ,‭ ‬біздің мүдделерімізге орасан зор нұқсан келері де түсінікті‭» ‬деп дәл сол кездегі дипломатиямыздың ... ... ... ... болашағы сыртқы саясатықа да байланысты екендігін түсіндірді.‭ ‬Осындай қиын-‭ ‬қыстау сәтте елбасымыздың халықаралық мәселелер төңірегінде кеңесшісі болып,‭ ‬дипломатиямыздың ... ... ... ... ... ... Тоқаев деп‭ ‬ауыз толтырып айтуымызға әбден болады.‭ ‬Қасым-Жомарт Кемелұлы үлкен саясатта адамгершілік құндылықтардың ... ... ... ... ‬Ол ... да ... ... әрекет‭»‬ деп санамайды.‭ ‬Азаматтық қоғамды,‭ ‬мемлекеттің саяси жүйесінде парламенттің рөлін нығайтуды жақтайды.‭ ‬Бір сұхбатында ол өз өмірінің айнымас мақсаты жайында айта ... ... ... жеке ... ... ... кәсібилікті және Отанына шынайы берілгендікті паш ету,‭ ‬таланттарды танып бағалау және көзбояушылықтан арылу‭»‬,‭ ‬-‭ ‬деген еді.‭ ... ... ... ... да ... болса керек.‭ ‬Тәуелсіз мемлекетіміздің тұғырын биіктету жолында қызмет атқарып ... ... ... ‬Тұлға‭ –‬Қасым-Жомарт Тоқаевтың осы нақыл сөздерін әрқашан есінде сақтарына сеніміміз мол
1.2‎ ‏Қаламгерліктің алғашқы адымы
Дипломатияда‎ ‏сөз өнерінің алатын орны ерекше.‭ ‬Екі ... ... ... ... үшін ... ... аса мән ... ‬Бір ауыз сөз екі халықтың арасын жақындастырады да,‭ ‬жауластырады да.‭ ‬Қазіргі замандағы саясаттағы сөздің мәні мен ... ... ... ... әрі ... ... ... Тоқаев мынандай пікірі нақтылай түседі:‭ «‬Сөз-‭ ‬тек адамға ғана дарыды.Соның жәрдемімен ол,‭ ‬бәлкім,‭ ‬сана-‭ ‬сезім иелері болар-‭ ‬өзге ... ... ... ... ... ... ... болуы керек‭? ‬Шабыт беретін және иландыратын,‭ ‬адал әрі парасатты,‭ ‬немесе,‭ ‬керсінше,‭ ‬зорлық-‭ ‬зомбылыққа,‭ ‬бүлдіру мен өзара араздыққа бастайтын да ... ... ... ... саясаттың мәні де осында жатыр.‭ ‬Сөз әрбір саясаткердің,‭ ‬әсіресе,‭ ‬жоғарғы деңгейдегі саясаткердің өзіндік жауапкершілік ... ... ... бойы ... ... ... ұмытылмас сәттерін қағаз бетіне шеберлікпен түсіре білді.‭ ‬Тек мәмілегерлік шежірені баяндап қана қоймай,‭ ‬сонымен қатар саясатымыздың‭ ... ... өз ... ... ... ... ... қоғамдық маңызы бар деп ойлаймыз.‭
Адамның сәби шағынан ата‎ ‏-анасының берген тәлім-‎ ‏тәрбиесі өз алдында,‭ ‬ал ер жетіп,‭ ... ... ... ... шақтағы өз ұмтылысы айрықша қажет екені тағы бар.‭ ‬Әйтпесе,‭ ‬ұлын Мәскеу секілді шаһарда МИМО сынды дүние жүзі ... ... мен ... ... ғана ... оқу ... ... алу үшін болатын баланың болмысы қажет екені белгілі.‭ ‬Бөтен елде қызметке араласқан кезде де сол ұмтылыс ... ... ... жас ... ... сыналай сіңіп,‭ ‬ұлттық,‭ ‬қоғамдық,‭ ‬саяси және мемлекетшілдік көзқарасына терең із қалдырғаны аңғарылады.‭ ‬Кеңестік империяның илеуінен құтылып,‭ ‬тәуелсіздік ... ... ... ... ... қаз тұрып ктуіне осындай ұлттық пен елдік тұрғыдан ойлай ... ... ... сіңірген еңбегі өлшеусіз.‭
Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаев тек шебер дипломат әрі саясаткер ғана емес сонымен қатар ... ... ... еңбектері әйгілі тұлғалардың өмірі мен сыртқы саясатымыздан сыр шертеді.‭ ‬Мұндай жазушылық дарыны әкесінен қалған мұра болуы керек.‭ ‬Қазақта‭ ... ... ‬оқ ... ... ... ‬тон пішер‭» ‬деген ұлағатты сөз бар.‭ ‬Халықтың қазыналы ойының ... ... ... ... бұл ... тұжырым ұрпақ жалғастығы мен дәстүр сабақтастығының бұлжымас қағидасын білдірмек.‭ ‬Қоңыр тіршілік кешкен қарапайым жан болсын,‭ ... ұлы Абай ... ... ... ұлы ... ‬адамның ұлы болып‭» ‬елін өрге сүйреген ерен тұлға-‭ ‬ең алдымен өз әке-‭ ‬шешесінің перзенті.‭ «‬Ата-‭ ‬анаңды Меккеге үш мәрте арқалап ... да ... ... ... ‬дейтін халық даналығы да кейінгі ұрпақтың аға ұрпақ ... ... ... еске ... ... ... ... керек.‭ «‬Құс ұяда не көрсе,‭ ‬ұшқанда соны іледі‭» ‬дегендей,‭ ‬әрбір адам отбасында алған тәрбиесі мен ... ... ... тіреп өмір сүреді,‭ ‬ата-‭ ‬ананың үмітін,‭ ‬ұстазының берген білімін,‭ ... ... ... парызын өтеуге тырысады.‭ ‬Егер әке орнында‭ ‬ шығармаларын жұрт қызыға оқыған белгілі жазушы,‭ ‬қоғамға беріліп қызмет еткен адал азамат,‭ ... ... от ... ... ... жауынгер,‭ ‬ал,‭ ‬бала орнында тәуелсіз мемлекеттің іргесін қалауға тікелей қатысқан мемлекет қайраткері,‭ ‬дүниежүзіне танымал мәмілегер болса,‭ ‬бұл парыздың ... ... арта ... дау ... ... ... сынды азамат тәрбиелеген қазақ әдебиетінде өзіндік із қалдырған ... ... ... ... ... ... ... туралы айтуды жөн көрдік.‭ ‬Оның‭ «‬Жұлдызды жорық‭»‬,‭ «‬Қыс қарлығашы‭»‬,‭ ... ... ... ойлар‭»‬,‭ «‬Көмескі із‭»‬,‭ «‬Түнде атылған оқ‭»‬,‭ «‬Сарғабанда болған оқиға‭»‬,‭ «‬Таңбалы алтын‭» ‬атты әңгімелері мен ... ... ... ... соғысқа кетті‭»‬,‭ «‬Ұясынан безген құс‭» ‬деген романдары,‭ «‬Қызыл комиссар‭»‬,‭ «‬Қылмыскер кім‭?»‬,‭ «‬Сиқырлы сырлар‭» ... ... ... аға ... ... ... болған оқиға‭»‬,‭ «‬Соңғы соққы‭» ‬тағы басқа еңбектері Қазақстан Жазушылар одағы мен Қазақ ССР Ішкі істер министрлігі совет милициясына және ... ... ... ... ... бәйгеде төрт рет‭ (‬1956,1972,1977,‭ ‬1980‭ ‬жылдары‭) ‬бірінші жүлде алғаны оқырман қауымға белгілі.‭ ‬Милиция қызметкерлерінің жан-‭ ‬қиярлық еңбектерін бейнелеген көркем ... ... ... ... қызметінің үздігі‭» ‬белгісімен марапатталады.‭ ‬Осы сала қызметкерлерінің қылмыскерлерге қарсы күрестегі ауыр еңбегін көрсететін кітап жазу үшін табанды күрестің детективтік сырына ... ... ... мен ... ... достар тапты.‭ ‬Солардан мәліметтер алып,‭ ‬шығармаларын деректі негізге құрды.‭ ‬Сөйтіп Кемел Тоқаев қазақ әдебиетінде бұрын болмаған детективтік әдебиеттің ... ... ... болды.‭ ‬Кемел Тоқаевтың тек жазушылық дарыны ғана емес сонымен қатар бойындағы адалдығы мен ... ... ... ... ... еткен болатын.‭ «‬Кемел-‭ ‬мінезге бай,‭ ‬көп сөйлемейтін,‭ ‬сабырмен отырып тыңдауға жалықпайтын,‭ ‬жүріс-‭ ‬тұрысы сыпайы,‭ ... таза ... ... ... ... ... ‬шындықты ғана айтатын.‭ ‬Біреуге жағымпазданып,‭ ‬өзін көрсетуге тырыспайтын,‭ ‬таза еңбектің адамы болды‭»‬/12/.‭ ‬ Сонымен ... ол ... ... ... ... әрі ... ‬тамыр арқылы жеңістерге жетуді көздемеген.‭ «‬Осы конкурстардың жюриіне тұрақты мүше болған жазушы Қалмұқан Исабаев:‭ «‬Кемел бірінші бәйге ... ... өзі ... ... ... адам десеңші‭» ‬деп таңқалып келді.‭ ‬Конкурстың қортындысы жарияланған соң ол Кемелге:‭ ... ... ... ... неге ескерте салмадың‭» ‬десе,‭ ‬Кемел:‭ «‬Жабық конкурсқа қатысқан соң олай істеуге болмайды ғой‭» ‬депті.‭ ‬Міне Кемел осындай таза,‭ ... ... ... ... ... ... ... Серік Қирабаевтың сөздері дәлел.‭ ‬Осындай пікірлерді құптайтын адамдардың қатарында оның тұңғышы Қасым-‭ ‬Жомарт ... та ... ... ... ол:‭ ... шын ... зиялы адам болатын.‭ ‬Адамдар туралы ешқашан өсек айтпайтын,‭ ‬реніші мен ашуын сыртқа шығармайтын.‭ ‬Мұндай мінез әркімде бола бермеуі мүмкін.‭ ‬Ол ылғи да қиын ... ... ... тап болған басқалар үшін мазасызданатын.‭ ‬Кітаптарының қаһармандары көбіне өзіне ұқсас болып келеді,‭ ‬олар ... ... ... ... ... ... мінезді,‭ ‬үлкен жүректі,‭ ‬ерекше жомарт және қайырымды‭» ‬дей келе,‭ ‬өзінің әкесін көкке көтеріп мақтай бергісі ... ... ... ойлары ұлдың әкеге деген құрметі екендігін,‭ ‬себебі‭ «‬ұлдардың әкелерінің тек жақсы жақтарын көруге ұмтылатынын,‭ ‬оның шығармашылығына да осындай ... ... ... ... ... ... Кемел Тоқаев өз Сөзін айтты.‭ ‬Оның баласы ретінде мен оның Сөзі шынайы,‭ ‬ақиқат және әділ болғанына ризамын‭ » ... ойы ... ... ... ... пен оның сүйікті жары Тұрар Шабарбаева‭ ‬шуағы мол,‭ ‬шапағатқа толы,‭ ‬мемлекет,‭ ‬Отан ұғымдары әрдайым биік саналатын өнегелі отбасы ... ... бір ... ... ... ‬елдік ауқымды қамтыды.‭ ‬Жазушы-‭ ‬әкенің шығармашылық шын бақыты да осы шығар.‭ ‬Өкініштісі сол-‭ ... ... ... ‬адамзаттық ұғымдарды сіңіріп өткен абзал әке ата-‭ ‬аналық еңбегінің зая кетпей,‭ ‬тұлға тәрбиелеп өсіргенін көре алмай,‭ ‬жетімдік балалық шақ пен ... ... ... ... ... ... қасірет зардабынан болар,‭ ‬ерте көз жұмды.‭ ‬Бұл туралы оның ұлы ... ... ... ... деп сыр шертеді:‭ «‬Өкінішке орай,‭ ‬әкеме тағдырдың сыйлаған ғұмыры ұзақ ... ... ... ... ... ‬10‭ ... ... ‬те,‭ ‬пайғамбар жасында дүниеден өтті.‭ ‬Біздің отбасымызға зор ... алып ... сол ... еске алған сайын көп ойланамын.‭ ‬Ол қиын да қызық,‭ ... ... ... ... ... ... көре алған жоқ.‭ ‬Әкемнің маңдайына үлкен немерелерінің,‭ ‬оның ... ... ұлым ... қызығын көріп,‭ ‬байқуатты өмір сүру бақыты жазылмаған екен.‭ ‬Қайтыс боларына аз ғана уақыт бұрын ол біздің аяғымызға нық ... ... өз ... ... ‬балаларымызды оқытып,‭ ‬тәрбиелеп,‭ ‬ел қатарына қосылғанымызды‭ ‬көруді армандайтын.‭ ‬Бірақ әкем пәниге өзі туралы жақсы естеліктер,‭ ... ... мен ... ... ... ... дүниеге аттанып кетті‭»‬/13/.‭
Асқар таудай әкесі мен‭ ‬аяулы‭ ‬анасына арнап кітап жазуды перзенттік парызым деп ... ... ... ... «‬Әке туралы толғаныс‭» ‬атты эссе жазады.‭ ‬ Бұл ... ... ... ... ... ой көзін жіберіп,‭ ‬тәуелсіз Қазақстанның негізін ерлік еңбекпен қалаған аға ұрпақтың қалай өмір ... ‬XX ... ... ... ... келген құрдастары секілді сол бір аласапыран шақтың бар ауыртпашылығын мойнымен көтерген,‭ ‬қаршадайынан ... ... ... ... жоқ қатыгез дүниеде тірі қалу үшін тырбанып тіршілік еткен,‭ ‬өз еркінен тыс ... ... ... жаңа ... бозбала шағында тағы да ажалмен бетпе-бет келген,‭ ‬соғыстан кейінгі сүреңсіз жылдарды басынан өткерген ... ... ... ... мен ... ... жөнінде ашық айтып беруді перзенттік парыз санаудан‭»‬ дүниеге келген екен.‭
«Әке ... ... ... ... ... ... өзіміз жақсы білетін жазушы,‭ ‬қазақ әдебиетінде детектив жанрының негізін ... ... ... ... ... ардагері,‭ ‬абзал азамат,‭ ‬мейірбан әке Кемел Тоқаевтың дүгиені танып білмеген бала кезінде-‭ ‬ақ‭ ‬ел басына күн туған қилы заман,‭ ... ... тап ... ... ... ... бір күннің ішінде әке-‭ ‬шешесінен,‭ ‬тірідей отқа күйіп ... ... ... ... ауыр ... ... ... боламыз.‭ ‬Алапат аштық жылдары айнала дерт жайлаған қиын кезеңде бірін-‭ ‬бірі жетектеп ... ... аман ... ... екі ... көргендері аз болғандай,‭ ‬енді сұрапыл соғыс бір-‭ ‬бірінен мәңгіге ... ... ... ‬балалы-‭ ‬шағалы бола алмай,‭ ‬дүниенің ешбір қызығын көріп ... қан ... ... ... ... ... ... ‬Қасым соғыстан қайтпады.‭ ‬Қиын-‭ ‬қыстау заманда бауырына қамқор болған ағасының оралмауы інісінің жүрегінде жазылмас жара ... ... ... уақыт Қасым ағасының қаза болғанына сенгісі келмей,‭ ‬сағынышпен асыға күтуші ... ... оның ... қаза ... туралы ресми қағаз келгенде ғана Тоқаев әулетінен ... өзі ... ... ... бір оқиға оның тұңғышына есім беруіне әсерін тигізбей қоймады.‭ ... жаны ... ... кең ... болсын деп баласына Жомарт деген ат қояды.‭ ‬Әкесі жалғыз ағасына деген ... ... мен ... ... үшін ... есімінде Қасымның болғанын қалаған екен.‭ ‬Сөйтіп болашақ саясаткерге Қасым-‭ ‬Жомарт деген есім бұйырған екен.‭ ‬Бұл туралы ол былай деп еске ... ... үшін ... ... ... ... қарыздармын.‭ ‬Жаны жомарт,‭ ‬пейілі кең азамат болсын деп армандаған анам мені Жомарт деп атапты‭»‬.‭ ‬Бастапқы кезде дипломат мырзаның аты бірігіп ... ... ... ... есімі Қасым-‭ ‬Жомарт болып бөлектеніп жазылытын болды.‭ ‬Осы өзгерістердің себептерін ол ... ... ... сұхбатында түсіндірген еді.‭ «‬Министр мырза,‭ ‬осы сұхбатымызға дайындық барысында сіздің аты-‭ ‬жөніңіздің жазылуында ... ... ... ‬Құпия болмаса,‭ ‬оның себебін оқырмандарға айта кетсеңіз‭?» ‬деген сауалына:‭ «‬Әрине,‭ ‬бұл менің жеке басымның ісі деп ... да ... ... сіз оқырмандар атынан арнайы сұраған соң айта кетсем,‭ ‬оның айрықша бір себебі жоқ.‭ ‬Мен ... ... әкем ... ... ағасына деген ғұмырлық сағынышы мен інілік құрметіне менің атымда Қасымның болғанын қалаған екен,‭ ‬ал ... ... деп ... ... ... ... ... қайын ағасының атын атамайтын өнегелі дәстүрді берік сақтап,‭ ‬мені Жомарт деп атап ... ... ... ... ... ... толғау‭» ‬кітабымда жазған едім.‭ ‬Оның үстіне,‭ ‬туу туралы куәлігімде,‭ ‬институтты бітіру ... ... ... ... ... ... жеке бас құжаттарымда аты-‭ ‬жөнім осылай Қасым-‭ ... деп ... ... ... ... ‬анам үшін бірдей қымбат екі есімнен тұратын аты-‭ ‬жөнімнің дұрыс жазылғанын жөн көрдім‭»‬/14/.‭ ‬Он ... ... ... өзі де ... ... ... ... ажал аузынан аман қалып,‭ ‬ауыр жарақатпен елге оралады.‭ ‬Оқу-‭ ‬білімге деген ерекше құштарлық пен жанды сыздатқан ауыр жарақаттың азабына ... ... ... ... ... ... ... ‬ұлы Әуезовтың алдын көрген Кемел аға жастайынан қалаған журналистика саласында үзбей еңбек етті.‭ ‬Қалың оқырмандары ... ... ... ... мен повестерін жазды,‭ ‬балалы-‭ ‬шағалы болды.‭ ‬Соғыстан кейінгі ауыр жылдардың таршылығына төтеп беріп,‭ ‬өмірлік серігі Тұрар апай ... ... ... жоғары білімді,‭ ‬саналы азаматтар етіп тәрбиелеп өсірді.‭ ‬Барша ата-‭ ‬ана тәрізді олардың қоғамда өз орнын тауып,‭ ‬ел қатарлы ... ... ... ... қызығын көруді арман етті.‭
Бүтіндей бір әулеттен жазмыштың ... ... ... ... ... ... ... Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаев бір кезде аяулы анасының айтқан тілегі мен әкесінің берген батасы қабыл болып,‭ ‬тәуесіз ... ... ... ... ... ‬әлемнің айтулы саясаткерлері санасатын халықаралық деңгейдегі беделді дипломат,‭ ‬еліміздің сыртқы саясатын байыпты жүргізіп келе жатқан жауапты сала ... ... ... абзал азамат дәрежесіне көтерілді.‭ ‬Әрдайым шуақты шапағатқа толы,‭ ‬терең ... ... ... ... ... ... ... аналық мейірімін және қазақ әйелдеріне тән қарапайымдылық пен ... ... ... ... ... ... ... тебіреністі сәттер‭ «‬Ана‭» ‬деп аталатын‭ ‬тарауында айрықша ... ... ... өсірген ардақты ананың балаға деген мол махаббаты мен мәуелі мейірімі,‭ ‬жарына деген қалтқысыз ... ... ... ... ... ‬Өмірінің срңғы сәтіне дейін баласының қамын ойлаған асыл ... ... ... бас ... ... ... туынды елге белгілі адамның әке-‭ ‬шешесі туралы болғандықтан емес,‭ ‬азаттыққа ұмтылған қазақ ... ... ... ... ... ... барша тауқыметін басынан өткерген,‭ ‬алайда,‭ ‬соның бәріне де қайсарлықпен қарсы тұрып,‭ ‬жігері мұқалмай,‭ ‬намысы жасымай жеңіп шыққан аға ... ... ... ... ... да ... ... бір адамның қамшының сабындай ғана қысқа ғұмырында бүтіндей бір ... ащы ... ... ... жолда халқымыздың жүріп өткен күрделі жолы,‭ ‬қиын-‭ ‬қыстау күндері мен ... ... тірі ... ... да әлі де баршылық.‭ ‬Егемен елдің ертеңі қолдарына сеніп тапсырылатын қазіргі жас ұрпақ өткеннен сабақ алып,‭ ... ... ... ... білуі үшін де тарих тағылымдарынан хабардар болуы аса қажет.‭ ‬Бір әулеттің өмірінен сыр шертетін толғауда сол ... ... ... ‬қоғамдық-саяси ахуалы,‭ ‬Кемел аға өкілі болып табылған шығармашылық зиялы қауымның ара-қатынасы жазушы ... ... ... ... орны ... ... көтерілісі туралы тың‭ ‬тұжырымдар,‭ ‬тіл төңірегінде,‭ ‬әсіресе,‭ ‬қазақ тілінің ... ... ... ... ой-‭ ... орын ... ... ‬жылғы оқиғалар Қазақстан қоғамының азаматтық өсуі мен ... ... сын ... ... ... ... ... сыр бергендер аз болған жоқ,‭ ‬дегенмен халық өзінің көп ... ... осы бір ауыр ... ... ... ‬Шетелдерде басылып шығатын көптеген саяси еңбектерде КСРО-‭ ‬ның ыдырауы Алматыдағы оқиғадан басталады деп жазылатыны бекер болмаса керек‭»‬.‭ ‬Ал әкесінің ана ... ... ... ... ақ сүтімен сіңген қазақ тілі жамбасы жерге тигенше оның ең қасиетті құралы ... қала ... ... ана тілін жан-‭ ‬тәнімен сүйді,‭ ‬оны ең бай тіл деп есептеді.‭ ‬Отбасында жиі қайталайтын әңгімесіне қарағанда,‭ ‬көп қырлылығы,‭ ‬оралымдылығы ... әлем ... ... қазақ тіліне тең келетіні жоқ‭» ‬деп сөз қылады.‭ ‬Мұндай теңеу қазақ тілімізге анық берілген.‭«‬Әке ... ... ... ... ... ... қалмайтыны,‭ ‬ата-‭ ‬ана,‭ ‬аға-‭ ‬бауыр арасындағы қарым-‭ ‬қатынастарға тағы бір көз жіберіп,‭ ‬бала алдындағы парыз,‭ ‬өмір сүріп отырған орта мен ... ... ... ой-‭ ... ... ... ... анық.‭
II тарау.‭ ‬Қасым‭ ‬-Жомарт Тоқаев:‭ ‬публицист
2.1‎ ‏Қоғамдық-‭ ‬саяси публицистика шебері
Мемлекетіміз өз тәуелсіздігін алғаннан ... ... ... ... мен ... ... пайда болды.‭ ‬Саяси қайраткерлеріміз түрлі тақырыпта еңбектерін жариялай бастады.‭ ‬Қоғамдық маңызы бар ... ... ... өз ... алып жатты.‭ ‬Сондай жоғары бағаланған кітаптар мен көптеген мақалалардың ... әрі ... ... Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаевтың шығармаларынан публицистиканың белгілерін байқап,‭ ‬ол тек‭ ‬дипломат ... ... ... ... ... көз ... ‬Алдымен Қасым-Жомарт Кемелұлының публицистикасына талдау жасамас бұрын,‭ ... ... ... ... ‬Осындай ауқымды саланың пайда болуына шешендік өнердің әсері тиген болатын.‭ «‬Шешендік өнердің пайда болуы-‭ ... ... ... ... бір құбылыс болып саналады‭»‬/15/.‭ ‬ Публицистика сөзі латынның publicus-‭ ‬қоғамдық деген сөзінен шыққан.‭ ‬Ана тіліміздегі‭ ‬алғашқы ғылыми баламасын айналымға ... ... ... ‬Ол ... ... ... ... еңбегінде публицистика анықтамасын былай түсіндіреді:‭ «‬Көсем сөз әлеумет ісіне басшылық пікір жүргізетін сөз ... да ... сөз деп ... дей келе ... сөз бен ... ... ... шешен сөз ауызша айтылса,‭ ‬көсем сөз жазу арқылы айтылады деген.‭ ‬Расында публицистика әлеуметтік,‭ ‬қоғамдық,‭ ‬саяси мәні бар ... ... ... ... ... ... сол ... басты міндеттерді аңғартып,‭ ‬саяси-‭ ‬әлеуметтік оқиғалардың сыр-‭ ‬сипатын ашып береді.‭ ‬Көсем сөз белгілі бір күннің,‭ ‬белгілі бір дәуірдің тарихын сол ... ... ... ... ‬философиялық көзқарасымен байланыстыра отырып жасайды.‭ ‬Ол қоғамдық мәселелерді тыс жағынан емес,‭ ‬өмірмен,‭ ‬тәжірибемен ұштастыра ... ... ... ... ‬өмір шындығы мен тарихы деп айтуымызға болады.‭ ‬Бұл күнделікті өмірдің рухани әрі ... ... ... сөздегі айтылатын ой әрі оны жеткізу ыңғайына қарай бірнеше түрге бөлінеді.‭ «‬Көсем сөз-‭ ‬мерзімді баспасөз бетіндегі көптеген ... ... ... ... ... ... (‬публицистер‭) ‬айтпақ ойы,‭ ‬оны жеткізу ыңғайына қарай кейде памфлет,‭ ‬кейде эссе,‭ ‬мақала,‭ ‬ашық хат,‭ ‬кейде фельетон ... ... ... ... ... ... материалдардың бәрі публицистика,‭ ‬ал олардың авторлары публицистер екен деген пікір туындауы мүмкін.‭ ‬Шындығында бұл қате пайымдау.‭ ‬Себебі көсем сөз қоғамда ... ... бар ... ... сөз ... ... ... бойлай отырып мәнін ашуға ұмтылады,‭ ‬оқырмандырға бағыт сілтейді әрі онда өткірлік,‭ ‬бұқараға ... ... ... ұмтылушылық тән.‭ ‬Яғни мерзімді баспасөз беттеріне жарияланып жүргендердің барлығы осы ... сай ... ... ... ‬журналға басылғанның бәрі публицистика,‭ ‬ал оны жазғандардың бәрі публицист емес екендігіне тағы да көз жеткізгендей боламыз‭»‬.‭ ‬Көсем сөз ... ... ... үшін ғалымдарымыздың публицистика туралы ой-‭ ‬толғамдарына тоқтауымызды жөн көрдік.‭ ‬Ардақты алаш арысы Ахмет Байтұрсынов:‭ «‬Әлеумет,‭ ‬шаруашылық,‭ ‬қазыналық,‭ ‬мектептік,‭ ... ... ... ... ... қоғамшылық істерін түзету,‭ ‬жаңалау,‭ ‬өзгерту керек болған кезінде халықты соған көсем сөз арқылы ұйытып,‭ ‬көбінің миына қондырып,‭ ‬көңіліне сіңіреді.‭ ‬Көсем сөз ... ... ... ... сөз ... ... ‬кезіндегі шығып тұрған газет-‭ ‬журнал жүзінде шығады.‭ ... сөз ... ... ... ... сөз ... жұрт ... мәні зор болады.‭ ‬Басшылығы дұрыс болса,‭ ‬әлеуметті ... ... ... ... ... адастырады.‭ ‬Солай болған соң көсем сөз жазып,‭ ‬әлеуметке басшылық қылатын адам көпті көреген ... ... адам ... ... ... ... пікірді басқа да қазақ зерттеушілеріміздің түйіндеген ой-‭ ‬тұжырымдары публицистика аумуғын кеңейте түседі.‭ ... Т.‭ ... ... ‬өмірдің сырлы суреті.‭ ‬Публицистика арқауы-‭ ‬шындық...‭ ‬Публицистика-‭ ‬адамдар арасындағы әлеуметтік қарым-‭ ‬қатынастардың ... ... ... ... ... әлеуметтік,‭ ‬саяси-‭ ‬экономикалық,‭ ‬өндірістік,‭ ‬ғылыми және рухани,‭ ‬тағы басқа құбылыстарын,‭ ‬өмір фактілерін байыптап-‭ ‬түсіндіріп береді‭»‬-‭ ‬дейді.‭ ‬Ал ... ... Т.‭ ... ... ... ... деп ой өрбітеді:‭ «‬Публицистика белгілі бір болмыс-‭ ‬құбылысты тек әлеуметтік,‭ ‬саяси жағынан ғана алып ... ... ... ... ‬моралдік,‭ ‬парасаттық жағынан да талдайды.‭ ‬Демек,‭ ‬ол өмірді,‭ ‬адам әрекетін бір-‭ ‬бірімен байланыста,‭ ‬өз-‭ ... ... алып ... ... ... ... орын алып ... мәнді оқиға-‭ ‬фактілер төңірегіндегі пікірді қозғап,‭ ‬сол туралы дұрыс ұғым қалыптастыруға ықпал жасайды.‭ ‬Яғни,‭ ‬публицистика-‭ ‬фактінің,‭ ‬нақты оқиғаның жанры‭»‬.‭ ‬Зерттеуші ... ... ... ... ... ... «‬Публицистика‭ ‬-жазушы мен журналистің әлеуметтік пікір айтуы,‭ ‬күнделікті өмірге,‭ ‬әр қилы қоғамдық шабытпен ... ой ... ... ... бір оқиғаға,‭ ‬құбылысқа ерте,‭ ‬еліктіре білуі.‭ ‬Екінші сөзбен айтқанда,‭ ... ... ... ‬көркем проза,‭ ‬қаламгердің әлеуметтік мәселелерді толғауы‭»‬.‭ ‬Көріп отырғанымыздай ... ... ... пікір сан алуан.‭ ‬Баспасөз теориясын зерттеушілер еңбектеріне көз жүгіртер болсақ,‭ ‬бірсыпыра ғалымдар‭ «‬публицистика-‭ ... ең ... ... ... ... творчествосы‭»‬,-/17/‭ ‬деген ой айтады.‭ ‬Расында,‭ ‬публицистика шығармашылықтың басқа түрлерімен‭ ... ... ... ... ... ... бір ... ‬Орыс ғалымдары Е.‭ ‬Прохоров,‭ ‬В.‭ ‬Ученова осы пікірге ұқсас ой пікір білдірген.‭ ‬«Олар тіпті‭ «‬қарапайым хабардың‭» ‬өзі публицистикалық үнмен ... ... ... та ... ... ... ... заметкада публицистика басқаша көрініспен танылады‭»‬ деген пікірде.‭ ‬Ал енді кейбір зертеушілер керсінше публицистика мен әдеби-‭ ‬көркем жанр арасынан ... ... ... ... ... ... ... бар.‭ ‬Себебі‭ «‬публицистика шығармашылықтың публицистикалық түріне,‭ ‬ал көркем әдебиет-‭ ‬шығармашылықтың көркем түріне жатады.Көркем әдебиетте шарттылық басым болса,‭ ... ... ... ... ‬Ал ... ... ... Анатолий Аграновскийдің айтуы бойынша қай жерде ой болса,‭ ‬публицистика сол жерде пайда болады.‭ «‬Публицистік‭ ‬ойға құрылуға тиіс.‭ ... ... ... ... тамаша бұрылысын,‭ ‬жаңа сюжетті,‭ ‬жаңа сөздерді іздеген кезде,‭ ‬бұл ең алдымен,‭ ‬оқырманды ... ... алып кету үшін ... ... ... адам ... жазбайды,‭ ‬жақсы ойлайтын адам жақсы жазады‭»‬/18/.‭ ‬Сонымен қатар‭ «‬Әдебиеттану терминдерінің сөздігінде‭» ‬публицистикаға ... ... ... ... «‬Көсем сөз‭ «( ‬публицистика,‭ ‬лат.‭ ‬publicus-‭ ‬қоғамдық‭ ) ‬-‭ ‬әдебиет пен журналистиканың қоғамдағы көкейкесті,‭ ‬өткір мәселелерді ... ... ... ... ... ... ... ‬экономикалық,‭ ‬әлеуметтік,‭ ‬философиялық мәселелрді көтере отырып,‭ ‬өз кезеңіндегі қоғамдық ойға ықпал ету.‭ ‬Көсем сөздің осы мақсатқа орай қалыптасқан өзгеше ... ... ... айтыс рухы,‭ ‬сендіру,‭ ‬иландыру,‭ ‬ұйытуға бағытталған‭ ‬тәсілдер тән,‭ ‬көсем сөздің озық үлгілерінен шешендік сөздердің‭ ... ... да ... ... ... ... мен ... ортақ қасиеттерін түйіндейсек,‭ ‬ол қоғамдық-‭ ‬саяси басқару қызметінің құрамдас бөліктері,‭ ‬бұқараны тәрбиелеудің құралы,‭ ‬белгілі бір кезеңнің шежіресі,‭ ‬арқауы әрдайым ... ... ... ... бағыт сілтеуші,‭ ‬қай кезде де саясатпен,‭ ‬әлеуметтік-‭ ‬экономикалық қатынастармен,‭ ‬мемлекеттік аппаратпен,‭ ‬қалың көпшілікпен ... ... ... деген пікір қалыптастыруымызға болады.‭
Публицистиканың мәні мен маңызын саралай келе,‭ ‬оның тектері мен түрлеріне тоқтала кетуіміз де артық етпес.‭ ‬Осы ... ... ... ... публицистикасының қалыптасу,‭ ‬даму жолдары‭» ‬атты кітабында қазақ публицистикасын тегі мен ... ... ... ... ... ... тектік түрлерін үш топқа:‭
а‎) ‏Ақпараттық-‭ ‬оқиғалы публицистика‭
ә‭) ‬Талдамалы публицистика‭
б‎) ‏Көркем публицистика‭
2.‎ ... ... ... ...
а‎) ‏қоғамдық-‭ ‬саяси публицистика‭
ә‎) ‏экономикалық публицистика‭
б‎) ‏моральдық-‭ ‬этикалық публицистика‭
в‭) ‬әдеби ... ... ... публицистика‭
ғ‭) ‬ғылыми-‭ ‬танымдық публицистика‭
д‭) ‬әскери ... ... ... ... ... ... ... публицистика тобына:‭ ‬заметка,‭ ‬есеп,‭ ‬репортаж,‭ ‬сұхбат‭; ‬талдамалы публицистика тобына:‭ ‬корреспонденция,‭ ‬мақала,‭ ‬шолу,‭ ‬рецензия,‭ ‬баспасөзге ... ... ... жанр ... ‬түсінік(комментарий‭); ‬көркем публицистика түріне:‭ ‬суреттеме,‭ ‬очерк,‭ ‬фельетон,‭ ‬памфлет жанрлары.‭
4.‎ ‏Публицистикалық шығармаларды стильдік түрғыдан:
‎ ‏ а‎) ... ... ... ... ... публицистика‭
б‎) ‏насихатшылық публицистика‭
в‎) ‏сатиралық публицистика‭
г‎) ‏эпистолярлық публицистика
‎ ‏ ғ‎) ... ... ... ... ... ...
е‎) ‏іскерлік публицистика
5.‎ ‏Бұқаралық ақпарат құралдарында көрініс табуына орай:‭
а‎) ‏газет публицистикасы немесе баспасөздегі публицистика‭
ә‭) ... ... ... ... ... ... ...
6.‎ ‏Қазақ публицистикасының функциялары:‭
а‎) ‏Ағартушылық‭
ә‎) ... ... ...
в‭) ‬Ұйымдастырушылық‭
г‭) ‬Әшкерлеушілік‭
ғ‭) ‬Анықтамалық‭
д‭) ‬Жарнамалық‭
е‭) ‬Танымдық‭
Осы келтірілген публицистиканың түрлері мен ... ... ... қалған қағида емес.‭ ‬Себебі жанр заман ағымымен бірге ілесіп әрі өзгеріп отырады.‭ ‬Тек уақыт талабына төтеп бере ... ғана ... ... жанр ... ... ‬орнын жаңа біреуі басып жатады.‭ ‬Бұл туралы академик З.‭ ‬Қабдолов былай дейді:‭ «‬Жанрлық дамудың ... ... ... ‬Жанрлар туады өседі,‭ ‬өзгереді,‭ ‬жоғалады,‭ ‬жаңадан пайда болады‭» ‬деген аса мағыналы ой айтса,‭ ‬Профессор Т.‭ ‬Амандосов:‭ «‬Публицистика жанрының пайда ... ... ... ... бар.‭ ‬Осы ұзақ жолда жанрлардың сипаты,‭ ‬өз ерекшеліктері пайда ... ... ... ... ... ... болу ... профессор М.‭ ‬Барманқұлов былай түсіндірген екен:‭ ‬біріншісі-‭ ‬жанр табиғатының өзгеруі ... ... ... ... ... ... байланысты себеп,‭ ‬яғни олардың белгілі бір жанрды‭ «‬ашуы‭» ‬немесе‭ «‬жабуы‭»‬.‭ ‬Үшінші-‭ ‬кейбір жанрлардың уақытпен үндесе отырып қайта жаңғыруы.‭ ‬Төртінші-‭ ‬баспасөз ... ... ... басқа бұқаралық ақпарат құралдарына радиоға,‭ ‬телевизияға,‭ ‬деректі киноға өту барысында ... ... ... ... барлығы публицистиканың үнемі өзгеріп отыратындығын айқындайды.
Еліміздің қоғамдық-‭ ‬саяси өміріне қатысты соңғы уақыттары жарық көрген қомақты ... ... ... ... ‬дәстүрлі қызығушылығын тудырған толайым еңбектің бірі деп белгілі саяси қайраткер,‭ ‬саяси ... ... ... ... Кемелұлының‭ «‬Беласу‭» ‬атты кітабын атауға болады.‭ ‬Автордың бұған дейін де‭ «‬Тәуелсіздік туы астында‭»‬,‭ «‬Жаһандану саясаты‭»‬,‭ «‬Қазақстан Республикасының дипломатиясы‭»‬,‭ «‬БҰҰ-‭ ... ‬50‭ ... ... ... ... ... ‬еңбектері жұртшылыққа кеңінен тарап,‭ ‬дипломатия мен халықаралық қатынастар ауылына бет бұрған болашақ мамандардың қолынан түспес оқулық құралына айналып ... ... ... ‬Жомарт Тоқаевтың туындысы алдыңғыларынан айтарлықтай деңгейде ерекшеленіп тұрғандығы талассыз.‭ ‬Естеліктер ретінде ... ... ... ... алты ... ... беттік қалың кітаптың тілі шұрайлы,‭ ‬оқылуы жеңіл,‭ ‬оқиғалары орамды,‭ «‬айналасы теп-‭ ‬тегіс жұмыр келген‭» ‬тұтас ... ... ... ... ... ... ... болмас.‭ ‬Бір қарағанда сыртқы саясат тәрізді қыр-‭ ... ... ... ... ... ... ... қарапайым халыққа қызықсыз да болып көрінетін беймағлұм әлем туралы тартымды кітап жазу деген болмайтын іс,‭ ‬бос ... ... ... ... ‬Жомарт Кемелұлының туындысы қалыптасқан осы қағиданы теріске шығарғаны өз алдына,‭ ‬үлкен саясат ... ... ... ... ... ... ... ырқынан тыс жетелей жөнеледі.‭ ‬Оқиғалар деп отырғанымыз тәуелсіздігін алып,‭ ‬әлем сахнасына дербес мемлекет ретінде көтеріліудің алғашқы,‭ ‬шын ... ауыр ... ... ... он ... ... ... небір алпауыт елдердің назарын өзіне аудартуға қол жеткізген өз еліміздің‭ «‬соқтықпалы соқпақсыз‭» ‬соққы сапары жайында,‭ ‬осынау баянды мұрат жолына бастаған оның ... ... ... ... ... саясаттағы сан қырлы қайраткерлігі,‭ ‬әлемдік деңгейге көтерілген беделі,‭ ... адам ... биік ... турасында болып отыр.‭ ‬Осыдан-‭ ‬ақ осы еңбектің арқалаған жүгінің жеңіл болмағандығына көзіміз ... ... ... «‬бұл кітап қазіргі дәуірді түбірлі зерттеу ретінде қабылдануға таласпайды...‭ ... ... ... ... өткергендеріміз де бүкіләлемдік тарихтың бір бөлшегі болып табылатындықтан,‭ ‬еліміздің қысқаша жылнамасы одан ... ... орын ... ... ... ... ... жайлар өткен оқиғаларға автордың жеке көзқарасы екендігін,‭ ‬ал жекенің ... да ... ... ... келетіндігін еске салды.‭ ‬Дей тұрғанмен сөз иесі Елбасы ... ... ... ... ... саясатты жүргізуші бірден-‭ ‬бір органның басшысы,‭ ‬тікелей қатысушысы және атқарушысы ... да ... ... ... ... шек ... ... ‬Оның үстіне кезінде талай мәрте,‭ ‬тіпті ұлт тағдырының шешілу жағдайына дейін‭ ‬келіп тірелген шетін саяси оқиғалардың бірде ... ... ... езу ... ... әзілмен баяндалу әдісі әңгіме ауанына қарай кейде ... ... ... ... көңілге қона береді.‭ ‬Басқасын айтпағанда,‭ ‬кітап тарауларының көркем әдебиеттің үлгісіне тұрарлықтай мәнерлі атауларының өзі әсерлі,‭ ‬сәтті шыққан:‭ «‬Дипломатияға аяқ ... ... ... ... «‬Дипломатиядағы тұлғалар‭»‬,‭ «‬Қазақстанның сыртқы саясаты:‭ ‬алғашқы тәжірибе және алғашқы тағылымдар‭»‬,‭ «‬Батысқа апарған алыс жол‭»‬,‭ «‬Азия қауіпсіздігі-‭ ‬аңыз бен ақиқат‭» ... ... ... қоя келе әр ... ... мазмұн,‭ ‬мол мағлұматты қамтығанынан хабар береді.‭ ‬Кітап авторлық алғы сөз бен ... ... ... ... ... ... тарудан тұрады.‭ ‬ Публицистің өзі айтқандай,‭ ‬өткен оқиғаларға деген жеке көзқарас ... ... ... ... мен ... ... халықаралық мәселелерді талдай отырып,‭ ‬қиын-‭ ‬қыстау кезеңдегі тығырықтан шығу жолдарын паш етеді.‭ ‬Өмірбаяндық желі ... ... да ... ... өрісі оқушыны терең тамырлы сұхбаттасуға қарай баурап отыратындығына тәнті боларлық.‭ ‬Жұртшылықтың бәрі біле ... ... алға ... ... ... ... таратып береді.‭
«Дипломатияға алғашқы қадамдар‎» ‏деп аталатын өмірбаяндық сыйпаты бар әуелгі тараудың өзі үлкен саясатқа барар жолдың беташары ... ... ... халықаралық қатынастарға ой жүгірте келе,‭ ‬тәуелсіз жас мемлекетіміздің сыртқы саясаты бағытын қалыптастыру мен жүзеге ... ... ... ... ат ... мүмкіндік жасаған студенттік қадамдары оның түғырындағы шешуші маңызға ие болғандай.‭ ‬Мұнан тыс Қасым-‭ ... ... ... тәбәрік еткен табиғи таланты оны өмірдің соқпақты жолына қарай икемдеп жіберген ... ... ... ... ‬ақ ұстаздардың үміт күтер шәкірті болуы-‭ ‬болар баланың бетбұрысын айқындай түскендей.‭ ‬Автор сол тұстағы ұстаздарын аса ... еске ... ... тілі мен ... деген құштарлықты бойыма Анна Борисовна Игдал дарытты.‭ ‬Ол менің журналист болатыныма кәміл сенетін,‭ ‬бүкіл мектептегілерден ... ... ... ... ... ... әсері болар,‭ ‬жоғарғы сыныптарда өзінің газет оқуға құмарлығын аңғармай да қалады.‭ ‬Оны,‭ ‬әсіресе‭ «‬Известия‭»‬,‭ «‬Правда‭» ‬газеттеріндегі халықаралық ... ... ... айрықша қызықтыратын болған.‭ ‬Мектепті бітірер тұста ағылшын тіліг айтарлықтай меңгерген.‭ ‬Бұл оның халықаралық саясат саласын таңдауына ... ... ... ... ... дем ... Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтына түскен.‭ ‬Ешкімнің жетектеуінсіз тәуекелге бел байлауында саналы ... ... рухы ... ‬ау деп қаласың.‭ ‬Жетпісінші жылдары Мәскеудегі әлгіндей атағы дардай институтқа түсу кімді де болса жүрек ... ... ... ... ... ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаев осы бір кезеңді аса ... және зор ... ... еске ... ... ... ‬12‭ ‬маусымы күні мені мондат комиссиясына шақырды.‭ ‬Ректорды алғаш рет осында көрдім.‭ ‬Ол маған Жаратушының өзі ... ... әсер ... ... екі ... КСРО ... ... істеген кәсіпқой дипломат кеше ғана мектеп бітірген менімен еркін отырып ... ... мен ... ... толқып,‭ ‬әсіресе комиссияның мені институтқа қабылдайтыны жөніндегі шешеімін естігенде құлағым бітіп,‭ ‬турасын айтқанда аяғымнан жан кеткендей ... ... шыға ... ұзын ... ... ... ес ... соң почтамтқа жетіп,‭ ‬үйге жеделхат жөнелттім.‭ ‬Ата-‭ ‬анам бұл хабарға аса ... ... той ... ... ‬Осыдан кейін автор өзін қытай тілін үйренетін топқа бөлгеніне қайран қалғанын,‭ ‬екінші тіл ретінде ағылшын тілі белгілегенін,‭ ... ... ... ... кеткенін айтады.‭ ‬Төртінші курстан соң,‭ ‬1974‭ ‬жылдың тамыз айында Аспанасты еліне,‭ ‬Қытайға тағылымдамаға жіберілуі үлкен саясаткерлік ... ... ... ... күннен бастау алған дипломатиялық жұмыс өмірбаяндық өріспен астасып,‭ ‬тәжірибе жинақтау,‭ ‬теориялық білімді іскерлік бағытпен үйлестіре ... ... ... ... таба ... ‬Студент кезінде және одан кейін де қызмет бабымен Қытай елінде болған кездерді және осынау Аспанасты жұршылығының ... ... ... ... өз ... ... ... арқау еткен тұстары автордың байқампаздығын,‭ ‬әділ тұжырым жасау қабілетін әшкерлей ... ... ... ... ... болғаны абзал.‭ ‬Шынайы фактілерге сүйене отырып,‭ ‬қоғамдық маңызы бар ... ... ... құндылығын жоғалтпайды.‭ ‬Рас,‭ ‬жетпісінші жылдардың соңы мен сексенінше жылдардың тұсында қытай бағытында жұмыс істеу оңай емес ... ‬Ол ... бұл ... ... ... ... орнату жоққа тән күйде еді.‭ ‬Пекинмен бірден-‭
Бір қатынас арнасы-‎ ... ... ... ... ... ... ... бойынша концультациялар ғана болыпты.‭ ‬Мұндай жағдайда дипломаттардың барлық күш-‭ ‬жігері қытай баспасөзін мұқият зерттеуге бағытталыпты.-‭ ‬Қытай тарихын зерттей ... ... ... ‬зияткерлермен әңгімелессе мен қытайлықтар сана-‭ ‬сезімі аса жоғары деңгейдегі ұлт екеніне көзім жетті.‭ ... ... көне ... ... тұтады,‭ ‬оны мақтан етеді.‭ ‬Өз жерлері туралы жер ортасы көктөбе-‭ «‬ортадағы мемлекет‭» ‬жер ортасы қалыптасуы кейбір зерттеушілердің түсіндіруінше негізсіз ... ... ... ... ... ... өнер табыстар дәл осы Қытайда пайда болды.‭ ‬Бұл жерде ең алдымен қағаз,‭ ‬оқ дәрі,‭ ‬компас туралы сөз етіп ... ... ... ... ... ... сонау бағзы замандарда дәл осы Қытайдан ұшырылған екен.
Кітаптың келесі тарауында‭ ‬1989‭ ‬жылы болған Қытайдағы студенттер шеруі туралы ... ... ... ... бір ... ... сабағы Қазақстан үшін де өзінің саяси өзектілігін жоғалтпайды деп ... ... ... ... ... желісін сөз етуді мақсат тұтпадық.‭ ‬Тек қана студенттер толқуының мұраты:‭ ‬жастардың материалдық жағдайын жақсартуға өкіметтің ... ... ... ... етуі екенін ғана еске сала кетпекпіз.‭ ‬Ойымызды әрі қарай сабақтай түсу үшін‭ «‬Аспанасты‭» ‬еліндегі дауыл‭» ‬тақырыбындағы материалдың тарихи маңыздылығын ... ... ... ... ... салдарын студент жастардың бірінші болып сезінуі табиғи құбылыс еді.‭ ‬Мардымсыз ғана шәкіртақысымен,‭ ... бір ... ... ... сығылысып жатуға мәжбүр болған олар өздерінің жоқшылығы мен құрбандық күй ... ... де,‭ ... ... да толғанпайды деп ашынған болатын.‭ ‬Оның үстіне ... ... ... ... кедей және келешекте әл-‭ ‬ауқатты болу үмітінен жұрдай ... ... ... ... ... ... ... хабарларды жариялай бастапты.‭ ‬Тек,‭ ‬бұл ғана емес,‭ ‬автор осынау қилы кезеңдегі кеңес-‭ ‬қытай байланыстарын кіріктіре,‭ ... ... ... ... ... аша түсуге көңіл бөлген.‭ ‬Мұнда қоғамдық маңызы бар оқиғаның бойына тереңдей барып түсіндіру керектігі ... жат емес ... ... ... ... мемлекет басшылары мен саясат қайраткерлерінің іс-‭ ‬қимылы,‭ ‬тұйықтан жол табуға бағытталған даралығы да ... тыс ... ... ‬ақ ... ... ... пенде ретіндегі көрінісі де есте қаларлықтай өткірлікпен баяндалған.‭ ‬Өткірлік публицистикның аса қажетті бөлшегі ... ... ... ... ... ... ... авторының көптеген көрнекті саясаткерлермен және дипломаттармен кездесуіне тура келген.‭ ‬Ірі тұлғалар болғандықтан олар ... ... ... ... танымының қалыптасуына айтарлықтай ықпал еткен.‭ ‬Сондықтан да ол‭ «‬Дипломатиядағы ірі тұлғалар‭» ‬атты тарауда солардың кейбіреулеріне жекелей және ... ... ... ... ... ‬жылы Кеңес одағының Қытайдағы елшісі болып көрнекті ... Олег ... ... ... ... кез екі елдің отыз жылдай араз болып,‭ ‬арадағы қатынаста Қытайдың ешбір илікпей тұрған шағы ... ‬Ал Олег ... ... ... ... кеңінен сөз болды.‭ ‬Бақылаушылар кеңес-‭ ‬қытай‭ ‬қатынасы тарихында тұңғыш рет ең үздік Кремль дипломаттарының біріне саналатын ... ... ... ... атап ... ... де бұл ... оң ниет танытқан.‭ ‬Идеологияның қасаң қағидасын ұстап қалмаған,‭ ‬халықаралық деңгейдегі ірі мамнның ... ... ... игі әсер ... деп ... ‬Шынында да,‭ ‬Кремль Чжунаньхай арасындағы қатынастарды қалыпқа келтіруде бұл адамның төтенше маңызды рөл атқарған іс-‭ ‬әрекеті таңқаларлықтай еді.‭ ‬Қызметтес бола ... ... ... ... ... жайларды айтып бергенін автор еске алады.‭ ‬Көпшілік біле бермейтін мына бір көріністі сөзбе-‭ ‬сөз келтіре кетейік.‭ «‬Сталиннің ... ... ... ... ... ... ‬деген сөзді қолданбай,‭ ‬тек‭ «‬Ресей‭»‬,‭ «‬Біз орыстар,‭ ‬былай ойлаймыз...‭» ‬дегенді ... да мен осы Олег ... ... ... ... ... ... әңгімелесушілерді тыңдай отырып,‭ ‬көбіне қасқырдың басының суретін салып отырады екен,‭ ‬және де ... ... ... ... ... ... құлағы да солғұрлым ұзара беретін.‭ ‬О.‭ ‬Трояновскийдің ... ... ... тән ... ... ... ... дәрежеде қисынды сөйлейтін.‭ ‬Бір сөзі алдыңғы сөзінен құйылып тұрғандай және тұжырымдай‭ ‬келгенде пайымдаулар тізбегі болып ... ... ... ... ... сұхбатынан естігендерімен қатар тікелей куәгер болған жайларды да аса ... ... ... ... да публицистикаға жат емес белгілер.‭ ‬Яғни публицист өзі куә болған оқиғалардың маңызды тұстарын ешбір ... ... ... ... ... ... ... арқылы сол кезеңнің оқиғалары мен тұлғаларына деген қоғамдық пікір қалыптасады.‭ ‬Ел мүддесін бәрінен де жоғары санайтын Қасым-Жомарт Тоқаевтың айрықша ... ... ... ... ... оның салқынқанды дипломат болып қалыптасуына толық негіз қалаған.‭ ‬Бұл ... оның ... ... әлемдік саясат мәселелері жөніндегі кездесулер мен келісім орнату ... ... ... ... еріксіз мойындатарлық.‭
Кітаптың келесі тарауында Қазақстан республикасының сыртқы саясаты,‭ ‬алғашқы бетбұрыс кезеңдері әңгімеленеді.‭ ‬Мемлекетімізге деген кейбір ықыласты ... ... ... ашып ... ... шикізат қорларының мол болуы,‭ ‬сол тұста біздің аумағымызда пайдалануға жарамды ядролық қарудың‭ ‬болуы да назарға іліккен болатын.‭ ‬Яғни ... ... ... ... ... ... бар мемлекет болатын.‭ ‬Тоқсаныншы жылдардың басында қалыпиасқан әлемдік тәртіпке қауіп төндірмеу үшін қосымша дипломатиялық акциялар ... ... ... ... ... бұрынғы кеңес кеңістігіндегі бір ғана Ресейдің ядролық мемлекет болғанын заңды түрде растайтын ... ... ... ... ... ... ... жағдайларды келтіре отырып,‭ ‬автоп сол кездегі өмір тынысының қандай дәрежеде болғанын алға тартады.-‭ ‬1992‭ ‬жылы наурыз айында,-‭ ‬деп ... ... ‬-‭ ... ... ... ... ... ‬Ресей,‭ ‬Украина және Беларусь арасында сыртқы істер министрлерінің орынбасарларының деңгейінде келіссөздер болды.‭ ‬Бұл КСРО ыдырағаннан кейін өткен жоғарғы деңгейдегі алғашқы ... ... ... ... ... ... ... істеген кешегі әріптестер тәуелсіз мемлекеттердің өкілдері ретіндегі мүлдем басқа сипатта келіссөздер үстелінің басында кездестік.‭ ‬Осылайша басталған,‭ ‬біздің ... үшін ... ... ... ... жағдаяттар еліміздің сыртқы саясатындағы жөн-‭ ‬жосықты көзге елестетеді.‭ ... ... ... ... ... болсақ,‭ ‬тағдыр жазмышы оны өз елінің тағдырына қызмет етуге әу бастан-‭ ‬ақ даярлаған сияқты.‭ ‬Ел тәуелсіздігіне дейінгі ... ... осы ... ... ... ... тұлғасын биіктете түсетіндей.‭ ‬Балалық шағынан бәтуалы көпірлерінен өту тағдыры,‭ ‬айналып келгенде өз еліне қызмет ... үшін ... ... ... ‬Рас,‭ ‬автор өзі ашып айтқанындай,‭ ‬сыртқы саясат оқиғаларын,‭ ‬оның ішінде қол қойылған құжаттар мазмұнын хроникалық тәртіппен ... ... ... ... етпейді.‭ ‬Есте қаларлық кездесулер мен акцияларды ғана оқырман назарына ұсынуды орынды санайды.‭ ‬Осындай ... ... ... ... ... орнату тарихында ерекше орын алатындақтан маңызды оқиғалар қатарына жатқызуға болады.‭ ‬Себебі оның ... ... ... ... тигізер әсері зор.‭ ‬Сондықтан да публицистің міндеті саяси маңызы бар,‭ ‬әрі қоғамдық пікір қалыптастыратын қажетті оқиғаларды сипаттап,‭ ‬өз тұрғысынан ... ... ... ... ... ... ... Кемелұлының талдауларынан осындай пубцистиканың өзіндік белгілері бар екендігіне көз жеткіздік.‭ ‬Сонымен қатар автордың іскерлік бағыттағы жеке тұлғалардың айрықша ... ... ... ... талдау жасай оқырманға ұсынады.‭ ‬Бұл ретте Елбасымыздың кейбір артықшылықтарын байқататын нақпа-‭ ‬нақ іс-‭ ‬қимылға ... ... ... жол ... әсер ... ... ғана көріністен үзінді келтіруді жөн көрдік.‭ «‬1998‭ ‬жылдың қазан айында Алматыда қол қойылған өзара қаржы талаптарын реттеу туралы келісімді айтпай кете ... ... ... ... ... ... тер ... жұмыс істеген.‭ ‬Ресей жағынан бұл құжатпен олардың ... ... ... А.‭ ‬Кудриен айналысты.‭ ‬Оған Н.‭ ‬Назарбаевтың өзі үлкен мән берді.‭ ‬Ол Ресей делегациясын қарсы алған соң,‭ ‬қолына қалам мен ... алып ... ... бір ... мұқият тізіп шықты.‭ ‬Егер құжатты жасаушылар бұл талаптарды нөлге жеткізе алмаған болса,‭ ‬Н.‭ ‬Назарбаев әлгі ... ... ... ... ... отырып,‭ ‬өз дегеніне жетіп,‭ ‬орыс мамандарын таң-‭ ‬тамаша қалдырды.‭ ‬Оларға қарсы уәж ... ... ... ... тастады.‭ ‬Құжатқа қол қойылғаннан кейін А.‭ ‬Кудрин Мәскеуде өзін‭ «‬Назарбаев сені жапырып тастады‭» ‬деп ... үшін ... ... мойындайды‭»‬.‭ ‬Осы тәрізді ірілі-‭ ‬кішілі фактілерді келтірген тарихи баяндаулар оқырманды ешбір жалықтырмайды.‭ ‬Керісінше,‭ ‬еліміздің орнықты қалыптасу кезеңіндегі тұлғалардың қызмет бабындағы ... ... ... арта ... ... ... ... пенде дәрежесіндегі адами келбеті мен мінез жаратылысынан да хабардар боласың.‭ ‬Үкімет басшылары ... ... ... ірі ... ... ... аз да ... «‬имандылық дәнекері‭» ‬бар-‭ ‬ау деген ойға қаласың.‭ ... ... ... ... ма деп те ... ... жеке ... тұрғысындағы пайымдаулар болғанымен ондағы оқиғалар желісі парасатты ой қорытулар тұрғысынан кімге де болса көп жайды аңғартарлық очерктер жиынтығы ... ... ... ... ... ... алынған фактілер болғандықтан,‭ ‬шынайы қалпында болған маңызды оқиғалар мен ... ... ... ‬автордың сыйпаттай білуі,‭ ‬оның еңбегінің нағыз публицистикалық очерктер ... ... ... ... ... ... В.‭ ... туралы да сөз болады.‭ ‬Ол туралы айтылған мәтінді келтіре кетудің артықтығы жоқ сияқты.‭ «‬Мен ол кезде Мәскеуге Премьер-‭ ‬министр ретінде жаңа ... ... ... ... ... ... мақсатымен барған болатынмын‭… ‬Ресейдің тұңғыш президентінің ізбасары мені Кремльде қабылдады.‭ ‬Бірден көзге шалынған нәрсе,‭ ... жаңа ... ... ... ... ... ‬Державалық менмендік мінез В.‭ ‬Путинде атымен жоқ.‭ ... ... ... ол ... ... кейде тіпті сабырлаңқырай сөйлейтін.‭ ‬Ол көпірме сөзуарлықтан аулақ.‭ «‬Жұрттың бәрі Ресей басқа республикаларды жаншып тастауға ыңғайлануда,‭ ‬деседі.‭ ... ... ... өз ... ... ... та ... ‬дегені есте қалыпты‭»‬.‭ ‬Мінеки,‭ ‬осы тәрізді айқын пікірлерді келтіре келе автор өз ... мен ... ... ... ... ... сөз ... ‬Яғни публицистика арқауы өмірден алынған фактілер болып табылады.‭ ‬Сонымен қатар Қазақстанның сыртқы саясаты жөніндегі очекркінде шекара мәселесі ... да ... ... мәнісіне оқушылардың назарын аударады.‭ ‬Шынында,‭ ‬бұл туралы кезінде әр түрлі пікірлердің етек алғаны жасырын емес.‭ ‬Сондықтан ... ... ... осы ... ... ... ... тоқталып өтіпті.‭ «‬Талдықорған облысындағы Сарышелді өзені ауданымен Шығыс ... ... ... ... ... ... келісім өте-‭ ‬мөте өткір сынға ұшырады.‭ ‬Мені көне салды,‭ ‬Қазақстан жерін Қытайға беріп қойды деп айыптады.‭ ... ... ... мәселелерінің тарихы әріде екенін айта кетейік‭» ‬дей келе,‭ ‬жазушы сонау‭ ‬1911‭ ‬жылдан басталатын тарихи жағдайларға тоқтады.‭ ‬Одан кейінгі Кеңес ... ... ... ... алға ... отырып,‭ ‬аталған мәселенің оңды шешеім болғанына көз жеткізді.‭ ‬Рас,‭ ‬жер дауы атам-‭ ‬заманнан-‭ ‬ақ бар ... ... ... ... ... ... де,‭ ‬оны сынға алып,‭ ‬қоғамдық пікірдің қолтығына су бүркетіндер әркезде де табылатын.‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаевтың өз сөзімен айтқанда,‭ ‬шекараны делмитациялауды ... ... ... ... ... қол ... келісім,‭ ‬еліміздің қауіпсіздігін қамтамасыз етуде орасан зор маңызға ие.‭ ‬Аспанасты елімен соғыс және әр түрлі жанжалдарға толы болған тарихи ұзақ ... соң ... ... тең ... ынтымақтастық қатынас жасай отырып,‭ ‬мемлекет ретінде тұңғыш рет өз шекеараларын айқындап алды.‭ ‬Демек,‭ ‬шекара туралы екі келісімге қол қойылып,‭ ‬оларды екі ... ... ... соң ... ... мен ... еншісіне тиетін қазақстандықтардың келер ұрпағы өз елінің оңтүстік-‭ ‬шығыс шебі үшін ... ... енді ... ... дәл осы ... ... ... ‬Бұрын олар карталарында Балқаш көлін қоса алғанда,‭ ‬бірсыпыра жер көлемін ішінара Қытайдікі деп ... ... ... ... етіп отырған‭ «‬Қазақстанның сыртқы саясаты‭» ‬тарауында автор шекаралық мәселеде Өзбекстанмен болған қатынастарды да тарихи талдау тұрғысында әңгімелейді.‭ ‬Себебі,‭ ‬Қазақстанның алғашқы ... ... ... ... ... оңтүстік шептерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету,‭ ‬ортаазиялық аймақтағы тұрақтылықты нығайту үшін Қазақстан-‭ ‬Өзбекстан қатынастарының тұрақты болуына айрықша көңіл бөлінді.‭ ... ... ... да ... мен ... ... ... алдында екі халық қандас,‭ ‬туысқандық,‭ ‬достық қатынаста деп сілтеме жасағанымен өткен тарихтан хабарлары барлар қазақ елі мен Хиуа ... ... ... оқиғалар болғанын біледі.‭ ‬Автор кейінгі көпшілікке белгілі бір оқиғаларды осынау тарихи тұстардың таразысымен салмақтай ... ... ... ... күдікті деген жайлардың‭ ‬сырын ашуға ұмтылады.‭ ‬Ақырында бұл тараптағы келісімдік іс-‭ ‬қимылдың да ... ... ... ... ... ... ең жақын көршілерімен қатынасын қалыптастыруына арнауы да кездейсоқ емес.‭ ‬Алдымен біздің мемлекетіміздің сыртқы саясатының тұжырымдамалық негіздері туралы баяндалса,‭ ‬соңғысында біздің ... ... ... ... ... ... ‬Қазақстанның ең алдымен іргелес елдермен тұрлаулы әрі айқын қарым-‭ ... ... ... ... ... ... ... өмір тынысы көрсетті.‭ ‬Автордың саралауынша,‭ ‬Ұлы бабаларымыз ... етіп ... ... ... ... ... ‬оның шекаралық шептеріндегі тыныштықты қамтамасыз ету,‭ ‬еліміздің ішкі жемісті қызметі үшін сыртқы қолайлы жағдай жасау тарихи миссиясы ... ... ... ... ... ... ... ұзақ жол‭» ‬деп аталады.‭ ‬Мұнда негізінен Қазақстанның батыс мемлекеті АҚШ-‭ ‬пен қалай ... ... ... ... ... ... ықпалды себеп-‭ ‬салдарды таразы басына қоя отырып,‭ ‬мүмкін болған жағдаяттардың қаншалықты қиын жағдайда ... ... ... сөз ... ... ... өзі болып жатқан оқиғалардың басы-қасында болып шынайы қалпында баяндауы ... ... ... ... ... ... ... Вашингтонда бірнеше мәрте кездесуден соң маңызды геосаяси бағытқа және мол табиғи ресурстарға ие ... ... ... ... ... зор ... ... келген.‭ ‬Сондықтан да АҚШ біздің елімізбен әлемде алғашқылардың бірі болып ... ... ... ... басқа елдерден бұрын Алматыда елшілік ашуы да мәселенің маңызды сыйпатын танытса керек.‭ ‬Тек осыдан кейін ғана Қазақстанда түрік,‭ ... ... ... ... ... пайда болған.‭ ‬Автор тараудың беташар сөзін осылайша тарата келіп,‭ ‬одан әр түрлі кезеңдердегі жоғары дәрежелі дипломатиялық кездесулерді нақтылы баян ... ... ... ел ... ... ... кәдесый ұсынуы жөніндегі әңгіме оқырман үшін қызғылықты әсер қалдырады.‭ ‬Бұл ретте әр елдің өз ұстанымы бар екенін ... ... ... ... ‬та ... ... қабылдамайды екен.‭ ‬Егер олар хаттама арқылы берілсе,‭ ‬жоғары лауазымды шенеунік ... ... ... тапсырады.‭ ‬Ал,‭ ‬Азия,‭ ‬Таяу Шығыс және Африка мүлде басқаша дәстүрде ... ... да ... ... ... ... ‬келген сапардың қажетті нышандары болып табылады және келіссөздерге қатысушы әріптестердің бір-‭ ‬біріне деген құрметінің ... ... ... ... ... ... да бұл ... үлкен өмірде бола беретін,‭ ‬былайғы жұрт қалыс ... ... ... ... ... ... кетуден автор‭ ‬ұтпаса,‭ ‬ұтылып тұрған жоқ.‭ ‬Адам баласы мәңгі бір ізгілікпен ... кеше ... ... ... мен ... ... ‬қоғамдық орта әсер етпей тұрмайды.‭ ‬Соның салдарынан мәжбүрлік‭ ‬туатын кездер ... ... ... ... ... ... ... ‬белестерді көз алдыға елестетер болсақ,‭ ‬бүгінгі тағдырымыздың тәубе етерліктей қалыптасып келе жатуы Елбасы бастаған осы кітап авторы сияқты ... де ... ... ... деп ... абзал.‭ ‬Осыдан кейінгі бөлім Азия қауіпсіздігі жөніндегі пікір-‭ ‬пайымдауларды талдай отырып,‭ ... көз ... ... ... ... ... ... ‬Бұл бағытта автор ертедегі және таяу соңғы жылдардағы тарихи фактілерді алға тарта отырып,‭ ‬мәселені тереңдете түседі.‭ ‬Әскер-‭ ... ... ... жасаған тұстарында олардың кезеңдік ықпалдастығының тұрақсыздығын аңғартады.‭ ... ... ... ... ... қорытындыны айқындай түсуді көздейді.‭ ‬Азия елдерінде құрылған ұйымдардың қаншалықты оңды нәтижелерге бетбұрыстар жасағанын өмірлік фактілер негізінде алға тартады.‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬өзі ақтағандығы аз болады.‭ ‬Дипломат өзі тікелей ... ... ... ... ... ... арасындағы байланысты икемдеудің күрделі болғандығын дәлелдейді.‭ ‬Соның ішінде Шанхай ынтымақтастық ұйымы мен Азиядағы өзара ықпалдастық және ... ... ... ... ... ... айтады.‭ ‬Өйткені,‭ ‬бұл екеуінің арасында ортақ нәрсе аз емес.‭ ‬Екі ұйым да‭ «‬Азия аймағында‭» ‬қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... ... айтуынша,‭ ‬олардың міндеттері мен ұйымдық құрылымында айырмашылық бар.‭ ‬Қасым-Жомарт Тоқаев‭ «‬Азия қауіпсіздігі-‭ ‬аңыз ба,‭ ... ... ... ... ... ... ‬бұл мәселе жөніндегі‭ ‬пікірін былайша түйіндейді:‭ «‬Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары ... ... пен ... ... ... ... ... Азия қауіпсіздігі мәселелерінде бірін-‭ ‬бірі сәтімен толықтыра түседі деген пайымды тағы да қайталағым келеді.‭ ‬Бұл форумдардың әрқайсысы ... ... ... ... ... ... ... және табандылықпен жүріп өткен өз жолдарымен келді.‭ ‬Азия елдерінің көптеген дипломаттары аймақтық қауіпсіздікті нығайтуға байланысты өте ауыр ... ... ... ... ... ... ‬Бұл көп ретте моральдық және материалдық қайтарымды көздеумен байланысты емес,‭ ‬Азия халықтары үшін бейбітшілікті қамтамасыз етуге бағытталған игілікті еңбек ... ... ... ... ... ... ізгі ... лайықты бағалайды және әлдебір жаңылысулар мен жаңсақтықтар болса,‭ ‬түсіністікпен қарайды деп үміттенемін‭»‬.‭ ‬Осыдан кейін автор ... ... ... ... дипломатиялық тұрғыда шолу жасайды.‭ «‬Еларалық ықпалдастық барысында ұттық па,‭ ‬әлде ұтылдық па‭?» ‬деген сұраққа жауап ... ... ... ... ... зерделейміз,‭ ‬келешекке қиялмен көз жібертуге тырысамыз,‭ ‬бірақ көбіне ең жұмбағы молы қазіргі бастан кешіп отырған кезеңіміз болса ... ... ... ... ... өзінің ойлы болжамын ортаға салып.‭ ‬Және де мынандай шындықты шиыршық ата отырып паш етеді:‭ «‬Біз бұрын-‭ ‬соңды көрмеген жауапсыз саяси ... ... ... ... ... ... жоғары қатпарындағы бос былшылдың куәсі болдық.‭ ‬Бүкіл жұрттың аузында Горбачев пен ... ... ... ... соң басшысымақ қыздырмалардың‭ ‬қызыл сөзін бұқара іліп алып кетті.‭ «‬Қайта құру,‭ ‬жариялылық,‭ ‬жеделдету‭» ‬деген және басқа да ... ... ... ... сөзі ... ... ... айналып,‭ ‬бірнеше жылдардан соң оларды әр түрлі мемлекетке бытыратып тынды.‭ «‬Қайта құрудың прорабтары‭» ‬аианғандар саяси күрекпен тарихи ландшафты ... ... ... ... адамдардың телегей теңіз көз жасын,‭ ‬қанын,‭ ‬қайғысын,‭ ‬қарғысын қалдырды‭»‬.‭ ‬Осыдан он бес жыл бұрынғы оқиғаларды еске түсіре келе,‭ ‬сол тұстағы ... ... ... ... елді ... жеткізеді деген соқыр сенім мен қызу айтыс-‭ ‬тартысқа соншалықты ... ... ... ... ... қайран қалмасқа шамамыз жоқтай.‭ ‬Кітаптың осы бетінде Нұрсұлтан Назарбаевтың сол бір ауыр кезеңдегі көрегендігі,‭ ‬тегеурінді іс-‭ ... ... да ... ... ... «‬Кремльдің және бүкіл кеңес қоғамының назарын экономиканың еңіреп тұрған проблемеларына аударуға ұмтылған бірден-‭ ... адам ... ... ... қана ... ‬Оның Халық депутаттарының съезі мәжілістерінің бірінді сөйлеген сөзі менің жақсы есімде.‭ ‬Ол нақ экономика туралы ... ... келе ... күйреу жайлы ескертті...‭ ‬Халық оның соңынан ерді,‭ ‬оны қолдады‭» ‬дейді.‭ ‬Еліміздің бүгінгі мәртебелі тұрпаттан көрінуіндегі Елбасымыздың нақты еңбектеріне тоқтала ... ... ... ... ... ... баяндаған.‭ ‬Бұл пікірді халықтың Елбасына деген сүйіспеншілікке толы құрметтеуінен бөле ... ... ... ... Тоқаевтың‭ «‬Беласу‭» ‬атты кітабының әр тарауының қоғам үшін маңызды қырларын сараптай келе,‭ ... ... ... әрі тәуелсіздік шежіресі деуімізге әбден боларына көз жеткіздік.‭ ‬Кітапқа деген халықтың ілтипаты ерекше.‭ ‬Бұл сөзді осы кітаптың ... ... ой ... ... пікірлер жиынтығынан білуімізге болады.‭ ‬Сондай ой-‭ ‬тұжырымдардың біразына тоқтала кетуді жөн көрдік.‭ ‬Бұл кітап авторы мен еңбектің біз үшін ... ... ... әділ баға деп ... ... ... ... кітап туралы өз ойын жазушы-‭ ‬драматург Роза ... ... ... ... « ... ... ... ретіндегі сыртқы саясатымызбен ғана шектелмейді,‭ ‬әлем мойындаған ұлы тұлғалардың еліміз ... ... ... ... ... ... ... аңғарылады.‭ ‬Кітаптың құндылығы-‭ ‬халықаралық қандай да бір өзгерістерге қарамастан әлемге ... ірі ... өз ... мен ... болуы,‭ ‬жеке бір мемлекеттің мүддесімен ғана шектелмеуіерекше әсер ... ... ... ... сана ... әр-‭ ... қауіп-‭ ‬қатерлер мен соғыс апаттарынан‭ ‬аман сақтап қалар деп ойлайсың‭»‬ /19/.‭ ‬Ал‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬Жомарт Тоқаевтың қарымды қаламынан‭ ‬ шыққан жаңа туындысы тәуелсіз еліміздің өткен он жылда халақаралық қауымдастықтан өз орнын алу үшін ... ... ... ... ‬бір сәт көркем шежіресіндей де әсер қалдыратын құнды еңбектердің қатарына жатары анық.‭ ‬Туған елінің мүдделеріне ... ... ... ... бұл ... өз ... табары даусыз.‭ ‬Тек саясат төңірегінде ғана емес,‭ ‬өз елінің бүгіні мен ертеңіне бейжай қарай алмайтын әр оқырман мол мағлұмат алып,‭ ... ... ... ... ... ‬Автор еңбегін Ерғали Ахмет өз пікірін:‭ « «‬Беласу‭» ‬атты кітабын оқып шыққан соң шынымен өкіндім.‭ ‬Өйткені,‭ ... ... ... ... ... қызық,‭ ‬тартымды болатынына көзім жеткен еді.‭ ‬Кітаптың алғы сөзінде ол бұл туындысын ... ... мен ... Тұрарға арнайтынын көрсетіпті.‭ ‬Жалына қол тоқтатапас биік биліктің заңғар аспанына самғап кеткен адамның ата-‭ ‬анасының алдындағы перзенттік парызын ... ... ... ... ... ... болмасын,‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаев тәуелсіз Қазақстанды аяғынан тік тұрғызу жолындағы ... ... ... баса ... ... ... оның әлем елдерін аралап,‭ ‬басшыларымен кездесіп тыным таппайтын қайрат-‭ ‬жігері мен ... ... ... таңданысын жасырмайды.‭ ‬Өмірде адал адамның ісі мен сөзі де адал болады ғой.‭ ‬Ол үшін туған елінің мүддесі бәрінен де биік‭!»‬,‭ ‬-‭ ... ... ... ... ... ... демократияны нығайту,‭ ‬экономикалық,‭ ‬мәдени,‭ ‬ғылыми әлеуетті іске асыру,‭ ‬рухани саланы ілгері ... ... ... ... тұр.‭ ‬Бүкіләлемдік өзара тәуелділікті және тығыз байланыстылықты қалыптастыруды ... ... ... бұл мақсаттарға қол жеткізу-‭ ‬дүниежүзілік қауымдастық мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатын қалай қабылдарымен тікелей сабақтас.‭ ‬Өйткені ... ... ... ... ... оның ішкі ... қарап бағаланатыны сәт сайын айқын сезілуде.‭ ‬Бұл тұрғыда қызмет мансабын ұлт мұратымен қштастыра білетін зиялы ... ... ... ... ... ... ... ‬кәсіпқой мамандардың сөзіне құлақ асып,‭ ‬пікір-‭ ‬көзқарастарымен санасып отыру-‭ ... үшін ... да ... іс.‭ ... ... ... бір ... ғұмыр кеше алмайды.‭ ‬Тарихи құбылыстар мен дәуір өзгерісі,‭ ‬қоғамдық орта әсер етпей тұрмайды.‭ ‬Соның салдарынан мәжбүрлік ... ... ... ... ... ... сынға түскен бел-‭ ‬белестерді көз алдыға елестетер болсақ,‭ ‬бүгінгі тағдырымыздың тәубе етерліктей қалыптасып келе жатуы ... ... ... ... ... ... білікті де іскер азаматтарымыздың арқасы деп ұғынғанымыз жөн.‭ ‬Тұтастай тұжырым жасар болсақ,‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Кемелұлы қазіргі заманғы халықаралық қатынастарға ой ... ... ... мемлекетіміздің сыртқы саясаты бағытын қалыптастыру мен жүзеге асыру барысындағы сан ... ... ... сөз еткен.‭ ‬Дипломатияның сара жолына алып келген тағдыр жазмышына таңырқай келе,‭ ‬ол ата-‭ ‬ана ... ... да еске ... ... ... ‬әсерін қатардағы пенде ретіндегі адами,‭ ‬перзенттік көрінісі деп білгеніміз абзал.‭ ‬Автордың ... оқи ... ... ... ... ... тәнтті боласың әрі сол қасиеттерді үлгі тұтасың.‭ ‬Сонымен қатар Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаев жарияланымдары үлкен саясаттың,‭ ‬әйгілі тұлғалардың ... мен ... аса мол ... ... өз ... ‬ең ... ... отандық дипломатияның көркем шежіресіндей әсер қалдырады.‭ ‬Әлемнің он тіліне аударылып,‭ ‬қазірдің өзінде ... ... ... оқу ... оқу ... ... кеңінен пайдаланып жүр.‭ ‬Ал өзінің бойына біткен ұстамды мінез жаратылысы саясат әлеміндегі қызмет бабында ... ... ... ... ... болғандай.‭
2.2‎ «‏Терең талдау,‭ ‬тағлымды түйін‭»
Еліміздің өзге ... ... ... ... ... ат ... ‬тәжірибелі дипломат әрі келіссөз жүргізудің шебері болып қана қоймай,‭ ‬көптеген еңбектердің авторы атанған Қасым-‭ ‬Жомарт Кемелұлының оқырман тарапынан берілген ... ... ... ... ... ... еңбектерінің бірі‭ «‬Жаһандану үрдісіндегі Қазақстанның ішкі саясаты‭» ‬деп аталады.‭ ‬Жазушы ... ... ... ... ... ... дәлелді түрде айқындай түседі.‭ «‬Мен өзімнің бір пенделігімді,‭ ... ... ... ... қатыратын ғылыми стильді,‭ ‬шетелдік терминдерге толы саяси кітаптарды оқуға зауқым соға ... ... ... ... кітабыңызды бас көтермей оқыдым.‭ ‬Өйткені,‭ ‬оның шыншылдығы,‭ ‬дипломатиялық қитұрқысыз,‭ ‬ашық,‭ ‬адал жазылғандығы мені баурап алды.‭ ... ... ... ... ‬қиғаш дүниеде көп нәрсеге түсініңкіремей жүретінім бар еді.‭ ‬Бұл кітаптан көп деректер,‭ ‬көп түсініктер,‭ ... ... ... ... болу да ... ... ‬Құрметті Қасымжомарт мырза,‭ ‬Сіз осы кітапта Қазақстанның дүние жүзі мемлекеттерімен қарым-‭ ‬қатынас ахуалын тайға таңба ... ... ... бай ... ... өз ... әлем саясатын,‭ ‬оған Қазақстан қатынасын қаз-‭ ‬қалпында,‭ ‬соқыр адамға таяқ ұстатқандай түсінікті жазасыз.‭ ‬Бұл кітаптан ... ... ... ... ... экономиканы да,‭ ‬саясатты да жете меңгерген адамсыз,‭ ‬Қазақстан сияқты бай ... ... ... ... ... ... ... қынжыласыз.‭ ‬Тек шикізат сатып күн көргенімізге күйінесіз.‭ ‬Мысалы,‭ ‬астықты,‭ ... ... ... ... өндірімтік тауарларды шеттен сатып алардай не күн туды басымызға‭?! ‬Керісінше,‭ ‬солардың бәрін келістіре өзіміз өндіріп,‭ ‬шетке неге ... ... ... ... асырайды,‭ ‬егер асырап жатқаны рас болса...‭ ‬Кешіріңіз,‭ ‬мұның бәрі көзін тауып,‭ ‬Отанға пәруана беріле,‭ ‬ақылмен,‭ ‬керек болса,‭ ... ... ... ... аз.‭ ... ... ... Қажыгелдиннің мүдделестерімен амалсыз жұмыс істеуге мәжбүрсіз.‭ ‬Олардың арасында жемқорлар,‭ ... ... ... есе қорлық.‭ ‬Әйтпесе,‭ ‬Ақтөбедегі Дөң хромы неге екі есе,‭ ‬үш есе арзан бағамен сатылып жатыр‭? ‬Арасындағы ақша ... ... ... ... ... бір ғана ... ‬Сіздің өз басыңыздың періштедей таза екеніне күмәнім жоқ.‭ ‬Айналаңызға абай болыңыз.‭ ‬Кезінде Трактабель дегенде бағасы зор ... көк ... ... алған.‭ ‬Айырмашылықты кіммен бөліскені болашақта анықталар.‭ ‬Ал,‭ ‬әзір сол ... Сіз ... ... ... уақытта да осы‭ ‬бағытыңыздан таймаңыз.‭ ‬Премьер-министр таңдауда осы ретте Президенттің жолы болған сияқты.‭ ‬Сенімін ақтаңыз.‭ ‬Кітабыңыз үшін тағы да рахмет.‭ ... ... ... ... ... ал,‭ ... ... қарғысына деп тілеуші Шерхан Мұртаза‭»‬,-/21/‭ ‬деп пікірі мен алғысын білдірген екен.‭ ‬Белгілі дипломат пен саясаткер ... ... ... осы ... XXI ... ... Қазақстанның маңызды ішкі мәселелеріне арналған.‭ ‬Алғаш рет‭ ‬ отандық саясатымыздағы экономика мен саясаттың жаһандану кезеңі кеңінен зерттеледі.‭ ‬Әлем елдерінің геосаяси ... ... ... ... ... ... Республикасының ішкі саясатының экономикалық факторы кеңінен зерттеле,‭ ‬зерделей баяндалады.‭ ‬Автордың өзі сол кездері ішкі саясатты басқарушы органдардың бірінде басшы ... ... ... ... басты тарауларында Қазақстанның ТМД елдерімен,‭ ‬халықаралық ұйымдармен ... ... ... ішкі ... ... ... ‬Жаңа көзұараспен қарай отырып,‭ ‬автор үнемі өзгеріп отырған әлемдегі мемлекетіміздің өз орнын табуы ... ... ішкі ... ... сөз ... ... тілі ... ‬бейнелі,‭ ‬әрі жатық.‭ ‬Сыртқы саясатқа елдің ішкі саясатының ... ... ... ... ... ... тікелей ішкі саясаттың ұшқыны тиетінін осы еңбек арқылы молынан ақпарат алуымызға болады.‭ ‬Жанрлық ... ... ... еңбек халықаралық саладағы мамандарға,‭ ‬студентттерге,‭ ‬әрі халықаралық қарым-қатынастар‭ ‬мәселелері ... ... ... ... арналған.‭ ‬Кітап халықаралық мәселелрге байланысты,‭ ‬оның ішінде мемлекетіміздің ішкі саясаты жөнінде көп мағлұматтарға толы әрі оқырман қауымды толық қанағаттандыра алатынына ... ... ... ... айтулы еңбетерінің бірі ретінде‭ «‬Қазақстан Республикасының Дипломатиясы‭» ... ... ... ... ... өткен он жылдағы сыртқы саясатын Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың ... ... ... ... ... ... он жыл ішінде Елбасымыз әлемнің‭ ‬60-‭ ‬қа жуық мемлекетінде болып,‭ ‬отыздан астам халықаралық жиындарға қатысыпты.‭ ‬Ал ... ... ... ... ... ... ... жоғары мәртебелі кездесулер,‭ ‬жиындар дипломаттардың айлар,‭ ‬тіпті ... бойы ... ... ... елеусіз қат-қабат тынымсыз да тыңғылықты еңбегімен дайындалатыны мәлім.‭
Нәтиже бүгінде баршамызға белгілі-‭ ‬Қазақстан әлемдік саяси және ... ... өз ... ала ... ... ... ... халықаралық құқықтың беделді субьектісі ретінде танылып отыр.‭
Әлемде аумағымен де,‭ ‬байлығымен де алғашқы ... кіру әрі ... ... ... болу ... ... «‬зілбатпан шоқпар‭» ‬-‭ ‬ядролық қару,‭ ‬ғарышқа шығар айлақ тиген,‭ ‬КСРО-‭ ‬ның ескі жұртындағы ... жас ... енді ... ... ... деп дүниенің Қазақстанға көз тіккені,‭ ‬аңысын аңдығаны,‭ ‬бауырға басқан ... ... ... келгендердің де болғаны рас.‭ ‬Осындай алмағайып тұста ... ... ... ... ... ... қағидаттарын мәлімдеді,‭ ‬ядролық қаруды қыр көрсетер сойыл ретінде пайдаланбайтынын ашық жариялады.‭ ... ... ... ... ... ... басты назарда ұстап,‭ ‬өзара тиімді,‭ ‬терезесі тең қарым-‭ ‬қатынасты жолға қою‭ –‬тәуелсіздік жолына жаңа түскен еліміздің қожырап ... ... жан ... ... ... үшін шет ... ... ұтымды тарту-‭ ‬қазақстандық сыртқы саясаттың алғашқы қадамдарының негізгі бағыттары болып белгілінеді.‭
Тәуелсіздіктің алғашқы ... ... ... ... ... ... ету еді.‭ ‬Дипломатиялық күш-‭ ‬жігер ең алдымен осыған жұмсалды.‭ ‬Ғаламдық қауіпсіздік пен тұрақтылықты орнықтыруға Қазақстан ... ... ... ... ... тағы бір талассыз табысы ретінде‭ ‬2002‭ ‬жылы‭ ‬3-4‭ ‬маусымда Алматыда өткен ... ... ... және ... ... ... ... ‬айтпау мүмкін емес.‭ ‬Бұл қадам Нұрсұлтан Назарбаевтың‭ ... ... БҰҰ Бас ... ... ... жасаған баяндамасында ұсынылғанын автор еске алады.‭ ‬Қазақ дипломатиясының табанды да ... ... ... ... ... ... кейде бір-‭ ‬біріне кереғар бағыттағы Азия елдері ... ... ... ... ... ... ... сәті түсті.‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаев Қазақстандағы мемлекеттік құрылыстың маңызды құрамдас ... ... ... ... қалыптасуы туралы айта отырып,‭ ‬Қазақстан-‭ ‬Америка қатынастары дамуының кезеңдеріне де кеңінен тоқтайды.‭ ‬Мәселен‭ ... ... қол ... Демократиялық әріптестік туралы хартия АҚШ-‭ ‬пен сан-‭ ‬салалы қарым-‭ ‬қатынасты қалыптастыруда құқықтық негіз ... ... ...
Кәнігі дипломат-‭ ‬автор Қазақстанның Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық ұйымымен ... ... ... ... ... ұлан-‭ ‬байтақ кеңістігінде қауіпсіздікті қамтамасыз етудің әмбебап құралы ... ЕҚЫҰ ... ... әлі толық іске қосқан жоқ,‭ ‬сайлау барысы мен адам құқықтарын сақтау туралы пікір ... ... ... ... ... ... ... жасайды.‭ ‬Жаөандану үрдісінен Қазақстан да сырт қала алмайтынын атап көрсете отырып,‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаев бұл ... ... ... сыртқы істерде өзін танытудың жаңа нысандарын іздестіруге ... деп ой ... ... орай ... ... ... ... нығайту үшін қолайлы жағдай туғызу біздің дипломатиялық қызметіміздің маңызды бағытына айналған.‭ ‬Дипломаттардың алдында Қазақстанға шетелдік инвестициялардың құйылуына және ... ... ... одан әрі ... ... ... қойылды.‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Кемелұлының‭ «‬...‭ ‬дипломатия халықаралық ... ... ... танылуын қамтамасыз ету міндетін жемісті түрде жүзеге асырған екен,‭ ‬енді сапалық тұрғыдан өзгеше мақсатқа қол жеткізуге-‭ ... ... ... ... ... міндетті.‭ ‬Басқаша сөзбен айтсақ,‭ ‬сыртқы саясат ішкі саясатпен қатар өріліп,‭ ‬оның ажырамас бөлігіне айналуы тиіс.‭ ‬Сол кезде ғана отандық ... ... арта ... ... ойы ... байыптаған тұжырымды көрсетеді.‭ ‬Қазақстандық сыртқы саясат қызметінің алдында тұрған міндеттерді саралай келе Қасым-‭ ... ... ... ... ... ... ... белгілеу,‭ ‬шикізат тауарларының экспортына жәрдемдесу,‭ ‬ең алдымен мұнайды шетелдік рыноктарға ұтымды шығаруды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... аяқтауды бөліп көрсетеді.‭
Сыртқы саясиЕңбектің құндылығы сыртқы саясаттағы оқиғаларды тізбелеп шықпай,‎ ‏Қазақстан ... ... ... ‬алдағы міндеттерін орындау жөніндегі қызметіне жан-‭ ‬жақты әрі терең талдау жасауымен арта түскен.‭ ‬Сонымен қатар‭ ‬1990‭ ‬жылғы‭ ‬24‭ ... ... ... ... сайлануынан бастап‭ ‬2002‭ ‬шілдеге дейінгі саяси,‭ ‬халықаралық ... ... ... ... рет берілуі еліміздің дипломатиясының он жылдағы тынымсыз еңбегінің нақты көрсеткіші іспетті.‭ ... ... ... ‬сыртқы саясат ведомствосы басшыларының түрлі халықаралық кездесулердегі суреттерімен де көркем безендірілген.‭
Бұл еңбектің тағы бір арнайы‭ ‬тоқталуды қажет ететін ... ... ... ... ... ... ... бастауы ғасырлар қойнауына кетеді деп баяндайды автор.‭ ‬XY ғасырдың ортасында пайда болған Қазақ хандығының мүдделері білектің күшімен ғана ... ... ... ... ... іс-‭ ... де қорғалағанын еске сала отырып,‭ ‬Қасым хан,‭ ‬Тәуке хан,‭ ‬Абылай хан,‭ ‬Әбілқайыр хан сияқты көрнекті ұлттық көшбасшылар,‭ ‬Төле би,‭ ‬Қазыбек би,‭ ... би ... ... еңбегін ауызға алады.‭ ‬Тарихтың жаңа сатысында қазақ халқының әйгілі көсемдері бастаған игілікті істі тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш Президенті Нұрсұлтан ... ... ... жалғастыруда.‭ ‬Елбасы Қазақ даласының ұлы дәстүрлерінің лайықты жалғастырушысы болып отыр дей келе,‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаев қазақ дипломатиясы тақыр ... ... ... тиек ... ... ... тарап өзімізбен өзіміз қалғанда абдырамай,‭ ‬қиыннан сыналап жол таба білгеніміз дәстүр сабақтастығының айғағы деген тұжырым ... ... ... ... ... КСРО ... ... қазақ елшісі Н.‭ ‬Төреқұловтың Сауд Арабиясындағы еңбегіне кеңінен тоқталады.‭ ‬Қазақстанның ... ... ... ... Т.‭ ... ... кейінгі министрлер Қ.‭ ‬Байғалиев,‭ ‬А.‭ ‬Закарин,‭ ‬Ә.‭ ‬Шәріпов,‭ ‬Б.‭ ‬Бөлтірікова,‭ ‬М.‭ ‬Фазылов,‭ ‬М.‭ ... ... ... ... ... атап өтеді.‭ ‬Кейінгі толқын-‭ ‬бүгінде түрлі салада қызмет ... ... ... шоғырымен таныстырады.‭
Жатық тілмен жазылған кітап Қазақстанның он жыл ішінде өз ... ... ... ... ауқымы мол,‭ ‬пайымы терең толымды еңбек деп айта аламыз.‭
Белгілі дипломат-‭ ‬публицистің‭ ‬2007‭ ‬жылы‭ «‬Астана полиграфия‭» ‬баспасынан‭ «‬Күнегей мен ... ... жаңа ... ... көрген болатын.‭ ‬Осы еңбегінің тұсаукесер рәсімінде:‭ «‬Қазір ... ... және ... ... шындық бар.‭ ‬Қазір айтылатын шындықты несіне қартайғанша күтіп жүру ... ... ... ... алдым‭»‬,-‭ ‬деді ағынан жарыла.‭ ‬Кітапты оқи отырып,‭ ... ... ... ... ... ... ‬көп нәрсеге қанық боласың.‭ ‬Қазақ елінің тәуелсіздік алғанға дейін,‭ ‬алғаннан кейінгі болып жатқан әрбір оқиғалары еліміз үшін,‭ ‬қазақ тағдырын ... ... ... ... пен сара жолдардың ұңғыл-‭ ‬шұңғылынан ой түйген,‭ ‬қырағы саясаткер жіті бақылап,‭ ‬сана елегінен өткізіп,‭ ‬таразылап отырған оқиға ... ... ... баурап жетелейді.‭ ‬Еліміздің сыртқы және ішкі саясатында біз білетін және білмейтін құпиялы қалтарыстар қаншама.‭ ‬Кітапты парақтай бастаған әрбір оқырман республика ... ... ... ... ... ... ... бірге буырқаған оқиғалар жиынтығын,‭ ‬әлемге белгілі сан ... ел ... мен ... ... ... ... мойындаған аузы дуалы саясаткерлердің тұлғалық бейнелерімен тіпті жақыннан таныса алар еді.‭ ‬Мәселен,‭ ‬Клинтонның жаны нәзік,‭ ‬басқаға көмектескісі келіп тұратын ... ... ... ‬әсіресе оның биліктен кеткен соң да өз қорын ашуға атақты олигархтар Билл Гейтс және ... ... ... ... ... ... ... зардап шеккен халыққа көмек қолын созғанын және сол жаққа АҚШ президенті Дж.‭ ‬Бушпен бірге барғанда ... ... ... ауып тұрғаны көзге бірден түскенін,‭ ‬1992-1999‭ ‬жылдары билік құрған Клинтон АҚШ-‭ ‬тың экономикасын‭ ... ... ... ... ... ... ‬Ол ... Нұрсұлтан Назарбаевты үнемі‭ «‬Менің қадірлі досым‭» ‬деп атап ... ... ... жүргенін,‭ ‬үнемі қасында жүріп саясатта жүйрік,‭ ‬білім-‭ ... ... ... бойына адами қасиеттерді жинаған қазіргі Парламент спикері Қасым-‭ ‬Жомарт Кемелұлы мақтанышпен жазады.‭
Қызыға оқитын,‭ ‬бізге әлі күнге дейін ... ... ... ... мен ... ... ‬Автор Қазақстан президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың халықаралық аренадағы табанды ұстамдылығына,‭ ‬мемлекет қауіпсіздігін сақтау жолындағы жанқиярлық еңбегіне,‭ ‬ел басшылары ... ... ... ... ... ... ... мәдениеті мен кез-‭ ‬келген‭ «‬кедергілерден‭» ‬жол тауып кететін тапқырлығы мен шешендігіне ... ... ... ... ‬Және олардың барлығы жай сөз емес,‭ ‬ел есінде қаларлықтай оқиғалармен астасып,‭ ‬орайын ... ... ... ... ... ... ... ‬әлемдік саясатпен айналысып жүрген адамға да,‭ ‬қарапайым адамға да сондай түсінікті.‭ ‬Қазақстанның сыртқы саяси бағытының қалыптасуы мен дамуына,‭ ‬нығаю ... ... ... ... ... құнды деректерге толы екені анық.‭ ‬Ойдан қосу жоқ.‭ ‬Нақты деректер мен дәйектерге сүйенген.‭ ... ... ... ... ... ... жасай білген.‭ ‬Сонымен қатар журналистер қауымының мақтауын келтіргені сонша,‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Кемелұлы‭ ... ... тағы бір ... ... ... ‬деп қалжыңға бұрды.‭ ‬Ал‭ «‬Астана хабары‭» ‬газетінің атынан‭ «‬Сіз өз кітабыңыздың бір жерінде Америкаға екі бірдей президент ... Буш ... ... ... сөз етесіз.‭ ‬Осы ретте біз қазаққа екі бірдей жазушы береген Тоқаев ... ... ... ... ... пікірге қалай қарайсыз және кітапты қанша уақытта ... ... ... ... деп ... берген екен:‭ «‬Мен өзімді жазушы санатына қоса алмаймын.‭ ‬Әйтсе де менің әкем Кемел ... ... ... ... ... ... қалаушыдың бірі болды.‭ ‬Менің жанрым-‭ ‬саяси беллетристика...‭ ... ... ... ‬аяғы бір жарым жыл ішінде,‭ ‬жылдам жазылды‭»‬.‭ «‬Астана полиграфия‭» ‬баспасынан он мың дана болып шыққан ... ... ... ... ... ... ... тұсаукесері рәсімінде журналистерге өз өмірбаянының белгісіз бір бетін ашып берген екен.‭ «‬Мен мектепті бітіргеннен ... ... ... ... ... тағдыр соқпағы мені басқа жолға салды‭»‬,-‭ ‬дейді ағынан жарыла.‭ ‬Сонымен ... осы ... ... ... ... ‬республикалық газеті‭» ‬акционерлік қоғамының президенті Сауытбек Абдырахманов ел игілігіне айналған ... ... ... ... ... тоқтала келіп,‭ ‬уақыт ағымының белгілі дәрежедегі бет-‭ ‬бейнесін шыншылдықпен қағазға ... ... ... ... ықыласын жеткізді.‭
Жас кезінде журналист болуды армандаса да,‭ ‬тағдыр оған еліміздің тәуелсіздігін тұғырландыруға ат салысқан дипломат ... ... ... ... ... елі үшін құтты жол болғаны анық.‭ ‬Мемлекетіміздің‭ ‬дипломатиялық‭ ‬тарихы мен бүгінгі күнгі саяси көрінісін аса деректілікпен баяндап бере отырып,‭ ‬рның ... ... ... ... бағалана білді.‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаевтың публицистикасы бұқара ықыласына бөленіп қана қоймай,‭ ‬сонымен қатар қоғамдық пікір тудырар күші бар әрі ... ... ... ... ... ... ... жарияланымдарын оқыған әрбір оқырман сезінері анық.‭
Қасым-‭ ‬Жомарт ... тек ... ... ‬көрнекті саясаткер,‭ ‬тәжірибелі публицист қана ғана емес,‭ ‬сонымен қатар ел мүддесін ... биік ... ... адам ... ... ... айтылған ащы шындықтардың бірі-‭ ‬қазақ тілінің жағдайы ... ... ... жыл ... де ... сақтап отырған бұл жанды мәселеге Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаевтың жаны ауыратынына ана ... ... ... отырған іс-‭ ‬шаралары дәлел бола алады.‭ ‬Өз ... жеке ... ... ... ... ‬ол ... ... саясат ведомствосындағы мемлекеттік тілдің қызметіне,‭ ‬әзірше,‭ ‬шүкіршілік ... ... ... ‬Мәселен,‭ ‬2001-‭ ‬2010‭ ‬жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасына сәйкес Сыртқы істер министрлігінде өткен отырыс кезінде ... ... ... ... ... дипломатиялық өкілдіктерінің халықаралық қызметте мемлекеттік тілді қолдану аясын кеңейту жөніндегі жұмысы туралы ... ... ... ... халақаралық қатынас саласында енгізіу үшін үлкен ынта-‭ ‬жігердің қажет екендігін атап көрсеткен.‭ ‬Баяндамасында айтылғандай,‭ ‬Қазақстанның дипломатиясы мен қазақ ... ... ... жөні ... ... тізгінін ұстаған министрліктің мемлекеттік тілге деген оң қадамы қуантады.‭ ‬Басқа емес,‭ ‬министрлікте ... ... ... ... ‬20‭ ... ... қосылатындығын айтсақ та жеткілікті.‭ ‬Бұл өз кезегінде сыртқы саясат саласында мемлекттік тілдің дамуына септігін ... ... ... ... ... ... да ... дипломатиясынан қазақ тілін бөліп қарауға болмайды.‭ ‬Министрлікте ... ... ... ... ... ... ‬Түркия мен Өзбекстандағы Қазақстанның елшіліктері іс қағаздарын толығымен мемлекеттік тілде жүргізеді.‭ ‬Министрліктегі жеті департаменттің төртеуі қазақ тілінің толыққанды ... орай ... ... ... ... ... министрлікте іс қағаздарын мемлекеттік тілде жүргізу‭ ‬60‭ ... ... ... ... істер министрлігі мемлекеттік тілдің мәртебесін биіктетуге үлкен талпыныс танытып отыр‭»‬/23/.‭ ‬Сонымен қатар дипломатиямыздың елеулі ... ... сыр ... ... ... ел ... ... аясында қолданылатын тіл төңірегінде,‭ ‬елші туралы берілген сұхбаттың кейбір тұстарынан тұтас үзінді келтіруді жөн көрдік.‭
Сұрақ:
‎«‏Қазақстанның мемлекет ... ... ... ... ... ... халқының мемлекет құрушы екендігін сезіну керек деген пікір жиі айтылып жүр.‭ ‬Сіз осы пікірмен келісесіз бе‭?‬»
Жауап:
‎«‏Толық ... ... ең ... ... ... ... кәміл және шетелдерде біздің халқымыздың атымен қабылданады.‭ ‬Сонымен бірге Қазақстан көп ұлтты мемлекет.‭ ‬Осы тұрғыдан алғанда БҰҰ ның‭ «‬Саналуандық бірлігі‭» ... ... ... көрінісі болып табылады.‭ ‬Біз‭ «‬Қазақстандық тарап‭» ‬деген тағы басқа жаттанды ... ... ... ... және бірыңғай‭ «‬Қазақ тарапы‭» ‬деп айтуымыз тиіс.‭ ‬Басқасын айтпағанда,‭ ‬еліміздің қазақ емес ұлттары шет елдерде болғанында өздерін ... ... ... деп ... ... ұлт‭» ‬деген тезисті мүлде қабылдауға болмайды.‭ ‬Сонымен бір мезгілдебасқа ұлттарды диаспора деп атау жөнсіз.‭ ‬Бұл ұлт өкілдерінің ... ... ... ... ... ... ... өз отаным деп санайды.‭ ‬Мұндай үрдіс біздің еліміз үшін қауіпті.‭ «‬ШҚ‭»‬-‭ ‬лар,‭ «‬шала қазақтар‭»‬,‭ «‬нағыз қазақтар‭» ... ... ... екіге бөлу әрекеттерін мүлде орынсыз санаймын.‭ ‬Қазіргі уақытта бізге ең қажетті бірлік пен тұтастық болып тұрғанда,‭ ... ... жік ... ... ... жол ... болмайды‭»‬
Сұрақ:‭
«Қазақстанның сыртқы саяси имиджін жақсартуда елшіліктер нақты не істеп жатыр‭?‬»
Жауап:‭ ... ... ... ... ... ... және іскер адамдармен кездесулер өткізеді,‭ ‬оларға Қазақстан туралы жан-‭ ‬жақты ақпарат ... ... ... ... жақсы бір түрі фотокөрмелер және фильмдер көрсету.‭ ‬Тәжірибе көрсетіп отырғандай,‭ ... және ... ... қазақ орындаушыларының гастролдері жақсы нәтижелер береді.‭ ‬Алайда,‭ ‬мен ең басты елді ... ... ... өзі деп үнемі айтып келемін.‭ ‬Егер ол шет тілдерін жетік білсе,‭ ‬көрген адамға жақсы әсер қалдырса,‭ ‬қандай да бір ... ... ... әрі ... ... бере алатын болса,‭ ‬бұл мемлекет үшін үлкен жетісітік болар еді‭»‬/24/
Сұрақ:
‎«‏Дипломатияның халықаралық тәжірибесінде ... ... тілі ... ... екі ... ... тілінде жазылу керектігі заңдастырылмаған.‭ ‬Одан ешкім аттап өте алмайды.‭ ‬Өзіңіз болған елде‭ «‬қазақ еліндегі ... орыс ... өтуі ... ... шетелдіктердің сұрағына не деп жауап берер едіңіз‭?»
Жауап:
‎«‏ Әлем тілдері арасында сөздік қоры барынша бай әрі терең қазақ тілі халықаралық ... ... ... ... даусыз.‎ ‏Мемлекеттік тілді білу талабы менің бұйрығыммен Сыртқы саясат ведомствосына жұмысқа қабылданатын әрбір қызметкерден ... ... ... ... бойынша шетелдік делегацияларды елімізге келгенде қазақ тілінде қарсы алып,‭ ‬қазақ тілінде ... ... ... ... бұл бағыттағы жұмыста қол жеткізген табыстарымыз аз емес және ... ... ... ... ... ... ... ‬Президенттің,‭ ‬сондай-‭ ‬ақ үкіметтік делегациялардың шетелге сапарлары барысында қазақ тіліне ... ... ... ... ... аударып отырмыз‭»‬/25/
Қасым-Жомарт Тоқаевтың осындай сұхбаттарында берілген жауаптарынан оны тек мемлекетіміздің сыртқы және ішкі саясаты ғана толғандырып қана қоймайтындығын,‭ ... ... де биік ана тіл мен ел ... бірінші кезекке қойып,‭ ‬немқұрайды қарамайтынына көзімізді жеткіземіз.‭ ‬Осы ... ... ... ... мәні бар ... ... болады.
Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаевтың тәуелсіздік жылдарындағы еліміздің ішкі және сыртқы саясатына ... ... ... қана ... ... ... ... да баршылық.‭ ‬Соның бірі‭ «‬Егемен Қазақстан‭» ‬газетінің‭ ‬14-‭ ‬желтоқсанда жарық көрген‭ «‬Реформаны ұтымды ... ... ... ... ‬10‭ ... ... ‬жыл‭ ) ‬атты мақаласы.‭ ‬Автор мемлекет дипломатиясының он жыл ... ... ... ... ... ... ‬Сонымен қатар нарықтық экокномикаға көшудің артықшылықтарын сөз қылады,‭ ‬әрі шетелдік компаниялардың ірі отандық өндіріс орындары мен алып‭ ‬кешендерге ақша ... ... ... ... дұрыс жүргізгендігінің жемісі деп атап көрсетеді.‭ ‬Еліміздің экономикасының даму қарқыны ілгері екендігін статистикалық ... ... ... дәлелдейді.‭ ‬Үкіметтің қаржы саласында жүргізіп келе жатқан реформасы дұрыс бағытта келе жатқандығын,‭ ... ... ... ... ... ... ... алдын-‭ ‬алуға себтігін тигізетін шараның бірі болатындығына тоқталады.‭ ‬Қазақстанның ішкі саясатындағы алғашқы ... мен ... ... ... келе жатқан реформаларға талдау жасай келе,‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаев мақала соңында ойын былай түйіндейді:‭ «‬Әр күні ... ... ... он ... ... көп нәрсені үйренді.‭ ‬Нарықтық экономиканың дәмін татып,‭ ‬жемісін көзбен көрді.‭ ‬Елдің әлеуметтік-‭ ‬экономикалық,‭ ‬мәдени-‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬Осы жетістіктердің барлығы тәуелсіздіктің арқасы.‭ ‬Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың салиқалы саясатының,‭ ... ... ... ... ... ... орныққан бірлік пен татулықтың айқын көрінісі.‭ ‬Бұл-‭ ‬реформаны ұтымды жүргізудің жемісі‭»‬.‭ ‬Ал енді бір мақалаларында ... ... ... он бес жыл уақыт аралығына саяхат жасайды.‭ «‬Дипломатия жаршысы‭» ‬журналында жарық ... ... ... сыртқы саясаты:‭ ‬жетістіктері мен перспективалары‭»‬ («Дипломатия жаршысы‭»‬,‭ ‬4‭(‬10‭)‬,‭ ‬2006‭ ‬жыл‭)‬ тақырыбындағы мақаласы Қазақстан тәуелсіздігінің он бес ... орай ... ... ... тәуелсіздік алған жылдардан бастап бүгінгі күнге дейінгі ... ... ... ... ... тоқталады.‭ ‬Өз бағытын бекем ұстану,‭ ‬халықаралық ұйымдармен ынтымақтастықта бірлесе жұмыс істеу оңайлықпен келмеген жол ... ... көз ... ... ... ... ‬Қазақстанның тәуелсіздігіне он бес жыл толуы Қазақстандық сыртқы ... ... ... жұмыстың жарқын мысалы бола алатындығын мақтанышпен жазады.‭ ‬Сонымен қатар Қазақстан Республикасы‭ ‬15‭ –‬жылдығына орай Президент ... ... ... ... мысал келтірген.‭ «‬біз ешқашан тек ішкі қауіпсіздікті сақтауды қамтамасыз етумен шектеліп қалған емеспіз және ... кең ... ... үшін ... ... ... ‬Елдің сыртқы саясаты,‭ ‬Қазақстанның халықаралық қауіпсіздік құрылымдарына,‭ ‬ең алдымен ҰҚШҰ,‭ ‬Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына қатысуы нақ осы ... ... ... ... осы ... ... келе,‭ ‬мемлекетіміздің халықаралық саясатта көптеген ұйымдармен ынтымақтастық әрі ... ...... орнату біздің ішкі қауіпсіздігімізді ғана қамтамасыз етіп қана қоймай,‭ ‬сонымен ... ... ... ... ... ... ... екендігін баса сөз етеді.‭ ‬Еліміздің өз еркімен ядролық қарудан бас ... ... ... ... бес ... ... сенімді қауіпсіздік кепілдігін алуға және‭ ‬13,5‭ ‬мың шақырымға ... ... ... анықтау жөніндегі келіссөздер процесінде ірі дипломатиялық табысқа жетуге ықпал еткендігін атап өтеді.‭ ‬Сонымен қатар ... ... үшін ... мен ... ... ... қағидатты стратегиялық талғау екендігіне көз жеткізеді.‭ ‬Тәуелсіздік алған жылдарымыздағы сыртқы саясатымыздың жемісті тұстарына кеңінен тоқтала келе,‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Кемелұлы сөз ... ... ... ... ... ... ... айта отырып,‭ ‬Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметі жайлы да бірнеше сөз айтқым келеді.‭ ‬Он шақты қызметкерлерден басталған қазақстандық дипломатия әлемнің‭ ‬54‭ ... ... ... ... ... оның ... ... жуық халықаралық саланың мамандары бар.‭ ‬Қазақстан өкілдері ондаған халықаралық ұйымдарда қызмет атқарса,‭ ‬ал ... ... ... көп ... ... ... ... ие.‭ ‬Сонымен қатар бүгінгі қазақстандық сыртқы саясат ... зор үлес ... ... ... ардагерлерін де атап өткім келеді.‭ ‬Бүгін Қазақстан,‭ ‬қай жағынан алсақ та,‭ ... ... ... ... деп ... сеніммен айта аламыз,‭ ‬оның сыртқы саясаты жаһандық және өңірлік масштабта тұрақтылық пен қауіпсіздікті ... ... ... факторлардың бірі болып табылады‭»‬.‭ ‬Осы пікірлері еліміздің тәуелсіздігіне автор тарапынан берілген әділ сараптау мен ... баға деп ... ... ‬Ел ... туралы ойлары қоғам үшін әрқашанда өзекті орында қала ... ... ... ... өзге ... көзқарасының дұрыс қалыптасуына дипломаттарымыз атқараған еңбек аз емес.‭ ‬Сондай тынымсыз еңбектенген дипломатиямыздың алғашқы буыны туралы айтып ... ... ... Қасым-‭ ‬Жомарт Кемелұлы өзінің‭ «‬Қазақстандық дипломаттар‭» ‬мақаласында‭ ... ... ... ... ‬2007‭ ‬жыл‭)‬ елшілеріміздің елеулі еңбектері мен тұлғалық болмыс ерекшеліктеріне кеңінен тоқталады.‭ ‬Сонымен қатар олар туралы сөз ету тек жеке басының ... ғана ... ... ... ... ... жас буынға үлгі боларлық қасиеттерін паш еткендей.‭ ... ... ... отандық елшілік тарихына тоқталады.‭ ‬Тәуке хан,‭ ‬Қасым хан,‭ ‬Әбілқайыр хан,‭ ‬Төле би,‭ ‬Қазыбек би,‭ ‬Әйтеке би сынды ... тек ... ... ... ... басқарып қана қоймай,‭ ‬сыртқы елдермен де‭ ‬тиімді саясат жүргізе білгендігін айтады.‭ ‬Мақала барысында Қазақстан Республикасының Конститутциясына сәйкес Қазақстан ... ... ... ... ... ... және оны ... енгізу үшін жауап беретін мемлекеттегі бірінші тұлға болғандықтан да бізідің еліміздің бас дипломатының да ... зор ... ... ... ... Елбасымызды‭ «‬Біздің еліміздің бас дипломаты,‭ ‬Қазақстандық дипломатияның архитекторы‭»‬,-‭ ‬деп әділ бағасын беріп,‭ ‬бұл дипломатияны құру мен іске ... ... ... ... ... білдіретіндігін айтады.‭ ‬Сонымен қатар Қасым-‭ ‬Жомарт Кемелұлы дипломатия тарихымыздағы еңбегі еш кетпеген елшілеріміздің өмірі мен қызмет ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қайраткері,‭ ‬шығыстанушы,‭ ‬журналист әрі педагог,‭ ‬КСРО-‭ ‬дағы ... елші ... ... ... Төреқұловтың қызметі мен өмір жолын назардан тыс қалдырмайды.‭ ‬Бірақ оның ... жолы ... ... ... ‬1937‭ ‬жылы кеңеске қарсы насихат жүргізді деген ... ... ... ол өлім ... ... ‬Ол ... ‬1958‭ ‬жылы ғана ақталады.‭ ‬Оны Саудтық саяси элита КСРО мен ынтымақтастық орнатуға және дамытуға,‭ ‬Сауд Аравиясын халықаралық тануға үлкен үлесін ... үшін әлі ... ... ... және ... тұтатындығын автор мақтанышпен жазады.‭ ‬Осындай айтулы дипломаттарымыздың қатарына кіретін Төлеген Тәжібаев,‭ ‬Мәлік ... ... ... ... ... ‬Төлеутай Сүлейменов,‭ ‬Сәлім Құрманғожин,‭ ‬Нұрлан Дәненов,‭ ‬Сайлау ... ... ... ... ... ... Мансұров сынды тұлғаларымыздың елшілік қызметінде атқарған еңбетері мен үлгі боларлық қасиеттеріне тоқталады.‭ ‬Олардың адамгершілік болмыстарын,‭ ‬елші ... ... ... баяндай келе,‭ ‬артта еріп келе жатқан жас дипломаттарымыздың ... ... ... ... сәйкес қандай қасиеттер болуы керектігін айтады.‭ ‬Бұл кеңесі жас елшілеріміз үшін таптырмас қазына.‭ «‬Қазіргі жұмыс істеп жүрген дипломаттарды алмастыруға келетін ... ... ... кәсіби шеберлік талап етіледі.‭ ‬Әңгіме шет тілдерін мүлтіксіз білуде ғана емес,‭ ... ... ... және ... ағымдағы,‭ ‬сондай-‭ ‬ақ перспективадағы үрдістерді жан-‭ ‬жақты білу туралы болып отыр.‭ ‬Келесі ұрпақтың дипломаттары күрмеуі мол ... ... ... ... тыныс-‭ ‬тіршілігін айрықша жақсы білуге міндетті,‭ ‬әлемдік және ... ... ... және ... ... ... ... айтқанда,‭ ‬халықаралық қоғамдастықта біздің еліміздің мүдделерін жемісті түрде алға жылжытуға және қамтамасыз ... ... ... жан-‭ ‬жақты білім жиынтығына қол жеткізуі керек‭»‬,‭ ‬-‭ ‬дейді.‭
Қазақстандық ... ... ... мен ... тікелей куәгері әрі белсенді қатысушысы болған сындарлы дипломат Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаев өзінің ... ... ... ... ... ... ... бетіне түсіре білді.‭ ‬Оның қаламынан көптеген монографиялар,‭ ‬очерктер,‭ ‬эссе мен ... ... ... ... ... ... ... саясатынан,‭ ‬ішкі және сыртқы саясаттан,‭ ‬көрнекті тұлғаларымыздың қызметі мен өмірінен,‭ ‬халықарлық мәселелер аясынан,‭ ‬өзінің өмірі мен қызметінен сыр тартады.‭ ‬Оқырман ... ... оқи ... ... ... ... ... деректердің куәгері болады.‭ ‬Автордың тілі халықаралық маманға да,‭ ‬қарапайым оқушыға да түсінікті.‭ ‬Себебі ... тілі ... ... әрі ... ... ... ... еңбектерін оқи отыра сөз етіп отырған оқиғаларына қызыға еніп ... ... ... ... да,‭ ... ... ... әртүрлі қыр-‭ ‬сырына терең үңіліп,‭ ‬көп нәрседен қанық боласың.‭ ... ... ... ‬оқиға ортасында қызықты жайттар туралы әңгімелей отыра оларды бір сергітіп тастайды.‭ ‬Публицистің еңбектері ... ... ... ... ‬ондағы ойлар шынайы болуы керек,‭ ‬әйтпесе ол ... ... ‬Ал ... ... ... ... фактіні бұрмалау немесе өз қалауы бойынша өзгерту кездеспейді.‭ ‬Міне,‭ ... ... ... мен ашықтығы,‭ ‬дұрыс баға беру қасиеті халық тарапынан оның ... ... ... ... ‬Ол ... ... пікір,‭ ‬салиқалы ой айта біледі.‭ ‬Айтылған пікілері қоғам үшін маңызын әлі күнге дейін жоғалтпайды.‭ ‬Оқырман ... оның ... ... ... ... ... ‬адамгершілігін,‭ ‬байыптылығын,‭ ‬көрегендігін,‭ ‬ұлжанды адам екендігіне,‭ ‬әділ баға бере алатын қасиеттеріне тәнті болдық.‭
Қорытынды
Қазақстан Республикасының мәмілегерлік ... ... ... ... ат ... ‬талай қиын-қыстау кезеңдердің куәсі болған Қасым-‭ ‬Жомарт ... ... ... қана ... ‬сонымен қатар өзекті ой айта білетін публицист ретінде халыққа ... ... ... ... ‬қыстау сәтте елбасымыздың халықаралық мәселелер төңірегінде кеңесшісі болып,‭ ‬дипломатиямыздың келелі мәселелерімен айналысқан мәмілегеріміз-‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаев ... ... ... ... ... ... ‬Қасым-Жомарт Кемелұлы үлкен саясатта адамгершілік құндылықтардың үстем болуы қағидатын ұстанады.‭ ‬Ол ешқашан да саясатты‭ ‬«лас әрекет‭»‬ деп ... ... ... ... ... ... ... рөлін нығайтуды жақтайды.‭ ‬Бір сұхбатында ол өз өмірінің айнымас мақсаты жайында айта келіп:‭ ‬«қол астындағыларға жеке басының үлгісімен жоғары ... және ... ... ... паш ету,‭ ‬таланттарды танып бағалау және көзбояушылықтан арылу‭»‬,‭ ‬-‭ ‬деген ... ... ... ... ... ... да осында болса керек.‭ ‬Тәуелсіз мемлекетіміздің тұғырын биіктету жолында қызмет ... ... ... –‬ ... ... –‬Қасым-Жомарт Тоқаевтың осы нақыл сөздерін әрқашан есінде сақтарына ... ... ... бойы ... ... ... ... ‬ойға түйгендерін қағазға түсіріп отыруы саясаттың бізге беймәлім тұстарын кеңінен ашып көрсетті.‭ ‬Халықаралық аренада өз орны бар мемлекет басшыларының ... ... ... ... мен ... қасиеттерінің түрлі‭ ‬бейнесін көркем тілмен,‭ ‬айшықты образбен бейнелеген болатын.‭ ‬Жазушылық дарыны тегіне де ... ... ... ... ... ... ... детектив жанрын қалаушылардың бірі болды.‭
Қазақ халқының мәмілегерлік тарихына көз жіберетін болсақ,‭ ‬елшілік қызметін дана‭ ‬билеріміз бен ... ... ... ... ... дара ... сара ... жалғастырушы адамдар бүгінгі дипломаттарымыз болып табылады.‭ ‬Яғни Қазақстан мемлекетінің мәмілегерлік тәжірибесінің негізі ... ... ... жатыр деп айтуымызға толық негіз бар.‭ ‬Келіссөздер жүргізу барысында сөз өнерін жетік меңгерген елшілер ғана ... ... ... ... сөз ... бір ... ... дипломатияға жат емес.‭ ‬Елшінің мойнына ел тағдыры мен тіршілігі жүктелген.‭ ‬Егер ол марғау,‭ ‬самарқау болса,‭ ‬онда екі ... ... ... ... ... ... арасын жақындастыруда дипломаттарымыздың тек сөзді шешен құрастыра біліуі ғана жеткіліксіз.‭ ‬Сонымен қатар оның бойында ... ... ... ... ... ‬адамгершілігі көп рөл атқарады.‭ ‬Халқымыздың келбеті елші жүріс-‭ ‬тұрысынан танылады.‭ ‬Сыртқы саясатымыздың сәтті ... ... ... ... ‬Яғни елші мойнына арттағы елдің тағдыры жүктелгенін ескергеніміз ... ... ... ... ... ... соңғы уақыттары жарық көрген қомақты дүниелердің арасынан оқырман қауымның дәстүрлі қызығушылығын тудырған толайым еңбектің бірі деп ... ... ... ... ... ... ... ‬Жомарт Кемелұлының‭ «‬Беласу‭» ‬атты кітабын атауға болады.‭ ‬Автордың бұған дейін де‭ ... туы ... ... ... ... ... дипломатиясы‭»‬,‭ «‬БҰҰ-‭ ‬на‭ ‬50‭ ‬жыл‭»‬,‭ «‬Бұл қалай болып еді‭» ‬еңбектері жұртшылыққа кеңінен тарап,‭ ‬дипломатия мен халықаралық қатынастар ауылына бет ... ... ... қолынан түспес оқулық құралына айналып кеткендігі аян.‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаевтың туындысы алдыңғыларынан айтарлықтай деңгейде ... ... ... ... ... ... ... тәсілімен жазылған алты жүзден астам беттік қалың кітаптың тілі шұрайлы,‭ ‬оқылуы жеңіл,‭ ‬оқиғалары орамды,‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬Публицистикалық туындының үздік көрінісі десек артық болмас.‭ ... ... ... саясат тәрізді қыр-‭ ‬сыры көп,‭ ‬күрмеуі мол,‭ ‬қалтарысы қалың,‭ ‬әдетте қарапайым халыққа қызықсыз да ... ... ... әлем ... ... кітап жазу деген болмайтын іс,‭ ‬бос әурешіліктей көрінері рас.‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Кемелұлының туындысы қалыптасқан осы қағиданы теріске шығарғаны өз алдына,‭ ... ... ... ... ... ... қалың ортасына оқырманды ырқынан тыс жетелей жөнеледі.‭ ‬Оқиғалар деп отырғанымыз тәуелсіздігін алып,‭ ‬әлем сахнасына дербес ... ... ... ... ‬шын мәніндегі ауыр күндерінен тартып,‭ ‬айналасы он жылдың ішінде жаһандағы ... ... ... ... ... ... қол ... өз еліміздің‭ «‬соқтықпалы соқпақсыз‭» ‬соққы сапары жайында,‭ ‬осынау баянды мұрат жолына ... оның ... ... ... Назарбаевтың сыртқы саясаттағы сан қырлы қайраткерлігі,‭ ‬әлемдік деңгейге көтерілген беделі,‭ ‬жеке адам ретіндегі биік парасаты ... ... ... ‬Осыдан-‭ ‬ақ осы еңбектің арқалаған жүгінің жеңіл болмағандығына көзіміз жетеді.‭
Адам баласы мәңгі бір ... ... кеше ... ... ... мен дәуір өзгерісі,‭ ‬қоғамдық орта әсер етпей тұрмайды.‭ ‬Соның салдарынан мәжбүрлік туатын кездер болып тұрады.‭ ‬Халқымыздың ... ... ... бел-‭ ‬белестерді көз алдыға елестетер болсақ,‭ ‬бүгінгі тағдырымыздың тәубе етерліктей қалыптасып келе жатуы Елбасы бастаған Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаев ... ... де ... ... ... деп ... ... ‬Тұтастай тұжырым жасар болсақ,‭ ‬Қасым-‭ ‬Жомарт Кемелұлы қазіргі заманғы халықаралық қатынастарға ой ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру мен жүзеге асыру барысындағы сан қырлы жұмыстарды байыптылықпен сөз еткен.‭ ‬Дипломатияның сара жолына алып келген тағдыр жазмышына ... ... ‬ол ... ... ... ... да еске ... ‬Олардың ықпал-‭ ‬әсерін қатардағы пенде ретіндегі адами,‭ ‬перзенттік көрінісі деп ... ... ... еңбектерін оқи келе,‭ ‬парасаттылық,‭ ‬адамгершілік,‭ ‬іздемпаздық қасиеттеріне тәнтті боласың әрі сол қасиеттерді үлгі тұтасың.‭ ‬Сонымен қатар Қасым-‭ ‬Жомарт ... ... ... ... ... тұлғалардың өмірі мен қызметінен аса мол мағлұмат ... өз ... ‬ең ... ... ... ... ... шежіресіндей әсер қалдырады.‭ ‬Әлемнің он тіліне аударылып,‭ ‬АҚШ,‭ ‬Ресей,‭ ‬Қытай,‭ ‬Сингапур,‭ ‬Пәкістан,‭ ... ... ... ... ... ... кітаптары жарық көрген.‭ ‬Қазірдің өзінде еңбектері көптеген жоғарғы оқу орындарында оқу құралы ретінде ... ... ... ‬Ал ... ... ... ұстамды мінез жаратылысы саясат әлеміндегі қызмет бабында ... ... ... ... ... ...
СІЛТЕМЕЛЕР
1.‎ ‏Ахмет Байтұрсынов.‭ ‬Шығармалары.-‭ ‬Алматы:‭ ‬Жазушы,‭ ‬1989.-‭ ‬320б.
2.‎ ‏Сердәлі Б.‭ ‬К.‭ ‬Журналистика және ... ... ... ... ... ... ‏Жабайхан Мүбәрәкұлы‭ ‬.Қазақстан дипломатиясының жәй-‭ ‬күйі мен ... ... ... ... ... Б.‭ ... ... ‬Алматы:‭ ‬1990.-167б.
.‎ ‏Бауыржан Жақып.‭ ‬Алматы:‭ ‬Білім,‭ ‬2004.-‭ ‬9б.
.‎ ‏Тұрсынов С.‭ ‬Елдестірмек елшіден.‭ ‬Алматы:‭ ‬Атамұра,1998.-‭ ‬207б
.‎ ‏Смайыл Е.‭ ... ... ... ... ‬8‭ ... ... ‏Ұлықбек Есдәулет.‭ ‬Мәмілегер елімен мәртебелі.‭\\ ‬Егемен Қазақстан,‭ ‬21қаңтар.‭ ‬1994.
.‎ ‏Қасым-Жомарт Тоқаев.‭ ‬Беласу.‭ ‬Алматы:‭ ‬Дәуір,‭ ‬2003-153б.
.‎ ‏Қасым-Жомарт Тоқаев.‭ ... ... ... ... ... ‏Мұхтар Кәрібай.‭ ‬Әлем ядролық қарудан арылуы тиіс.‭ ‬//‭ ‬Егемен Қазақстан,‭ ‬19‭ ‬мамыр.2005.
.‎ ‏Серік Қирабаев.‭ ‬Сырбаз.‭ ‬//‭ ... ... ... ... ... ... Тоқаев.‭ ‬Әке туралы толғаныс.‭ ‬Алматы:‭ ‬Парасат,‭ ‬2005-‭ ‬105б.
.‎ ‏Гүлбаршын Айтжанбайқызының Қасым-‭ ‬Жомарт Тоқаевпен сұхбаты.‭ ‬//‭ ‬Айқын апта,‭ ‬2006.14‭ ‬қаңтар.
.‎ ... ... ... ... ... ... жолдары.‭ ‬Алматы:‭ ‬Білім,-‭ ‬2004.‭ ‬9‭ ‬б.
.‎ ‏Әдебиеттану терминдерінің сөздігі.‭ ‬Құр.‭ ... ... ... ... ... ... тілі,‭ ‬1996.‭ ‬122‭ ‬б.
.‎ ‏Черепахов М.С.‭ ‬Проблемы теории публицистики.‭ ‬Москва:‭ ‬Мысль,‭ ‬1973.-‭ ‬С.18.
18‎ ‏.‎ ‏Аграновский А.‭ ‬Своего дела мастер.-‭ ... ... ... ... Мұқанова.‭ «‬Беласу‭»‬-‭ ‬сыртқы саясат шежіресі.//‭ ‬Түркістан,‭ ‬25‭ ‬қазан‭ ‬2007.
.‎ ‏Мұхтар Кәрібай.‭ ‬Артта қалған‭ ... ‬//‭ ... ... ‬26‭ ... ... ... ... ‬Ел мүддесі бәрінен де биік//‭ ‬Жетісу,‭ ‬31‭ ‬мамыр‭ ‬2003.
.‎ ‏Ерғали ... ‬Ел ... ... де ... ... ‬31‭ ... ... ‏Ғабит Мүсіреп.‭ ‬Қазақстан дипломатиясын қазақ тілінен бөліп ... ... ... Қазақстан,‭ ‬13‭ ‬қыркүйек‭ ‬2003.
.‎ ‏Гүлнәр Мұқанова.‭ «‬Қазақстандық ұлт‭» ... ... ... ‬2‭ ... ... ‏Гүлбаршын Айтжанбайқызы.‭ «‬Қазақстан мүмкіндіктерін ескермейтін немесе жетістіктерімізді байқамаған сыңайдағы пікірлермен келісе алмаймын‭»‬//‭ ‬Айқын,‭ ‬14‭ ‬желтоқсан‭ ... ... А.‭ ... ... ... ‬2005.‭ ‬320‭ ‬б.‭
Амандосов.,‭ ‬Елеукенов Ш.,‭ ‬Ыдырысов.,‭ ‬Қожакеев Т.‭ ‬Газет жанрлары-Алматы:‭ ... ... ... ... Т.‭ ... ... баспасөзінің жанрлары.‭ ‬-‭ ‬Алматы:‭ ‬Мектеп,‭ ‬1968.-‭ ‬243б.‭
Барманкулов М.‭ ‬Жанры печати,‭ ‬радиовещания и телевидения.-‭ ... ... ... ... ... М.‭ ... ... казахской публицистики.-‭ ‬Алматы:‭ ‬КГИХЛ,‭ ‬1961.‭ ‬с.‭ ‬440.‭
Амандосов Т.‭ ... ... ... ... на ... ... ‬степени докт.‭ ‬филол.‭ ‬наук.-‭ ‬Алматы:‭ ‬1982.с.46.‭
Қожакеев Т.‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬б.
Ученова В.‭ ‬Публицистика и политика.‭ ‬2-ое изд,.‭ ‬доп.-‭ ‬Москва:‭ ‬Полииздат,‭ ‬1979.‭ ‬с.271.‭
Шешендік ... ‬/‭ ... ... Б.-‭ ... ...
Қабдолов З.‎ ‏Сөз өнері.-‭ ‬Алматы:‭ ‬Мектеп,‭ ‬1982.‭ ‬365‭ ‬б.‭
Черепахов М.С.‎ ‏Проблемы теории публицистики.-‭ ‬Москва:‭ ‬Мысль,‭ ‬1973.‭ ... ... ... ... и ... ... ‬1973.‭ ‬с.316.
‎ ‏Ученова В.В.‭ ‬Гносеологические проблемы публицистики.-‭ ‬Москва:‭ ‬МГУ,‭ ‬1971.‭ ‬с.146.‭
Лазебник Ю.‎ ‏А.‭ ‬Публицистика и литература.-‭ ‬Киев:‭ ... ... А.‎ ... дела ... ... ... ... Е.‎ ‏П.‭ ‬Публицистика и политика.-‭ ‬Москва:‭ ‬МГУ,1973.‭ ‬с.271.‭
Ыдырысов Т.‎ ... ... ... ... ... ‬б.‭
Тұрсынов С.‎ ‏Елдестірмек елшіден.-‭ ‬Алматы:‭ ‬Атамұра,‭ ‬1996.224б.‭
Артықбаев Ж.‎ ‏Елшіліктер шежіресінен.//‭ ‬Қазақ тарихы.-‭ ‬1998.‭ ‬N1.‭
Есеналиев М.‎ ... ... ... ... ... ... ... А.‭ ‬Азбука дипломатии.‭ ‬Москва:‭ ‬Интерпракс,‭ ‬1993.240‭ ‬б.‭
Молочков Ф.Ф.‭ ‬Дипломатический протокол и дипломатияеская практика.-‭ ‬Москва,‭ ‬1979.‭ ‬с.‭ ... ... Б.‎ ... ... және ... ... ‬Түркістан университеті,‭ ‬2004.128‭ ‬б.‭
Абдулпаттаев С.‎ ‏Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты.-‭ ‬Алматы:‭ ‬Мария,‭ ‬2005.‭ ‬204‭ ‬б.‭ ... Н.‎ ... ... ... ... ‬2007.‭ ‬372‭ ‬б.‭
Назарбаев Н.‎ ‏Қазақстан жолы.-‭ ‬Алматы:‭ ‬Жазушы,‭ ‬1989.‭ ‬320‭ ‬б.
‎ ‏Байтұрсынов А.‭ ‬Әдебиет танытқыш.-‭ ‬Алматы:‭ ‬Атамұра,‭ ... ... ... ... ... Тоқаев.‭ ‬Әке туралы толғаныс.-‭ ‬Алматы:‭ ‬Парасат,‭ ‬2003.‭ ‬430‭ ‬б.‭
Қасым-‎ ‏Жомарт Тоқаев.‭ ‬Қазақстан Республикасының дипломатиясы.-‭ ‬Алматы:‭ ‬Гауһар,‭ ‬2002.‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬Дәуір,‭ ‬2003.‭ ‬656‭ ‬б.‭
Қасым‎ –‏Жомарт Токаев.‭ ‬Под стягом независимости.-‭ ‬Алматы:‭ ‬Білім,‭ ‬1997.‭ ‬с.736.‭
Касым-‎ ‏Жомарт Токаев.‭ ‬Свет и тень.-‭ ... ... ... ... ... ‬Жомарт Токаев.‭ ‬Внешняя политика Казахстана в условиях глобализации.-‭ ‬Алматы:‭ ‬Гауһар,2000.‭ ‬с.584.‭
Н.‎ ... ... он ... ... ... ... ‬240‭ ‬б.‭
Н.‎ ‏Назарбаев.‭ ‬Тарих толқынында.-‭ ‬Алматы:‭ ‬Атамұра,‭ ‬1999.‭ ‬296‭ ‬б.
55

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қасымханның қасқа жолы», «Есім ханның ескі жолы», Әз Тәуке ханның «Жеті жарғысы». Үндістандағы «Ману заңы»12 бет
Абай публицистикасындағы философиялық сарындар106 бет
Абылай хан: мемлекеттік қайраткер, әскери қолбасшы және дипломат12 бет
Алаш көсемдерінің құнды публицистикалық мұралары23 бет
Алтынбек Сәрсенбайұлы - публицист70 бет
Англия дипломатиясы28 бет
Асқар Егеубаев - публицист38 бет
Асқар Егеубай – публицист, аудармашы32 бет
Ағылшын тілінің публицистикалық және баспасөз тілі33 бет
Ақжан Әл-Машанидің ғылыми-танымдық публицистикасы63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь