Коммерциялық банктердің несие портфелінің сапасын басқару мен бағалау

КІРІСПЕ
1 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕ ПОРТФЕЛІНІҢ САПАСЫН БАСҚАРУ МЕН БАҒАЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Банктің несие портфелін қалыптастыру және сапасын бағалау әдістері
1.2 Банктің несиелік портфелінің сапасын басқару
1.3. Несиелік тәуекелді бағалаудың шетелдік тәжірибелері
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕ ПОРТФЕЛІНІҢ САПАСЫН БАҒАЛАУДЫ ТАЛДАУ(«СБЕРБАНК» АҚ ЕБ МАТЕРИАЛЫНДА)
2.1 «Сбербанк» АҚ ЕБ.нің ағымдағы қаржылық жағдайын талдау
2.2 «Сбербанк» АҚ ЕБ.ң несиелік тәуекелін бағалау және оны төмендету жолдары
2.3 «Сбербанк» АҚ ЕБ несие портфелінің сапасын бағалау әдістері
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Қазірігі кезеңде Қазақстан Республикасында банк аясы серпінді түрде дамып келе жатқан экономикалық секторлардың бірі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Қазақстан Халқына Жолдауында: «Қазақстандық банктер өз кезегінде өзінің мақсатын орындауға және нақты экономика секторының несиелік ресурстарға деген қажеттілігін қамтамасыз етуге тиіс. Бұл ретте қаржылық жүйеге бақылауды әлсіретуге болмайды, банктерді проблемалық несиелерден тазарту және қорландыру мәселелерімен тығыз айналысу қажет»-деді. [1]
Қазақстанның алдыңғы қатарлы коммерциялық банктері өзінің табыс базасын кеңейту үшін, табыстылықты және бәсекелік қабілеттілігін жоғарлату үшін өзінің клиенттеріне кең ауқымды операциялар мен қызметтер көрсетуге ұмтылатыны белгілі. Бұл жерде есте ұстайтын жағдай, банк қызметінің дамуы клиенттер және банктің өзі үшін минималды шығындармен банк қызметтерін көрсетуді, клиенттерге қажетті қызметтердің сапасын арттыруды білдіреді.
Ұлттық банкке Президентіміз «екінші деңгейлі банктердегі жұмыс жасамайтын несиелер үлесінің деңгейін 2015 жылдың 1 қаңтарына 15%-ға, 2016 жылдың 1 қаңтарына 16%-ға дейін төмендетуді тапсырғандығы белгілі.
Қазақстан Республикасы Президентінің «Нұрлы жол» Жолдауында да қаржы¬лық мәселелерге байланысты нақты тапсырма¬лар берілді. Соның ішінде қаражат елдің эконмикасы мен халықтың әл-қуатын арттыруға ғана жұмсалуы керектігі айтылды. Бүгінде бұрындары қатал түрде реттелетін коммерциялық банктер, бүгін дербес және үлкен банкаралық бәсеке жағдайында жұмыс істеп жатыр.
Несие қазіргі кездегі банктік жүйенің ең маңызды элементі болып табылатындықтан, оның қажеттілігі күннен күнге өсіп жатыр. Себебі, ол кәсіпорындарға, ұйымдарға және кәсіпкерлік фирмаларға тұтынушылық және инвестициялық мақсаттары үшін несие бере отырып, ел экономикасыныңда дамуына тікелей әсер етеді. Сондықтан да қазіргі кезде жақсы бизнес жобасы бар көптеген тұлғалардың, банк жүйесіндегі алдыңғы қатардағы кез келген банктен әртүрлі шартпен, әртүрлі мерзімге несие алу мүмкіндігі бар. Банктер өздерінің несие қызметін қаншалықты тиімді жүзеге асырса, соншалықты клиенттердің экономикалық жағдайына әсерін тигізеді.
Сапалы несие портфелін қалыптастыру банк үшін ең негізгі мақсат болып табылады, ал банктің қарыз операцияларын басқару қызметі жетістіктерге жеткізеді.
1. Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы: «Қазақстан жолы -2050» стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты. 2014 жылғы 17 қаңтар
2. Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы: «Нұрлы жолы» 2014 жылғы 14 желтоксан
3. Мақыш С.Б. Банк ісі. Оқулық.– Алматы: Издат-Маркет. 2011. – 272 б
4. Тысячная Ю.С. Методические подходы к оценке качества кредитного портфеля банка: Журнал «Проблемы экономики» выпуск № 1, 2014г. С. 19
5. Нуртазинова А.Н. Несиелік тәуекел-менеджментінің банктің несиелік портфелінің сапасын арттыруға ықпалы: «Деловой Журнал» Казахстан №2. 2013 ж. – 9 б
6. Пазилов Ғ.А.Банктік несиелердің экономиканы дамытудағы рөлі және оны жетілдіру жолдары: М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік університеті жаршысы. №3. 2014 ж.- 13б
7. Электронды ресурс:www.group-global.org
8. Герасина Ю.А., Расулов Р.М. Управление кредитным портфелем коммерческого банка: Журнал «Бизнес в законе» Выпуск№ 1, 2013г.- С. 15
9. Кабушкин С.Н. Управление банковским кредитным риском. М.: Новое знание, 2007г. – С. 336
10. Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу және оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру ережесі, 2009.30.11. берілген өзгерістер мен толықтыруларымен
11. Инструкция о требованиях к наличию систем управления рисками и внутреннего контроля в БВУ РК, от 6 декабря 2008г. №434.
12. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктердiң операциялары: Оқу құралы. Алматы. Издат-маркет. 2011ж.- 35 б
13. Баканов М. Основы управление Кредитными рисками в коммерческих банках // Финансист. – 2007, № 4. - С.17-19
14. Мақыш С.Б. Коммерциялық Банктің несиелік портфель тəуекелін бағалаудың жиынтық əдістері: əл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті ҚазҰУ хабаршысы. экономика сериясы. алматы № 2 (84) 2011ж.- 37 б
15. Хамитов, Н. Н. Банк менеджменті : оқу құралы / Хамитов Н.Н. - Алматы : Экономика, 2007. - 232 б
16. Банковское дело: современная система кредитования / под ред. О.И. Лаврушина // Москва .: КНОРУС, 2010 г.
17. Керімбекова Н.Н., Супуғалиева Г.И. Банктік тәуекелдер және оны басқару: Алматы. Қазақ университеті, 2014.- 29-31 б
18. Лукашевич, Н.С. Оценка кpедитоспособности оpганизаций на основе композиций экспеpтного и нейpосетевого подходов // Финансы и кpедит. 2011. №27 (459). – С. 30-39

19. “ҚР-ғы банктер жəне банктiк қызмет туралы” ҚР заңы / 31.08.1995.
20. Қ.Р. ҰБ. Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау комитеті: «2014 жылғы 1 қаңтардағы Қазақстан Республикасының қаржы секторының көрсеткіштері»
21. «Сбербанк» Акционерлік қоғамының жарғысы. 30.05.2014 жыл
22. «Сбербанк» АҚ ЕБ ресми сайты www.sberbank.kz
23. Макыш. С.Б., Ильяс А.А. Банковское дело: учебное пособие Алматы. Қазақ университеті, 2006ж.- 24б
24. ҚР «Пруденциалды нормативтері туралы» заңы
25. Сбербанкінің 2014 жылғы 31 желтоқсандағы қаржылық есептілігі
26. “ҚР-ғы Ұлттық банк туралы” ҚР заңы 30.03.1995
27. Помозанов М.В. Кредитный риск-менеджмент и моделирование нового актива в портфеле. // Финансы и несие. - 2009.- №6 (144).- С. 12-18
28. ҚР Ұлттық банкінің ресми сайты www.nationalbank.kz
29. Моисеев С.Р. денежно-кредитная политика: теория и практика: учебная пособие / М.: Экономисть, 2013г.- С. 161
30. Абдыразаков Е.Н. Қ.Р. Несие жүйесінің дамуы: «Grand Money» журналы. Ақпан 2014 ж.- 14б
31. Банковское дело: учебник / под ред. О.И. Лаврушина // Москва “Финансы и стататистика” 2009г.- С. 39
32. Банковское дело: учебник / под ред. Г.Г.Коробовой. М.:Юристь, 2010г.- С. 57
33. Банковское дело: учебник / под ред. А.М. Тавасиева М.:ЮНИТИ, 2011г.- С. 64
34. Управление деятельностью коммерческого банка (Банковский менеджмент): учебник / под ред. О.И. Лаврушина // Москва .: Юристь, 2013г.- С. 112
35. Хамитов, Н. Н., Қазіргі кезеңдегі несиелік іс: оқу құралы / Н. Н. Хамитов. - Алматы: Экономика, 2009. - 319 б.
        
        КІРІСПЕ
Қазірігі кезеңде Қазақстан Республикасында банк аясы ... ... келе ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстан-2050» ... ... жаңа ... ... атты ... ... ... банктер өз кезегінде өзінің мақсатын орындауға және нақты
экономика секторының несиелік ресурстарға деген ... ... ... Бұл ... ... ... ... әлсіретуге болмайды,
банктерді проблемалық несиелерден ... және ... ... ... ... ... ... қатарлы коммерциялық банктері өзінің табыс
базасын кеңейту үшін, табыстылықты және ... ... ... ... ... кең ... ... мен қызметтер көрсетуге
ұмтылатыны белгілі. Бұл ... есте ... ... банк ... ... және ... өзі үшін минималды шығындармен банк қызметтерін
көрсетуді, клиенттерге қажетті қызметтердің ... ... ... банкке Президентіміз «екінші деңгейлі ... ... ... ... ... 2015 ... 1 қаңтарына 15%-ға, 2016
жылдың 1 қаңтарына 16%-ға ... ... ... белгілі.
Қазақстан Республикасы Президентінің «Нұрлы жол» Жолдауында да
қаржылық мәселелерге ... ... ... ... ... ішінде
қаражат елдің экономикасы мен халықтың әл-қуатын ... ғана ... ... ... ... ... ... реттелетін коммерциялық
банктер, бүгін дербес және үлкен банкаралық ... ... ... ... ... ... банктік жүйенің ең маңызды элементі болып
табылатындықтан, оның қажеттілігі күннен күнге өсіп ... ... ... ... және ... ... ... және
инвестициялық мақсаттары үшін несие бере отырып, ел ... ... әсер ... ... да қазіргі кезде жақсы бизнес жобасы
бар көптеген тұлғалардың, банк жүйесіндегі алдыңғы қатардағы кез ... ... ... ... ... ... алу мүмкіндігі бар. Банктер
өздерінің несие қызметін қаншалықты ... ... ... ... ... ... әсерін тигізеді.
Сапалы несие портфелін қалыптастыру банк үшін ең негізгі мақсат болып
табылады, ал банктің ... ... ... ... ... жұмысы тақырыбының өзектілігі. Отандық банктер ұсынылған
несиелердің жалпы ... ... ... барысында несие
портфелінің сапасы банктің мамандырылуында ... ... ... өсуі – ... ... басқаруда жүзеге асырылады. Басқарудың
тиімді элементтерінің бірі: несие саясаты мен несие ... ... бұл ... ... ... ... банк персоналы болып табылады.
Қарыз операцияларын басқарудың жетіспеушіліктері несие ... ... ... Ол үшін несиенің ... ... көп ... бөлу ... ... алушының
несиеқабілеттілігін, тәуекел түрлерін, оны шешу жолдарын анықтау ... ... ... ... ... ... несиелік портфелі және оның сапасын бағалауды теориялық және
тәжірибелік жағынан зерттей ... ... ... сапасын арттыру
жолдарын айқындау болып табылады. Осы мақсат негізінде келесідей міндеттер
туындайды:
- ... ... ... ... ... ... және ... негіздерін жүйелеу;
- отандық банк секторының экономикалық тиімділігін «Cбербанк» АҚ ЕБ
ағымдағы қаржылық жағдайын талдау негізінде бағалау;
- ... АҚ ЕБ ... ... ... және оны ... ... жасау;
- Қазақстандық банктердің проблемалық несиелермен жұмысын қарастыру;
- отандық коммерциялық банктердің несие портфелінің ... ... ... ... ... теориялық негізін қазіргі кездегі отандық және
шетелдік ... ... ... ... мәселелерді дамыту және
несиенің рөлі мен экономикалық мәнін анықтайтын ... ... ... ... ... ... С.Б. «Коммерциялық банктің
несие портфелінің сапасын ... ... ... Ғ.А. ... ... ... дамытудағы рөлі және он ... ... ... портфелді бағалауды жетілдіру ... ... ... Г.С., ... Н.Н., ... О.И. оқу құралдарын
пайдаландым. Статистикалық және ақпараттық база ретінде “ҚР-ғы банктер жəне
банктiк қызмет ... ... ... ... ... шартты
міндеттемелерді жіктеу және оларға қарсы провизиялар құру туралы ҚР Қаржы
нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен ... ... ... ... 25 ... № 296 ... ... Банкінің жылдық есеп
деректері, нормативтік құжаттары мен жарғысы ... ... ... ... ... ... несиелік портфелін қамтиды.
Диплом жұмысының құрылымы: кіріспеден, үш тараудан, ... ... ... ... ... ... мазмұны 67 беттен
тұрады және 16 кестені, 4 ... ... ... ... ... ... САПАСЫН БАСҚАРУ МЕН БАҒАЛАУДЫҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Банктің ... ... ... және ... бағалау әдістері
Несиелік портфель белгілі күнге коммерциялық банктің балансы ... ... ... ... Шетел әдебиеттерінде несиелік
портфель деп, басқарудың мақсатымен байланысты критерийлермен ... ... мен ... ... ... шетел экономистері
несиелік портфель түсінігіне несиелік менеджменттің элементтерін ... ... ... ... ... несиелік портфель белгілі
қағида негізінде жіктелінген несиелер бойынша банктің ... ... ... Ал ... және ... ... ... – несиелік тәуекел деңгейі ... ... Осы ... ... ... ... ... Банк қызметкерлері ... ... ... және ... ... ... несиелік
операцияларын басқарады.
Еліміздің, яғни Отандық ... ... ... ... ... ... ... өзара шарт жиынтығымен анықтайды.
Оған ссуда, факторингтік операциялар, лизинг, берілген банктік ... ... ... ... орындау жатады.
Осыдан келіп, несиелік портфель түсінігі – бұл белгілі қағидалар
бойынша жіктелінген және ... ... ... мен ... Сонымен қатар несиелік портфель – бұл несиені ұсыну бойынша
банк қызметінің ... яғни ... ... ... ... берген
барлық несиелер жиынтығы болып табылады. Осы орайда банк ... ... ... ... ... ретінде экономикалық дамудың
ажырамас элементін білдіреді.Оны барлық шаруашылық субъектілерімен қатар,
мемлекет те, ... те, ... жеке ... да ... – бұл пайыз төлеу және қайтару шартында уақытша ... ... ... ... ... Несиенің екі формасы бар:
тауарлы және ақшалай. Мұндағы ... ... ... несиені –
коммерциялық, ал ақша түріндегі несиені ... деп ... ... ... – бұл ... ... қарыз алушыларға ақшалай
түрде берілетін несиені білдіреді.
Банктік несие – бұл ... ... ... несиелік
қатынастардың формасы болып табылады. Банктік несие бойынша несиелік
қатынастардың құралына ... шарт ... ... ... ... ... ... беруші: банк және арнайы қаржы мекемелері болса, ... ... ... ... ... ... шұғылданатын қаржы
ресурстарына деген сұранысы бар кез келген заңды ұйым ... ... ... берушінің басты мақсаты – бұл пайыз түрінде табыс алу.
Банктік несие ... ... ... сферасына қарағанда несиені
қолдану өрісі кең. Коммерциялық несие тек тауар айналысына қызмет етеді, ... ... ... барлық топтарының ақшалай табыстарынан және
жинақтарынан капиталға айналдыра отырып, ... ... ... ... ... қызметіндегі несиелік портфельдің
талдау мен бағасы банктердің тұрақтылығын және табыстылығын ... ... ... ... ... ... ... нашар
менеджментпен байланысты. Несиелік портфельді талдауда ... ... ... ... несиелік нарықтың тартымды
салымдарына салу арқылы өсіру.
Несиелік портфель – бұл несиені ұсыну ... банк ... яғни ... уақыт кезеңіндегі банктің берген барлық несиелер
жиынтығы.Ал осы несиелік процесті ... ... мен ... ... ... ... оларды іске асыру құралдары мен
әдістерін белгілейтін – несиелік саясат. Несиелік саясат – банктің несиелік
жұмысын ... ... және ... ... ... ... ... шарттары. Несиелік саясатта мынадай элементтер көрсетілуі
тиіс:
- несиелік қызметті ұйымдастыру;
- несиелік портфельді басқару;
- несиелеуге бақылау жасау;
- ... бөлу ... ... ... ... ... ... жекелеген бағыттары бойынша шектеулер;
- несиелермен жасалатын ағымдық жұмыстардың принциптері;
- несиелер бойынша зиян шегу жағдайларына резерв жасау.
Несиелік механизмі – ... ... сай ... ... қамтамасыз ететін несие ... ... ... ... мен ... және ... ... басқарудан
тұратын экономикалық механизмнің құрамдас бөлігі.[9]
Ресей экономистерінің зерттеу еңбектерінде несиелік ... ... ... ... ... ... бір жыл ... жіктелген несиелер топтарының динамикасы, несиелердің әрбір
тобының ... ... ... ... ... өткен және
проблемалық несиелердің несиелік қарыздардың қалдығына қатынасы мен әрбір
берілген несиелердің ... ... ... ... әрекеттердің басқарылуын қамтамасыз ... ... ... ... алдында несиелік портфель тәуекелін бағалау мен реттеу
сұрағы тұрады, ал несиелік портфелді басқарудың басты мақсаты - ... ... ... де ... ... қамтамасыз ету болып табылады.
Банктің несиелік портфель тәуекелін бағалау әдістемесі сапалы, сондай-
ақ жалпы сандық қарастыруларға тән әрекет етеді. Несиелік портфелдің сапалы
бағалануы ... ... ... ... мен ... ... да есепке алған жөн. Несиелік тәуекел портфелін сандық
бағалау тәуекел (дәрежесін) деңгейін ... ... ... ... ... қарыз алушылардың несиелік қабілеттілігі мен несиелік
операциялардың сандық түрде бағалануын білдіреді. ... ... ... және ... бағалау аналитикалық, статистикалық және
коэффициенттік әдістерді қолдана ... бір ... ... әдіс ... мүмкін болу шығындарын болжап бағалайды және ол
Қазақстан Республикасының қаржы ... мен ... ... қадағалау
комитетінің қаулысына сәйкес жүзеге асырылады. [10]
Банктің несиелік портфелін ... ... ... ... ... қарыздың құрылымын, несиелерді берген уақытын, несиелендіру
мақсаттарын толық ... ... ... ... ... ... балансы бойынша несиелік берешектің қалдығын білдіреді. Несиелік
портфельдің тәуекелін сапалы бағалауы ... ... ... және ... ... ... сегментінде тәуекелі
концентрациялаумен байланысты өте актуалды болды. Осының ... ... ... барген несиелер бойынша ... ... ... және ... ... назарын күшейтті. Несие
портфелінің сапасын бағалауда кеңінен қолданатын әдістерге номерлік және
балдық ... ... ... әдісте несиелік портфельді бағалау ... ... ... мерзімі өткен несиелердің үлесі, мерзімінің
бұзылуымен өтелген несиелердің үлесі ... ... ... ... ... несиенің мерзімі, қамтамасыз етілуі, мақсаттылығы,қаржылық
ахуал балдары бойыншы клиенттің несие ... ... Оның ... төмендегі кестеден көруге болады (1-кесте).
Кесте 1. Активтерді және шартты міндеттемелерді жіктеу 
|№ |Критерийлер ... ... | 2 | |
| |3 | ... ... ... ... ... |0 ... ... |+1 ... |Қанағаттанғысыз |+2 ... ... |+3 ... |өте қиын |+4 ... ... ... бойынша кез келген төлемдерді өтеу мерзімінің | |
| |кешігуі | ... ... | |
|1 |2 |3 | ... ... ... (депозиттер) және |дебиторлық | -1 ... ... ... ... ... ... | |
|Кешіктірілген несиелер ... |15-30 |7 ... ... |14 ... ... |+1.5 ... |күн | | | | ... |31-60 |7 күннен 15 күнге дейін |14 ... 30 |+2.5 ... |күн | ... ... | | |
|4) |61-90 |15 күннен 30 ... ... |30 ... 60 |+3.5 ... |күн | ... ... | | ... | 90 |30 ... ... |60 ... ... ... |күннен | | | | |
| ... | | | | ... ... ету сапасы ... ... |-3 ... ... |-2 ... ... |0 ... |Қанағаттанғысыз |+1 ... ... ... |+2 ... |Активті мақсатсыз пайдалану үлесі, пайызбен ... |25 ... ... |0 ... |25 ... астам |1 ... |50 ... ... |2 ... |75 ... ... |3 ... |100 пайыз |4 ... ... ... ... ... ... |«А» және ... |-3 ... ... ...  рейтингінен жоғары  –  «А»-ға|-2 | |
| |дейін | | ... ... ...  рейтингі деңгейінде |-1 | |
|4) |Қазақстан Республикасының ... ... және |0 ... | рейтингісі жоқ | | |
| ... ... ... ... жіктеу және оларға |
|қарсы провизиялар (резервтер) құру ... [10] ... ... ... ... ... жіктеудегі маңызы зор.
Кредиттерді жіктегенде осы кестенің 1-5-тармақтарында ... ... ... ... жіктегенде осы кестенің 1, 2 және ... ... ... ... ... Осы ... 1-
тармағында көзделген, дебиторлық берешекке қатысты ... бір ... ... ... ... ... 5 пайызынан астамын құраған
жағдайда қолданылса, шартты міндеттемелерді жіктегенде осы кестенің 1, 2
және 5 –тармақтарында көзделген ... ... ... ... ... ... әдістемесі ҚҚА-ның
қаулысына сай әр несие операциясында ... ... ... ... ала ... несиелік қарыздарды қайтаруды қамтамасыз етудегі тәуекел
деңгейін бағалайды, содан кейін ғана ссудаларды үш ... сапа ... ... жүргізіледі [11]:
I санат категориясы (стандартты несиелер);
II санат категориясы (күмәнді);
III санат ... ... ... ... ... ... ... бағалау,
несиелік портфелді құрайтын ұқсас тәуекелдер әсері оның ... ... ... ... ... әрекеттің тікелей тәуекелге байланысты
екендігін көрсетеді. Статистикалық әдістің маңызы төмендегідей :
- ... ... ... талдауы несиелік портфелді құраушы
келісімдерге тәуелді;
- несиелік портфель ... ... ... ... ... несиелік тәуекелдің пайда болу деңгейінің көлемі мен ... ... ... ... ... ... бағалау мен
есептеудің басты құралыжалпы теориядан белгілі: ... ... ... ... және ... ... ... табылады.
Несиелік тәуекелдің іске асу ықтималдылығы ... ... ... ... ... ықтималдылық болып стандартты
ауытқу және вариация коэффициенті. ... ... ... оң және ... ... оң және теріс семеквадраттық
ауытқу, сондай-ақ ассиметриялық коэффициентті несиелік портфелді құраушы
несиелік тәуекеліне есеп ... Олар ... ... ... ... ... ... отырып анықтауға мүмкінді береді.Несиелік
операциялардың жалпы шығын көлемін қарыз ... ... ... ... мен ... ... міндеттемелеріне көбейтіп бағалауға
болады. Жүргізілген несиелік операциялар кезіндегі шығындарға соңғы ... банк ... ... ... ... ... ... несие қайтару қабілеттілігіндегі ұқсас көрсеткіштермен
сипаттайды.
Несиелік портфель ... ... ... ... қарыз
алушылардың бір уақыт ... ... ... байланысты
статистикалық мәліметтерді талдаумен іске асады. Мұндай зерттеу банктік
шығындардың пайда болу фактілерін салыстыруға, ... ала ... ... ... ... портфель тәуекелін статистикалық әдіспен
бағалау ... ... бір ... ... ... жағдайымен
байланысты статистикалық мәліметтерді талдаумен іске асады. Мұндай зерттеу
банктік шығындардың пайда болу фактілерін салыстыруға, ... ала ... ... ... портфель тәуекелін ... тағы бір ... ... Бұл ... мәні несиелік портфелдің құрамына енетін
несиелік тәуекелді бағалауға мүмкіндік береді, ... ... ... ... ... критерияларымен салыстырылып, соның нәтижесінде
жалпы несиелік тәуекелдің ... және ... ... ... әдісті қолдану кезінде жалпы несиелік портфель тәуекелін
бағалауды нормативті мағынадағы көрсетіштермен салыстыруда ... ... ... нормативті критерияларға сай келеді де,
кейбіреулері сай ... ... Бүл ... ... деңгейін анықтаушы
сандық көрсеткіштерді табу қажет.
Несиелік портфель ... ... ... ... ... ... несиелік тәуекелдің сапалы сипаты бола отырып, оның
құрылымын көрсететін ... ... ... ... белгісіздік деңгейін
көрсетеді. Банктің несиелік портфель ... ... ... ... ... ... ... формулалармен сипаттауға
болады. [13] (1)-формула несиелік портфель ... ... К1 - ... ... ... ... ... К2 -
берілген несиелер бойынша стандартты емес несиелік берешектерінің ... К21 - ... ... ... (1-3 санаттағы) күмәнді
несиелердің ара салмағы; К22 - несиелік портфель көлеміндегі 4 - ... ... ара ... К23 - ... ... ... 5 -
санатты күмәнді несиелердің ара салмағы; К24 - несиелік портфелдегі үмітсіз
несиелердің ара салмағы. Бұл көрсеткіш банктің несиелік портфелінің ... - ... ... ... сай ... тәуекелден стандартты
ауытқуға негізделген. Бұл тәуекел деңгейін әртүрлі уақыт кезеңінде бағалау
диверсификация (концентрация) тәуекелін анықтауға мүмкіндік береді.
Банктің ... ... ... ... сипаттайтын көрсеткіш
болып, берілген несиелердің К2 - несиелік берешектерінің ... ... Бұл ... К21, К22, К23, К24 ... ... ... асады және оны есептеу несиелік берешектің үлесінің өзгеру
жағдайларын білу үшін қажет. Банктің несиелік портфель ... ... ... бірі - несиелік портфелдегі күмәнді (1-3 санатты)
несиелердің ара салмағы екендігін анықтайды – (2) ... 1 ... + ... 2 ... + Күмәнді 3 санат
К21= х 100 ... ... ... ... коэффициенттердің төмендеуі банкке тиесілі күрделі
несиелері бар контрагенттердің қаржылық жағдайының тиімділігіне бақылау
қажеттілігін арттыруға хабар береді. ... ... ... ... ... ... есептеудің келесі қадамы болып 4 санатты ... ... ... ... ... – (3) ... 4 ... = х 100 ... ... ... ... ... қиындықтары бар клиенттермен және олармен несиелік
шарт жасау көлеміне ... ... ... Осы мақсатта несиелік
портфелдегі осы несиелердің белгілі мөлшерін ... ... - (4) ... 5 ... 23 = х100 ... ... ... көлемі
Бұл көрсеткіштің мағынасы банктік несиелік тәуекелдің 5 %-дан
аспауында. Банктің ... ... ... ... ... ... ... ықпал етеді, себебі мұндай операциялар тәуекелі
жалпы берешек соммасына тең - (5) ... ... 24 = х 100 ... несиелік портфелінің көлемі
К24- мәні нөлдік белгіге ұмтылуы керек, ал бұл ... мәні ... ... кері ... ... ... Жүргізілген
кешенді сараптама нәтижесінде банктің несиелік тәуекелінің деңгейі ... ... ... ... ... - 0 - ... тәуекел деңгейі - 21% жоғары;
Несиелік тәуекелдің мүмкін деңгейіндегі несиелік портфелінің
банкте болуы ... ... ... да ... қамтамасыз ететін
несиелік портфелді түсіну қажет. Отандық зерттеушілердің талдауынша бойынша
Коммерциялық банктік несиелік тәуекелін ... ... ... - (6) ... ... ... сал
(6)
Мұндағы, К3 - банктің жеке ... ... Кр - ... ... ... нарықтағы дәрежесін ,
өндіріс потенциалының деңгейін , еңбек ресурстарымен қамтамасыз ... ... , ... ... ... ... мен жеке құрал жабдықтарының ... ... ... ... ... және тағы ... көрсеткіштерін
көрсететін коэффициент; R1,… Rn – осы несиелік операциямен байланысты
тәуекел мөлшері; Ксал - ... ... ... несиелердің сомасы; Е –
банктің осы ... үшін ішкі ... ... ... тәуекелдерді бағалау кезінде тәуекел туралы толық ... ... ... есептелінуі нәтижесінде алынады. Неғұрлым
ақпараты ... ... ... ... ... ... ... табылады. Несиелік портфель банктің
нарықтағы позициясын, бизнес стратегиясын, ... ... ... ... ... ... ... сапалығы банк қызметіне
толық суреттеме береді десек болады. Несиелік тәуекелді дұрыс басқармау
көбінесе банктердің банкроттыққа ұшырауына алып ... ... ... саясаты несиелік тәуекелдің туындайтын факторларын анықтау, оны жою
немесе ... ... ... ... басқару механизмдерінің,
несиелер бойынша лимиттер құрып, ... ... ... әр ... ... ретінде қарастырылады.
Активтерді сыныптау тәуекелдерді басқарудың басты ... ... ... сыныптау келісімге сәйкес несиелердің қайту қайтпау
мүмкіндігін бағалау үшін қажет. ... ... ... ... ... мүмкін активтер сыныпталуы тиіс. Банктер активтерді сыныптауды өз
ережелері бойынша жүрізеді, бірақ ... ... ... ... ... ... және ... төмен болып
сыныпталған активтер жылына екі рет тексеруден өтеді. Несиелік портфельдің
бағасының негізгі ... – бұл оның ... ... табыстылығы болып табылады.
Бөлімді қорытындылай келе несиелік портфелдің сапасын бағалау бойынша
негізгі шаралар келесіні ... ... ... ... ... ... ... тәуекелді;
- банктің несиелік портфелі деңгейінде несие бойынша шығындарды.
Банктегі несиелік тәуекелдің өзгеруі несие ... ... ... ... Несиелік тәуекелдерді бағалаудың дұрыс жүргізілуі
банктің тиімді жұмыс істеуіне және динамикалық өсуіне жағдай жасайды. ... ... ... ... жүргізілмесе банк жағымсыз жағдайларға
немесе банкротқа ұшырауы мүмкін. Банк ... ... ... әр ... әдістері қолданылады. Соңғы жылдары банктің несие
портфелінің сапасын бағалаудың ... ... ... ... Бірақ
бағалау әдістерін әлемдік тәжірибені қолдана отырып дамыту ... қол ... ... ... Мен ... бөлімде әлемдік
банктік тәжірибеде неселік тәуекелді бағалаудың әдістеріне тоқталамыз.
1.2 Банктің несиелік портфелінің сапасын басқару
Қазірігі банктер клиенттерге ... кең ... ... ұсынып,
банк операцияларының жаңа техникасын қолданып, қызмет көрсетудің жоғарғы
деңгейімен қамтамасыз етіп отыр. ... ең ... ... - ... Ол
кәсіпорындардың, ұйымдардың және кәсіпкерлік фирмалардың тұтынушылық және
инвестициялық мақсаттары үшін іске ... ... ... ... ... ... жүзеге асырса, соншалықты клиенттердің
экономикалық жағдайынаәсерінтигізеді. Себебі ... ... ... ... ... ... орны санының өсуіне мүмкіндік туғызады
және олардың экономикалық өмір икемділігін қамтамасыз етуде маңызды ... ... ... ... ... ... мен
дамытуға, өндірістің тиімділігін арттыруға, мемлекет экономикасын
нығайтуға, айналыстағы ... ақша ... ... ... инфляциялық
процестердің алдын алуға және ұлттық валютаны нығайтуға бағытталған.
Банктік несиелеу жүйесінде несиелік портфелдің орны ... ... - ... ... ... одан қорғану
тәсілдерінің әр түрлі факторларына ... ... ... ... байланысты банктің қоятын талаптарының жиынтығы.
Несие портфелі банктің берген несиелерінің негізінде қалыптасады.
Несие портфелін жиі талдап ... ... ... ... арқылы ғана несиелік
жұмсалымдарды әртараптандыруға болады. Отандық экономистердің зерттеуінше
несие портфелін ... мына ... ... қарыздар сапасын бағалау
критерийлерін таңдау, мұндай бағалаудың әдістерін анықтау (номерлік ... ... ... тәуекел тобына қарай жіктеу, әрбір топ бойынша
тәуекел пайызын анықтау, жалпы ... ... ... ... ... ... ... шамасын есептеу, қарыздар бойынша мүмкін
болар зияндарды ... ... ... ... ... анықтау,
қаржы коэффиценттері жүйесінің, сондай-ақ оны қүрылымдық талдау негізінде
несие портфелінің сапасын бағалау). Қарыздың ... ... ... ... мыналар жатады: несиенің тағайындалуы, несиенің ... ... ... ... ... іскерлік тәуекелді бағалаудың
толықтығы, несиелік операциялармен байланысты қарыз алушының сапасы, оның
меншік нысаны, ... ... ... ... ол ... толық
ақпараттың болуы, қарыздың бағасы, қарызды қамтамасыз ету тәсілі.
Несиелік портфелді ... - бұл банк ... ... ... отырған
тәуекел түрлерінің барлығын айқындауды және олардың ең жоғарғы жететін
деңгейін анықтауды талап ететін жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... несиелік портфелді басқаруды
іске асырудың ортақ алғышарттары келесілер:
- нақты ... ... мен ... ... үшін несиелеудің ішкі банктік
лимитін белгілеу;
- несиелік рейтингпен байланысты болатын, ... ... ... ... көрсететін несиелік тәуекелді талдау формасын жасау;
- әр түрлі салалар бойынша несиелеуді диверсификациялау;
- төменгі тәуекел деңгейі бар ең ... ... ... ... тәуекел деңгейі бар салаларға қатысты несиелік саясатты
қатаңдату;
- несиеге баға белгілеу саясатын дайындау.
Банктер қызметтерін зерттеулер көрсеткендей, жалпы ... ... ... сапасын басқару үшін негіздемелер бар, олар:
несиелеу саласында стратегиялар анықталған және стратегиялар аясында
несиелік процесті басқару құрылымдары құрылған; несиелеу ... ... ... ... әдістемелері жасалған; басқару деңгейлері
шектеліп, әр деңгей үшін міндеттер мен құзыреттіліктер айқындалған;
ақпараттық, кадрлық және ... ... ... ... ішкі ... мен бақылаудың жүйелері құрылған. Несие портфелін
тиімді басқаруды бағалау критерийлері болып оларды банктік тәжірбиде
оңтайлы қолдану болып табылады. Жалпы алғанда ... ... ... ... ... басқару жүйесіндегі кездесетін кемшіліктерді
экономиканы зерттеушілердің еңбектеріне сүйене отырып келесідей
топтастыруға болады:
- ... ... ... бір ... болмауы;
- несиелеу процесіне қатысатын банк қызметкерлерінің банктің несиелеу
стратегиясы мен мақсаттарын толығымен түсінбеуі;
- несие портфелінің сапасын ... ... ... ... басшыларның өндірістік тәжірбиелерінің болмауы [4];
- несиелік портфелді талдауда консервативтілік; банктердің несие
портфелінің сапасын басқару принциптері мен механизмдерін құрудағы
жетіспеушіліктер;
- ... ... ... арасындағы құзыреттілікті дұрыс
бөлмеу;
- ішкі бақылау жүйесін ұйымдастырудағы кемшіліктер.
Қазақстандық тәжірбиеде несие портфелінің сапасын ... ... ... ... құжаттарымен толық қарастырылмаған,
яғни барлық банктер үшін және ссудалық қарыздар түрлері үшін несиелерді
басқару жүйесін құрудың ... ... ... мен ... ... модельдері жеткіліксіз.
Сонымен қатар банктердің судалардың сапасын бағалау шегінде қарыз
алушының ... ... ... үшін ... ... ... ... қарыз алушылардың қаржылық жағдайын бағалау критерилері
мен көрсеткіштеріне өз бетінше таңдау ... ... Бұл бір ... ... ... ... бағалауда нормативтік құжаттарымен
ссуда бойынша тәуекелдер шамасына әсер етуі ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар банктер қарыз
алушылардың қаржылық жағдайын бағалау негізінде ссудалар сапасын бағалау
көрсеткіштері ... ... ... ... мен ... ... ... бола бермейтіндігін түсінулері керек.Басқа жағынан, қарыз алушының
несиеге қабілеттігін бағалаудағы стандартты әдістеменің жоқтығына
байланысты, банктер саны мен сапасы бойынша әр ... ... ... ... олар ... ... қаржылық жағдайын бағалаудың (әдетте
қаржылық жағдай көрсеткішерін жақсарту және несиелік портфель сапасын
көтермелеу мақсатында) толыққанды және ... кері ... де ... ... ... ... сапасын басқарудың тиімді жүйесін құру
мақсатында бірқатар шаралар кешенін жүзеге асырулары ... оның ... ... портфелін таңдалып алынған несиелеу стратегиясына сай, нарықтық
жағдайға орай кезеңді ... ... ... және ... тәуекел,
өтімділік пен рентабельділіктің оңтайлы көрсеткіштерін
қанағаттандыратындай етіп құру қажет;
- нақты мотивациялау әдістерін қолдана отырып, тәжірбиелі ... өз ... ... алатын білікті персоналдарды таңдау;
- банк басшылығына алға қойылған ... ... ... ... ... мәдениеттің қалыптасуына жауапкершілікті арту;
- нарықты зерттеу, сатуды ... ... ... ... ... және ... несиелеудің болашағын талдау бойынша
нақты механизмдерді жасау;
- несиелік портфелінің тұрақсыздығына қатысты, ең ... ... ... ... несиелік активтерге тұрақты мониторинг
жүргізіп отыру;
- несиелердің шоғырлануын реттеу және несиелеудің ... ... ... ... ... көлемінің жоғары деңгейінің ағымдық
несиелеу көлеміне қатынасы; төлемдері бойынша кешіктерілген несиелердің
максималды көлемі (кешігу ... ... ... проблемалық
несиелерді шегеру бойынша шеккен зияндар көлемі; пайыздары төленбейтін
несиелердің максималды көлемі есептеу ... ... ... ... стратегиясынан алшақтап бара жатқандығын банк басшылығына дер
кезінде хабарлап отыру үшін несиелік портфелдің ... жай ... ... түрде жүргізіп отыру.
Банктердің несие портфелінің сапасын басқару жүйесін құру кезінде
сәйкес әдістемелік қамтамысыз ету ... оның ... ... ... ... ... нұсқаулықтар керек. Несие портфель сапасын
басқару әдістемесін жасау өзектілігі өз ... ... ... ... ... (Базель ІІ) анықталған жаңа халықаралық әдістерді әске
асырумен негізделді. Базель ІІ келісімінің басты жаңашылдығы несие ... ... бірі ... ... бағлудың принциптерін қайта
қарауда. Несиелік тәуекелді бағалау кезінде банктерге үш әдістің ... ... ... ... ... ... орындауы тиіс
орнатқан); базалық (стандартты әдіске негізделген, ... ... ... ... жетілдірілген (толығымен банктің ішкі рейтингісі
негізінде; бағалаудың мұндай моделі ... 7 ... кем емес ... ... ... ... ... органмен
бекітілген болуы тиіс). Ішкі рейтингтіктер негізіндегі ... ... ... ... ... тиіс ... ... осы
параметрлердің мәнін өздері анықтауға мүмкіндік бере отырып, ... ... ... және ... ... ... деңгейін
бағалаудың нақты әдісін таңдауда банктер үшін ішкі рейтинг жүйесін ... ... ... ... міндетті түрде келісумен байланысты
мәселе туындайды. Мемлекеттік реттеуші орган (ҚР Ұлттық банкі ҚҚК) ... ... ... ... ... ... таңдап алған
тәуекелдерді ... ... ... бағалауға көмектесетін
тәуекелдерді бағалаудың нақты ... мен ... ... ... ... ... басқару сапасын көтеруге қаржылық
есеп берудің халықаралық стандарттарын енгізу оң әсерін тигізеді. ... ... ... өз есеп ... ... мен
міндеттемелерінің, оның ішінде несиелік талаптарының нақты сапасын
көрсетуді талап ... ҚР ... ... ҚҚК ... несиелік активтерді
жіктеу және бағалау әдістері ... ... мен ... ... ҚР ... ... және қаржы ұйымдарын реттеу мен
қадағалау комитеті Басқармасының ... ... ... жіктеу
және оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру ережесін бекіту туралы» №
296 қаулысында және «Екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... ... күмәнді және үмітсіз активтерді
бағалауды және иемденуді жүзеге асыру қағидаларын, ... ... ... және ... активтерге қойылатын талаптарды бекіту
туралы» 2012 жылғы 4 шілдедегі № 215 қаулысының ... ... ... ... бойынша несиелік талаптардың сапасын ... ... ... ... ... үшін қарыз алушы туралы барлық қол
жетімді ақпараттарды пайдалану, ... ... ... ... ... ... мөлшері туралы өңдемелелері енгізілген.
Ссудалардың сапасын бағалауда өзекті мәселелердің бірі болып банктің
қолындағы қарыз алушының қаржылық жағдайы туралы ... ... ... қарастырылады. Несиенің сапасын бағалау, яғни қарыз
алушының несиеге қабілеттігін бағалауда банк қарыз алушының банке ... ... есеп ... қолданады және оның ресмилігі әдетте
салық комитетінің ... есеп ... ... ... мөрімен
расталады. Бірақ тәжірбие көрсеткендей, бұл ... ... ... ... ... ... шығады. Есептіліктің
сенімділігін растау тек ... ... ... тексеру барысында ғана
айқындалуы мүмкін, бірақ банктердің мұндай тексерулер жүргізуге заңнамалық
құқықтары жоқ, ... ... ... де жоқ. ... ... ... ең болмаса банктерден ... ... ... жағдайы туралы
мәліметтің сенімсіздігі жауапкершілігін азайту үшін ... ... ... ... ... ... ... және банктердің
қарыз алушының қаржылық қызметінің көрсеткіштері туралы ақпараттар алмасуда
(яғни, есептілік ... ... ... ... ... ... портфелді сапалық талдау мақсатында банктер басқарудың
ақпараттық жүйесін (БАЖ) құру ... ... ... ... ... ... ... БАЖ моделін құру нормативтік құжаттармен
бекітілмеген және банктер өздерінің ... жеке ... ... ... ... БАЖ – бұл ... ... мен несиелік
саясатпен бекітілген мақсаттарға ... ... ... ... ... ... Сондықтан ол банк басшылығына келесідей
міндеттерді шешуге мүмкіндік беруі тиіс:
˗ портфелді басқару ... ... ... ... ету ... ... ... портфелді түзету қажеттігін дер кезінде анықтауға;
˗ несиелік портфелдің банктік мәдениет пен ... ... ... ... ... қызметкерлердің іс құлық моделіне ықпал етуге.
Несиелік портфелді басқаруды қорытындылай келе, несиелік ... ... ... ... стратегиясын, тәуекел бойынша
стратегиясын, банктің мүмкіндіктерін ... ... ... банк ... ... ... береді десек болады. Несие
портфелінің сапалылығын арттыру үшін оны ... ... білу ... ... ... ... ... жиынтық әдістеріне келесі бөлімде
тоқталамыз.
1.3. Несиелік тәуекелді бағалаудың шетелдік тәжірибелері
Несиелік тәуекелді басқару – несие қызмет түріне байланысты ... ... ... мен ... жиынтығы. Несиелік
тәуекелді басқарудың тиімді жүйесі:
- несиелік тәуекелді бағалау;
- банк пен қарыз алушының жеке ... ... ... ... ... ... бағалау - өзара байланысты факторлардың, тәуекелге
әсер ететін, бағалау әдістері мен критерийлер жиынтығы. Өзара байланысты
факторлар: ... ... ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығы. [16] Несиелік тәуекелді ... ... ... ... ашып ... ... қамтамасыз етілуі”
клиенттің ссудалық қарызын жабу деңгейі. Бұл фактормен байланысты критерий
қамтамасыз етілудің өтімділігі, ... ... Бұл ... ... қалай жүзеге асыратындығын (бағасы, мерзімі, сақтау шарты)
көрсетеді. “Несие ... ... ... ... ... ... көрінеді, бұл өз кезегінде несиенің мақсатқа сәйкес болуымен,
оның мерзімділігімен, несие сомасымен, қайтарымдылық және өтеу ... ақша ... ... мен ... ... ... ... тәуекелді бағалаудың әдістері 1-суретте көрсетілген.
Сурет 1. Әлемдік банктік тәжірибеде несиелік тәуекелді бағалаудың
әдістері
Алынған көзі: Керімбекова Н.Н., ... Г.И. ... ... ... ... ... Қазақ университеті, 2013ж. [17]
Жоғарғы суреттегі несиелік тәуекелді бағалаудың жалпы әдістерін
көрсеттік, ... сол ... ... ... ... 2. Банктердегі несиелік тәуекелді бағалау әдістерінің
сипаттамасы
|1 |2 |3 ... ... ... ... ... ... |Жеке несие алушының несиені |Әр ... |
| ... ... ... ... |
| ... математикалық және |көрсеткіштері: жасы, |
| ... ... ... табысы, |
| ... ... ... ... т.б ... жалғасы |
|1 |2 |3 ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| |Сол ... әр ... | |
| ... талдау | ... ... ... ... |Несие портфелі ... |
| ... ... ... ... |
| ... әдісі. | ... әдіс |Әр бір банк ... ... |Несие алушылардың |
| ... ... ... ... ... |
| ... бұл ... алушылардың| |
| ... ... ... | |
| ... | ... ... ... болуы мүмкін әр |Несиелік портфельдің ... ... ... ... ... ... |
| ... әдісі. Бұл талдау әдісі |мен табыс |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... | ... |Экономикалық коэффиценттер |Несие алушының несиелік|
|әдісі ... ... ... ... мен ... |
| ... ... алушының қабілеті мен|жағдайы көрсеткіштері. |
| ... ... ... | |
| ... ... | |
| ... | ... |Несиелік тәуекелдің динамикалық |Несиелік портфельдің |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... Керімбекова Н.Н., Супуғалиева Г.И. Банктік тәуекелдер және|
|оны басқару: Алматы. Қазақ университеті, 2013ж. [17] ... ... ... ... ... ... әрқайсысы банктің
несиелік тәуекелдерін бағалауда орны ерекше. ... ... ... бағалау әдісінің әдістемелік негіздері мен ... ... ... сипаты мен тереңдігі соншалықты көп қырлы әрі
күрделі болғандықтан, олардың бастапқы себебін ... ... ... ... болуына негізінен несие құнының немесе несие капиталы
қозғалысының бұзылуы себеп болады. Несие ... ... мен ... ауыспалы айналымы бұзылып, несие тәуекелі пайда болады. ... ... ... кез ... ... ... болуы мүмкін. Несие
тәуекелі клиент несие беруге өтініш ... ... ... ол ... ... ... санатына шығарылғанда аяқталуы мүмкін. Несие тәуекелі
банк пен клиент ықпалдасатын кез ... ... ... ... ... ... ... портфель бойынша залалдарды бөлуді активтердің
айналымы мерзімі ... кез ... ... ... ... ... ... алушы үшін несие рейтингі анықталып, сонан соң өтпелі матрица
көмегімен дефолттың немесе рейтингінің өзгеру ... ... ... ... ... негізделмеген, ол тарихи статистикаға сүйенеді,
сондықтан өткен деректерді бағытқа ... ... ... ма ... ... ... олар ... несие тәуекелінің дамуын сенімділікпен нақты
көрсетіп бере алмайды. Міне, осындай белгісіздік жағдай қаржы ... ... және оның ... замандағы әлемдегі экономикамен тығыз
қарым-қатынаста болуы кезінде тіпті өсе түсіп отыр.
Несиелік ... ... жеке бір ... ... ... ... мына ... есептеледі.
ЕL = СЕ*РD*SL
(7)
Мұндағы,
- ЕL - күтілген шығындар;
- СЕ - тәуекелмен байланысты ... РD - ... ... SL - ... ... шығындардың көлемі.
Әлемдік тәжірибеде несиелік тәуекелді бағалаудың екі негізгі әдісі
бар. Олар жеке және ... ... ... ... ... мен ... қорытындысы;
- автоматтандырылған скоринг жүйесі.
Скоринг математикалық ... ... ... ... Осы ... арқылы банк бұрынғы клиенттерге
талдау жүргізудің негізінде ... ... ... уақытында
қайтару немесе қайтармау ықтималдығын есептейді.«Несиелік Скоринг» әдісін
1940 жылы ... ... ... ұсынған болатын. Оның көзқарасы
бойынша төменднгі факторлар тобы тұтыну ... беру ... ... ... ... ... береді:
1. Жасы: 20 жастан асқан әрбір жылға – 0,1 балл ... ... ... – 0,40 ... ... – 0 ... Тұрғылықты жерде өмір сүру мерзімі: берілген жерде тұрған ... ... – 0,042 ... ... ... ... ... үшін – 0,55 балл, теуекелі жоғары
мамандық үшін – 0 балл және басқа мамандықтар үшін – 0,16 ... ... ... егер мемлекеттік мекеме, банк және брокерлік
фирмаларға ... – 0,21 ... ... басталғанына байланысты: берілген кәсіпорындарда жұмыс істеген
әрбір жыл үшін – 0,059 балл беріледі;
7. ... ... ... шоты ... – 0,45 ... ... болса – 0,35 балл.
Осы коэффиценттерді қолдана ... ... ... және ... ... шекараны анықтауға тырысқан. Несие алушы қабілетті
деп саналу үшін жинаған балдардың сомасы – 1,25 балдан ... ... ... 1,25 ... төмен жинағандар несиеге қабілетті, бірақ банк үшін тиімсіз
деп есептеледі. ... ... ... ... ... ... ... салыстыра кеткенде, елдегі коммерциялық
банктер жеке несие алушының несиелік қабілеттілігін анықтау ... ... ... ... мүмкін. Себебі әрбір банк несиелік қабілеттілікті
анықтау ... ... ... ... ... шарттарына, банк
приоритетімен мамандануына, банктің нарықтағы орнына, бәсеке деңгейіне және
тағы басқа жағдайларға сүйенеді.
Кейбір банктер орнатылған ... ... арыз ... туралы
мәліметтерді несиелік агенттіктерден сұрайды. Скоринг – берілген ... ... ... ... ... ... және оның мәні нөл мен бірдің
арасында болады. Есептеу нәтижесінде анықталған мәнді қарыз ... ... ... анықтау үшін және сол санат бойынша тиісті
балл беру үшін пайдаланылады.Активтер мен ... ... ... оларды күмәндінің санаттарына және үмітсіздерге жатқыза отырып, оларға
қарсы провизия құру Ережесіне сәйкес, әрбір класс қарыз алушылардың белгілі
бір қаржылық ... ... ... ... 3. Банктен қарыз алушылардың белгілі бір қаржылық жағдайын
жіктеу
|Класс |Қаржылық ... |
| ... ... | |
|1 ... ... ... ... ... ... зиянсыз,|
| | ... ... ... ... ... ... |
|2 |Қанағаттанарлық |Қарыз алушының қаржылық жағдайының уақытша |
| | ... ... ... қабілеттілік |
| | ... ... ... төмендеу |
| | ... бар. |
|3 ... ... алушының қаржылық жағдайы үздіксіз |
| | ... ... бар. |
|4 ... ... алушының қардылық жағдайы үздіксіз |
| | ... ... ... жұмыс жасау белгісі |
|Алынған көзі:“ҚР-ғы банктер жəне банктiк қызмет туралы” ҚР заңы [19] ...... ... ... оңай және ... ... Потенциалды клиент арызда жасы, жанұялық жағдайы және жұмыс өтілі
туралы мәліметті ... ... ... толтырады.Банкке шығынның көп
бөлігі тұрақсыз қаржылық жағдайдағы клиеннерден келеді. Тұрақсыз клиенттің
банкпен өзінің міндеттемесі бойынша мынадай ... ... ... есеп ... ... деген ықтималдық бар: қаржылық ахуалының
үнемі және елеулі нашарлау белгілері бар: ... ... ... ... ... және ... деңгейінің борышкердің бизнес
жоспарында көзделген деңгейден елеулі жағымсыз ауытқулары бар және ... іске ... ... ... ... ... ... алушының қаржылық жағдайының класына сәйкес аталған ... балл ... ... 4. ... алушының қаржылық жағдайының ... ... ... ... балл ... ... ... ... ... |
|1 ... |0 |
|2 ... |+1 |
|3 ... |+2 |
|4 ... |+4 |
| ... ... “ҚР-ғы банктер жəне банктiк қызмет туралы” ҚР заңы |
|[19] ... ... ... ... банк ... ... болған соң
клиентке қарыз немесе овердрафт беруін шешеді. Скоринг ... ... ... бар ... бойынщша қарыз алушы жеке тұлғаның қаржылық
жағдайын тоқсан сайын немесе жарты жылда бір рет ... ... ... ... ... ... несие тәуекелін өлшеу ХХ ғасырдың 90-
жылдарында банк ... ... ... ... және есептеу әдістемесі
саласына кірген жаңалықтар әсерінен үлкен өзгерістерге ... ... ... бір ... ло банк қызметіндегі тәуекелді өлшеудің жаңа
әдіснамасы – VAR (Value at Risk – тәуекел асатындағы құн) деп аталады. ... ... ... ... ... ... ... нарығындағы
конъюнктураның жағымсыз жаққа өзгеруі нәтижесінде ... ... ... ... ... үшін ... Var ... негізгі мәні –
ол инвесторларға несие тәуекелінің көлемін өлшеуге, капиталдың жалпы
табысындағы әр ... ... ... банктің несие портфеліндегі әр
жекелеген позицияны тәуекелдіктен қорғауын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... Тәуекелдік құны актив
портфелі құнының ... ... ... ... ... жоғары
шығындарды көрсетеді, аталған мерзім уақытында тәуекелдік жағдайдың мүмкін
болуы туындауы ... ол банк ... ... ... деп ... тәуекелдігі – шығынның жоғары мөлшері, оның х%-тен асуына мүмкін
емес және ... n ... ... ... (100-x%) ... ... 90, 95, 97, 5 немесе 99%-ға бағалануы мүмкін. Бұл мәселен 95%-ға
тең сенімді ... 95% ... ... ... ... ... ... құнынан аспайды, тек 5%-ға жоғары болуы мүмкін.
VaR моделінің көмегімен несие тәуекелін өлшеу процедурасына дефолттың
болу мүмкіндігін талдау, ... ... ... ... және ... ... портфелді құрайтын әр нәрсе бойынша күтілетін қалдық құнды
талдау кіреді. Аталған моделдердің арасында Credit Metrics банк ... ... ... ... ... Ол 1994 жылы пайдалануға
енгізіліп, 1997 жылы несие нарығының жетекші операторы – J.P. ... ... жеке ... ... –Risk Metrics Croup (RMG ... ... ... Бұл модел талдаудың статистикалық әдісіне,
оның ішінде Монте Карло статистикалық сынақ әдістемесіне негізделген.
Залалды бөлу ... ... деп ... мүмкін мән негізінде анықталады.
Бірінші тарау қорытындысы бойынша ... ... ... несиелік портфельді талдау ... ... ... және ... ... маңызды компонент болып табылады.
Ал, несиелік портфелді бағалауда шетелдік тәжірибені ... ... ... ... алып ... ... тарауда осылардың іс-
тәжірибесіне талдау жасаймыз.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕ ... ... ... АҚ ЕБ ... ... АҚ ЕБ-нің ағымдағы қаржылық жағдайын талдау
Қазақстанның банктік секторы Республиканың қаржы ... ең ... ... табылады. Бүгінгі күні Қазақстанда екінші деңгейлі 38 ... ... ... ... ... 16 банк шетелдік қатысумен, оның
ішінде 14 еншілес банк. ҚР екінші ... ... ... ... 1 ... ... бойынша 17 679 млрд. теңге (2015 жылдың басында –
18 239 млрд. теңге), 2015 ... ... ... – 3,1% ... активтерінің мөлшері бойынша нарық үлесі жиынтық активтері 5%
асатын ірі банктер, үлесі 1% - 5% орта ... ... 1% аз ұсақ ... ... ... Ірі ... ЕДБ ... активтерінің 65,3%, орта банктер
- 26,9%, ұсақ банктер - 7,8% құрайды.
млрд. ... ҚР банк ... ... мен ... портфелінің динамикасы
Алынған көзі: Қазақстан Республикасының банк секторының ағымдық жағдайы
www.nationalbank.kz [26]
1-суретте Қазақстанның банк ... ... мен ... ... бес жыл ... тек ... байқауға болады. Банк
секторының активтері 2013 жылға қарағанда 2015 жылы 31%-ға өскен. Ал несие
портфелі 2013 ... ... 2015 жылы 22%-ға ... ... банк ... ... ІЖӨ-дегі үлесі -
42,8%. Несие портфелінің ІЖӨ-дегі үлесі – 34,3%. Клиенттер салымдарының ІЖӨ-
дегі үлесі – 26,4% болды. 5 ірі ... ЕБД ... ... – 53,1%. ... ... жиынтық несие портфеліндегі үлесі – 58,7%. 5 ірі банктің
клиенттердің жиынтық салымдарындағы үлесі – 51,0% ... 5. ҚР банк ... ... ... ... атауы / |01.01.2015 ... ... ... | | ... |
| ... ... ... |жиынтығы | |
| ... т. ... ... ... | |
| | | ... | | ... баланстық |15 357,7 |100,0% |15 318,4 |100,0% |-0,3% |
|құны, оның ... | | | | | ... ... |14 184,4 |92,4% |14 169,3 |92,5% |-0,1% ... ... |-37,0 |-0,2% |-34,9 |-0,2% |-5,6% ... ... |1 212,3 |7,9% |1 186,0 |7,7% |-2,2% ... ... |-2,0 |0,0% |-2,0 |0,0% |0,3% ... баланстық |15 357,7 |100,0% |15 318,4 |100,0% |-0,3% ... оның ... | | | | | ... ... |3 569,8 |23,2% |3 495,3 |22,8% |-2,1% ... | | | | | ... |11 787,9 |76,8% |11 823,1 |77,2% |0,3% ... қарыздардың| | | | | ... құны | | | | | ... таза ... | | | | ... ... ( |14 184,4 |100,0% |14 169,3 |100,0% |-0,1% ... ... ), оның | | | | | ... : | | | | | ... және банк |102,1 |0,7% |100,2 |0,7% |-1,9% ... | | | | | ... ... | | | | | ... асыратын | | | | | ... ... | | | | | ... ... |7 016,2 |49,5% |7 060,4 |49,8% |0,6% ... | | | | | ... ... |3 707,9 |26,1% |3 686,4 |26,0% |-0,6% ... оның ... | | | | | ... үй салуға және |1 004,3 |7,1% |982,8 |6,9% |-2,1% ... ... оның | | | | | ... | | | | | ... ... үй |935,0 |6,6% |912,0 |6,4% |-2,5% ... | | | | | ... қарыздар |2 639,9 |18,6% |2 640,9 |18,6% |0,0% ... де ... |63,7 |0,4% |62,6 |0,4% |-1,7% ... және орта |3 248,1 |22,9% |3 216,8 |22,7% |-1,0% ... | | | | | ... қарыздар| | | | | ... ... | | | | | ... ... |109,9 |0,8% |105,6 |0,7% |-4,0% ... | | | | | ... ... ҚР Ұлттық банкінің ресми сайты. www.nationalbank.kz [28] ... ... ... ең көп ... ... активтердің1
65,2%-ы) 14 169 млрд. теңге сомадағы несие портфелі (негізгі борыш) алады
(2015 жылдың ... – 14 184 ... ... 2015 ... ... ... ... болғанын көреміз.
Заңды тұлғаларға қарыздар несие портфелінің 49,8% үлесімен 7 060
млрд. ... (2015 ... ... - 7 016 ... ... ... несие
портфелінің 49,5%), 2015 жылдың басынан өсуі – 0,6% болды.
Жеке тұлғаларға қарыздар несие портфелінің 26,0% ... 3 686 ... (2015 ... басында - 3 708 млрд. теңге немесе несие портфелінің
26,1%), 2015 жылдың ... ... – 0,6% ... ... ... портфелінің 18,6% үлесімен 2 640 млрд. ... ... ... - 2 640 млрд. теңге немесе несие портфелінің 18,6%),
2015 жылдың басынан өсуі – 0,04% болды.
ШОБ-қа қарыздар ... ... 22,7% ... 3 217 ... ... ... ... – 3 248 млрд. теңге немесе несие портфелінің 22,9%),
2015 жылдың басынан төмендеуі – 1,0% болды.
Кесте 6. ҚР банк ... ... ... ... ... атауы / күні |01.01.2015 ... ... | | |% |
| ... |Жиынтығы, |негізгі |Жиынтығы| |
| ... |% ... |, % | |
| ... | ... | | ... ... оның |14 184,4 |100,0% |14 ... |-0,1% ... | | | | | ... борыш және/немесе |10 259,2 |72,3% |10 056,4|71,0% |-2,0% |
|есептелген ... ... | | | | | ... ... ... жоқ | | | | | ... | | | | | |
|1 ... 30 күнге дейін |357,2 |2,5% |466,8 |3,3% |30,7% ... ... ... бар | | | | | ... | | | | | ... ... 60 ... ... |158,4 |1,1% |189,8 |1,3% |19,8% ... өткен берешегі бар | | | | | ... | | | | | ... ... 90 ... ... |69,4 |0,5% |139,1 |1,0% ... ... ... бар | | | | | ... | | | | | ... ... астам мерзімі |3 340,2 |23,5% |3 317,2 |23,4% |-0,7% ... ... бар ... | | | | | ... ... ... |3 569,8 |25,2% |3 495,3 |24,7% |-2,1% ... ... ... ... |106,9% | |105,4% | | ... ... бар | | | | | ... ХҚЕС ... | | | | | ... жабу | | | | | ... | | | | | ... көзі: ҚР Ұлттық банкінің ресми сайты. www.nationalbank.kz [28] |
6- кестеде банктік қарыздар 2015 жылы үш ай ... 14 184,4 ... 14 169,3 ... теңгеге азайып, -0,1%-ды құрап отыр. Кестеден
көргеніміздей 1 күннен 30 ... ... ... ... ... бар ... күннен 60 күнге дейін мерзімі өткен берешегі бар қарыздар, 61 күннен 90
күнге дейін мерзімі өткен берешегі бар ... өсіп ... ... 19,8%, 100,4% ды ... Ал 90 ... ... мерзімі өткен берешегі
бар қарыздар 3 340,24 ... ... 3 317,2 ... теңгеге азайып, -0,7%-
ды құраған.
Енді Қазақстандағы «Ресей Жинақ банкі» Акционерлік қоғамы Еншілес
банкінің тарихына тоқталайық, ол 2006 ... ... яғни ... қаржы
жүйесінің флагманы Ресей Сбербанкі Орталық және ... ... ірі ... ТексакаБанктің (National Business журналы клиенттерге қызмет
көрсету деңгейі жоғары банк деп ... 99,99% ... ... ... ... ... АҚ ЕБ - өз клинттерінің игілігіне көп уақыт жұмыс
істеп келе ... ... ... ірі ... ... ... қатар сенімді және диверсификацияланған қаржылық құрылымы.
«Сбербанк» - акционерлік қоғамының ... ... ... және ... ... ... Қазақстан және ТМД елдеріндегі орта топтың
қалыптасуына жан-жақты ... ... - ... ... ... ... Өз ... бойына сенім беріп, алға қойған ... ... қол ... ... ... ... Қызметкерлерінің кәсіби табыстылығына, үйлесімділігіне негізделген
әлемдегі үздік қаржы компанияларының бірінің іргетасын қалау.
2-сурет. Сбербанк» - акционерлік қоғамының құндылықтары
Ескерту: ... АҚ ЕБ ... ... ... ... АҚ ... 2014 ... тарихы Сбербанк көрсеткіштерін
жақсарты . 2014 жылғы қаңтарда ... АҚ ЕБ ... ... 29, 8 ... ... ... ... облигациялық бағдарлама
шегіндегі Төртінші ... ... (НИН ... ... ... сауда-саттық 2014 жылдың 17 қаңтарында
«Қазақстан қор биржасы» АҚ сауда жүйесінде ... ... ... алуға
берілген өтінімдердің жиынтықталған көлемі 10,18 млрд. теңгені ... ... ... мөлшерден екі есе асып кетті. 2014 ... ... ... АҚ ЕБ 2013 ... ... шығарды. Банк активтері
40%-дан аса жоғарылады жəне 1,035 ... ... ... ... ... мен ... өрлеуін Moody's и Fitch рейтингтерін
растайды - банк Республиканың қаржы институттары арасында осы ... TOP- 3 ... жылы Банк ... және ... ... жүргізілетін банктік
және өзге де операцияларды жүргізуге лицензия алды. Дәл осы жылы ... ... 15 есе ... 29 ... ... (240 млн. ... ... Бұл «Жинақ банкі» АҚ ЕБ-ге ... ... ... ... Республикасындағы ірі банктердің ондығына ... ... ... АҚ ЕБ ... ірі ... кең ... ... клиенттермен және экономиканың түрлі салаларында қызмет атқаратын
серіктестерімен жұмыс жасауда мол тәжірибесі бар. Қазіргі таңда ... АҚ ... 117 ... ... ... филиалдық желісі бар,
оның 16-і – филиалдар. Банктің Орталық офисі Алматы қ. орналасқан.   
2008 жылы Visa мен ... ... ... төлем
жүйелерінің Принципиалды мүшесі атанды.
«Сбербанк» АҚ ЕБ экономика саласындағы ... ... ... бастады. Атап өтер болсақ: «Магнум Компаниясы» ЖШС
- «Магнум» дүкендер ... ... ... ... ... КӨКА
–көмір өнеркәсібі кәсіпорны; «Қарағанды Асбест – цемент Бұйымдар зауыты» ... ... ... және ... ... «Ақтөбе мыс компаниясы» ЖШС – мыс өндіру
және ... «SM Market retail» ЖШС – «SM Market» ... ... ... ЖШС – ... ... ірі ... АҚ ЕБ есеп саясаты бухгалтерлік есептің ... ... ... яғни ... есеп өзіне төмедегілерді
қосады:
-ҚР «бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Заңы;
- Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары (ҚЕХС);
-Қаржылық ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкінің, қаржы нарығы мен қаржы
ұйымдарын ... мен ... ... ҚР Агенттігінің, Қазақстан
Республикасының қаржылық есептілігі мен бухгалтерлік есеп ... ... да ... органдардың нормативтік құқықтық актілері.
«Сбербанк» АҚ ЕБ есеп ... ...... ... ... ... Банкте бірыңғай есеп жүйесін орнату. Банк
өзінің Қазақстан ... ... ... есеп ... ... ... қалыптастыру барысында Банк бухгалтерлік есеп стандарттарының
негізіне кепілге алынған келесі принциптер және сапалы ... ... ... ... ... ... орындылық (мәнділік);
- маңыздылық;
- сенімділік (анықтылық);
- форманың мәніне басымдылық;
- сақтық;
- толықтылық;
- ... ... ... шынайы және риясыз түсінік.
Егер Банктің есеп ... ... ... қаржылық
есептілігіндегі мәмілелердің және жағдайлардың көрінуін анығырақ ... ... есеп ... ... ... есеп ... ... және есептілік Департаментінің өзгерту және толықтыруды ... ... ... ... ... ... ұсынысы бойынша, ҚР қаржы
нарығы және қаржылық ұйымдар мен ... ... және ... ... ... ... Директорлар Кеңесімен өзгертілуі немесе
толықтырылуы мүмкін. Егер де осы өзгерістер маңызды ... ... ... ... онда ашу барысында берілген өзгерістер
салдарларын бағалаумен жүзеге асырылады.
Сбербанк еліміздің ... ... 14 ... ... Бұл ... Қазақстан Даму Банкі (ҚДБ) 11 млрд
теңгеге қорландыру көлемін бөлді, ал 20% - ... ... ... ... 2013 жылы іске қосылған республиканың индустриялық-
инновациялық дамуын қолдау бағдарламасы аясында ... ... ... ... бірінші кезеңіне ҚДБ тарабынан 45 млрд теңге бөлінді.
2015 жылдың бірінші ақпаныныдағы ... ... ... ... - 141,79 ... ... Активтері - 1 255,85 млрд. теңгені,
- Несиелік портфель - 894,76 млрд. теңгені,
- Клиенттер алдындағы міндеттемелері - 893,53 ... ... ... табыстылығы (ROAA) - 0,19%,
- Капитал табыстылығы (ROAE) - 1,80%,
- Ағымдағы пайда - 626,72 млн. теңгені құрады.
Банктің тұрақты көрсеткіші айтарлықтай ... оның ... ... ... ... Осы ... ... активтердің сапасына
да маңызды назар аударылды. Терең экономикалық талдау және ... ... ... мен ... ... ... ... қабылдау және басқа да актив ... ... ... ... 7. «Сбербанк» АҚ активтері мен міндеттемелері
млн
теңге
| |2012 |2013 |2014 ... | | | ... ... және оның ... 409 |97 014 393 ... 171 ... | | | ... қаражат |70 119 |75 580 |31 182 558 ... және ... ... 815 ... 776 |731 320 354 |
|берілген несие | | | ... ... |71 451 572 |96 479 497 ... 194 |
|Негізгі құралдар және |15 921 30 |20 257 652 |30 535 286 ... емес ... | | | ... барлығын қосқанда: |561 734 215 |739 884 898 |1070 244 563 ... | | | ... мен ... ... 438 ... 801 ... 195 |
|қаражаты | | | ... ... ... |11 048 200 |25 508 006 |69 929 921 ... | | | ... міндеттемелер |4 807 352 |8 106 150 |24 632 097 ... ... ... ... 957 ... 213 ... | | | ... | | | ... ... |29 000 000 |44 000 000 |51 499 965 ... ... |6 466 098 |15 359 613 |22 876726 ... пайда |16 281 527 |28 639 328 |45 439 659 ... ... ... |51 747 625 |87 998 941 |119 816 350 ... ... ... АҚ ... 2013-2014 жылғы жай-күйі бойынша |
|бухгалтерлік балансы [22] |
7- ... 2013 жылы ... ... ... сәйкес
Банктің активтері 739 884 898 млн теңге деңгейіне жетті, ол 2012 ... ... млн ... ... Қазақстанның банктік
жүйесінің жиынтық активтеріндегі ... ... ... ... ... 0,6%-ға төмендеп, 7,7%-ды құрады.
3 -сурет. «Сбербанк» АҚ ЕБ-нің активтері, міндеттемелері, капиталының
динамикасы
Ескерту: 7-кестенің негізінде автормен құрастырылған
Банктің жиынтық міндеттемелері 2013 жыл ... 142 734 967 млн ... 651 885 957 млн ... ... ... ... жеке тұлғаларының салымдары,
ағымдағы есепшоттары мен карт-шоттарын қоса алғанда, 2014 жылы ... ... млн ... ... Жеке ... ... Банктің үлесі бір жыл ішінде 13,6%-дан 11,5%-ға ... бұл ... Банк бұл ... ... үш жыл бойы ... ... иеленіп келе жатыр. Жеке ... ... ... 23%-ын ... Банктің заңды тұлғаларының салымдары,
ағымдағы ... мен ... қоса ... ... ... млн теңгені құрады, бұл жалпы міндеттеменің 55%- ын құрайды.
Шоғырландырылған қаржылық есептілікке сәйкес 2013 жылы ... ... ... 2014 ... 1 ... ... млн теңгені
құрады.
Коммерциялық банк үнемі өзгерісте болатын нарықтық жағдайларда тұрақты
және тиімді қызмет етуі ... банк ... ... ... ... мен ... ... талдау жасауды басты назарға
алғаны дұрыс. Өтімділікті бағалау банк ... ... ... ... ... ... әлеуетті және шынайы үрдістерін анықтауға,
сондай-ақ теріс үрдістердің туындауына әсер еткен ... ... ... ... ... шараларды жүргізуге мүмкіндік береді.
млн. теңге
4-сурет. «Сбербанк» АҚ ЕБ пайдасы, шығыны және жиынтық табысының
динамикасы
«Сбербанк» АҚ ЕБ пайдасы, ... және ... ... ... ... автормен құрастырылған(aралық қысқартылған қаржылық есептілік )
3-суретте ... таза ... ... 2012, 2013 ... ... тек 2014 жылы ол 12068 млн. теңгеге өскен. Несие
портфелінің құнсыздануына арналған резертерден кейінгі таза пайыздық ... ... ... ... салығы бойынша шығыстарға дейінгі
пайда барлығында 2013 жыл көрсеткіші төмен. Ал 2012 ... ... екі ... салыстырғанда жоғары. 2014 жылы 2013 жылмен
салыстырғанда, ... 9%, 24,5%, 14%-ға ... ... Бұл ... ... ... көрсетеді.
Кесте 8. «Сбербанк» АҚ ЕБ-нің өтімділік коэффициенттері
мың.теңге
|Өтімділік ... ... ... |01.01.2014 |
|коэффициенттері |мәні | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |К4>0.3 |0,438 |0,920 |0,848 ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... |К4-1>1 |10,358 |4,418 |5,419 ... ... | | | ... ... ... |8,518 |3,233 |4,006 ... коэффициенті| | | | ... ... ... |5,415 |1,701 |3,008 ... ... | | | ... ... ЕДБ-дің пруденциалдық нормативтері орындауы жөніндегі есеп |
|[24] ... ... ... ... көрсеткіштер келесідей:
ағымдағы өтімділік коэффициенті 2014 жылы ... 2013 ... ... ... кеміп отыр, ал қысқа мерзімді өтімділік коэффициенті
болса нормативке сәйкес 1-ден ... ... ... Бұл банктің тәуекелді
аймағына жағымды әсер береді. Орта мерзімді өтімділік коэффициентіне келер
болсақ, бұл ... мәні 2014 жылы 4,006 ... ... отыр және
алдынғы 2012, 2013 жылдары да нормативтік мәннен 0,9-дан жоғары екендігін
көреміз. Бұл бір ... ... ... өтеуге жұмсалатын өтімді
активтердің орташа айлық ... ... ... Ал ұзақ ... коэффициенті болса 3 жылдың ... ... ... ... көреміз. Олай болуының басты себебі, бұл ... 3 ... ... ... ... алдындағы өтеуіндегі
механизмнің өзгеріске ... ... ... ... кері
әсері деп айтуымызға болады. Ұзақ мерзімді өтімділік ... ... 5,415 ... ... 2013 жылы 3,714 ... ... яғни
1,701 болды бірақ 2013 жылы бұл ... ... ... ... ... Айтарлықтай көп айырмашылық болмағанымен ... ... ... ... ... деңгейде болуы банк
өтімділігінің бірден - бір көрсеткіші және банкке деген сенімділіктің басты
алғышарты болып табылады.
«Сбербанк» АҚ ЕБ ... ... ... 7 ... (International Bank Account Number – ... ... ... ... ... жаңа ... ... нөмірін және BIC (Bank
Identifier Code – Банктік Сәйкестендіру Коды) ... жаңа ... ... ... байланысты Сізге банк шотының шартына,
банк салымының шартына және Банкпен жасалған ... ... ... ... ... қол қою үшін ... ... қажет болады.
Сонымен қатар «Сбербанк» АҚ ЕБ несие саясаты жеке және ... ... ... ... ... ... ... қызметі. 
Несие саясатының мақсаты мен ... ... ... ... ... ... технологиясы; несиелендіру
үрдесін бақылау жатады. ... ... ... қосымша ақша
қаражаттарының түсуінде клиенттердің қажеттілігін қанағаттандыру бағытында
банк қызметінің соңғы қорытындысын көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... да заңды және жеке тұлғалардың
өмірлік қызметін ... ... ... ... ... Банк ... ... болашақ
серіктестестіктері болып, жаңа ... ... жаңа және ... ... ... жаңа ... аймақтардың, халық шаруашылығының
салаларының дамуы бойынша мемлекеттік бағдарламаның ... ... ... ... ... ретінде өздерінің жеке мақсаттары –
пайда табу мүддесін жүзеге асырады. Несие саясатының тапсырмалары: ... ... ... байланысты болуы мүмкін, ... ... ... ... ... ... ... т.б. Несиелендіру бағытын ... ... ... ... ... ... ... Бұл элемент банк стратегиясының
бөлігі ... ... ... ... шаруашылығының белгілінген салаларыны,
ұйымдарының несие қызметіне өз ... ... ... негізінен жеке
тұлғалар мамандандырылуы керек, банк ... ... ... ішінде
халықаралық несие операцияларын және т.б дамуы керек.
Заңды тұлғалармен – ҚР резиденттерімен банктік ағымдық/жинақтау
шотын ашу ... ... Банк ... ... ... ... ... беріледі)түпнұсқа;
2.Нотариаттық куәландырылған не Банктің ... ... қол және мөр ... үлгілерімен 2 (екі) данасындағы
құжат (бланк Банкпен беріледі);
3. Салық төлеуші ... ... ... ... растайтын салық
қызметі органымен берілген құжаттың ... (СТН) және ... ... ... ... ... ... өткендігі дерегін растайтын
өкілетті органмен берілген, белгіленген формадағы құжаттың көшірмесі (заңды
тұлғаны ... ... ... ... ... ... және ... үшін);
5. Типтік жарғы негізінде клиенттің қызметі дерегін растайтын құжаттың
көшірмесі немесе жарғының нотариаттық куәландырылған көшірмесі;
6. ... ... ... қою және ... ... ... ... бойынша кодты (ОКПО ... ... ... ... органдардан растаушы құжаттың көшірмесі және түпнұсқасы
(салыстыру үшін) (статистика органдарының сайтында клиенттің ОКПО ... ... ... ... ... және мөр бедерінің үлгілері берілген құжатқа сәйкес, банк
операцияларын атқару кезінде құжаттарға қол ... ... ... ... ... ... сонымен қатар бірінші
жетекшінің тұлғасын куәландыратын құжат (Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... тұруға белгі қағазы (ұлттық төлқұжат
болмағанда), азаматтығы жоқ тұлғаның куәлігі) және түпнұсқа ... ... және мөр ... ... ... ... ... банк
операцияларын атқару кезінде төлем ... қол ... ... ... ... (сайлануы) туралы құжаттың көшірмесі
(бірінші жетекшінің қолымен және ... ... ... ... ... анықталған өкілетті органының бірінші
жетекшіні қызметке ... ... ... көшірмесі (бірінші
жетекшінің мөрімен және қолымен куәландырылған);
10. Заңды тұлғаның орналасқан жерінің ... ... ... және ... ... үшін) (заңды тұлғаның
Жарғысы, Заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куәлік;
11. Заңды ... ... ... ... ... (акционерлік қоғамдардың құжаттарын, сонымен қатар шаруашылық
серіктестіктің қатысушылары реестрін жүргізу бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... асыруға лицензиясы бар,
бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... шаруашылық
серіктестіктер құрылтайшыларының ... ... ... жеке куәлігі, шетелдік азаматтың ҚР-да тұруға белгі
қағазы (ұлттық төлқұжат болмағанда), азаматтығы жоқ тұлғалардың куәлігі)
және түпнұсқа ... ... ... ... ... министрлігінің рұқсаты
(мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын ... ... ... (банктік ағымдағы шотты ашу кезінде беріледі);
13. Қолдардың және мөр бедерінің үлгілері ... ... ... банк шотын жүргізумен (банк шотындағы ақшаға өкімдік етумен)
байланысты операцияларды атқару ... ... ... қол ... ... бірінші/екінші қол қою құқығын беру ... ... ... ... ... ... АҚ ЕБ-і ... нарығындағы форвардтық,
форекстық, банкаралық несиелік-депозиттік ... ... ... банк ... ең ... ... бірі ... Банктің табыстылық деңгейінің жоғарылауына пайыздық табыстар,
шетел валютасы мен қымбат ... ... ... сондай-ақ банктің
несиелік саясатын қайта құрылымдау әсер беріп отыр. Осылардың барлығы ... ... ... ... маңызын арттыра түсті. Банктің
активтері мен пассивтерін басқарудағы және банктің қызмет көрсетулер аясын
кеңейту ... ... ... ... қаржылық
менеджментін барынша жоғары деңгейде деуге болады.
2.2 «Сбербанк» АҚ ЕБ-ң несиелік тәуекелін ... және оны ... ... банк ... ... ... және ... елеулі элементі болып табылады. Банк ... ... ... ... ... географиялық, валюталық
тәуекелдер, өтімдіпік және пайыздық мөлшерлеме тәуекелдері), операциялық
және занды тәуекелдерге қатысты ... ... ... ... ... ... ... тәуекелдердің лимиттерін анықтау және
белгіленген лимиттерді сақтауды одан ары қамтамасыз ету. Операциялық және
заңды тәуекелдерді ... ... және ... тәуекелдерді азайту
мақсаттарында ішкі регламенттер мен процедураларды тиісті түрде сақтауды
қамтамасыз етуі ... ... - банк ... ... ... ... ... шарт бойынша міндеттемелерді орындамау салдарынан
екінші тарапқа қаржылық шығындар алып келуге себепкер болуы мүмкін тәуекел
болып ... ... ... ... мүмкін. Несие тәуекелі банктің
контрагенттермен жасаған несиетік және басқа да операцияларының нәтижесінде
туындайды, олардың ... ... ... ... ... Банктің несие
тәуекелінің максималды деңгейі ... ... ... ... ... баланстық құнында көрсетіледі. Несие ұсыну бойынша кепілдіктер
мен міндеттемелер үшін несиеліктәуекелінің максималды деңгейі міндеттеме
сомасына тең. Банк портфель концентрациясы ... ... ... ... несие тәуекеліне белсенді мониторинг жүргізетін несие комитеттерін
құруды қоса ... ... ... басқару жөніндегі саясат пен
процедураларды әзірледі. ... ... ... ... ... және ... қарыз алушылармен/қарыз алушылар тобымен ... ... ... ... негізделген концентрация бойынша келесі
лимиттерге ие:
тәуекел концентрациясы ... ... ... ... бойынша лимиттер;
салылық концентрация бойынша лимиттер;
географиялық концентрация бойынша лимиттер.
Банк бір қарыз алушыға немесе ... ... ... ... ... белгілей отырып, несиелік тәуекелін ... ... ... ... ... ... ... бұл ретте
лимиттер жылына бір рет қайта қаралып отырады. Коммерциялық ... ... ... ... ... мен ... ... және табыстылығын анықтауда маңызды компонент болып табылады
(9-кесте).
Кесте 9. «Сбербанк» АҚ ЕБ несие ... сала ... ... ... |
|1 ... ... 2014 ... 31 желтоқсандағы жағдай бойынша банк 11 қарыз
алушыға немесе несиелері капиталдың 10% астамын құрайтын өзара байланысқан
қарыз ... ... ие (2013 ... 31 ... 12). Аталған қарыз
алушылардың несиелері бойынша қалдықтарының жиынтық көлемі 2014 жылғы 31
желтоқсандағы ... ... ... мың ... (2013 ... ... 5,895,780 мыңтеңге) құрайды.
Банк қарыз алушылардың ... ... ... ... несие
комитеттерін құрды:
- Директорлар кеңесі Банктің жеке капиталынан 20% астам лимиттерді
қарастырады және ... және ... ... ... Сондай-ақ ол
несие комитетіне арналған ұсыныстарды әзірлеуге жауап береді;
- Басқарма жеке капиталдан 5% - 20% аралығындағы лимитін ... ... және ... ... ... Бас ... ... комитеті жеке капиталдан 5% төмен несие лимиттерін
қарастырады жэне ... және ... шегі ... ... Шағын және орта бизнестің Несие комитеті, Бөлшек бизнес жөніндегі
Несие комитеті, филиалдардың несие комитеттері ... ... ... ... ... және ... және қажеттілік шегі
бойынша жиналады. Жеке тұлғалардың несие алуға ... ... ... департаментімен бірге әзірленген несие алу өтініміндегі
деректерді тексерудің ... ... мен ... ... ... ұшырауды мониторингтеу тәуекелдер департаментінің
бөлімшелер ұсынған ... ... ... ... отырып жүйелі
түрде талдауы арқылы жүзеге асырылады:
- клиенттің қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижелері;
- несие өнімін жоспарлы қолдануға сәйкес келу;
- кепілді қамсыздандырудың ... ... ... ... Республикасының тәуелсіз рейтингісіне сәйкес келетін немесе
асып кететін несиетік рейтингісі бар Қазақстан Республикасының резиденті
емес – эмитенттері ... ... ... ... ... ... тыс мүлік және мүліктік құқық не Қазақстан
Республикасының қолданыстағы заңнамасына ... ... ... ... ... ... ... объектілері, қайта салу
кезеңіндегі объектілер, жиһаз кепіл мәні ... ... ... ... ... үй; компьютер жабдығы және техника;
- лицензиялар; патенттер;
- тауар белгісіне арналған құқық;
-үшінші тұлғалардың кепілдіктері мен кепілдемелері болған жағдайларды
қоспағанда, ... ... ... ... ету құқығын иемденеді.
      - үшінші тұлғалардың кепілдіктері мен ... ... ... банктерден қарыздар бойынша талап ету құқығын
иемденеді. Төменде 2014 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай ... ... ... ... ... ... 10. «Сбербанк» АҚ ЕБ 2014ж кепілдікті қамсыздандыру туралы
көрсеткіштер
мың ... ... ... т-ң ... |% |
| ... ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... несиелер |191 755 |2 040 027 |2 231 782 |3,3% ... ... |13 979 501| |13 979 501 |20,8% ... | | | | ... ... шарттар |12 908 597|4 711 961 |17 620 558 |26,2% ... ... ... | | | | ... - ... | | | | ... | | | | ... тараптардың |12 377 597|908 772 |13 286 369 |19,7% ... | | | | |
|- ... ... және |9 925 603 |- |9 925 603 |14,7% ... ... ... | | | | ... ... ... |3 501 733 |1 335 256 |4 836 989 |7,2% |
|- ... |1 161 081 |- |1 161 081 |1,7% |
|- көп ... |917 777 |- |917 777 |1,4% |
|- ... |335 503 |171 541 |507 044 |0,8% ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... активтермен |2 664 482 |207 272 |2 871 754 |4,3% ... ... ... 963 629|9 374 829 |67 338 458 |100% ... ... ... | | | | ... | | | | |
| ... ... ... АҚ ЕБ 2014ж. ... есеп ... ... ... кестеде 2014 жылғы 31 желтоқсандағы жагдай бойынша корпоративтік
несиелердің қарыздары бойынша ақшалай ... ... ... ... ... 5 270 922 мың ... жеке ... бойынша 1 068 851 мың ... ... ... оның ... ... ... 191 755 теңге, жеке тұлғалардң
несиелері 2 040 027 теңге, барлығы 2 231 782 теңге, ол ... ... ... АҚ ЕБ ең ауқымды клиенттер ... және ... ... ... ... бар ... ... қаржылық тобы әрі
жетекші банкі болып табылады. Банк ... ... ... ... және
орта бизнес өкілдеріне, сондай-ақ корпоративтік клиенттерге алуан ... ... ... ... қызметтер, сақтандыру қызметі, лизинг,
брокерлік-дилерлік қызмет, активтерді ... ... ... ... топ ... дамып келеді.
Мониторинг нәтижелері бойынша тәуекелдер департаменті қарыздың ... ... және ... ... ... ... алушылардың ішкі
рейтингтері қайта қаралады. Банктің банк ... ... ... ... өтеу ... ... талдауды жэне мерзімі
ұзартылған қалдықгарды одан ары бақылауды жүзеге асырады. Басқарма басқару
есептілігін талдау ... ... ... ... ... ... ... жолымен несие тәуекелінің деңгейін жүйелі түрде
қадағалайды. Баланстан тыс ... ... ... ... ... ... осы қаржылық құралмен шарт талаптарын
орындауға қабілетсіздігінен туындаған шығындарга алып келу ... ... Банк ... ... ... ... ... тәуекелдерді шектейтін лимиттерді қолдануға және
мониторинг процедураларына негізделген баланстық қаржы құралдарына ... ... ... қолданады. Ағымдағы экономикалық жағдайға
байланысты Банк ... ... ... ... ... екі рет ... ... жасау жөніндегі менеджерлерден келіп түскен несие
өтінімдері несие лимитін бекіту үшін Несие ... ... ... ... да ... және жеке ... кепіл мен тапсырма
алуы жолымен жүзеге асырылады. Төменде ... ... ... ... ... ... ... берілген (11-кесте):
| ... ... ... |% |
| ... |тұлғаларды| | |
| | |ң | | |
| | ... | | ... ... |12 000 |152 425 |164 425 |1,0% ... ... 157 380 |816 239 |4973 619 |31,0% ... ... | | | | ... | | | | |
|- ... ... ... 082 213 |14 798 |2097 011 |13,1% ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... |1 767 941 |_ |1767 941 |11,0% ... ... түсетін | | | | ... | | | | ... ... |1 383 731 |10 597 |1394 328 |8,7% ... | | | | |
|- ... |1 241 803 |- |1241 803 |7,8% |
|- ... ... |1 013 513 |1422340 |2435 853 |15,2% ... ... және қүнды|103 091 |906 962 |1010 053 |6,3% ... да ... |789 500 |148 382 |937 882 |5,9% ... берілген несиелер |12 551 172 |3 471 743 |16022 915 |100% |
|мен аванстардың жалпы | | | | ... ... | | | | ... ... ... АҚ ЕБ 2014ж. ... есеп ... құралған.|
|[25] ... 11. ... АҚ ЕБ 2013 ... ... қамсыздандыру туралы
көрсеткіштер (мың теңгемен)
Бұл кестеден кепілдікті қамсыздандыру туралы ... ... ... несиелер саны 2013 жылы 164 425 теңге
1,0% құраса, 2014 жылы бұл көрсеткіш 2 231 782 ... 3,3% ... ... ... өсуі банктегі несиелеудің өсуімен де
байланысты. Бұл көрсеткіштің өсуі банктің несие ... ... ... ... ... жолы ... мен ... ету
болғандықтан банктегі несие портфелінің сала бойынша үлесі мен ... ... ... Қамтамасыз ету бойынша кепілдіктің 30%-н жылжымайтын
мүлік ... ... ... ... ... сапасының құрлымына
тоқталамыз.
Қорытындылай келе бұл бөлімде несие портфелінің сапасына тікелей әсер
ететін несие тәуекелін қарастырдық. ... ... ... ... ... ... ... байланысты екенін байқадық. Ал,
келесі ... ... ... ... құрылымы мен оны жетілдіру
жолдарын қарастырамыз.
2.3 «Сбербанк» АҚ ЕБ несие портфелінің ... ... ... банктің ұтымды несие портфелi - бұл несие ресурстарын
жинақтау және ... ... ... ... және ... ... бар ... қорларына сәйкес келетiн жағдайда жүзеге асырылатын несие
портфелі, мұндай жағдайларда ол ... ... ... ... ... ... ал ... деңгейі минималды деңгейге сәйкес
келеді. ... ... ... ... – банк ... маңызды
міндеттерінің және басты проблемаларының бірі болып ... ... ... ... capital, RAC) ... ... ... капиталдың жеткіліктілік коэффициентіне сәйкес ... ... ... ... ... ... активтерінің сапа көрсеткіштерінің жоғары болуын рейтинг
деңгейіне оң әсерін тигізген ... ... ... атады. ҚР банк
секторындағы бір қалыпты бәсекелік позиция және уақытпен ... ... ... портфельдің жылдам өсуін басқарумен ... ... ... мен несиетік портфельдің ... ... ... әсер ... факторлар ретінде аталған.
«Тұрақты» деген болжам банк жақын 1-2 жылда ... ... өсуі ... өтімділік, капиталдандыру барабар көрсеткіштерін қолдайды және
қанағаттанарлық деп күтуге болатындығын көрсетеді.
  2015 ... 1 ... ... ... ... 1 255,85 ... теңгені
құрады.
  Банк позициясын ... ... ... ... S&P ... ... өсуі өтеу ... жақындауына қарай активтер
сапасының бірқалыпты нашарлауына алып келеді. Несие ... ... ... ... (2012 жыл ... 3 ... ... болса, 2013 жыл
соңында 67 млрд. ... Банк үшін ... ... факторы Банктегі
проблемалы несиелер деңгейі өте төмен (2014ж. 1 наурызда 90 күннен ... ... ... ... 1,1% ... осы көрсеткіш жақын екі
жылда артқан жағдайда да орта нарықтық деңгейден қомақты ... ... ... атап өтті ... зерттеушілер өз статистикалық көрсеткіштерінде.
Банктің қаржылық тұрақтылығына әсер ететін фактордың бастысы несие портфелі
төменде банктің несие протфелінің соңғы 3 ... ... ... 12. ... АҚ ... несие портфелінің соңғы 3 жылдағы
нәтижелері
мың теңге
| |2012ж |2013ж |2014 ж ... ... |2 840 753 |12 551 172 |57 963 629 ... ... несиелері |83 729 |3 471 743 |9 374 829 ... ... ... |16 022 915 |67 338 458 ... ... | | | ... ... мен | | | ... | | | ... ... құнсыздану|69 447 |160 229 |2 005 586 ... | | | ... ... мен |2 855 035 |15 862 686 |65 332 872 ... ... | | | ... «Сбербанктің» соңғы үшжылдық есеп мәліметтері негізінде автормен |
|құрастыралған. ... ... ... ... ... несиелері 2012 жылы
2 855 035 теңге, 2013 жылы 15 862 686 теңге, 2014 жылы 65 332 872 ... S&P ... ... жеке ... ... ... үлесін 2012
жылғы 14%-дан 2015 жыл соңында 25%-ға дейін арттыруға ... ... ... мен ... ... оң ... тигізеді. Сондай-
ақ S&P талдаушылары ҚР тұтыну несиеінің жылдам өсуін және осымен байланысты
тәуекелдер аясында банк берген бөлшек несиелердің 82% ... ... ... ... және оң деп ... заңды тұлға берген несиелер құрылымында сауда (2012 жыл соңында
жиынтық корпоративтік ... 35%), ... ... ... ... ... 23%) сияқты секторлар басым. Бұл орайда, S&P Банк құрылыспен
және жылжымайтын мүлікпен айналысатын компанияларға, негізінен, бір ... ... және ... ... ... ... несиелер береді
деп атап өтеді, ал бұны S&P тұрғын үй және ... ... ... ... ... ... аз деп санайды.
5-сурет. «Сбербанк» АҚ ЕБ-нің несие портфелінің соңғы 3 жылдағы
нәтижелері
Ескерту: 12-кестедегі мәліметтер негізінде астормен құрастырылған
Жоғарыда көрсетілген суреттен ... ... 2014 ... ... ... мен ... өсіп ... Ең көп үлесті, яғни
алдыңғы орынды құнсыздану резервін ... ... ... мен ... ... ... құрап, алып отыр.
Несие – сатып алу үшін ұзақ уақыт ақша ... ... ... ... ... алуға мүмкіндік беретін ақша алу құралы. Бұл анықтамадағы
негізгі сөз – ... ... ... ... сияқты несиені қолдану
белгілі бір «қауіпсіздік техникасын» ... ... Біз ... ... ... ... жеті ережені бөлеміз, оларды орындау ақшаны
тиімді басқаруға, тиімді сатып алынған затқа қуануға, ... ... ... ... ... Енді Сбербанкінің несиелік өнімдеріне
тоқталайық. Жеке тұлғаларға арналған несиелер:
«Кепілге ... ... ... ... ... ... қажет несие (кірістер растамасымен);
- «Қолма-қол ақшалай» қажет несиесі;
- Қажетті несие лимиті;
- ... ... ... ... ... ... Жинақ шоттағы ақша кепіліне қарыз
Сбербанк заңды тұлағаларға арналған кең ауқымды ... ... Банк ... ... ... ... ... ақшаны қарызға береді. Оның ішінде: айналмалы қаражатты ... мен ... ... алу, ... ... және ... ... толықтыру»
«Инвестициялық жобаларды қаржыландыру»
«Овердрафт»
«Ақша кепілімен несие»
Сбербанк шағын және орта бизнеске арналған кең ... ... ... Банк ... ... қаржыландырып, түрлі
мақсаттарға арналған ... ... ... Оның ішінде: айналмалы
қаражатты толықтыру, тауар мен шикізатты сатып алу, ... ... ... ... ... ескеретін арнайы несиелік бағдарламалар
ұсынылады.
Бұл несиелердің елдегі ... және орта ... ... ... Келесі «Сбербанк» АҚ ЕБ несие портфелінің сапасына талдау жасаймыз
(13- кесте):
Кесте 13. «Сбербанк» АҚ ... 2014 ... 31 ... жағдай
бойынша несие сапасы
мың теңге
| ... | ... ... |
| ... |Құнсызда |ну |лер |
| ... |ну ... ... |
| |ге ... ... |% |
| ... | ... | |
| ... | ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... компаниялардың несиелері |4 911 042 |(21 147) |4 889 895 | |
| | | | |0,4 ... және орта ... |20 497 642 |(88 161) |20 409 481 | ... ... | | | |0,4 ... ... | | | | |
|- ... 30 ... кем |571 221 |(571 221) |- |100,0 ... | | | | |
|- ... 30 -90 күн ... |3 456 |(3 456) |- |100,0 ... | | | | |
|- ... 91-180 күн ... |849 463 |(827 205) |22 258 |97,4 ... | | | | |
|- ... 181-360 күн ... |156 649 |(144 165) |12 484 |92,0 ... | | | | ... ... ... 078 431 |(1 634 207)|20 444 224 |7,4 ... | | | | ... ... ... |30 974 156 |(133 258) |30 840 897 |0,4 ... ... | | | | ... ... | | | | ... және орга ... |53 052 587 |(1 767 465)|51 285 121 |3,3 ... | | | | ... несиелердің |57 963 629 |(1 788 613)|56 175 016 |3,1 ... | | | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... және |156 551 |(156 551) | |100,0 ... да несиелері | | | | |
|- ... 30 -90 күн ... |9 854 |(9 854) |- |100,0 ... | | | | |
|- ... 91-180 күн ... |28 550 |(28 550) |- |100,0 ... | | | | |
|- ... 181-360 күн ... |7 615 |(7 615) |- |100,0 ... | | | | |
|- ... 360 күннен артық |539 |(539) |- |100,0 ... | | | | ... ... ... 109 |(203 109) |- |100 ... | | | | ... ... ұжымдык |8 963 789 |(13 547) |8 950 242 |0,2 ... ... ... | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... і ... ... | | | | |
|- ... 30 ... кем |178 891 |(275) |178 616 |0,2 ... | | | | |
|- ... 30 -90 күн аралығында |28 727 |(42) |28 685 |Од ... | | | | |
|- ... 360 ... ... |313 |- |313 |- ... | | | | ... ... ... |9 171 720 |(13 864) |9 157 856 |0,2 ... | | | | ... барлығы |9 374 829 |(216 973) |9 157 856 |2,3 ... ... АҚ ЕБ 2014ж. ... есеп ... ... ... ... кестеде 2014 жылғы Сбербанкінің несие портфелінің көлемі
62 424 416 ... ... ... ... 57 963 629 т, оның
ішінде Ірі компаниялардың несиелері 4 911 042 теңге. Ал, шағын және орта
компанияларға берілетін ... ... ... ... ... ... ... 20 497 642 т, мерзімі
кешіктірілгендер 580 789 т.;
құнсыздануын бағалау ұжымдық негізде жүргізілетін ... ... ... ... тұтыну және басқа да несиелері барлығы 9 371 829 т.
Оның ішінде:
дербес құнсызданған несиелер:мерзімі ... 156 551 ... 46 558 ... бағалау ұжымдык негізде жүргізілетін несиелер: ... 8 963 789 ... ... 207 931 ... ... ... 2013 жылы 12 551 172 теңге болса
2014 жылы 57 963 629 теңгені құрады, яғни бұл ... бір жыл ... ... өсіп ... Ал, шағын және орта компанияларға берілетін
несиелер 2013 жылы 9230971 теңге ал, 2014 жылы ... ... ... ... ... теңгеге өзгеріп отыр.
2014 жылы бөлшек несиелеуді ұлғайту есебінен «Сбербанк» АҚ ЕБ банкінің
несиелік белсенділігінің артуы байқалады. Несиелеуді өсіру ... ... ... ... ... ... жүрді, бұл банктердің несие
портфелі сапасының салыстырмалы өлшемдерінің шамалы жақсаруынан көрінеді.
Жиынтық несиелік портфельдегі жұмыс ... ... ... ... ... ... ... істемейтін несилердің мөлшері басым
түрде корпоративтік сектордың кəсіпорындарына берілген несиелер сапасының
бұдан əрі нашарлауы есебінен ... ... ... ... ... ... ... несиелердің мөлшері 01.10.2012ж. бастап
10,9%-ға ұлғайды, бұл ретте ... ... ... ... несиелердегі
үлесі 01.10.2013ж. өткен жылдағы осындай ... ... ... ... Жеке ... ... ... несиелерінің көлемі өзгерген жоқ,
бұл ретте олардың жеке тұлғаларға берген несиелердегі үлесі 01.10.2012ж.
27,1%-дан ... ... ... ... төмендеді, бұл тұтынушылық
несиелеу секторындағы банктердің несиелік белсенділігіне байланысты. Атап
айтқанда, тұтастай алғанда банк ... ... ... несиелердің
өсімі 01.10.2012ж. кезеңнен бастап 43,3%-ды құрады, ал ... ... ... ... ... ... 9,9%-ды құрады.
Бұл көрсеткіштерден ... ... ... ... ... ... ... жылға пайыздық көрсеткіші төмендеп отырғаны
да көрінеді. Төменде 2013 ... 31 ... ... бойынша несие
сапасын талдау берілген (14- кесте).
Кесте 14. «Сбербанк» АҚ ЕБ-нің 2013 жылғы 31 ... ... ... ... ... ... ... ... ... |у |резервін |ер |
| ... ... ... ... | ... |% |
| ... | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... |- |- |- |- ... құнсызданған несиелер | | | | ... ... |3 320 201 |(19 921) |3 300 280 |0,6 ... ... ... |3 320 201 |(19 921) |3 300 280 |0,6 ... жүргізілетін | | | | ... ... | | | | ... ... ... |3 320 201 |(19 921) |3 300 280 |0,6 ... | | | | ... және орта ... |593 367 |(82 300) |511 067 |13,9 ... ... | | | | |
|- ... 30 -90 күн ... |177 988 |(1 061) |176 927 |0,6 ... | | | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|- ... 91-180 күн ... |70 241 |(347) |69 894 |0,5 ... | | | | ... ... ... |841 596 |(83 708) |757 888 |9,9 ... | | | | ... ... ... |8 389 375 |(50 370) |8 339 005 |0,6 ... ... | | | | ... барлығы | | | | ... және орта ... |9 230 971 |(134 078)|9 096 893 |1,5 ... ... | | | | ... несиенің барлығы |12 551 172 |(153 999)|12 397 173 |1,2 ... ... ... және | | | | ... да ... | | | | |
|- ... 30 күннен кем |61 652 |(68) |61 584 |0,1 ... | | | | |
|- ... 30 -90 күн ... |501 |(1) |500 |0,2 ... | | | | ... ... несиелердің|62 153 |(69) |62 084 |0,1 ... | | | | ... ... ... |3 409 590 |(6 161) |3 403 429 |0,2 ... ... ... | | | | ... і ... | | | | ... ... ... |3 409 590 |(6 161) |3 403 429 |0,2 ... ... | | | | ... ... | | | | ... тұлғалардың тұгыну және |3 471 743 |(6 230) |3 465 513 |0,2 ... да ... ... | | | | ... АҚ ЕБ 2014ж. ... есеп мәліметтерінен құралған. |
|[25] ... ... 2013 ... ... ... портфелінің көлемі 16 022 915
теңгені құрады. Корпоративтік несиеттер 12 551 172 т, оның ішінде ірі
компаниялардың несиелері 3 320 201 т. Ал, ... және орта ... ... 9 230 971 ... ... несиелер: мерзімі ұзартылмағандар 593 367 т, ... 248 ... ... ұжымдык негізде жүргізілетін несиелер 8 389 375 ... ... ... және ... да ... 3 471 743 т. ... құнсызданған несиелер: 62 153 теңге;
құнсыздануын бағалау ұжымдык негізде жүргізілетін ... 3 409 ... ... несие сапасы құрылымының кестесінен байқап
отырғанымыз несиенің жартысына жуығы ... ... ... Ал ... үлес салмағын алдыңғы бөлімде көрсеткен зерттеушілердің
формуласымен есептейік (5-формула). Ол үшін бізге соңғы үш ... ... ... ... Олар 2011 жылы ... теңге, 2012 жылы 15 862 686
теңге, 2013 жылы 65 332 872 теңге.
(8)
2012 жылы үмітсіз несиелер 22,0% құраған екен. Келесі 2013 ... ... ... жылы ... ... 29,3% ... екен яғни алдыңғы
жылмен салыстырғанды 6,7% артқан. Келесі 2013 ... ... ... жылы үмітсіз несие 28% құрапты. Бұл жердегі үмітсіз несиелер –
бұл ... ... 180 ... ... және одан ... ... банк үшін қауіпті, яғни банк пайдасы есебінен ... ... ... Ал, ... ... – бұл ... уақыты
жетпеген, бірақ қайтаруында ешқандай күмән жоқ несиелер.
|(мыц тецгемен) ... | ... |
| |у | ... ... ... |е |
| ... ... ... |
| |е ... ... ... | |егі ... |
| ... | |несиелер |сомасына |
|Ірі компаниялардыц несиелері |- |- |- |- ... ... ... | | | | ... ... ... |- |- |- |- ... Құнсыздануын бағалау | | | | ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... |3 320 201|(19 921) |3 300 280|0,6 ... ... ... |3 320 201|(19 921) |3 300 280|0,6 |
|негізде ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... |3 320 201|(19 921) |3 300 280|0,6 ... | | | | ... ... орта ... |593 367 |(82 300) |511 067 |13,9 ... несиелер | | | | ... ... ... | | | | ... ... | | | | |
|- ... 30 -90 күн аралыгында |177 988 |(1 061) |176 927 |0,6 ... | | | | |
|- ... 91-180 күн ... |70 241 |(347) |69 894 |0,5 ... | | | | ... ... ... |841 596 |(83 708) |757 888 |9,9 ... | | | | ... бағалау ұжымдык |8 389 375|(50 370) |8 339 005|0,6 ... ... ... | | | | ... ... | | | | ... бағалау ұжымдык |8 389 375|(50 370) |8 339 005|0,6 ... ... ... | | | | ... | | | | ... жэне ... компанияларға |9 230 971|(134 078)|9 096 893|1,5 |
|берілетін кре, | | | | ... ... ... |12 551 |(153 999)|12 397 |1,2 |
| |172 | |173 | ... түлгал ардың түтыну және | | | | ... да ... | | | | ... ... ... | |_ | | ... зім і ... лм агандар | | | | |
|- ... 30 ... кем ... |61 652 |(68) |61 584 |0,1 |
|- ... 30 -90 күн ... |501 |П) |500 |0,2 ... | | | | ... ... ... |62 153 |(69) |62 084 |0,1 ... | | | | ... ... ұжымдык |3 409 590|(6 161) |3 403 429|0,2 ... ... ... | | | | ... і ... лм ... | | | | ... ... ... |3 409 590|(6 161) |3 403 429|0,2 ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... және ... 471 743|(6 230) |3 465 513|0,2 ... ... ... | | | | ... ... – бұл қайтарылу мерзімі ұзартылған (3 күнге дейін),
қайтарылуында күмән бар несиелер.
Бұл кесте бойынша ... ... 2012 жылы 25,7%, 2013 ... %, 2014 жылы 28,3 % ... ... ... 2012 жылы ... жылы 42,8%, 2014 жылы 43,5% құраған, 2014 жылы 2012 ... 4% ... ... ... ... кестелерде несие төмендегідей
сапалары бойынша жіктелуіне талдаулар берілген: ... ...... ... жетпеген, бірақ қайтаруында ешқандай күмән жоқ несиелер.
|(мыц тецгемен) ... | ... |
| |у | ... ... ... |е |
| ... |резервін |дсйін |
| |е ... ... ... | |егі ... |
| ... | ... ... |
|Ірі компаниялардыц несиелері |- |- |- |- ... ... ... | | | | ... ... ... |- |- |- |- ... ... ... | | | | ... ... жүргізілетін | | | | ... | | | | ... ... |3 320 201|(19 921) |3 300 280|0,6 ... ... ... |3 320 201|(19 921) |3 300 280|0,6 |
|негізде жүргізілетін несиелердің | | | | ... | | | | ... ... ... |3 320 201|(19 921) |3 300 280|0,6 ... | | | | ... ... орта компанияларга |593 367 |(82 300) |511 067 |13,9 ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... ... | | | | |
|- ... 30 -90 күн ... |177 988 |(1 061) |176 927 |0,6 ... | | | | |
|- ... 91-180 күн аралығында |70 241 |(347) |69 894 |0,5 ... | | | | ... ... ... |841 596 |(83 708) |757 888 |9,9 ... | | | | ... ... ... |8 389 375|(50 370) |8 339 005|0,6 ... ... ... | | | | ... ... | | | | ... бағалау ұжымдык |8 389 375|(50 370) |8 339 005|0,6 ... ... ... | | | | ... | | | | ... жэне ... компанияларға |9 230 971|(134 078)|9 096 893|1,5 ... кре, | | | | ... ... ... |12 551 |(153 999)|12 397 |1,2 |
| |172 | |173 | ... түлгал ардың түтыну және | | | | ... да ... | | | | ... ... несиелер | |_ | | ... зім і ... лм ... | | | | |
|- ... 30 ... кем ... |61 652 |(68) |61 584 |0,1 |
|- ... 30 -90 күн аралыгында |501 |П) |500 |0,2 ... | | | | ... ... несиелердің |62 153 |(69) |62 084 |0,1 ... | | | | ... ... ... |3 409 590|(6 161) |3 403 429|0,2 ... ... ... | | | | ... і ұзарты лм агандар | | | | ... ... ... |3 409 590|(6 161) |3 403 429|0,2 ... ... несиелердің | | | | ... | | | | ... ... ... және ... 471 743|(6 230) |3 465 513|0,2 |
|да несиелерінің барлығы | | | | ... ... – бұл ... ... ... (3 күнге дейін),
қайтарылуында күмән бар несиелер.
Күмәнді 1 ...... ... 30 ... ... ... мерзімі бір рет ұзартылған, банке біршама тәуекел әкелетін несиені
білдіреді.
Күмәнді 2 категория – қайтару мерзімі 30 – 60 ... ... ... бір ... жоғары ұзартылған, банк үшін тәуекел
тудыратын несиені білдіреді.
Күмәнді 3 ...... ... 60 – 90 күге дейін
кешіктірілген, мерзімі бір реттен ... ... банк үшін ... ... ... 4 ... – қайтару мерзімі 90 – 120 күге дейін
кешіктірілген, мерзімі бір реттен ... ... банк үшін ... ... ... 5 ... – қайтару мерзімі 120 – 150 күге дейін
кешіктірілген, мерзімі бір ... ... ... банк үшін ... ... несиені білдіреді.
Үмітсіз несие – бұл қайтару мерзімі 180 ... ... және одан ... кешіктірілген, банк үшін қауіпті, яғни банк пайдасы ... ... ... ... ... ... ... жоғарылауы мүмкін, акционерлік
капиталдың ұлғайтылуы Банктің несие беруінің болжамды жылдам өсуі ... ... ... ... жақсартса, бұл Банкке болжау
кезеңінде ... ... ... ... RAC ... 10%
жоғары деңгейде сақтап қалуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар теріс рейтинг
әсері активтердің күтілгеннен де жылдам өсуіне, несиетік ... ... ... ... ... болу салдарынан несиелер бойынша
шығындарға ... ... ... немесе төлем қабілеттігінің
барабар көрсеткіштерін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... байланысты әртараптандыруға түзетулерді
есепке алмай RAC болжамды коэффициентінің 5% ... ... ... ... ... ... ... арқасында
RAC коэффициенті әртараптандыруға түзетуге дейін 2011 жыл соңындағы 8,3%-
дан 2012 жыл соңында 11,4% дейін артты, аталған ... ... ... ... 2012 жыл ... ... ... коэффициенті және Банк ... ... ... 16,6% және 18% ... бұл міндетті ең төменгі деңгейден
(сәйкесінше 6% және 12%) ... ... ... келе ... несие портфелін талдау
барысында келесідей ... ... ... ... ... үлесінің артуы, олардан бактерді
тазарту жолдары;
* ... ... ... ... ... ... ... портфелінің сапасын ... ... ... осы мәселелерді тереңірек зерттеп, олардың шешу
жолдарын ... ... ... БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК ПОРТФЕЛІНІҢ САПАСЫН БАҒАЛАУДЫ ... ... ... Екінші деңгейлі банктердегі проблемалық несиелер бойынша тиімді ... ... ... ... банк ... ... ... міндет қойғандығы
белгілі: «екінші деңгейлі банктердегі жұмыс жасамайтын ... ... 2015 ... 1 ... 15%-ға, 2016 жылдың 1 қаңтарына 16%-ға
дейін төмендетуді тапсырған Елбасы, «банктер өздері ... кез ... ... ... ... ... ақпараттарға сәйкес қаржы нарығының несиелеу жүйесінде өткен
жылы бірқатар өзгерістер орын ... ... ... көлемінің 2013 жылмен
салыстырғанда 2014 жылы 13 пайызға ... ... мен ... айлары
аралығында 11251,5 миллиард теңгеге жетті.
Ұлттық банктің статистикасына сүйенсек, ұзақ мерзімді несие өткен
жылдың қаңтар-қараша айлары ... 14 ... ... ... ... ... көрсетіпті. Банк тұтынушыларының қысқа мерзімге
алған ... ... ... ... 2132,3 ... теңгеге жеткен. «Бұдан
шығар қорытынды, 2014 жылдың қараша айын 2013 жылдың желтоқсан айымен
салыстырғанда ұзақ ... ... үлес ... ... 81 ... дейін
өскен. Ал несиелендіру көрсеткішінің жақсару тиімділігін талдап көрсек. Бұл
тақырып бүгінгі күні тәуелсіз сарапшылар арасында өткір пікірсайыс тудырып
жүр. «Несие алу ... ... ... ... ... ... алған ақшасын
екі еселеп қайтарамыз деп ойлап жатпайды. Ал «қарыздың күліп келіп, жылап
қайтатыны» бар. Салдарынан ... ... ... ... ... үлесі жылдан-жылға артып барады» дейді олардың ... ... ... ... ... ... ... көпшілік банктердің
несие портфелдерінің 80 ... ... ... ... ... яғни ... ... бүгінгі күні 27 миллиард долларға тең.
Теңгемен шаққанда 4,3 триллион.
Ресми ... ... ... бар, санда жоқ» несиелер шамамен
40 пайызға жуықтаса, уақытылы төленбей жатқандары, яғни төлеу ... ... ... 30 ... көлемінде. Бұл жайында банктерде құпия. Тек
ипотеканы барлығы дерлік тоқтатып, осы жылдың басынан бастап, ... ... де ... ... ... ... біз – жұмыс істемей жатқан
несиелер көлемі бойынша ... ... ... ... Осы ... ... ақша-несие саясатының тиімділігін жоғарлатуға айрықша ... ... ... ... іске қосу қаншалықты мүмкін екенін
қарастыратын боламыз». Елбасы проблемалық несиелер ... ... да ... алды, яғни аталған қор мерзімі өткен несиелерді сатып алғылары жоқ.
Сонымен, проблемалық несиелер проблемасын қалай ... ... ... ... ... ... ... үшін монетарлық
саясатты жұмсартқан дұрыс. Экономистердің ойынша, тәуелсіз активтерді қор
нарығына ... ... ... ... ... те айқын сезіліп тұр. Банк
секторының бағалы қағаздарының құнына қатысты ... ... ... ... жете бағаланбай отыр. Міне осы жағдайда да ... ... ... ... туғызып отырған қарыздарды сатудың дәстүрлі тәсілінің бірі
дисконт. Ірі көлемдегі ақша сөз болып отырғанда ... ... ... ... сатып жібергендері дұрыс. Тіпті кейде 50 пайызға
дейін түсіру тәжірибеде болып тұратын құбылыс. Ал банктер өз ... ... ... жағдайда түйінді шешу оңайға соқпайды. Олардың
проблемалы несиелерге шектеу қойып, банк секторын ... ... Сол ... сөз ... ... ... жоюдың үдерісін оңтайлап
болмаса борышкерлермен жұмысты дұрыс жолға қойып ... ... ... ... ... ... тиімді етіп жеңілдеткен абзал.
Қысқасын айтқанда, әрбір борышкердің әлеуметтік статусын қайта қарау керек.
Әсіресе ... ... ... ... қандай да бір мәмілеге келуге қарсылық
танытпас еді.
Ал еліміздің бас ... ... ... ... ... ... шығаруды» ұсынады. Жалпы, «ҚР-дағы банктер және банктік
қызметтер туралы» Заңда банктердің проблемалық активін басқару мақсатында
еншілес компания ... ... ... екен. «Егер мұндай компаниялар
құрылса, олар ... ... ... ... ... ... сату арқылы шешкен болар еді. Мұндай жағдай бір ... ... ... ... ашық болуын қамтамасыз етеді.
Сонда рейтингтік агенттіктер мен инвесторлардың күдігі де ... - ... ... ... қарыз ақшаларды, активтерді қайтару немесе осы мәселені
шешумен айналысатын арнайы халықаралық компаниялар бар. Қазақстан әзірге
олармен банктердің ... ... ... ғана ... ... Мүмкін
солардың тәжірибесіне де жүгінген артық ... ... ... ... стратегиясына тоқталсам.
Банктердің берешекті қайта құрылымдауды жүргізуін қоса алғанда,
активтердің сапасын ... ... ... ... ... кезде жұмыс істемейтін несиелердің жиынтық деңгейіне олардың əсері
тұрғысынан алғанда іс жүзінде толығымен пайдаланылды. Активтер ... ... ... шешу үшін ... 2012ж. ... балансын жұмыс
істемейтін несиелерден «тазартудың» бірнеше тетігін қолданысқа енгізді,
оларға сəйкес проблемалық активтер ПКҚ жəне КАБҰ берілуі ... ... үшін ... ... ... ... ... берешекті
кешіру шарттары көзделеді. 1-ші жəне 3-ші ... ... ... ... ... (жұмыс істемейтін несиелердің жиынтық
көлемінің 96%) ескере отырып, жалпы банк жүйесі бойынша несие ... ... ... қол жеткізу осы топтағы банктердің «тазарту»
құралдарын қолдану ауқымына байланысты болады.
Мəселен, жұмыс істемейтін несиелерді КАБҰ-ға банктің тек бір меншікті
капиталы ... ғана ... ... ең ... көлемі банктің 3
меншікті капиталы мөлшерінде) ескеретін консервативтік ... ... ... ... ... ... ... төмендеуі қамтамасыз
етіледі. Нысаналы топ банктерінің несие ... ... ... ... ... дейін төмендер еді (ең жоғары ағымдағы мəні ... ... ... ... ... банктің екі меншікті
капиталының мөлшерінде берген ... ... ... ... ... ... дейін төмендейді. Бұл ретте, олардың банктер
балансындағы ең жоғары көлемі 8-10%-дан аспайды.
Шығындар ауқымымен жəне одан ... ... ... ... ... ... ... кешіруді қолданудың ықтимал əсерін
назарға ала отырып, проблемалық несиелердің құнын ... ... ... ... КАБҰ-ға беру құралына тиесілі. (-сурет)
6-сурет. Банктердің балансын жұмыс ... ... ... ... ... ҚР ... Банк есебі негізінде автормен құрастырылған
Жүргізілген зерттеулер ... ... ... ... ... ... 2% ... мөлшерде беруге дайын. Активтерді КАБҰ-ға
берген кезде «тазартудың» ең ... ... ... ... ... тобының (банктердің 1-ші жəне 3-ші ... осы ... ... ... ... 10%-дан аспайды. Бұл ретте КАБҰ-
ға болжанатын ... ... ... ... ... ... балансына өндірілген активтердің есебінен қалыптастырылатын
болады.
Үмітсіз берешекті кешіруді ... ... 1% - 12% ... ... ... ... жүйе ... жұмыс істемейтін несиелер
деңгейінің төмендегеніне ... ... ... іске ... ... ... топ банктерінің көпшілігі жұмыс істемейтін
несиелер үлесінің ағымдағы деңгейін баланста 2014ж. да ... ... ... ... ... қол ... ... деңгейлерді
айқындаумен, оның ішінде банктердің ... ... ... ... ... мəндерін белгілеуді көздейтін əкімшілік
сипатындағы реттеу құралдарын ендіру арқылы айқындаумен қатар жүру керек.
Сонымен бірге, ... ... ... 2015ж. ... деп ... ... 15. ... балансты жұмыс істемейтін несиелерден "тазарту"
құралдарын қолдануға бейімділігі (банктерді болжамдық бағалау негізінде)
|Көрсеткіш |2014ж. |
|1 |2 ... ... ... ... ... | ... ... көлемінің %-ы: | ... |0,7% -2,0% ... |4,5% ... ... ... |1,8% ... да ... ... беру, банктің |7,2% ... ... алу, ... тыс ... | ... | ... ... ... ... пайдаланудың| ... ... %-ы: | ... ... ... |4,0% ... (ең ... көлемі - банктің 3 капиталы) |2,3% ... беру ... ... (банктің |63% ... ... ... 2013 ж. ... | ... ... ... %-ы | ... ... ... ... %-бен |12,4% ... ... ... " кезеңдегі өсуі, |4% ... | ... ... ... жұмыс істемейтін |14,5% -41,0% ... ... ... 2013ж. ... ... ... ... |
|1 |2 ... ... ... ... істемейтін |1,2% -37,6% ... ... ... 2013ж. аяғында, %-бен| ... ... ... ... ... |21,5% |
|несиелердің " ... 2013ж. ... %-бен | |
| ... ... ҚР ... ... ... сайты www.nationalbank.kz [28] |
| ... ... ... несие портфеліндегі "жұмыс істемейтін
несиелердің " үлесі, 2014ж. ... 21,5% ... ... ... ... ... ... үлесінің диапазоны, 2014ж. аяғында 14,5%
-41,0% құрады.
Қорытындылай келе банктердегі несие портфелінің сапасын төмендетіп
отырғаны проблемалық несиелер ... арту ... ... ... ... ... ... несиелерден тазарту жолдарын қарастырдық.
Бірақ несие портфелінің сапасы оның бағалау әдістерінің жеткіліксіздігінен
жоғары ... деп айта ... ... ... ... осы мәселені
қарастырамыз.
3.2 Банктердің несие портфелінің сапасын бағалауды ... ... ... ... ... ... істемейтін несиелер
бойынша қалыптастырылған провизиялар ... ... орын ... ... ... ... ... емес. Оның үстіне,
провизиялау бойынша қолданыстағы тəсілдің проциклдығын атап өткен жөн, ... тек ... ... ... ... ... ... кезде ғана қалыптастырылады. Осыған байланысты 2013ж.
шыққан шығындар моделіне ... ... ... ... контрциклдық ретту қағидаттарына негізделген
динамикалық провизиялармен толықтырылатын болады.
Қазақстандық тəжірибеге динамикалық ... ... 2014ж. ... ... ... провизияларды қалыптастырудың провизиялар
тек несиетік сапа нашарлауының объективті фактілері ... ... ... ... тəсілі күтілетін шығындарға бағдарланған динамикалық
резервпен толықтырылатын болады. Осы құралдың қолданылу тетігі несиетік
шығындарды циклдың ертерек ... ... ... бұл ... ... шығындарды жабуға арналған қосымша «қауіпсіздік
жастығын» несиетік өктемдік кезеңдерінде жинақтауға мүмкіндік ... ... = ...... ΔДР – ... резервтің есепті кезеңдегі өзгеруі; ΔСП
– ХҚЕС талаптарына сəйкес ... ... ... кезеңдегі өзгеруі;
ΔПЗ – есепті кезеңде берілген жиынтық ... ; ПЗ – ... ... ... ... ; α (альфа) – несиетік шығындар өлшемі; ß (бета)
– жасырын шығындар өлшемі.
Динамикалық резервтің контрциклдық əсерін көрсету үшін ретроспективтік
деректері негізінде осы ... ... ... 2002 жылдан бастап
енгізуді көрсететін сценарий қаралды. α (альфа) өлшемі 5,9% ... ß ... ... 0,9% деңгейде анықталды. Модельді ... ... ... ... ... жинақталған провизиялардың
қосымша «бөлігі» реттеуші талап ететін деңгейден жоғары ... ... ... ... ... 6,8% жуық ... еді. Бұл
ретте келешектегі рецессия кезеңінде осы қорды біртіндеп тарату ... ... ... ... таза ... құбылуына жұмсарту əсерін
тигізетін еді. Осылайша, динамикалық провизиялар ... ... ... ... ... ... жабу көзі ... күшейте отырып, банктердің пайдасына жүктемені ... ... ... ... ... ... резерв
енгізілген кезде арнайы шотта3 көрсетілген, реттеушілік талаптарға сəйкес
қалыптастырылған провизиялар мен ХҚЕС ... ... ... ... оң ... ... ... 2012ж. 11 айдың
қорытындысы бойынша осы шама 339,1 млрд. тг. немесе несие портфелінің 3,6%
құрады. Бұл ... 2013ж. банк ... ... динамикалық резервті
ендіруден экономикалық тиімділікті бағалау болжамдау ... ... ... ... мен даму ... ескеру қажеттілігіне байланысты
қиынға түседі. Сонымен бірге, ... ... осы ... ... ... ... ... өсу қарқынымен, сондай-ақ ... ... ... өсуімен айқындалатын болады
Атап айтқанда, 2013ж. несиетік портфельдің ... ... 12% ... ... кезде ХҚЕС-қа сəйкес құрылған резервтер ... ... 10%-ға ... ауқымда құбылады. Болжам ХҚЕС-қа сəйкес құрылған
резервтердің өсу қарқыны баяу болған ... жүйе ... ... қосымша қалыптастырудың жалпы көлемі 2013ж. басында жинақталған
резервтің 20%-нан асуы ... ... ... ... ... ... провизияларының өсуі басым болғанда, ... ... ... басталады, ол жылдық көрсетуде 12% жуық құрайтын болады. 2013ж.
несиетік портфель сапасының ... ... ... ... жəне ... резервтің контрциклдық сипатын ескере отырып,
ағымдағы жағдайда осы қордың таратылуына жол беру ... ... ... 2013ж. ... динамикалық резервтің шамасына ... ... ... оның ... ... бойынша несие
портфелінің өсуіне қарағанда ХҚЕС-қа ... ... ... ... жағдайында динамикалық резервтер қорының азаюы 30%-дан асуы мүмкін.
Шетелдік тәжірибеден үлгі ала ... ... ... барынша төмендету
жөніндегі мына шараларды атап өту қажет:
1.SHUFA Герман несие қорғау ұйымы үлгісіндегі несие-қорғау одағын
немесе ... ... ... ... ... ұйымның мақсаты отандық
тауар өндірушілерді,шағын,орта бизнесті және ауылдағы ... ... ... ... ... ... ұйым ... функцияларды атқарады:
- кәсіпкерлік субъектілерді мақсатты несиелеу үшін ... ... ... алу үшін ... ... жинау, рәсімдеу және оның құжат
айналымын дайындауды;
- сараптау тобы жобаны несиелік ... ... ... жоба
мақұлданғаннан кейін осы ұйым банкке несие беруді жүктейді;
- берілген несие немесе несие беруден бас тарту жөнінде акпарат болуды,
сондай-ақ ... ... де, ... ... де ... борышты өндіру жөніндегі мәжбүрлі сот шаралары туралы
деректерді жинактауды.
2. Американдық банктердің ... ... ... ... ... ... сәйкес жеке меншік сектордың, оның ішінде ұсақ
кәсіпкерлердің, бизнестің ... ... ... ... енгізу.
Ресми орган ретінде кәсіпкерлер қауымдастықтары, Шағын және орта ... ... қоры ... ... ... ... құруды ұсынып
отырган несие-қорғау одағы болуы мүмкін. Осы ... ... ... жасалғанда
кепілдік ретінде болады.
3. Кредиторларды «синдикаттау» (біріктіру) әдісін ... ... ... ... Бұл ... несиеті бір емес
бірнеше банк береді және берілген несиетің жалпы мөлшерінде әрбір ... ... ... ... Егер ... ... онда ... тең
үлеспен бөлінеді, яғни «синдикаттаудың» (біріктірудің) әрбір қатысушыны
несиетің өтелген және ... ... тең ... ... ... ірі ... берілгенде қолданған жақсы.
4.Отандық банк қызметінің несие беру саласындагы заңнама базасы әлсіз
және оған ... ... ... ... ... ... ... заңдары несилер мен қарыз алушыныц арасындагы ... ... ... ал ... алушылар заңнамадағы жаңа өзгерістерге
бейімделіп үлгермейді. Кәсіпкер банк ... ... ... ... ... ... неге сұрайтынын оңай түсінеді.
Екінші жағынан банктердің өздері де заңнама базасында қиындықпен кездеседі.
Жалпы ... атап ... ... ... ... ... ... шараларын құруды кажет етеді. Кәсіпорын банкрот болған жағдайда
оның бизнесі кұлдырайды, осының нәтижесінде оның әріптестерінің, ... ... ... де ... ... ... туындайды. Алайда
банк қарыз алушыларының төлемге ... ... ... банкрот
болуы экономиканы орасан зор шығынға ұшыратады. Осыған байланысты төлемге
қабілетсіз карыз алушыға қатысты қолданылатын заңнама шараларын ... ... ... ... мен банк ... ... ... деңгейдегі банктер үшін қарыз алушының несие өтеу қабілеті мен төлем
кабілетін міндетті ... ... ... ... Аталмыш шара өте қажет,
себебі несие өтеу қабілетін талдау ... өз ... бар ... оларды іс жүзінде қолданбайды және қарыз алушыларды толық мөлшерде
талдамайды.Сондай-ақ жылжымайтын ... ... ... ... ... мүлікті сату жөніндегі бүкіл тәртіптемені айтарлықтай
жеңілдітіп, оның мерзімін қысқарту ... Банк ... ... ... халыктың салымын жоғалтады, сол себептен банк кепілдегі мүлікті сатқан
кездегі күту мерзімін қысқартқан орынды. ... ... ... және ... ... ... Ипотека туралы өкімде
сауда-саттықтың саны мүмкін екені және ... ... ... ең
жоғары мөлшері (жеңілдіктің) кандай екені қарастырылмаған. Банк ... мен ... ... өзі ... ... ... карыз
алушымен, яғни кепіл берушімен даулы жағдайлар туындайды.
5. Сот ... ... ... ... ... туындауына ықпал
ететін фактор болып табылады. Сот органдарынын жұмысын жақсарту, ... ... ... сот ісін ... ... мөлшерін
азайту, сондай-ақ сот ісін орындаудың нәтижесіне қарамастан ... ... ... ... 3%-ы мөлшерінде) мөлшерін төмендету
және оны сот ісін ... ... ... ... ... Отандық банк практикасында қарыз алушының несие өтеу қабілетін
талдау әдістемесі актив пен пассивтің әр түрлі ... ... және ... ... және бұрыс жақтарын сипаттаитын ... ... ... ... талдауға бағытталатын коэффициенттерді
қолдануга негізделген. Отандық банктер ... осы ... тек ... жыл ғана талданып, сәйкесінше осы ... ... ... ... ... ал ... өзі ... келешектегі кызметін анықтауды шектейтін осы әдістеменің негізгі
кемшілігі болып табылады. Аталмыш кемшілік ... ... ... ... байланысты орын алады. Осыған байланысты несие тәуекелінің
дәрежесін шектеу мақсатында Қазақстанда қарыз ... ... ... ... ... құру ... Банктерге төлемге қабілетсіз
борышқорларды қадағалау,сондай-ақ олардың басқа ... ... ... ... ... үшін қарыз алушылардың қаржы жағдайы жөніндегі ақпаратты ... ... ... ... ... ... ... салалық
жүйелері қолданылады. Салық, кеден органдары, статистика органдарымен
коммерциялық ... ... ... бар, ... ... ... байланысты ерекше міндеттерді орындағанда пайдаланылады.
Банктердің несие тәуекеліне сенімділігін нығайту және несиелеу ... ... ... ... және ... ... ... жүйесін құру кажет.
7. Қарыз алушылардың несие өтеу ... ... ... ету үшін ... жеке меншік және мемлекеттік фирмалар кұру
қажет. Мемлекет қарыз алушылардың несие өтеу кабілетін ... ... ... ... және ... туралы акпарат алмасу жүйесінің
құрылуын заңдастыруы кажет.
8. Несие мен ... ... ... және кері байланыс бар. Мұның
өзінде кепілге ... кең ... яғни ол ... ... ... ол кепілге берілгеніне немесе берілмегеніне қарамастан анықтайтын
нәрсе деп ... ... ... жеке ... ... ... ... түсімі, яғни кепіл беруші құнды деп санайтын зат ... ... ... ... ... негізгі қиындық-оның нарықтық бағасы
құбылмалы мөлшер болып табылады және экономикалық циклдің фазасына тәуелді.
Мәселен, ... ... ... ... экономика, әдетте, қарыз
алушының несие өтеу қабілетін анықтау үшін пайдаланылатын активтің бағасын
көтереді және ... ... ... ... ... ... ... активтің кұны күрт түседі. Несие ... ең ... осы ... ... ... ... кепілге несие беру және
токырау кезінде осы кепілді сату ... ... өтеу ... ... ... ... ысырабына батыратыны анық. Банк өзінің
клиенттері қатысында осындай қателіктеріне ... жол ... ... онда ... ... ғана нашарлаған жағдайда орасан зор шығынға батып, ... ... ... ... құнын барабар бағалау ... ... ... қажет, ал несиелік институттар тиімді
несие саясатын ... үшін ... ... жасауы тиіс.
9. Карыз алушының несие өтеу қабілетін ... да ... ... ... ... коммерциялық банктерін ОСС Банк жүйесіне (Bank Net)
қосып, осылайша банктерді басқару органдарына ... ... ... ... ... және ... көрсеткіштермен (Саnаrу жүйесі) салыстыруға мүмкіндік беру кажет.
Саnаrу ... - бұл ... ... ең ... көрсеткіштерімен
ерекшеленетін банктерді сәйкестендіру үшін қолданылатын алдын ала ескерту
жүйесі. ... ... ... ... ... ... ... индикаторларын анықтауға, сонымен бірге іс жүзінде алдын
ала іс-әрекет жасап, банкте тәуекелді бақылауды қажет ... ... ... шара ... ықпал етеді, банктің органдарына банкке
қауіп төндіретін тәуекелдің сипатын түсінуге көмектеседі. Отандық ... ... ... түрде жүргізуі, мысалы Standard & Poor’s сиякты
халықаралық рейтингтік агенттіктерді тартуы ... ... ... ... ... ... болуы және оны
басқару әдістемесінің проблемасы қазіргі ... банк ... ... ... табылады деп айта аламыз. Осыған банланысты біздің банк
жүйемізде шетел банктері әдістемелерінің ... ... ... ... ... ... Алайда шетел тәжірибесін ойланбастан
қолдану қажет нәтижеге қол жеткізбейді, өйткені ... ... ... ... талдау әдістемелері экономиканың түріне, нарық қатынастарының
даму деңгейіне, ... ... ... ... есеп берудің
қабылданған нысандарына және т.б. байланысты.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазірігі кезеңде Қазақстан Республикасында банк аясы ... ... келе ... экономикалық секторлардың бірі. Бұрын қатал түрде
реттелетін коммерциялық банктер, ... ... және ... ... ... ... түрде жұмыс істеп жатыр. Коммерциялық банктердің ең
басты қызметі - несиелеу. Ол кәсіпорындардың, ұйымдардың және ... ... және ... ... үшін іске ... өздерінің несие қызметін қаншалықты тиімді жүзеге ... ... ... жағдайына әсерін тигізеді. Себебі
банктік қарыз жаңа кәсіпорындардың пайда болуына, жұмыс орны санының өсуіне
мүмкіндік туғызады және ... ... өмір ... қамтамасыз
етеді.
Қазіргі банктік несиелеу жүйесі инновациялық даму мен өндірістің
тиімділігін ... ... ... ... ... ақша ... ... шектеуге, инфляциялық процестердің алдын
алуға және ұлттық валютаны нығайтуға бағытталған.
Жалпы Қазақстанда коммерциялық банктердің несие ... ... ... ... ... ... ... келдік:
банк менеджментін жетілдіру қажеттілігі;
экономика салалары бойынша берілетін несиелердің үлесінде өндіріс саласына
берілетін несие түрлерін ынталандыру ... ... ... ... ... ... тәжірибелерді қолдану;
банктерді проблемалық несиелерден тазарту жолдарын кеңінен қолдану;
банктерде несие портфелінің сапасын ... ... ... банк ісі мен банк ... ... ... ішінде несиелік операцияларды басқару –несиелік операциялар
технологиясын және несие портфелінің сапасын басқару енеді. Несие портфелін
басқарудағы ... банк ... ... ... ... мен ... дұрыс жүргізілмеуінен болып отыр.
Банктер ақшалай ... ... ... ... ... ірі ақшалай қорды жоғалту тәуекелімен байланысты. Сондықтан банк
менеджментін реттеуші қызметі банк қызметінің ... ... ... ... ... ... берілетін несиелердің үлесінде
өндіріс саласына берілетін несие түрлерін аз мөлшерде ... ... ... ... беріп отырған несиелерінің 80-90% тұтыну
несиелері. Пробдемалық несиелердің көп үлесіде осы ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау
саясатымен, ұзақмерзімді дамумен және экономикалық өсумен  айналысады»-
дегендей бүгінгі күнмен емес ... ... ... ... ... ... ... керек.
Коммерциялық банктердің несиелік қызметіндегі несиелік ... мен ... ... ... және ... ... ... болып табылады.Сондықтан көп ретте несие ... ... ... ... Оның ... мына ... оңтайландыру;
Күмәнді қарыздар бойынша мүмкін болатын шығындарды жабатын қаржыны резервте
ұстау;
* Несиелерді әртараптандыру;
* ... ... келе біз ... несиелік портфелін және оның ... ... ... портфелінің мәні мен құрылымын, банктің
несиелік портфелін ... ... ... портфелін бағалауды, банктің
несиелеу тәртібін, ... ... ... ... ... ... ... туындайтын несиелік тәуекелдерді басқару
әдістерін қарастырдық.
Берілген несиелердің ... ... ... өтелмеуі және
олардың пайызының төленбеуі салдарынан банктердің ... ... ... ... артқаны, яғни несие тәуекелі
деңгейінің мәселесі белең алғаны ... ... ... үшін ... ... ұсынғым
келеді:
1. Ең алдымен, қарыз алушыларды мұқият ... ... ... ... ... ... ... жағдайын, оның несиені
өтеу қабілетін (даярлығын) мұқият зерттеу қажет.
2. Қазақстандық банктердің несие тәуекелін реттеу мен оны барынша
төмендету саласындағы тәжірибесі әлі ... жете ... ... тәуекелін басқару банк менеджментінің басты міндетінің бірі
болып табылады. Себебі, банк қызметінің тиімділігі банк өзінің
тәуекелін қаншалықты тиімді ... ... ... банк ... ... ... ... бағытталуына, мақсатталуына, әсіресе осыған жауапты
банк қызметкерлерін ... ... ... қызметті
жүзеге асыруын қадағалауы қажет.
3. Несиелік портфель сапасын ... ... ... ... да, ... ... енгізіп, қолдануға
болады. Америкалық банктерде проблемді несиелердің пайда болу
себептері, ... ... ... ... ... ... жасайтынын жоғарыда келтірген болатынбыз. Бұл жүйеге
сәйкес, күмәнді несиелердің ... ... ... ... ... отырып, тәуекелдің, атап айтқанда төлем
қабілетсіздіктің ... ... ... ... ... ... Бұл жағдай, тәуекелге алдын-ала дайын
болуымен қатар, оларды төмендетудің ... ... ... тәуекелден құтылуға мүмкіндік береді.
4. Шағын және орта бизнес кәсіпорындарын қаржыландырудың ... ... ... өз ... ... кеткен
болатын. Ал, бүгінгі күні шағын және орта бизнес субъектілерін
қаржыландыруда екінші деңгейлі банктердің ... зор. ... ... субъектілерін қаржыландыруға мән берген жөн.
Себебі, несиелік портфель құрамындағы проблемдің несиелердің
басым саласы жеке ... ... ... ... тұтыну
несиелері құрап отыр. Соның салдарынан банк ... ... ... ... ... несиелер туындағанда оларды бірден проблемді заемдар
деп мойындамастан ... ... ... ... ... әдістерін қолдану керек. Мысал ретінде, заемды
реструктуризациялау. Бұл ... ... ... көптеген
банктер қолдана бермейді.
Ал ең бастысы банк үшін сапалы банк ... ... ... Себебі,
несиелік портфельді басқару – бұл банк қабылдауға дайын болып отырған
тәуекел ... ... ... және ... ең ... ... анықтауды талап ететін жоғарғы жетекшілер қызметі болып табылады.
Диплом жұмысымды қорытындылай ... ... ... ... портфелінің сапасын бағалаудың әдістері бірқалыпқа түсіп келеді.
Бірақ бағалау әдістерін ... ... ... ... ... ... қол жеткізуге мүмкіндік береді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы: «Қазақстан
жолы -2050» ...... ... жаңа ... 2014 ... 17 қаңтар
2. Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы: «Нұрлы жолы»
2014 ... 14 ... ... С.Б. Банк ісі. ... ... ... 2011. – 272
б
4. Тысячная Ю.С. Методические подходы к ... ... ... ... ... ... ... выпуск № 1, 2014г.
С. 19
5. ... А.Н. ... ... банктің
несиелік портфелінің сапасын арттыруға ықпалы: ... ... №2. 2013 ж. – 9 ... Пазилов Ғ.А.Банктік несиелердің экономиканы дамытудағы рөлі және
оны жетілдіру жолдары: М. Әуезов атындағы Оңтүстік ... ... ... №3. 2014 ж.- ... ... ресурс:www.group-global.org
8. Герасина Ю.А., Расулов Р.М. Управление ... ... ... ... «Бизнес в законе» Выпуск№ 1, 2013г.-
С. 15
9. Кабушкин С.Н. Управление банковским кредитным ... М.: ... 2007г. – С. ... ... ... міндеттемелерді жіктеу және оларға қарсы
провизиялар (резервтер) құру ережесі, ... ... мен ... Инструкция о требованиях к наличию систем управления рисками и
внутреннего контроля в БВУ РК, от 6 ... 2008г. ... ... С.Б. Коммерциялық банктердiң операциялары: Оқу ... ... 2011ж.- 35 ... ... М. ... ... ... рисками в коммерческих
банках // Финансист. – 2007, № 4. - ... ... С.Б. ... ... несиелік портфель тəуекелін
бағалаудың жиынтық əдістері: əл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық
Университеті ... ... ... ... ...
2 (84) 2011ж.- 37 б
15. Хамитов, Н. Н. Банк ... : оқу ... / ... Н.Н. ... : ... 2007. - 232 ... Банковское дело: современная система кредитования / под ред.
О.И. Лаврушина // ... .: ... 2010 ... Керімбекова Н.Н., Супуғалиева Г.И. Банктік тәуекелдер және ... ... ... ... 2014.- 29-31 ... Лукашевич, Н.С. Оценка кpедитоспособности оpганизаций на основе
композиций экспеpтного и нейpосетевого подходов // Финансы и
кpедит. 2011. №27 (459). – С. ... ... ... жəне ... ... туралы” ҚР заңы / 31.08.1995.
20. Қ.Р. ҰБ. Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын ... мен ... «2014 ... 1 ... ... Республикасының қаржы
секторының көрсеткіштері»
21. «Сбербанк» Акционерлік ... ... ... жыл
22. «Сбербанк» АҚ ЕБ ресми сайты www.sberbank.kz
23. Макыш. С.Б., ... А.А. ... ... ... ... ... университеті, 2006ж.- 24б
24. ҚР «Пруденциалды нормативтері туралы» заңы
25. ... 2014 ... 31 ... ... ... “ҚР-ғы Ұлттық банк туралы” ҚР заңы 30.03.1995
27. Помозанов М.В. Кредитный риск-менеджмент и моделирование ... в ... // ... и ... - 2009.- №6 (144).- С. ... ҚР ... ... ресми сайты www.nationalbank.kz
29. Моисеев С.Р. денежно-кредитная ... ... и ... ... / М.: ... 2013г.- С. ... ... Е.Н. Қ.Р. Несие жүйесінің дамуы: «Grand Money»
журналы. Ақпан 2014 ж.- ... ... ... ... / под ред. О.И. Лаврушина // ... и ... 2009г.- С. ... ... ... учебник / под ред. Г.Г.Коробовой. М.:Юристь,
2010г.- С. 57
33. Банковское дело: ... / под ред. А.М. ... ... С. ... Управление деятельностью коммерческого банка ... ... / под ред. О.И. ... // ... ... 2013г.- С. 112
35. Хамитов, Н. Н., Қазіргі кезеңдегі несиелік іс: оқу құралы / ... ... - ... ... 2009. - 319 ... ... ... әдістері
Сараптық әдіс
Статистикалық әдіс
Аналитикалық әдіс
Шешімдер ағашы
Монте-Карло әдісі
Стресс-тест
Рейтингтік
Скоринг
Коэффиценттік
Таксономиялық
2013.01.10.
Үмітсіз берешекті кешіру
Жұмыс ... ... (NPL) ... беру ... 1 ... істемейтін кредиттерді (NPL) КАБҰ-ға беру (банктің 2 капиталы)

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Несиелік жүйе: элементтері, қызмет етуі82 бет
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктердің несиелік портфель және оның сапасын бағалауды теориялық және тәжірибелік жағынан зерттей отырып, несиелік портфель құрылымын қарастыру67 бет
Қазақстан Республикасындағы екiншi деңгейдегi банктердiң несиелiк портфелiн басқару52 бет
Банктің өтімділігін және тәуекелділігін басқару3 бет
Құнды қағаздар нарығы19 бет
Қаржылық инвестиция портфелінің түсінігі, мазмұны және түрлері16 бет
Қаржылық құралдар портфелінің нарықтық тәуекелін есептеу методикасы7 бет
«Forte bank» АҚ43 бет
«Қазақстан Даму Банкі»АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ПОРТФЕЛІН ҚАЛЫТАСТЫРУ ЖӘНЕ БАСҚАРУ ПРОЦЕСІН ТАЛДАУ36 бет
Банк жүйесіндегі инвестициялық қызмет25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь