Қазақстандағы кәсіпкерліктің әлеуметтік талдауы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І.Тарау. Кәсіпкерлікті зерттеудегі теоретикалық .
әдістемелік негіздер ... ... ... ... ... ... ... ... .. ...6

11. Кәсіпкерліктің тарихи түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2. Кәсіпкерлік топтың әлеуметтік бағыты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 11
1.3. Кәсіпкерлік теориясының даму тарихы. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16

ІІ.Тарау. Кәсіпкерлік іс.әрекетті социологиялық талдау ... ... ... ... ... ... ... .20

2.1. Кәсіпкердің әлеуметтік бейнесі ... ... ... ... ... ... ... ... 20
2.2. Кәсіпкерлердің кәсіби мәдениеті ... ... ... ... ... ... ... ..33
2.3. Кәсіпкерлік мінез құлық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ...36
2.4. Кәсіпкерлік қызметінің әлеуметтік.
экологиялық ынтасы ... ... ... ... ... ... ... ... 41

ІІІ.Тарау. Қазақстан Республикасыңдағы кәсіпкерлікті қолдау
саясатын әлеуметтік реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... .44
3.1. Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік: оның құрылуы
және дамуы. ... ... ... ... ... ... .. ...44
3.2. Қазақстандық кәсіпкерліктің алдында тұрған
Кедергілер және оны жеңу жолдары. ... ... ... ... ... ... ... .46
3.3. Кәсіпкерлікті қолдаудағы әлеуметтік саясат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .48

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... 49

Қолданылған сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50

Қолданылған әдебиеттер тізімі.. ... ... ... ... ... ... ...51
Қазақстан Республикасы өзінің тәуелсіздігін алып, демократиялық мемлекет құруға кірісті. Елде нарықтық қатынастарға көшу жағдайында әлеукемттік-экономикалық реформалар жүргізілуде. Соның нәтижесінде елімізде жаңа экономикалық құрылым қалыптасып саяси жүйе мен қоғамдық қатынастар да түбегейлі өзгерістерге ұшырады. Бұрынға одақтық республикалармен экономикалық байланыстың үзілуі, өндірістің құлдырауы, экономиканың шикізаттық бағыттылығы халықтың әл-ауқатыынң, материалдық жағдайының төмендеуіне әкеліп соқты. Бұл жөнінде Президент Н.Ә.Назарбаев: “Біздің экономикалық құлдырауымыздың салдарынан азаматтарымыздың көпшілігінің табысы мен өмір сүру деңгейі нашарлап кетті. Теңгермешілікті жою және жұмыс істейтін еңбек рыногын құру байлар мен жарлылар арасында елеулі айырмашылықтың туындауына әкеп соқты. Бұл ретте мемлекеттің жетекші тірегі және қоғамның негізгі тұрақтандырушы факторы – орташа таптың шоғыры аз”, - деп атап көрсеткен болатын Қазақстан халқына Жолдауында.
Объективті қиыншылықтар - жалпы мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық құлдырауына байланысты. Сондықтан, кәсіпкерліктің дамуына керекті қаражат ресурстары тапшы болып отыр. Субъективті қиыншылықтар - бізің қоғамымыздағы табыс көру мен баю мәселелеріне байланысты іс-әрекеттер әлі де дұрыс бағытта, толық мөлшерде қолданылмай отыр. Коммерциялық табыс және жетістікке жету парадигмасы халық санасында негізделген жоқ. Көп адамдардың ойлау бағыты, саналары әлі Кеңес үкіметі кезіндегі заман талаптарымен сәйкес. Олар үшін тез арада, басқа, нарықтық экономика кезеңіне сай келегін, рационалды ойлау түріне көшу көптеген қиыншылықтарды туғызуда. Қоғамда кәсіпкердің тұлғасының беделі толық мөлшерде жоғары емес. Қазіргі .заман жағдайы ой, сана-сезімнің, жұмысқа деген көзқарастың, әлеуметтік бағдардың түпкілікті қайта құрылыуын талап етеді. Мемлекетте кәсіпкерлік бостандығына, заң билігіне, бизнес мәдениетіне негізделген салт-дәстүр, ережелер, бағдарлар орнату керек. Әр ұлт өз кәсіпкерлерінің еңбек жемістерін мақтан тұтады. Сонымен бірге, әр ұлт бір кәсіпкерлік идеяны өмірге әкелуінде өзінің еншісі бар екенімен де мақтанады. Ал, кәсіпкерлік форма ретінде, тек материалдық және рухани потенциалдың жоғарылауына ғана себеп бола қоймай, ол ұлттың бірігуіне, оның ұлттық рухы мен абыройын көтеруге себеп болады.
Өкінішке орай, Қазақстандағы кәсіпкерліктің құрылуы мен дамуы өту кезеңіндегі қиын, қолайсыз әлеуметтік-экономикалық, саяси жағдайлар үстінде қалыптасты. Қоғамның мемлекеттік емес секторы күні бүгін де көптеген объективті және субъективті мінездемелі қиыншылықтарға душар болып отыр. Бұл жайт, әрине, қоғамның динамикалық дамуына, оның өркендеуіне, көркеюіне өз кедергілерін әкеледі.

Кәсіпкерліктің дамуының алғашқы жылдарьшдағы қиыншылықтар мен кемшіліктерге қарамастан, қазіргі таңда бұл әлеуметтік құбылыс қоғам өмірінде, айтарлықтай, тұрақтандырылып жатыр.
Біздің мемлекетімізде «жаңашылдық» қызметін атқаратын кәсткерліктің өсу сатысын қалыптастыруда біршама сәтті қадамдар жасалуда. Әлеуметтік-экономикалық дамудың ақиқатты кілті - «жаңа кезеңдегі» жағдайға орай, келешегі бар бағыт, ол - кәсіпкерлік секторына жақындау болып табылады,
Кәсіпкерлік мәселесі қазіргі әлеуметгік-экономикалық даму кезінде ерекше актуалды.
Пайдаланылған сілтемелер:

1. ВеберМ. «Протестанскаяэтика и дух капитализма».
Избр.произв.:Прогресс, 1990 г. стр 61-272.
2. Зомбарт. В. Избранные сочинения. М/. Наука, 1994г. стр 6-168.
3. Легофф.Дж. «Средневековая западная цивилиазация». М.:Прогресс-
Академия, 1992 г стр 200-237.
4. Таргов А. «Торговец в XVI веке». М.: Наука, 1991г. стр 217-220.
5. Шумпетер. Й, «Теории экономического развития». М.: Прогресс 1982 г,
стр 170-194.
6. «Предпринимательство в конце XX века». М/. 1994 г. стр 20-57.
7. Неbеrt R, lіnк АN. Тһе Еntrерrеnut; Маіnseam Views and Radical Critigues. N.X. Pralger, 1988.
8. Сей Ж.Б. "Трактат политичесокой экономии ". Н.Солдатенков 1896г.
стр.60-62.
9. Маршалл А. "Принципы экономической науки". ТЛ. М.: Протресс-
Университет 1993г. стр. 208-213.
10. Найт Ф. "Понятие риска неопределенности" / Тһеsis. 1994 г. В№5 стр.
26-34.
11. Коуз Р. "Фирма, рынок и право". М.Дело. 1993 г. стр 36-40.
12. ГрищенкоЖ.М. ЛапшаИ.Н. Новикова Л.Г. «Социальный портрет
предпринимателя». // Социс. № 10 1992 г.
13. "Предпринимательство в кризисном обществе". // Социс. №7 1999г,
14. Бусыгин А.В. "Предгфинимательство" М. 1999 г. стр. 20-217.
15. Черных А.М "Социальная сфера предпринимателя" //Социс. №5 1990г.
16. Модель И.М., Модель Б.С. "Профессиональная культура
предпринимателя" // Социс. №10 1997 г.
17. Ажекбаров К.А. Колобова С.В. "Малое предпринимательство в
государствах-участниках СНР" // Право и Экономика В странах Европы и
Азии. №1-2. 1997г.
18. Верховин В.И. Логинов С.Б. "Феномен предпринимательского
поведении" // Социс. №8 1995г,
19. Зайдфудин П.Х. Газизуллин Н.Ф. "Социалъно-экологическая
мотивация предпринимательской деятельности". // Социс. №9. 1992 г.
20. Дущацкий Л.Е. "Ъзаймодействие предпринимателей с условиями и
среды". // Социс. №1. 1998 г.
21. Кантарбаева А.К. Мустафин А.Т. "Теория предпринимательство и
эволюционная экономика". // Вопросы экономики. №11. 1997 г.







Пайдаланылған әдебиетер тізімі:

1. Бабаева Л.В. "Частные и государственные предприятия: мнвния
директоров". // Социс. №8 1995г.
2. Байдельдинова Л.А. «Экономическая социология» Уч.пос.
Экономика 1997г.
3. Весоловский В. «Классы, слои и власть». М: Прогресс 1991г.
4. Гришаев В.С., Немировский В.Е. «Социальный портрет молодого
предпринимателя». // Социс. №5 1999г.
5. Дворецкая Г.В. Махнарылов В.П. «Социология труда», Уч.пос. —К:
1990г.
6. Дикарева АА. Мирская М.И. «Социология труда». Учлос. для
студентов вузов. Обучение по специальности «Экономика и
социология труда». М.1989г.
7. Дущацкий Л.Е. «Взаимодействие предпринимателей с условиями
среды», // Социс. №1 1998г.
8. Дущацкий Л.Е. «Ценвостно-мотивационные доминанты российских
предпринимателей». //Социс. №7 1999г.
9. Естафьев Н.В. Николаев М.В. «Малые предприятия, организация,
функционирование, эффективность». // Экономические науки- №11
199Іг.
10. Зайченко А.С. «Мелкие првдприниматели США». 1990г.
11. «Концегщия формировании нового социоэкономического поведения граждан Республики Казахстан», Алматы.Казахстан. 1995г.
12. Кантарбаева А.К., Мустафин А.Т. «Динамика малых фирм и теория
предпринимательство Шумпетера». // Известия Министерства Науки-
Академии Наук РК5 сврия общественных наук- №5- 1997г.
13. Мустафин А.Т. «Принципы самоорганизации в экономической
эволюции». -Казахстан Даму Институты. 1997г.
14. «Предпринимательство: социальный портрет». М,1994г. Выпуск
VII
15. Радаев В.В. «Экономическая социология», Курс лекций. Уч.пос. МАспект Пресс; 1998г.
16. Радаев В.В. «Этаическое предпринимательство: мировой опыт и
Россия». //Полис №5 1993г.
17. Соколова Г.Н. «Экономическая социология». Курс лекции.уч.пос.
для вузов. М, 1998г.
18. Стьютвилл Дж. «Новая волна предпршшмателъства». // США:
экономика, политика, идеология, №6. 1988г,

19. Савкин В.И. «Предпринимательская среда в оценке
предпринимателей». // Социс. №7 1999г.
20. Токвиль А. «Демократия в Америке». М: Прогресс 1992г.
        
        әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
философия және саясаттану факультеті
әлеуметтану кафедрасы
ДИПЛОМДЫҚ ... ... ... ... ... курс ... ...
Ғылыми жетекші___________________________________
Нормативті
тексеруші _________________________________________
Қорғауға жіберілді
Кафедра жетекшісі
ә.ғ.д., профессор _____________________________________
Алматы 200
ЖОСПАР
Кіріспе ..............…....…............3
І-Тарау. Кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... тарихи түрлері …………..….……..........6
Кәсіпкерлік топтың әлеуметтік бағыты..............................…..…..…...... 11
Кәсіпкерлік теориясының даму ... ... ... ... ... талдау…..……...…….........20
2.1. Кәсіпкердің әлеуметтік бейнесі ...……….….…....….....20
2.2. Кәсіпкерлердің кәсіби мәдениеті .…..…….…..……......33
Кәсіпкерлік мінез құлық ерекшеліктері ...………….....….…....36
Кәсіпкерлік қызметінің әлеуметтік-
экологиялық ... ... ... ... ... қолдау
саясатын әлеуметтік реттеу .......………...…...........44
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік: оның құрылуы
және дамуы. ………….…………. ... ... ... ... және оны жеңу ... қолдаудағы әлеуметтік саясат…………………..…..………….48
Қорытынды ……….…..………….49
Қолданылған сілтемелер................................................…................…..................50
Қолданылған әдебиеттер тізімі.. …………...…………51
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасы өзінің тәуелсіздігін алып, демократиялық мемлекет құруға кірісті. Елде нарықтық ... көшу ... ... ... жүргізілуде. Соның нәтижесінде елімізде жаңа экономикалық құрылым қалыптасып саяси жүйе мен ... ... да ... ... ... ... ... республикалармен экономикалық байланыстың үзілуі, өндірістің құлдырауы, экономиканың шикізаттық бағыттылығы халықтың әл-ауқатыынң, материалдық жағдайының төмендеуіне әкеліп соқты. Бұл жөнінде ... ... ... ... ... ... азаматтарымыздың көпшілігінің табысы мен өмір сүру деңгейі нашарлап кетті. ... жою және ... ... ... рыногын құру байлар мен жарлылар арасында елеулі айырмашылықтың туындауына әкеп соқты. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... факторы – орташа таптың шоғыры аз”, - деп атап ... ... ... ... ... ... - жалпы мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық құлдырауына байланысты. Сондықтан, кәсіпкерліктің дамуына керекті қаражат ресурстары тапшы болып отыр. Субъективті ... - ... ... табыс көру мен баю мәселелеріне байланысты іс-әрекеттер әлі де дұрыс бағытта, толық мөлшерде қолданылмай ... ... ... және ... жету ... ... ... негізделген жоқ. Көп адамдардың ойлау бағыты, саналары әлі ... ... ... ... ... сәйкес. Олар үшін тез арада, басқа, нарықтық экономика кезеңіне сай келегін, рационалды ойлау түріне көшу көптеген қиыншылықтарды туғызуда. ... ... ... ... толық мөлшерде жоғары емес. Қазіргі .заман жағдайы ой, сана-сезімнің, жұмысқа деген ... ... ... түпкілікті қайта құрылыуын талап етеді. Мемлекетте кәсіпкерлік бостандығына, заң билігіне, бизнес мәдениетіне негізделген салт-дәстүр, ережелер, бағдарлар орнату керек. Әр ұлт өз ... ... ... мақтан тұтады. Сонымен бірге, әр ұлт бір кәсіпкерлік идеяны өмірге әкелуінде өзінің еншісі бар екенімен де ... Ал, ... ... ... тек ... және ... ... жоғарылауына ғана себеп бола қоймай, ол ұлттың бірігуіне, оның ұлттық рухы мен абыройын көтеруге себеп болады.
Өкінішке орай, ... ... ... мен ... өту ... ... қолайсыз әлеуметтік-экономикалық, саяси жағдайлар үстінде қалыптасты. Қоғамның мемлекеттік емес секторы күні бүгін де көптеген объективті және субъективті мінездемелі ... ... ... отыр. Бұл жайт, әрине, қоғамның динамикалық дамуына, оның өркендеуіне, көркеюіне өз кедергілерін әкеледі.
Кәсіпкерліктің дамуының алғашқы жылдарьшдағы қиыншылықтар мен ... ... ... ... бұл ... ... қоғам өмірінде, айтарлықтай, тұрақтандырылып жатыр.
Біздің мемлекетімізде «жаңашылдық» қызметін атқаратын кәсткерліктің өсу сатысын қалыптастыруда біршама сәтті қадамдар жасалуда. Әлеуметтік-экономикалық ... ... ... - ... ... ... ... келешегі бар бағыт, ол - кәсіпкерлік секторына жақындау болып табылады,
Кәсіпкерлік мәселесі қазіргі әлеуметгік-экономикалық даму ... ... ... тақырыпты зерттеуді экономистер бастаған болса да, кейінірек, бұлардың ... ... ... ... мен ... ... ... амалдау әрекетінің қимыл нүктесіне айналдырған. Социологтар экономикалық жағынан емес, жаңа зерттеу қалпын ұқсастырып тек өз саласындағы қызықтыратын мәселелермен ... ... ... ... ... оның шұғыл бұру жолдары
мен жеке тұлғалық қарым-қатынасы, орны мен рольдері;
- кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... жасау этикасы;
- өз айналасындағы қоғамдық көзқарас бойынша, ... ... ... ... орын ... ... басқа кәсіпкерлік топтармен өзін ұқсастыру әдісі; ... ... ... ... ... деп қарамай, керісінше, нақтылы тарихи мәдениетті таптік құраушы деп түсінеді Олардың бұл мәселелерді талқылауда социологиялық әдіс ... ... ... олар ... ... қатынастар жүйесінде негізгі орынға қойған. Егер, мысальц экономистер жеке адамды ... тек ... ... ... ... ... ... қарастырса, психологтар бұл жоспарда тұлғаның тек өзіндік, топтық ара қатынастан тыс, -психикалық жақтарын талдауға алады. Ал, социологтар кәсіпкерді өзінің ... ... ... ... ... оның ... стратификация қабатында алатын орнын, ролін есепке ала отырып зерттейді.
Бітіру жұмыстың:
Объектісі - кәсіпкерлік әлеуметтік құбылыс ... - ... ... ... - ... ... ... ашып көрсету және әлеуметтік топ мүшесі ... ... ... ... ... ...
Міндеттері:
- ерте заманнан бастап, күні бүгінге дейін кәсіпкерліктің ... осы ... ... басты теоретикалық және әдістемелік
негіздерді қарастыру;
- ... ... ... ... және ... ... әлеуметтік бейнесін, оның мінез-құлық ерекшеліктерін,
кәсіби мәдениетін талдау;
- Қазақстан республикасындағы кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... және оны жеңу ... ... кеңестер беру;
- Қазақстан республикасындағы кәсіпкерлікті қолдаудағы әлеуметгік
саясатпен қысқаша таныстыру.
Жалпы жұмыс III ... ... Әр ... ... ... ... Бірінші тарауға қысқаша тодтайтын болсақ, онда негізгі үш мәселе қарастырылады. Біріншіден, кәсіпкерліктің, әлеметтік құбылыс ретінде, даму тарихы мен ... ... ... мәселесінің ғылыми
тұрғыда қарастырылу деңгейі. Үшіншіден, оның әлеуметгік бағыты және әлеуметтік топ ... ... орын ... тарау көлемі жағынан кеңірек және бұл тарауда бітіру жұмыстың өзекті ... ... ... кәсіпкерлердің әлеуметтік сипаттамасы, ауыртпалық жасайтын фактілер, оларға көмек етушілер, олардың кәсіби мәдениеті, ... ... ... және ... мәселелер,
Үшінші тарау толығымен Қазақстан республикасы деректеріне сүйенеді. Бұнда біздің мемлекетіміздегі кәсіпкерліктің өріс алуы, оған бастап жатқан қолдаулар мен аяқтан шалып ... ... ... ... оны ... көмегі мен өшіруге залалы, кәсіпкерлікті шыңдаудың жолдары, мемлекет тарапынан көмек, салық әсері т.б. сол сияқты мәселелер ... ... ... ... қолдау жөніндегі әлеуметтік саясаттың негізгі сәттері тұжырымдалады. Бұл жұмыста көңіл бөлінген мәселелер – кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... мамандармен қамтамасыз ету, кәсіпкерлер тобын орта топ ... ... ... ... ... ... ... ТЕОРЕТИКАЛЫҚ-ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕР.
Кәсіпкерліктің тарихи түрлері.
Кәсіпкерліктің тарихы және әлеуметтік ... ... ... мен ... ... ... әсіресе М. Вебер мен В. Зомбарт көп көңіл бөлген. Олар кәсіпкерлік рухының ... ... ... ... құрайтынын көрсеткен. Бұл жерде рухтың түсінігі философиялық немесе психологиялық мәнінде емес, керісінше, әлеуметтік-экономикалық негізінен туған. ... рухы - ол, ... ... бағытталған жанқұмарлығы мен міндеттің қосындысы" - деп тұжырымдады В.Зомбарт өзінің ... ... ... ... ... ... оның ... белгілілігінде. Айталық, протестанттардың пальвинистік болжамы кәсіпкерлік рухты капиталистік жаңа кезеңде экономикалық материализм мен шын құдайшылыққа үйлестіріп біріктіре ... ... жеке ... ... ... ... Адамзатгың ешқандай делдалдық көмексіз, өз күшімен тікелей құдайды сезіне отырып, өзін ... ... ... ... оның таба ... ... өзін ... өмірінде жасай отырып, осындай сенім күшінің нәтижесінде шаруашылық ... жете ... ... адам ... ... ... тек байлықты молайтуға тиіс. Байлық дегеніміз - тек материалдық жеткілікті ғана емес, сонымен ... ол ... ... деңгейдегі сергек сезім мен қуаныш, көңілділік әкелетін нәрсе. Бұл қуаныш, байлық ақырында адамды құдайдың қатарына жеткендей сезіндіреді. Сөйтіп, діни этика ... ... ... болуына мүмкіндік тудырады. Енді, басты мақсат баю құмарлығымен шектелмей, оның сол ... ... ... ... құнықтырады.*
Сөйтіп, байлықтың қалыптасуына және оның өсуіне барынша күш салынады. В. ... ... ... ... ... ... ... табиғатқа араласып, жақындасып, топтасып, бірігіп күн көрген. Ал, капитализмді тудырған адамдар кәсіпкерлік рухты мещандық рухпен қабаттап иемденуді өз ... ... ... ... ақша ... ... жамандықты тудыратын, күтпеген кездейсоқтыққа ұрындыратын рух, ал мещандық рух - шаруашылықты өркендетуге ықпал ететін, ойшылдықты тудыратын рух".*
Зомбарттың түсіндіруінше, кәсіпкерлік жоғары ... үш ... ... ... Жеңе білу ... ... өз ... жоспарлай алуы,
еркіндік және күш жия алу, ... пен ... ... білу ... ... ... оларға жұмыс істете
алу, олардың іс-әрекетін үйлестіру).
*1.Вебер М. “Протестантская этика и дух капитализма” / М.Вебер. изб.пр.:Прогресс, І990 с.61-272.
*2. .В.Зомбарт. Избранные ... ... Сата алу ... ... сендіре білу қабілеті, оларды өз
өнімдеріне қызықтыра білу, сендіру).
Мещанға басқа ... ... ... оған ... ... ... іс ... білу,
пайдалы экономия мен ұқыптылық.
- Іскерлік, адамгершілік, коммерцияда салауатты, сенімді келісім
шартқа беріктік және қатаң түрде есеп ... осы ... ... рух пен ... рух ... ... ... екеуі қосылып капиталистік рухты құрайды.
В. Зомбарттың көзқарасы бойышпа, талмуданың діні дүниежүзіндегі
ерекше дін - ол ... ... ... етпеген, керісінше сауда-
саттық еркіндігін мақсат еткен. Европада еврейлік кәсіпкерліктің өсуі
мұндағы бұл ұлт өкілдерінің көп жылдар бойы қуғындалуынан ... ... ... қол ... ... және шаруашылық Дискриминацияға ұшырады. Мұның соңы жабық-жасырын шаруашылықтардың құралуына ықпал етіп, олар пайызға қаржы ... ... іс ... ... ... ... жаңа ... рух кәсіпкерлік және бюрократтық ұйымдар өскен сайын қалыптасады. В.Зомбарт пікірінше, кәсіпкерлік және мещандық рух бір-бірімен ... ... бір ... толықтырады. “Кәсіпкер”, “Мещанин”, “Бюрократ”- үш тарихи идеалды түрлер ... ... ... ... өле көксеу - Зомбарттың мещандарының жан-жакты кәсібіне айналады. Оның іс-әрекетінің националды негіз - экономикалық есеп және үнемдеу, ... пен ... ... ... пен жеке ... ... ... бағытгалған. Басты мақсат - әулеттің мақсатын қанағаттандыру. Бұл ... ... ... ... ... ... идеалдары бизнеске де көшеді.*
Мещанға жақын өндіріс ұйымдастырушылар - ұүсақ буржуа, қалалық лавочниктер, ауылдық ... ... рух иесі - ... пайда табуын көздеген бюрократтар- өз пайдасы үшін бір-біріне тәуелді ету ... ... ... ... сол ... ... ... жолын іске асырған бюрократ корпорацияға қызмет етуі, оның жұмыс орнына толығымен берілуі барлық мақсаттан үстем тұрады.
Бюрократтың іс-жоспары әріптестер мүддесі үшін ... ... ... ... бос ... мүлдем жоғалтып, өзінің күні бұрын шешкен іс әрекеттерінің іске асуын қадағалаған. Шаруашылық саласында өзіне тиісті ... ... ... ... ... ... пен бюрократтан өзгеше, көп мөлшерде жаңашылдыққа бағытталған. Кәсіпкердің мақсаты тұрақты пайда табу мен ... мол ... ... жобаларды өткізуді іске асыру Бұл кәсіпкерлер
____________________________________________________________
*3. Вебер М. "Протестанская этика и дух капитализма". Избр. Произв. М.;
Прогресс. 1990. с.61 ... В. ... ... М:Наука, 1994. с.6-168.
*5. Зомбарт В. избранные сочинения .IV,VII.
әсіресе мещандық-бюрократтық сипаттан гөрі, өзінің атақ ... ... өз ... ... жеткізуін көздейді.
Кәсіпкердің іс-әрекеті әсіресе жаңалыққа жақын, жаңа хабарларды естіп, оны іске асыруға ... өз ... ... ... ... жол ... кіріс-шығыс калькуляциясын дәл есептей отырып, арзанын қымбатқа өткізуге тырысады. Бұл жерде немқұрайдылық пен ... ... ... деген азайып, керісінше, шығармашылық әдіс молая түседі. Тәуекелге немқұрайдылықпен қарайды, оған бара бермейді. Еңбектерін мараппатаудан гөрі, өндірісінің-өнімі өтуінің қорытындысын күтеді. ... ... ... ... ... ... ... идеясын іске асыруды мақсаттайды.
Кәсіпкерлер шын мәнінде іскерлік моральге жайбарақаттылықпен қарайды.
Экономистер үшін кәсіпкерлік жан-жақты бейнелі іс. Тарихшылардың дәлелдеуінде орта ... ... ... тым өзгеше, әсіресе шаруашылық ісін жүргізуі мекеме мінездемесінен мүлде басқаша. Орта ғасыр кәсіпкерлері колоридті түрдің галереясын ... ... ... ... Бұл, ... сатушы- жауласқан көпестің қысымымен алысқан іспетті. Бұл аристократтармен теңізде жүзген жанкештілер ... ... ... ... алғашқы жаңалық ашқандай Уолтер Рейли және Френсис Дрейк мырзалар батырлығына ұқсас, миссионерлермен ізденгіштердің ... ... Орта ... ... тек қана ... ... ... жұмыстармен айналысқан. Адасқан сатушылармен шеберлер, тапқыштар мен «алаяқтар, бірінші биржалық саудагерлер грюндерлік аурумен ХҮІІғ. Қызыққан. Р.Кантильон, кәсіпшілік теориясының
басшысы, кәсіпшілікке қаңғырып ... ... және ... жатқызған.*
Осыларды, қазіргі заманнан қарағанда, “таза” кәсіпкерлер деп атауға болмайды.
Орта ғасыр кезіндегі кәсіпкерлер басты экономиканың жағалауында ғана ... ... ... тұтыну дәрежесі базардың көмегінсіз қанағаттандырылған, шамалы ғана көпестер жоғары класты ортаға ылайық, заттарды тауып жеткізуге машықтанған.
Хал-жағдайын жасап алған соң, ... ... ... ... ғана қалдырып кете берген,* салып отырған.
Қазіргі кәсіпкерліктің келбеті жаңа кезеңдегі пайда ... ... ... орай ... ... Бұл ... де ескі ... құмартқандар мекемелермен бірігіп, капиталдарын қосып, жан-жақты шаруашылықтар стратегиясын құрып, көп байлық алудың жеңісті түріне ынталанды.
Тек ... қана кең ... қор ... ... ... күш салып отырған. Қазіргі кәсіпкерліктің келбеті жаңа кезеңдегі пайда ... ... Дж. ... ... цивилизация. М.: Прогресс-Академия, 1992. С. 236-237
*7. Т.Таргов " Торговец в XVI ... М.: ... 1991 .с. 217-220. ... субъектіге орай құрыла бастады. Бұл жерде де ескі байлықты құмартқандар мекемелермен бірігіп, капиталдарын қосып, жан-жақты шаруашылықтар стратегиясын құрып, көп ... ... ... ... ... ... келбеті жаңа кезеңдегі пайда болған экономикалық субъектіге орай құрыла ... Бұл ... де ескі ... ... ... ... капиталдарын қосып, жан-жақты шаруашылықтар стратегиясын құрып, көп ... ... ... түріне ынталанды.
Қорыта айтқанда, ерікті иемденушілер ұсақ фирмалар құру жағында болды. Бұның мақсаты бірін-бірі құрту тауқыметіне ұшырау, шаруашылық шешімдерін кең көлемде ... ... ... ... ... ... алмау сияқты кедергілер болып тұрады. Ортағасырдағы саудагер кез келген әлемде ... ... ... ... оған ... коммуникациялық жүйені алып келген, тұрақты өмірге көшуге барлық жұмыстарды "үйден" немесе конторадан жүргізуте ықпал етеді. ... өз ... ... ... ... ... ... мәңгі қозғалыста жүреді, бүгін ол мында, ертең онда, жергілікті шарттармен "қысылмайды". Алаяқты ... ... әлі де ... олар ... ... және ... ... көшіп тұрады. (Осындай кәсіпкершіліктердің фигуралары Ф.Каупервуд Т.Драйзерда немесе Саккара Э.Золада кезігеді).
Кәсіпкерлік типі ... ... ... ... бойынша ертедегі капиталистік кәсіпкер өзіне керекті тыныш өмір сүру үшін өзін жұмыспен қамтамасыз ету, бәсекенің басты қысымына төзу, ... ... ... салу ... ... Тек қана ... кәсіпкершілік ісі өмірді толық “жұтады”, айналымдары, капиталды өсіруге негізгі қор ... және ... ... ... алу үшін ... ... негізінде салмақты қозғалыстар болып жатады.
Ерте буржуазиялық қоғамда жаңа мекемелерді құрастырушылар осы мекемелерді жеке меншікке айналдырған және жиі өз қолдарымен ... ... өз ... «алтын ғасыр» болды, кәсіпкерліктердің қабаттарында әр бір статустары позициялар біріккен: пайда дәрежесі мен жекеменшік болуы, социалды абырой мен кәсіпті квалификация, ... ... мен ... ... ... ... осы «алтын ғасыр» өткен заманда қалды. Капиталды акционерлеудің көбеюі, Ост-Индская Компаниядан басталған, сонан ... ... ... ... ... ... ... пайда болды, «сынуға» негізін дайындайды (XX ғ. басында өркендеген батыс мемлекеттерде болған). Әулетті фирмалар корпорацияларға орын береді, олардың меншіктері жүз мың ... ... ... Ірі және ұсақ ... ... қашық болып тұрады. Сонымен бірге жас буржуазды кәсіпкердің фигурасы «сынады».
*8.Зомбарт В. Избранные сочинения. С.118-131,137.
*9. Вебер М. ... ... и дух ... М: ... 1990, с.88.
Қорыта келгенде кәсіпкер жағынан ұсақ фирманың ... ... ... ... ол ... жағынан тәуелсіз жекеменшікке немқұрайдылық позициясын ұстап тұрады.
Алдағы үш ірі ... ... ... - ... ірі ... және ... жалдамалы еңбек, бұлар «қысу тобы» ұсақ иемденушіліктен консервативті саясатты бағынышқа көшіп отырған.
Егерде оларға осы ... үш ... ... ... түрін алғанда, олардың мақсаты тек қана әлеуметтік өзгерістерде болды, және де статустарын сақтап қалу еді.
Ал, ... ... біз ірі ... ... байқаймыз. Ірі капитал иелері нақтылы мәселені ұйымдастырудан «босайды». Көпшілігі шаруашылық шешімдерін ... ... ал олар ... ... ... жолымен болады. Менеджердің өз басындағы міндеті бюрократтық қоғаммен жуылады, ... алу үшін ... ... және ... көтеру алдарында қалып тұрады.
Әлеуметтік негіздің өзгеруімен қатар ... ... ... ... де ... ... түрдің орнына бірнеше түрлері пайда болады:
- финансист (капиталды беруші);
- техникалық және маркетингтік жаңалықтарды ойлап табу (жаңа білім
беруші);
- заңгерлік ... ... ... ... ... заңды түрде
мекеме құруды ұйымдастыруды ұсынады (ұйымдастыру үлгісін
беруші);
- менеджер, жаңа мекеменің ішкі және ... ... ... ... ... ... ... функцияларды біріктіруге болады. Айталық, механик-жаңашыл Г.Форд бір кезде автомобильдік империясының негізін өсіре алды. Бірақ, уақыт өткен сайын ... ... ... ... ... мекемелердегі ұйымдастырушьшардың өзіне де ауыр тиді, және де жаңашылдар - бастаушылар мен үздіктер мұндайда ... ... ... да ... ... ... өте ... ұғымдар қатарына жатады. Ол экономиканы да, психологияны да, тарихты да, және социологияны да қамтиды.
1.2.Кәсіпкерлік топтың әлеуметтік ... ... ... және статустық бағытын қалай сипаттауға болады? Олар, белгілі тұрақсыздығымен өзгешеленеді. Экономикалық жағынан - бұл келешек ... ... ұзақ ... ... болжаған пайдамен болып жатқан кірістің арасында үлкен айырмашылық болатынын ұғады Ал, психологаялық ... - бұл ... ... ... бағынышты болады және соңғы құлдырауға мүмкіндік бермеуді іске асыра алмайды.
Кейбір пікірлерде ХХ-ғасырдың 70-ші жылдарының басында АҚШ-да ... ... ... екі ... 75-80% дейін, әсіресе жаңа құрылған шағын кәсіпкерлер құлдырауға ұшырап отырғанын анықтаған. Мұның 70% сауда-саттық саласында, және ... ... мен ... ... ... күйреуге мәжбүр болған., Ал, жоғары технологиялық-венчурлік бизнесте күйреу мөлшері біршама азайған. Бірақ, бұл салада ... ... ... келтіре алмаған.
Шын мәнінде, жетістіктерде, көптеген қайшылықтарды тойтара алмаған. Кәсіпкерлер, ылғи да қысымға ... ... ... дәстүрлі және жаңа институттардың көре алмаушылық қысымы жасырын қалмаған. Дәстүрлі ... ... шын ... ... еш уақытта игілікті іс деп есептемеген. Керісінше, кәсіпкерлер әлеуметтік сатының төменгі баспалдағына жақын ... ... ... ... жағдай өзгеше. Бірақ мұнда да бәрі бірдей тегіс ... ... - орта ... ... ... әр қилы сылтаумен жоғары дәрежеге жетіп, биіктен көрінуге тырысқан.
Тіпті Англиядағы жаңа дәуір - Европада индустриализацияны көбіне күшті етіп көрсетуді және ... ... ... да дамып келе жатқан кәсіпкерлік рухты дәстүрлі институттан үйренуді көздегенімен, әлеуметтік ... ... ала ... консерватизмдік арманынан тұрақты және сылбыр пайдаланып отырған мұра меншіктері біртіндеп өз бағытын жояды да ... ... ... ... ... ұқсайды. Мұнымен қатар, Англиядағы ақсүйектер ақыры кәсіпкерлік істі мойындап оны қабылдаған, сөйтіп, жаңа пайда ... ... ... ... ... кіші ... ... орта құруына итермелеп әсер еткен. Ал, бұл іс Францияда көп уақыт пайдасыз делініп артга қалған, ол мырзалар тұрмақ тіпті төменгі ... да көз ... ... алынбай қалған. Революциялық және соғыстық соққының кезінде де буржуйлар саясаттағы көріксіз бетәлпетіне қарамай жалпы кәсіпкерлікке қарсы болды.
Мұнда статустық бағыт ... ... гөрі ... ... ал ... купондар" тұтынушыларға жоғары жұмыс болды. Әулетті бизнестегі өз бағыттарын сақтап қалуға тырысқандар, ... ... ... ... ... ... пен ... тамыр таныстыққа ұмтылып оқта-текте шектеусіз алаяқтықтың ұшқындарына ұшырасып отырған.
Ақсүйектің ықпалы Германияда нақтылы пайда болып ... ... ... корпоративтік құрылымына ұштасуын толықтырды. Ал, революцияға дейінгі Ресейде кәсіпкерлердің басым көпшілігінің жағдайы, ықтиярсыз көндіруге ... ... ... ... белгілі еді. Шын мәнінде, кәсіпкерлік рухтың көрінісі жаңа "феодализацияның'' күшімен кез келген жерде, жекелей, түншықтырылып жатты.
АҚШ-ты айрықша деп санауға болады - бұл ... ... ... ... ... ... Бірақ, маргиналдар басқынашылық жасаған кезде бұл мемлекетгі таныдық.
Бірінші кезекте Ескі әлем ... ... мен ... ... нақтылы тәуір сыбаға алуды көздейді. Әлі игерілмеген кеңістік көлемі Жаңа әлемнің фронттарлық ... ... бұл ... ... пайда болуын "фронтир" - жетістіктің шегі деді.
Жер бетіндегі жетістіктің шегі оның ... ... ... ... ... ... ал ... ары Батысқа толассыз өз бетімен бағыт алып, символикалық маңызға ие болды. Өсуі мен құлдырауы заңды деп ... жолы ... Ескі ... ... ... ... ... меңгерушілердің миграцияға әуесқойлық, мобилдіктері динамикалық өркендеудің факторы болып қалды.
Бірақ, ірі корпорациялар уақытша "ескі" орта кластың көлеңкесін ... ... жоқ және ... ... пен ... ... ... берді. Барлық қатынастарда кәсіпшілер маргинал болып қалды.
Жаңашылдыққа қарсылық болмай қалған емес. Кез ... ... ... орай ... жүйелі мөлшерде тұрақты құрылады.*
Рутиндік тәртіпке қарсыласа алған ғана кәсіпкер бола алады. Егер, бұлай еткенде де адам осы қоғамның бағасын бөлісе алса ... ... ... де ол өзін барынша жақсы сезіне алмайды, себебі, шаруашылық практикасында бағдар мен ... ... баға ... туады. Осы себепті де кәсіпкер орнына Й. Шумпетер ... ... да ... ... ... ... тіпті бұлар үстемдік құрған әдет-ғұрыпқа немесе өздері туралы ешбір дерек болмаса да, Шумпетерлік топтағы кәсіпкерлік - өз ... ... тек қана ... үшін өз ... өз ішкі сезімдерін сезінуді ғана міндет тұтқан.
Кәсіпкерлер жергілікті біріккен қоғамдар ... ... ... ... де ... жанаса алған. Бұларға үнемі жетіспейтіні - мещандықтың сенімділігімен респектабелділік қарапайымдылығы бұл бюрократтың білімділігі мен өкілеттігіне ... ... - ... ... бауырлары үшін жаңа конкурент болса, керісінше кері кеткендердің ... ... пен көре ... ... ... Й. ... ... развития" М: Прогресс, 1982. с. 170-194.
Қасықпен жинаған абырой кредиттік контораның есігін ашады, бірақ ... ... ... ... ... тұтынуға болатынын көрсетеді, яғни ол көрші және ... ... ... ... ... үшін. Адамға, жалпы келіскен ережелерді сақтамаса, оған жұмыс істеу жеңіл болады. Осы ... ... ... "тіл алу ... апармайды".
Өз кезегінде кәсіпкерлік тікелей әлеуметтік мобилды каналдарын ашып оны "статусқа қол созғандар" - ға және мүліктері мен ... ... ... келе ... ... мансапқұмарлық жолда қиындық көруші мемлекеттіктермен және әскерліктерге пайдаландырылған.
Алайда, жетістіктер кәсіпкерлерге күтпеген күйзелістер әкелуі мүмкін. ... ... ... - материалдық жоспары жоғарылаған “үйлесім” көбірек субъектілерге қарағанда оның әлеуметтік қатынасы жиі-жиі ... ... ... ... ... адамдардың көпшілігі "туа біткен" кәсіпкер бола бермейді. ... ... ... ... ... ... ... болады. Оларға жиі-жиі жұмысымен қоса орын ауыстыруға тура келеді, тіпті көп жылдық жиналған бағалы іскерлігіне қарамастан мамандығын да өзгертеді. ... ... ... ... ... қасиеттерге итермеленеді. Себебі бұрынғы жұмысына қанағаттанбағандығы емес, ... ол ... ... мен одан ... ... қалу ... ... Американдықтардың бақылауымен белгіленген жағдайда, кәсіпкерлер, өнім өндіру немесе қызмет көрсетуге шешім қабылдап төрт ... ... ... ... басқа іспен айналысқандарға қарағанда тіпті олардың мұндай жоспарлы пікірі болмаған еді. Жаңа фирма құрушылардың 2/3 ... ... ... ... ... деп - бұрынғы жұмысына орай шығарылу фрустрацияға ... Бұл ... ... ... ... ... ... теріс стимулдық мамандардың 80%-нен көбінің кетуіне әсер етеді. Р. Брогауз бойынша, ... ... ... ... ... ... жаппай кетуіне басты себеп - 70-80жылдар ХХғ. Батыс елдеріндегі нарық қыспағының әсері болды.
Бұл ... ... ... өз технологиясын, өз фирмасын ашуға итермеледі, ал білімі шамалы жұмысшылар кішігірім сауда орындарын ашып және ... ... ... ... шұғылданды. Бұған мәжбүр еткен жәй көбіне жұмыссыздық қаупі еді. Д. Сторидің ... ... жаңа кіші ... ... төрт ... ... ... Сондықтан да бүгінгі кәсіпкерлерге өмірдің жақсылығынан жаңалық жолдар іздеп жүрмегендігін байқаймыз. Осыған байланысты тұрақты экономикалық өсу кезінде жаңа ... ... үшін ... ... ... дәрежеде сырттай қолдау табуы керек, әйтпесе, құлдырап - ... ... ... ... уақытында ұйымдастырғыш орны тұрақты толып қалу жағдайлары көтеріледі әрине, энтузиастар әрқашанда табылады. Бірақ, ... ... ... ... тобы ... ... ... әсері төмендейді.
Экономикалық құлдырау және дағдарысы - басқа сұрақ. Ірі ... ... және ... ... ... ... Осымен бірге қордың бір бөлімі арзандалады, олар кішкене және орта ... ... ... ... ... жағдайда “табиғи” кәсіпкерліктер бюрократтардың жартысын қысып алады.
Осының бәрі эмпиритикалық зерттеумен бекітіледі (Дж. ... М. ... А. ... көрсететін, экономикалық құлдырау кезеңінде жаңа кішкене фирмалар саны кебейеді, бұл өз ... жаңа ... ... ... Осындай тенденция 30-шы және 70-ші жылдарға сипатталады және осы аралықтағы үлкен шайқалу кішкене мекемелер бөлігін екі ... ... ... ... (С. ... П, ... А. ... кішкене бизнестің белігі өндіріс көлемінде тұрақты экономиканың өсуіне теріс байланысты және жұмыссыздық дәрежесімен сәйкес келеді. Осы ... ... ... болған соң" кәсіпшіліктердің негізгі орнын алады деп тура көрсетпейді, себебі көпшілігі "отырғанмен ауызға май түсуін" күтпейді.
Осыған ұқсас шығарылған ... ... ... ... ... ... байланыс, экономиканың өсуіне ұнамсыз байланыс, статистикалық мәліметтер, әлеуметтік сұраулар негізінде жасалған.
Сонымен тұрақты ... өсуі үшін жаңа ... ... сырттан көмек күтуде. 70-жылдар структуралық дағдарыс, жұмыс нарқында бірнеше проблемаларды туғызды. Соғыстан кейін "Бэби-бум" ... ... ... саны ... ... қолдарын көбейтті.
Кәсіпкерлік-саналы пікір. Ал, егер кәсіпкерлік құлдыраудың көбігінен пайда ... онда не үшін ... ... ... ... ... озат - ... бар батыс елдері, көптеген бәсекелер, ұлттық экономика салалары құлдыраушыларға көмек етуге ұмтылып отырады. Сонымен қатар деиндустриализацияға және структуралық дағдарыстарға да ... ... Бұл ... құлдырау ауыртпалықтары мемлекеттік реттеумен шаруашылықтардағы құлдырауды бүкіл корпоративті бюрократтық жолмен шешуді қажет етті. Электроника мен машина ... ... және ... өндірісі мен қара металлургия өндірісі араларында болатын бәсекелестікті көтеру талабы, іскер ... ... үшін ... іске ... - бұл ... ... жандандыруға қажет екендігін кең көлемде айыра білуге мүмкіндік берді.
Кәсіпкерлікті ... ... ... ... жасырып, мифологияны саналы түрде мипаздағандай болды. Бұл топтасқандар арасындағы күрестің “орта класстың” өкіліне (саясатшылар, айтпақшы кәсіпкерлерден гөрі тезірек мещандар үнін ... үшін ... ... және демогогиямен қатар ірі бизнестердің мақсатын қорғау үшін күрескен.
Саясаттық үлгінің қалқасында терең ... ... ... ... Ескі ... мифші қайта құруды, фронтьерлерді, азат фермердің, жұмыскер йоменнің бейнелерін жаңарту және либералдық, индивидуалдық құндылықтарын өздеріне қалдыру - бұл ... ... ... ... ... ... ... - шығыстық, азиаттық - корпоративке бөтен. "Жетістікке ұмтылу" үгіті "Фаустовтік" рухтың ностальгиясын білдіреді. Бұл ... ... үшін ... ... рухтың салтанат құруы саналы пікірдің схемасын құрастыруды жасырмауы керек, себеп жекешелендіру процессінің формалды мөлшерінен алысқа шығып ... ... ... ... барлық керекті маңыздармен ие болды. Оның ішінде рационалды схемалар индивидуалды іске, қоғамның өркендеуіне, фирманың тәртібіне және ... ... ... кіреді. Кәсіпкерлік құндылықтың жабық жүйесін келтіреді, олар тәуелсіздік, өзін ... өз ... ... ... ... әрбір адамның шаруашылықтық инициативаға құқығын жарнамалайды, материалды тұрақты болуына мақсатты.
Барлық мобилизациялық схемалар секілді, кеткен ... ... ... ... ... ... мифологиялық болып келеді. Бірақ бұл миф, әрекет істеп шаруашылық ортаны да ... ... ... ... ... ... ... пікір жасайтын болсақ, бұл. тақырыпта талдауды экономистер бастаған. Кейінірек бұлардың қолынан жазылған талдауларды, психологтар мен ... ... ... ... ... ... ... айналдырған, экономикалық жағынан емес басқа қиын ұйқастар үшін социологтар экономикалық функциямен қатар басқа аймақты да тексеруге құмартты.
- кәсіпкерлік ... ... ... ... ... қарым-қатынас жасау этикасы;
- кәсіпкерлік топтың әлеуметтік құрамы, оның шұғыл бұру жолдары
мен жекешілік ... орны мен ... ... ... ... ... - ... өз айналасындағы қоғамдық көзқарастан құрылатын белгілі мәніне
орай кәсіпкерлердің орындай алуы;
- әртүрлі кәсіпкерлік топтың өздігімен ұқсастыру әдісі;
Социологтар бүгіндері, ... ... ... ... шатыстырады (менеджмент). Бірақ, бірден байқалатыны, іздегенде, бизнес жоспарын жасауды да оқытпайды, мекемелердің бәсеке факторларын да анықтаумен айналыспайды. Социологгар, ... ... ... ... деп ... ... нақтылы тарихи мәдениетті типті құраушы деп түсіндіреді. Соңғысы социологтар үшін шаруашылық дәуірі мен әр ... ... ... ... дей ... ... немесе Қытайда, Германияда тіпті англияда болса да әйтеуір бір кеңістікте өздерінің ерекше шаруашылық рухын дамытады.
І.З.Кәсіпкерлік теориясының даму тарихы.
Шет елдерде де, ... ... де ... ... ... теориясы әлі қаланған емес, бірақ, бұл теорияның құрылуы ... ... ... ... ... ... ғылыми түсіну маңызындағы даму процессін кәсіпкерлік қызмет даму теориясының “3 ... деп ... ... ... ... ... болған “бірінші толқынында” кәсіпкердің тәуекел етуіне назар аударылған болатын. Шотланд ұлтынан шыққан ... ... ... Р. ... XVIII- ... алғаш рет тәуекел туралы жағдайды кәсіпкерліктің негізгі функционалды ... ... ... Р. ... көзқарасы бойынша, “Кәсіпкер дегеніміз - алдын ала болжай алатын және жауапкершілікті мойындайтын, болашаққа ... ... ... ... және ... ... әрбір индивид”* Бұл ағымның ізбасарларына XIX-ғасырдың неміс классикалық ... ... Й. ... Г. Мангольдты, сонымен қатар, экономист (ғалым) Ф. Найтты ... ... ... ... "екінші толқыны" жаңашылдық - оның негізгі ерекше белгісі екендігімен байланысты. Бұл бағыттың негізін қалаушы дүниежүзілік ойдың ... ... бірі Й. ... болып есептеледі (1883-1950). Өзінің жаңашылдық жұмыстарында Й.Шумпетер кәсіпкерді ... ... даму ... ... ... ... ... Оның пікірінше, әлеуметтік-экономикалық даму тамырында салдарлы жаңалық енгізу болатын “жаңа комбинацияны” қолдануға талпынарлықтай кәсіпкерліктің ерекше қызметі ... ... ... ... біз функцияның формасын ауыстыратын болсақ, онда- жаңалық ... - деп ... Бұл ... ... ... ... ... және "басқалар сияқты істеу еместікке" бой бұрады.
Й. Шумпетер кәсіпкердің іс - әрекетінде үш ... ... ... ... ... ... ету, үстемділікті қажет ету;
- өз -өзімен және қарсыласымен сайыста жеңу, жетістікке ұмтылу;
жеңістікке ықтиярлық. (Бұны ... ... ... ... ... келу қажеттілігі” деп айқындаған );
3. есті өз еркімен жүргізу беретін шығармашылық қуаныш.
Кәсіпкерлік функция даму ... ... және ... да кәсіпкерлік ролінің монофункционалдығына негізделген болатын, ал ол өз ... ... ... ұғынуда шектен тыс біржақтылыққа әкелді. Й. Шумпетердің теориялық ізденісінің ... ... ... в конце ХХ-века" М.1994. с.20-100.
*12. “Предпринимательство в конце ХХ-века”. М. 1992.с.29. ... ... ... ... Л. Мизес және Ф. Хайек сияқты көрнекті, ұлағатты ... ... ... ... полифункционалды моделі пайда болды. Бұл "үшінші толқынның" ерекшелігі.
Л. Мизес пен Ф. ... ... ... ... ісі тек жаңа технологиялық әдістермен эксперименттеу ғана емес, сонымен қатар адамдардың қазіргі кездегі қанағат ететін заттарын ең ... ... ... алатын әдістерді, көптеген басқа әдістердің арасынан таңдап алу".*
"Үшінші толқында" назар кәсіпкердің ... оның ... және ... ... ... ... ету ... шешім таңдау мен қабылдауда дербестігіне, бақару қабылеттілігі мен алғырлығына аударылады.
Сонымен ... ... ... кәсіпкердің реттеуші бастамалық роліне назар аударылады. Л: Мизес пен Ф. Хайек ойларын ары қарай дамытқан американдық экономист И. Кирцнер. Оның ... ... ... ... күш".* Оның негізгі ролі тепе-теңдік жағдайын туғызатын нарықтар қозғалысын қамтамасыз ету.
Кәсіпкерлік функция теориясы дамуының қазіргі кезеңін "төртшші толқынға" жатқызуға ... ... ... іс-әрекетін талдауда басты назар басқару аспектісіне аударылады. ... ... ... ... пән ... ... өтеді.
Қазіргі жағдайда, теориялық зерттеулерде басты назар тек жеке, тәуелсіз іс - ... ... ... ... ... және интрапренерлікке аударылады. Интрапренерліктің пайда болуы көптеген күрделі өндірістік құрылымдардың өндірісті кәсіпкерлік ұйымдастыру формасына ауысу факторына ... ... ... ... ... ... ұйғаратындықтан, бүтін өндірістік құрылым бөлімшелері іс-әрекет бостандығына құқықты болады. Ал ол өз алдына интракапиталдың болуын ... ... ... - ... ... ... ... идеяларды жүзеге асыру үшін керек капитал.
Кәсіпкерлік дегеніміз - дербес бастау, жауапкершілік және жаңашылдық кәсіпкерлік идеяға негізделген экономикалық белсенділіктің ... ... Ол ... ... бойынша, табыс көруге бағытталған әрекеттердің мақсатқа сәйкестігі.
Алғашында кәсіпкерлік мәселесі ... ... ... ... ... ... көзі мен ... табиғатын түсіндіру проблемалары ретінде қойылды (кәсіпкерлік термин ұғымын ХVІІІ-ғ. Р. ... ... ... ... ... функциясына бірнеше принципиалды әр түрлі амал-тәсілдер қалыптасты.
Бірінші баян етілу, саяси экономияның Ф. ... А. Слий ... ... ... ... ... Олар ... бейнесінде капитал иесін көреді.
___________________________________________________________________
*13. "Предпринимательство в конце ХХ-века" М 1992. ... 14. ... в ... ... М. 1992., с. 35-45. ... ... R. Link AN The ... Маіnsteam Views and Radical Critigues. N.X. Pralger, 1988
Ал, Ж. Тюрго, неміс тарихшылары В. Рошер, Б. Гидельбрандтың ойларынша, кәсіпкер тек өз ... ... қана ... жеке ... еңбек пен жекешелік қызметтерін сиыстырады.
Уақыт өткен сайын кәсіпкерді калиталистпен ұқсастыру сиректеледі. Екінші баян етілуде, кәсіпкер ... ... ие ... да, жай өндіріс ұйымдастырушысы ретінде қарастырылады. Бұл көзқарас ... Ж.Б. Сэй және Дж.С. ... ... иесі мен ... арасындағы функционалдық империяны КМаркс өткізген. Кәсіпкерді менеджер ... ... А. ... Л. Вальрас, К. Менгер, Ф. Ризер сияқты неоклассиктер жұмыстарында берік бекітілген. Сол ... ... ... ие ... ... ... ... кәсіпкерлік жөнінде көптеген теориялардың кәдімгі элементі болып табылады. Й.Шумпетер — классикалық, ал А. Коул, П.Дряпер - қазіргі ... ... ... ... келетін болсақ, неоклаосиктер үшін ол, - өндірістің нарықтық өзгеріс ... ... ... ... ... және бар ресурстарды одан да тиімді пайдаланумен қорытындылары ұйым ... ... ... ... ... ал ... ... реттелетін баға механизімінің элементі болып қызмет атқарады
Кәсіпкерлік функцияның үшінші баян етілуі, оны экономикалық даму процессінде тәуекел ауыртпалығы мен ... ... (Р. ... ДЖ. Гюнен, Д. Трэси, Г. Манголът, т.б.).
Бұл элемент Ф. Найттың концепциясында орталық орын ... Оның ... ... ... ... тәуекел салмағын және есептелмеген анықталмағандықты мойнына алатын сонымен қатар, көпшілікке жалақыны кепілдейтін адамдар олардың, осы көпшіліктің іс-әрекетін басқаруға және ... ... ... ... алуына құқығы бар”*
Төртінші баяндалуды кәсіпкерлік функция институционалдық экономикалық теория шегінде алды ( П. ... ... Бұл ... ... ... ... үнемдеу мақсатын көздеп еркін нарықтың келісімдік қатынасы мен фирма ұйымы арасында ... ... ... ... ... бір жағынан, бағалық механизмі мен мемлекеттік механизмінен ерекше, екінші жағынан, олардың екеуіне де альтернатива болатын, өзгеше реттеуші механизм ... ... ... ... ... ақпаратқа толық иегер болса, онда жаңа Австриялық ... ... ... пен Ф. Хайектің көзқарастары бойынша, кәсіпкер осы бағдарламаның толық емес жағдайында әрекет етеді, Ол бұл әрекетімен тек нарық теңгерушісі ... ... ... ... ... болып табылады. Сонымен, бесінші баян етілуде
__________________________________________________________________________
*16.Сэй Ж.Б. “Трактат пол. эк-ии”. Н. Солдатенков 1896. с. 60-62
*17,Маршалл А. ... эк. ... Т.1 М: ... - Университет 1993. с.208-213.
*18. Найт Ф, "Понятие риска и ... / ... B №5 ... Коуз Р, ... ... и ... М. Дело. 1993. с. 36-40.
(Г.Шмоллер, Ф. Тоссик, Й. Шумпетер, П. Драпер т.б.) кәсіпкер жаңа нарықтық мүмкіндік ... ... ... өзегі Шумпетердің концепциясы болып саналады. Бұл концепция социологтар мен ... ... ... ... ... қайнар көздерін түсіндіруде Шумпетер өзін неоклассиктерге қарсы қояды. Онда капитал айналымы процессінде кәсіпкерлік функцияның ерекше қажет екенін көрсетеді. ... ... ... жаңашылдықты немесе "өндіріс факторының жаңа комбинацияларын" құрайды;
Й.Шумпетер тәуекел мәселесіне аса көп көңіл бөлмейді Оның пікірінше, кәсіпкер ерекше ... ... ... құрамайды. Кәсіпкерлер кезең бойынша, әртүрлі субъектінің атқаратын функциясы. Әрбір шаруашылық салада бұл кейде ... ... ... ... ... ... "жаңа комбинация" шығаруы міндетті түрде емес. Ол оны жиі басқа шаруашылық тәжрибесінен алып іс ... ... ... ... ... ... - табыс көру мақсатымен ұйымдастырылған жаңашылдық жасау. Кәсіпкерлік келесі үш элементті талап ... ... ... пен ... ... ... мен критериі ретінде.
Осылардан ... ... ... ... ... жиырма шақты элементтер бар. Солай кәсіпкерлік меншікті ... ... ... ... ... ... ... немесе белсенді емес т.б. болады. Кәсіпкерлік акциялар әкімшілік жоғары деңгейде және бейресми лидерлермен төменде ойландыра алады. Ал кәсіпкерлер ... ... ... ... да ... ... ... жоқ адамдар да бола алады. Кәсіпкерлік әрекеттер нақты есепке және таза ... ... ... ... ... бірі - ... ... даяр бейнелерді жаңа жағдайға ынталандыруға бағытталса, екіншілері - басқа адамға мәлім емес ... ... ... үшіншілері- осы жада жағдайды белсенді пайдалануға, мүлде жаңа ұйымдық формалар шығаруға бағыттайды
Бір жағдайда ... ... ... ... меншік, статус, уақыттың жоғалуы), екіншіде тәуекел есептелген, бірақ анықталмағандық орын алады, үшінші жағдайда, тәуекелі ... да ... ... ... ... шаруашылық әрекет мінездемесі керекті ресурстар мен солардың қатысуына тәуелді болады.
Бұл әрекеттер өз ... ... ... ... ... ... саясат. Ғылым, өнер салаларында. Кәсіпкерлік іс атқару бойынша топтық немесе индивидуалды болуы мүмкін.
Осы барлық жағдайларда кәсіпкерлік ... ... ... ... Ол ... ... кейде туады, кейде жоқ болып кетеді Бұл функция индустриализация кезеңінен ... ... ... жүйеге тән. Ол мемлекеттік және мемлекеттік емес секторларда және әртүрлі ... ... ... ... ...
II- ... ... ІС-ӘРЕКЕТТІ
СОЦИОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ.
2.1. Кәсіпкердің әлеуметтік бейнесі.
1999 жылдың сеуір ... ... ... ... ... ... қызметкерлері бақылау жүргізген. 307 жеке меншік өкілдеріне сұралған. Бұлардың ... ... (39%), жеке ... (20,1%), ... ал ... 8,1%- ... 5,8% біріккен мекемелер, 2,9%- арендаторлар, 0,3%- шет мемлекеттік фирмалар, 9,7%- жекеменшіктер басқа түрлермен болған.
Алғаш ... ... ... ... ... ... жазған. Мақсаты кәсіпкерліктің әлеуметтік суретпен мағлұматтар беру болды.
Бұл ең алғаш ғылыми еңбектердің осы түрінің бірі еді. Ол, кең ... ... ... өте ... ... алып ... және жаңа класстың пайда болуын қостайтын мақсаттың терең заңдылығын айқындауды бұл жолда іздемейді.
Алдымен, бұл адамдар кімдер, олар әлеуметтік ұйымдардың ... ... ... ... ... (67,7%) оның 30 дан 50 ... ... (56,3%), 3 тен бірі (35,1%) 30 -ға дейінгі жастар, ал 7,1%- 50 ден ... ... 3 тен ... (70%) ... ... респонденттер, 6%-ғылыми дәрежелі, СОКП-да төрт тен бір (26,7%),
Респонденттердің кәсіпкерлік статусы: ... ... ... ... ... жұмысшылар-5,2%, оқытушылар-4,9%, оқушылар-3,9, өнер адамдары-2,6%, программистер-2,3%.
Осы сұрақтарға қатысқандар мемлекетіміздегі кәсіпкерліктің даму келешегін қалай бағалаған? Көбісі «қанағаттандырарлық» (36,1%) және «жаман» (40,3%) ... өте ... ... ... ... және өте пессимистер («мен ешқандай келешек көрмеймін») деген, бұл екі жағы да бірдей 4,2% ... ал 14% ... баға бере ... ... мен ... ... ... жауаптарын салыстырсақ, тәжірибелілер оптимистікке біршама жақын, бұлардың топтары «Жақсы» деп кәсіпкерліктің ... екі есе ... ал 1,5 ... ... деп ... Республикамызда кәсіпкерліктің өсуіне кедергі келтіретін жайлар: үкіметке нақтылы бағдарлама жоққа тән, әсіресе экономикалық саясатты таратуда тұрактылық жоқтың қасы (62,2%), ... ... ... ... ... жоқ (52,4%) және ... ... жүйенің қарсылығы шектен тыс (30,6%) деп жауап берген. Биліктегілердің экономикалық ... ... ... ... ... ... көпшілігі экономикалық контрреформаның болу мүмкіндігіне және кәсіпкерлік қызметтің жоғалуына сенбейді: сұрағандардың j (23,7%) «бұлай болуы енді ... ... деп ... ... ... ал 18,2% ... оқиғаны дамытуға мүмкіндік бар» деген.
Респонденттердің өздерінің материалдық жағдайларын бағалағаны қызық. Дәлірек айтса, жаңа ... ... ... түгел дерлік молшылыққа малшынып, ісінген сезімнің жетегімен жаңылуда. «Материал байлығы ... ... ... ... 4,5% ... 3% "жаңа туғандар", 9% «тәжірибесі» молдар). Сұралғандардың 1/4 ... өмір ... ... десе де, ... ... ... машина) сатып алуға қиналатынын айтса; 7,4% ақшасын жинақтауға мүмкіндігі бар екендігін айтқан. Бұхараның көпшілігі (44,3%) ... ... өмір ... ... тек ... ғана ... ... 17,2% кәсіпкерлер қарызға батып отыр. Сонымен, көпшілік өз ... ... ... ... ... оларға өз заттарын сатуға, күнелтуге мүмкіндік беретінінде, тіпті біздің экономикамыз ... ... және ... ... де, ... басқарушылар жете білмеседе, Сананың кәсіпшілдік бағасының құрлымын мына кестеден көруге болады,.
Иерархия бағасы.
Респонденттер
(бағаның тәуелділігі)
Ерікті болғысы келетіндер
58, ... ... ... 7
Көп ақша тауып жақсы өмір сүру.
34, 8
Өзінің жақсы жақтарын өткізу,
34,2
Жоғары ... ... ... ... ... мамандығын жақсы
жағын өткізу.
25,0
Ауыр да қызықты жұмыстар істеу;
20?5
Өзінің ұйымдастырғыш қасиетін
өткізу.
20,1
Көпшілік үшін ... ... ... істеу.
12,7
Жоғары дәрежелі қызмет алу*
6,1
Келтірілген мәліметтерді байқасақ, кәсіпкерлер үшін ақшадан гөрі басқа ой басым. Әсіресе мемлекет ... ... да, ... да ... болмауын қалайды, Әрине, адамдардың өз іскерлігіне қанағаттануды және оны ... ... ... ... - оны ... ... бағалап өткізе алуына байланысты.
Аталған кәсіби құндылықты өткізу индексін талдайық. Ол мынадай көрсеткіштер арқылы ... ... ... ... ... 3, “жартылай жүзеге асады”-2, "іске аспайды"-1, бұдан кейін әр құндылықтың орта ... ... ... асу ... (ЖИ) Х/100, 0-ден 1-ге дейінгі аралықта ауытқиды. Дәл осындай құндылық қажеттілігінің ... ... ... ... ... ... қабілетін өткізу.
0, 46
0,57
-0,11
Жоғары дәрежелі қызмет алу.
0,34
0,47
-0,13
Мол ақша табу.
0, 63
0,54
+0,09
Өзіне жоғары абырой құру.
0,54
0,5
+0,04
Проблемасы қызықты ауыр жұмыс істеу.
0,47
0,44
+0,03
Бағынышты болмау.
0,71
0,54
+0,17
Білімі мен ... ... ... өндіре отырып, көпшілік
проблемасын шешуге пайдасын тигізу.
0,48
0,41
+0,07
Мамандандырылған көпшілікпен
бірігіп жұмыс істеу.
0,58
0,52
+0,06
Өзінің жақсы жақтарын өткізу.
0,60
0,55
+0,05
Рухтары жақындарымен бірге болу.
0,62
0,57
+0,05
Ауыртпалықсыз ... ... ... іске ... дәрежесінің көбі ұйымдастырушылық қабілетті, іскерлікті, алдын алғыштықты, сонымен қатар рухтары жақын ... ... ... ... ... ... ... бұл бизнесмендер үшін аз да болса маңызды
Алайда, іс кезінде былай болуы мүмкін - мағынасыз ... ... ... ... асып ... ал керісінше мағынасы құндысы іске аспай қалуы Х >Ү құндылықтың ... ... ... ... ал Х

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы шағын және орта бизнесті мемлекеттік қолдаудың әрекет етуші жүйесі106 бет
АО "КазАвтоТранс" кәсіпорынында тәжірибеден өту21 бет
Қазақстан Республикасында шағын және орта кәсіпкерлікті несиелендіруді ұйымдастыру43 бет
Қазақстанда кәсіпкерліктің қалыптасу және даму тарихы 1861-1917 жж20 бет
Қазақстандағы кәсіпкерлік5 бет
Қазақстандағы кәсіпкерлік туралы18 бет
Бухгалтерлік есеп пен аудиттің жалпы құрастырылу принципі19 бет
Экономикалық қаржыны басқару9 бет
"Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің түрі"13 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь