Мемлекетке төленуі тиіс міндетті төлемдер мен түсімдердің теориялық негізі, оның ішінде корпоративтік табыс салығының алыну механизмі, осы салық түрін салудың ерекшелігі

КІРІСПЕ 3

НЕГІЗГІ БӨЛІМ

1 КОРПОРАТИВТІК ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 6

1.1 Корпоративтік табыс салығының экономикалық мәні, мағынасы, қажеттілігі 6
1.2 Қазақстан Республикасы салық жүйесінің дамуындағы заңды тұлғалардың табысына салынатын салықтың қалыптасуы, даму кезеңдері 15
1.3 Кейбір дамыған шет елдеріндегі корпоративтік табыс салығының қызмет ету тәжірибесі 23

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ КОРПОРАТИВТІК ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУІН ТАЛДАУ 33

2.1 Корпоративтік табыс салығының қазіргі кездегі есептеу тәртібі 33
2.2 Қазіргі кезеңдегі корпоративтік табыс салығының алыну механизмін талдау (Шымкент қаласы бойынша Салық Департаментінің іс.тәжірибесінде)39
2.3 Жаңа Салық кодексіне сәйкес корпоративтік табыс салығындағы өзгерістерді сараптау 55

3 КОРПОРАТИВТІК ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ АЛЫНУ МЕХАНИЗМІН ЖЕТІЛДІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ 62

ҚОРЫТЫНДЫ 78

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 82

ҚОСЫМШАЛАР
«Мемлекеттің қолындағы басты экономикалық тетік – бұл салықтар», - деп Уильям Петти айтқандай, Қазақстан Республикасының дамуының әрбір жаңа кезеңінде салықтық түсімдер мемлекеттік бюджеттің қалыптасуының негізгі көзі ретінде экономикалық және әлеуметтік гүлдену жолында айтарлықтай маңызды рольге ие.
Еліміз өтпелі экономиканың барлық қиындықтарын жеңіп, экономиканың диверсификациясына бағытталған индустриалды-инновациялық стратегияны жүзеге асыруға кірісті. Бұл міндеттердің жүзеге асырылуындағы басты бағыт әлемдік экономиканың талаптарына сәйкес өз экономикамыздың қарқынды дамуы болып табылады.
Ел Президентінің 1997 жылғы «Қазақстан-2030. Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы» атты Қазақстан халқына Жолдауында Мемлекет басшысы Үкімет алдында қазақстандықтардың өмір сүру сапасының өсуіне және бәсекеге қабілетті мемлекет құруға бағытталған бірқатар маңызды стратегиялық міндеттерді қойды.[1]
Мемлекет экономикасында жаңа қағидаттық кезең басталды - бұл өсудің сапалық сипаттамаларын қамтамасыз ету. Атап айтқанда, дағдарыс жағдайында экономиканың тұрақтылығы, өндіруші және сонымен қатар өңдеуші салалардың теңгерімді дамуы, инфрақұрылымның тиімділігі. Бәрінен бұрын, бұл - әр адамның өмір сүру сапасы.
Қазақстан Республикасы Президентінің тапсырмаларына сәйкес еліміздің Үкіметі әлемдік экономикалық дағдарыстың салдарларын барынша азайту, отандық экономиканы ықтимал сыртқы тәуекелдерден қорғаудың алдын алу шараларын дайындау жөніндегі іс-әрекеттерді қолға алуда.
Қойылған міндеттерді шешу мақсатында еліміздің басты экономикалық ведомстволарының бірі және бюджеттің атқарылуы бойынша уәкілетті орган болып табылатын Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі ең алдымен салық салу, кеден ісі, бюджеттің атқарылуы саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруды, сондай-ақ бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік саласында мемлекеттік саясатты қалыптастыруды қамтамасыз етеді.
Мемлекетіміздің дамуының қазіргі кезеңінде салық жүйесі қолайлы және өзгеріп жатқан әлеуметтік-саяси қажеттіліктерге оңай икемделетін болуы шарт. Салық жүйесі салықтардың, салық механизмдерінің және салық салу органдарының жиынтығын құрайды. Нарықтық қатынастар жағдайында салық жүйесі экономикалық реттеуші тетіктердің едәуір маңыздысы, экономиканы мемлекеттік реттеудің қаржы-несиелік механизмінің негізі болып есептеледі. Салық салу жүйесінің қаншалықты дұрыс құрылғандығынан, бүкіл халық шаруашылығының соншалықты тиімді жұмыс істеуі байланысты болады.
1. Елбасы Н.А. Назарбаевтың Қазақстан халқына «Қазақстан – 2030» жолдауы, (www.egemen.kz)
2. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. (Егемен Қазақстан, арнаулы шығарылым, № 91 (25488) 6.02.2008 жыл)
3. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының 2008 жылғы 10 желтоқсанындағы Салық Кодексі
4. Ермекбаева Б.Ж. «Жалпы мемлекеттік салықтар». Алматы: «Экономика», 1997ж.
5. www.stat.kz
6. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Салық Кодексі (01.01.2008 жылғы жағдай бойынша)
7. Сейдахметов Ф.С. «Налоги в Казахстане» - А.: LEM, 2002 г.
8. Дуканич Л. В. «Налоги и налогообложение». Ростов-на-Дону. Феникс. 2000г.
9. Э.К. Идрисова «Налоги и налогообложение в Казахстане» А., 2006 г.
10. Худяков А. И. Налоговое право Республики Казахстан //Алматы ЖЕТI ЖАРFЫ, 1998г.
11. Пасков В.Г. Налоги и налогообложение в Российской Федерации: Учебник для вузов — 5-е изд., доп. и перераб. — М.: Международный центр финансово-экономического развития, 2003 г. — 544 с.
12. Porokhov E.V., Yantsen N.A., Anisimov V.A. Babkin S.B.
«Business law and regulation of entrepreneurship in the Republik of Kazakhstan» А., 2007у.
13. Мұқанова А.А. «ҚР-да заңды тұлғалардың құқықтары мен міндеттері»-80бет. Алматы: Экономика, 2007 ж.
14. Ермекбаева Б.Ж. «Проблемы развития налоговой системы в условиях глобализации экономики». Алматы: Қазақ университеті, 2007 ж.
15. Нурумов А.А. «Налоги Республики Казахстан и развитых стран». Алматы: Сөздік - Словарь, 2005 г.
16. Байдүйсенов А.Д. «Қазақстан салық жүйесіндегі кейбір мәселелер». Қаржы-Қаражат. №4. 2008ж. 32-бет.
17. Сахариев С.С. «Әлем экономикасы», 1-бөлім, 54 бет. Алматы – 2000 ж.
18. www.minplan.kz
19. Қабдиев Д.Қ., Оралтаев Т.Қ., Ескендіров Ә.Е., Бекмолдин С.Қ., Хабибуллин Б.Х., Темірбеков А.Б., Белеков А.Т., «Экономикалық саясат». Алматы: Экономика, 2002 ж.
20. Егемен Қазақстан, 2008ж. 1қараша, 2-бет. «Кәсіпкерлікті қолдау».
21. Налоги:Великобритания/http://www.bareev.com/projects/survival/taxes.ph
22. Налоговая система Германии/http://dit.perm.ru/articles/nalog/031216.htm.
23. Калмыков М. Налоги в Канаде /Официальная публикация сайта/http://www.umns.nnov.ru/main/?id=1901
24. Налогообложение во Франции — European Tax Handbook, 1997. Amsterdam: IBFD Publications BV, 1997.
25. Румянцев А.В. Налоги в зарубежных странах/Материал с сайта/http://www.cfin.ru/press/management/1998-6/05.shtml.
26. Руководство по налогообложению в Швеции/публикации сайта http://www.lesechos.fr/patrimoine/guide
27. Japan Taxes (as of Dec. 31, 2008); Federal Corporation Taxes; Tax Brackets-2003 Taxable Income — релиз сайта/http://www.infoplease.com.
28. Егемен Қазақстан, 2008ж. 20 маусым, 2-бет. «Салық жеңілдіктерінің мақсаты».
29. Қаржы-Қаражат. №6, 2007ж. 59-бет. «Бюджетаралық қатынастардың тұжырымдамалық негіздерін реттеуші салықтар көмегімен оңтайландыру».
30. Ермекбаева Б.Ж., Арзаева М.Ж. «Қаржы – несие терминдерінің түсіндірме сөздігі». Алматы: Қазақ Университеті, 2004 г.
31. Грязнова А.Г. и др. Финансово-кредитный энциклопедический словарь. М.: «Финансы и статистика», 2004 г.
32. 19 марта ,2009 года - четверг [19:20] | gazeta.kz
33. Смит А. «Исследование о природе и причинах богатства народов» - М., 1935. Т.2.
34. www.mf.minfin.kz
35. Мир финансов. 2008-август. 23-стр. «Предлагаемые поправки к Налоговому кодексу».
36. Вестник Налоговой службы Республики Казахстан. № 2,февраль,2009 г.
37. Егемен Қазақстан, 2009ж. 22 қаңтар , 2-бет. «Салық кодексіндегі соңғы өзгерістер»
38. Егемен Қазақстан, 2008ж. 12 қыркүйек, 8-бет «Салық кодексіне түзетулер енгізіледі»
39. www.mit.kz
40. Налоговый Вестник в Казахстане № 1, 2, 3, 4, 6, 7 – 2008г.
41. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 23 желтоқсандағы № 1199 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің 2009-2011 жылдарға арналған стратегиялық жоспары (Егемен Қазақстан, 27.01.2009 жыл)
42. Аль-Пари, №1-2003, 136-бет «Аймақтың фискалдық саясаты»
43. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы». Алматы: Экономика, 2005 ж.
44. Мельников В.Д., Ілиясов Қ.Қ. «Қаржы». Алматы: Экономика, 1994 ж.
45. Тютюрюков Н.Н. «Налоговая система зарубежных стран Европы и США» - М.: 2002 г.
46. Сахариев С.С. «Әлем экономикасы», 2-бөлім, 105 бет. Алматы – 2000ж.
47. Chm@taxsouth.Mgd.kz
48. Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы, 17 ақпан 2009 жыл, (www.egemen.kz)
49. www.government.kz
50. www.google.kz
51. Жас Алаш, 2008ж. 9 желтоқсан, 3-бет «Экономиканың қамқоршысы қаржы полициясы»
52. Президенттің жұмыс кестесі: 2008 жылдың негізгі қорытындылары. (Егемен Қазақстан, № 9-10 (25407) 13.01.2009 жыл)
53. Оспанов М.Т. «Гармонизация налоговых отношений», Алматы, 1996 г.
54. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Дағдарыс арқылы жаңару мен дамуға» атты Қазақстан халқына Жолдауы. (Егемен Қазақстан, 6.03.2009 жыл)
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1 КОРПОРАТИВТІК ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 6
1.1 Корпоративтік табыс салығының экономикалық мәні, мағынасы, ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың
табысына салынатын салықтың қалыптасуы, даму ... ... ... ... шет ... ... табыс салығының қызмет ету
тәжірибесі
23
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ КОРПОРАТИВТІК ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУІН
ТАЛДАУ ... ... ... салығының қазіргі кездегі ... ... ... ... корпоративтік табыс салығының алыну механизмін талдау
(Шымкент ... ... ... Департаментінің іс-тәжірибесінде)39
2.3 Жаңа Салық кодексіне сәйкес корпоративтік ... ... ... ... ... ... АЛЫНУ МЕХАНИЗМІН ЖЕТІЛДІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
62
ҚОРЫТЫНДЫ
78
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... басты экономикалық тетік – бұл салықтар», - ... ... ... Қазақстан Республикасының дамуының әрбір жаңа
кезеңінде салықтық түсімдер мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... және ... гүлдену жолында айтарлықтай
маңызды рольге ие.
Еліміз өтпелі экономиканың ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыруға кірісті. Бұл міндеттердің жүзеге асырылуындағы ... ... ... ... ... өз экономикамыздың қарқынды дамуы ... ... 1997 ... «Қазақстан-2030. Барлық қазақстандықтардың
өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының ... атты ... ... ... ... Үкімет алдында қазақстандықтардың өмір
сүру сапасының өсуіне және бәсекеге қабілетті мемлекет құруға ... ... ... ... ... ... жаңа қағидаттық кезең басталды - бұл өсудің
сапалық сипаттамаларын қамтамасыз ету. Атап айтқанда, ... ... ... ... және ... ... ... салалардың
теңгерімді дамуы, инфрақұрылымның тиімділігі. Бәрінен ... бұл - ... өмір сүру ... ... ... ... сәйкес еліміздің
Үкіметі әлемдік экономикалық дағдарыстың салдарларын барынша ... ... ... сыртқы тәуекелдерден қорғаудың алдын алу
шараларын дайындау ... ... ... ... ... шешу ... еліміздің басты экономикалық
ведомстволарының бірі және бюджеттің атқарылуы бойынша уәкілетті орган
болып ... ... ... ... ... ең алдымен салық
салу, кеден ісі, ... ... ... ... ... ... сондай-ақ бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік саласында
мемлекеттік саясатты қалыптастыруды қамтамасыз етеді.
Мемлекетіміздің дамуының қазіргі ... ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерге оңай икемделетін болуы
шарт. Салық жүйесі салықтардың, салық механизмдерінің және ... ... ... құрайды. Нарықтық қатынастар жағдайында салық жүйесі
экономикалық ... ... ... ... ... ... қаржы-несиелік механизмінің негізі болып есептеледі. Салық салу
жүйесінің қаншалықты дұрыс ... ... ... ... ... ... ... байланысты болады.
Ғаламдық дағдарыстың әсерінен 2008 жылы ... ... күрт ... ... ... ... басшысы еліміздің
әлеуметтік-экономикалық дамуы мәселелерін ... ... ... ... ... халқының әл-ауқатын арттыру –
мемлекеттік саясаттың басты мақсаты»деп аталатын ... ... ... сайынғы Жолдауында: «Салық жүйесін Қазақстанның дамуының жаңа кезеңіне
сәйкестендіру қажет» деген болатын [2]. Жолдаудың негізгі ... ... ... ... ... тұру ... болатын. Сол
себепті өткен жыл бойы елде салықтық реформа жүргізілді және жаңа Салық
кодексі қабылданды. Бұл ... ... емес ... шағын және
орта кәсіпкерлікті дамытудың аса маңызды ынталандырушы күшіне айналды.
2001 жылдың 12 маусымынан ... ... ... ... ... тұлғалардың табыс салығы корпоративтік табыс салығы болып
өзгеріп, «Бюджет жүйесі ... ... ... ... республикалық
бюджеттің кіріс көзіне аударылатын болды.
Заңды тұлғаларға салық салу ... ... ... ... ... ... ... экономиканың өсуіне ықпал жасау
мақсатында жинайды; екіншіден, салық ставкаларын реттеу ... ... ... мен өндіріс салаларына ынталандыру ықпалын жүргізеді.
Заңды тұлғаларға ... ... ... мәні – ... ... ... ұлттық табыстың бір бөлігін алу
жөніндегі өндірістік қатынастардың бір бөлігі. Оны ... ... мен ... ... үшін жинайды.
Заңды тұлғалардың көбеюі тек салықтар арқылы мемлекет ... қана ... ... ... ол ... ... ... да
тиімді. Себебі, біздің мемлекетімізде қазіргі кезде жұмысбастылықпен
қамтамасыз етіп ... ... жеке ... кәсіпорындар болып
табылады.
Осы орайда, салық ... ... ... ... ... салығының қызметіне арқау болған диплом жұмысына келетін болсақ,
диплом жұмысының мақсаты - мемлекетке ... тиіс ... ... мен
түсімдердің теориялық негізін ашу, оның ... ... ... ... ... осы ... ... салудың ерекшелігін қарастыру.
Осыған байланысты диплом жұмысында келесідей міндеттер қойылды:
- корпоративтік ... ... ... ролін
айқындау;
- корпоративтік табыс салығының бюджеттің кіріс бөлігіндегі ... ... ... ... салудың механизмін және оны жетілдірудің
жолдарын қарастыру;
- корпоративтік табыс ... ... ... ... ... табыс салығын мемлекеттік реттеудің ... ... ... ... ... ... ... үлес салмағы едәуір көп, сондықтан да салықтық түсімдердің
мемлекеттегі экономикалық, ... ... ... ... ұлттық экономикамен қатар, халықаралық интеграциялық үрдістерді
де мемлекеттік реттеудің басты құралдарының бірі екендігін ... ... ... ... жағдайын зерттеу, оның алыну механизмін жетілдірудің
жаңа ғылыми түрде негізделген жолдарын іздеу объективті қажеттілік ... ... ... ... де осында.
Дипломдық жұмыс тақырыбының зерттелу дәрежесі: таңдалған тақырып бұл
уақытқа дейін Қазақстандық ғалымдармен толық зерттеліп ... ... ... ... объектісі – «АСЫЛ» ЖШС-нің бюджетке төлеуге міндетті
салықтары мен міндетті төлемдері, оның ішінде корпоративтік ... ... пәні ... ... ... ... тұлғаларға салық салу
барысындағы экономикалық қатынастардың жиынтығы қарастырылады.
Зерттеу жұмысының ғылыми – әдістемелік негізін ҚР-ның Салық ... ... ... ... ... нормативтік актілері, мерзімдік
басылымдардардағы ақпарат материалдары, шетелдік және ... ... ... ... және ... әдебиеттер құрайды.
Жұмыс құрылымы: жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытынды, қолданылған
әдебиеттер тізімінен тұрады. Жұмыста 10 кесте ... ... ... бет. Қолданылған әдебиеттер тізімі 54 атаудан тұрады.
1 КОРПОРАТИВТІК ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. Корпоративтік табыс салығының экономикалық мәні, мағынасы, қажеттілігі
«Салықтар – ... ... ... ... белгісі»
(А.Смит)
Салықтар – мемлекет біржақты тәртіппен заң жүзінде белгілеген, белгілі
бір мөлшерде жүргізетін, қайтарымсыз және өтеусіз ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің саяси және
экономикалық қызметтерін қаржыландырудың негізгі көзі болып табылады. Олар
тауарлы өндіріспен бірге, қоғамның ... ... және ... пайда
болуымен, оған әскер, сот, қызметкерлер ұстауға қаражаттың ... ... ... Салықтар мемлекеттің өмір сүруінің негізі болып саналады.
Салықтар – шаруашылық ... ... жеке ... екі ... ... ... ... жүзеге асырылатын, қаржы
қатынастарын сипаттайтын экономикалық категория.
Қазақстан Республикасында қолданыстағы салықтық ... ... ... ... салықтық сипаттағы алымдар мен төлемдер түрлері
төмендегідей: [3]
I. Cалықтар:
- Корпоративтік табыс салығы;
- Жеке ... ... ... құн ... Акциздер;
- Экспортқа рента салығы;
- Жер қойнауын пайдаланушылардың арнаулы төлемдері мен салықтары;
- Әлеуметтік салық;
- Көлік құралы салығы;
- Жер салығы;
- Мүлік салығы;
- Ойын ... ... ... ... ... жер ... ... төленетін басқа да міндетті төлемдер:
- Мемлекеттік баж
Алымдар:
- ... ... ... ... ... ... ... жүргені үшін
алым;
- Аукционнан алынатын алым;
- Жекелеген қызмет ... ... ... үшін ... ... Телевизия және радио тарату ұйымдарына радиожиілік спектрін
пайдалануға ... беру үшін ... ... ... Жер ... ... ... Үстіңгі көздерден су ресурсын пайдаланғаны үшін;
- Қоршаған ортаға эмиссия үшін;
- Жануарлар әлемін пайдаланғаны үшін;
- ... ... ... ... ... ... аумақты пайдаланғаны үшін;
- Радиожиілік спектрін пайдаланғаны үшін;
- Қалааралық және ... ... ... ... ... байланысты бергені үшін;
- Кеме жүзетін су жолдарын пайдаланғаны үшін;
- Сыртқы (көрінетін) ... ... үшін ... бюджетке төленетін басқа да мiндеттi төлемдердiң сомасы
Қазақстан Республикасының Бюджет кодексiнде және ... ... ... айқындалған тәртіппен тиiстi бюджеттердiң кiрiстерiне түседi.
Жалпы салықтардың ішінде заңды тұлғаларға салынатын салықтардың мәніне
тоқталайық. Қай салық түрі болмасын оның ... ... орны өте ... ол ... ... және ... ... толтыруға
үлес қосады.
Ел экономикасында тұрақтылық дамыған сайын отандық өнім өндірушілерге
қолдау жасаудың, оның ішінде әсіресе бюджет қоржынын толтыруға ... ... ... ірі ... ... салықтардың қазіргі уақыттағы ролі
өте зор. Бұл ірі кәсіпорындар заңды тұлғалар болып табылады және олардың ... ... ... ... Бұл ... мәнін түсіну үшін оның
қызметін, даму кезеңдерін, негізгі мәселелерін, экономикалық ролін ... ... 12 ... ... Қазақстан Республикасының Салық
кодексінде заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... «Бюджет жүйесі туралы» заңына сәйкес толығымен республикалық
бюджеттің кіріс ... ... ... ... ... салу ... ... біріншіден, әлеуметтік-
экономикалық тұрақтылықты сақтай отырып, экономиканың ... ... ... жинайды; екіншіден, салық ставкаларын реттеу негізінде мемлекет
жеке кәсіпорындар мен өндіріс ... ... ... ... ... салынатын салықтардың экономикалық мәні – ... ... ... ... ... бір ... ... өндірістік қатынастардың бір бөлігі. Оны мемлекет ... мен ... ... үшін ... ... көбеюі тек салықтар арқылы мемлекет бюджетін
көбейтіп қана қоймай, сонымен қатар ол ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде жұмысбастылықпен
қамтамасыз етіп отырғандардың көбісі жеке ... ... ... ... қатарына жататын салықтардың ішіндегі ең негізгі
салық – заңды тұлғалардың табыстарына салынатын корпоративтік ... ... ... ... ... ... – заңды тұлғалардың табысына
салынатын жалпымемлекеттік ... ... ... ... ... басқа да салықтар сияқты оның элеметтерінде сипатталады. Бұл салықтың
негізгі элеметтері – субъектісі мен объектісі болып табылады. Корпоративтік
табыс ... ... ... заң ... ... ... ... заңды тұлға табылады. [4]
Қазақстан Республикасы мемлекеттік ... ... ... ... үлес ... ең жоғары. [5] Қазақстан Республикасының
«Салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... корпоративтік табыс салығын төлеушілерге:
Мемлекеттік мекемелерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... тұрақты
мекеме арқылы жүзеге асыратын немесе ... ... ... ... ... емес ... тұлғалар жатады.
Ал салық объектісі болып заң бойынша салықты төлеу міндеті жүктелген
заңды тұлғаның таза ...... ... ... салынатын
объектілер болып табылады.
Корпоративтік табыс салығын салу объектілері мыналар ... ... ... салынатын табыс;
2) төлем көзінен салық салынатын табыс;
3) Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге
асыратын резидент емес ... ... таза ... ... ... жылдық жиынтық табыс пен заңға сәйкес алынатын
шегерімдер арасындағы айырма ... ... ... ... жылдық жиынтық табысы осы тұлғаның Қазақстан
Республикасында және одан тысқары жерлерде салық кезеңінің ішінде ... ... ... тұрады.
Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты ... ... ... ... емес ... ... ... жиынтық табысы резидент емес
заңды тұлғаның тұрақты мекемесі Қазақстан ... ... ... оның ... ... ... басқа да жалданған
персонал арқылы алған ... ... емес ... ... ... құрылымдық бөлімшелерінің табыстарын қоса алғанда,
Қазақстан ... ... ... ... ... осы резидент емес
заңды тұлғаның Қазақстан Республикасындағы тұрақты мекемесі арқылы жүзеге
асырылатын қызметіне ұқсас немесе біртектес ... ... ... оның ... ... ... ... – мемлекет қаржысының
тұрақты қайнар көзі. Корпоративтік табыс салығының экономикалық мәні
мынада:
- ... ... ... ... ... ... мен ... табысының қалыптасуындағы қаржылық қатынастарын
көрсетеді;
- екіншіден, шаруашылық ... ... мен ... ... бір ... мемлекет үлесіне жинақтап, жиынтықтаудың қаржылық
қатынастарын көрсетеді. [7]
Корпоративтік табыс салығын материалдық тұрғыдан алғанда – бұл ... ... бір ... және ... ... ... ... бір ақша сомасы болып табылады (салық натуралдық тұрғыдан
материалдық құндылық болып саналады). Материалдық белгісі – ... ... бір ... ... міндетті түрде беруі. Материалдық салықтық
қатынастар – ақшалай қатынастар, өйткені олар ақша ... ... ... ақша ... ... ... білдіреді.
Экономикалық категория ретінде корпоративтік табыс салығы – салық
төлеушіден мемлекетке қарай белгілі бір мөлшерде, белгілі бір ... ... ... бір бағыттағы ақшаның қозғалысы.
Құқықтық тұрғыдан корпоративтік табыс салығы – мемлекеттік бекітілім,
яғни ... ... ... бір ақша ... ... (төлеуді)
көздейтін міндеттеме. [8, 40б.]
Сонымен, корпоративтік табыс салығының мағынасы ... ... ... – бұл ... бір ақша ... ... ... ретінде – мемлекеттің табысы; заңдық ... ...... ... ... ... ... қажеттілігі келесідей экономикалық
белгілерінен көрініс табады: [9, 35-41б.]
- мемлекетке тиесілі қоғамдық жиынтық өнімді бөледі;
- ... ... ... қайтарылмайтын төлем болып табылады;
- баламасыз сипатта болады;
- салықты төлеген кезде меншік нысандары айқындалады;
- тұрақты экономикалық қатынас туғызады.
Енді осы белгілердің ... ... ... Корпоративтік табыс салығы - мемлекетке тиесілі қоғамдық жиынтық
өнімді бөледі. ... ... ... ... ақша ... Сондықтан мемлекет жеке және заңды тұлғаларға салық салу арқылы
қажетті соманы өндіріп алып ... ... ... ... ... ... корпоративтік табыс салығын белгілеу және өндіріп
алу арқылы өндірілген қоғамдық жиынтық өнімнің бір бөлігін өзіне ... ... ... ... Бұл ... салық қатынасы бөлуші сипатта
болады.
2. Корпоративтік табыс салығы – ақшалай нысанда төленеді. Кезінде ол
натуралдық ... да ... ... ауыл ... саласында
жиналған өнімнің бір бөлігін салық ... ... ... Дегенмен, Салық
кодексінде салық ақшалай нысанда төленуі тиіс деп атап көрсетілген.
3. ... ... ... - ... ... болып табылады.
Салықты төлеген кезде ақша тек бір бағытты ғана ... яғни ... ... ... ...... сипатта болады. Салық құнның
ақшалай нысанында бір бағытта қозғалысын айқындайды, төлеген салыққа қарсы
тауар түрінде ... да ... ... ... ... ... ... бір тауарға немесе мемлекеттік қызметке төлем болып есептелмейді, яғни
ақшаның ... ... ... ... салығын төлеген кезде меншік нысандары
айқындалады. Салықты төлеген кезде ... ... ақша ... ... құндылықтарға жеке меншіктен мемлекеттік меншікке өтеді
(ауысады). Анығын айтқанда, салық салу ... ... ... ... ал ... иелері арасындағы туындайтын салық
қатынастарында мемлекет жеке ... ... ... ... ... ... өзгерте алады.
3.Корпоративтік табыс салығы – тұрақты экономикалық қатынас туғызады.
Корпоративтік табыс салығын белгілеуде ... ... ... ... Тұрақтылықты мынадан байқауға болады: салық жеке ... ... ... белгіленеді. Мәселен, бір тұлғаның ... салу ... бар ... ол ... міндеттемелерін орындаушы болып
есептеледі. Салық қатынастарының тұрақтылығы салық төлеу арқылы ... алып ... ... ... салықтарда салық төлеушілер үшін салық
төлеу жеке төлемдік сипатта болады (мысалы, мүлік салығын жеке ... бір рет ... ... ... ... ... ... сипаты пайда
болады (мәселен, ойламаған жерден жасаған жұмысына жалақы алады).
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... бар, атап ... [10, ... табыс салығының мемлекет немесе уәкілеттік берілген
мемлекеттік орган белгілейді;
Корпоративтік табыс салығы құқықтық ... ... ... ... ... ... бір жақты белгіленімі болып
табылады;
Корпоративтік табыс ... ... ... ... міндеттемесі
туындайды;
Корпоративтік табыс салығы мәжбүрлеме сипатта болады;
Корпоративтік табыс ... ... ... ақшаны алу құқықтық сипатта
жүзеге асырылады.
1.Корпоративтік табыс салығын тек мемлекет қана ... ... ... ... ... және ... құқы ... мемлекеттің белгіленімі болғандықтан, осы белгісі арқылы ол басқа да
міндетті ... ... ... ... ... ... салықты былайша қарастырылады:
- Біріншіден, салықты уәкілдік берілген мемлекеттік орган ғана бекіте
алады;
- Екіншіден, салықты белгілеу белгілі бір заң ... ... ... қатаң түрде жүзеге асырылады;
- Үшіншіден, осы қабылданған құқықтық акт ... бір ... ... Салық құқықтық нысанда жүзеге асады. Мемлекет салықты бекіту және
енгізу үшін құқықтық акт ... ... ... ... ... негізгі әдісі болып нормативтік актілерді шығару табылады.
Салықты ... ... ... ... ... ... ... Салықтың элементтері және салық салудың шарттары осы құқықтық
актіге сәйкес белгіленеді, өзгертіледі және жүзеге асырылады.
3. Салық ... бір ... ... ... ... Ол ... ... азамат) және мемлекеттің арасындағы еркін түрде ... ... ... ... ... ... барлық салық
төлеушілермен келісімге, яғни ... ... бір ... ... ғана ... келуі мүмкін. Кейбір кездерде салықтық
суверенитет ... ... ... ... ... ... ... аймағындағы кейбір салық түрлерін кез-келген мөлшерде
өзгертуге және салық салу объектілерін белгілеуге, салық саясатын ... құқы ... ... ... ... ... арқылы салық міндеттемесі
туындайды. Қабылданған құқықтық акт негізінде белгіленген салық жеке және
заңды тұлғаларға салық ... ... ... ... ... төлеуші тұлғалар салық және бюджетке төленетін міндетті төлемдерді
төлеуге міндетті ... ... ... ... ... ... ... былайша түсінік берілген: «Салық төлеушінің
салық заңдарына сәйкес ... ... ... міндеттемесі салық
міндеттемесі деп танылады, оған cәйкес ... ... ... ... тұруға, салық салу объектілері мен ... ... ... айқындауға, салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті
төлемдерді есептеуге, ... ... ... оны белгіленген мерзімде
табыс етуге, салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... ... ... ... сипатта болады. Ол үш кезеңде
анықталады: [11, 544б.]
-Бірінші кезең, мемлекет салықты салық төлеушілердің ... ... және ... яғни ... ... ... салықты төлеген кезде салық төлеуші өзінің меншігінің
бір бөлігінен мәжбүрлі түрде айырылып отырады;
-Үшінші кезең, салық төлеуші ... ... ... орындамаған
жағдайда, мемлекет бересілі соманы мәжбүрлі түрде өндіріп алады.
2. Корпоративтік табыс ... ... ... ... алу ... жүзеге асырылады. Бір жағынан алғанда, салықтарды ... ... тыс ... алады, ал екінші жағынан алғанда
мемлекетті басқа да ақшалармен ... ... ал бұл ... ... ... ... саналады. Айта кететін тағы бір жайт, салық салық
төлеушілердің құқық бұзушылықтары немесе құқыққа ... ... ... төлем ретінде қарастырылмайды. Салықтың жиналатын орындары:
- қаржы нарықтарында;
- сатушы мен сатып алушылардан;
- үй шаруашылығынан;
- табыс, шығыс көздерінен;
Корпоративтік ... ... ... мәні оны ... де ... ... ... салық түрлері, салық ставкалары,
салық жеңілдіктері, салық салу әдістері. Реттеу тетіктері өз ... ... ... қашу ... ... ... елеулі салық
ауыртпалығы (салық жиналуының жалпы мөлшерінің бірлескен ұлттық өнімге
қатынасы ... ... ... ... ... ... ... түрде алдын-ала салық мөлшерін төлемеуге ұмтылуы,
салық қызметін ұйымдастырудағы кемшіліктер.
Корпоративтік табыс ... мәні – ... ... ... және оның ... жабдықтарын жақсартуға
ынталандыруында. Ал, мемлекет үшін оның экономикалық мәні зор. Себебі, ... ... кіру үшін ... түсе алатындай жаңа ... ... ... өнім ... ұмтылудамыз. Сонымен қатар мемлекеттің
экономикалық жағдайы дамығанмемлекеттердің ... ... әсер ... ... ... болсақ, онда экспорт импорттан
жоғары. Егер біздің мемлекетте импорт азайса, онда бюджет ... да ... ... ... ... ... ... өндіріс бағасынан төмен екенін
білдіреді және бұл өзімізге белгілі жағдай.
Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму ... ... ... ... көзі шикізатты, соның ішінде ең біріншіден
мұнайды экспорттау болып табылады. Осыған ... ... ... ... ... бірі шикізатты экспорттаушыларға салынатын салықтардың
тиімділігін арттыру. ... ... және ішкі ... өнім
шығаратын ірі немесе орташа кәсіпорындардың қызметіне әсер ететін салықтың
фискалды және реттеуші ... ... ... ... ... ... үшін ... осы екі қызметін қолданамыз. Бірінші
қызмет арқылы мемлекеттік бюджеттің кіріс ... ... ... ... ... Яғни фискалдық қызметі кәсіпорынның ... ... ... ... қаражаттың көп түсуін қадағалайды.
Ал, екінші қызметі арқылы ҒТП-ті көтермелеуде қолдану тиімді. Содай-
ақ, бұл ... ... - ... ... ... ету. Ол үшін ... ... салу әдістерін, салық ставкаларын реттеуді жүзеге
асырады.
Салықтың фискалды және реттеу ... ... ... ... ... кәсіпорын қызметін жоғарылатуда қолданудың мәні бар.
2001 жылы ҚР-да шағын кәсіпкерліктің 348 мың ... ... ... ... ... ... саны ¼-ін құрайды. Шағын кәсіпорындар
саны ... ... ал ... ... ... саны халықтың жұмыспен
қамтылғанын 40%-ға жеткізуді жақында міндетті мақсат етіп қойылды. [1]
Мемлекет нарықтық жүйеге ... бері ... ... өндірістерді, ауылшаруашылығын жекешелендіру жүргізілді.
Себебі, бұл ... ... ... ... ... ете алмады.
Ал, жекешелендіру арқылы осы кәсіпорындардың әрі қарай жұмыс ... ... ... ... ... ... меншігін пайдаланғаны
үшін заңды тұлғаларға салық салына бастады, сонымен қатар пайда көзіне де
копоративтік табыс салығы ретінде салық ... ... тек ... жұмыс орындарымен қамтамасыз
етпейді, содай-ақ олардан түскен салықтық түсімдер ... ... ... байланыс, білім беруі денсаулық сақтау, ... ... ... сияқты мемлекеттің кезек күттірмейтін салаларын қажет
қаражзатпен қамтамасыз ету ... ... ... бұл ... заңды
тұлғалар табыстарына салық салу біріншіден, ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын ұйымдар
мен мекемелер көптеген жұмыссыздарға ... көзі ... ... жұмыссыздар санының азаюына көмектеседі. Ал, жұмысшылар саны
артса, онда салық салу көзі де ... ... ... ... ... заңды тұлғаларға салық салу дегеніміз – бұл заңды, құқықтық
негізде құрылған және өзінің ... есеп шоты бар ірі және ... ... ... мен ұйымдардың пайдасына салық салуды
айтамыз.
Заңды тұлғаларға салынатын салықтарды қай жағынан алсақ та экономикада
алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ТҰЛҒАЛАРДЫҢ
ТАБЫСЫНА САЛЫНАТЫН САЛЫҚТЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ, ДАМУ КЕЗЕҢДЕРІ
«Салықтар – бұл меншік, жанұя,
тәртіп және дінмен қатар
бесінші құдай»
Карл Маркс
Заңды ... ... ... ... біздің мемлекетімізде
жекешелендіру кезеңінен басталады. Себебі жекешелендіру кезеңінен ... ... ... ... ... жүргізуге басты себептер болып, біріншіден
мемлекеттік кәсіпорын мүліктерін жеке адам мен ... ... ... ... үшін ... ... ... жекешелендіру ғана кәсіпорынның
экономикалық еркіндігі мен жауапкершілігін органикалық түрде ымыраластыра
алады.
Жекешелендіру – ... жеке ... ... ... ... ... ТМД ... ғана, Шығыс Еуропада және нарықтық
экономикасы дамыған ... - ... ... ... мен ... ... Алайда жекешелендірудің мақсаты нарықтық экономикасы
дамыған елдер мен ... ... ... ... әр ... ... экономикасы дамыған елдерде жекешелендіру мемлекеттік бюджетке
қосымша қаржы тартуды мақсат ... ... ... ... ... құру ... (құралы) болып, соның негізінде бәсекелестік нарықтық
ортаны қалыптастырады. [12]
Реформалау ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік бағыттағы нарықтық экономиканы қалыптастыру –
республиканың өзіндік жағдайын, өзінің жоба құру ... ... ... ары ... реформаны жүргізгенде басқа ... ... ... мен ... ... ... экономиканың
өзіне тән жобасын құрады.
Нарықтық қатынастардың Қазақстан Республикасындағы қалыптасуының
ерекшелігі көптеген ... ... ... ... ... табиғи-шикізаттық, табиғи – климаттық және
географиялық ... ... ... ... ... ... ... жер және оның байлығы, су, әуе кеңістігі, ... ... ... ... ... және ... ... Республикасы 1993 жылы ... ... ... ... ... ... ... меншіккерлер тобын қалыптастырып,
мемлекеттегі 1993 жылы болған күрделі инфляцияны төмендету үшін бюджет
тапшылығын ... ... ... ... айналысуды тек мемлекетке
ғана жүктемейді, әрбір кәсіпкер мен жеке тұлғаға да ... ... ... ... ... етіп ҒТП ( ... техникалық
прогресс) талаптарына сай болуға және ... ... ... ... Өтпелі кезеңдегі мемлекеттің алдындағы
басты ... бірі ... ... құру. Оларды масштабы бойынша
шартты түрде майда, ... және ірі ... ... ... ... да ... кәсіпкерлік субъектісі - әр ... ... ... жеке ... ... индивидтер) және
жалпы экономикалық мүдделер мен келісімшарт міндеттемелерімен біріктірілген
адамдар тобы жатады. Ал, ... ... ... кооператив,
акционерлік қоғам, холдингтер және мемлекеттік кәсіпкерлікті айтамыз. [12]
Кәсіпкерлік өз бетінше тіршілік пен ... ... ... экономикалық ойлаудың ерекше типі.
Кәсіпкерлікті құрудың діңгекті ...... ... алу мен ... ... ... Олар нарықтық экономикада
бәсекелестік ортаны құрып қана қоймайды, сондай-ақ еркін ... ... ... ... ... әрі ... ... Маршалл айтқандай,
нарықтық экономиканың басты қасиеті – ... пен ... А. ... ... кәсіпкер – экономикалық процесті
жеделдетуші. [13]
Нарықтық экономикаға өту еркін ... жол ... ... барлық
мәселені шеше алмады. Оны шешу үшін мемлекеттің үйлестіру ролі қажет.
Қазақстан Республикасы ... ... ... көшу барысында
мемлекеттің атқаратын экономикалық қызметі және оған әсер ететін ... ... ... бұл ... әр ... ... қолданады. Олардың бірі
салық салу жүйесін әрі ... әрі ... ... өзгерістер енгізіп,
жаңарту қажет.
Мемлекетте нарықтық жағдай ресурстардың төменділігін байқатады.
Сондықтан ұжым ... ... ... да ... ... Тек ... және ірі ... ғана емес, енді кәсіпорын бұрындары тегін
немесе азғана төлем төлеген нәрселерге де: жұмыс күшіне, жер, су, ... және ... да ... ... болды. Бұның барлығы салық
жүйесінің жетілуінің жетістіктері.
Салық жүйесі мемлекетпен және заңды ... ... ... ... Салықтар мен алымдар, салық салу ... ... ... заңдары мен салыққа қатысты актілер, салық салу органдары
мен салық қызметі ... ... ... ... ... ... әрі тиімді, әрі қолайлы болуы
үшін экономикадағы өзгерістердің талаптарына сай болуы қажет. ... ең ... ... болып табылатын заңды тұлғалардың кәсіпкерлік
қызметіне салынатын ... ... ең ... мәселе болғандықтан, заңды
тұлғаларға салынатын салық бірнеше кезеңдерден өтіп, өзгерістерге ұшырайды.
Салық жүйесі ... ... ... ... ең ... ... ... ел экономикасын қайта құруға, өндірістің ұлғайып дамуына
және саяси әлеуметтік ... ... іске ... ... ... ... салық жүйесі туралы» заңы 1991 жылдың 25
желтоқсанында ... ... ... 1991 жылы ... ... ... туралы» Заңы, тәуелсіз Қазақстанның салық ... ең ... ... ... ... Бұл ... ... күрделі істердің ... Осы ... ... ... ... ... жаңа құбылыстар іске аса бастады. Оларды атап
айтсақ: шаруашылықты жүргізудің еркіндігі; меншік ... ... ... ... ... ... мен мемлекет арасындағы
қатынастардың құқықтық негізінде жүргізілуі және тағы ... заң ... ... ... басты принциптерін, алым мен салықтың
түрлерін, олардың бюджетке түсу ... ... ... ... ... есептеледі. Осы заң бойынша салық төлеушілер мен салық ... ... мен ... ... және ... ... да ... байланысты қызметтері, құқықтары мен
міндеттері айқын бекітілді.
Жоғарыда айтып өткендей, 1991 жылы ең ... ... ... ... ... ... ескі салық кодексінде салықтың 43 түрі қарастырылған.
Олардың 16-сы ... ... 10-ы ... жергілікті салықтар мен
алымдардан тұрды. Одан басқа да әр түрлі бюджетке, қорларға ... жол ... ... дамуына қолдайтын қорға. Мұнда табысқа
салынатын салық ең негізгі салық түрі ... Оның ... ... шаруашылық
жүргізуші субъектілер үшін – 45% және ҚҚС бойынша - 20%.
Осы кезде салық жеңілдіктерінің саны жыл ... ... ... ... ... ... негізгі ережелері салықтық емес ... ... [14, ... ... ... әрбір жаңа құбылыста кездесетін ерекшеліктермен
қатар кемшіліктер де бұл заңда тыс ... ... ... құрылған салық жүйесінде бірқатар шешуін таппаған мәселелер,
кемшіліктер мен жетіспеушіліктер аз емес.
Жиі-жиі Заңға ... ... мен ... заң ... ... және оны іс-жүзінде қолдану өте қиындыққа душар етті. Одан ... ... ... ... жетілмеуіне байланысты салық органдарының
жұмыстарына өте керісінше әсер еткен. Сондай-ақ нарықтық ... ... ... және ... ... кері әсер ...... жеңілдетуді қажет етті. Бұған 1995 ... заң ... ... ... мақсатты қорларға аударымдарды
қысқарту, сондай-ақ қолданылып жүрген салықтың санын ... ... ... салық заңы бұған дейін қолданылып келген 45 салық түрінің орнына
11 салық түрін айқындаған.[15, 18-б.]
Салықтық ауыртпалықты кемітудің одан да ... ... ... ... ... ... шарттарына біршама жақын корпоративтік
табыс салығын айқындау тәртібі өзгертуді қамтамасыз етеді.
«Тәуелсіз Қазақстанның алғашқы өзіндік салық жүйесінде кәсіпорындар,
ұйымдар және ... ... ... ... бірі ... ... болды. Оның ставкалары қызметтің салалары, нысандары және
түрлеріне байланысты әр түрлі болды:
1) төменде ... ... ... ... және ... ... банктерге (оның ішінде кооперативтік және коммерциялық), сақтандыру
ұйымдарына - 55%;
3) Қазақ ССР–нің территориясында совет және ... ... ... ... ... құрылған ортақ кәсіпорындарға, егер жарғылық қорда
шетел қатысушысының үлесі 30%-дан асатын болса- 30%, егер ... ... ... ... 30%-ға тең ... одан да аз ... - ... тұтыну қоғамдарына, олардың кеңестеріне, кәсіпорындарына, тұтыну
бірлестіктерінің ұйымдары мен мекемелеріне - 20%;
5) ... ... ... ... мен ұйымдарына, сонымен
қатар діни ұйымдарға - ... ... ... - 45%;
7) совхоздар мен колхоздарға - 10%;
8) тұрмыстық қызмет көрсету кәсіпорындарына - ... ... ... ... - ... ... меншікке жататын жергілікті кәсіпорындарға - 45% - дан
аспайтын.
Осылайша, сол кездегі қолданыстағы салық жүйесінде табысқа салынатын
салықтың 7 ... ал ... мен ... 11 ... ... бар ... жеңілдіктерінің саны 37 болатын.
1991жылдың 28-маусымындағы өзгерістер ... ... ... ... ... ... 35%-ға , 1992 ... 30-маусымындағы
өзгерістер бойынша 35%-дан 25%-ға төмендеді.
1991жылдың 25-желтоқсанындағы өзгерістер бойынша коммерциялық банктер
мен сақтандыру мекемелері үшін табысқа салынатын салықтың ... ... ... төмендеді және табысқа салынатын салықтың қосымша ставкалары
енгізілді:
11) қор биржалары және брокерлік ... ... үшін - ... делдалдық және коммерциялық қызметпен айналысатын кәсіпорындар
үшін - 55%.» [15, ... ... ... салынатын корпоративті табыс салығы тікелей
салық болып табылғандықтан, бұл салық түрі ... ... ... ... (жер, ... ... Яғни ... көлеміне қарай салынады. Сондықтан нарықтық экономикаға көшу
кезінде ірі кәсіпорындар үшін 1995 жылы ... ... заңы кері ... Себебі, сол кезде көп кәсіпорындар нарықтық жағдайға тез ... ... ... Бұл ... сол ... салық төлеулерінен
жалтаруларынан, содай-ақ көп кәсіпорындардың жабылып, ... ... ... Осы себептерге байланысты 1998 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап
салық кодексіне бірқатар өзгерістер мен түзетулер еңгізілді. Онда ... ... ... ... табысты реттеу тетігіне түзетулер
еңгізілді. Бірақ қанша түзетулер еңгізілгенімен салықтың ... ... ... ... Көптеген кәсіпорындарда болашақта дамуы
үшін жаңа ... ... ... ... ... жұмыссыздықтың қарқынды өсуінен; тоқтап қалған кәсіпорындарды
іске қосу мәселесін; ауыл ... бет бұру ... шешу үшін ... ... мемлекеттерінің тәжірибесіне сүйене отырып, жаңадан салық
кодексін қабалдауды талап етті. Мысалы: Қытай мемлекетінде жаңадан ... он ... ... ... дейін салық салынбайды, содай-ақ
көптеген мемлекеттерде салық ставкалары біздің мемлекетке қарағанда төмен
және ... ... ... үшін ... ... ... 2001 жылдың 12-ші маусымында №209-II жарлығына сәйкес жаңа салық
заңы ... Бұл ... ... ... ставкалары төмендетілді.
[15, 35-б.]
Кодекстің ең басты ерекшелігі, бұрынғы салыққа ... ... ... бір жүйеге келтірілді. Бұрын үш заң болса, енді ол жалғыз.
Жалпы бөлімінде салықтардың түрлері жөнінде нақты ... ... ... ... ... ... ... салық алынатындығы. Ал
салықты жекешелендіру бөлімінде қылмыстық, әкімшілік кодексінде қамтылған
салық төлеуге қатысты ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын шаралар қамтылды. Бұлардан ... ... ... ... ... ... азайтылды. Әсіресе жағдайы нашар ауылшаруашылығы
саласында патент арқылы ... ... ... және ... ... ... ... салық та азайтылды;
ә) кәсіпкерлікке қатысты қосылған құн салығы мен ... ... ... ... жиі ... ... қойылып, тексеру мерзімдері
реттелді;
в) заңды ... үшін ... ... ... салу режимі оңайлатылды;
г) табыс салығын төлеу мерзімдері өзгертілді. [15, 41-43б.]
Сонымен бұл ... ... ... ... ... дайындау, оны
қалыптастыру кез-келген мемлекетте болатын күрделі процесс деп айтуымызға
болады. Өйткені, онда қоғамның ... ... ... ... ... ... ... қарап, мемлекет экономиканың әртүрлі салаларына салық салуды
жетілдіру бағытында үлкен жұмыс жасағанын айтуға болады. ... ... ... ... ... салаға, коммерциялық емес ұйымдарға
және шикізат секторына салық салу ... ... ... қазір
олардың салық жүктемесінің деңгейі барынша қолайлы. [16, 32-б.]
Ел экономикасында тұрақтылық орнаған сайын отандық өнім ... ... оның ... ... ... көп үлес ... ... салынатын салықты жетілдіруде мемлекетімізде салық жүйесінің
даму тарихынан көріп, ... ... әрі ... дамуы сөзсіз екендігін
байқатты.
Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясында ... ... ... көзі ... ... ... ең ... экспорттау болып табылады. Осыған сәйкес салық жүйесінің ... ... ... бірі ... экспорттаушыларға салынатын
салықтың тиімділігін арттыру болып табылады. [1]
Заңнамада енгізіліп тыратын жеңілдіктердің барлығы өндірістерді дамыту
еңбекпен қамтуды ұлғайтуға, зейнетақы ... ... ... ... ... ынталандыруға зор мүмкіндік береді. Ал ең
бастысы, ... ... – бұл ... ... ... ... ... жақсартуға елеулі әсер ... және ... ... ... ... ... болады.
Табысқа салынатын салық – салық төлеушілердің әр түрлі табыстарынан
түскен ақша қаражаттарына салынатын салық. Қазақстанда 2002 ... ... ... корпорациялық табыс салығы табысқа салынатын салық
ретінде қарастырылып ... ... ... ... ... ... салық компанияның таза пайдасынан үйлесімді ... ... ... ... таза пайда жалпы түсім мен өндіріс
процесі ... ... ... ... айырма негізінде анықталады.
Ал компанияның пайдасы бөлінетін және бөлінбейтін пайда деген екі бөліктен
тұрады. ... салу ... бұл ... өз ... мынадай түрлерге
топталады: [17, 45-46б.]
1. Классикалық жүйе, компанияның бөлінетін пайдасына корпорациялық
және жеке табыс салығы салынады. Бұл жүйе ... ... ... ... ... Компания деңгейінде салық салынатын пайданы кеміту жүйесі екі
нұсқада қолданылады:
- әр ... ... ... ... ... пайдаға салық
төмендетілген ставкамен салынады. Бұл жүйе Португалия, ... ... ... ... салық салудан ішінара босату негізінде. Бұл жүйе
Ирландия, Финляндия елдерінде қолданылады.
3. Акционерлер деңгейінде салық ... ... ... ... түрінде қолданылады:
- корпорациялық табыстан ұсталған-ұсталмағанына қарамастан,
дивидендтерді ... ... ... ... несиесі немесе импутациялық жүйеде дивиденд жеке табысқа
қосылып ... ... ... салықтан толығымен босату мына ... ... ( ... ... );
- ... ... ... салық салу барысында компаниялар резидент және резидент емес
болып бөлінеді. Шет ... ... ... ... ... салықты
салғанда олардың резидент немесе резидент емес екенін анықтау. ... ... деп ... ... ... бір жыл ішінде
183 күннен ... ... ... ... танылады. Ал резидент емес ... деп бір жыл ... 1 ... 182 күн ... Қазақстан аумағында
болатын тұлға танылады. [3]
Корпорациялардың пайдасына салық салудың импутациялық жүйесі ... ... қос ... ... жою мақсатымен енгізілген.
Бельгияда, Ұлыбританияда, Данияда, Ирландияда, Италияда және Францияда
қолданылады.
Қазақстан ... ... ... ... салықтардың
ішіндегі ең күрделісі және салық сомасы ... ең ... ... ... 2008 ... бюджет түсімдерінің 32,5 пайызын құрайды. [18]
Салық кодексі қабылданған ... ... ... бұл түрі заңды
тұлғалардың табыстарынан алынатын табыс салығы деп ... ... ... ... ... стандартқа сәйкес «корпорациялық табыс
салығы» деп аталынды.
Корпорациялық табыс салығын арнаулы салық ... ... ... салу ... бар заңды тұлғалар төлейді. Заңды
тұлғалар екі ... ... ... ... коммерциялық емес ұйымдар.
Коммерциялық ұйымдар дегеніміз – белгілі бір табыс көзі бар ... ... ... ... ... болып табылмайтын және алынған таза
кірісті қатысушылар арасында ... ... ... ... емес ... ... ... табыстарына тікелей салынатын ең негізгі салық
корпорациялық табыс салығы болып есептеледі.
Корпоративті табыс ... ... ... ... ... түсімдердің 1/3 бөлігін құрайды. [19, 55-б]
Корпоративті табыс ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар қызметін сырттай бақылап отырады.
Кез-келген нарықтық экономикасы дамыған елді алсақ, олардың қаржы көзі
салық жүйесінің дамығандығын білдіреді. Сонымен ... ... ... ... қолдаудың мақсатында жүргізіледі.
Сонымен заңды тұлғалардан түсетін салықтық түсімдер мен заңды
тұлғаларға ... салу ... ... ... ... негізгі құрал болып
табылады: [20]
а) экономиканың басты секторын ынталандыруда, ... ... ... ... ... толтырудың басты көзі;
б) халықаралық сауда қарым-қатынастарын реттеу;
в) Қазақстан Республикасындағы ... емес ... ... ... ... ... ... монополист заңды тұлғалар бағасын бақылап, реттеп отыруда негізгі
күш;
д) жер және оның қойнауын пайдалануда қызығушылық білдіретін резидент,
резидент емес ... ... жер ... ... мен ... жер ... ... ықпал етеді.
Сонымен, салықтың даму тарихы тәуелсіздік алғаннан бері ... ... ... көптеген кезеңдерден өтіп, өзгерістер енгізіліп, дамуда.
Бірақ, осы өзгерістерден соң салық жүйесі қоғам дамыған ... ... ... ... сайын, соған сәйкес өзгеріп отырады, яғни бұл үзіліссіз
процесс.
1.3 КЕЙБІР ДАМЫҒАН ШЕТ ЕЛДЕРІНДЕГІ КОРПОРАТИВТІК ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ ҚЫЗМЕТ ... ...... ...... ... ... – төлеушілердің тапқан табысына салынады.
Табыс салығы алғашқы рет Англияда XIX-ғасырдың ортасында енгізілген.
Табыс ... ... ... қолданылады: пайда ... ... ... ... және ... ... табыс салығы. Табыс
салығы прогрессивті салық санатына жатады.
1. Ұлыбританиядағы корпоративтік табыс салығының қызмет етуі.
Біріккен Корольдіктің салықтық заңнамасының негізі - 1970 ... ... ... ... ... табыс салығы туралы Акт, 1979 жылғы
қосылған құн салығы туралы Акт және 1996 ... ... ... ... ... Жыл ... мемлекет бюджетке елдің салық салу қызметін
реттеп отыратын толықтырулар мен заңдар енгізіп ... ... ... ... ... және ... ... Жергілікті салықтарға салық түсімдерінің 10%-ға жуығын
беретін мүлікке салынатын ... ... ... салықтарға -
корпоративтік салық (кәсіпорындар ... ... ... ... ... салығы, мұнайдан түскен табыс салығы, мұрагерлікке
салынатын ... ... ... ... ... қосылған құн салығы (ҚҚС -
VAT), елтаңбалық төлемдер, баждар және акциздер. Жалпымемлекеттік салықтар
мемлекеттік бюджет түсімдерінің 90%-дан астамын ... ... ... ... ... - бұл ... ... ең жақсы нәтижесіне жетудің едәуір оңтайлы әдісі.
Ұлыбританияда Европаның өзге елдерімен салыстырғанда, корпоративтік
табыс салығының ... ... ... ... ... тиімді әдісі ретінде пайдалануға болады. Егер ... ... таза ... £300,000-тан көп болмаса, британ компаниялары
корпоративтік табыс салығын 20%-дық ставкамен төлейді, егер ... £1.5 ... көп ... - ... ... салығының ставкасы 30%. Сыртқы
экономикалық қызмет жүргізетін ... және ... ... ... 0%-ға ... ... мүмкіндіктері бар.
Салықтардың ішінде
корпоративтік табыс салығына тоқталайық. (Corporate Tax)
Ұлыбританияда корпоративтік табыс салығы 1965 жылы енгізілді ... бұл ... ... қолданыстағы компанияларға салық салу
жүйесін алмастырды. Корпоративтік табыс салығы резидент компаниялардың
жалпы ... ... ... алынған бүкіл табысына салынады. Резидент
компания - бұл ... ... ... территориясында орналасқан компания.
Жұмыс істемейтін компаниялар корпоративтік табыс салығын төлемейді, ... ... ... ... ... отыруға міндетті.
Ұлыбританияда корпоративтік табыс салығының ставкасы жыл ... ... ... әр бюджеттік жылға бекітіліп отырады. Сонымен қатар,
ставкасы Ұлыбританияның қаржылық заңымен (Finance Act 2006) ... және ... ... ... ... ... ... ставкасы:
таза пайда £300,000-ға дейін - 20%; таза пайда £300,000-дан жоғары - 30%.
Корпоративтік ... ... ... ... соңында бір жылға (12 ай)
есептеледі және есепті салық периодының аяқталуынан кейінгі 9 ай ... ... ... ... ... ... бойынша салық периоды
кәсіпорын корпоративтік табыс ... ... ... ... ... ... ... аяқталған күннен басталады. Корпоративтік табыс салығын
төлеудің соңғы ... ... ... ... ... ... немесе тоқтатылуымен; бухгалтерлік есеп бойынша
кезекті есепті күннен; есепті периодтың басталған ... ... ... ... және ... ... ... периодтың
аяқталуымен; Ұлыбританияның салықтық резиденті статусын алуымен ... ... ... және егер компания берілген салық бойынша салық
төлеуші болып ... ... ... ... салық кезеңі
аяқталғаннан кейін 18 ... кеш ... ... ... ... ... табыс салығының 2009 жылғы
ставкалары*
|Салық ставкасының түрі ... ... ... ... |
| ... ... фунт | |
| ... | ... ... үшін ... ... 300,000-ға |20% |
| ... | ... ... ... (ССТ) ... |30% - ССТ; ... ... ... ... дейін |ССТ=1,500,000 – |
|компаниялар үшін ставка | ... ... х ... ... ... ... |30% ... ... ... ... ... компанияларға арнайы
салық режимі бекітілген. Олар мұнайдың корпорациялық салығын ... tax) 7.5 ... ... ... ... олар корпорациялық
табыс салығынан басқа, тағы екі төлемді төлейді:
а) 1982 жылдың 1-ші наурызына дейін лицензия ... ... ... ... роялти төлейді.
ә) мұнай табыстарына салынатын салық 1975 жылы ... Бұл ... ... оның ... ... ... салынады. Салықты алу
жауапкершілігі мұнай табыстарына салық салу ... ... ... Германиядағы корпоративтік табыс салығының қызмет етуі.
Кез-келген елде салық жүйесі ... ... ... ... ... ... табылады. Германияның салық жүйесі, ең алдымен, оның
базасында ... ... ... ... ... қана ... өз
азаматтары үшін әлеуметтік қорғаудың жоғары деңгейін қамтамасыз ету мүмкін
болғандығымен ерекшеленеді.
Германияда салық салу жүйесінің ең маңызды қағидалары ... ... ... ... салықтарды алуға кеткен шығындар минималды;
- салықтар бәсекелестікке тосқауыл бола алмайды;
- салықтар ... ... ... келеді;
- салықтар табыстардың едәуір әділ үлестірілуіне бағытталған;
- жүйе адамның жеке өміріне құрметпен құрылуы тиіс. ... ... адам ... ... жеке ... ... түрде сақтауға
құқылы. Салық қызметкерінің біреуге салық төлеуші туралы ақпаратты
беруге құқығы жоқ. Коммерциялық құпияның ... ... ... ... ... екі ... салық салуды жол бермейді;
- Салықтардың мөлшері мемлекеттік қызмет көрсетулердің көлеміне сәйкес
келеді, оның ішінде адамды қорғау мен адам ... ала ... ... салықтардың негізгі түрлері төмендегідей:
- жеке тұлғаларға салынатын табыс салығы;
- корпорацияларға салынатын табыс салығы;
- қосылған құн салығы;
- мұнай ... ... ... жер салығы;
- жер учаскесін сатып алуда төленетін ... ... ... ... және ... салық;
- көлік салығы;
- өрт сөндіру қызметін ұстауға ... ... ... ... ... ... ... өнімдері және темекі
бұйымдарына акциздер;
- кеден баждары;
- Германияның территориясында мұнай өндіруді дамытуға кететін алымдар.
Корпоративтік салық табысқа салынатын ... ... ... оны ... ... ... табыс салығы заңды тұлғаның жылдық жиынтық
табысына салынады. Мұнда бөлінген пайданың екі ... ... ... ... атап ... ... ... пайдаға бөлінген пайдамен салыстырғанда, едәуір
жоғары ставкамен салық салынады. Корпоративтік ... ... ... ... ... арнайы бұйрықтарға сәйкес анықталады (мысалы, ... ... ... ... ... Бөлінбеген пайдаға салынатын
корпоративтік ... ... ... Бұл ... ... ең ... ... болып саналады. Бұл ставканы 44%-ға дейін
төмендету көзделіп ... ... өзге ... ... ... Олар реттеуші сипатқа ие, мәселен, ... ... бір ... ... ... ... 36%-дық
ставкамен салық ... ... ... ... сомасында
корпоративтік табыс салығының үлесі бар жоғы 4.5% ғана, бұл мұнай салығына
салынатын салықтан бір пайыздық пунктке ... ... ... ... ставкасы – 40 пайыз. Салық
тоқсан сайын бірдей ... ... ... Жыл ... ... ... бюджетпен толық есеп айырысу ... ... ... ... декларациясы салық органына есепті жылдан
кейінгі жылдың 31-ші ... ... ... ... ... корпоративтік табыс салығының қызмет етуі.
Канадада салық салу деңгейі ... ... ... ... орташа
көрсеткіштерге ие.
Федералды бюджетке түсімдердің 70%-ы салықтар есебінен түседі. Салықтарды
жинауды Федералды салық қызметі жүзеге ... Revenue Canada). Онда ... ... мен ... жеке ... ... салығы мен
корпоративтік салықтар шоғырланады.
Пайдаға салынатын салық. Канадада компаниялар мен корпорациялардың
пайдасына ... ... ... ... ... ... ... федералды деңгейде және барлық провинцияларда, Квебектен басқа
(мұнда Азаматтық Заң қызмет етеді), ортақ құқық жүйесі қызмет ... ... ... ... ... (С$). Канадада корпорациялар
провинциалдық және федералды деңгейде де іштей ... ... ... ... ... ... табыстары бойынша жалпы
ставка - 38% ставкамен төлейді. Әлдебір канадалық ... ... ... ал ... ... және ... ... өндірістен
түскен табыстарға 7%-дық жеңілдік қарастырылған. Дауыс беру құқығы бар
акциялардың 50%-ы ... ... ... болатын жекеменшік
корпорациялар салық салуға жататын 200.000 канадалық долларға тең жылдық
табысқа 16%-дық қосымша ... ала ... (small business ... ... салықтары нақты провинцияға байланысты өзгеріп отырады.
Онтариода жалпы ... 15.5%, ал small business ... ... ... ... ... үшін – ... елдік салықтық жеңілдіктері де қарастырылған, кәсіпкерлік табысқа
қатысты 3 жылға кері немесе 7 ... алға ... ... ... ... ... салықтарды ай сайын өткен
жыл үшін төленген салықтардың нақты сомасы негізінде төлейді. Баланс ... ... ... 2 айдан соң төленеді. Канадада жаңа корпорация
өзінің қаржы жылының соңы ... ... ала ... ... ... ... мерзімнің келесі өзгеруі үшін салық органдарының рұқсаты керек.
Өңдеу өнеркәсібіндегі кәсіпорындар үшін ... ... ... 23 ... ... белгіленген. [23]
4. Франциядағы корпоративтік табыс салығының қызмет етуі.
Салықтар мен алымдар ... ... 90%-ға ... ... ... жүйе ... жүзеге асырылады. Салықтардың негізгі түрлері –
жанама, тікелей, елтаңбалық алымдар. Елде ... ... ... ... ... көп (мемлекет бюджетінің 50%-ын қосылған құн салығы
құрайды). Салық салу бойынша барлық ... ... ... ... ... жыл ... ставкалар нақтыланады. Француздық салық
жүйесіне қатаң заңнамалық шектеу тән. Дегенмен, салық жүйесінде ... бар, ... ... ережелері бірнеше жылдар бойы тұрақты.
Францияда барлық салықтар бірыңғай жүйеге ... Бұл ... ... ... салудан қорғану механизмі қызмет етеді. Бұл ... ... ... ... ие, дегенмен, белгілі бір шарттармен шектелген.
Сонымен қатар, соңғы бірнеше жыл ішінде жеңілдіктер мен ... ... ... ... ... бір уақытта базаның кеңеюі
байқалуда.
Елде ... ... ... ... ... айналысады. Ол
Экономика, қаржы және бюджет Министрлігінің құрамында. Оған ... ... ... ... ... ... 830 ... және 16
ақпараттық орталықтарда қызмет ететін 80 000 қызметкер жұмыс істейді. Салық
салу міндетті мемлекеттік бухгалтерлік есеп жүйесіне ... ... жүйе де ... жасайды.
Салықтық орталықтар әр салық бойынша салық базасын есептейді,
төлемдерді ... және ... ... ... отырады. Франциядағы
салық салу табыстар туралы декларацияға және оны дұрыс ... ... ... ... ... қатаң жүйесі қызмет етеді:
| |Толтыру дұрыс емес ... ... ... ... ... ... |қатар айына 0,75% көлемінде айыппұл салынады немесе жылына 9%; |
|- |Егер заң бұзушылық қасақана болса, ... екі ... ... |
| ... |
|- |заң ... қатал болғанда, қамауға алу да мүмкін; ... ... ... салықтар мен жергілікті салықтардың қатаң
шегі бар:
| | Негізгі ... ... ... ... салынатын табыс салығы;
-кәсіпорындардың пайдасына салынатын салық;
-мұнай өнімдеріне баждар;
-акциздер ... ... ... ... авиатранспорт
қызметіне);
-мүлік салығы;
-кеденбаждары;
-бағалы қағаздардан түскен пайдаға салынатын салық және ... ... ... ... ... салығы (үш салықтан тұрады: тұрғын үйге, ғимараттар мен
құрылыстарға жер салығы, жер салығы);
-мамандыққа ... ... ... ... ... ... салық;
-ғимараттарды сатуға салынатын салық;
Жергілікті салықтар жалпы алғанда бүкіл салық ауыртпалығының 30%-ын
құрайды. Бұл салықтар ... ... 40%-ын ... ... ... ... қағида бойынша салық
салынады, пайдадан 37%.
Францияда precompte" деп ... ... ... ... егер ... компания екі жақты салық салуды болдырмау туралы
келісімге қол қойған болса (100 ... ... ... ... соңғы 12 ай ішінде авуарлар құнының кемінде 67%-ына
ие шетел заңды тұлғасынасының иелігінде ... ... ... ... ... ... жыл сайын 1 қаңтарда бекітіледі, бірақ қызметті
жүзеге асырудан түскен пайданың 3,5%-нан аспауы тиіс.
Жаңа құрылған компаниялар (SME), егер ... ... ... ... млн. Евродан аз болса, табыс салығын 19% ставка мөлшерінде төлеуге
құқықтары бар (егер мұндай ... ... ... ... ... үнемдеу технологиялары саласында қызмет ететін компаниялар
корпоративтік табыс салығын төлеуден босатылған.
Корпорация табысына салынатын салық ... ... ... салынады. Кәсіпорынның жылдық таза пайдасы ... ... ... мен ... ... ... анықталады. Негізгі
салық ставкасы – 34 пайыз. Жекелеген жағдайларда 42 ... ... ... және ... ... ... пайдаға 10-24 пайыз
аралығындағы ставка қолданылады. [24]
5. Италиядағы корпоративтік табыс салығының қызмет етуі.
Италияның ... ... ... ... ... Қазіргі кезде
салық заңнамасында 40-қа жуық федералды және ... ... ... бекітетін және анықтайтын 350 ... заң бар. ... ... заңнама, салық салудың негізгі қағидалары мен ... ... ... ... ... ... ... 1974 және 1988 жылдары салықтық реформа жүргізгенде
компаниялар мен жеке тұлғалар қолданатын салықтан жалтарудың ... ... ... ... ... шағын және орта бизнес кәсіпкерлік кәсіпорындарына
негізделеді. Олар барлық ... ... 90 ... ... Бұл Италияны өзге Европа елдерінен ... ... ... ... көп ... ... және орта бизнеске бағытталған.
Италияның салық жүйесі 40-қа жуық түрлі ... ... 80 ... ... ... үшеуі ғана құрайды: ... ... ... пайдаға салынатын аймақтық салық және қосылған
құн салығы. Италияның негізгі салықтары болып тікелей ... ... ... салынатын салықтар туралы» атты заңмен ... ... ... 22.12.86 № 917 ... ... табысына салынатын салықтың төлеушілері (IRES ... sul Reddito delle Societ a) ... ... ... ... ... сонымен қатар ел территориясында ... ... ... етіп жүрген шетел компаниялары болып табылады.
Бұған қоса, тіркеу мерзімінен кейінгі ... үш ... ... салықты
төмендетілген мөлшерде төлеуге мүмкіндік беретін жеңілдіктерді пайдалана
алады. Салық Италия ... 12.12.03 № 344 ... ... Бұл ... ... ... ... туралы» заңға өзгерістер
енгізді: 1986 жылдан бергі қолданыстағы корпорациялар табысына салынатын
салықты корпоративтік табыс салығына алмастырды ( IRPEG ... ... ... ... ... – 33%. Бұл ... жылдарда үнемі төмендеуде. Бес жыл бұрын ол 37% болды.
Салық салу объектісі компанияның бөлінбеген пайда ... ... ... ... ... базасы компанияның шығындарына азайтылуы
мүмкін. Сонымен қатар, ... ... ... ... жататын пайда болып
табылмайды. Мысалы, негізгі құралдарды сатудан түскен ... ... ... ... ол шот ... ... теңестірілген және
табысқа салынатын салықтан (IR ES) босатылған.
Заңды ... ... ... ... ел ... жұмыс
жасайтын барлық заңды тұлғалар ... ... салу ... ... бөлінбеген пайда түріндегі таза табысы саналады. Ол ... ... ... ... мен ... ... ... айрмасы ретінде анықталады. Жиынтық табысқа негізгі қызметті
жүзеге асырудан тапқан барлық ... ... ... 1983 ... бері ... пропорционалдық ставкамен төленеді. Оған дейін 25 ... ... ... ... басқа да екі арнайы салық ... ... ... ... ... ... және холдингтік
компаниялар 7,5 пайыздық, қатынасу үлесінің 50 ... ... ... мен ұйымдар 6,25 пайыздық ставкамен табыс ... ... 5 жыл ... ... [25]
6. Швецияда корпоративтік табыс салығының қызмет етуі.
Швецияның салық жүйесінде маңызды орынға ... ... ... ие. ... ... ... тұлға статусын алу үшін
Патентті және Тіркеу ... ... ... ... басқарушы
директорлардың минимум 50 %-ы және бас директор ... ... ... ... Пайдаға салынатын ұлттық салық резиденттерден
бүкіл табысқа ... ал ... ... алынған
табысқа салынады. Компания салықтық резидент болып, егер ол Швецияда
құрылса ... ... ... ... мекемесі болса, табылады.
Корпорациялардың пайдасына ... ... ... - ... бөлібеген немесе бөлінген пайдасына салық салудың арасында
айырмашылық жоқ. Сонымен қатар, корпорациялар үшін ... ... ... база бизнес жүргізуге, несиелер бойынша пайыздарды
қосқанда, ... ... ... жаңа құрал-жабдық алуға шығындар
сомасына азаяды. Шегерілмейтін шығындар тізімі бар: ... ... ... ... және алкогольдік сусындармен байланысты
шығындар.
Материалды және материалды емес негізгі құралдарды және ... ... ... ... ... салық салынатын табысына
енгізілуі керек және оған 28 % ставкамен ... ... ... ... ... шығын ешбір мерзімдік шектеусіз жиынтық пайда
есебінен шығарылады. Швед компанияларынан ... ... ... ... Шет ... филиалдан (акциялардың минималды деңгейі 25 %-
дан кем болмауы шарт) түскен дивидендтер де салық салудан босатылуы мүмкін,
бірақ бұл ... бір шарт бар: ... ... кем емес ставка бойынша
салық ... ... ... ... жарналарын төлеу мақсатымен органдарда
тіркелген шетел компаниялары салықты жылына бір рет (бір төлеммен) ... ... ... ... ... қызмет етуі.
Салықтар мен міндетті төлемдердің есептелуі, жиналуы, жалтарудың ... ... ... ... ... ... ... салық
басқармасына (ҰСБ) жүктелген. Жерлердегі салық инспекциялары тек құқық
бұзушылықтарды анықтауға ... бар, ал ... және ... ... ... алу ... ... жүргізеді.
Жергілікті және мемлекеттік бюджеттерге төсетін барлық төлемдер
Жапонияда міндетті түрде ұлттық валютада — иенада ... ... ... 3 түрлі ставка қарастырылған: ұлттық
(орталық үкіметке төленеді), префектуралық ... ... ... яғни ... ... билікке төленеді).
Барлық ставкалар азаматтың алатын салық сомасы ... ... ... бір интервалдарда өзгеріп отырады. Ұлттық салық үшін мұндай
интервал 10—50 %, префектуралық үшін сәйкесінше 2—4 % және жергілікті ... до 12 %. ... ... үшін ... ... ... әр түрлі болады және
оның табысына тікелей байланысты.
Ең жоғарғы ставка — 50 % ... ... ... ... ... егер ... азамат бір жылда 50 млн иенадан артық тапса, онда сол
соманың тең жартысын мемлекетке салық түрінде төлеуге тура ... ... 275 мың ... кем ... ... ... ғана төменгі
ставкалармен салық ... ... ... ... түрі бар. ... салықтар
тікелей және жанама болып бөлінеді. Тікелей салықтарға жеке ... жер, ... және ... ... және мүлікке салық
жатады. Жанама салықтар елтаңбалық алым және пайдалану салығы (қосылған құн
салығы) түрінде ... ... ... ... ... көзі жеке және ... ... жатады.
Корпоративтәк табыс салығы компанияның таза табысына салынады және
сәйкесінше бюджетке оны ... ... ... қатар, жеке
кәсіпкерлер де төлейді. Бұл салық әр түрлі бюджет ... ... ... ... ... 33 %-ы ... бюджетке түседі, 5 %-
ы ұлттық бюджеттен префектуралық бюджетке және 12 %-ы ұлттық ... ... ... ... ... тұлғалардан алынатын табыс салығы бизнестің дамуымен
бірге қалыптасып, ... ... мен ... таза ... 34,5 ... ... табыс салығын 1,67 пайыз мөлшерінде префектуралық
табыс ... 4,12 ... ... ... (аудан, ауыл) табыс салығын
төлейді. Шағын бизнеске 28 пайыздық ставкамен ... ... ... ... ... шет ... ... табыс салығының
қызмет ету тәжірибесін қорытындылай келе, қарастырылған жеті ... ... ... ставкасын Қазақстандағы 2009 жылдың ... ... ... ... ... ... деңгейлерін
көру үшін төмендегі гистограмма түрінде ұсынғанды жөн көрдік.
1-сурет. 1.01.2009 жылғы қолданыстағы Қазақстандағы салық ставкасының шетел
ставкаларымен салыстырмалы көрінісі
2 ... ... ... ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУІН
ТАЛДАУ
2.1 КОРПОРАТИВТІК ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ... ... ... ...... ...... тұлғаларға салық салу арқылы мемлекет біріншіден, әлеуметтік-
экономикалық тұрақтылықты сақтай отырып, экономиканың өсуіне ықпал ... ... ... ... ... ... негізінде мемлекет
жеке кәсіпорындар мен өндіріс салаларына ынталандыру ықпалын жүргізеді.
Заңды ... ... ... ... мәні – ... ... ... ұлттық табыстың бір бөлігін алу
жөніндегі өндірістік қатынастардың бір бөлігі. Оны ... ... мен ... ... үшін ... ... көбеюі тек салықтар ... ... ... қана ... ... ... ол жұмыссыздар санынын азайтуға ... ... ... ... ... ... ... етіп отырғандардың көбісі жеке меншік кәсіпорындар болып
табылады.
Корпоративтік табыс ... ... ... ... барлық
салықтық түсімдердің 1/3 бөлігін құрайды. [28]
Заңды тұлғаларға салынатын салық түрлері ... ... ... мемлекеттің саяси жағдайына ықпалы елдің экономикасын
нығайтушы күштердің ... ... ... ірі ... ... ... яғни ... алғанда заңды тұлғалар табыстары мен қызметтерін
реттейтін мемлекет саясаты деп айтуымызға болады. Егер ... ... ... онда ... ... де ... ... тұлғалар кірістеріне салық салудың механизмі ... ... және ... ... басқа да міндетті төлемдері
туралы» кодексіне сәйкес жүргізіледі. Салық салу ... ... ... әр түрлі. Біріншіден корпоративтік табыс салығын
қарастырайық. ... бұл ... ... ең ... ... болып
табылады.
Корпоративтік табыс салығын есептеу үшін келесі формуланы қолданамыз:
КТС=ССТ – З +/- Т * % ... ССТ – ... ... ......... – пайыз мөлшерлемесі.
ССТ = ЖЖТ – Ш ... ЖЖТ – ... ... табыс;
Ш – шегерімдер.
Жылдық жиынтық табысқа енгізілетін табыстар.
1. Жылдық жиынтық табысқа ... ... ... барлық түрлері:
1) өткізуден түсетін табыс;
2) құн өсімінен ... ... ... ... ... бойынша табыс;
4) міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін табыс;
5) күмәнді міндеттемелер бойынша табыс;
6) банктердің және лицензия негізінде банк операцияларының ... ... ... ... ... провизияларының
(резервтерінің) мөлшерлерін азайтудан түсетін табыс;
7) сақтандыру, қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру, ... ... ... сақтандыру резервтерін азайтудан түсетін табыс;
8) талап ету құқығын басқаға беруден түсетін табыс;
9) кәсіпкерлік қызметті шектеуге немесе тоқтатуға ... ... ... ... ... ... шығып қалуынан түсетін табыс;
11) табиғи ресурстарды геологиялық зерттеуге және өндіруге дайындық
жұмыстарына арналған шығыстарды, сондай-ақ жер ... ... да ... ... ... ... кен орындарын әзірлеу салдарын жою қорына аударымдар ... ... ... ... жою ... іс жүзіндегі шығыстар сомасынан
асып кетуінен түсетін табыс;
13) бірлескен қызметті жүзеге асырудан түсетін табыс;
14) егер ... бұл сома ... ... ... ... ... ... басқа, таңылған немесе борышкер таныған
айыппұлдар, өсімпұлдар және басқа санкция түрлері;
15) бұрын жүргізілген шегерімдер ... ... ... өтеусіз алынған мүлік түріндегі табыс;
17) дивидендтер;
18) депозит, борыштық бағалы қағаз, вексель бойынша сыйақылар;
19) оң ... ... ... ... ... ... және ... Республикасының бухгалтерлік есеп ... ... ... заңнамасының талаптарына сәйкес анықталған теріс
бағамдық айырма ... асып ... ... әлеуметтік сала объектілерін пайдалану кезінде алынған табыс;
22) ... ... ... ... ... түсетін табыс;
23) сенімгерлікпен басқару шарты бойынша сенімгерлікпен басқару
құрылтайшысы немесе ... ... ... өзге ... ... ... ... жататын), мүлікті сенімгерлікпен басқарудан
түсетін таза табыс;
2. Егер табыстардың ... ... бір және сол ... ... ... ... ... табыстар жылдық жиынтық
табысқа бір рет енгізіледі.
Табыстың қаржылық есептіліктің ... ... ... ... ... есеп және қаржылық есептілік туралы
заңнамасының талаптарына ... ... күні ... ... ... ... күнінен ерекшеленетін жағдайда, көрсетілген табыс салық
салу мақсатына орай бір рет есепке алынады.
3. Егер ... ... ... ... салық төлеушіге
мүлікті сенімгерлікпен басқаруды құру туралы актімен мүлікті сенімгерлікпен
басқару құрылтайшысы немесе пайда алушы үшін ... ... ... ... ... басқару шарты бойынша сенімгерлікпен
басқару құрылтайшысының немесе ... ... ... ... ... ... ... сол салық төлеушінің жылдық жиынтық
табысына қосылады.
Төмендегілер ... салу ... орай ... ... ... ... ... салым ретінде алынған мүліктің құны;
2) эмитент өзі шығарған акцияларды орналастырудан ... ақша ... ... ... ... ... салық төлеуші үшін өтеусіз берілген
мүліктің құны. Өтеусіз орындалған жұмыстардың, ... ... ... ... ... ... көрсетуге байланысты шеккен
шығыстар мөлшерінде айқындалады;
4) салық міндеттемесінің мөлшерін азайту сомасы;
5) басқа тұлғадан алынуға ... ... ... ... ... стандарттарына және Қазақстан Республикасының
бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік ... ... ... ... ... ... деп танылатын активтердің және (немесе)
міндеттемелердің құнын өзгертуге ... ... ... ... ... ... стандарттарына және Қазақстан
Республикасының бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... сәйкес активтерді қайта бағалауға ... ... ... ... ... ... салынатын табыс жылдық жиынтық табыс пен шегерімдердің айырмасы
болғандықтан, шегерімдерге тоқталайық. Шегерімдер дегеніміз - ... ... ... ... шыққан, құжаттармен негізделген шығындар.
Шегерiмдердi салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне
байланысты шығыстарды растайтын ... ... ... жүргiзедi. Бұл
шығыстар, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан
Республикасының бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... ... ... ... кезеңдердің
шығыстарын қоспағанда, олар іс жүзінде жүргiзiлген салық ... ... ... ... олар ... болатын салық кезеңінде
шегерiмге жатады.
Табиғи монополия субъектілері шеккен ысыраптар ... ... ... шегерiмге
жатады. Егер шығыстардың бір және сол түрі шығыстардың бiрнеше ... онда ... ... салық салынатын табыстың есеп-қисабы
кезiнде бiр-ақ рет шегерiледi. 
Салық төлеушінің ... ... ... ... ... ... толығымен шегерімге жататын шығындар (өзіндік құнға, ... ... ... ... кеткен шығындар, коммуналдық және
транспорттық ... ... ... кеткен шығындар, маркетингтік
шығындар, басқа ... жеке ... ... ... ... ... айыппұлдар, кадрды дайындау және қайта дайындауға
байланысты шығындар, төленген жер, ... ... ... кеткен
шығындар);
- белгілі бір бекітілген ... ... ... ... (іс-сапарға байланысты шығындар, өкілеттілік шығындары,
амортизациялық аударым шығындары, жөндеу ... ... ... алынбайтын шығындар (әлеуметтік салаға қажетті
объектілерді салу, оларды қаржыландыру шығындары, ... ... ... ... негізделмеген шығындар, қайырымдылық көмек).[29]
Залалдар дегеніміз - түзетілген жылдық жиынтық табыстан шегерімдердің
асып түсуі, яғни кәсіпкерлік қызметтен ... ... ... ... ... өткізуден шегетін залалдар мыналар:
а) борыштық бағалы қағаздарды қоспағанда, бағалы қағаздар бойынша -
өткізу құны мен иемденіп алу құны ... ... ... ... бағалы қағаздар бойынша өткізілген күнгі ... мен ... ... ... өткізу құны мен ... құны ... ... ... әлеуметтік сала объектілерін ұстауға салық төлеушінің нақты
жұмсаған шығыстары;
ә) коммерциялық емес ұйымдарға өтеусіз берілген ... жеке ... ... ... ... берілген атаулы әлеуметтік
көмек.
Шегерімдер – жылдық жиынтық ... ... ... және ... ... анықтау кезінде шығындарды алып тастауды шегерімдер деп
атайды. [31]
Пайыз мөлшерлемесі дегеніміз – салық ... ... ... ... ... ставкалары: [3]
а) салық төлеушінің салық салынатын табысынан түзетулері енгізіліп,
шеккен залалдары ... ... ... салық салынатын табысы 15
проценттiк ставка бойынша салық салуға жатады;
ә) Негiзгi өндiрiс құралы жер болып табылатын ... ... ... ... ... мен ... сомасына және залалдары сомасына
азайтылған салық салынатын табысы 10 проценттiк ... ... ... ... Резидент еместердiң Қазақстан Республикасындағы көздерден ... ... ... ... ... ... ... төлем көзiнен
10 проценттiк ставка бойынша салық салуға жатады; 
в) Резидент еместердiң Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... тұрақты мекемесiмен байланысты емес табыстарына
Салық кодексінде белгiленген ставкалар бойынша салық салынады;
г) Қазақстан Республикасында қызметiн тұрақты мекеме ... ... ... емес заңды тұлғаның таза табысы корпоративтік ... қоса ... ... ... тәртiппен
15 проценттiк ставка бойынша салық салуға жатады.
Корпоративтік табыс салығы үшін салық кезеңi: [3]
1. Корпоративтік табыс салығы үшiн 1 ... - 31 ... ... жыл салық кезеңi болып табылады.
2. Егер ұйым күнтiзбелiк жыл басталғаннан кейiн құрылса, оның құрылған
күнiнен бастап күнтiзбелiк жылдың ... ... ... ... ол ... салық кезеңi болып табылады.
Бұл ретте ұйымның әділет органында мемлекеттік ... ... ... ... күнi ... ... Егер ұйым күнтiзбелiк жылдың аяғына дейiн таратылса, қайта
ұйымдастырылса, жыл ... ... ... ... ... аяқталған
күнге дейiнгi уақыт кезеңi ол үшiн соңғы салық кезеңi болып табылады. 
4. Егер күнтiзбелiк жыл ... ... ... ұйым осы ... ... ... ... ұйымдастырылса, құрылған күнiнен ... ... ... аяқталған күнге дейiнгi уақыт кезеңi ол үшiн
салық кезеңi болып табылады. 
Корпоративтік табыс салығы үшін салық ... ... ... ... ... тек қана төлем көзiнен салық
салуға жататын табыстар алатын және Қазақстан ... ... ... ... жүзеге асырмайтын резидент еместi қоспағанда,
корпоративтік табыс салығын ... осы ... ... белгіленбесе,
корпоративтік табыс салығы бойынша декларацияны орналасқан жеріндегі салық
органына есептiк салық кезеңiнен ... ... 31 ... ... ... ... табыс салығын төлеуші корпоративтік табыс салығы
бойынша декларациямен бір мезгілде өзі орналасқан ... ... ... ... ... ... және бухгалтерлік есеп пен
қаржылық есептілік туралы ... ... ... ... ... ... ... есептілікті табыс етеді.
Бұл ретте бұрын ұсынылған жылдық қаржылық есептілік түзетілген
жағдайда, корпоративтік ... ... ... ... ... ... ... күнтізбелік отыз күн ішінде өзі орналасқан жердегі салық
органына түзетілген ... ... ... ... етеді.
3. Корпоративтік табыс салығы бойынша  декларация  салық салу
объектiлерi және ... ... ... ... ... туралы
ақпаратты ашып көрсету жөнiндегi декларациядан және оған ... ... ... ... шағын бизнес субъектілері үшін
арнаулы салық режимін қолданатын салық төлеуші Салық кодексіне сәйкес салық
салынатын табыстар ... ... ... ... ... ... етпейді.
2. ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕГІ КОРПОРАТИВТІК ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ АЛЫНУ МЕХАНИЗМІН ТАЛДАУ
(Шымкент қаласы бойынша Салық Департаментінің іс-тәжірибесінде)
Салық – қарыз, салық төлеуші
болып ...... ... яғни ... ... ... салықтар
мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігін қалыптастырады. Республикалық бюджеттің
кірістерінің салықтық түсімдерінің ішіндегі ... ... ... табыс салығы табылады. 2008 жылдың қорытындысы ... ... ... ... салықтық түсімдерден қалыптасса,
оның ішінде корпоративтік табыс салығының ... ... ... ... ... ... ... түсімдердің ішінде корпоративтік табыс салығының
маңызы өте зор. [18]
2-кесте
Қазақстан Республикасының 2006-2008 жж.-дағы мемлекеттік бюджетіндегі
салықтық түсімдердің құрылымы*
мың ... |2006 ж. |2007 ж. |2008 ж. |2008 жыл 2006 |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... % |
| ... |Үлесі,|Сомасы |Үлесі, | |
| | |% | |% | |% | ... ... ... ... |128,1 ... |102 | |320 | |9 700 | | |
| |434 | | | | | | ... ... |32,2 |920 911 |32,7 |119,2 |
... |8 700 | |702 | |566 | | ... | | | | | | | ... ... ... ... |9,4 |267 355 |9,5 |162,1 ... |2 936 | |112 | |662 | | ... ... ... |12,6 ... |8,9 |106,3 ... |8 928 | |988 | |944 | | ... ... ... |26,7 ... |22,7 |131,2 ... |2 090 | |896 | |808 | | ... ... |58 753 |2,5 |56 528 |2 |119,2 |
| |925 | |488 | |023 | | ... ... |7 991 |0,4 |10 030 |0,4 |10 780 |0,4 |135,1 |
| |442 | |362 | |014 | | ... ... |82 931 |3,5 |77 837 |2,8 |161,1 |
| |291 | |493 | |414 | | ... ҚР ... ... статистикалық есептілік мәліметтері бойынша
автормен құрастырылды
2-кестеде келтірілген мәліметтерде, мемлекеттік бюджеттің 2006-2008
ж.ж. аралығындағы ... ... ... көре ... Талдауға
арналған жылдар аралығында еліміздегі салықтық түсімдер көлемінің жыл сайын
ауытқып отырғанын көре аламыз. 2008 жылы 2006 ... ... ... ... 28 ... ... яғни ... мың теңгені
құрады. Ал салықтық түсімдердің ішіндегі корпоративтік табыс салығы ... 2008 жылы 32,7 ... ... ол 2007 ... ... 0,5
пайызға артық, бірақ 2006 жылы бұл ... түрі ... ... 35,2 ... болған еді.
Мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлімін қалыптастыратын салықтық
түсімдердің ... ... ... арқылы бейнелеуге болады.
2-сурет. Қазақстан Республикасының 2006-2008 жж.-дағы мемлекеттік
бюджетіндегі салықтық түсімдердің құрылымы
3-сурет. ... ... ... ... ... ... табыс салығының үлесі
Мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлімін қалыптастыратын ... ... ... салықтар болып корпоративтік табыс салығы -
32,7% және қосылған құн салығы – 22,7% ... ... ... басқа да
салықтар (жеке табыс салығы, акциздер, мүлік салығы және ... ... 40% ... ... ... қамтамасыз етеді.
[34]
4-сурет. Мемлекеттік бюджеттегі маңызды салықтар
3-кесте
01.01.2009 жылғы ... ... ... ... ... ... жылдың сәйкесінше периодымен салыстырғанда)*
мың тг.
|Төлемнің атауы|01.01.200|01.01.2009 |01.01.2009 |Ауытқу|% |Ауытқу |өсу |
| |8 ж. |ж. ... |ж. |(4-б. ...... |нақты ... ... |– |/ |2-б.) |, % |
| ... ... ... |3-б.) |3-б.)| |(4-б.|
| | | | | | | |/ |
| | | | | | | ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... ... ... ... |119,7|
|түсімдер |320 |844 |700 |9 143 | |381 | ... ... ... 421|920 911 566|-23 78|97,5 |162 610 |121,4|
|табыс салығы |702 | | |8 855 | |865 | ... ... ... |252 434 429|267 355 662|14 921|105,9|46 330 |121,0|
|салығы |111 | | |234 | |552 | ... ... ... ... ... |-44 511 |84,9 |
|салық |988 | | |981 | |044 | ... ... |61 132 |74 103 358 |77 837 414 |3 734 ... ... |801 | | |056 | |613 | ... ... |10 030 |10 211 418 |10 780 014 |568 |105,6|749 652 |107,5|
| |362 | | |596 | | | ... ... |11 339 |13 454 092 |14 270 104 |816 ... ... |923 | | |012 | |181 | ... жер |428 408 |383 996 |445 220 |61 ... 813 ... | | | | | | | ... құн ... ... ... ... |11 703 |101,9|
|салығы |898 | | |45 329| |910 | ... |58 753 |60 902 011 |56 528 023 ... |-2 225 |96,2 |
| |488 | | |988 | |465 | ... және ... ... 027|131 076 452|5 475 |104,4|33 384 |107,2|
|өзге де |452 | | |425 | |295 | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... ... ... ... ... мен |860 | | |2 235 | |123 | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... де |908 663 |10 819 |36 190 |25 ... |0,0 ... | | | | | |114 | ... |19 222 |20 170 279 |18 861 424 ... |-162 205|98,1 |
|баж |305 | | |855 | |454 | ... емес ... |65 762 383 |85 539 869 ... |47,2 ... |878 | | |486 | |009 | ... |92 685 |80 186 868 |56 939 574 ... ... |61,4 |
|капиталды |873 | | |7 295 | |299 | ... ... | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |2 961 989 |-14 38|100 |332 196 |113 |
|түсімдер |071 |095 |143 |8 952 | |072 | ... ... | | | | | | | ... ... |0 |
|н түсімдер |36 |86 |33 |453 | |997 | ... ... ... ... ... |
| |407 |881 |476 |2 405 | |2 069 | |
| | | | | | | | ... |636 381 |885 401 420|939 552 946|54 151|106,1|303 171 |147,6|
|төлемдері және|873 | | |526 | |073 | ... | | | | | | | ... ... ... ... ... www.salyk.kz
3-кестеде көріп отырғанымыздай, 2008 жылдың қорытындысы бойынша
мемлекеттік бюджет ... ... ... болсақ, нақты
салықтық түсімдер 2 819 509 700 мың теңгені құраған. Бұл ... ... ... ... мың ... 99,6 ... құрап отыр.
Жоспардан ауытқу 10 919 143 теңгені құраған. Ал 2008 жылдың қорытындысы
бойынша нақты ... 2007 ... ... ... ... ... түскен нақты түсімдермен салыстырар болсақ, 2008 жылы ... мың ... ... 2007 жылы ... мың ... тең
болған. Бұл сомалар былтырғы жылы биылғы жылдан ... ... ... кем ... ... ... отыр.
Ендігі кезекте осы ақпарат көзіне сүйене отырып, корпоративтік табыс
салығына тоқталсақ. 2007 жылдың ... ... ... ... мың ... тең ... 2008 жылдың қорытындысы бойынша жоспар
бойынша түсімдер 944 700 421 мың теңгені құраған. 2008 жылы нақты түсімдер
920 911 566 мың ... ... ... ... ... ... түсімдерден
нақты түсімдердің 23 788 855 мың теңгеге теріс ауытқуы байқалып отыр. Ал
пайыздық көрсеткішпен ... ... 97,5 ... ... ... жылы ... ... 2007 жылғы нақты түсімдерден 162 610 865 мың
теңгеге артық түскен. Осы көрсеткіштер арқылы корпоративтік табыс ... өсу ... 21,4 ... тең ... ... ... биылғы жылы Салық кодексіне ... ... де ... ... деп ... Оны ... келтірілген болжамға да қарап
салық түсімдері артып, салықтың салық төлеушілерге де ... ... ... береді деп тұжырымдауға болады.
4-кесте
2008 жыл бойынша мемлекеттік табыстардың түсімі*
мың тг.
|Төлемнің атауы ... ... |
| ... бойынша |Нақты түсімдер |Орындалуы, % |
| ... | | ... ... ... 070 ... 032 |97,7 ... ішінде: | | | ... ... ... 844 ... 700 |99,6 ... ... 421 |920 911 566 |97,5 ... ... | | | ... ... ... ... 429 |267 355 662 |105,9 ... ... ... 925 ... 944 |98,8 ... ... |74 103 358 |77 837 414 |105,0 ... салығы |10 211 418 |10 780 014 |105,6 ... ... |13 454 092 |14 270 104 |106,1 ... құн ... 137 ... 808 |85,4 ... | | | ... |60 902 011 |56 528 023 |92,8 ... және өзге ... 027 ... 452 |104,4 ... ресурстарды | | | ... үшін | | | ... | | | ... де ... |10 819 |36 190 |334,5 ... Салық комитетінің мәліметтері бойынша www.salyk.kz
5-сурет. 2008 жыл бойынша салықтық түсімдердің динамикасы
Ендігі ... ... ... ... Салық Департаментінің іс-
тәжірибесіндегі корпоративтік табыс салығының алыну механизмін талдайық.
5-кесте
2006-2008 ... ... ... ... ... ... ... атауы ... ... ... ... (%) |
| | |2006 ж. |2007 ж. |2008 ж. ... ... |45,2 |45,7 |46 |
| ... салығы | | | ... ... ... |24,43 |24,6 |24 ... ... құн салығы |17,6 |17,8 |18 ... |Жер ... ... |3,51 |3,6 |
| ... | | | ... |Мүлік салығы |3,17 |3,36 |3,45 ... ... |1,29 |0,55 |0,4 ... |Көлік салығы |0,26 |0,23 |0,25 ... ... да ... |4,65 |4,25 |4,3 ... ... |100 |100 |100 ... қаласы бойынша Салық Департаментінің мәліметтері бойынша
www.Chm@taxsouth.Mgd.kz
5-кестені пайдалана отырып салынған ... ... ... ... 2008 жылдың қорытындысы бойынша бюджет
түсімдерінің ең көп бөлігін ... ... ... ... ... - 46% ... көреміз. Екінші орынды әлеуметтік салық – 24%
иеленсе, ал ... құн ... – 18% ... ... және бұл ... ... де заңды тұлғалардың ең негізгі салықтары. Бұл, біріншіден осы
салықтар ... ... ... табыстарының көп бөлігін бюджетке
төлеуімен, ... бұл ... ... да ... ... әсер етуімен түсіндіріледі.
6-сурет. Заңды тұлғалардан Шымкент қаласы бюджетіне ... ... ... ... ... болсақ, салықтардың Шымкент қаласы
бюджетіне түсімі әр жылы ... яғни өсіп және ... ... Ал ... ... ... 2006 жылға қарағанда 2007 жылы біршама өскен. Бұл
салық ... ... ... ... ... заңды
тұлғалардың салықтарды төлеуден бас тартуларының азаюын, уақытында
төлеушілер санының көбеюін, ... ... да ... ... жылы ... салық ставкасы 20 пайыздан 7 пайыз аралығындағы
регрессивті шкаламен алынды; қосылған құн ... ... 14 ... Ал 2008 жылы ... салық ставкасы 20 пайыздан 7 пайызға қарай
регрессивті шкаланың орнына, 13 ... 5 ... ... ... ... қосылған құн салығы 14 пайыздан 13 пайызға ... ... ... ... бюджетінің түсімдерін кемітпеді, керісінше
көбейтті, сондай-ақ заңды тұлғалардың да жұмыстарына оң ... ... ... ... ... ... 2009 ... ақпан айындағы
жағдай бойынша бюджетке түскен салықтар мен міндетті төлемдерді талдайық,
оның ішінде нақты корпоративтік табыс салығына ... ... ... ... ... Департаментінің мәліметтеріне сүйене отырып жасалды.
1. Корпоративтік табыс салығы бойынша болжанған жоспардың орындалуы.
Резидент заңды тұлғаларға салынатын ... ... ... ... бюджет бойынша 2009 жылдың екінші айында жоспар бойынша 469634
теңгені құрауы тиіс. Осы ... ... ... 425026,9 ... Бастапқы
жоспардан 44607,1 теңгеге теріс ауытқу байқалып отыр. Жоспардың ... ға тең. Бұл ... ... ... ... ... үлесі 1,3
екендігін айғақтайды. Ал 2008 жылдың сәйкесінше периодына ... ... ... ... ... 767137,3 ... болған, яғни 342110,4 теңгеге
кем немесе жоспар 55,4 %-ға орындалған. Республикалық бюджет бойынша 2009
жылдың ақпан ... ... ... ... 329781 теңгені құрайды. Сол
кезеңдегі нақты түсім 128790,4 ... яғни ... 39,05 %-ға ... емес ... ... ... корпоративтік табыс салығы
жалпы мемлекеттік бюджет бойынша 2009 жылдың ... ... ... ... ... ... ... Осы кезеңдегі нақты түсім 964,6 теңге. Бастапқы
жоспардан 16841,4 ... ... ... ... ... Жоспардың орындалуы
5,417 %-ға тең. 2008 жылдың сәйкесінше ... ... 996 ... ... ... 980,3 ... болған, яғни 15,7 теңгеге кем немесе
жоспар 98,4 %-ға орындалған. ... ... ... 2009 ... ... ... болжанған жоспар 17006 теңгені құрағанымен, сол
кезеңдегі нақты ... ... ... яғни ... ... отыр.
Төлем көзінен ұсталатын резидент заңды ... ... ... ... жалпы мемлекеттік бюджет бойынша 2009 жылдың
екінші айында жоспар ... 8404 ... ... ... Осы ... ... 14353,2 ... Бастапқы жоспардан 5949,2 теңгеге артық түсім байқалып
отыр. Жоспардың орындалуы 170,8 %-ға тең. ... ... ... ... ... 1,4-ге тең. 2008 ... ... периодына
нақты түсім 6927,1 теңге болған, яғни түсім 7426,1 ... ... ... ... ... 207,2 %-ға ... Республикалық бюджет
бойынша 2009 жылдың ақпан айына келтірілген болжанған жоспар 3718 теңгені
құраған, сол кезеңдегі ... ... 7321,2 ... тең ... түсіп отыр,
яғни жоспар артығымен 196,9 %-ға ... ... ... ұсталатын резидент емес заңды тұлғаларға ... ... ... ... ... бюджет бойынша 2009 жылдың
екінші айында жоспар бойынша 29265 теңгені құрауы тиіс. Осы ... ... 22773,5 ... ... ... 6491,5 ... ... ауытқу орын
алып отыр. Жоспардың орындалуы 77,8 %-ға тең. ... ... ... ... ... 0,1-ге тең. 2008 ... ... периодына
39136,3 теңге көлеміндегі түсім жоспарланған, ал нақты түсім 8181,4 теңгеге
төмендеген, яғни 30954,9 теңгені ... ... ... 73,57 %-ға
орындалған. Республикалық бюджет ... 2009 ... ... ... ... ... 16530 теңгені құраған, сол кезеңдегі ... 3829,9 ... тең ... ... ... яғни ... ... және жоспардың 23,17 %-ға ғана орындалып ... ... ... ... ... ... ... бюджетке
түсімінің төмендеуінің негізгі себебі 2009 жылдың ... ... ... 7426,1 ... ... 207,2 %-ға ... ... болып табылады.
Ақпан айы бойынша ... ... ... ... құрылымдық
бөлімшелері мен филиалдарының аударымдары ... және 2008 ... ... ай ... ... ұсынып отырған 383 едәуір ірі
салық төлеушілердің түсімдерінің сомасы 98680,0 теңгені құрады. ... ... ... ... 2009 жылдың 1-қаңтарынан бастап, жаңа Салық заңнамасына
сәйкес, декларацияны тапсыру, салықты төлеу мерзімдері өзгеріссіз ... ... ... салығы бойынша – декларацияны және есеп-қисапты
табыс ету үшін белгіленген мерзімнен бастап ... отыз ... ... ұзартылады.
Салық төлеушi салық кезеңiнің қорытындысы бойынша корпоративтік табыс
салығы бойынша төлемдi ... ... ету үшiн ... ... ... он ... ... жүзеге асырады.
Корпоративтік табыс салығы үшiн 1 қаңтар - 31 желтоқсан аралығындағы
күнтізбелік жыл салық кезеңi болып табылады. 
Қазақстан Республикасындағы ... тек қана ... ... салық
салуға жататын табыстар алатын және Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... ... қоспағанда,
корпоративтік табыс салығын төлеушi ... ... ... ... жеріндегі салық органына есептiк салық
кезеңiнен кейiнгi жылдың 31 ... ... ... ... былтырғы жылдың сәйкесінше периодымен салыстырғанда, едәуір
ірі көлемдегі ... ... ... ... ... ең ірі ... ... түскен корпоративтік
табыс салығының өсу қарқыны, 1-кв. 2009 ж.*
мың теңге
|Реттік|Заңды тұлғаның атауы |2008 жылдың |2009 ... ... ... | ... айы ... айы | |
| | ... |бойынша | |
| | ... ... | |
|1 |ЖШС «СДТ ... |65264,0 |16370,0 ... |
|2 |ЖШС ... ... |60000,0 |-47592,0 |
|3 |ЖШС «КиТ Со» |14934,0 |2442,4 ... |
|4 |ЖШС ... |15082,0 |905,2 ... |
|5 |ЖШС ... |29600,0 |11100,0 ... |
|6 |ЖШС ... |40850,0 |31300,0 |-9550,0 |
|7 |ЖШС ... ... |20000,0 |643,2 ... |
|8 |ЖШС ... и ... |2600,0 ... |
|9 |ЖШС ... |23903,0 |11400,0 ... ... |ЖШС ... |27714,6 |16900,2 ... |
|11 |Құрылымдық ... |35661,0 |44840,0 |9179,0 |
| |мен ... | | | |
| ... ... ... ... ... қаласы бойынша Салық Департаментінің мәліметтері бойынша
www.Chm@taxsouth.Mgd.kz
2009 жылдың алғашқы үш ... және ... ... ... жоспары
01.01.2009 жылдан бастап күшіне енетін өзгерістерді ескере отырып,
түзетулерді қажет ... ... ... 30 %-дан 20 %-ға дейін төмендеуі;
- тіркелген активтер бойынша шығындарды алып отыру 3 жылдан 10 ... ... ... салық кезеңінің алдындағы салық кезеңіндегі жылдық ... ... ... жылына арналған республикалық бюджет ... ... ... ... ... 325000 еселенген мөлшеріне дейінгі
сомаға тең салық төлеушілердің аванстық төлемдерді төлемеуі.
Жоғарыда көрсетілген себептер бюджетке түсімдердің төмендеуіне әкеліп
соғады. ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік түсімдердің 8%-ға төмендегені белгілі. [32]
1. Корпоративтік табыс салығы бойынша ... ... ... ... ... ... мәліметтеріне сүйенетін
болсақ, 2009 жылдың ақпан айындағы жағдай бойынша ... ... ... ... берешегі 1060154 теңгені құрады. 2008 жылдың
сәйкесінше периодында корпоративтік ... ... ... ... берешегі
739439 теңгеге тең соманы құрады. ... ... ... ... салығы бойынша салық берешегінің 320715 теңгеге ... ... ... ... едәуір көп үлесі жалған ... ... ... ... ... ... ... салығы бойынша құрастырылған барлық қарыздары бар ... ірі ... ... ... ... 1745165 ... оның ... берешегі сомасы 987614 теңге.
Салық берешегінің негізгі себептері мыналар:
- 2006-2008 жылдар аралығында 21 кәсіпорын бойынша жалпы сомасы 176,2
млн. теңге ... ... ... ... қайта есептелінген сома салық
берешегінің пайда болу күнінен бері бюджетке төленбеген.
- Меншік иесі немесе құрылтайшысы мемлекет ... (ММ, МКК, ... ... ... ... ... салық берешегі сомасы 50,2 млн.
теңгеден асып отыр. Мысалы: АМК «Еңбек-Шымкент» - 36,5 ... АМК ... - 1,5 ... МКК ... Жылу ... - 2,4 ... ... Табиғат Қорғау» - 9,8 млн.теңге.
- 01.01.2003 жылдан бері жеке шоттарда бар ... ... ... 46 ... ... салық берешегінің жалпы сомасы 24,5
млн.теңге. Сонымен бірге, Салық ... ... ... ... ... ... жалпы сомасы 32,1 млн.теңге.
- Республиканың өзге Салық басқармаларынан ... 8 ... ... ... ... 22,8 ... бұл кәсіпорындар бойынша
жеке шоттардағы кіріс сальдосынан басқа есептелу және түсім туралы ешқандай
мәліметтер жоқ, яғни олар ... ... ... есеп ... ... Анықтама бойынша қосымша декларация тапсырған кәсіпорындар ... ... ... ... 221,6 млн.теңге. Мысалы: «Филиал Кайы Иншаат
Санаи Ве Тиджарет Аноним Ширкети» ЖШС-не 11,7 млн.теңге ... ... и К» ... 56,9 ... ... ... ... ЖШС-не
3,4 млн.теңге үстеме есептелген.
Шымкент қаласы бойынша Салық департаментінің 2-H есептілігінің
мәліметтеріне ... 2008 ... ... ... ... ... ... ретінде Салық органдарының есептілігінде барлығы 15848
заңды тұлға ... Оның ... ... ... ... 8509, ал
оңайлатылған декларация режимінде 881 заңды ... ... тұр. ... ... ... ... төлеуге тартылған заңды тұлғалар саны
9437. Оның ішінде жалпыға ортақ режимдегі 7406, ал ... ... 821 ... тұлға тартылған. Осы салық түрі ... ... ... ... ... саны 266. Оның ... жалпыға
ортақ режиміндегі 85, ал оңайлатылған декларация режиміндегі 4 ... ... ... Тексерілген заңды тұлғалардың арасынан заң
бұзушылықтар, қателіктер орын ... ... ... 135, ... ортақ режимінде 46, ал оңайлатылған декларация режимінде 2 тұлғадан
заң бұзушылықтар анықталған. Есепті ... ... ... ... ... ... ... 1435997 мың теңге, оның ... ... ... 282501 мың ... ал ... ... режимінде 72
мың теңге. Қайта есептелген соманың ішінде ... ... ... 983301 мың ... ал ... ... 452696 мың теңге. Салық
тексерулерінің нәтижелері бойынша есепті ... ... ... ... ... 9242 мың теңгені құрап отыр, оның ішінде жалпыға
ортақ ... ... 585 мың ... Есепті кезең бойынша корпоративтік табыс
салығындағы шығындардың төмендеуі 1252810 мың ... тең ... ... ... ... ... табыс салығы бойынша 52561 мың теңге
өндіріп алынды, оның ішінде салықтық төлемдер 41748 мың ... ... мың ... ... ... ... режимде 8386 мың теңге, оның ішінде
салықтық төлемдер 6458 мың теңге, ал өсімпұлдар 1927 мың ... ... ... ... режимінде 72 мың теңге, оның ... ... 50 мың ... ал ... 22 мың теңгеге тең сома
өндіріп алынды. Есепті ... ... ... есептелген салық сомалары
бойынша корпоративтік табыс салығының сомасы 495467 мың теңге, оның ... ... 319782 мың ... ... 175685 мың ... ... кезекте Шымкент қаласы бойынша Салық департаментінде тіркелген
«АСЫЛ» ... ... ... (ЖШС) мысалында
корпоративтік табыс салығының алыну механизмін талдайық. [ҚОСЫМША ... ... ... жүзеге асыратын, жұмыскерлердің
жылдық орташа саны елу ... ... және жыл ... ... орташа
жылдық құны тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет ... ... ... мың еселенген айлық есептік көрсеткіштен аспайтын шағын
кәсіпкерлік субъектісі болып табылады. Өз ... 1998 ... ... айында
бастаған жолаушылар тасымалымен айналысатын транспорттық ... ... 700 000 ... ... ... ... ... бизнес субъектілеріне арналған оңайлатылған ... ... және осы ... сәйкес бекітілген ставкалармен ... ... ... ... ... есеп айырысып отырады. Бұл режим
бойынша серіктестік корпоративтік табыс салығын 3%-дық ставкамен төлейді.
Мұның ... ... ... және ... салық орналасқан.
7-кесте
«АСЫЛ» ЖШС бойынша салық сомаларын есептеуге қажетті мәліметтер, 2006-
2008жж.-дың 4-кварталы*
теңге
|Атауы ... ... |2008 жыл 2006 ... |
| | ... |
| | ... % |
| |2006 ж. |2007 ж. |2008 ж. | |
| |4-кв. |4-кв. |4-кв. | ... ... |666 000 |1 050 000 |1003300 |150,6 ... ... | | | | ... ... |5 |5 |125 ... жалдамалы |13 000 |13200 |13200 |101,5 ... | | | | ... ... | | | | ... жалақы | | | | ... ... ... ... ... өткізген 910.00 нысанындағы
шағын бизнес ... үшін ... ... ... автормен құрастырылды
8-кесте
«АСЫЛ» ЖШС-нің оңайлатылған декларация негізіндегі төленген
корпоративтік ... ... және ... ... түсімдерінің құрылымы,
2006-2008жж.-дың 4-кварталы*
теңге
| ... ... | ... ... |2006 ж. |2007 ж. |2008 ж. |2008 жыл 2006 ... |
| |4-кв. |4-кв. |4-кв. ... |
| | | | ... % |
|Корпоративтік |9990 |15750 |15050 |150,7 ... ... | | | | ... |7082 |10404 |10357 |146,2 ... | | | | ... ... ... Салық органына өткізген 910.00 нысанындағы
шағын бизнес субъектілері үшін ... ... ... ... ... ... ... Шектеулі Серіктестігінің төленген
корпоративтік табыс салығы мен әлеуметтік салығының сомалары жыл ... ... ... ... ... ... бюджетіне бұл шағын кәсіпкерлік
субъектісінен ... ... 2008 жылы 2006 ... ... ... салығы бойынша 50,7 % -ға, ал әлеуметтік ... ... % -ға ... ... ... ... ... негізіндегі төленген
корпоративтік табыс салығы және әлеуметтік салық түсімдерінің динамикасы,
2006-2008жж.-дың 4-кварталы
«АСЫЛ» ... ... ... ... ... ... ... механизмін талдауды қорытындылай келе,
Шымкент қаласы бойынша Салық комитетінің осы серіктестіктің 2009 жылдың ... ... ... ... берешегінің бар-жоқтығы жөніндегі берген
анықтамасына тоқталғанды жөн көрдік. Бұл құжатқа сәйкес ... ... және өзге ... ... ... ... ... орын
алмаған. Ал салық берешегі 332 теңгені құрап отыр.
Салықтық түсімдерді болжау, талдау, есептеу салық ... ... ... ... ... ... қоғам дамыған сайын қолайлы салық жүйесі
де біртіндеп қалыптасады.
Сонымен талдауды қорытындылай келе, салық ... өсуі ... ... ... ... ... ... деп айтсақ
қателеспейміз.
Экономист А.Смиттің салық туралы ұсыныстарына ... ... ... ... ... ... ... қарай салынуы керек;
ә) салықтың мөлшері мен төленетін мерзімі алдын ала есептеліп, нақты
белгіленуі ... ... ... ... үшін неғұрлы қолайлы уақытта және ... ... ... ... алынатын салықтың шығындары аз болуы керек. [54, 353-
355б.] Бұл ұсыныс өте ... ... ... біз тек осы төрт шартқа ... ... ... технология мен ақпарат жүйесі салық есебін жүргізуге
тиімді әдістерін табуға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... заман және уақыт талабына сай
қоғамымызды, бүкіл салық мәдениетін дамытуымыз қажет.
3. ЖАҢА ... ... ... ... ... САЛЫҒЫНДАҒЫ
ӨЗГЕРІСТЕРДІ САРАПТАУ
«Салық жүйесін Қазақстанның дамуының
жаңа кезеңінің талаптарына сәйкестендіру қажет»
Қазақстан Республикасының
Президенті Н.Ә.Назарбаевтың
Қазақстан халқына Жолдауынан
Президентіміз Н.Ә.Назарбаев 2008 жылы ... ... 6-шы ... ... ... ... – мемлекеттік саясаттың басты
мақсаты» деп ... ... ... ... жыл ... ... ... басымдықтары жөнінде: «Салық ... ... жаңа ... ... ... ... Салық кодексі экономикалық өсуде маңызды роль ойнады, ... ... оның ... ... ... ... ... астам
жеңілдіктер мен преференциялар бар және олар тұрақты және жүйесіз ... жаңа ... ... жасауы тиіс. Ол экономиканың
модернизациялануы мен ... ... ... ... ... ... ... оның нормаларын салық қызметі органдарының өз еркінше
тусінуіне шек қоятын тікелей әсер ... заң ... ие ... ... ... әкімшіліктендіру қасиеті мен ... ... ... ... ең ... жаңа заңда шикізаттық емес секторлар үшін, әсіресе
кіші және орта ... үшін ... ... ... ... керек. Бюджеттің күтілетін жоғалтулары өндіруші ... ... ... ... ... ... - деген
болатын. [2]
Осылайша, 2008 жылы жаңа ... ... ... ... ... ... мен ... ауқымды жұмысы атқарылған
болатын. Бұған қоса, қазіргі таңда жүргізіліп отырған салық реформасымен
қатар, жаңа Салық ... ... әсер ... заң ... ие ... ... қатар әкімшіліктендіру қасиеті мен салық төлеушілердің мүдделерін
үйлестіруі қажет екендігі нақты анықталған болатын.
Дегенмен, ... ... ... ... бір ... ... құралдарын жетілдіру мен оңтайландыруға, екінші жағынан, салық
төлеушілерді мемлекетпен нәтижелі ... ... ояту ... ... ... кешенді және үзіліссіз қызметі болып
табылады.
Осының барлығы нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... қатар қазақстандық экономикада кәсіпкерлік белсенділіктің
тұрақты ... алып ... ... ... ... ... ... дейінгі кодекстен түбегейлі
айырмашылығы бар. Оның негізгі ... ... ... ... ... ... ... басымдықтардан келіп шығады және үш басты
мақсатты критерийлерге негізделеді: [35]
- ... ... емес ... ... ауыртпалығын
төмендету;
- әкімшілік тосқауылдарды алып тастау,
- салықтық әкімшіліктің тиімділігін арттыру.
Жаңа Салық кодексінде төмендегілер көзделген: ... ... ... ... 3 жыл ... ... 2009 ... 1-ші қаңтарынан бастап – 20 %-ға дейін, 2010 жылдан
бастап – 17,5 %-ға дейін, 2011 жылдан ... – 15 %-ға ... кіші және орта ... субъектілері үшін корпоративті табыс салығы
бойынша аванстық төлемдердің есептелу мен төлену міндеттемесін алып ... ... құн ... ... 13 %-дан 12 %-ға дейін төмендету;
- ... ... ... ... жатқызылатын қосылған құн
салығының артық сомасын қайтаруға кезең-кезеңімен өту;
- 2014 ... 1-ші ... ... ... және ... ... өнімдеріне, 2011 жылдың 1-ші ... ... ... өнімдеріне акциз салығының ставкаларын унификациялау
бойынша өтпелі период;
- әлеуметтік ... ... ... ... 5 ... ... ... ставкасы 11 пайыз болатын тұрақты шкалаға өту;
- меншікке салынатын салықтар блогының реформалануы, атап ... ... және ... ... ... 1-ші қаңтарынан бастап жер қойнауын пайдаланушыларға салық
салуда айтарлықтай өзгерістер орын алды. Негізгі ... ... ... Республикасының Президенті бекіткен контрактілерді және ертеректе
қол ... ... ... жер ... ... ... режимдерінің тұрақтылығын алып тастау; жер қойнауын
пайдалану контрактілерінің түрі ретінде өнімді бөлу ... ... ... ... ... ... ... өндіру салығын (ПҚӨС)
енгізу. [36]
Салық салуды ... ... жаңа ... ... жасау кезінде
шешімі концептуалды маңызға ие актуалды міндеттер салық әкімшілігін әрі
қарай ... мен ... ... ... ... Бұл бағыттағы
басты қадамдар ... ... ... ... салық
есептілігінің тапсырылу уақытын унификациялау және созу, ... ... ... ... ... ... ... тіркеу процедураларын
жеңілдету және тағы басқаларында болып табылады.
Жаңа Салық кодексінде қарастырылған жоғарыда аталған шаралар Қазақстан
Республикасының салық жүйесінің ... ... ... ... жаңа ... амалдардың қолға алынуына жақсы негіз болады.
Мұның барлығы нәтижесінде ... да және ... ... ... ... ... сөзсіз.
Көрсетілген шаралардың арқасында жаңа Салық кодексі – бұл бір жағынан,
бизнес үшін әкімшілік тосқауылдарды айтарлықтай төмендетуді ... ... ... ... ... ... функциясын тиімді жүзеге
асыруға мүмкіндік беретін, салық әкімшілігінің сапасын ... жаңа ... ... төмендегілерді қарастырады: [37]
- тікелей әсер етуші заң қағидасының жүзеге асырылуын;
- экономиканың шикізаттық емес секторына ... ... ... ... ... мен ... жағдайлар
жасау;
- салықтық әкімшілендіруін жетілдіру және салықтық процедураларды
жеңілдету есебінен бизнеспен айналысудың шарттарын жеңілдету.
Салық ауыртпалығын ... ... ... ... үш жыл ... ... салығының ставкасын екі есе төмендету көзделіп ... ... ... ... ... ... алу мен
модернизациялауға(жаңартуға) қосымша қаржыландыру көздерін табуға және
кәсіпкерлердің инвестициялық ... 300 ... ... ... ... ... ... Бюджеттің баланстылығын сақтау мақсатында
коропоративті табыс ... ... ... ... ... ... ... 20 пайызға дейін, 2010 жылы 17,5 пайызға дейін және 2011 жылы ... ... ... ... ... ... қосымша ретінде
салық төлеушілердің сатып алуға, ғимараттар мен өндірістік нысандағы
қондырғылардың, ... және ... ... сонымен
қатар олардың қайта жөндеуіне және жаңартылуы бойынша шығындарын шегерімге
бір уақытта немесе үш жыл көлемінде ... ... ... ... алу ... айтарлықтай жеңілдетіледі. Бұл көптеген
инвесторларға ... ... ... ... ... ... қол ... ашады және салық төлеушілердің
шикізаттық емес секторға инвестиция ... ... ... айтарлықтай
жоғарылатады. Тек осы ғана бап бойынша салық төлеушілер корпоративтік ... 100 ... ... ... ... ... алады.
Преференциялар экономиканың дерлік барлық секторларына үш жыл
көлеміндегі период ішінде ... ... ... ... ұсынылады. Бір уақытта шығындарды ысыру мерзімі үш жылдан он
жылға дейін ұзартылады. Бұл ... ... ... ... пайдалануға мүмкіндік береді.
Инвестициялық преференциялар пайдалы қазбаларды өндіруді ынталандыру
мақсатында 2009 жылдың 1-қаңтарынан 2012 жылдың ... ... ... ... бойынша өз қызметінде пайдалану үшін жер ... да ... ... ... жер ... ... осы
контрактілер шеңберінде пайдаланылып жатқан ... ... және ... ... мен ... ... ... алдағы
уақыттағы шығындарын шегерімдерге жатқыза алады. Үш жылға делінген уақыттық
норма ... жер ... ... ... компанияларға
өндіру деңгейін, жұмысқа қамтылған ... ... ... ... ... әлеуметтік ахуалды тұрақтандыруға мүмкіндік береді.
[38]
Әлемдік қаржы дағдарысы мен ... пен ... ... ... ... ... байланысты жағдайды жартылай тұрақтандыру
мақсатында жер қойнауын пайдаланушыларға пайдалануға алғаш ... ... ... амортизациялық төлемдерді амортизацияның екі
еселенген нормалары бойынша есептеуге құқық беріледі. Бұл ... ... бір ... ... ... ... ... үш жыл
пайдаланылулары керек.
Инвестициялар бойынша Комитеттің 2009 ... ... ... ... ... ... ... (10 жылдан артық емес), қол қойылған
контрактілері бойынша инвестициялық ... ... ... атап ... жөн. ... мемлекет инвестициялық
контрактілердің тұрақтылығын дәлелдей түсуде.
2009 жылдан бастап қосылған құн ... ... 12 ... ... Бұл ... ... құн салығының ставкасын осы салықтың
стандартты ставкаларының ішінде әлемдегі ең ... ... ... ... 2009 ... ... сатушыларға төленген қосылған құн
салығының сомасының «дебеттік» сальдо деп аталатын сатып алушылар ... құн ... ... ... қайтару жөнінде жүйе енгізілген.
Бұл шара ... ... ... ... ... ... ... жаңғыртылуы кезінде, салық төлеушінің қосылған құн салығы нысанындағы
айналым қаражаттарының тұрып қалуын жоюға бағытталған.
Тәуекелдерді басқару жүйесі негізіндегі ... ... ... ... ... ... енгізілуі 2012 ... ... осы ... ... (2012 ж.) ... құн салығы
бойынша жеңілдіктердің негізгі бөліктері жойылатын болады. Осылайша, 2012
жылға ... ... ... ... импорты бойынша
«еркін қойма» территориясынан жеткізуден босатылған, сонымен қатар мүлікті
қаржылық лизингке ... ал 2014 ... ... инфрақұрылымдық жобаларды
жүзеге асыру бойынша айналымның қосылған құн салығынан босату сақталған.
Қосылған құн ... ... ... ... міндетті түрде тұру
негізінде минималды айналым шегі 15000 ... ... ... ... ... ... ... көрсеткішке дейін көбейтілген. Бұл шағын
бизнеске салықтық және әкімшілік ауыртпалықты төмендетуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... жағдайының шарттары бойынша жаңа Салық кодексінде қаржылық
секторға салық салуға байланысты бірқатар сұрақтар өз жауабын ... ... ... 2009 жыл мен 2011 ... ... ... ... капитализация ережесі) ұлғаюы есебінен қаржылық
ұйымдар үшін – 7-ден 9-ға дейін, өзге де ... ... үшін – 4-тен ... ... ... мөлшері өсті.
Микронесиелік ұйымдарға күмәнді микронесиелерге қарсы резервтер құру
шығындарының сомаларын ... ... ... ... ... ... периоды ішінде берілген несие сомасының 15 %- нан ... ... ... лизинг алушының қайта құрылуымен байланысты
лизинг алушыны ауыстыру ... ... ... күшін жойған лизинг
келісім-шартында көзделген ... ... ... лизинг бойынша
жеңілдіктер сақталған.
Әлеуметтік салықты реформалау шеңберінде қолданыстағы 13-тен ... ... ... ... ... 11 пайыздық бірыңғай
шкалаға ... ... ... ... салық сомасының Мемлекеттік
әлеуметтік сақтандыру қорына төлемдерге қысқаратынын ескере келе (2009 жылы
4-%ға, 2010 жылдан бастап – ... ... ... әлеуметтік салықтың
нақты ставкасы 2009 жылы 7% және 2010 жылы 6%–ға тең болмақ.
Жеке табыс ... ... ... 10% ... ... ... тұлғалар мен жеке кәсіпкерлердің мүлкіне салынатын салық
бойынша салық салу ... ... ... мен ... ... ... ... ғимараттар, қондырғылар, тұрғын үй құрылыстары,
аумақтар, сонымен қатар негізгі ... ... ... ... ... ... жермен тығыз байланысты құрылыстарға ... Бұл ... мен ... ... салмауға мүмкіндік
береді. Бірақ, салық ставкасы 1%-дан 1,5%-ға ... ... ... ... салық бойынша 120 млн. ... ... ... тұратын мүлікке ставканы 0,5%-дан 1%-ға ... ... ... Бұл ... ... ... мүлікке едәуір толық салық
салуға және жеке тұлғаларға салық салуды озық деңгейге көтеруге мүмкіндік
береді.
Бір ... ... ... ... ... ... анықтау
әдістемесі енгізілді.
Көлікке салынатын ... ... ... жүк және ... ... пайдалану мерзімдеріне байланысты ... алып ... ... ... Бұл есептеулерді жеңілдетумен
қатар, ең бастысы мотордың бірдей қуатында машинаның мерзіміне байланыссыз
экологияға зиянды ... ... ... ... ... ... ... төлеу бойынша қолданыстағы 200 қалдық
тізімінің орнына Салық ... ... 35 ... бастап салық салу
ставкаларына ауысу ұсынылды, себебі салық салу төлемінің ... ... ... 15-ке ... ластаушы заттар тізіміне салынады. Салық кодексінде
ставкалар 2008 жылға арналған ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар жергілікті билік органдарына төлем
ставкаларын 2 есеге, ал ... ... ... ... қалдықтар
бойынша 20 еседен артық емес мөлшерде көбейтуге құқық берілген.
Жаңа Салық кодексінде шағын бизнеске салық салуды жартылай жеделдету
көзделген.
Соңғы ... ... ... ... ... шеңберінде шағын бизнеске
ауыртпалық айтарлықтай төмендетілді. Салық ... ... ... ... ... ... осы арнайы салық режимдері бойынша
ставкалар 2 және 3%-ға тең. Сонымен қатар бұл ... ... және ... төлеуден босатады. Жаңа салық кодексінде 30 000 АЕК-тен (1 273 х
30 000 = 38 млн. 190 мың) ... ... ... ... құн ... ... ... беретін норма енгізілгенін тағы да айта кеткен
жөн, бұл норма да шағын бизнес ... ... ... айқындай
түседі. [36]
Жаңа Салық кодексінде енгізілген жеңілдіктерді одан әрі ... ... және ... ... ... да міндетті төлемдер туралы»
Қазақстан Республикасының 2008 жылдың 10 ... ... ... 4 және ... сәйкес, мемлекетіміздің сыртқы экономикалық
қызметінің одан әрі дамуының, еліміздің шет мемлекеттердің ... ... ... ... ретінде салық салуда жеңілдігі бар
мемлекеттердің тізбесін айтуға болады. ... 2005 ... ... ... ... ... 2008 жылғы 31
желтоқсандағы № 1318 ... ... ... ... ... ... тізбесінде мемлекеттердің санының артуы Қазақстанның салық
салуда да ... ... ... өсуі ... ... роялти төлемі пайдалы қазбаларды өндіру салығына
(ПҚӨС) ... ... ... ... ... ... бағалар
бойынша есептелген жер қойнауын пайдаланушы ... ... ... ... ... ... есептеледі. Бұл жерде ... аз ... ... ... жер қойнауын пайдаланушылар үшін
Үкімет пайдалы қазбаларды өндіру салығының жеңілдетілген ... ... ... ... осы ... ... талқылануда.
9-кесте
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 31 желтоқсандағы № 1323
қаулысымен бекітілген ... және ... ... кездесетін металдар бойынша
пайдалы қазбаларға өндіру салығының ставкалары*
|Р/с |Пайдалы қазбалардың түрлері: ... ... ... | |% ... ... ... ... бериллий, тантал, стронций|7,7 ... ... ... ... неодим, прометий, |6,0 |
| ... ... ... европий, гадолиний, | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... иттербий, лютеций, | |
| | ... | ... ... ... ... ... Республики Казахстан. №
2,февраль,2009 г.
Рента ... және ... ... ... ... ... өзгертілді: есептеу базасы - әлемдік бағаларға сәйкес өндіру
көлемі. Үстеме пайдаға ... ... ... ... салу ... шығындарға қысқарады, сонымен қатар үстеме пайдаға салынатын
салықтың есептелуі ... ... ... ... 25%-ға ... ... бөлу ... Келісім (ӨБТК) түріндегі, Кодексті қабылдағанға
дейінгілерін қоспағанда, жер ... ... ... күшін жою
ұсынылуда. Сонымен қатар, барлық жер қойнауын пайдаланушылар үшін (ТШО және
қызмет етіп отырған ... ... ... арнайы салық
режимдерінің «тұрақтылығы» туралы ереже алынып тасталды.
Жаңа Салық кодексіне салық салу ... ... ... ... салық процедуралары жеңілдетілген.
Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні – жаңа Салық кодексі экономикалық
белсенділікті ынталандыруға мүмкіндік береді және әлемдік ... ... ... ... ... ... тұрақтандыру
Бағдарламасының маңызды құралы болып табылады.
3 КОРПОРАТИВТІК ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ АЛЫНУ МЕХАНИЗМІН ЖЕТІЛДІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
Қаулылы салық – парызқорды тәрбиелейді,
Қателі ...... ... ... ... ... механизмін жетілдіру бүкіл салық
жүйесінің механизмінің жетілдірілуіне өз септігін тигізері сөзсіз, яки ... ... ... ... ... ... ішіндегі үлес салмағы
көп. 2002–2007 жылдарда қол жеткізген салық түсімдерінің ЖІӨ-ге қатынасының
5,6 пайыздық ... ... ... ... ... ... механизмдерін жетілдіру арқылы жақын арадағы 3 жылда бұл ... да 3 ... ... ... ... бар. [2]
Салық түсімдерін, әсіресе корпоративтік табыс салығының түсімін
ұлғайту мақсатында назарды ... ... ... ... және қызметті оларды ... ... ... ... ... ... трансферттік бағаларға бақылау
бойынша тиімділікті арттыру қажет, ... ... ... ... ... кәсіпорындарды әкімшілендіруді күшейту ... ... ... аудару қажет, акцизделетін саладан (әсіресе
алкогольден) түсетін салықтардың түсімін көтеру керек. ... ... ... салық жүктемесін ... ... ... ... есебінен жүргізілуі тиіс. ... ... ... ... ... түсетін
салық түсімдерінің төмендеуіне, ... ... ... аяғында қоғамда әлеуметтік қысымшылығын тудыруға әкеп ... ... қол ... ... ... салық бақылауымен
қамтуды арттыру жолымен «Салықтық әкімшіліктендіруді жақсарту ... ... ... қамтамасыз ету» стратегиялық мақсат шеңберінде
көзделген.
Бұдан басқа, ақпараттық жүйелер базасында озық ... ... ... ... қызметі органдарының қызметін жетілдірудегі
серпінді қадамдармен қатар шешімін талап ететін бірқатар проблемалар бар.
Әкімшілік кедергілер ... ... ... ... органдары 7 орында, оның ішінде:
- кезек күту үшін қолайлы жағдайдың ...... ... ... ... – 35 %;
- ... ұйымдастырылған қызметкерлер – 29 %;
- үлкен кезек күтулер – 69 %;
- түсіндіру ... ... – 29 %. ... сәтте қызмет көрсетулердің төмен ... ... ... етеді. Мысалға, салық есептілігін электронды түрде табыс
ету ... және ... ... қол ... жоюды ұйымдастыру
кезіндегі негізгі проблемалар:
- салық заңнамасының өзгеруіне байланысты салық нысандарын толтыру
бойынша бағдарламалық ... ... ... ... ең жоғары жүктеме кезеңінде есептілікті қабылдау мен өңдеу кезінде
істен шығуға, оның ... ... ... ... ... ... ... шоттарына таратудың кідіруіне әкеп ... ... ... қабылдау және ... ... ... ... ... ... және ... жүйелерінің
талдамалық аппаратының жетілмегендігі болып саналады.
Бұдан басқа, салық органдарының техникалық ... ... ... ... және ... ақпарат көлеміне барабар емес. Қолда бар
ресурстар жаңартуды талап ... және ... ... ағымдағы
қажеттіліктеріне жауап бермейді. Мұның нәтижесінде ... ... ... туындайды, дербес шоттарға таратып жазу ... ... ... ... жүргізіледі. Мұндай жағдай салық төлеушілер
тарапынан реніш тудырады, салық төлеушілердің салық есептілігін электронды
түрде ... ... бас ... ... ... мүмкін.
Жоғарыда аталған проблемалардың шешімдері:
- көрсетілген салық қызметтерінің сапасын ... ... ... ... ... ... қызметтердің электронды түрлерін
көрсету бойынша бағдарламалық ... ету ... ... ... ... ... бойынша), салықтарды есептеуді
оңайлату – жылына салық есептілігін дайындауға және ... ... ... ... ... ... қабылдау және өңдеу орталықтарының
құрылысы);
- салық қызметі органдарының жұмыс тәжірибесінде түсіндіру жұмыстарын
озық ... мен ... оның ... ... сай ... ... отырып енгізу арқылы қоғамның салық мәселелерінде
хабарлардығын арттыру жолымен ... ... ... ... қанағаттану деңгейінің өсуін қамтамасыз ету» қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... қызметінің стратегиялық бағыттары,
мақсаттары, міндеттері және көрсеткіштері*
|Атауы ... ... ... |Жоспарлы кезең |
| ... | | |
| | |2007 ... жыл |2009 |2010 |2007 ... | ... ... |жыл |жыл ... |
| | | ... | | | ... ... ... ... органдарының қызметінің тиімділігін |
|арттыру ... ... ... ... салықтық әкімшіліктендіруді жақсарту |
|жолымен қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... ... ... салық |
|түсімдерінің ЖІӨ-ге қатынасын 2011 жылға ... 3 ... ... ... ... ... 1%-дан) ... ... ... ... ... ... арттыру |
|Нәтижелі | | | | | | ... үлес | | | | | | ... ... |% |- |95 |96 |97 |98 ... жоқ ... | | | | | | ... қатысты | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... |% |1,3 |1 |0,7 |0,5 |0,4 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... жалпы | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... Қоғамның салық қызметі органдарының қызметіне қанағаттану |
|деңгейінің өсуін қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... сапасымен қанағаттану |
|деңгейі: кәсіпкерлік субъектілері үшін 2007 жылы – 40,6 %, 2008 жылы – 50,5 ... 2009 жылы – 52,9 %, 2010 жылы – 56,5 %, 2011 жылы – 60,3 % ... үшін 2007 жылы – 51,3 %, 2008 жылы - 59 %, 2009 жылы – 60,8 %, 2010 ... – 63,6 %, 2011 жылы – 66,6 % ... ... ... ... сапасын арттыру |
|Кезекте ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... |Мин. |40 |35 |33,8 |30,1 |27,7 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ету | | | | | | ... ... |% |- |50 |51,2 |53 |55 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... бойынша) | | | | | | ... ... | | | | | | ...... ... | | | | | ... ... ... |17,4 |15 |12 |10 |9 ... және | | | | | | ... кететін | | | | | | ... ... | | | | | | ... органдарының | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... ... |- |17 |8 |12 |- ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... мәселелеріне ақпараттанғандығын арттыру ... ... | | | | | | ... хабардарлық | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |0 |50 |55 |60 |65 ... | | | | | | ... көзі: Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 ... ... № 1199 ... ... ... ... ... 2009-2011 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... салық қызметінің стратегиялық ... ... ... ... жөн ... отырмыз. [41]
Миссиясы - салық және бюджетке төленетiн басқа да ... ... ... ... ... және ... әлеуметтiк
сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдардың толық және ... ... ету, ... ... ... салық міндеттемелерін орындауына
салық бақылауын жүзеге асыру.
Көрінісi - ... ...... ... түсуін және оның
қызметіне қоғамның барынша қанағаттануын қамтамасыз ... ... ... жүйесі бар мемлекеттік орган.
Мемлекеттік орган ретінде салық қызметінің ... ... ... ... түсуін қамтамасыз етуді анықтайды. ... ... жету үшін тағы да екі ... бағыт белгіленеді:
салық қызметі органдарының қызметіне қоғамның қанағаттануын қамтамасыз ... ... ... ... қызметін құру.
1. Салықтардың толық түсуін қамтамасыз ету.
Салық қызметі органдарының қызметінің осы стратегиялық ... ... ... және оны ... ... үшін мынадай бағыттарға баса ... ... ... ... көтеру: мемлекет алдында әлемнің 50 бәсекеге
қабілетті елдер ... кіру ... ... ескере отырып, дамыған
елдердің салық мәдениетінің деңгейі қазақстандық қоғамның әрі қарай дамуы
үшін үлгі болуы ... ... ... тиімділігін арттыру: көлеңкелі экономика көлемін
азайту және салық төлеушілердің ... ... ... ... ... қажет нәтижелерге қол жеткізуде салық қызметі
органдары жұмысында тиімді салық бақылауы маңызды мәнге ие.
- салық ... ... ... ... ... ... үшін ... салудың қолданылып жүрген жүйесін оңтайландыру және оңайлату
қажет.
2. Салық қызметі ... ... ... ... ету.
Қазір салықтық әкімшілендіру аясында салық төлеушілермен салықтық
қызмет көрсету сапасымен қанағаттанбауында және қоғамның ... ... ... ... ... ... ... ақпаратпен нашар
қамтылғанынан көрінетін проблемалар бар.
Осыған байланысты, мынадай бағыттарда жұмыстарды күшейту ... ... ... ... ... ... қабылданатын
шаралардан қажет нәтижелерге қол жеткізу және ... ... ... ... ... үшін БАҚ, ... дөңгелек үстелдер,
брошюралар мен буклеттер шығару арқылы ... ... ... ... ... ... ... қызметінің сапасын арттыру: көрсетілетін салық
қызметінің сапасы халықаралық стандарттарға сай келуі тиіс.
II. Салық ... ... ... ... ... ... миссиясы мен көрінісiнен жуық
5 жылда мынадай мақсаттар мен міндеттер ... ... ... ... ... ... ... көтеру.
Осы мақсатқа жету мынадай міндеттерді шешу жолымен жүзеге асырылады.
Орта білім беру жүйесінде салық салу негіздерін оқытуды енгізу.
БАҚ-да ... ... ... саясаты, оның маңызы мен қоғамның
дамуы үшін басым бағыттары туралы жариялау.
Қолданыстағы салық салу жүйесі туралы ... ... ... кәсіби салық кеңесшілері арқылы ақпарат тарату.
2-мақсат- Салық бақылауының тиімділігін арттыру.
Осы мақсатқа жету үшін мынадай міндеттерді шешу ... ... ... ... және ... ... рәсімін реттеу.
Мемлекеттік, өзге уәкілетті органдардың шет мемлекеттердің құзырлы
салық органдарымен өзара әрекет ету тиімділігін арттыру.
Салық бақылауы рәсімін ... ... ... ... ... ... жаңа ... мен
схемалар анықтау және олардың тууына ықпал ететін ... жою ... ... ... ... - ... ... оңайлату.
Осы мақсатқа жету мынадай міндеттерді шешумен қамтамасыз етіледі.
Салықтарды есептеуді оңайлату.
Салық есептілігі нысандарын оңайлату.
1. Салық қызметі ... ... ... ... ету.
1-мақсат - қоғамның салық сұрақтарында ақпараттануын арттыру.
Ақпараттық-үгіттеу ... ... ... ... ... ... салық міндеттемелерінің тууы
және орындау туралы түсіндіру ақпаратын құрайтын газет, журнал, брошюралар,
буклеттер, жаднамалар, ... ... ... ... процесстерінің ашықтылығын қамтамасыз ету
және салық төлеушілерді оның ... ... ... ... ... ... түрде толтыру және тапсыру, ... ... ... ... және ... ... ... салықтық пресс-қызметтер құру.
Салық салу аясындағы нормативтік-құқықтық актілеріне толықтырулар мен
өзгерістер енгізуді дайындау кезінде ... мен ... ... ... ... қағидасы бойынша тарту.
2-мақсат- Көрсетілетін салық қызметінің сапасын арттыру.
Осы мақсат мынадай міндеттерді шешу арқылы жеткізіледі.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... қызметтері санын арттыру.
Қазіргі кезгі салық төлеушілерге қызмет ... ... ... және ... орталықтарын құру және дамыту.
1. Тиімділігі жоғары салық қызметін құру.
Мақсаты - Салық қызметі органдарында ... ... ... ... жүзеге асырудағы жетістік көп жағдайда
басқару жүйесінің тиімділігі мен оның ... ... ... ... ... ... ... реттеу, оңтайландыру және реинжинирингтеу.
Салық органдарында Теңгерілген көрсеткіштер ... ... ... процесін енгізу.
Нәтижеге көзделген мақсаттарға жетуге бағытталған ... ... ... және ... ... ... салық
органдарына жұмысқа қабылдау кезінде карьералық өсу, ашықтық, объективтік
қағидаларын енгізу.
Жоспарлау нәтижелеріне негізделген икемді, мақсатты қаржы ... ... ... ... ... ... ... ТМД және алыс шет ... ... ... ... ... ... ... арасында тәжірибе алмасу.
Салық қызметі органдарының болашақ кадрларын дайындау бөлігінде
ҚР ЖОО-мен өзара әрекет ету. ... әр ... ... ең ... құраушы көзі болғандықтан,
бүгінгі күнге дейін біздің ... ... әр ... салаларына
салық салуды жетілдіру бағытында үлкен жұмыстар жасалынып жатыр.
Экономикамыздағы әр түрлі салалардың ішінде қазіргі кезде ең маңызды
саласы ... ... ... ... ірі кәсіпорындар мен өндіріс болып
табылатындықтан және шикізат шығарушы ел болып қала бермеуіміз үшін ... ... ... салу ... мен ... салу ... мәселелерді
шешуді және жетілдіруді ең басты мақсат етіп қойды.
Заңды тұлғаларға салық салудағы ... ең ... ... ... әр ... болуынан экономиканың ең маңызды деген салаларының
дамуына кері әсер етуі ... Бұл ... ... ... ... ... түрде, үш жыл көлемінде корпоративтік табыс салығының
ставкасын екі есе төмендету ... ... ... ставкасының төмендеуі
негізгі құралдарды сатып алу мен ... ... ... ... және ... ... 300 млрд. теңгеден астам сомаға кеңейтуге мүмкіндік береді.
Бюджеттің баланстылығын ... ... ... ... ... ... ... нақтылай айтсақ 2009 жылы 20 пайызға дейін, ... 17,5 ... ... және 2011 жылы 15 ... ... [36]. Бұл - заңды
тұлғаларға салынатын салықтар бюджетке ... ... ... болашағына соншалықты зиян келтіретінін ескере отырып қолға
алынған шара. Бұл бәрімізге белгілі жай, ... ... көп ... ... жаңартуларына, өндірісін кеңейтулеріне,
сұранысты қанағаттандыруларына, көп жағдайларда ұдайы өндірісіне де қаражат
соғұрлым аз ... ... ... ұсталынатын салықтық түсімдер бюджет
қоржынына түсіп мемлекет ақпаратын ... ... ... ... ... ... яғни ... қажеттілігін қамтамасыз етуге
жұмсалуда.
Елдің экономикасының дамуына, ... ... ... ... және капиталды территория бойынша орналастыру үлкен
әсер тигізеді. Тарихи әрбір ел ... ... ... ... ... ... ... орналасуына байланысты ... ... ... ... ... бірдей орналасуы
елдің экономикалық дамуына әсерін тигізеді. Міне, ... ... ... ерекше бағыты – аймақтық саясат, яғни мемлекеттің әр
түрлі ... ... ... ... ... ... ескере отырып жүзеге асырады.
Мемлекеттің аймақтық саясаты белгілі бір ... ... ... қол ... ... ... аймақтардың
артықшылығын анықтау негізінде салықты бюджеттік саясаттарды қалыптастыру
және дамыту ... ... ... бөлу шараларының жиынтығы. Бұл
саясат алғаш рет 1996 жылы қыркүйек ... 9-да ... №1097 ... ... ... саясат біздің елімізде еркін экономикалық
аймақтар (ЕЭА) (Шымкентте «Оңтүстік», ... ... ... ... ... ретінде қалыптасуда. ЕЭА-тарда төмендегідей ... ... ... ... тиісті корпоративтік табыс салығының сомасын
анықтауда есептелінген салық сомасы 50-ден 100%-ға дейін ... Жер ... ... ... ставкаларға 0 коэффициенті
қолданылады;
- ... ... ... ... орташа жылдық құнына ставка 0
%. [42]
Сондықтан кәсіпкерлік пен ... ... ... ... ... дамыту қажет. Бұл саясаттың тиімділігін көру үшін ... осы ... ... ... көруге болады. Олар:
әлеуметтік-экономикалық даму процесін жылдамдату, елдің барлық аймақтарын
ортақ ұлттық нарыққа ... ... ... кеңістігін қалыптастыру,
ауыл мен қала ... ... ... ... ... өмірдің ірі қалаларға шоғырлануы процесін реттеу, ... ... ... ... ... саясатының мақсаты – салық салу базасын кеңейту, әрі жаңа
технологияларды пайдалана отырып, салықтық және ... ... ... көтеру жолымен мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігін ұлғайту, сондай-
ақ өндірістің дамуын және инвестициялардың өсуін ... үшін ... ... ... ... ... кодексінің нормативтік базасының негізгі бөлігі – декларация
жүйесі ... ... ... дәл ... ... осы
декларацияларды толтыру ережесі халықаралық ... ... ... ... ... ... жаңа жүйесі шағын ... ғана ... ... ... ... ... салықтық
есептеменің ең қарапайым нысанын тапсырады және осы ... ... ... ... ... ... ... істейтіндері бір ғана
беттен тұратын декларацияны ... ... ... ... ... ... ... келетін және құрамында 100 немесе
одан да көп адам жұмыс істейтін ... ... тиюі ... ... ... ... айтарлықтай жоғары. Осыған орай,
екіншіден – біз алдағы уақытта салықтық ... ... ... ... ... бірінші кезекте экспортқа дайын өнімді
шығаруды ... ... ... ... ... ... ... Ол үшін заңды тұлғаларға салынатын салықтардың
есептемесінің өңделіп, жасалуы керек.
Декларацияның жаңа жүйесінің ... ... ... ... ... іске
асырылады:
а) бухгалтерлік есептеме жүргізудің және салықтық есептеме жасаудың
электрондық мәдениеті айтарлықтай іске аса бастайды;
ә) салық ... мен ... ... ... ... ... ... дамуына орасан зор үлес қосады;
б) электронды түрде өңдеудің принципті жаңа жүйесін ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге мүмкіндік
туды. Ал бұл дегеніміз салық ... ... өз ... ... және ... ... ... әр бір өзгерістің салық төлеуші
мен ... ... ... ... ... әсер ... ... анықтауға мүмкіндік туды. Сондай-ақ бұл жүйе ... ... ... ... ... ... жағдай жасайды.
Сонымен заңды тұлғаларға салық салу жүйесін дамытудың негізгі көздері
болып, «аймақтың фискалдық саясаты», қаржы - ... ... ... ... ірі ... мен ... үшін ... әрі қолайлы
түрде өңдеуді қарастыруымыз керек. [42]
Бұл үш саясаттан басқа заңды ... ... ... ... ... да ... ... пен қоғам үшін әрбір салық ... ... ... өз ... ... барысында өзінің заңды
құқықтарын ... ... мен ... ... бұзу ... ... аса маңызды екенін ескерген жөн.
Соңғы кездерде салық төлеуден бас тарту, ... ... ... орын ала ... ... ... бойынша, дамыған елдерде салық
төлеуден бас тарту нәтижесінде 30%-ға жуық ... ... ... ал
дамушы елдерде бұл пайыз көрсеткіштері одан да жоғары. [45]
Халықаралық дәрежеде салық төлеуден бас ... ... ... ... ... мемлекетаралық салықтық келісім болып табылады.
Көбінесе бір ... қос ... ... ... мен ... ... өзара қызметтесуге бағытталған келісім-шарттар қатар жасалады.
Мұндай келісім-шарттардың тиімділігі салықтық органдарға қатысты ... ... олай ... ... ... ... ... бақылау мүмкіншілігінің нақтылығы, ... бас ... орын ... органдарының ерекше назар аударатын тағы бір мәселесі, ол
«салықтық баспаналар» мәселесі, ... ... ... жіберетін ақша
сомаларының мөлшері орасан зор. ... ... ... ... ... ... жалпы түсімінен алып тастауы үшін ұсынатын шығындарының
нақтылығы туралы құжаттық дәлелдемелер талап етеді. ... ... ... ... байланысты салықтық жеңілдіктер сұрайтын ... ... ... ... құжаттық дәлелдемелерсіз ешқандай
жеңілдік ... ... ... ... ... ... ... биліктің
басты дәлелдеу керек мәселесі – ол ... ... ... ... ... ... ... есеп-шоттар немесе қарсылықтар бойынша
сомаларды ... ... ... көрсету арқылы жүзеге асырылады.
Мысалға, әр түрлі қызмет үшін ... ... ... ... немесе
төмендету; нарықтық шарттардан өзгеше негіздерде ссуда ... ... ... олар ... пайыздық өлшемдерден босату және т.б. [46]
Қазіргі кезде салықтық келісімдердің және ондағы басты негіздердің
дұрыс ... ... ... ... ... тәжірибеде келесі
себептерден орын алуы нәтижесінде қиындап отыр: «салықтық ... ... ... ... тиісті ынтымақтастықтың болмауы; салықтық
органдарда тиісті қаражат көлемінің ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің ішкі саясатына араласпау және
басқа мемлекет егемендігін бұзғандығы туралы айып тақтырмау ... көп ... мен ... ... ... ... Бұл аяда
салықтық органдар екі негізгі қиыншылыққа: жасалып жатқан келісімдер ... ... ... және осы ... экономикалық негізділігін
анықтау кезінде келіп тіреледі. Бұл мәселені шешудің басты жолы, жоғарыда
атап ... ... ... ... ... ... ... ақпарат
алмасу, келісіммен көмек.
Сонымен, жоғарыда айтылғандардың барлығын қорытындылай келіп, салық
төлеуден бас тартуды ... ... ... ... ... олай болса салықтық қарым
қатынасқа түсетін елджер арасында құқықтық тұрғыда бастамалары ... ... ... ... ... ... ... тиімді салықтық келісім-шарт макетін
жасау, осы елдер салықтық органдары арасында тұрақты, бір ретке келтірілген
қызмет және ... ... ... ... ... ... ... органдарының салықтық жоспарлауды
құқықтық мемлекет құрудың бір жолы ретінде ... ... ... ... ... ... және қадағалауды жүзеге
асыру қажет.
Корпоративтік табыс салығының өндіріс саласы мен кәсіпорын саласына,
яғни ... ең ... ... ... ... ... ... ондағы мәселелерді шешу бағыттары кезектегі күттіретін мәселе
емес.
Корпоративтік табыс салығының да алыну механизмін жетілдіру салық
жүйесі мен ... ... ... ... ... ... тоқталсақ,
біріншіден, «ит көп болса қой санатпайды» деген нақыл сөзді Елбасы негізге
ала отырып, кәсіпкерлерді бақылаушы ... ... ... ... «тексерімпаздар» мен бақылаушы орган қызметкерлері пара сұрауларына
мүмкіндіктері де, ... да ... ... ... ... ...... және орта бизнес нысандарын мемлекеттік қолдау, оларды
жеңілдікпен несиелендіру бағытында нақты шаралар белгілегені мәлім. ... ... ... ... ... ... өткен жылдың ақпан
айында арнайы қаулы қабылдап, шағын және орта бизнес ... ... жыл ... ... (2008 жылдың 21 ақпанынан 2008 ... ... ... ... ... болатын. Бұл жеке кәсіпкерлерлік
нысандарының құқықтарын, мүдделерін қорғауға ықпал жасады. Бәсекелестіктің
дамуына серпін беріп, түрлі ... ... ... сол ... ... ... халыққа қызмет көрсету ... ... ... ... Ал ... тарапынан жасалынып жатқан осындай
теңдесі жоқ қамқорлыққа бизнес өкілдері қалай жауап берді?
Осы ... ... ... ... Қазақстан облыстық салық қызметі
органдары Салық кодексінде қаралған салықтық бақылау жүргізу жұмыстарының
рұқсат етілген ... ... ... қызметіне қатысты салықтық
тексеру жүргізуді шектеген болатын. Өткен жылдың 11 айы ... ... ... ... ... ... тапсырған есептеріне
ішінара камералдық тексеру ... ... ... ... ... ... ... жасалды. Оның нәтижесінде
кәсіпкерлердің мемлекет ... ... ... ... ... пайдалануға бейім екенін байқатып отыр. Қысқа мерзімнің ішінде
салық заңдылығын өрескел бұзушылар саны өсе ... ... ... ... төлеушілердің тапсырған есептеріне
камералдық тексеру жүргізгенде 491 ... ... ... белгілі болды. Осының нәтижесінде оларға 402,1 млн. теңгенің
корпоративтік табыс ... ... ... ... ... ... нысаны 57,8 млн. ... ... ... ... ... ... сыртқа шығара отырып, олар корпоративтік
табыс салығы жөнінде декларациясын нөлдік ... ... ... 12 жеке ... ... сомасы 5 млн. теңгеден асатын халық тұтынатын
тауарларды экспорттап, кәсіпкер ретінде ... ... ... ... Осы ... 127 жеке ... Балтық елдерінен, Германиядан,
Жапониядан 189 млн. теңгенің ... ... ... ... да, ... ... ... Осының салдарынан 5,6 млн. теңге салық мемлекет
қазынасынан жылыстап кетті. Ал кәсіпкер ... ... ... ... ... 81 ... ... 265,4 млн.
теңге құраса да, олар өз ... ... ... ... ... 7 млн. теңгеден ... жеке ... ... ... ... ... айналып, жекелердің қалтасына кетті. [47]
Соңғы кезде кейбір кәсіпкерлер лоторея ойындарын ұйымдастыру, оларды
сату, бильярд ... ... ... ... кәсіпке айналдыра бастады.
Олардың тіркелгенінің қызметтеріне қатысты есептеріне камералдық ... ... ... ... ... кеткенін аңғартады. Осылайша,
24 салық төлемдері бойынша 4 млн. теңгеден астам ... ... ... Сондай-ақ, арнайы салық режимі бойынша қызмет істейтін 57 шағын
бизнес нысандарының ... ... ... нәтижесінде олардың бір
күндік табыстары 1,5 ... 10 ... ... ... ... ... млн. теңгеге көбейтілді. Тиісінше бюджетке түсетін салық мөлшері де
еселене түсті. [47]
Ел экономикасын көтерудің ... ... ... ... ... ... ие ... отырған кәсіпкерлердің дені өз
қызметтеріне адал, салық ... ... ... ... ... ... бір ... майды шірітеді» демекші, олардың арасында жоғарыда
айтылғандай, міндетіне келгенде жауапсыздық танытып, мемлекет қазынасына
төлеуге тиісті ... ... ... де ... Бұл ... кезінде кейбір бизнесмендердің оған икемделіп ... ... ... ... болатын. Адал кәсіпкер тексерулерден қорықпауы
тиіс. Құқық қорғау және салық органдары бақылау жүргізіп, заң бұзушылықты
анықтап ... ... ... Тек ... ғана ... адал жұмыс
істеуге мәжбүрлеуге болады.
Ал биыл Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 17 ақпандағы ... ... және орта ... ... ... ... ... қаулысы қабылданған болатын. Онда: «Орталық және жеогілікті
атқарушы органдар 2009 жылғы 17 ... 2009 ... 1 ... аралығында
салық төлеушінің өтініші оларды ... үшін ... ... салық
тексерулерін, ыңғайласпа салық тексерулері мен жронометраждық ... ... ... кесу мақсатында заңнамаға сәйкес жүргізілетін
тексерулерді, қоғамдық тәртіпті, ... ... мен ... ... ... санитарлық – эпидемиологиялық ахуалы,
жер қойнауын пайдалану туралы, ветеринария саласындағы заңнама нормаларын
бұзуға ... іс - ... ... ... ... ... Алматы қалаларының және ... ... ... ... берілген жер мәселелері, қызметкерлерге айлық табыстарын
уақтылы және толық төлеу, қызметкерлердің санын немесе штатын ... ... ... ... ... бойынша текмерулерді
қоспағанда шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерін тексеруді тоқтатсын»
делінген. [48] Өз ... ... ... ... ... шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерін ... ... ... ... ескертті. «Бізде былтырғы жылы
кәсіпорындардың бірқатары мораторий кезінде ашылып, ал ... ... ... яғни ... сол ... ішінде мақсатты қызмет
етпегендері туралы ақпарат бар», - деді ... ... ... ... ассоциациясының төрағасы ... және ... ... ... кеңес төрағасы Райымбек
Баталовқа бұл мәселені жеке ... ... ... ... бұл
категориясымен сіздер бізге көмектесулеріңіз керек, олар бүкіл шағын ... ... ... ... кір ... үшін анықтап
отыруларыңыз қажет», - деді Министрлер Кабинетінің басшысы. [49] Мораторий
салық салу механизмінің жетілдірілуіне де өз ... ... ... ... ... ... жиі тұрғыда біздің
бизнестің пайдасына шықпайтын сәйкессіздіктер көп. ... да ... ету ... ... ... да бір ... қарсы қандай да бір ел тарапынан
төлемдер немесе басқа бір кедергі ... ... ... сай жауап беру
керек. Біздің шетелдегі бизнесті қорғауымыз керек. Ол үшін саяси тәуекелді
сақтандыру жөніндегі ... ... ... ... ... жаңа ... мен ... үшін салық, кеден, қаржы,
лизинг, ... және ... ... ... ... тиіс ... институттары осыған жұмыс істеуі қажет.
Үшіншіден: кәсіпкерлер экономикалық өсу және елдің индустрияландырылуы
мәселелеріндегі өз рөлдерін ... ... Ал ... өз ... ... сәйкес емес тұрғыда қаталдандыратын заңдар мен
ережелерді қайта қарауы қажет. Бұған мысалға «салық ... ... ... күткендегісінен көп» ақша табатын болса, алдын ала ... ... ... ... алып қарайық. Айталық, он мың киловатқа
тапсырыс берді дейік, бірақ 8 мыңын жұмсады солай ... 10 мың ... Ал ... ... – онда бес ... айып төлейсіз. Сонда бұл
жерде өзара қатынастағы әділдіктің ... және ... ... жол бермеуі тиіс.
Сондықтан, бизнесмендермен бірге барлық осынау заңдарды, ... ... ... ... тең ... қарай жылжу
керек.
Бүгінгі күнде елімізде 493 мың ... және орта ... бар. ... 1 млн 340 мыңнан астам адам жұмыс істеуде. [50]
Қазақстанның отбасылық коэффициенті 3,5 деп ... ... ... ... адам өз ... осы ... ... отыр. Бұл
еліміздегі халықтың төрттен бірін құрайды деген сөз.
Экономикадағы ... отыз ... ... осы ... яғни
заңды тұлғалардың дамуы арқылы мүмкін болып отыр.
Төрт миллионнан басқа халқымыз мемлекет ... ... ... ... ал осы бюджеттің өзі заңды тұлғалар табыстары мен
кірістерінен ... ... ... ... біз бұл ... тек
төрт миллион халыққа еңбек ақы төлейді деп қарамай, ... ... ... ... ... ... ... Ол үшін салық заңдарын,
ауыртпашылықтарын, салық органдары – қызметтерінің ... ... ... керек. Себебі, Елбасымыз айтып өткендей «кәсіпорындар ... сиыр емес ... ... екендігін түсінуіміз керек. Ал оларда
мемлекетке қаржы ... ... ... заңда көрсетілген салықты
уақытында, ... ... ... тиіс.
Бұл мәселелерге қарап кәсіпкерлерге жеңілдіктер жасалмайды деп айтуға
болмайды. Мысалға ... ... ... ... ... жеңілдету мақсатында жаңа шаралар қабылданған. Онда ... 1 ... ... корпоративтік табыс салығы 20 пайызға, қосылған
құн салығы әлемдегі ең төмен ... 12 ... ... салық бірыңғай
ставкамен 11 пайызға, жеке табыс салығы 10 пайызға тең болып отыр. [36]
Осы уақытқа дейін жүргізілген реформалар ... ... ... ... ... оны арттыра отырып, ... ... бара ... ... ... шаралардың құқықтық тұрғыда жүзеге асырылуы үшін
біздің елде экономикамыздың өсіп-өркендеуіне қарсы тұратын қара ... ... ... ... ... да ... органдар бар. Ол
мемлекет басшысының 1994 жылдың 6 маусымындағы жарлығымен құрылған ҚР-ның
экономикалық қылмысқа қарсы ... ... ... ... ... ... ... органдарының алдымен
кәсіпкерлікті заңсыз араласудан арашалау, кәсіпкерлік ... ... ... орнықтыру, тергеу шараларын жүргізгенде заңдылықты
сақтау ... ... ... ... ... ... ... өндірушілердің заңды
құқықтары мен ... ... ... қызу ... ... отырсақ,
тек осы бір саладан экономикалық қылмысқа қарсы күрес агенттігі қызметінің
басым белгілері: кәсіпкерлік ... ... ... ... белгісін
заңсыз пайдалану; заңсыз түрде кәсіпкерлік жасау; несиені төлеуден бұлтару;
жылжымайтын мүлікті тіркеу мен жекшелендірудегі заң ... ... ... заңдастыру; мемлекет резервіндегі
құндылықтарды заңсыз жолмен иелену; бәсекелестікті шектеу мен ... жер және су ... ... ... мемлекеттік бюджеттен
заңсыз түрде ҚҚС-ғын ұстау; шығыны 500 млн. теңгеден асатын ... және ... ... ... ... ақпаратқа қасақана
ену; ЭВМ үшін залалды бағдарламаны жасау және пайдалану және т.б. қылмыстар
өрбіп жатыр. [51]
Аталған қылмыстардың барлығы адал ... үшін ... ... ... ... ... ... басы байлы байлап береді,
сөйтіп, бюджетке салықтың, басқа да міндетті төлемдердің түспеуіне ... Бұл ... – адал ... ... ... ... ... мемлекетке едәуір нұқсан келтіреді.
Мысалға: 2008 жылдың басынан бері елімізде 885 қылмыстық іс қозғалған.
Оның 96 ... ... ... Оның ... ... қылмыс саласында
55 іс қозғалып, 667 миллион теңгенің салығы, басқа да ... ... ... ... ... ... белгімен өнімдерді заңсыз айналымға түсірумен күресте
353 заң бұзушылық фактісі тіркеліп, оның 95-іне іс ... 77 ... ... тәркіленген. Бес жылға акциздік белгімен өнім ... цех ... ... ... ... ... мақсатында атқарылып жатқан
үкіметтік шараларды, яғни бұл міндеттерді жүзеге асыруда ... ... ... ... ... ... салықтардың бюджетке жеткілікті көлемде
түсуіне заңды тұлғалар санының артуы бірінші болып әсер ... Ол ... ... болатындай салық жүйесін, салық ставкаларын, салық
заңдарын реттеуді мемлекет жүзеге асыруды ... ... ... ... ... жүзеге асыруды да қолға алуда. Ол
үшін «Қазақстанның инвестициялық қоры», ... ... ... ... мен ... сақтандыру жөніндегі мемлекеттік
сақтандыру корпорациясы», «Маркетингтік-аналитикалық зерттеу орталығы»,
«Инжинирингтік және ... ... ... ... даму институттары құрылып отыр. Бұл даму ... және ... ... ... ... ... ... 2007 жылы 48,5 млрд. теңге, 2008 жылы 31,8 ... ... ... ... Даму ... арқылы мемлекет
кейіннен технологиялық және ... ... құн ... (ҚҚТ) ... ... ... өнім ... тұтас жүйесін құруға
бейімделген ... ... ... ... ... ... ... барлық көрсеткіштеріне сай соңғы өнімге
жұмыс істейтін көп салалы кәсіпорындарды ... ... ... ... даму институттары тұрақты қызметті орталықсыздандыру,
мамандандыру, ... және ... ... ... ... қалыптастыруы тиіс.
Кәсіпкерліктің дамуындағы ең негізгі мәселе жоғары салық ауыртпалығы
болып табылады. Салық ауыртпалығы салықтың әр ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Қазақстанда қазіргі кезде салық ауыртпалығын есептеудің ... ... жоқ. ... бұл көрсеткіштің ... жоқ, тек ... ... ... ... ... ... бар болып табылады. Осыған байланысты заңды тұлғаларға салынатын
салықтардың барлық ... ... өте ... ... Кейбір мамандар
салық ауыртпалығына өнімдерге барлық ... ... ... ... ... және ...... жинақтамаларын келтірсе, басқа
ғалымдардың ойынша, салық ауыртпалығы – ... ... ... ... ... ... ... Салық жүйесін
бағалаудағы белгісі ол – салық ауыртпалығының ... ішкі ... ... үлесімен анықталады. Яғни бұл жерде мамандар ішкі жалпы өнімнің
салық ... ... ... ... ... ... ... ауыртпалығын есептеу мейлінше оңай, басқаларына
қарағанда түсінікті және шет елдерде кеңінен қолданылады. [53, ... ... ... ... ... ... ... салық
ауыртпалығының деңгейі қазіргі кезде – 20%-ды құрайды. Енді ... ... ... ... ... ... салыстырып
көрейік (ІЖӨ%): Ресейде -22%, Германияда – 45,5%, Францияда - ... – 54,5%. [53, ... ... ... ... салық ауыртпалығының
деңгейі төмен. Бұған қарап, Қазақстан мен Ресейде басқа дамыған елдерге
қарағанда салық ауыртпалығы жеңіл деп ... ... ... ... ... ... тіптен басқаша, өйткені түсімдердің көп бөлігін
оларда корпорациялар емес, жеке табыс салығы сондай-ақ жанама салықтар емес
тікелей ... ... ... екіншіден, Батыстағы салық төлеушілер
тұрақты салық жүйесі дамыған нарықтық қатынастарда ... ... ... түсімдер салық мөлшерімен немесе салық ставкасының өсуінен емес,
салық салу базасының дамуынан қамтамасыз ... Ал ... ... ... ... және ... ... тұрады. Олар
корпоративті табыс ... ... құн ... және ... ... ... нарық қатынастарының жағдайынан, әлеуметтік-
экономикалық тұрақсыздықтан және ... ... мен жаңа ... ... нарық экономикасына көшкеннен бері баршама экономикалық, қаржылық
мәселелерді анықтап, олардың шешу жолдарын қарастырудамыз. Оны жоғарыда
айтылғандардан ... ... ... ... өсіп, өркендеп, дамып
келеді. Оған дәлел 2008 жылдың негізгі қорытындылары. [52]
Қорытындылай айтқанда, мемлекет қаржы ... ... ... жасады, сондықтан оның мүмкіндік нәтижесі туралы сұрақтың маңызы өте
үлкен.
Сонымен, біз жоғарыда заңды ... ... ... оның ... азайту және соңғы жылдардағы нәтижелерін айтып
өттік. Олардың бәрін қорытындылай келе, мынадай қорытынды ... ... ... өндіріс саласын дамыту, ... ... ... ... ... ... ... бақылау –
қазіргі таңда қалыптасқан жағдайдан аман-есен шығудың бірден-бір кілті.
Жоғарыда айтып өткендей мемлекет бюджетінің ... ... ... ... ішінде маңызды салықтар болып корпоративті табыс
салығы және қосылған құн ... ... Осы ... ... яғни ... ... салығының ставкасын 20%-ға дейін
және қосылған құн салығын 12%-ға дейін ... ... ... ... игі ... үшін ... отыр. Бұл салық төлеуден жалтаруды азайтады,
«көлеңкелі» экономикадан құтылуға жол ашылады, жаңа кәсіпорындар ашуға
мүмкіндік ... ... бәрі ... шикізаттық емес секторын, шағын
және орта кәсіпкерлікті дамытудың аса ... ... ... ... мен мегахолдингтердің, ең алдымен ірі
мемлекеттік компаниялар мен ... ... ... ... және орта ... ... сол арқылы мемлекет бизнеске
тың тыныс ашады. Ал бұл дегеніміз 2030 ... ... ... ... ... зор ... қосатыны сөзсіз.
ҚОРЫТЫНДЫ
«Біздің алдымызда дағдарыс салдарын
еңсеру және келесі экономикалық өсуге
әзірлену ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаевтың
Қазақстан халқына арналған
жыл сайынғы Жолдауынан
(6.03.2009 жыл)
Дипломдық жұмысты қорытындылай келе, салықтар ... ... ... көзі ... сөзсіз. Оның ішінде, әсіресе,
корпоративтік табыс салығы түріндегі заңды ... ... ... бюджет қаражатының едәуір басым үлесіне ие.
Заңды тұлғаларға салық салу ... ... ... ... ... сақтай отырып, экономиканың өсуіне ықпал жасау
мақсатында жинайды; екіншіден, салық ставкаларын реттеу негізінде ... ... мен ... салаларына ынталандыру ықпалын жүргізеді.
Заңды тұлғалардың көбеюі тек ... ... ... ... қана ... сонымен қатар ол жұмыссыздар санынын азайтуға да
тиімді. Себебі, біздің ... ... ... жұмысбастылықпен
қамтамасыз етіп отырғандардың көбісі жеке ... ... ... елде ... ... ... сатып алулар,
кәсіпкерлік, ақша-несиелік реттеу және ... ... ... әсер ету ... ... ... ... саясатын
ұлттық реттеу рангіне жоғарылату арқылы мемлекет осы ... ... ... ... ... ... инфляцияға қарсы күрес
жүргізеді, өндірістік және ... ... ... ... ... ... ... ішінде салық жүйесі өте
маңызды рольге ие. ... салу ... ... ... ... ... бірі ... саналады. Бұл механизмнің тиімділігінен әлеуметтік
және экономикалық саясаттың ұтымды, ... ... ... мемлекет тек өзіндік қаржылық базасы ... ... яғни ... ... үшін және өз функцияларын жүзеге асыру барысында шығындарын
жабу үшін қаражаты бар болғанда ғана өмір сүре ... ... ... жұмыс барысында қарастырылған әр бөлімге
тоқталып өткенді жөн көрдік. Бірінші бөлімде корпоративтік табыс салығының
теориялық ... ... Оның ... ... ... салығының
экономикалық мәнін төмендегідей құқықтық белгілері арқылы сипатталады:
- корпоративтік табыс салығын мемлекеттің белгілеуі;
- корпоративтік ... ... тек ... ... ғана ... ... ... салығының заңдылық белгісі оның тиісті органдар
мен заңнамалық актілермен бекітілуі;
- корпоративтік табыс салығының ... ... ... ... ... ... ... болып табылады;
- корпоративтік табыс салығын төлеу заңды міндет болып табылады;
- корпоративтік табыс салығы тұрақты ... ... ... ... ... ... ... шаралары корпоративтік табыс салығының
төленуін қамтамасыз ету;
- корпоративтік табыс ... ... ... ... ... ... ... экономикалық белгілеріне жатады:
- корпоративтік табыс салығы мемлекетке төленетін төлем ... ... ... ... табыс салығы қатынастарының тұрақты сипаты;
- корпоративтік табыс салығын салу объектісінің болуы;
- корпоративтік табыс салығы субъектісінің анықтылығы;
- корпоративтік табыс салығы мөлшерінің ... ... ... салығын төлеу мерзімдерінің тұрақтылығы;
- корпоративтік табыс салығы мемлекеттің табысы болып ... ... ... ... ... ... ... ауыстыруға
болатындығы.
Жаңа Салық кодексіне ... ... ... ... ... барысын тұжырымдай келе, салық салу ... ... жылы ... ... ... ... ... [36]
а) корпоративтік табыс салығының ставкасын 3 жыл ішінде ... 2009 ... 1-ші ... ... – 20 %-ға дейін, 2010 жылдан
бастап – 17,5 %-ға дейін, 2011 жылдан ... – 15 %-ға ... ... ... ... ... ... орнына 11%
көлеміндегі бірыңғай ставка енгізілді.;
б) жеке табыс салығының ставкасы 10%-ды құрады;
в) кіші және орта бизнес субъектілері үшін ... ... ... ... төлемдердің есептелу мен төлену міндеттемесін алып тастау;
г) есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын қосылған ... ... ... ... ... ... 2014 жылдың 1-ші қаңтарына дейін импортталатын және отанда
өндірілген алкоголь ... 2011 ... 1-ші ... ... ... ... ... салығының ставкаларын унификациялау
бойынша өтпелі период;
е) меншікке салынатын салықтар блогының реформалануы, атап айтқанда:
мүлік ... және ... ... ... құн ... ... ... есебіне міндетті түрде ... ... ... шегі 15000 ... есептік көрсеткіштен 30000
еселенген көлемдегі айлық есептік ... ... ... ... жаңа Салық кодексі, ең бастысы, экономиканың
шикізаттық емес секторлары, ... ... және орта ... үшін ... ауыртпалығын төмендетуі тиіс. Бюджеттің болжамалы жоғалтулары
өндіруші секторының экономикалық ... ... ... ... ... ... ... Қаржы Министрлігінің
Салық комитетінің ... ... ... Ботақанова:
«корпоративтік табыс салығының ставкасының төмендеуінен және қосылғын құн
салығын төлеу мерзімінің өзгеруінен ... ... ... ... 8%-ға төмендегені» жөнінде айтқан болатын. [32] Сол себептен де
өндіруші секторының экономикалық қайтарымдылығының өсуінің маңызы орасан
зор.
Жоғарыда ... ... ... ... ... болып салықты
төлеуден жалтарушыларды «көлеңкеден ... ... және орта ... ... салықтық түсімдердің уақытында бюджетке түсуіне жол
ашу, салық ауыртпалықтарын жеңілдету табылады.
Салық жүйесіне өзгерістер енгізу оң нәтиже беретіндігін ... ... ... төлеушінің ең бастапқы кезеңі мен қазіргі уақыттағы жағдайын
салыстыруға болады.
Ең алғаш 1995 жылы қабылданған ... ... ... өте ... ... салықтың ставкалары өте жоғары болған және соның
салдарынан көптеген ... мен ... ... ... ... жұмыстарына кері әсерін тигізді. Бұл сол
кездегі қолданыстағы Салық кодексінің нарықтық экономика талаптарына сәйкес
келмейтіндігін көрсетті.
Сонымен бірге ол ... ... ... ... ... де ... ... жылдар мен 2009 жылдар арасында Салық кодексіне көптеген түзетулер мен
өзгертулер енгізіліп отырды.
2001 жылдан бері ... ... ... ... мен ... ауыртпалықтарының жеңілдеуіне, кәсіпорын санының артып, жұмыссыздық
мәселесінің шешілетіндігін көрсетті.
Бірақ, салық жүйесін ... ... әр ... ... ... Оның күрделі процесс болуына қарамастан ол өзгеріп отырады және
өзгеріп отыруға тиісті.
Мемлекетте салық жүйесін жетілдіргеннен бері жеке ... ... ... көбейіп келеді. Бұл жұмыссыздықтың азаюына бірден-бір себеп
болып табылады. Салық жүйесінің дамуы тек қана әлеуметтік салаға ғана ... ... ... да қызметтеріне әсер етті.
Үшінші бөлімде қарастырылған корпоративтік табыс ... ... ... ... принциптерге негізделсе, ұтымды болмақ:
а) корпоративтік табыс салығын жинау жүйесі өте ықшам, оған жұмсалатын
шығындар мүмкін болғанша төмен, ал тиімділігі ... ... ... ... ... салығын төлеу процедурасы төлеушілер үшін
ыңғайлы, көп уақыт алмайтыны болғаны дұрыс;
б) корпоративтік ... ... ... ... тыс арттырып,
кәсіпкерлердің белсенділігі мен қажыр-қайратына нұқсан келтірмеуге тырысу
керек;
в) корпоративтік ... ... салу ... ... ... ... ... өсуіне, өнімнің ішкі және сыртқы нарықтың
өтімділігіне ... ... өте ... корпоративтік табыс салығын салу процесі конъюктуралық және
жұмыстылық саясатының іске ... ... ... ... корпоративтік табыс салығын алу принциптері, сонымен бірге,
табыстың мүмкін ... ... болу ... ... ... дұрыс.
Қорытындылай келе, төмендегідей ұсыныстарды енгізгенді жөн көрдік:
- салық жүйесіндегі жеңілдіктер салықтық инвестициялардың артуын
ынталандыруы тиіс;
- ... ... ... ... емес ... барынша
дамуына жол ашуы қажет;
- шегерімдердің тізімі айқын болуы тиіс;
- аванстық төлемдердің бекітілген шегі 325 000 еселенген айлық есептік
көрсеткішке тең ... ... ... төлем сомасын азайтып көрсетуін
алдын алу мақсатында бұл төлемдерді біз мүлдем алып тастауды ұсынамыз.
Бүгінгі таңда еліміздің алдында жаңа ... тұр. Біз ... 50 ... қатарына кіруге дайындық үстіндеміз, сол үшін өркениетті
әлемде қабылданған экономикалық және демократиялық ережелер ... ... ... ... жұмысты 2009 жылдың 6 наурызында еліміздің
жасампаздық ... ... ... ... ... ... жыл сайынғы Қазақстан халқына Жолдауымен ... ... [54] «Ел ... жаңа ... ... көп ... біздің іс-
қимылымыз бен қабылдаған шешімдерімізге байланысты болады.
Бізде қажетті ресурстар, әлемдік ... ... ... ... бар. Бізде айқын ... ... ... бар. ... ... қол ... ... барлық қиындықты еңсеретінімізге және Қазақстанымызды күшті,
өркенді және ... ... ... ... ... ... Елбасы Н.А. Назарбаевтың Қазақстан халқына «Қазақстан – ... ... ... ... ... ... Қазақстан
халқына Жолдауы. (Егемен Қазақстан, арнаулы ... № 91 ... ... ... және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер ... ... 2008 ... 10 желтоқсанындағы Салық
Кодексі
4. Ермекбаева Б.Ж. «Жалпы мемлекеттік салықтар». Алматы: ... ... ... және ... төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы»
Қазақстан Республикасының Салық ... ... ... жағдай
бойынша)
7. Сейдахметов Ф.С. «Налоги в Казахстане» - А.: LEM, 2002 г.
8. ... Л. В. ... и ... Ростов-на-Дону. Феникс.
2000г.
9. Э.К. Идрисова «Налоги и налогообложение в Казахстане» А., 2006 г.
10. ... А. И. ... ... ... ... //Алматы ЖЕТI
ЖАРFЫ, 1998г.
11. Пасков В.Г. Налоги и налогообложение в Российской ... для ... — 5-е изд., доп. и ... — М.: ... ... ... 2003 г. — 544 ... Porokhov E.V., Yantsen N.A., Anisimov V.A. Babkin S.B.
«Business law and regulation of entrepreneurship in the Republik ... А., ... ... А.А. ... ... ... құқықтары мен міндеттері»-
80бет. Алматы: Экономика, 2007 ж.
14. Ермекбаева Б.Ж. «Проблемы развития налоговой системы в ... ... ... ... ... 2007 ... Нурумов А.А. «Налоги Республики Казахстан и ... ... ... - Словарь, 2005 г.
16. Байдүйсенов А.Д. «Қазақстан салық жүйесіндегі кейбір мәселелер».
Қаржы-Қаражат. №4. 2008ж. ... ... С.С. ... ... ... 54 бет. Алматы – 2000 ж.
18. www.minplan.kz
19. Қабдиев Д.Қ., ... Т.Қ., ... Ә.Е., ... С.Қ.,
Хабибуллин Б.Х., Темірбеков А.Б., Белеков А.Т., ... ... ... 2002 ... ... Қазақстан, 2008ж. 1қараша, 2-бет. «Кәсіпкерлікті қолдау».
21.
Налоги:Великобритания/http://www.bareev.com/projects/survival/taxes.p
h
22. Налоговая система
Германии/http://dit.perm.ru/articles/nalog/031216.htm.
23. ... М. ... в ... ... ... ... во Франции — European Tax Handbook, 1997. Amsterdam:
IBFD Publications BV, ... ... А.В. ... в ... ... ... ... по налогообложению в Швеции/публикации сайта
http://www.lesechos.fr/patrimoine/guide
27. Japan Taxes (as of Dec. 31, 2008); Federal ... Taxes; ... Taxable Income — ... ... ... ... 2008ж. 20 маусым, 2-бет. «Салық жеңілдіктерінің
мақсаты».
29. Қаржы-Қаражат. №6, 2007ж. ... ... ... ... ... ... көмегімен оңтайландыру».
30. Ермекбаева Б.Ж., Арзаева М.Ж. «Қаржы – несие ... ... ... ... ... 2004 ... ... А.Г. и др. Финансово-кредитный энциклопедический словарь.
М.: «Финансы и статистика», 2004 г.
32. 19 ... ,2009 года - ... [19:20] | ... Смит А. ... о ... и ... ... народов» -
М., 1935. Т.2.
34. www.mf.minfin.kz
35. Мир ... ... ... «Предлагаемые поправки к
Налоговому кодексу».
36. ... ... ... Республики Казахстан. № 2,февраль,2009 г.
37. Егемен Қазақстан, 2009ж. 22 қаңтар , 2-бет. «Салық кодексіндегі
соңғы өзгерістер»
38. ... ... 2008ж. 12 ... 8-бет «Салық кодексіне
түзетулер енгізіледі»
39. www.mit.kz
40. Налоговый Вестник в ... № 1, 2, 3, 4, 6, 7 – ... ... ... ... 2009 ... 23 желтоқсандағы
№ 1199 қаулысымен ... ... ... ... ... жылдарға арналған стратегиялық жоспары
(Егемен Қазақстан, 27.01.2009 жыл)
42. Аль-Пари, №1-2003, 136-бет «Аймақтың фискалдық ... ... Қ.Қ., ... С. ... Алматы: Экономика, 2005 ж.
44. Мельников В.Д., Ілиясов Қ.Қ. «Қаржы». Алматы: Экономика, 1994 ж.
45. ... Н.Н. ... ... ... стран Европы и США» -
М.: 2002 г.
46. Сахариев С.С. «Әлем ... ... 105 бет. ...... Chm@taxsouth.Mgd.kz
48. Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы, 17 ... 2009 ... ... ... Жас ... 2008ж. 9 ... 3-бет ... қамқоршысы қаржы
полициясы»
52. Президенттің жұмыс ... 2008 ... ... қорытындылары.
(Егемен Қазақстан, № 9-10 (25407) 13.01.2009 жыл)
53. Оспанов М.Т. «Гармонизация налоговых отношений», Алматы, 1996 ... ... ... ... ... ... ... мен дамуға» атты Қазақстан халқына Жолдауы. (Егемен
Қазақстан, 6.03.2009 жыл)
-----------------------

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 83 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттің салықтық қызметінің құқықтық негіздері, мемлекеттің шағын кәсіпкерлік субъектілеріне ұсынылатын жеңілдіктері және мемлекеттің осы саладағы саясатының бағыттары69 бет
Эпидемиялық процестің құрамы10 бет
Бюджет қаражаттарын пайдалану тиімділігін арттыру83 бет
«АЗИЯ МАГИСТРАЛЬ»-ДЫҢ ҚОСЫЛҒАН ҚҰН САЛЫҒЫНЫҢ ЕСЕБІ32 бет
«Құбыр ішінде құбыр» типті жылуалмастырғыш есебі11 бет
Азаматтық процесстегі бірігіп қатысушылық және процесстегі тиісті және тиісті емес тараптар түсінігі82 бет
Азаматтық процестегі тиісті және тиісті емес тараптар30 бет
Алтын. Алынуы, физикалық,химиялық қасиеттері6 бет
Алымдар және төлемдер32 бет
Алымдар, төлемдер және мемлекеттiк баждардiң мәнi мен өзiндiк ерекшелiктерi.20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь