Кәсіпорын өнімінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру жайлы мәлімет

КІРІСПЕ
1 Кәсіпорын өнімінің бәсекеге қабілеттілігін арттырудың теориялық аспектілері
1.1 Кәсіпорын өнімінің бәсекеге қабілеттілігінің экономикалық мәні
1.2 Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін бағалаудың әдістемелік негіздері
1.3 Өнімнің бәсекелік қабілеттілігіне әсер ететін факторлар
2 «Эйр Астана» АҚ.ның бәсекеге қабілеттілігін және қаржылық жағдайын талдау және бағалау
2.1 «Эйр Астана» АҚ.ның сипаттамасы және өндірістік.шаруашылық қызметін талдау
2.2 «Эйр Астана» АҚ.ның бәсекеге қабілеттілігінің қаржылық құралдары
2.3 «Эйр Астана» АҚ.ның бәсекелік ұстанымын бағалау
3 «Эйр Астана» АҚ.ның бәсекеге қабілеттілігінің қаржылық құралдарын жетілдіру жолдары
3.1 «Эйр Астана» АҚ.да бизнес процестерді жақсартуды ұйымдастыру
3.2«Эйр Астана» АҚ.да бәсекелестікті жоғарылату мақсатында табыстарды басқару жүйесін жетілдіру
3.3 Компаниядағы ақпараттық технологиялардың экономикалық мүмкіндіктерін жетілдіру
3.3 Компаниядағы ақпараттық технологиялардың экономикалық мүмкіндіктерін жетілдіру
Ғаламдану жағдайында барлық елдердің негізгі міндеті ұлттық шаруашылық пен жекелеген экономикалық субъектілердің бәсекелес қабілетін қалыптастыру және қолдау болып табылады. Нарықтық талаптардың ерекшеліктерін ескере отырып, мемлекеттің ішкі экономикалық мүмкіндіктері мен өндірістік ахуалын одан ары жақсарту мақсатында жаңа бағыттар белгіленуде. Өндірісті жаңаша құрудың, шығарылатын өнімдердің сұранысын арттырудың маңыздылығы да артуда.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауыда: «Жаңа бағыттың экономикалық саясаты - бұл табыстылық, инвестиция қайтарымы және бәсекеге қабілеттілік принциптеріндегі жалпы қамтитын экономикалық прагматизм»,- деген болатын. Қазіргі заманғы кәсіпорындар өздерінің бәсеке бағытын нығайту үшін әлемдік нарықтың жоғарылап келе жатқан талаптары, тұтынушылық сұраныстың дифференциялануы, инновациялық айналымдардың азаю қажеттілігі және өндіріске ғылыми-техникалық жетістіктерді еңгізу мәселелерімен бетпе-бет кездесуде [1, 18б].
Ғаламдық даму үдерімінің қазіргі кезеңінде қолда бар жетістіктерге қанағаттану жеткіліксіз. Тынымсыз ізденіс пен нәтижелі іс-әрекетті арқау еткен әлемдік нарық өндірушілері барынша жаңа нарықтарды игеруге, ондағы тұтынушыларды жаулауға белсене кірісуде. Нарықтың бұл қатал шарты отандық кәсіпорындардың бәсекелік қауқарын нығайтуды, өнімдері мен қыметтерінің бәсекелік қыспақтарға төтеп берерлік қабілетін арттыруды, ішкі және сыртқы нарықтарда сұранысы жоғары өнім мен қызмет көрсетуге тиімді әсері бар тетіктерді айқындауды және сол арқылы мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселесін шешуді қажет етеді. Бұл жағдай Республика Президентінің Қазақстан халқына Жолдауында айтылғандай: «Экономика біздің дамуымыздың басты басымдығы, ал экономикалық өсімнің барынша жоғары қарқынына қол жеткізу – негізгі міндетіміз болып қала береді. Біз бұған өз экономикамыздың бәсекелік қабілетін арттыру арқылы қол жеткіземіз».
Нарықтық экономиканы дамытудағы бәсекенің мәнін XVIII ғасырда ағылшынның кемеңгер экономисі Адам Смит әйгілі «көрінбейтін қол» қағидасында ашып көрсеткен. Адам Смит бойынша бәсеке механизм әспеттес, сол арқылы жеке көзқарастар мен экономикалық тиімділік қалыптасады, салалар арасында игіліктердің тиімді бөлінуі жүзеге асады, пайда мөлшері теңеледі.
Қазіргі уақытта экономистер өз еңбектерінде бәсекеге қатысты көзқарастарын жаңа ойлармен сипаттап, бәсеке теориясының дамуына өз үлестерін қосуда. Ресейлік ғалым А. Ю. Юдановтың пікірінше «нарықтық бәсеке – нарық сегментінің тиісті бөлігінде, тұтынушының шектеулі көлеміндегі төлем қабілеті бар сұранысы үшін фирмалар арасындағы тартыс».
1 Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы: «Қазақстан-2050» стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты // Астана, 2012 жылғы 14 желтоқсан.
2 Жолдасбаева Г.Ө. Кәсіпорын экономикасы - Алматы: Экономика, 2006ж.
3 Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы Алматы: Экономика, 2005ж.
4 Сафронова,Зайцева Н.Л. Экономика предприятия - Москва, 2004г.
5 Формы и методы государственного регулирования качеств продукции и их совершенствования // Вестник КазНУ им. Аль-Фараби. - Алматы, серия экономическая, 2006, №3
6 Джумагалиева Ж.Г. Управление качеством продукции и обеспечение ее конкурентноспособности. - Алматы, 2004г
7 Сазанова Ж.О. Шаруа қожалықтарының бәсекеге қабілеттілігін арттыру. - Алматы, 2005ж.
8 Ералы А.Қ., Кабылбеков М.Г. Кәсіпорын экономикасы, КазҰТУ, 2004ж.
9 Муравьева Т.В. и др. Экономика и фирмы: уч. пособие /под ред. Т.В.Муравьевой - М: Мастерство, 2006ж.
10 Ниязбеков Р.Қ., Рахметов Б.А., Байнеева П.Т. Кәсіпорын экономикасы: Оқу құралы /Алматы: Экономика, 2008.
11 Богданов К.В. Конкуренция и конкурентоспособность. - Алматы, 2009ж.
12 Галкина О. Оценка конкурентоспособности товара. – Таллинн, 2006.
13 Белоусов, В.Л. Методика оценки конкурентоспособности предприятия // В.Л. Белоусов / журнал, изд-во: Маркетинг в России и за рубежом. - 2009. - № 8 - С.33-41.
14 Еферин В.П. Оценка конкурентоспособности при маркетинговых исследованиях: Учеб. пособие / В.П. Еферин, В.В. Мотин. – М.: Домодедово, 2008. – 94 с.
15 Лифиц И.М. Теория и практика оценки конкурентоспособности товаров и услуг / И.М. Лифиц. – М.: Юрайт-М, 2010. – 222 с.
16 Муравьева Т.В. и др. Экономика и фирмы: уч. пособие /под ред. Т.В.Муравьевой - М: Мастерство, 2007.
17 Әмірбекұлы Е. Өнімнің бәсекелік қабілетін арттыру механизмін қалыптастыру. - Алматы, 2007ж.
18 Грузинов, В.П. и другие. Экономика предприятия: Учебник для вузов / Под редакцией Грузинова, В.П. - М.: Банки и Биржи, ЮИИТИ, 2005. - 402 с.
19 Дюсембаева К.Ш. Анализ финансового положения предприятия - Алматы: Экономика, 2008г
20 «Эйр Астана» АҚ-ның жарғысы.
21 «Эйр Астана» АҚ-ның 2011 жылғы қаржылық есебі.
22 Ковалев В.Р. Анализ хозяйственной деятельности предприятия - М, 2007г.
23 Абрамов, А.Е. Основы анализа финансовой, хозяйственной и инвестиционной деятельности предприятия / учебное пособие для ВУзовА.Е. Абрамов. - М.: изд-во "Экономика и жизнь", 2006. -е 48.
24 Шеремет, А.Д. Методика финансового анализа. / А.Д. Шеремет, Е.В. Негашев. – М.: ИНФРА – М, 2006. - 208 с.
25 Панов, А.В. Разработка управленческих решений: информационные технологии, учеб. пособие для вузов / Под ред. д. с. н. профессора Т.Н. Афанасьевой. - М.: ИНФРА, 2003. - 420 с.
26 Касьянчик В.Д. Эффективность эксплуатации международных авиалиний. – М.: Дело, 2007. – 164 с.
27 Мейірбеков А.К., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы: Оқу құралы - Алматы: Экономика, 2003
28 Оразалин КЖ., Есайдар УС., Төлегенов Б.Т. Кәсіпорын экономикасы (теория, тест сұрақтары, есептер). Оқу құралы : Алматы: АТУ баспасы, 2008
29 Курс экономической теории: Учеб. для вузов / М.Н. Чепурин, С.Н. Ивашковский, Е.А. Киселева и др.; Под общ. ред. М.Н. Чепурина, Е.А. Киселевой. – 5-е изд., доп. и перераб. – Киров: АСА, 2003. – 832 с.
30 Дихтeль, Е. Практический Маркетинг / Е. Дихтель, X. Хершген. - М.: издательство "Дело и Сервис", 2004. - 387 с.
31 Төлегенов Б.Т. Ішкі фирмалык жоспарлау: АТУ баспасы 2008.
32 Глухов, А.Л. Оценка конкурентоспособности товара и способы ее обеспечения // Маркетинг - изд-во Инфра 2005. - №2. - С.54 - 56.
33 Афанасьев В.Г. Организация международных воздушных перевозок. Перевозки пассажиров и багажа. – М.: Воздушный транспорт, 2009. – 115 с.
34 Киселев, М.В. Антиз и прогнозирование финансово-хозяйственной деятельности предприятия / М.В. Киселев. - М.: Изд-во "АиН", 2008. - 293 с.
35 Федоров А. Гражданская авиация страдает от военных рисков // Финанс. – 2004. - № 48. с. 12.
36 Маркова, В.Д. Стратегический менеджмент: Курс лекций / В.Д. Макарова, С.А.
37 Курс экономической теории: Учеб. для вузов / М.Н. Чепурин, С.Н. Ивашковский, Е.А. Киселева и др.; Под общ. ред. М.Н. Чепурина, Е.А. Киселевой. – 5-е изд., доп. и перераб. – Киров: АСА, 2006. – 832 с.
        
        КІРІСПЕ
Ғаламдану жағдайында барлық елдердің негізгі міндеті ұлттық шаруашылық
пен жекелеген экономикалық субъектілердің бәсекелес ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін ескере
отырып, мемлекеттің ішкі экономикалық мүмкіндіктері мен өндірістік ахуалын
одан ары ... ... жаңа ... белгіленуде. Өндірісті жаңаша
құрудың, шығарылатын өнімдердің сұранысын арттырудың маңыздылығы ... ... ... Қазақстан халқына Жолдауыда: «Жаңа
бағыттың экономикалық саясаты - бұл табыстылық, ... ... ... ... ... жалпы қамтитын экономикалық
прагматизм»,- деген болатын. ... ... ... ... ... нығайту үшін әлемдік нарықтың жоғарылап келе ... ... ... ... инновациялық айналымдардың азаю
қажеттілігі және өндіріске ғылыми-техникалық ... ... ... ... [1, ... даму үдерімінің қазіргі кезеңінде қолда бар жетістіктерге
қанағаттану жеткіліксіз. Тынымсыз ізденіс пен ... ... ... әлемдік нарық өндірушілері барынша жаңа нарықтарды игеруге, ондағы
тұтынушыларды ... ... ... ... бұл ... ... ... бәсекелік қауқарын нығайтуды, өнімдері мен
қыметтерінің бәсекелік қыспақтарға төтеп ... ... ... ... ... нарықтарда сұранысы жоғары өнім мен қызмет ... ... бар ... ... және сол ... мемлекеттің экономикалық
қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселесін шешуді қажет етеді. Бұл ... ... ... халқына Жолдауында айтылғандай:
«Экономика біздің дамуымыздың басты ... ал ... ... ... ... қол ...... міндетіміз болып қала
береді. Біз бұған өз экономикамыздың бәсекелік қабілетін ... ... ... ... ... ... ... XVIII ғасырда
ағылшынның ... ... Адам Смит ... ... ... ашып көрсеткен. Адам Смит бойынша бәсеке механизм әспеттес, сол
арқылы жеке көзқарастар мен экономикалық тиімділік ... ... ... ... ... ... асады, пайда мөлшері теңеледі.
Қазіргі уақытта экономистер өз еңбектерінде ... ... жаңа ... ... ... ... дамуына өз
үлестерін қосуда. Ресейлік ғалым А. Ю. Юдановтың пікірінше «нарықтық ... ... ... ... ... ... ... көлеміндегі
төлем қабілеті бар сұранысы үшін фирмалар арасындағы тартыс». Бәсеке –
белгілі бір мақсатқа жету үшін ... ... жеке ... (бәсекелестер)
арасында болатын тартысты бейнелейді дейді Г. Л. Азоев пен А. П. Челенкоев.
Бәсеке – бұл ... ... ... ... қажеттіліктерін
заңдылық шеңберінде, не ... ... ... ... ... барысында жеңіске немесе басқа да мақсаттарға
жетуде өзінің бәсекелестік артықшылықтарымен басқару үрдісі. ... ... бір ... ... жақсы нәтижелерге жету үшін болатын экономикалық
жарыс, тауар өндірушілердің тиімді шаруашылық жағдайы ... мол ... ... күрес деп айтса да болады.
«Нарықтық экономиканың анықтамалығында» бәсеке дегеніміз – жеке өнңм
өндірушілер, жұмыс істеушілер, ... ... ... өз ... ... айтады. Нарықтық экономикада бәсекелестік негізгі
реттеуші ... ... Оның ... ... ... ие, егер ол басқа
механизмдермен түззетіліп отырмаса экономикалық, әлеуметтік, экологиялық
және басқа да ... ... ... мүмкін.
Қазақстандаық бір топ ғалымдар бәсекелестік ... ... ... ... ... – өнімдердің нақты ... ... ... сондай-ақ оны қанағаттандыруға кеткен
шығындармен бейнелейді». Сол ... ... ... бәсекелестік
қабілетін жүйелі түрде зерттеген ғалым-экономист С. Б. ... ... ... бәсекелестердің нарыққа ұсынған ... ... ... мен бағасы жағынан ерекшеленеді» деген
пікір білдіреді [2, 245б].
Өнімнің бәсекелік қабілетін оның бағасы арқылы сипаттауға ... ... Бқл ... ... ... әдістемесін
жақтайтындардың анықтамаларында көрсетеді. Олардың ... ... – оның ... және ... ... ... ие. Бағасына байланысты тауарлардың ... осы ... ... ... ... түседі. Алайда, бұл
көзқарасты баға бәсекесі теріске шығарады, өйткені, ... ... ие ... ... бағамен сатылуы мүмкін.
2012 жылғы «Қазақстан-2050» стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа
саяси бағыты» атты Президенттің халыққа ... ... ... ... ... - 2050 ... қарай әлемнің ең дамыған 30 елінің қатарына
кіру. Бізде ол үшін ... те, ... та, ... ... да, берекелі
ұлт та бар», - деді ... ... Жаңа ... тек ... ... осы ... ... әлемдегі ең алдыңғы 30 ... ... ... ... ... мақсаты деп көрсетіп отыр [1,
24б].
Өте маңызды және дәл уақытында ел ... ... ... ... ... ... ... өрбіп, қанатын жайған жаһандану үрдісінен
тыс ешбір ... ... ... ... ашық әрі ... қоғам
құрып жатқан Қазақстан одан шеткері ... ... ... ... ... ... орнымыз осы бәсекеге қабілеттілікке
байланысты. Экономиканың даму қарқынын үдетіп, оны ұзақ ... ... ... де осы ... ... ... ... тұрмысын
үзбей жақсарта отырып, әлемдегі ең жақсы әлеуметтік стандарттарға жеткізу
мүмкіндігі де осыған байланысты. ... ... ... ... ... ... да, ... де осы бәсекеге қабілеттілік. Бұл
біздер, қазақстандықтар үшін ... іске ... ... ... ұлттық
идея [1, 17б].
Жұмыстың мақсаты ─ «Эйр Астана» АҚ ... ... ... ... және ... ... зерттеу және нақты тұжырымдар
мен ұсыныстар жасау. Алға қойылған мақсатқа жету үшін келесі міндеттер
шешілуі ... ... ... қабілеттілігінің экономикалық мәнін ашып көрсету;
2) өнімнің бәсеке қабілеттілігіне әсер ететін факторларды ... ... ... қабілеттілігін бағалау әдістерін зерттеу;
4) ұсынылған әдіспен «Эйр ... ... ... ... ... «Эйр ... ... бәсекеге қабілеттігін арттыру бойынша қаржылық
құралдар мен шараларды ұйымдастыру.
Зерттеу ...... ... ... ... ... ... және әдістемелік ... ... ... қабілеттілігін арттыру мәселелері бойынша
отандық және шетелдік ғалымдардың ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер мен ақпараттар, сондай-ақ
арнайы заңдар, заңнамалық құжаттар, нормативтік-құқықтық актілер ... ... ... мен Үкіметінің бұйрықтары, қаулылары
мен жарлықтары, ҚР-сы статистикалық ... ... ... ... ... ... «Эйр ... АҚ-ның жылдық есептемелік
құжаттары құрайды.
Диплом жұмысының құрылымы кіріспеден, үш бөлімен, ... ... ... ... ... ... жұмысының кіріспесінде
тақырыптың өзектілігі, мақсаты, зерттеу объектісі, теориялық ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттіліктің теориялық жақтары,
қазіргі нарықтық экономикадағы орны қарастырылған. Ал екінші бөлімінде «Эйр
Астана» АҚ-ның қызметіне ... және ... ... ... ... Яғни сол кәсіпорын өнімі қаншалықты ... ... ... Үшінші бөлімінде өнімнің бәсекеге
қабілеттілігін жоғарылату жолдары қарастырылған.
1 Кәсіпорын өнімінің ... ... ... теориялық
аспектілері
1.1 Кәсіпорын өнімінің бәсекеге қабілеттілігінің экономикалық мәні
Ұлттық экономикадағы нақты саланың дамуын ... ... ... ... ... ... ... сәйкестендіру
бағытында атқарылатын іс-шаралардың ... ... ... ... ... ету мәселесін жатқызуға болады. Қазіргі
кезде өзекті болып отырған мемлекеттің ... әуе ... ... ... де ... ... ұқсас
өнімдеріне төтеп бере алатын отандық ... ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне сай
иелігіміздегі құндылықтарды барынша тиімді, әрі ... ... ... ... ғана ... ... нарықта да жоғары ... ... ... ... тауарлар шығару, сол нарықтың қомақты бөлігін
қосылған құны жоғары өнімдер ... ... ... осы арқылы
мемлекетіміздің беделін арттыру бүгінгі ... ... ... саяси-экономикалық үрдістердің негізін қалайды.
Сонымен қатар, тұтыну нарығындағы өскелең талаптар да отандық ... ... ... ... ... ... ... қатарға қойып отыр. Мұның өзі ... ... ... ... ... ... бағаны төмендетуге ықпалын
тигізіп, ... кең ... ... ... ... ... өнім шығару кәсіпорынның, саланың дамуына
ықпал ететін негізгі ... ... ... өзі ... [2, ... қабілеттілік ─ өнеркәсіптік өнімнің құндық және сапалық
параметрлерін ғана қамтымай, сондай-ақ кәсіпорын ... ... ... басқаруға, менеджмент деңгейіне тәуелді жан-жақты ұғым.
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігі ─ тауарлар мен қызметтердің тұтынушы
қажеттілігін жоғары деңгейде қанағаттандыруын және ... ... ... орнын табуы. Басқа сөзбен айтқанда, бұл тұтынушының ... ... және оның ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігінің негізгі құрауыштары:
1) негізгі құрауышы өнімнің өзімен тікелей байланысты және оның
сапасына көп көңіл ... ... ... ... ... алу ... қорытынды шешім (30-35%)
оның сапалық сипаттамаларымен байланысты екенін көрсетеді.
2) екінші құрауышы ... сату мен ... ... көбіне өнімнің сапасы төмен, бірақ сенімді және
қымбат емес сервиспен ... ... ... ... ... ... бұл тұтынушыға, субъективті фактор ретінде
жағымды немесе жағымсыз әсерін тигізетін барлық факторлар [5,
128б].
Кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... арасында нарықты бөлудің нарықтық механизмін
модельдеуге келіп тіреледі. ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігінің қалыптасуының механизмін көрсетуге болады.
|Тұтынушылардың талғамдары ... ... ... ... |
|Өндіріс ... ... ... құны ... бағасы |
| ... ... ... ... ... 1 ... ... қабілеттілігінің қалыптасуының механизмі
Ескерту – Жолдасбаева Г.Ө. Кәсіпорын экономикасы - ... ... [2, ... ... ... ... белгілі бір фактордардың
ықпалымен қалыптасады. Олардың арасындағы негізгілері:
1) баға;
2) сапалық;
3) жаңалық;
4) жарнама;
5) пайдалану сенімділігі;
6) көркемдеу, мәнерлеу;
7) буып-түю, ... ... ... қабілеттілік бұл – күрделі нарықтық жағдайдағы
жұмыс философиясы. Ең алдымен ол ... ... білу ... ... дамуы мен жағдайды түсіну; ... мен ... ... ... бағытталған.
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін оны басқа өніммен салыстырғанда ғана
анықталады, бұл ... ... ... табылады. Ол берілген тауардың
басқа тауарынан белгілі бір қажеттілікті қанағаттандыру ... ... ... ... ... ... ... үшін
белгілі бір қажеттілікке сәйкес келу дәрежесі бойынша басқа тауарлармен
салыстырып қана қоймай, ... ... ... ... ... шығыны
мен өз қажеттілігін қанағаттандыру үшін оның әрі ... ... ... [6, ... ... ... мәселесі қазіргі жағдайдағы ... ... ие ... ... мемлекеттің тұтынушының экономикалық және
әлеуметтік ... оның ... ... ... ... байланысты.
Бәсекеге қабілеттілік – мемлекеттің, өндірушінің өнім шығару мен өткізудің
мүмкіншілігінің жиынтығы ... те ... ... факторының өзі
мәжбүрлік сипатқа ие, нарықтан ығыстыру қорқынышы ... ... ... ... мен сапа ... ... ... етеді, ал нарық олардың қызметінің нәтижелерін ... ... ... ... ... нарықта өнімнің бәсекеге
қабілеттілігі оның коммерциялық табыстың шешуші ... ... ... ... тауардың нарық жағдайына, тұтынушының қажеттілігіне
тек сапа, техникалық, экономикалық, ... ... ... ... сонымен бірге коммерциялық және өткізудің басқа жағдайларына ... ... ... ... сервис жарнама) байланысты болатын көп
аспектілі түсінік.
Сонымен қатар, өнімнің бісекеге қабіліттіліктің негізгі құрама бөлігі
болып ... ... ... ... ... ... Басқаша
айтқанда бәсекеге қабілеттілік – нарықтағы ... ... ... және ... (бағалық) сипаттамалардың кешені, яғни бәсекелес
аналог тауарлардың алдында берілген тауардың артықшылығы. Тауарлардың
артынан ... ... ... сәйкесінше бәсеке қабілеттілікті
кәсіпорындар, кәсіподақтар, фирмалар, мемлекеттің негізінде айтуға болады.
Нарықтағы әрбір тауар ... ... ... көрсеткішіне
тексеру өтеді: әрбір сатып алушы оның жеке ... ... ... сатып алады, ал барлық сатып алушылар бәсекелес
тауарларға қарағанда ... ... ... ... ... ... өнімнің бәсекеге қабілеттілігін (яғни, бәсекелестік нарықта
коммерциялық ... ... ... ... ... салыстыру негізінде ғана анықтауға болады.
Басқаша айтқанда, бәсекеге ... ... бір сату ... ... түсінік. Әрбір сатып алушыда өз қажеттіліктерін
қанағаттандырудың бағалаудың жеке критериі бар болғандықтан, мұнда ... жеке ... ие ... ... ... ... үшін ... туғызатын (берілген қажеттіліктерді
қанағаттандыруына кепіл береді) қасиеттермен ғана ... ... ... ... ... ... қасиеттері бәсекеге
қабілеттілікті бағалағанда белгілі бір ... оған ... жоқ ... Нормалар, стандарттар мен құқықтардың шамадан тыс ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін жақсартып
қана қоймай, керісінше оны түсіреді, өйткені ол сатып алушының құндылығын
көбейтпей, ... ... ... ... ол өнім ... ... ... [7, 64б].
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігінің зерттелуі оның өмірлік циклының
фазаларына тығыз байланысты ... және ... ... ... ... өзі бәсекеге қабілеттілік көрсеткіштерінің төмендеудің
бас кезеңін уақытылы ... мен ... ... қабылдау
(мысалы, өнімді өндірістен шығару, оны модернизациялау, нарықтың
басқа секторына ауыстыру, т.с.с.) үшін ... ... ескі өнім ... ... ... ... жоймаса, ал кәсіпорын
жаңа өнім ... ... бұл ... ... ... ... ... тауар нарыққа шыққаннан кейін өзінің
бәсекеге қабілеттілік әлуетін ... ... ... Бұл ... ... ... ... болады, бірақ оны тоқтату мүмкін емес.
Сондықтан, жаңа өнім ескі өнім ... ... ... болған кезде нарыққа шығаруды қамтамасыз ететін график бойынша
болжайды. Яғни жаңа ... ... ... озық және ұзақ уақыттық
болу қажет.
Тауар өндіруші өзінің нақты бәсекелестерін, олардың мүмкіндіктерін,
артықшылықтары мен кемшіліктері ғана емес, ... ... ... жалпы жағдайын, яғни осы нарықтың бәсекелестік сипатына
байланысты типін, өзінің салалық ... ... ... өте ... білуі керек. Бұл ... өз ... ... ... ... ... оның ... олардың іс-әрекеттерінің
құрылымдық талдауын пайдалануға болады.
Бәсекелестіктің салалық деңгейдегі қозғаушы күштерін зерттеу ... ... ... ... көрініс табатын ... ... ... ... ... ... ... Мұндай
зерттеу келесідей аспектілерді қамтиды: Салада потенциалды бәсекелестердің,
яғни жаңа ... ... ... ... ... ... ... шығындардың өсуі, тиісінше пайда нормасының түсуіне алып келуі
мүмкін өндірістік қуаттардың артуына әкеліп соқтырады.
Нарыққа жаңа бәсекелестердің енуі ... ... бір ... ... ... негізгілері:
1) өндіріс қажеттіліктерінің үнемделуі;
2) өнімнің жіктелуі мен сатып алушылардың да сол ... ... ... ... салыстырмалы жетіспеушідігі;
4) саладағы артықшылықтардың болуымен белгіленетін тосқауылдар.
5) нарықта әрекет етуші компаниялар арасында бәсекелестіктің қарқандылығы
мынандай ... ... ... сан жағынан көп болуы және олардың күштерінің теңдігі;
7) саланың салыстырмалы баяу өсуі;
8) үстеме шығындар немесе тауарлы-материалдық ... құны ... ... ... деңгейі;
9) дифференциацияның жоқтығы (және тиісінше – конверсия шығындары);
10) қуаттардың секірмелі ... ... ... шығу ... [8, ... Бәсекелестер мақсаттары мен ... ... ... ... ... ... және ... ... |
|тауарлық саясатының |
|формалары мен |
|әдістерін зерттеу ... ... ... ... ... ... |
|торабының құралуын |
|және олардың өткізуді |
|ынталандыру құралдарын|
|талдау ... ... ... ... ... ... бәсекелестік картасын құрастыру ... 2 ... ... ... құрылымдық талдауы
Ескерту – Богданов К.В. Конкуренция и конкурентоспособность. - Алматы,
2009ж [11, 164б].
Бәсеке сипаттамалары және ... ... ... ... микродеңгейлі (өнімнің сапасы мен бағасын көрсететін), мезодеңгейлі
(салалардың қолда бар ... ... ... ... ... және ... (шаруашылық жүйелердің
жалпы қалпын, олардың балансын, инвестициялық климатын, салық тәртібін,
тариф ... ... және т.б. ... ... ... бәсеке сайыстың және ... ... мен ... ... ... ... дәреженің элементтерінің құрамын сипаттауға және олардың байланысын
шығаруға мүмкіндік береді. Бұл оның талдауына ... ... ... қолда бар қорларды алуға қосымша мүмкіндіктер ашуға және
сүт ... ... үшін әр ... ... қабілеттілікті
жоғарлатудың стратегиялық бағытын анықтауға көмек көрсетеді.
Экономикалық ... ... оның ... ... бағалық (баға
негізіндегі бәсеке) және бағадан тыс ... ... ... ... ... ... болады. Қазіргі әлемде бағалық бәсеке ... ... ... ... ... ... ... келеді. Бұл қазіргі
нарықта «бағалар қақтығысы» жоқ дегенді білдірмейді, олар бар, ... анық ... ... тыс ... ... ... бәсекелестерге
қарағанда тауардың тұтынушылық құнын арттырады. Бағадан тыс әдістердің
санына ... ... ... ... ... ... ... тауардың жаңартылуы, сапа, жарнама, халықаралық стандарттарға
сәйкес келу, т.с.с. [9, 83б].
Кәсіпорынның ... ... ... оның жақсаруы
көбінде іске асырылатын ... ... мен ... ... ... ... ... қабілеттілігін бағалаудың бірнеше әдістері бар.
Бірақ барлығының да бір ортақ кемшілігі бар, онда ... ... ... мен ... ... ... тек ... басқа
қасиеттерінің жиынтығы ретінде анықталады. Осылайша, өнімнің бәсекеге
қабілеттілігі біз оның өнімнің ... ... ... қатынасындағы
салыстырмалы баға деп анықтаймыз. Әрбір нарықтың ... ... бар. Баға ... кезіндегі ұсынысты анықтау керек, ... өнім ... ... ... ... Осылай, егер «баға»
тек өнімді өткізу ... ғана ... ... қабілетті сапа»
нарық ... ... ... – тек ... белгілі бір
көрсеткіштері ғана емес, сонымен бірге ақырғы тұтынушыға ... ... ... ... ... ... перспективті
нарықты бөлшектеп ... ... жаңа ... ... дайындау;
2) сапалы шикізат жабдықтаушылады таңдау және күшейтілген бақылау;
3) өндірістің барлық кезеңдері мен ... ... ... ... шығу ... ол ... белгілі бір
сипаттамаларға ... ... ниша мен ... ... ... баға,
оның мақсатты сегменті анықталады және сонымен сәйкес ... мен ... ... келу ... ... қабілетті
сапаның ажырамас бөлігі сервистік қызмет көрсету деңгейі ... ... ... өмір ... үшін ... ... өте маңызды болып келеді және
ол нарықтық ... ... тез және ... жауап беруі тиіс [10,
146б].
Өнімді нарыққа шығару ─ өте ... ... Жаңа өнім үшін ... ... құру ... Жаңа ... бәсеке қабілеттілігіне немесе
нарықта өнімнің өтуіне әсер ететін ... ... ... ... ... ... кезінде табысты өтуі тек
өнімнің жаңалық дәрежесі мен оған тұтынушының ... ғана ... ... ... ... да ... Әдетте, өнімнің
модификациясы сату көлемін жаңалыққа қарағанда тезірек ұлғайтады, өйткені
тұтынушы ... өнім ... ... ... өнімнің бағасы бұл
этапта модификацияланбаған өнімнің баға деңгейіне қарағанда сәл ... ... ... ... ... ... этапта аналог бағалық
нишаның жоғарғы шегімен анықталады және жақсы жарнамалық, ... ... ... ... ... қабілеттілік деңгейіне сәйкесінше
жоғарылауы мүмкін [11, 97б].
Тауардың ... ... өсу ... ғана ... ... ... білінетін табыс алуға болады.
Бөлімді аяқтай отырып, айта кететін жайт, ... ... ... және ... ... ... ... ғана ұтады.
1.2 Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін бағалаудың әдістемелік негіздері
Өнімнің бәсекеге ... ... ... ... ... ... ... бәсеке қабілеттілігін бағалау
келесі жүйелілікпен асады:
1) нарықты талдау ─ ... ... ... ... ... ... тауарға нарықтық талаптарды қалыптастыру және оны бағалық
көрсеткіштер құрылымында көрсету;
3) салыстыру көрсеткіштер базасын таңдау;
4) бағалық ... ... ... ... ... ... қабілеттіліктің жеке және интегралды
көрсеткіштер бойынша бағалау;
6) бәсеке қабілеттілік туралы ... ... және оның ... сатып алу мақсаттылығы туралы шешім қабылдау [12, 85б].
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін бағалау тұрғысынан нарықты зерттеудің
нәтижесі ... ... ... ... мен ... ... жинау болып табылады. Әрбір қажеттілік сатып алушы нарықта
тауарға талаптар түрінде мәлімдеме ... ... бір ... ... ... ... ... жолдарын жобалау оның
нақты және ... ... ... байланысты. Өнімнің бәсекеге
түсу қабілеттілігі талданатын өнімнің параметрлерін салыстыру базасының
параметрлерімен ... ... ... ... ... ... ... ұқсас тауар немесе тұтынушының қажеттілігі алынады. Ал
ұқсас тауар ... ... ... ... ... ... ... алынады. Егер өнімнің параметрлерінің физикалық
өлшемі боласа, онда оған ... ... ... ... қабілеттілікті бағалаудың негізгі критерийлері:
1) өнімнің жаңалық дәрежесі;
2) өндірілу ... өнім ... ... ... үшін ... базасының болуы;
4) өткізуді ынталандыру бойынша шаралар; өткізу динамикасы;
5) өнімнің нарықтық талаптарына ыңғайлану мүмкіндігі;
6) қаржылық жағдайы.
Сонымен бірге, ... ... ... құн ... ... ... ... бойынша қарастыруға
болады. Егер өнімнің бәсекеге қабілеттілігін баға ... ... ... ... ... мен ... ... тауардан кем
түспесе, онда өнім бәсекеге қабілетті болып саналады. Ал егер ... ... ... құн ... ... болсақ,
онда салыстырылатын ... ... ... еңбек
бірлігінің салыстырмалы құны бір валютада ... ... ... ... ... ... пайдалылығы
жоғары болған сайын оның өнімінің бәсекеге қабілеттілігі де жоғары болады
[13, 121б].
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін бағалау әдістері келесідей:
Біз ... ... ... өнім мен ... ... ... және ... параметрлер бойынша салыстыру арқылы
бағаланатынын ... екі ... ... ... комплексті.
Бәсекеге қабілеттілікті бағалаудың дифференциалданған әдісі талданатын
өнім мен салыстыру базасының параметрлерін ... ... Егер ... ... ... ... ... болса, онда бәсекеге
қабілеттілік көрсеткіші мына ... ... ... = Pi / Pio * 100% (i = ... - ... ... ... қабілеттіліктің жеке параметрлік
көрсеткіші;
Pi - талданатын өнім үшін ... ... - ... ... қанағаттандырылғандағы і-параметрдің мөлшері;
n - бағалау параметрлерінің саны,
Нормативті параметрлер бойынша бағалау ... жеке ... ... 0 ... ... мүмкін. Егер ... өнім ... мен ... сай келсе, онда көрсеткіш 1-ге тең; егер сай
келмесе, көрсеткіш 0-ге тең ... және ... ... ... бағалау кезінде жеке
көрсеткіш 1-ден үлкен немесе 1-ге тең болуы мүмкін.
2) Егер бағалау ... ... үлгі ... ... онда ... ... мына ... арқылы есептелінеді:
Qi = Pi / Pio * 100% (i = 1,2,3,…,n),
(2)
Qi = Pio / Po * ...... ... ... ... бәсекеге қабілеттіліктің жеке
параметрлік көрсеткіші;
Pi - талданатын өнім үшін і-параметрдің мөлшері;
Pio - үлгі ... ... өнім үшін ... ... - ... ... саны.
Бағалау нәтижелерін талдау:
Бұл 2 формуладан жеке көрсеткіштің өсіміне бәсекеге қабілеттіліктің
жоғарылауы сәйкес келетін ... ... ... ... үшін ─ ... (1), ал отынның шекті шығынын бағалау үшін ─ формула
(2)
Егер өнімнің техникалық ... ... ... болмаса
(мысалы, ыңғайлылық, сыртқы келбет, модаға ... ... т.б.), ... ... ... әдістер қолданылады.
Дифференциалдық әдіс талданатын өнімнің бәсекеге қабілеттілігін
немесе ұқсас ... ... ... ... ... Ол өнімнің өмірлік ... ... ... әсіресе оны
болжамдық үлгімен салыстырғанда қолданылады. Бірақ та ол ... ... ... ... ... ... әсерін ескермейді.
Бәсекеге қабілеттілікті бағалаудың комплексті әдісі. Бұл ... ... ... және ... көрсеткіштерді пайдалануына және
талданатын өнім мен үлгінің шекті ... ... ... параметрлер бойынша топтық көрсеткіш келесі формула
арқылы есептелінеді:
Iнп = Qhi ni=1 ... - ... ... бойынша бәсекеге қабілеттіліктің ... - ... ... ... ... ... қабілеттіліктің жеке
көрсеткіші;
n - бағалауға қатысатын нормативті параметрлердің ... ... де жеке ... бірі 0-ге тең ... ... ... да болмасын параметрлер бойынша керекті нормаларға сәйкес
келмейді), онда ... ... те 0-ге тең ... Бұл ... ... ... нарықта бәсекеге қабілетсіз екенін
білдіреді.
Техникалық ... ... ... ... мына ... ... = Qi * Ai ni=1,
(5)
Мұндағы:
Iтп - ... ... ... ... ... ... - қажеттілікті сипаттайтын n техникалық ... ... ... ... - ... қатысатын нормативті параметрлердің саны.
Нәтижелерді талдау:
а) Ітп ... ... ... ... техникалық
параметрлер бойынша қажеттілікке сәйкес келетін дәрежені ... ... ... болған сайын, ... ... ... ... ... ... ... салмақтығын анықтау үшін үлгі,
семинар, тұтынушының сұранысы, нарықтық зерттеулерге негізделген ... ... ... ... ... ... кезде пайда болатын қиындық жағдайда,
сонымен қатар техникалық параметрлерден бағдарлық бағалауды өткізу ... ... ... салмақтық топ немесе комплексті
параметрлер ─ одан әрі салыстыруда ... ... әсер ... параметрлер бойынша топтық көрсеткіш өнімді сатып алуға
және ... ... ... толық шығындарын анықтау негізінде
есептелінеді:
З = Зс + Ci ... - өнім ... ... және ... ... ... ... шығындары;
Зс - өнімді сатып алуға кеткен бір жолғы шығындар;
Сі - і-нші жұмыс істеген жылына ... ... ... ... ... ... - ... уақыты.
Мұндағы:
Сі = Scj ... - j-нші бап ... ... шығын;
n - эксплуатациялық шығындардың баптардың саны.
Егер өнім ... ... ... ... ... ... ол үшін табыс ... ... ... ... бап
үшін көрсеткіш формулаға минус таңбасымен еңгізіледі).
Экономикалық параметрлер бойынша топтық көрсеткіш мына ... ... = З / ... - экономикалық параметр бойынша топтық көрсеткіш;
З, Зо - ... ... өнім мен үлгі үшін ... ... ... ... көрсеткішінің формуласы:
К = Інп * Ітп / ... - үлгі ... ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігінің интегралдық көрсеткіші.
Нәтижелерді талдау:
К - өнімді ... алу мен ... ... ... ... шаққандағы тұтынушылық тиімділігіндегі салыстырылатын
өнімдер арасындағы айырмасын көрсетеді. Егер К1 ... онда ... ... бәсекеге
қабілеттілігі үлгі тауарға ... ... егер екі ... ... ... ... онда К=1.
Егер талдау бірнеше үлгі бойынша жүргізілсе, онда таңдалған аналогтар
бойынша өнімнің ... ... ... ... ... үлгі ... орта салмақты көрсеткіш қосындысы ретінде есептелінеді:
Кср = Ski * Ri ... - үлгі ... ... ... ... ... - ... үлгіге қатысты бәсекеге қабілеттілік көрсеткіші;
Ri - аналогтар ... ... ... ... - ... ... аралас әдісі дифференциалдық әдіс пен ... ... ... ... ... ... ... әдісі кезінде жартысы дифференциалдық әдіспен есептелген параметрлер
жартысы комплексті әдіспен есептелген параметрлер қолданылады [13, 158б].
Кәсіпорынның бәсекеге ... ... ... топтарының негізінде іске асыру ұсынылған: ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық-
техникалығы өзіне екі ... ... ... ... (Ктд) және ... ұйымдастырушылық деңгейін
(Кұд).
Олар жекелік көрсеткіштердің функциясы ретінде анықталады
(xi, …, x n):
Кұд, Ктд = f1(xi, …, x ... ... ... ... былай табылады:
Хі = Пфі/Пні
(12)
Мұндағы:
Пфі - і-нші факторының ... ... ... ... деңгейі жалпыландыру көрсеткішіне әсер етеді;
Пні - қағидалық немесе жоспарлықта дәл солай.
Жалпыландыру көрсеткішін келесі формулалар ... ... Ктд = аі * хі + ... + аn * ... және Аұд - ... техникалық деңгейінің көрсеткіші және
ұйымдастырушылық деңгейінің көрсеткішінің ... ... ... бәсекеге қабілеттілігінің ... ... жиі ... ... ... матрицалық әдіс; негізгі
тәсіл ретінде кәсіпорын тауарының бағалануын қолданылатын әдіс; бәсеке
тиімділігі теориясында ... ... әдіс ... ... жүйесінің қағидасы бойынша
жасалынған матрица талдауы ... ... ... ... BCG, ... ... ADL, И. Ансофф, Д. Абель бойынша
стратегиялардың өрісі жатады.
Екінші әдіс ... ... ... ... ... және ... тыс) және оның ... деңгейінің интегралды көрсеткішінің есептеуінде негізделген.
Тиімді бәсеке теориясы өндірістің ұйымдастырушылық-техникалық деңгей
көрсеткіштерінде көрсетілген ... ... ... ең ... ... ... кәсіпорынның өндірістік
қызметінің тиімділік көрсеткіштерін, оның ... ... ... ... ... тиімділік критерийлері мен
тауардың бәсекеге ... ... ... [15, ... сапасының теориялық мәні ─ тұтынушылардың тауарға деген
сұранысын ... ... ... шығару, яғни сапа
фирманың бәсекеге қабілеттілігінің кепілдемесі болып ... ... ... ... білу ... ... ... оларды өндіруші нарықта өнімді бағалау үшін
пайдаланылады.
Егер салыстыру үшін ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетінің бағаларының ... ... ... әсіресе нарықта оның үйлестігі болса және белгілі ... ... ... ... ... және оның ... ұсынылған параметрлермен салыстыруға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге, ... ... ... өнімнің тұтынушыға
қажетті параметрлермен салыстыру ... ... ... ... ... ... көрсетіледі. Салыстыру техникалық
және экономикалық параметрлердің топтары бойынша іске асырылады.
3. Өнімнің бәсекелік ... әсер ... ... ... ... ... факторларды мына топтарға
бөліп көрсетуге болады:
1) өнім және қызмет сапасы;
2) өнім және қызмет бағасы;
3) ... ... ... өндірістің технологиялық деңгейі;
5) қаржыландыру көздерінің қол жетерлігі;
6) нарықтың қаныққандығы, сұраныс және ұсыныс.
Енді бұл факторларды ашып талдайық.
Өнім сапасы. Сапа - ... ең ... ... өнім ... ... ие ... ... ғана аналогтар қатарында лайықты
оры алуы ... ... ... ... ... ұзақ уақыт
бойы қолдану, сенімділік, нақтылық, қолданудағы ... ... ... ... Бірақ әрбір өнімге сапаның аталған қасиеттер
сай келе ... ... ... бір рет ... ... ұзақ уақыт
қолдануын талап ете алмаймыз. Сондықтан, сапаның стандарттарға сәйкес келу
деген ... ... бар. ... ... өнім ... мына
қажеттіліктерін қанағаттандыруы тиіс:
1) физикалық;
2) техникалық;
3) сенімділік;
4) эксплуатациялық;
5) эстетикалық;
6) қауіпсіздік;
7) экологиялық;
8) шығынды (эксплуатациямен байланысты шығындар), т.б. [16, ... ... ... бұл ... ... біз оны ... толығырақ қарастырамыз.
Өнімнің бағасы. Баға ─ өнімнің құндық ақшалай сипаттамасы ... ... ... Ол өнім ... ... ... уақытының
жанама өлшемі. Өнім бағасын анықтайтын факторлар:
1) өндіріс жалпы шығыны;
2) қоғамдық ... ... өнім ... өнім ... мен ... персоналдың квалификациясы;
6) өндірістің технологиялық деңгейі;
7) мемлекеттің салық туралы заңы;
8) өнімді ... ... ... ... өнімді өткізу үшін ғимараттар арендасымен байланысты шығындар;
10) өнімнің ... ... ... ... және кепілдік қызмет көрсетуінің деңгейі;
13) фирманың маркетингтік қызметі;
14) өнімге сұраныс пен ұсыныс;
15) фирманың садалық баға ... баға ... ... ... ... ... ... нәтижесінде ғана жүзеге асуы мүмкін. Оның ... ... ... ... баға ... кезінде қандай да бір
өнімнің құнын төмендету (ең ... ... ... таба ... ... өзі шығаратын басқа да өнім түрлерінен немесе қызметтерден
тұрақты табыс алуы ... ... баға ... ... ... ... Жалпы баға саясатының қалыптасу реті мен оған ... ... ... 3 – ... ... ... [16, 104б].
Баға қалыптасу стратегиясын таңдағанда ... бір өнім үшін ... ... ... ... Негізінде келесі мақсаттар қойылады:
1) фирманың өміршеңдігін ... ету, ... ... ... ағымдағы пайданы максимилизациялау;
3) көрсеткіштік үлесі бойынша нарықты жаулап алу;
4) өнім ... ... ... ... алу, яғни ... ... ... қалыптастыру. Бұл жағдайда баға жоғары болады.
5) бағаның өзгеруі факторлар әсер ететін уақыттың ұзақтығына қарай ... ... баға ... ұзақ ... ... ... мемлекеттік және монополиялық саясаттың, табиғи
құбылыстардың әсері нәтижесінде тауардың және ақша ... ... орта ... ... ... ауытқуы сұраныс пен ұсыныстың
салыстырмалы қалпының түрлі кезең циклдары бойынша өзгеруі нәтижесінде
пайда болады;
8) қысқа ... ... ... әр ... ... және ... ... туындайды.
|Нарықтағы жағдай |
|Тұтынушылар |
| ... ... ... |
|Шикізат ... ... ... 3 ... баға ... ... - Әмірбекұлы Е. Өнімнің бәсекелік қабілетін арттыру
механизмін қалыптастыру. - ... 2007ж. [17, ... ... бағаларға ақшаның сатып алу қабілетінің өзгеруі, ал
сыртқы сауда бағаларына ұлттық ақшаның валюталық курсының ... ... ... ... баға – ... ... мөлшерде басқа кәсіпорындарға,
сауда ұйымдарына өткізеді;
2) контракты баға сатушылар мен сатып алушылар арасында келіссөздер
барысында тағайындалатын ... ... ...... өнімдерін сатып алу;
4) бөлшек сауда ьағасы – тұрғындарға сату бағасы;
5) өзгермелі баға ... ... ... ... ұзақ уақыт
белгіленетін баға, осы бұйымдарды дайындау үшін ... ... ... шығынының өзгеруін есепке алуға мүмкіндік беретін
өзгермелі ... ... ... баға ... ... баға ... Алғашқы өндіріс шығындары жоғары ... ... ол ... ... жаңа тауарлар жатады. Сапасы жоғары
тауарлардың бағасы да жоғары болады.
2) төменгі баға стратегиясы немесе ... өту ... ... ... ... ... ... сараланған баға стратегиясы сатып алушылармен жұмыс істеу, яғни
кәсіпорынға ... ... үшін ... ... ... ... икемді баға стратегиясы. Бағалар сатып алушылардың мүмкіндіктеріне
қарай белгіленеді.
5) тұрақты, стандартты, өзгермейтін баға ... ... баға ... яғни ... ... 100 теңгенің тауарын 99
теңгеге сатып алады.
7) жаппай көтере сатып алу стратегиясы, яғни көтерме баға.
Баға бәсекесінің пайда болуы және оның ... етуі ... ... бір ... ... ... ... ең төменгі бағада сату мен басқа да
тауар сатушыларды нарықтан ығыстырып шығаруға және соның есебінен
өзіне бұл салада ... ... ... ... ... ... ... ұсынылған тауарға деген қажетін қанағаттандырмау
салдарынан тартатын ... ... ... ... ... көтеру
бәсекесі.
3) тауар алушы мен сатушының, бірінің арзан алуға, екіншісінің ... ... ... ... ... екеуінің қайсысының
жеңіп шығатынына байланысты болады.
4) тауар ... ... ... ... ... ... ... бәсекелес салалардың үлгісі ретінде пайда болатын
салааралық бәсеке.
Персоналдың квалификациялық деңгейі. Квалификациялық жұмысшылардың бар
болуы минималды шығындармен жоғарғы ... ... ... ... ... ... қатары жоғары квалификациялық персоналсыз
өндірілуі ... ... ... ... жоғары квалификациялық менеджмент
те соңғы рольді ... ... ... ... ... ... жоғары даярланған технологтар мен инженерлерсіз бәсекеге
қабілетті өнім қалыптастыру өте ... ... ... ... алдын-ала есебінсіз өнімнің өткізілуі қиынға соғады.
Өндірістің технологиялық деңгейі. Квалификациялық ... ... ... ... ... ... ... және қысқа
уақытта жоғары сапалы өнім өндіруіне мүмкіндік береді. Осыған ... ... ... ... сапалы өнім шығаруға болады.
Технологиялық өндірісті үнемі ... ... ... қайта
қаруландыру жағдайында көп өнім шығару ... ... бұл ... қол жетерлігі маңызды болып келеді.
Қаржыландыру көздерінің қол ... ... ... ... бар:
1) несиелік;
2) құнды қағаздарды орналастыру (биржада акцияларды шығару және
котировкалау).
Кәсіпорынның акционерлік капиталы арқылы қаржыландыруды қамтамасыз ету
ең ... ... ... Бірақ, кәсіпорын басшыларымен акцияларды шығару мен
орналастыруына шешім қабылдауына бірнеше ... ... ... ... ... ... капиталында үлкен үлеске ... ... ... ... алады. Бұл жағдайда акцияларды
орналастыру арқылы кәсіпорынды қаржыландырғанда ... ... ... ... әкелуі мүмкін. Екіншіден, бұл әдістен
бас тарту ... бұл ... ... өз қызметтерін дұрыс атқармауы
жағдайында жаңа акционер басқарушылардың ауыстырылуын талап ете ... ... ... шешімін қабылдаудағы кедергі инвестор
қаржылық есебінің толық ... ... ... ... ... ... салық салудан жасырып, шынайы есепті инвесторға көрсете
алмайтындығы.
Акцияларды орналастыру жолымен капиталды тарту талай ... ... ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс. Нарықтағы өнімнің бәсекеге
қабілеттілігі мен кәсіпорынның тиімді қызметінің негізгі мәселелердің ... ... пен ... ... ... қарастырайық.
Тұтынушының қажеттілігі көптеген факторларға тәуелді. Тұтынушының
қажеттілігін біліп тану білікті маркетологтардың жұмысы ... ... ... ... ... ... – бұл ... бір
тауар үшін төлейтін ақшаның даярлығы. Нарықтағы сұраныс берілген тауарды
сатып алушылардың саны, сонымен ... ... пен ... ... ... ... әсер ете ... ал өнімді өткізу бойынша шаралар
(мысалы, жарнама) арқылы ол тұтынушының қажеттілігін ауыстыруы мүмкін.
Мысалы, ... ... ... DVD ойнатқыштарына ауыстырылып
жатыр. Бұл қажеттіліктердің ... ғана ... ... ... ... стандартына, мәртебеге байланысты жарнамалық шаралардың
нәтижесі. Сонымен, сұраныс ... ... үш ... [17, 58б].
Нарықтық жағдайда егер кәсіпорын өз ... ... ... ... қамтамасыз ете алмаса, онда бұл кәсіпорынды ешқандай
инвестициялар құтқара алмайды. Бәсеке қабілеттіліктің негізі сапа ... ... ... құрамына сападан ... ... ... кепілдік, сервистік қызмет көрсету және тағы
басқа ... ... ... ... мен тапсырыс
берушілер өнімді таңдағанда сапаны ... ... ... ... ... өнім кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін
қамтамасыз ... ал ... өзі ... ... ... оң
әсерін тигізеді. Кейбір өндірушілер үшін өнім ... жеке ... ... Ол ... ... ... ... сапа мәселесіне айналып
келеді. Мұны сапа саласында жетекші болып табылатын соғыстан ... ... ... даму ... ... ... ... ─ бұл белгілі мұқтаждықты қанағаттандыруға ... ... ... ... ... ... мен кәсіпорынның
маңызды көрсеткіштерінің бірі болып саналады. Өнімнің сапалығы ... ... тану ғана ... ... ... ең маңызды экономикалық
санаты болып табылады. Экономикалық ... ... ол ... ... ... Егер де ... құны ─ бұл ... алғанда тауардың
пайдалылығы болса, ал ... ... ─ бұл оны ... ... ... құнының деңгейінің көрінуі.
Өнімнің сапасы ─ өндіріс ... ... ... қабілетінің, елдің өмірлік деңгейінің өсуінің ... ... ... ... ... амалы. Сонымен қатар, ол
қоғамдық ... ... ... қор ... ... ... ықпалын тигізеді.
Сапа қасиеттерінің бірнеше көрсеткіштері бар:
Сапа көрсеткіштерінің номенклатурасының талғамы мыналар есебімен
негізделеді:
1) ... ... және ... ... ... талаптарын талдау;
3) сапа көрсеткіштерінің негізгі талаптары;
4) сипатталатын қасиеттердің құрамы мен құрылымы;
5) өнім сапасын басқару ... ... ... мен ... ... ... өнімнің сапа деңгейін бағалауда ... ... ... ... ... ... ... жеке ;
2) комплексті (топтық, жалпы, интегралды).
Өлшем бірліктері:
1) натуралды (килограмм, ... ... ... ... ... ... бойынша:
1) базалық;
2) қатысты көрсеткіштер.
Анықтау сатысы бойынша:
1) болжанатын;
2) ... ... ... көрсеткіштер.
Сипатталатын қасиеттер бойынша келесі ... ... ... ... ... стандарттау және сәйкестендіру;
5) экономикалық
6) эргономикалық;
7) эстетикалық;
8) тасымалдау;
9) патенттік-құқықтық;
10) экологиялық; қауіпсіздік.
Тағайындау көрсеткіштері ... ... бір ... ... ... экономикалық пайдалы тиімділікті көрсетеді. Өндірістік-техникалық
өнімдер үшін негізгі көрсеткіш ретінде өнімділік ... ... ... ... ... ... ... өнімнің жалпы көлемін
анықтауға қажет.
Сенімділік көрсеткіштері өнімдердің ... ұзақ ... ... ... ... ... ... шығарудағы және жөндеудегі
еңбек өнімділігін арттырудың ... ... ... Бұл ... ... ... өнім шығаруға,
өндірісті технологиялық дайындау, өнімді ... және ... ... мен ... ... ... тиімді пайдалануға
жағдай жасайды. Технологиялық ... ... өнім ... ... еңбек сыйымдылығы;
2) өнім дайындаудың салыстырмалы материал сыйымдылығы;
3) материалды қолданудың коэффициенті;
4) өнім дайындаудың салыстырмалы энергия сыйымдылығы, ... және ... ... ... ... және ... бөліктерінен тұрады.
Экономикалық көрсеткіштер сатып ... ... ... ... ... толық шығындарды сипаттайды және тұтыну баға
элементтерін ... ... ... тұтыну бағасы келесі элементтерді
құрайды:
1) ... ... ... ... ... ... транспорттауына кеткен
шығын;
3) орнату, монтаждау құны;
4) қызмет көрсетуші персалды оқытып үйрету;
5) электроэнергия, отын шығындары;
6) қызмет көрсетуші ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер адамдар мен ... ... ... ... ... ... гигиеналық қасиеттерін көрсетеді (температураның, шудың,
вибрацияның, газдың, будың және т.б. ... ... ... ... ... орындалуын, формасын,
тауарлық түрін қамтамасыз етеді.
Тасымалдауға шыдамдылық ... ... ... ... ... ... көрсеткіштеріне
жатады:
1) тасымалдауға өнімді дайындаудың орташа ұзақтығы;
2) тасымалдауға өнімді дайындаудың орташа еңбек сыйымдылығы;
3) тасымалдау құралының көлемін қолданудың коэффициенті;
4) ... ... өнім ... ... орташа
ұзақтығы.
Патенттік-құқықтық көрсеткіштер ─ ... ... ... өнімдердегі жаңа техникалық шешімдерді, тауарлық белгі
мен өндірістік ... ... ... көрсеткіштер ─ өнімдерді іске қосқанда және қолданғанда
қоршаған ортаға ... кері ... ... ... (Мысалы:
өнімді сақтағанда, тасымалдағанда және іске қосқанда, ... ... ... ... болу ... ... ... қамтамасыз ету керек:
1) табиғатқа, қоршаған ортаға өнеркәсіптік, ... ағын ... ... ... лақтырылуы;
2) биологиялық расурстардың рационалды қолданылуы және оларды
сақтау;
3) өсімдік пен жануар ... ... ... көрсеткіштер (өнімді жөндеу, сақтау,тасымалдау, шығару,
қолдану кезіндегі қауіпсіздікті ... ... ... ... ... ... Сапаны
жобалау, сақтау және қолдану процестері сапаны ... ... ... ... ... ... ... беруі тиіс:
1) халық шаруашылығ мен халық қажеттіліктеріне өнім сапасының
сәйкес келуін қамтамасыз ету;
2) тұрақты болуы керек;
3) өндіріс ... ... ... ... ... керек;
4) халыұ шаруашылық салаларындағы техника, ғылым, техникалық
прогрестің ... ... ... ... ... оның тағайындауымен байланысты белгілі бір қажеттіліктерді
қанағаттандыратын өнімнің барлық қасиеттерін сипаттау ... сапа ... ... ... реті ... ... өнім ... түрі;
2) өнімнің сапа көрсеткішінің номенклатурасын қолдану
мақсаттары;
3) сапа көрсеткіштерінің бастапқы номенклатура топтары;
4) ... топ ... сапа ... ... сапа ... ... ... әдісі.
Бәсеке қабілеттіліктің деңгейін бағалау үшін өнімнің параметрлерін
сандық анықтау маңызды мәселе болып ... ... ... ... ... және ... параметрлер ажыратылады.
«Қатты» параметрлердің белгілі бір бірлікте көрсетілген табиғи
физикалық ... бар, ... ... ... өнімнің
негізгі функцияларын көрсетеді. Мысалы, қуаттық, ... ... ... ... ... ... физикалық өлшемі жоқ, сондықтан
оны сандық бағалау өте ... ... ... ... ... ... сипаттайтын көрсеткіштер,
ұйымдастырушылық-коммерциялық көрсеткіштер жатады. Бұл көрсеткіштерді
анықтау үшін ... ... ... ... ... Ол ... ... белгілі бір қасиеттерін қабылдауына негізделген органолептикалық
әдіс немесе балдық жүйе ... ... Одан ... «жұмсақ»
параметрлерін бағалау кезінде экспер ... ... ... де ... Ол кезде эксперттер тек өнімнің қасиеттерін
қабылдауына ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандыратын өнімнің қасиеттеріне
бағытталады. Квалиметрикалық әдістер өнімнің ... ... ... ... бағалар талдауына негізделеді [18, 402б].
Нарықтық экономика жағдайында сапаның дамуы ... ... ... ... кәсіпорын қызметінің барлық
сфераларында сапа жүйесін құруды қарастырады. ... ... ... ... сай және ... ... есебімен дайындалу
керек, сол кезде ғана ол ... ... ... ... ете ... «Эйр ... АҚ-ның бәсекеге қабілеттілігін және қаржылық жағдайын
талдау және ... «Эйр ... ... ... және ... талдау
«Эйр Астана» әуе компаниясы 2001 жылы тіркеліп, ең бірінші рейсін 2002
жылдың 15-ші ... ...... ... ... ... Рейстің
ашылу салтанатына әуе компанияның акционерлері болып табылатын Қазақстан
Республикасы үкіметінің және ұлыбританиялық BAE Systems ...... ... ... ... ... ... Ричард Эванс қатысты.
Акциялық үлестің 51 пайызын ... ... ... әл-
ауқаттылық қоры» АҚ), ал 49 пайызын BAE Systems (Ұлыбритания) компаниясы
иеленген біріккен кәсіпорындағы акционерлердің әріптестік ... ... даму ... тұрақты болып келеді.
Әуе компанияның жаңа буындық ұшақтарды пайдалану арқылы ішкі және
халықаралық әуе ... ... ... өте ... ... орындау миссиясы да тұрақты болып ... ... ... өте ... ... бірі болып саналатын Қазақстанның
мұқтаждықтарын қанағатандырады [19, 108б].
«Эйр Астана» – ... ЕАҚА ... ... қауіпсіздігі
агенттігі) куәландырған ұшақтарға 145 ... ... ... ... көрсететін әуекомпаниялардың бірі. 2011 жылы «Эйр Астана»
әуе компаниясы IATA-ның (Әуе транспортының халықаралық ... ... ... ... аудиттен (IOSA) сәтті
өткен әуе компаниялар регистрінде ресми түрде ... ... ... ... 2007 жылдан бастап Қазақстаннан осы регистрде тіркелген жалғыз ... ... ... ... «Эйр ... әуе ... ... жасалған 26 ұшақтан
тұрады және ... ... ... ... 11 ... ... Әуе
компанияның бағдар желісі 50-ден астам ішкі және ... ... ... жуық жұмыс орнымен ... ... әуе ... ... жұмыскерлер қатары негізінен ... ... ... шетелдік мамандардан құралған. 2005 жылдың күзінен әуе
компанияны авиация саласында 25 жылдан ... ... ... бар Питер
Фостер басқарып келеді. Әуе компанияның президенті Директорлар кеңесіне
есеп береді.
Жақында әуе ... жеке ... ... алу үшін Boeing 787, ... Airbus A320 және Embraer 190 ... ... берді. Бұл оның әуе
кемелерді 2016 жылға қарай 34 данаға, ал 2020 жылы 43 данаға дейін ... сай ... 4 «Эйр ... АҚ корпоративтік құрылымы
Ескерту – Дерек көзі негізінде автор құрастырған [20, 32б].
«Эйр Астана» әуе компаниясы ... ... ... ... көтеру, оның беделін нығайту және капитал тартуға
арналатын шығындарды төмендету әдісі ретінде қарастырады. «Эйр ... ... ... ... ... басқарудың айқындылығын арттыруды
қамтамасыз ету және тиісті корпоративтік басқару ... ... ... ... ... ... ... жетілдіріліп,
дамытылып тұрады [20, 48б].
«Эйр Астана» АҚ-ң корпоративтік ... ... ... ... Акционерлердің құқықтары мен мүдделерін қорғау қағидасы;
2) Директорлар кеңесінің ... ... ... ... ... ... ... қызметінің дербестігі қағидасы;
5) Компания қызметі туралы ақпаратты айқын жəне əділ ... ... ... және әдеп қағидалары;
7) Тиімді дивиденд саясаты қағидалары;
8) Тиімді кадр саясаты қағидалары;
9) Қоршаған ... ... ... ... ... мен ... қақтығысын реттеу саясаты;
11) Жауапкершілік қағидасы. 
«Эйр Астана» АҚ ... ... ... ... жалпы
жиналысы компания қызметінің барлық түйінді ... ... ... «Эйр Астана» АҚ жоғарғы басқару органы болып табылады.
Компания қызметінің жалпы басқаруын, сонымен қатар ... ... ... Директорлар кеңесі жүзеге асырады. ... ... төрт ... ... ... ... ... комитет, Тағайындаулар
және сыйақылар жөніндегі комитет, Стратегиялық жоспарлау жөніндегі комитет
және Корпоративтік ... ... ... ... ... Директорлар кеңесінің құзірет аясына қатысты
мәселелерді алдын-ала ... және осы ... ... ... ... қызметті басқару, компанияның мақсаттары, стратегиясы және
саясатын іске асыру функцияларын жеке-дара ... ...... асырады.
Ішкі аудит қызметі «Эйр Астана» АҚ ішкі аудитін, ... ... ішкі ... ... ... мониторингінің ұйымдастырылуын
және жүзеге асырылуын қамтамасыз ететін орган болып табылады [20, 52б].
«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ – акциялардың 51%. ... ... ... ... АҚ 2008 ... 3 ... ... Республикасы
Президентінің 2008 жылғы 13 қазандағы Жарлығына және Қазақстан ... 2008 ... 17 ... ... ... ... орнықты даму
қоры» АҚ және «Самұрық» мемлекеттік ... ... ... ... АҚ ... жолымен құрылды. Тіркелген мекен-жайы:
Қазақстан Республикасы, 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 23.
Сурет 5 «Эйр Астана» АҚ-ның ... ...... көзі негізінде автор құрастырған [20, 38б].
BAE Systems ... Limited – ... 49%. BAE ... Limited – әуе, ... ... және ... озық қорғаныс
пен аэрокосмостық жүйелерді әзірлеу, жеткізу және ... ... ... plc ... корпорациясының еншісіндегі компания. Тіркелген ... PO Box 87, Warwick House, ... ... Centre, ... GU14 6YU, United ... жалпы жиналысы компания қызметіне байланысты барлық
мәселелер бойынша шешімдер қабылдауға өкілетті ... АҚ ... ... ... Оның міндеттері мен ... ... ... ... қатар Жарғы ережелері және компанияның
ішкі құжаттарымен анықталады.
Директорлар кеңесі компания стратегиясын дайындау, қызметін ... және ... ... ... бақылау үшін жауап беретін «ЭйрАстана»
АҚ басқару органы болып ... ... ... өз ... ... басқару Кодексіне жəне компанияның басқа ішкі
құжаттарына ... ... ... АҚ ... ... Акционерлердің жалпы жиналысы мен
жиынтықты дауыс беру арқылы сайланатын алты ... ... ... ... ... ... ... АҚ тағайындайтын екі мүшеден,
BAE Systems (Kazakhstan) Limited тағайындайтын екі мүшеден және ... ... ... АҚ ... ... мүшелері:
1) БайдәулетовН.Т. – Директорлар кеңесінің төрағасы; «Самұрық-Қазына
ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ ... ... ... А.Ғ. – ... ... ... Қазақстан
Республикасының Көлік және коммуникациялар вице-министрі
3) Найджел Брэдли – Директорлар кеңесінің мүшеcі; ... және ... ... ... ... және халықаралық клиенттерді
қолдау» бөлімшесі, БАЕ СИСТЕМС
4) Дэвид Брент – ... ... ... топ ... ... ... Д.В. – ... директор
6) Лорд Томас Александр Хескет – Тәуелсіз директор
Ең маңызды ... ... ... және Директорлар кеңесіне
тиісті ұсыныстар әзірлеу мақсатында «ЭйрАстана» АҚ келесі комитеттер қызмет
етеді: Аудит жөніндегі комитет, ... және ... ... ... жоспарлау жөніндегі комитет және ... ... ... ... жөніндегі комитет «ЭйрАстана» АҚ Директорлар кеңесі қызметінің
тиімді орындалуына жәрдемдесу мақсатында құрылған. ... ... ... ... жүйесінің тиімділігін бағалау, ішкі
бақылау жүйесі және тәуекелдерді басқару сенімділігі мен ... ету, ... ... ... ... орындалуы,
сыртқы және ішкі аудиттің тәуелсіздігі, ... ... ... ... сақталуын қамтамасыз ету үшін жауапты болып
табылады.
Тағайындаулар және сыйақылар жөніндегі комитет ... ... ... Ішкі ... ... ... корпоративтік хатшы және
тағайындалуы мен тағайындалуының келісілуін ... ... ... ... ... ... да қызметкерлерінің құрамына
білікті мамандарды тарту бойынша ... ... ... ... Директорлар кеңесі мүшелері, атқарушы орган, Ішкі аудит қызметінің
басшысы, ... ... және ... Директорлар кеңесі/Қоғам
акционерлері мақұлдайтын компанияның басқа ... ... ... ... «Эйр ... АҚ ... ... ұсыныстар
әзірлеу мақсатында құрылған.
Стратегиялық жоспарлау жөніндегі комитет «Эйр Астана» АҚ Директорлар
кеңесі қызметінің тиімді орындалуына жәрдемдесу және ... ... ... ... ... ... мақсатында құрылған.
Корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік жөніндегі комитет «Эйр Астана»
АҚ Директорлар кеңесі қызметінің тиімді орындалуына ... және ... ... және қоршаған ортаны қорғауды қамтамасыз етумен
байланысты және аталған Қоғам ... ... ... ... құру
мақсатымен Директорлар кеңесіне әлеуметтік жауапкершілік мәселелер жөнінде
ұсыныстарды әзірлеу мақсатында құрылған.
«Эйр Астана» АҚ Ішкі ... ... ... ... ... 2007 ... 6 ... құрылды. Ішкі аудит қызметі компанияда
ішкі аудиттің ұйымдастырылуымен жүзеге ... ... ... ... ... бағынатын және есеп беретін орган болып
табылады және «Эйр Астана» АҚ ішкі бақылау ... ... ... ... ... ... ... етуді компанияның Директорлар
кеңесінің Аудит жөніндегі комитеті жүзеге асырады.
«Эйр Астана» АҚ Жарғысына сәйкес Ішкі аудит ... ... ... құрамына сайлана алмайды немесе президент бола алмайды.
«Эйр Астана» АҚ акционерлерінің жалпы ... 2007 ... ... ... Ішкі ... ... ... болып Валентина Хегай
– ішкі аудит жөніндегі вице-президент тағайындалды.
«Эйр Астана» АҚ Директорлар кеңесінің ... 2007 ... ... корпоративтік хатшы қызметі ... ... ... Елена Кондачкова тағайындалды.
Директорлар кеңесі мен атқарушы орган арасындағы диалог ... ... ... ... ... ол «Эйр ... АҚ органдары
арасындағы нақты өзара ... ... ... ... корпоративтік талаптарды орындауын қамтамасыз етеді.
Корпоративтік хатшы компанияның тиісті органдарының Акционерлердің
арыздарын тиісінше қарастыруын жəне ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Корпоративтік хатшының міндеттеріне Директорлар кеңесі, оның
Комитеттері шектерінде, ... ... ... ... ... ... ағымын, сондай-ақ Директорлар қызметіне кірістіру үрдісінде
жəрдемдесуді қамтамасыз ету жатады.
Корпоративтік хатшысының мəртебесін, қызметтері мен міндеттерін «Эйр
Астана» АҚ ішкі ... ... ... ... жəне ... ... ... құзыретіне жатады.
Корпоративтік құжаттар:
1) Жарғы
2) Корпоративтікбасқару кодексі
3) Ішкі бақылау жүйесі туралы eреже
4) Ішкі қаржылық бақылау саясаты
5) Ішкі аудит қызметі туралы ереже      ... «Эйр ... АҚ ... кеңесінің Аудит жөніндегі ... ... «Эйр ... АҚ Директорлар кеңесінің Тағайындаулар және сыйақылар
жөніндегі комитеті туралы ереже
8) «Эйр Астана» АҚ ... ... ... ... комитеті туралы ереже
9) «Эйр Астана» АҚ ... ... ... ... ... ... ... ереже          
10) Іскерлік этика кодексі
11) Корпоративтік Ақпарат Саясаты Туралы Ережесі
12) Дивиденд саясаты туралы Ережесі 
13) Тәуекелдерді ... ... ... ... ... ... беру ... жылдары «Эйр Астана» АҚ сыртқы аудиторы ... ... ... ... ... табылады. 2011 жылдың 15 шілдесінде
өткізілген 2011-2013 жылдарына ... ... ... ... ... ... ... есептілігіне шолу жасау қызметтерін сатып алу ашық
тендері нәтижесінде «Эйр Астана» АҚ және ... ЖШС ... ... ... ... ... ... қызметтерін сатып алу келісім-шартын
жасады:
1) Халықаралық ... ... ... ... ... 2011, 2012 және 2013 ... 31 ... жылдарына арналған қаржылық есептіліктер аудиті;
2) 34 ... ... есеп ... ... сәйкес
дайындалған, 2012 жылдың 1-ші жарты ... ... ... қаржылық
есептілік аудиті;
3) 34 Халықаралық бухгалтерлік есеп ... ... ... 2012 ... 9 ... 2013 жылдың 1-ші тоқсанына, 1-ші
жарты жылдығына және 9 ... ... ... ... есептіліктеріне
шолу жасау.
«Эйр Астана» АҚ қаржылық есептілік аудитін келесі аудиторлық мекемелер
жүзеге асырды:
2010 жыл – «Делойт» ЖШС
2009 жыл – ... ... жыл – ... ... жыл – ... ... жыл – KPMG Janat ... жыл – KPMG Janat ЖШС
2004 жыл – KPMG Janat ЖШС
2002-2003 жылдары – «Эрнстэнд Янг Казахстан» ЖШС
2011 жылы «Эйр ... ... 22 ішкі және 30 ... ... ... 3 маусымдық бағытта қатынады. Әуе компания ұшуларды
орындайтын ... ... ТМД, ... Таяу Шығыс және Еуропа [20,
65б].
2011 жыл «Эйр Астана» компаниясы үшін мазмұнды және табысты жыл ... ... ... жолаушы тасқыны мен кіріс өсімі – 19% және 17%
тиісінше ... ... 2011 жылы таза ... ... ... 61,3 млн. АҚШ долларына дейін төмендегенімен, дегенмен ... таза ... ... бұл қиын ... сала бойынша іспеттес
көрсеткіштерді бұрынғыша ... ... ... 3 500 адамға дейін
көбейді. «Эйр Астана» АҚ менеджменті және ... ... ... ... жүйесіне ерекше назар аударуды жалғастыруда.
Әуекомпанияның ... ... ... 2008 ... бері жыл ... & Poor’s ... рейтингтік агенттігімен бағаланады. 2011 жылы
Standard & Poor’s компанияның корпоративтік басқару рейтингін ... ... ең ... ... ... ... деңгейінде
растады.
Сурет 6 Маршруттық тордың аудан бойынша құрылымы
Ескерту – ... көзі ... ... ... [20, ... ... ... табыстар. Сатылған билеттер тасымалдау
жөніндегі қызметтер көрсетілген кезде табыс болып танылады. Сатылған, бірақ
әлі пайдаланылмаған ... құны ... ... ... ... ... табыстары ретінде
көрсетілген. Қаржылық жағдайжөніндегі есептіліктің бұл жолы жолаушылардың
тасымалдануына ... не ... ... ... азайтылады. Олар
бойынша тасымалдау жөніндегі қызметтер көрсетілмейтінсатылған билеттер
мерзімі аяқталатын кезеңде ... ... ... ... ... ... ең ұзақ мерзімі бір жыл болады. Жолаушыларды
тасымалдаудан түскен табыстар басқаавиакомпаниялармен ... ... ... ... табыстарды қамтиды. Бұл шарттар бойынша Компания
осы ... ... ... ... және ... да ... рейстеріндегі орындарды сатады. Басқа
авиакомпаниялардың ... ... ... ... ... ... немесе залалдарының құрамында таза мөлшерінде
көрсетіледі. Компанияның рейстеріне басқа авиакомпаниялардың ... ... ... жолаушылар тасымалынан түскен табыстардың
құрамында ... ... ... көрсетіледі.
Жүк тасымалдарынан түскен табыстар. Компанияның жүк ... ... ... ... ... ... қарай
табыстар болып танылады. Ол бойынша қызмет көрсетілмеген жүк тасымалдарын
сату болашақ кезеңдердің табыстары ретінде көрсетіледі.
Мемлекеттік көмек ... ... ... ... ... ... ... түрінде берілген, болашақ шығындармен байланысты емес
мемлекеттік ... ... ... алу ... ... кезеңнің
табыстарына жатқызылады.
Кесте 1
«Эйр Астана» АҚ 2010-2011жж табыстары
|Жолаушылар тасымалдары |2011 ж. |2010 ж. ... ... ... ... |
|Жанармай алымы ... ... ... ... ... ... |
|Мөлшерден тыс багаж |889,476 |766,412 ... ... ... ... және ... |2011 ж. |2010 ж. ... ... |3,088,556 ... ... ... |92,277 |81,700 ... ... ... |
|Өзге табыстар |2011 ж. |2010 ж. ... ... ... |992,133 |880,706 ... | | ... көмекқар |376,513 |678,399 ... ... ... |215,802 |174,506 ... ... ... |118,563 |122,808 ... бөлшектер мен өзге |33,230 |171,567 ... ... | | ... алынған қосалқы |3,147 |- ... | | ... |438,214 |455,505 ... ... |2,483,491 |
| ...... көзі ... автор құрастырған [21, 18б]. |
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 17 ...... ... ... ... ... ... Павлодарға және
Жезқазғанға пайдалы емес бағыттар бойынша ... ... ... көрсету бойынша компанияларға көмек қаржылар береді.
Сурет 7 «Эйр Астана» АҚ 2010-2011жж. қаржылық көрсеткіштері, млн АҚШ
доллары
Ескерту – ... көзі ... ... ... [20, 45б].
2010 жылдың ішінде Мемлекет Астана қаласынан Семей, Жезқазған,
Павлодар, ... Орал және ... ... ... ... қаржылар
берді. 2011 жылдың ішінде Мемлекет Астана қаласынан Петропавлға, Оралға
және Ақтөбеге рейстерді жапты.
31 ... ... ... үшін ... мен жүктерді
тасымалдаудан түсетін табыс төмендегі бағыттардан алынды:
Кесте 2
«Эйр Астана» АҚ жолаушылар мен жүктерді ... ... ... |2011 ж. |2010 ж. ... ... ... |38,828,959 |
|Еуропа ... ... ... ... |19,015,051 |
|Жолаушылар мен жүк ... ... ... түскен барлық | | ... | | ...... көзі ... ... ... [21, 23б]. ... жалдау бойынша төлемдер, басқа жүйелік база жалданған
активтен экономикалық игіліктердің алынуының ... ... ... жағдайды қоспағанда, тиісті жалдау мерзімінің ішінде тікелей әдіс
бойынша шығыстар болып танылады. Әуе ... ... ұшу ... мен
циклдеріне байланысты өзгеретін елеулі қаржылық және ... ... ... және ... ... ... шығыстар болып танылады.
Операциялық жалдауды жасасу кезінде сыйақы алынған ... ... ... болып танылады. Мұндай сыйақылардан алынған жиынтық
игілік, басқа жүйелік база жалданған активтен ... ... ... ... ... беретін жағдайды қоспағанда, тікелей
әдіс ... ... ... ... ... ... ... 3
«Эйр Астана» АҚ операциялық шығыстар
|Ұшақтардың операциялық лизингі бойынша |2011 ж. |2010ж. ... | | ... ... төлемдер ... ... ... мен ... ... |195,852 |232,113 ... ... | | ... ... ... ... |- |235,237 ... | | ... ... ... ... ... көрсету және навигация |2011 ж. |2010 ж. ... ... ... ... ... ... ... |3,296,561 |
|Ұшу-қону ... ... ... |258,709 |199,533 ... |120,383 |86,684 ... ... |10,312,850 |
|Персонал жөніндегі шығыстар |2011 ж. |2010 ж. ... ... ... ... ... ... ... жалақысы ... ... ... ... |884,378 |704,880 ... жөніндегі персоналдың жалақысы |727,565 |649,406 ... |595,967 |402,770 ...... көзі ... ... құрастырған [21, 24б]. |
Сурет 8 «Эйр ... ... ... ... млн. ...... көзі ... автор құрастырған [20, 43б].
Қаржылық табыстар инвестициялар бойынша пайыздардан түскен табыстардан
тұрады. Қаржы ... ... ... табыстар, егер Компанияның
экономикалық игілік алуының және ... ... ... анықталуының
жоғары ықтималдығы бар болса, танылады. ... ... ... ... (пайыздарды есепке алмастан) және қаржылық
активті өтеуге ... ... ... ... ... ... ... дисконтталуын қамтамасыз ететіндей болып есептелетін тиімді
пайыздық ставкаға орай бұл активті тану кезінде оның баланстық құнына ... ... ... ... АҚ ... ... табыстар |2011 ж. |2010 ж. ... ... ... ... ... |1,206,615 |1,066,751 |
|Пайда немесе залал арқылы әділ құны бойынша |297,908 |- ... | | ... ... мен ... іске | | ... табыс | | ... |18,946 |31,772 ... ... ... |
|Ескерту – Дерек көзі негізінде автор құрастырған [21, 26б]. ... ... ... ... банк ... және ... ... Жоспарлы пайдалануға немесе сатуға ... ... ... ... ... ... ... алынуымен, құрылысымен немесе
жасалуымен тікелей байланысты заемдар бойынша шығындар ... ... олар ... ... ... ... ... болғанға дейін
қосылады. Заемдар бойынша барлық өзге шығындар ... ... ... мен залалдарда көрсетіледі.
Кесте 5
«Эйр Астана» АҚ қаржылық шығыстары
|Қаржылық шығыстар |2011 ж. |2010 ж. ... ... ... ... әділ құны ... |188,241 |56,807 ... | | ... активтері мен міндеттемелерден таза іске | | ... | | ... | | ... ... |78,003 |83,563 ... |266,244 |140,549 ...... көзі ... ... ... [21, 27б]. ... салығы бойынша шығыстар ағымдағы және кейінге қалдырылған
салықтардан ... ... ... ... есепті жылдың салық салынатын
пайдасына негізделеді. Салық салынатын ... ... ... ... ... таза пайдадан ерекшеленеді, өйткені соңғысы басқа
жылдары салық ... ... ... ... ... мен шығыстарды
қамтиды, ол сондай-ақ салық салынбайтын, не шегерілмейтін баптарды ... ... ... табыс салығы бойынша міндеттемесі есепті
кезеңге күнге қолданылатын ... ... ... ... ... жыл үшін ... ... табыстан төленетін,
болжалды салықты білдіреді [21, ... ... ... ... ... ... ... мен
міндеттемелердің баланстық құны және салық алынатын пайданы ... ... ... ... ... деректерінің арасындағы уақытша
айырмаларға қатысты ... ... ... ... міндеттемелері,
әдетте, барлық салық салынатын уақытша айырмаларды ... ... ... ... салық активтері бұл уақытша айырмаларды
пайдалану үшін жеткілікті болашақ ... ... ... алудың жоғары
ықтималдығы болған кезде ... ... ... ... ... ... ... активтері мен міндеттемелері, егер уақытша
айырмалар салық салынатын пайдаға да, ... ... да ... мәмілелер шеңберінде туындайтын болса, қаржы есептілігінде
көрсетілмейді.
Кейінге қалдырылған салық активтерінің ... құны ... ... ... қайта қаралады және, егер бұл активтерді ... ... ... үшін ... ... салынатын пайданы болашақта алу
ықтималдығы бұдан әрі жоғары ... ... ... ... қалдырылған салық активтері мен міндеттемелері есепті күнге
қолданыста болған салық ставкаларына ... ... ... ... ... немесе актив өткізілген есепті кезеңде қолданылатын
салық ставкалары бойынша өлшенеді. Кейінге қалдырылған ... ... ... ... Компанияның есепті күнге өзінің салық активтерін
немесе міндеттемелерін тиісінше іске асыруды ... ... ... ... ... ... ... қалдырылған салық активтері мен міндеттемелері ағымдағы салық
активтерін ағымдағы бар салық міндеттемелерін өтеу ... ... ... ... бар ... және олар бір ғана салық органы есептеген
табыс салығына жатқызылған және өзінің салық міндеттемелері мен ... ... ... ... ... ... өзара есепке алынады.
Ағымдағы және кейінге қалдырылған салықтар, олар өзге жиынтық табыстың
немесе капиталдың құрамына тікелей жатқызылатын ... ... мен ... ... Бұл ... ... және ... салықтар да тиісінше өзге жиынтық табыста немесе тікелей
капиталда танылады.
31 желтоқсанда аяқталатын жылдар үшін ... ... ... ... төменде айтылғандай:
Кесте 6
«Эйр Астана» АҚ табыс салығы бойынша ... |2011 ж. |2010 ж. ... ... ... ... шығыстар |2,516,272 |3,3 38,232 ... ... ... ... ... |191,923 |- ... | | ... салынатын салықтың сомасына | | ... | | ... ... ... салығы бойынша |(335,288) |(3 87,772) ... | | ... ... |2,9 50,460 ...... көзі ... автор құрастырған [21, 29б]. |
Қызметтер ұсыну және ... ... үшін ... ... ғимараттар мен жабдықтар Компанияның қаржылық жағдайы
жөніндегі есептілікте, жинақталған ... және ... ... ... ... ... құны бойынша көрсетілген.
Құн активтерді сатып алуға тікелей жатқызылатын шығындарды қамтиды.
Компанияның өз күштерімен құрылған активтердің құны ... ... ... және ... арналған жылжымайтын мүлік, ғимараттар
мен жабдықтарды ... ... ... ... қатысты кез келген басқа
шығындарды және жылжымайтын мүлік, ғимараттар мен жабдықтарды жою ... және ... ... ... ... ... ... қамтиды. Тиісті
жабдықтың функцияларын орындау үшін ажырамас бөлік болып ... ... ... ... осы ... ... ретінде
капиталдандырылады.
Егер жылжымайтын мүлік, ғимараттар мен жабдықтар ... ... ... ... ... ... құрамдық бөліктерден тұратын
болса, ... ... ... ... ... ... мен
жабдықтардың жекелеген объектілері (негізгі құрамдық бөліктері) ретінде
ескеріледі.
Негізгі қосалқы ... және ... ... ... Компания оларды
бір есепті кезеңнен астам уақыт ... ... ... ... және ... ретінде жіктеледі. Дәл сол секілді, негізгі
құралмен бірге пайдалануға мүмкін болатын қосалқы ... мен ... ... мүлік, ғимараттар мен жабдықтар ретінде ескеріледі.
Мүліктер, машиналар және ... ... ... бөліктерін
ауыстырумен байланысты шығындар, егер бұл объектіні пайдаланудан болашақ
экономикалық пайданы Компанияның алу ... бар ... және оның ... ... анықталатын болса, осы құрамдық бөліктің баланстық құны
бойынша ескеріледі. Техникалық қызмет көрсетуге және ... ... ... ... ... немесе залалдың құрамына кезеңнің
шеккен шығыстары ретінде қосылады [21, ... ... ... ... осы ... ... ... ішінде біркелкі есептен шығару ... ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Төменде ағымдағы және салыстырмалы кезеңдер үшін жылжымайтын ... мен ... ... ... ... ... мен ... 14-50 жыл
Авиақозғалтқыштар 14 жыл
Айналымдық қосалқы бөлшектер 5-10 жыл
Офис жабдығы және жиһаз 3-7 ... ... 7 ... 5-10 ... ... бар активтер олардың пайдалы мерзімінің ішінде
меншікте тұрған активтер секілді әдіспен немесе, егер ... ... ... онда осындай активті жалдау мерзімінің ішінде амортизацияланады.
Амортизация жылжымайтын мүлік, ... мен ... ... және ... ... ... ... құнын- жою
құны шегерілгеннен кейін пайдалы қолданудың болжалды мерзімінің ішінде
біркелкі есептен ... үшін ... ... ... болжалды
мерзімдері, баланстық құн және ... ... ... ... есепті
кезеңнің соңында талданады, бұл ... ... ... ... ... ... қайта қарамастан көрсетіледі [21,
61б].
Негізгі құрал объектісі актив шығарылған немесе оны одан ... ... ... алу ... ... ... Негізгі құрал объектілерін сатудан немесе өзгеше ... ... ... ... осы ... сату ... мен баланстық құны
арасындағы айырма ретінде анықталады және ... ... ... ... ... 31 ... жағдай бойынша пайдаланудағы толықтай
тозған жылжымайтын мүлік, ғимараттар мен жабдықтардың ... құны ... ... (2010 ж.: 192,053 мың ... ... емес ... жинақталған амортизацияны және құнсызданудан
болған залалдарды шегерілгеннен кейін ... құны ... ... ... емес ... ... ... мерзімінің ішінде
біркелкі есептен шығару әдісінің негізінде ... ... ... мерзімдері бағалаудағы кез келген өзгерістердің әсерін ... ... ... ... ... ... ... және
салыстырмалы кезең үшін бағдарламалық қамсыздандырудың пайдалы ... 7 ... 10 ... ... ... 7
«Эйр Астана» АҚ-ғы материалдық емес активтер
| ... ... ... | ... ... 1 қаңтарында |553,066 ... |224,896 ... |(8,509) ... ... ... мен ... ... ... | ... ... 31 ... |741,077 ... ... ... мен |129,430 ... аудару | ... |38 ... ... ... мен |(19) ... ... | ... жылдың 31 желтоқсанында |870,526 ... ... ... ... 1 қаңтарында |217,499 ... ... |75,862 ... |(8,509) ... ... ғимараттар мен |(197) ... ... | ... ... 31 желтоқсанында |284,655 ...... көзі ... автор құрастырған [21, 30б]. ... ... ... ... тозу және амортизация көрсеткіштері
| |2011 ж. |2010 ж. ... тозу |750,575 |731,556 ... ... |118,070 |75,862 ... |868,645 |807,418 ...... көзі ... автор құрастырған [21, 31б]. |
Жалға алынған әуе ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелерінің орындалуын қамтамасыз ету үшін
ашылған әуе кемелерін операциялық жалдау шарттары бойынша ... ... ... негізінен, АҚШ долларымен деноминацияланған.
Жалға алынған әуе кемелері бойынша кепілдікті салымдар төменде
айтылғандай ... ... ... Астана» АҚ-ғы жалға алынған әуе кемелері бойынша кепілдікті
салымдар
| |31 ... |31 ... |
| |2011 ж |2010 ж. ... жылға дейін |81,620 |29,480 ... ... бес ... ... ... |2,00 1,692 ... ... астам |409,074 |11 7,920 |
| ... |2,14 9,092 ... ... ... ... |(42,538) |(4 7,718) ... ... |2,10 1,374 ...... көзі ... ... құрастырған [21, 33б]. ... және 2010 ... 31 ... ... ... ... бір акциясының номинал құны 147,150 теңге ... ... және ... ... 17,000 жай ... тұрады.
Компания 2011 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған жыл қорытындылары
бойынша дивидендтер ... әлі ... жоқ. Жай ... ... ... ... акционерлердің жыл сайынғы жиналысында
анықталады.
2011 жылы акционерлер 2010 жыл үшін ... ... ... ... 25% ... ... ... туралы жариялады.
Дивидендтердің жалпы сомасы 2,840,092 мың ... ... және ... ... толықтай төленді және бөлінді (2010 ж.: 2,477,282 мың
теңге).
Кесте 10
«Эйр Астана» АҚ капиталы
|Пайда: |2011 ж. |2010 ж. ... ... ... ... 69 ... ... саны |17,000 |17,0 00 ... келетін пайда – |528,347 |668,2 57 ... және ... | | ... | | ...... көзі ... ... ... [21, 34б]. ... табыстылықтың есебі жыл ішінде айналыста жүрген 17,000 ... таза ... және ... ... ... ... (2010
ж.: 17,000 акция). Компанияның потенциалды тоғытылған жай акциялары жоқ.
2.2 «Эйр Астана» АҚ-ның бәсекеге ... ... ... ... ... ... ... негізгі тәуекелдер
кредит тәуекеліне, сыйақы ставкаларының және ... ... ... ... ... ... ... Компания, төменде
сипатталғандай тауар бағалары тәуекелдерінің өзгеруін қоспағанда, ... ... ... тәуекел ─ бұл контрагенттердің шарттық міндеттемелерді
орындамауының және осымен байланысты Компанияда ... ... ... ... ... ... ... контрагенттермен
ғана жұмыс істеуді және қажет болған кезде міндеттемелердің орындалмауынан
залал ... ... үшін ... ... ... ... ... рейтингтен төмен емес кредит рейтингі бар
кәсіпорындармен ғана мәмілелер ... ... ... тәуелсіз рейтинг
агенттіктері береді. Мұндай деректер болмаған жағдайда ... ... ... ... үшін ... ... қол ... қаржылық
ақпаратты және өзінің коммерциялық құжаттамасын пайдаланады. Компания өз
тәуекелдеріне және ... ... ... ... ... ... ... Мәмілелер тәуекелдердің шоғырлануын
болдырмас үшін бекітілген контрагенттердің арасында үлестіріледі. Кредиттік
тәуекел тәуекелдерді ... ... ... жыл ... ... қарастыратын
және бекітетін кредиттік лимиттерді белгілеу есебінен бақыланады. [21, 76]
Саудалық дебиторлық берешек сатып алушылардың көпшілік ... ... ... экономикалық салалар және географиялық аймақтар ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырады және қажет кезінде дебиторлық берешектің өтелуін сақтандырады.
2011 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша берілген аванстар және
саудалық ... ... ... ... ... елеулі
шоғырлануы болған жоқ.
Компания қазақстандық теңгеден ерекшеленетін валютамен көрсетілген
сатумен және ... ... ... операциялар кезінде ... ... ... тәуекел, негізінен, АҚШ доллары мен Евроға
қатысты туындайды.
Компания авиациялық жанармайға баға өзгерісінің ... ... үшін ... ... ... ... колл-опцион
(мұнда сыйлықақы тауар бағасының белгіленген деңгейден жоғары ұлғаюының
тәуекелін жабу үшін алдына ала төленеді) және ... ... колл ... ... ... белгіленген деңгейден төмен азайғанға дейін
төленбейді). Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... ... ... ... басшылық шикі
мұнайдың барреліне баға ... ... ... хеджирлеу
шартына қол қойды. Хеджирленуге тиіс авиациялық жанармайдың ... ... ... ... бөлігі ретінде тоқсан сайынғы
негізде айқындайды. Экономикалық хеджирлеу Компанияның директорлары ... ... ... баға ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Төменде келтірілген кестеде жанармай бағасының мүмкін өзгерістерінің
таза пайда мен залалға әсері көрсетілген. Осы ашып ... ... ... ... ... бағаны тиісінше жоғарғы
бағасынан («Кэп») жоғары және ... ... ... ... ... және ... ... Сезімталдықты талдауда тестінің арналуы және
нәтижелерінің тиімділігі 2011 жылдың 31 желтоқсанында өзгеріссіз қалады деп
жорамал ... ... ... валюталардың бағамдарын және
опциондардың волитальдығын қоса алғанда, ... өзге ... ... ... деп ... ... 11
«Эйр Астана» АҚ-ғы жанармай бағасының мүмкін өзгерістерінің таза пайда
мен залалға әсері
| |2011 ж. |2010 ж. |
| ... ... ... ... ... баға ... ... |1,471,683 |509 ,741 |509,741 |
|қарағанда 10%-ға жоғары | | | | ... баға ... ... ... |(162 ... 10%-ға ... | | | | ...... көзі ... автор құрастырған [21, 35б]. ... АҚШ ... мен ... ... ... ... тәуекелдердің ықпалына неғұрлым күшті бейім болып отыр.
Компанияның есепті күнге шетелдік валютамен көрсетілген ... мен ... ... ... құны ... Бұл ашып ... өзге шетелдік валюталарда көрсетілген
активтер мен міндеттемелердің баптарын қамтымайды, ... ... ... ... ... ... есептілігіне елеулі ықпал
етпейді:
Кесте 12
«Эйр ... АҚ-ң ... ... көрсетілген қаржылық активтері
мен қаржылық міндеттемелерінің баланстық құны
| |АҚШ ... ... ... |2011 ж. |2010 ж. |2011 ж. |2010 ж. ... және өзге ... |3 ,384,554 |704,980 |745,421 |
|дебиторлық ... | | | | ... ... ... |17 ,181,207 |1 ,040,403 |415,157 |
|Ақша қаражаттары |842,760 |1 ,950,127 |438,352 |488,234 ... ... | | | | ... | | | | ... |21,212,241 |22 ,515,888 |2 ,183,735 |1 ,648,812 ... ... және өзге ... ... ... ... ... берешек | | | | ... ... ... ... ... ... валюталық ... ... ... |594,793 ... | | | | ...... көзі ... автор құрастырған [21, 37б]. |
Төменде ... ... ... қазақстандық теңгенің 2011
жылы тиісінше АҚШ доллары мен Евроға 10.72% және ... және 2010 ... ... ... ... ... 10.72% және 16.33% -
бұл негізгі басшылық үшін валюталық тәуекел бойынша ішкі есептілікті жасасу
кезінде пайдаланылатын ... ... және ... ... ... ... ... бағалауын білдіреді. Компания
басшылығы Қазақстан Республикасындағы ағымдағы экономикалық ... ... ... 10.72% және ... ... ... ... шетелдік
валюталарға қатысты бағамының шынайы ауытқуы болып табылады деп пайымдайды.
Сезімталдық талдауына ... ... 2011 ... ... жағдай бойынша АҚШ доллары мен Евроға тиісінше 10.72% және
16.33%-ға ... және 2010 ... 31 ... ... ... ... ... пайдаланылатын кезеңнің соңында бар шетелдік
валютадағы сомалар ғана енгізілді. Сезімталдықты талдау саудалық және ... ... ақша ... және ... ... депозиттерді және саудалық кредиторлық берешекті қамтиды. [22,
57]
Теріс сан теңге АҚШ ... мен ... ... ... 10.72% ... күшейген кезде (2010 ж.: 10%) ... және өзге ... ... ... 2011 жылы АҚШ ... мен Евроға 10.72% және 16.33%-
ға және 2010 жылығы 10%-ға әлсіреген кезде пайда мен өзге ... ... ... әсер ... болады және төменгі сомалар оң болады.
Кесте 13
«Эйр Астана» АҚ-ң қазақстандық теңгенің АҚШ ... мен ... ... |АҚШ ... ... |Евроның ықпалы |
| |2011 ж. |2010 ж. |2011 ж. |2010 ж. ... ... |10.72% |10.00% |16.33% |10.00% ... ... ... ... ... |(59,479) |
|Ескерту – Дерек көзі негізінде автор құрастырған [21, 39б]. ... ақша ... ... ... ... депозиттер,
дебиторлық және кредиторлық берешек көрсетілген ... ... ... ... шетелдік валюталардың бағамдарының өзгеру
тәуекелін шектейді.
Өтімділік тәуекелдері бойынша айрықша жауапкершілік Компания ... ... ... орта ... және ұзақ мерзімді қорландыру бөлігінде
өтімділік тәуекелдерін басқару жөніндегі тиісті негізді және өтімділікті
басқаруға қойылатын ... ... ... ... ... ... тәуекелін адекватты резервтерді пайдалану арқылы, сондай-
ақ ақша ағындарына тұрақты мониторинг пен болжам жасау және қаржы ... ... ... мерзімдерді салыстыру жолымен басқарады.
Компанияның қаржылық активтері мен ... әділ ... ... ... ... және осындай құралдар бойынша
дилерлердің квоталарын пайдалана отырып ... ақша ... ... ... ... баға ... ... анықталады.
Келесі әдістер мен жорамалдарды ... ... ... әділ ... ... үшін ... қаражаттары және олардың баламалары. Ақша қаражаттарының және
олардың баламаларының баланстық құны ... ... әділ ... ... олар не қысқа мерзімді, не өзіне сыйақыларды ... ... және өзге ... ... Өтеу ... он екі
айдан аз активтер мен міндеттемелер үшін ... құн осы ... өтеу ... ... ... ... болуы салдарынан
әділ құнға тең болады. Өтеу мерзімі он екі айдан асатын ... ... ... үшін әділ құн есепті жылдың соңында бар болатын нарықтық
ставкаларды пайдаланумен дисконтталған ақша қаражаттарының ... ... ... ... білдіреді. Заемдар бойынша орташа нарықтық
пайыздық ставкалар 31 желтоқсандағы жағдай бойынша төменде көрсетілген:
Кесте 14
«Эйр ... АҚ-ң ... ... орташа нарықтық пайыздық ставкалар
| |2011 ж. |2010 ж. |
| ... %) ... %) ... |11.4% - 12.4% |12.4% - 15.0% |
|1 ... 5 ... ... | | ... валюта |6.8% - 11.6% |4.0% - 14.6% |
|1 ... 5 ... ... | | ...... көзі ... ... ... [21, 40б]. ... ... ... ... құны ... қаржы
активтері мен міндеттемелерінің баланстық құнын шамамен әділ құнға тең деп
қарастырады.
Пайда немесе ... ... әділ құны ... көрсетілетін қаржылық
құралдар. Пайда немесе залал арқылы әділ құны бойынша көрсетілетін қаржылық
құралдарды ... ... ... тікелей немесе жанама жалпы қол жетімді
болып табылатын ақпаратқа негізделеді және бағалаулар ... ... ... ... ... үшін бір ... бірнеше қол
жетімді баға белгілеулердің негізінде жасалады және әділ ... 2-ші ... ... және өзге ... және кредиторлық берешектер. ... алты ... кем ... дебиторлық және кредиторлық берешектер үшін
әділ құн ... ... ... қана ... ... ... ... құнының әсері елеулі емес.
Резервтер. Қаржы міндеттемелері анықтамасына түсетін резервтер үшін
әділ құн мен ағымдағы ... ... ... ... ... уақытша
құнының әсері елеулі емес.
«Эйр Астана» компаниясының қызметі өзге әуекомпаниялар сынды саяси,
өндірістік, қаржы және ... ... ... Тәуекелдерді
сәйкестендіру және бағалау, сонымен қатар олардың қаржы және операциялық
көрсеткіштеріне ықпалды азайту ... ... ... ... ... «Эйр Астана» тәуекелдерін басқару үдерісінің мақсаты
тәуекелдерді азайту және ... ... ... ішкі ... болып табылады.
Компанияда тәуекелдерді басқарудың үш деңгейлі жүйесі салынған.
Бірінші деңгей компанияның ... ... ... ... ... ... ... бақылау жүргізуінде, компания
қызметінде мақсаттарды қоюында, сондай-ақ тәуекелдерді басқару саласында
құжаттарды ... ... ... және ... ... рөл ... ... кеңесі тұрақты түрде маңызды тәуекелдерді
қарайды, осы маңызды тәуекелдерді басқаруды және ... ... ... ... ... ... компания президентімен және тәуекелдер ... ... Өз ... олар ... ... ... ... үшін және корпоративтік саясатты орындауды ... ... ету үшін ... ... ... құру ... [22, ... басқару үдерісіндегі үшінші деңгей ... ... ... ... үйлестіру, компанияның Директорлар
кеңесі орнатқан және мақұлдаған бағдарламалар мен рәсімдер шеңберінде
тәуекелдерді ... ... және ... үшін жауапты
компанияның құрылымдық бөлімшесі болып табылады.
Құрылымдық бөлімшелер (тәуекелдер меншіктенушілері) әрбір қызметкерде
тәуекелдерді ... ... ... рөл ... ... күн сайын тәуекелдермен жұмыс істейді, оларды басқарады және
әрбір бөлімшенің және ... ... ... әлеуетті ықпалының
мониторингін жүргізеді.
Тәуекелдерді басқару компания тәуекелдерін корпоративтік ... ... ... болып табылады және мынадай компоненттерден
тұратын тұрақты, қарқынды және үздіксіз үдеріс болып көрінеді.
Тәуекелдерді азайту тәуекелдерді ... ... ... бірі ... ... ... «Эйр Астана» тәуекелді
азайту және бақылау, тәуекелді қаржыландыру және ... ... ... және ... тәбетінің деңгейімен қоса, тәуекелдерге
әрекет жасау осындай әдістерді сақтайды және қолданады.
Төменде «Эйр ... АҚ ... ... үшін ... ... ... ... тізімі беріліп отыр. Дегенмен бұл тізім толық
емес және ... ... ... ... факторлар компания
қызметіне жағымсыз ықпал ету мүмкін.
Негізгі тәуекелдер мыналар болып табылады:
1) төтенше жағдайлардың ... және ... ... ... ... экономикалық жағдайдың нашарлауы;
3) қазақстандық әуекомпанияларына Еуропалық Одақтың аумағына ұшуларды
жүзеге асыруға тыйымның ... ... ... ... ... ... ... жолаушы тасқынның кенет азаюы.
Төтенше жағдайлардың қорғау және қауіпсіздік жүйесінде пайда ... «Эйр ... ... мен ... ... ... және
қауіпсіздік мәселелеріне жоғары дәрежелі назар аударады. Байыпты сипатқа ие
төтенше ... ... ... ... ... оның ... алуға
қабілетсіздігі әуекомпанияның операциялық және қаржы қызметінің жағымсыз
салдарына әкелу мүмкін.
Әуекомпанияда компания ... мен ... ... ... ... рәсімдердің және үдерістердің аудитін өткізумен
қатар, қауіпсіздік бойынша тұрақты форумдар мен оқуларды өткізуді қамтитын
сапа ... және ... ... ... ... ... жағдай пайда болғанда әуекомпанияда төтенше әрекет ету орталығы
құрылған. Оның ... ... ... және ... ... ... ... нашарлау тәуекелі. «Эйр Астана» АҚ табысы
компания ұшуларды орындайтын нарықтарда ... ... ... ... ... ... ... экономиканың нашарлауы әуе
тасымалына сұраныстың құлдырауына әкелу ... ... ... табыс
жорамалдарын үнемі қадағалайды және барлық қажет шараларды қолданады,
маршруттық желіні оңтайландыру және шығынды ... ... ... Еуропалық Одақтың аумағына ұшуларды
жүзеге ... ... ... ... 2009 жылдың шілдесінде ICAO
(Азаматтық авиацияның халықаралық ... ... ... ... ... ... ... ұшулар қауіпсіздігін қамтамасыз
етудің мемлекеттік бақылауын ұйымдастыруында айқындалған бұзушылықтар
болғандықтан ... ... ... ... ... ... ... салды. «Эйр Астана» әуекомпаниясын ұшуларды
орындауға тыйымнан босатуға компанияның ұшулар ... ең ... ... ... себепші болды. Оған ... ... (әуе ... ... ... ... ... және Ұлыбританияның авиациялық үкіметі (EASA ... ... ... ... аудит жүргізеді) бақылау жасайды.
Әуекомпания ҚР Көлік және коммуникация министрлігінің ... ... ... ... жүйесіндегі сәйкессіздіктерді жою
бойынша белсенді қызмет істеуді ... ... 2011 ... ... ... АҚ , «Prime Aviation» АҚ және «Бурундайавиа» АҚ ... ... ... ... емес ұйым құрылды.
Қазақстандық Әуекомпаниялар ... ICAO ... ... жүйесіндегі сәйкессіздіктерді жою және Еуропалық Одақтың елдеріне
ұшуларға тыйымды жою бойынша бақылау реформасын қолдау үшін ... ... ... ... ... ... «Эйр Астана» компаниясы авиабилеттерді сату агенттіктер, ... ... ... сондай-ақ әртүрлі елдерде орналасқан банктер
мен қаржы институттар сынды контрагенттермен өзара әрекет жасайды. Егер ... ... ... ... немесе олардың қызметі тоқтатылса,
бұл компанияның қаржы және операциялық көрсеткіштеріне кері әсер ... ... ... ... үшін ... ... ... мыналарды қоса:
1) уақытша бос ақшалай қаражат орналасқан ... ... ... ... ... сату агенттермен банктік кепілдемелерді белгілеу;
3) агенттерден және ... ... ... үшін
әуекомпанияның тікелей сатулардың және интернет-сатулардың
көлемін ... ... мен ... ... ... ... ... жеткізушілерін бақылауын және сенімділіктерін
бағалауды жетілдіру.
Авиаотынға бағаның ... ... «Эйр ... жыл ... ... ... авиациялық отынды жұмсайды. Сондықтан мұнай және мұнай
өнімдері бағасының өзгеруі компанияның қаржы көрсеткіштеріне ... ... ... ... жергілікті нарықта сатып алғанда әуекомпания баға
жайында ... ... ... ... ... ... ... туралы заңның күшіне енгеннен кейін
авиациялық ... ... ... реттелмейтінімен 2011 жылдың тамызында
авиациялық керосинге бағалар ... ... ... ... ... ... авиаотынға бағаның өзгеру тәуекелі мұнай және мұнайөнімдері
нарығында туынды қаржы ... ... ... ... ... құлдырау тәуекелі. Орталық ... және «Эйр ... өз ... ... асыратын және компанияның
жолаушылар тасқыны оларға тәуелді басқа елдердің нарықтары, дамушы нарықтар
деп сыныпталады. Сөйтіп, бұл ... ... және ... ... ... ... ... тұрақсыздау. Бұл елдердегі кез келген
саяси не экономикалық тұрақсыздық, сондай-ақ індет немесе басқа ... ... ... және ... ... кері әсер ... «Эйр ... компаниясында қазіргі тәуекелдерге жауап
берудің негізгі тәсілдерінің бірі ... ... ... ... ... ... әуекомпанияға өзінің тәуекелдерінің
бөлігін сақтандыру сыйлықақысын төлеу арқылы басқа контагенттерге ... ... ... ... ... ... ... қарап, сақтандыру компаниялардың қызметтері сапасына және
бизнесті жүргізу ашықтығына жоғары ... ... «Эйр ... ... ... ... ... авиациялық сақтандыру
2) сақтандырудың басқа түрлері:
- компания қызметкерлерін медициналық сақтандыру;
- компания директорларын және лауазымды тұлғаларды сақтандыру;
- мүлік ... ... ... ... ... сақтандыру;
- еңбек міндеттерін атқарғанда ... ... ... зиян ... үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілікті
сақтандыру;
- кедендік органдар ... ... ... ... «Эйр ... әуекомпаниясы авиациялық
сақтандыру өтелімін ұйымдастыруына ерекше ... ... ... ... рейтингінің жоғары деңгейі бар сақтандырудың ... ... ... брокерлердің қызметтері арқылы авиациялық
тәуекелдерді орналастырады. Ағымдағы жылы компанияда бар ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру және әуе ... ... және ... ... ... ... ... сақтандыру;
2) әуе тәуекелдерінің мүліктік зиянын (франшиза сақтандыру)
авиациялық сақтандыру;
3) соғыс тәуекелдерінің әрекеттері, әуе ... ... ... ... және ... ... тәуекелдер салдарынан үшінші
тұлғалар алдында ... ... ... ... ... ... және қосалқы бөлшектерді қоса әуе кемесінің
мүліктік зиянның соғыс тәуекелдерімен ... ... ... «Эйр ... ... бәсекелік ұстанымын бағалау
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыру тетіктері сол өнімнің нақты
нарықтағы тұтынушылардың талғамдарына сәйкестік деңгейімен айқындалады. ... ... ... қабілет деңгейін анықтауды қажет етеді.
Диплом жұмысымның талдауына негіз болып отырған әуе тасымалдау қызметі
қазіргі тасымал индустриясында ең ... ... түры ... ... және ... өмірінің қауіпсіздігін қамтамасыз етумен тікелей байланысты. Сондықтан
да, өнімнің бәсекеге қабілеттілігін ... ең ... оның ... тәуелді. Бәсекелес өнімдерден сапалық артықшылығы оның ... ... ... ... ... Келесі бағыт оның
бағалық көрсеткіштерін анықтауға негізделеді. Бағалауды қажет ететін тағы
бір тұсы, ол – ... ... ... ... ... сай өнім өндіруге негізделуі оның бәсекелік тұрақтылығының
жоғарылауына ... ... ... әуе ... ... қабілеттілігін бағалаудың
ыңғайлы, әрі шынайы мәлімет ... ... ... ... [23, ... әдіс ... үш жақты құндылығын (бағасы, сапасы, тартымдылығы)
қатар ескеруге бағытталған. Бұл әдістің ... ... ... ... сипаты төмендегі формуламен бейнеленеді:
БҚ = С / Б * ... - ... ... ... ... ;
С - өнімнің сапалық қасиеттерінің деңгейі, балдық жүйемен;
Б - өнімнің нарықтық бағасы;
Т - өнімнің тартымдылық ... ... ... ... ... және ... қасиеттерін балдық жүйе бойынша
анықтау тұтынушылардың сараптамалық бағалау мәліметтерімен жүргізіледі.
Әрбір көрсеткішке ... ... ... ... (ең ... ... ең ... 10 балға дейін) топтастыру арқылы орташа мән алынады
және маңыздылық коэффициенттері белгіленеді.
Ұсынылған әдістемеге ... ... ... ... ... ... ... келтірілген әуе тасымалдау
қызметінің бағалары 2012 жылдың маусым айында ... ... ... АҚ әртүрлі бағытта өз рейстерін ұйымдастырады, өнімнің
бәсекеге қабілеттілігін ... үшін алып ... үш ... ... ... – Астана рейсі бойынша эконом және бизнес класстарды салыстыру
салыстырылады.
Кесте ...... ... ... ... ... ... деңгейлерін бағалау
|Сауда ... ... ... ... |
|белгісінің |көрсеткіштері ... ... | ... БҚ | |
| ... ... | | |
| ... |ық ... тг | | ... ... АҚ|9,26 |8,07 |35 381 ... |2 ... |7,19 |33 496 ... |3 ... АҚ | | | | | ... AIR» АҚ |7,44 |9,14 |29 237 ... |1 ...... көзі ... ... құрастырған [20, 64б]. ... ... ... бірінші тұғырға ие болған
«BEK AIR» АҚ авиакомпаниясының бизнес-класс билеттері, біздің зерттеуіміз
бойынша ішкі нарықта ... ... ең ... билеттер болып есептеледі
(бәскеге қабілеттілігі деңгейі 0,002325). Ал «Эйр Астана» АҚ ... және ... АҚ ... ... тұтыну
нарығындағы бәсекелік тұғырларының сәйкесінше екінші және ... ... ... ... - ... тартымдылық көрсеткіштерімен,
екіншісі – нарық бағаларының төмендігімен ерекшеленеді.
Біздің «Эйр Астана» АҚ билетін ... АҚ ... ... «BEK AIR» АҚ ... салыстырып, дифференциалданған әдіспен талдап
көрейік. Талданатын өнімдер үшін бағалау базасы ретінде ... сапа ... ... ... = 9,26 / 8,47 = 1,09 ... ... - «Skat»)
Сі = 9.26 / 7,44 = 1,24 ... ... - «BEK ... ... АҚ ... «Skat»авиакомпаниясы» АҚ билетімен
салыстырғандағы сапа параметрінің көрсеткіші 1,09-ға, ал «BEK AIR» ... ... ... ... тең. Бұл ... 1-
ге өте жақын болғандықтан сүттің сапасы жоғары деген шешімге келеміз.
Ті = 8,07 / 7,19 = 1,12 ... ... - ... = 8.07 / 9,14 = 0,88 ... ... - «BEK ... ... яғни тартымдылық деңгейі өте жақсы, ал екінші
жағдайда осы деңгейге талаптар ... (Кті

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Delphi визуалды программасы30 бет
Delphi және мәліметтер қоры100 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері31 бет
Delphi ортасы туралы түсінігі51 бет
Delphi ортасында мәліметтер қорымен жұмыс39 бет
Delphi программалау ортасы және мәліметтер қоры34 бет
Delphi-де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру55 бет
Delphi7 объектілі бағытталған программалау ортасы34 бет
Delphі ортасында жұмыс істеу технологиясы80 бет
Microsoft Access программасы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь