Қазақстан Республикасы бюджет жүйесін ұйымдастырудың теориялық негіздері

Кіріспе

1. Қазақстан Республикасы бюджет жүйесін ұйымдастырудың теориялық негіздері
1.1 Бюджет жүйесінің экономикалық мәні мен ұйымдастыру
қағидаттары
1.2 Қазақстан Республикасының бюджет жүйесін ұйымдастырудың ерекшеліктері

2. Қазақстан Республикасының қазіргі кезеңдегі бюджет жүйесін ұйымдастыру жағдайы
2.1 Дағдарыс кезіндегі Қазақстан Республикасының бюджет саясатын талдау және бағалау
2.2 Бюджет жүйесінің түрлі деңгейлерінде бюджетті атқаруды ұйымдастыру және реттеу
2.3 Алматы қаласының бюджетін ұйымдастырудың ерекшеліктері

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Курстық зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазіргі кезде Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан мемлекеттік басқару саласындағы қайта құрулар қоғамның қазіргі заманғы қажеттіліктеріне жауап беретін тиімді және бәсекеге қабілетті мемлекет құруға бағытталады.Қазақстанның ұлттық экономикасын дамытудың стратегиялық мақсаттарын орындау әлеуметтік-экономикалық үдерістерді мемлекеттік реттеуді түбегейлі жақсартуды көздейді. Тұрақты экономикалық дамуды қамтамасыз етіп, соның негізінде халықтың тұрмыс жағдайын көтеру үшін ең алдымен мемлекеттік қаржы саласында мемлекеттік басқарудың нысандары мен әдістерін жетілдіру қажет.
Мемлекет бюджет жүйесін өзінің экономикалық өсуін ынталандыруға, инвестициялық белсенділікті реттеуге, ұлттық экономиканың басымдық сегменттерін қаржымен қолдау жөніндегі іс-шараларын жүзеге асыру кезінде экономикалық механизм ретінде пайдаланады. Сонымен қатар, мемлекеттік реттеу әлеуметтік-экономикалық даму нәтижелілігін арттырып, мемлекеттің экономикада өз қызметтерін тиімді атқаруына негіз болады және Қазақстан экономикасының дамуына кедергі келтіретін теріс тенденцияларды жеңуге қажетті жағдай жасайды.
Тақырыптың өзектілігі әлемде болып жатқан инновациялық даму мен қаржылық жаһандану кезеңінде экономиканың тұрақты өсуін қамтамасыз етуде маңызды орын алатын бюджет жүйесінің қазіргі тетіктерін реттеу көмегімен оны жетілдіру жолдарын анықтау болып есептеледі.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Экономикадағы бюджеттік тетіктерді реттеу мәселесі Қазақстанның және шетелдің қаржы ғылымында ортақ мәселе. Классикалық мектеп өкілдері А.Смит, У.Петти, Ж.Б.Сей, Дж.С.Милль өз еңбектерін мемлекеттің экономика салаларын қаржылық реттеу мәселесін зерттеуге арнады.
Сонымен қатар, бюджет мәселесін зерттеуге Дж.М.Кейнс, Р.Харрод, Э.Хансен, Дж. Хикс, Ф.Перру, Н.Калдор және тағы басқа ғалымдар өз үлестерін қосты, олардың идеясы бойынша экономиканы реттеу үшін бюджетті белсенді пайдалану керек. Әлеуметтік сала мәселелері неоклассикалық теория шеңберінде де толығымен бөлшекті түрде зерттелген. Олар салықтардың мөлшерлерін төмендетуді, бюджеттік тапшылықты жою мен жекешелендіруді экономикалық өсуді ынталандырудың құйралы ретінде пайдалануды қарастырған.
1. Өтебаев Б.С, Мемлекеттік бюджет: Оқулық. – Алматы:Экономика/2006ж
2. Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер: Оқулық. –Алматы: Экономика, 2005. – 416 бет
3. Мельников В.Д, Ильясов К.К. Финансы. – Алматы: Каржы-каражат, 2001г
4. Елубаева Ж.М. Основные этапы формирования бюджетной политики за период независимости РК// «Каржы-каражат» - №1/2008г – с.3
5. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі. –Алматы: Юрист, 2009ж
6. Смадиев А. Қаржы жүйесіндегі бюджеттің атқаратын ролі, экономикалық мәні мен мазмұны// «Аль-Пари» - №1-2/2008ж – 196б.
7. Мухтарбекова Б.С. Бюджетная система РК: состояние и перспективы// «Аль-Пари» - №4/2009г – с.85
8. Дуйсенгалиева М. Этапы формирования бюджетной системы Казахстана и дальнейшие направления укрепления финансовой дисциплины//«Каржы-каражат» - №5-6/2008г – с.32
9. Сартаев С.С. Бюджеттік құқық: Оқу құралы. –Алматы:Жеті Жарғы/2006ж
10. Ли В.Д. Финансы в вопросах и ответах: учеб.пособие - Алматы:
Изд. дом "Свет", 2004.- с.141
11. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жж арналған орта мерзімді фискалды саясаты// Егемен Қазақстан.13 тамыз 2007жыл
12. Баймуратов У.Б. Бюджетирование, ориентированное на результат как новая парадигма бюджетного планирования// «Аль-Пари» - №4/2009г – с.12
13. Ахметова С.С. Мемлекеттік бюджет мемлекеттік секторды басқарудың құралы ретінде//«Аль-Пари» - №1/2007ж – 103б.
14. Исахова П.Б. Изменения в бюджетном законодательстве Казахстана// «Аль-Пари» - №4/2009г – с.87
15. Киргизбаев Д. Бюджетаралық қатынастар – орталық пен өңірлердің біркелкі дамуын қамтамасыз ететін фактор ретінде// «Аль-Пари» - №1-2/2008ж – 198б.
16. Тулеубекова А. Официальные трансферты и межбюджетные отношения: проблемы оценки результативности и развития процесса финансирования.// «Каржы-каражат» - №1/2006г – с.68
17. ҚР Қазақстан Республикасының Салық кодексі. –Алматы: Юрист, 2009ж
18. Аманбаев А.А. Оценка экономического состояния РК в условиях глобального экономического кризиса 2007-2009 годы имероприятия по его преодолению//«Аль-Пари» - №4/2008г – с.74
19. Есымханова З.К. Бюджетные ресурсы как основной источник финансирования региона.//«Аль-Пари» - №3/2008г – с.116
20. Елубаева Ж. Оценка эффективности бюджетных программ: новые инструменты.// «Каржы-каражат» - №1/2006г – с.60
21. Елубаева Ж. Межбюджетные отношения:состояние и направления реформирования - Алматы:2002г. – с.58
        
        Мазмұны
Кіріспе
1. Қазақстан Республикасы бюджет жүйесін ұйымдастырудың ... ... ... ... мәні мен ... Қазақстан Республикасының бюджет жүйесін ұйымдастырудың ерекшеліктері
2. Қазақстан Республикасының қазіргі кезеңдегі бюджет жүйесін ұйымдастыру
жағдайы
2.1 ... ... ... ... ... ... талдау
және бағалау
2.2 Бюджет жүйесінің түрлі деңгейлерінде бюджетті атқаруды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ерекшеліктері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Курстық зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазіргі кезде Қазақстанда
жүзеге асырылып жатқан мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қажеттіліктеріне жауап беретін тиімді және
бәсекеге қабілетті мемлекет ... ... ... ... стратегиялық мақсаттарын орындау әлеуметтік-
экономикалық ... ... ... ... ... Тұрақты экономикалық дамуды қамтамасыз етіп, соның негізінде
халықтың тұрмыс жағдайын көтеру үшін ең алдымен ... ... ... ... ... мен ... ... қажет.
Мемлекет бюджет жүйесін өзінің ... ... ... ... реттеуге, ұлттық экономиканың басымдық
сегменттерін қаржымен қолдау жөніндегі іс-шараларын ... ... ... механизм ретінде пайдаланады. Сонымен қатар, мемлекеттік
реттеу әлеуметтік-экономикалық даму ... ... ... өз ... ... ... ... болады және Қазақстан
экономикасының дамуына кедергі келтіретін теріс тенденцияларды ... ... ... ... ... ... ... инновациялық даму мен
қаржылық жаһандану кезеңінде экономиканың тұрақты өсуін ... ... орын ... бюджет жүйесінің қазіргі тетіктерін реттеу ... ... ... ... ... ... ... деңгейі. Экономикадағы бюджеттік тетіктерді реттеу
мәселесі Қазақстанның және шетелдің қаржы ғылымында ... ... ... ... ... ... Ж.Б.Сей, Дж.С.Милль өз
еңбектерін мемлекеттің ... ... ... реттеу мәселесін
зерттеуге арнады.
Сонымен қатар, бюджет мәселесін зерттеуге Дж.М.Кейнс, Р.Харрод,
Э.Хансен, Дж. ... ... ... және тағы ... ... өз үлестерін
қосты, олардың идеясы бойынша экономиканы реттеу үшін ... ... ... ... сала ... ... ... де толығымен бөлшекті түрде зерттелген. Олар салықтардың
мөлшерлерін ... ... ... жою мен ... ... ... ... ретінде пайдалануды қарастырған.
1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БЮДЖЕТ ЖҮЙЕСІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Бюджет жүйесінің экономикалық мәні мен ... ... ... ... ... ... жүйесінің жағдайына
байланысты. Мемлекеттің дамуындағы қаржылық, несиелік, бюджеттік қарым-
қатынастың ролі, орны мен мәні өте ... ... ... ... жалпы ішкі
өнімнің өсу қарқыны, жұмыссыздық пен инфляция деңгейі, валюталық курс ... да ... ... ... ... жету осы ... ахуалына тәуелді /1/.
Қазақстан Республикасында экономикалық реформаларды жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... жинақталған жалпы
қаржы қарым-қатынасының, оның ішінде бюджеттік қарым-қатынасының ... ... ... пайдалану қажет.
Экономикалық өмірге мемлекеттің қатысу себептері, формалары мен
тәсілдері өзекті мәселелер қатарына жатып, ... ... пәні ... ... ... ... реттеудің тиімді жүйесінің болуы
елдің экономикалық дамуын және саяси тұрақтылықты ... ... ... ... ... Қазіргі заманда мемлекет экономиканың өмірін енжар
бақылаушы емес, керісінше елдің шаруашылық-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... экономикасын тұрақтандыру үшін
қажетті шараларды да жүргізеді.
Тиімді қаржы-экономикалық ...... ... ... ... жағдай. Мемлекет қызметін тиімді атқармаса, оның ... ... ... ... ... ... Экономикада болып жатқан
өзгерістер мемлекеттің қазіргі сатыдағы базалық мәселелеріне қайта оралып
қана ... ... ... ... ... да, ... тұрғысынан да оны
өзекті етеді /2/.
Қазіргі ... ... ... орны мен ролі ... Бұны тек ... ішкі өнім қатынасында мемлекеттік кірістер мен
шығындардың өсуі ғана емес, сонымен ... ... ... жеңуге бағытталған, үкіметтің реттеуші шараларының мәнінің де
өсуін куәландырады. Шаруашылық тәжірибе көрсеткендей, ... ... ... ... кезеңдерін кеңейтуге деген қажеттілігі
елдің шаруашылық дамуындағы мемлекеттің ролін жаңаша түсінуді қажет етті.
Экономикада мемлекеттік ... ... мен ... ... ... ... ... олардың ішінде ерекше орынды
қаржылық жаһаңдану, инновациялық дамудың ерекшелігі, ... ... ... алады. Үнемі өзгеріп отыратын жағдайда өзінің
қызметін тиімді атқаруға қабілетті мемлекеттің ... ... ... ... ... зор әр алуандығында жеке ... ... ... ... ... ... ... болады.
Мәселен, мемлекеттің шаруашылық жүргізуші субъектілермен және ... ... ... ... ... ... құндық бөлудің ерекше
саласын құрайды және қоғамдық қажеттіліктерді ... ... ақша ... ... және пайдаланумен байланысты
болады. Қаржы қатынастарының бұл жиынтығы «мемлекеттік бюджет» ұғымының
экономикалық мазмұнын ... ... ... ... ... ақша ... жасау және оны ұдайы өндіріс пен қоғамдық
қажеттіліктерді қанағаттандыру ... ... ... ... ... бөлу және ... бөлу ... мемлекет пен қоғамдық
өндірістің басқа қатысушылары арасында ... ... ... ... Республикасының Бюджеттік кодексінің ... ... ... ... ... «Бюджет – ол мемлекеттің міндеттері
мен қызметтерін іске ... ... ... етуге арналған оның
орталықтандырылған ақша қоры». Бюджеттің формасы - ... ... ... - ... ... ... ... - жалпы экономикалық қарым-қатынас, заңнамалық белсендірілуі – заң
болып табылады /1/.
Бюджет әр мемлекетке өзінің ... ... және ... ... ... ... ... қажетті. Бюджет қай
мемлекеттікі болмаса да ... ... ... ... салық, займдар, шығын және тағы басқалары, сонымен қатар олар ... ... ... ... ... да ... ... Дәл осы ұғым бюджетті экономикалық категория ... ... ... бір ... ... ... ең ... жалпы қаржы категориясынан ажырататын өзгеше белгілер
тән: бюджет қатынастарының ... ... бар, ... ақша ... ... ... ақша қорларын қалыптастырумен және пайдаланумен
қосарлана жүреді. Сонымен бірге, бюджет қатынастарына белгілі бір өзіндік
ерекшелік тән, ... ол ... ... ... ... шеңберінен
шықпайды.
Мемлекеттің орталықтандырылған ақша ... ... ... ... ... келетін бюджеттің жұмыс ... ... ...... ... мен ... ... болып
отырады. Олар құндық бөліністің жеке көздерін білдіреді. Категориялардың
екеуі де бюджеттің өзі ... ... және ... ... ... ... ... мемлекетті қажетті ақша қаражаттарымен қамтамасыз
етеді, шығыстар орталықтандырылған ресурстарды жалпы ... ... ... ... ... ... ... өтеу, мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер,
сондай-ақ мемлекеттік қарыздар, ал оның ... ... ... ... активтерін сатып алу, қарыздар бойынша негізгі борышты өтеу
болып табылады.
Кірістер мен шығыстардың құрамы мен құрылымы ... ... және ... жағдайларда жүзеге асырылатын мемлекеттік бюджет
және салық саясатын жүргізудің бағыттарына байланысты болады. Бұл ... ... бір ... кірістерді қалыптастырудың және
шығыстарды жұмсаудың ... ... мен ... ... ... ... ... жалпы қаржы қасиеттерімен
сипатталады, яғни экономикалық маңызды әлпеттейтін әдіс ... ... ... ... ... функцияларға сәйкес. Сондықтан, мемлекеттік
бюджет барлық қаржы жүйесі секілді бөлу және ... ... ... қатар, «қаржы» категориясына қарағанда бюджет ерекше категория,
оған келесі ... ... ... ұлттық табысты қайта бөлу;
- әлеуметтік саясатты қаржымен қамтамасыз ету;
- экономиканы реттеу мен ынталандыру;
- ақша ... ... ... қалыптастыру мен
пайдалануын бақылау.
Мемлекеттік бюджеттік бөлу және бақылау қызметтері бір ... ... ... бірігіп, бір уақытта іске асырылады, себебі бұларда
бюджеттік қарым-қатынастың барлық жағы ... ... ... ... ... болғандықтан, оның
қызметтері де ... ... ... ... оның ішкі потенциалдық
қабілеттігінен түсіну қажет, ... ол өзін тек ... ... бюджеттік
қатынасы бар қоғамдық қарым-қатынастың белгілі саласында көрініс табады.
Сондықтан, ... тән ... ... ... бөлу мен бақылау
құралдары ретінде пайдалануы тек адами іс-әрекет ... ... ал ... ... ... ... механизм арқылы іске асырылады.
Бюджеттік механизм, бюджеттік саясатты ... ... іске ... және ... түрде бюджеттік қатынастарды экономикалық және ... ... ... Бұл арада бюджет іс-әрекетінің объективтік
және субъективтік жақтарының арасындағы арақатынасты ... ... ... ұйымдастырылған бюджет жүйесінің мәні өте зор.
Бюджет құрылысында басты орынды бюджет жүйесі ... ол ... және ... ... негізделген түрлі деңгейлер
бюджеттерінің, сонымен ... ... ... мен қатынастарының жиынтығын
білдіреді. Әр түрлі елдердің бюджет ... ... ... ... мен ... ... ... Республикасының бюджет жүйесінің құрылымы унитарлық типімен
анықталады, ... ... ...... ... ... нысананы және сайланатын Парламенті бар ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың ерекшеліктері
Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін ... ... ... ... нық тұру үшін ... ... қаржылық, саяси және
заң жүйелеріне түбегейлі өзгерістер енгізді. Бұл еліміздің үлкен саяси ... ... ... мемлекет ретінде дамудың әр сатысында Қазақстан
Республикасы өз ... ... ең ... ... ... - ... ... көрсету мен халықтың қажеттіліктерін ... ... ... айқын, тиімді және тұрақты бюджет жүйесін құру.
Соңғы ... ... мен ... ... ... он жылда Қазақстан өз дамуында ілгерілей түскенін және бұл ... ... ... ... ... екенін көрсетті /7/.
Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін алғалы бері бюджеттік ... ... ... бірқатар реформалау кезеңдерінен өтті./8/
Бірінші кезең (1992-1995жж.) әлеуметтік салаға ... ... ... ... ... бірге, мемлекет көптеген объективті
жағдайлардың пайда болуы салдарынан бюджет саласындағы ағымдағы ... ... ... ... ал бұл ... әлеуметтік-экономикалық
жағдайындағы өзгерістерге жүйелі түрде араласуға кедергі болды. Бұл кезеңде
жаңа ... жүйе мен ... ... ... ... ... ... бастады. Осымен байланысты арнайы ... ... ... ... ... ... Комитеті және қазынашылық
Комитеттері құрылды. Жаңа ... ... ... мен ... ... ... ... үдерістің айқындылығын және қаржылық
тәртіптің нығаюын тежеді. Бұл әсіресе бюджеттік құралдарды ... мен ... кері ... ... 1995 жылы ... ... ... жүйедегі реформалауды тездетті.
Республикалық және жергілікті ... ... мен ... екі ... бюджеттік жүйенің қызмет етуінің құқықтық базасы
құрылды.
Екінші кезең (1996-1999жж.) экономикалық өсумен ... және ... ... саясат жүргізуге бастама болды. Осы ... ... ... ... мен салауатты өмір салты, сондай-
ақ кедейшілік пен жұмыссыздыққа қарсы күрес ... ... ... ... ... қаланды. Сонымен қатар, бюджеттік жүйе
мен мемлекеттік қаржылық бақылау жүйелерін жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... Есеп
комитеті құрылды. Есеп комитеті республикалық бюджеттің атқарылуына сыртқы
қаржылық бақылау қызметін ... ... ... тыс ... ... Түрлі бюджет деңгейлері арасындағы қызметтер мен өкілеттіктердің
кеңеюі ... ... ... жүйе ... ... ... ... Бұл бюджеттің түрлі деңгейлері мен олардың ... ... ... ... бекітті.
Осы кезеңде, 1998 жылы зейнетақы реформасы басталды. Қазақстан ТМД
елдерінің арасында бірінші ... ... ... ... ... ... бұл кезеңнің ең маңызды шараларының бірі 1997 ... ... 2030» ... ... ... ... Стратегия
Қазақстан Республикасы азаматтарының ұзақ мерзімде дамуының басымдықтарын
айқындады. Реформалаудың бұл кезеңі ... ... ... ... ... етті, сонымен қатар институционалдық ... ... база ... ... (2000 ... ... әлеуметтік саясаттың басымдықтарымен
ерекшеленеді. Бұл кезеңде мемлекеттің өркениетті дамуына қажетті ... мен ... ... ... Республикасы Үкіметінің
қызмет ету Бағдарламасы, кедейлік пен жұмыссыздыққа ... ... ... ... заң, ... ... ... заң, жұмыспен
қамту туралы заң, мемлекеттік мекен-жай бойынша әлеуметтік көмек көрсету
туралы заң, ҚР ... ... ҚР ... ... жыл сайынғы Қазақстан
Республикасы Президентінің Жолдаулары.
Осыған ... ... ... ... ... бағытталуын
күшейтті және жұмыссыздықпен күрес, кедейлікті ... ... ... қызметтерін жандандырды. Адам әлуетінің дамуы мен өмір сүру ... ... ... ... жандандыруға, халық табыстарының
деңгейін көтеруге тиісті қолайлы жағдайлар жасау арқылы және ... ... ... ... ... қолжетімділігі мен сапасын арттыру
арқылы, кедейлікпен күресудегі әлеуметтік ... ... ... экономикалық сауықтыру шараларын жүзеге асыру арқылы қол ... ... ... мен ... ... пайдаланудың
тиімділігін арттыру шаралары жалғасуда. Қазіргі таңда тек әлеуметтік маңызы
зор ... ... ... ... ғана ... ... қатар
мемлекеттік бюджеттің қолжетімді құралдарын тиімді әрі рационалды түрде
пайдаланылуы мақсатында ... және ... ... ... Сол ... ... үдеріске тікелей қатысушылар бюджет
қаражаттары мен мемлекеттік мүліктің заңды және оңтайлы қолданылуы ... ... ... ... ... ... ... қажет /9/.
Бюджеттік үдерісті ұйымдастыру барысында заңнамалар арқылы реттелетін
мемлекеттік органдардың бюджеттер болжамын құрастыру, қарау мен ... ... ... мен оның бақылауын қамтамасыз ету
жөніндегі іс-әрекеттері қарастырылады. Бюджеттік ... ... ... және бюджеттік құрылымдары ... ... ... бюджеттік үдеріс өз алды мемлекеттік биліктің орталық және
жергілікті органдарының, бюджеттік ... ... ... ... қор ... жасау мен қарастыру, оларды бекіту мен атқару және
бақылау жөніндегі ... ... және ... ... ... ... ... бюджеттік үдерісі бюджеттік заңнамаларға
сәйкес ұйымдастырылады, Бюджеттік кодекс және басқа да ... ... ... актілермен реттеледі. Жалпы бюджеттік
үдерісті ұйымдастыру келесі қағидаттарға негізделеді:
- ...... ... ... ... ... ... жіктелу, бюджеттік және статистикалық ақпаратқа қажетті
бюджеттік құжаттар формаларының бірлігі және ақша ... ...... ... ... ... өз ... өз
еркімен ұйымдастырады және бұл әрекет кірістердің ... ... мен ... ... бағыттарын анықтайтын
құқықтық қамтамасыз етуіне;
- теңгерушілік – бюджет үдерісі маңында ... ... мен ... ... арақатынастарды дұрыс
тағайындалуына.
Жоғарыда аталған қағидалардың талаптарын ... ... ... ... және ... салалары араларындағы ақша құралдарын ... ... ... ... Бұл арада тағы бір маңызды ... ... – ол ... ... қаржы саясатының басты негізі болатын
бюджет шығыстарының оның кірістеріне сәйкестігі мен қаржы резервтерін ... ... ... ... ... ... болып Қазақстан
Республикасының орта мерзімді әлеуметтік-экономикалық даму жоспары мен
Республика Президентінің Қазақстан халқына ... жыл ... ... ... ... даму ... табылады. Бюджеттік
кодексте көрсетілген маңызды жағдай – бюджеттік үдерістің ұйымдастырылуын
қамтамасыз ете ... ... ... ... ... биліктің
қызметтерін реттеуді айқындау қажеттігі анықталады. Бұл қызметтер келесі
түрде анықталады: мемлекеттің ... және ... ... ... әр ... ... бюджеттердің өзара және экономика
секторларымен әрекеттесуінде; салықтық-бюджеттік ... ... тыс ... қорларға бөлектеулердің көлемі мен қайнар көздерін
анықтауда; бюджеттердің кірістері мен шығыстарының ... мен ... ... бюджет тапшылығының көлемін анықтағанда;
жергілікті бюджеттердің теңгерушілігінде; мемлекеттік борыштың ... ... мен ... ... оның динамикасы мен ахуалын
бағалауда.
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының бюджет саясатын
талдау және бағалау
Қазіргі ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару
саласындағы қайта құрулар қоғамның қазіргі заманғы қажеттіліктеріне жауап
беретін ... және ... ... ... ... ... басқарудың жаңа тәсілі мемлекеттік құрылымдардың ... ... ... ... нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін
арттыру үшін қолданатын технологиялар мен ... ... ... тұжырымның шеңберінде мемлекеттік ұйымдар тұтынушыларға қызметтер
көрсететін құрылымдар ... ... ... ... ... ... ... сапасын көтеру, олардың аясын кеңейту
және осыған ... ... ... ... ... ... ... көбірек сапалы қызметтер көрсету ... де ... ... ... нарықтық тәсілдің негізіне жатады. Бұл ретте
бақылау жүйесі ... ... ... ... ең алдымен мәселелерді
шешу жолдарын іздестіруге бағдарланады.
Жаңа мемлекеттік басқару мемлекеттік саясаттың ... ... үшін ... ... ... емес ... ... пайдалануды алдын ала болжайды.
Шығындарды азайту және ... ... ... ... ... өзінің тиімділігін дәлелдеген мынадай әдістер ... ... ... жоспарлау, басым міндеттерді шешуге
қолданылатын ... ... ... ... мен ... ... мемлекеттік басқару тұжырымдамасына сәйкес соңғы ... ... ... ... бюджеттік реформалардың негізгі
әлементтерінің бірі орта мерзімді қаржылық ... ... ... ... жасау моделін пайдалануға көшу болды.
Бұл модельдің шеңберінде ... ... ... мақсаттары мен
жоспарланатын нәтижелері негізге алына отырып ... ... ... мен ... ... ... байланысы болады,
оларды жоспарлау кезінде бюджеттік бағдарламалардың шеңберіндегі түпкі
нәтижелерді негіздеуге басты ... ... ... ... ... мен ... ... функциялар мен бағдарламаларды орындауға арналған ұзақ
мерзімді ауыспалы қаржыландыру лимиттері ... ал осы ... ... ... ... бағдарламалар әкімшілерінің
өздері жүзеге асырады. Бұдан басқа, ресурстарды пайдалануды оңтайландыруға
арналған ынталандырулар құрылады. Шешімдер қабылдау жауапкершілігі ... ... ... және ... ... ... мен
кейінгі сыртқы аудиті жүргізіледі, бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің
қызметін бағалау қол жеткізілген нәтижелер бойынша жүргізіледі.
Бюджет шығыстары нәтижелілігінің ... ... ... ... модель үш жылдық бюджеттік жоспарлауға көшуді болжайды. Мұндай тәсілдің
шеңберінде әрбір бюджеттік цикл алдыңғы бюджеттік циклда бұрын ... ... ... орта ... ... ... ... қараудан, сыртқы факторлар мен жағдайлардың өзгерістерін
талдаудан, ... ... ... ... ... өзгерістерді негіздеуден, сондай-ақ кейінгі жылдарға арналған
бюджеттік жобаларды түзетуден немесе әзірлеуден басталады.
Бұл ретте бюджеттің түпкі нәтижелерге бағдарлануы ... ... ... бір ... алға ... орта ... ... құжатқа
бағдарламалар әкімшілерінің арасындағы үш жылдық кезеңге ... ... ... ... мәні бар. Бұл ... ... ... ұзартады, бюджет шығыстарын оңтайландыру
үшін ынталандыру жасайды, ... ... ... ... ... ... ... ведомстволар қызметін бағалаудың
объективтілігін арттырады, ... ... ... жеделдетеді және оның
сапасын арттырады.
2007 жылы Қазақстан Республикасы ... № 1297 ... ... ... және оның мазмұнына жаңа тәсілдер
енгізуді, бюджеттік бағдарламаларды қалыптастыру рәсімін сапалы түрде ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі тұжырымдама бекітілді.
Мемлекеттік бюджеттік жоспарлаудың жаңа ... ... ... ... ... қазірде бар ... және ... ... ... үндестігін
қамтамасыз етуге;
- мемлекеттік органдардың қызметін мемлекеттің стратегиялық
мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізуге, ... ... ... ... ... ... ... ашық бөлуге және мемлекеттік
саясаттың басымдықтарына сәйкес ... ... ... ... отырып, қысқа мерзімді бюджеттік
жоспарлаудан орта ... ... ... ... ... азаматтарға көрсетілетін қызметтер сапасын талдауға және
бағдарламалық құжаттарды іске ... ... ... ... ... ... кешенді бағасын
енгізуге бағытталады.
Қазақстан Республикасы мемлекеттік жоспарлауының жаңа жүйесі бірнеше
өзара байланысты деңгейлерді қамтиды. ... ... ... жаңа жүйесінің әрбір деңгейі – бұл дербес
бағдарламалық ... ... жүйе ... стратегиясын, ел
дамуының ұзақ мерзімді стратегиясын, Мемлекет басшысының Қазақстан халқына
жыл ... ... ... ... мен ... даму ... қоса алғанда, стратегиялық
бағдарламалық құжаттарды біріктіреді.
Бұдан басқа, жаңа мемлекеттік жоспарлау: 5 жылға арналған әлеуметтік-
экономикалық даму ... және 3 ... ... ... мен ... параметрлері, мемлекеттік органның стратегиялық және операциялық
жоспарлары, 3 жылға арналған республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттік
орган басшысының арасындағы мақсатты трансферттер жөніндегі нәтижелер
туралы ... ... ... ... ... ... ... жоспарлаудың қисынды жігін құру үшін мыналарды қарастырады
/11/:
- мемлекеттік ... ... мен ... ... ... Үкіметтің әлеуметтік-экономикалық саясатын іске
асырудың негізгі құралы ретінде мемлекеттік органдарда ... ... ... ... ... ... жоспарлары міндеттерінің бюджеттік
бағдарламалармен, мемлекеттік органдар қызметінің аралық және ... ... ... және ... ... ... ... мемлекеттік орган қызметінің жоспарланған жылға арналған жоспары туралы
баяндамасын стратегиялық жоспарлардың ... ... ... ... ... ... ... шығындармен
байланыстыратын бюджеттік өтінімнің құрамдас бөлігі ... ... ... ... ... ... және іске асыру кезінде,
мемлекеттік жоспарлауға жаңа ... ... ... ... ... мен ... ... мемлекеттік органдардың нақты стратегиялық нысаналы индикаторлар ... ... ... ... мен тиісті түпкілікті нәтижелерге қол
жеткізу мониторингінің жүйесін енгізу.
Кесте 2
2005-2009 ... ... ... ... мен шығыстары*
млрд тг
|Көрсеткіштер |2005 ж |2006 ж |2007 ж |2008 ж |2009 ж ... ... |2338 |2887,8 |4034,4 |3505,3 ... | | | | | ... ... |2150,6 |2678,2 |3394,1 |3746,8 ... | | | | | ... ... %-бен |109,7 |110,7 |108,7 |103,3 |101,2 |
|* ... ... ҚР ... ... ... бюллетені №1,2010 |
2005-2009 жылдар ішінде ЖІӨ-нің өсу қарқыны жылына орта есеппен 6,7%-
ды құрады. 2009 ... ... ... елдің ЖІӨ көлемі 101,2 ... ... ... Бұл ... бес ... ЖІӨ өсу қарқынының 8,5%-ға
төмендегенін білдіреді.
Жаңа бюджеттік жүйе ұлттық мынадай ... ... ... ... ішкі ... ... пен қоғамның топтасуы;
экономикалық өсу; ... ... ... білімі мен әл-ауқаты;
энергетика ресурстары; ... ... ... және ... кәсіби үкімет.
Кестедегі мәліметтерді салыстырмалы түрде келесі ... ... ... ... ... ... ... бюджетінің орындалуы, млрд тг
Дерек көзі: ҚР Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетені №1,2010
Үкіметтің орта мерзімді фискалдық саясатының 2009 – 2103 ... ... ... ... Республикасының әлеуметтік-
экономикалық дамуы мен ... ... 2009 – 2013 ... ... деп ... ерекше құжатта ұсынылған. Ондағы арнайы
бөлім салық-бюджет саясаты мәселелеріне арналған. Үкіметтің орта мерзімді
фискалдық ... ... ... ... ... уәкілетті орган,
ал жергілікті деңгейде – бюджеттік жоспарлау жөніндегі ... ... ... ... ... Қазақстан халқына жыл сайынғы
жолдауларын ескере отырып, ... және ... ... ... және ... басқа да стратегиялық және бағдарламалық
құжаттарының негізінде әзірлейді.
Тұрақты ... ... ... ету, ... бәсекеге
қабілеттілігін ынталандыру, бизнестің ... ... және ... одан әрі ... үшін ... 2009 – 2013 ... салық саясаты мыналарға бағытталатын ... ... ... ... ... ... ... салық жүйесін құру;
салық жүйесін Қазақстан дамуының жаңа кезеңінің міндеттеріне ... бұл ... ... және оны ... ықпал етуге
тиіс; жеңілдіктерді оңтайландыру және тиісінше ... ... ... ... жүктемесін азайту, заңды тұлғаларға салық ... ... ... ... ... құн ... алдыңғы
қатарлы әлемдік тәжірибеге сәйкес келтіру; импортқа және ішкі ... ... ... бір ... ... жер ... ... салу жүйесін реформалау; әкімшілдендіру рәсімдерін
оңайлату, салық ... ... және ... ... ... салық есептілігінің мөлшерін қысқарту, салық тексерулерін тәртіпке
келтіру.
Орта мерзімді кезеңдегі бюджет ... ... ... жаңа
тәсілдер ескеріле отырып, жүргізілетін болады. Тұтастай алғанда ... әсер ... ... ... ... ... ... өсіруді
көздейтін мемлекеттік шығыстардың қалыпты ... ... ... ... ... ... мен ... қатысты емес
тапшылықтың серпіні, ЖІӨ-ге %
Дерек көзі: Астана: ҚР ... ... ... АҚ.
Қазақстанның жаңа бюджеттік саясаты
2009-2013 жылдарға арналған шығыстар саясаты мынадай ... ... ... ... ... ... шығыстарының
теңгерімділігін қамтамасыз ету; ішкі нарықты борыштық ... ... ... ... ... бюджет тапшылығын өтеуге
бағытталатын қарыз алуларды жоспарлау; ... ... ... ... ... дәрежелі рөлі.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің бюджет тапшылығын қаржыландыру
саласындағы саясаты елдің борышын ... ... және ... жұмыс
істейтін жүйесін құруға бағытталады.
Мемлекеттік және жалпы сыртқы борышты басқару жөніндегі тұжырымдамаға
сәйкес Үкімет ... ... ... ... ... ... шараларды қабылдайтын болады.
Ал Қазақстан Республикасының Ұлттық қорының қаражатын ... ... орта ... перспективаға арналған тұжырымдамасына сәйкес
үкіметтік қарыз алу саясаты ... қор ... ... ... ... ... ... үкіметтік борышты 50-70-пайыздық
қатынасқа қол жеткізуге бағдарланатын болады.
4-сурет. Мемлекеттік бюджеттің тапшылығын ... ... ... млрд теңге
Дерек көзі: Астана: ҚР «Экономикалық зерттеулер институты» АҚ.
Қазақстанның жаңа бюджеттік ... ішкі ... ірі ... және ... ... бар
жобаларды іске асыру үшін тарту ниетінде.
Сыртқы үкіметтік қарыздарды өтеу халықаралық ... ... ... ... ... коммерциялық банктер мен фирмалар
берген қарыздар бойынша үкіметтік ... өтеу ... ... жүзеге
асырылатын болады.
Орта мерзімді кезеңдегі бюджетаралық қатынастар саясатының ... ... ... барлық деңгейлерін ... ... ... толыққанды ұсыну және оларға жүктелген функцияларды
жүзеге асыру үшін ... ... ... қамтамасыз ету болып
табылады.
Бюджет ... ... ... ... ... мен
бюджеттік кредиттер арқылы, сондай-ақ облыстық және аудандық бюджеттердің
арасында кірістерді бөлу нормативтерімен ... ... ... ... трансферттердің 2008 – 2010 ... ... ... Заң ... ... 2011 ... бастап жалпы
сипаттағы трансферттердің көлемі есептеу әдістемесін ... ... ... ... «Жалпы сипаттағы трансферттердің 2011 – 2013
жылдарға арналған көлемдері туралы» Заң қабылданатын болады.
2009 жыл «Қазақстан-2030» Даму ... іске ... ... ... жыл ... ... ... 2010 жылға дейінгі
стратегиялық даму жоспарын орындаған уақыт ішінде ауқымды жұмыс ... ... ... ... ... ... жылға арналған, яғни 2020 жылға дейінгі стратегиясын ... ... ... ... ... және ... шындықтарға бейімделген
мемлекеттік саясаттың жаңа тәсілдері мен бағыттары әзірленетін болады.
2.2 Бюджет жүйесінің түрлі деңгейлерінде бюджетті атқаруды ... ... ... ... реформалардың нәтижесiнде осы заманғы
нарықтық экономиканың талаптарына бейiмделген мемлекеттiк басқару жүйесi
қалыптасты, орталықтың ... мен ... ... ... ... ... шешуде жауапкершiлiктi мемлекеттiк басқарудың
жергiлiктi деңгейiне беру үдерісi ... ... ... ... iске ... ... ету үшiн орталық және облыстық билiк
деңгейлерi арасындағы өкiлеттiктep жеткiлiктi түрде ... ... ... ... ... ... ... тиiмдiлiгiн одан
әрi арттыру қажеттiлiгiн негiзге ала отырып, билiктiң барлық деңгейлерi
арасындағы ... ... ... ... ... ... жергiлiктi мемлекеттiк басқарудың төменгi деңгейлерiне ... ... ... ... қарым-қатынас – бұл мемлекеттік билік органдары мен
жергілікті мемлекеттік ... ... ... ... қалыптастыру және
атқару жөніндегі үдерім барысында туындайтын қарым-қатынас ... ... ... кодексіне сәйкес бюджетаралық қарым-
қатынас бюджет үдерісінде жоғары тұрған және төмен тұрған бюджет арасындағы
қарым-қатынас ... ... ... ... ... ... маңызы қала, астана,
аудан бюджеттері (облыстық маңызы бар қалалардың) ... ... ... ... ... мен ... қоры
арасындағы.
Бюджетаралық қарым-қатынасты анықтау кезінде негізге ... ... ... ... ... деңгейі арасындағы функциялар мен ... ... ... жұмыс істеу дербестігі;
- бюджет жүйесінің деңгейі арасындағы табыс көздерінің тұрақты ... ... ... ... ... ... ... нақты бөлу және бекіту;
- республиканың барлық өңірлері үшін ... және ... ... ... қарым-қатынастың айқындығы, қаржылай көмекке
мұқтаж ... ... ... ... ... ... бюджеттік
қамтамасыз етілу деңгейін түзету мақсатында.
Бюджеттік тәжірибеде осы қағидаттарды іске асыру жергілікті ... ... ... ... болуын төмендетуді қамтамасыз етуге
бағытталған.
Бюджетаралық қарым-қатынас ... ... ... ... мен ... ... ... республикалық, облыстық
бюджеттер, республикалық маңызы бар қала, астана, аудан (облыстық ... ... ... ... ... мен ... тең бөлуге, сондай-ақ
бюджетаралық қарым-қатынасты анықтау әдісінің бірлігіне және ... ... ... ... және ... билiк деңгейлерi арасындағы
функцияларды бөлу бүгiнгi таңда облыстық деңгейге ... және ... ... ... ... Яғни, орталықтан
берiлген өкiлеттiктер облыстық деңгейде қалып қойды, ал бұл ... ... ... ... ... ... ... Билiктiң аудандық, қалалық және ауылдық деңгейлерi жергiлiктi ... ... ... ... ... және жауапты болуға тиiс, олардың
құқықтары, мiндеттерi мен жауапкершiлiгi заңнамалық ... ... ... ... байланысты әкiмшiлiк-бюджеттiк реформаны аяқтау мемлекеттің
одан әрi қарышты әрi тұрақты дамуын ... ... аса ... ... табылады.
Бюджет мемлекеттiң өз функцияларының орындалуын қамтамасыз ету,
мемлекеттiк саясат шараларын iске ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк басқарудың барлық деңгейлерiн оларға
жүктелген функцияларды жүзеге асыру үшiн ... ... ... ететiн, өзара қатынастардың тұрақтылық пен ашықтық қағидаттарына
негiзделген, ... ... ... саясатын жүргiзудi ынталандыратын
бюджетаралық қатынастардың оңтайлы моделiн қалыптастыруды талап етiледi.
5-сурет. Түрлі деңгейдегі бюджеттердің өзара ... ... ... ҚР ... зерттеулер институты» АҚ.
Қазақстанның жаңа бюджеттік саясаты
Бюджетаралық қатынастар ... ... ... пен ... теңдестiрiлуiне қол жеткiзуге, мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... ... ... және ... бюджеттерге түсетiн түсiмдердiң тұрақтылығын
қамтамасыз етуге бағытталды. Бюджеттердiң деңгейлерi арасында кiрiстер ... ... ... ... ... ... жүйесiнiң бұрынғы
жүйелердiң алдында бiрқатар артықшылықтары бар. ... ... ... және ... ... ... бөлшектемей, кiрiс
көздерiн нақты бөлу ... ... және ... ... ... Жергiлiктi бюджеттердiң теңдестiрiлуiне жоғары ... ... бөлу және ... тұрған бюджеттерден бюджеттiк
алуларды жүзеге асыру жолымен қол жеткiзiледi./20/
Республикалық және ... ... ... ... ... 3 және 4-кестелерде толық көрсетілген:
Кесте 3
Республикалық бюджетке ... ... ... ... ... |2005 ж |2006 ж |2007 ж |2008 ж |2009 ж ... бюджетке |1562 |1667 |1627 |2071 |1451 ... ... | | | | | ... ... |57 |49 |170 |73 |114 ... емес ... | | | | | ... капиталды |9 |8 |8 |8,6 |4,5 ... ... | | | | | ... ... |96 |122 |416 |1164 |1209 |
|* ... ... ҚР Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетені №1,2010 |
Республикалық бюджеттің ... көп ... ... ... ... жылдары республикалық бюджетке салықтық түсімдер көлемі
0,41% артқанын, ал ... емес ... ... ... екі ... ... трансферттердің де үш есе жоғарылағанын, сондай-ақ ... ... ... 1 млрд теңгеге төмендегенін байқауға болады. Алайда,
2007-2009 жылдары әлемдік ... ... ... ... салықтық түсімдер 89%-ға, ал салықтық емес ... ... ... ... ... ... түсімдердің 56%-ға төмендеді.
Бірақ, елімізде дағдарысқа қарсы ... ... және ... ... ... бұл ... ... трансферттер көлемі үш еседей
артты. Кесте мәліметтері 6-сурет сызбасында көрсетілген.
     
6-сурет. Республикалық бюджетке түсетін түсімді қалыптастыру ... ... ҚР ... министрлігінің статистикалық бюллетені №1,2010
Өңірлік бюджеттің табыс құрылымы, негізінен, жергілікті салықтан
қалыптастырылады және көбіне тиісті деңгейдің ... ... ... таңда жергiлiктi билiк органдарының функционалдық құрылымы
аймақтарда ... және ... ... ... әр жолы ... ... ... отырады.
Облыс орталығы деңгейiндегi кейбiр аймақтарда басқарудың ... ... ... ... ... ... ... облыстық атқарушы органдарға қайта бағындырылған.
Кесте 4
Жергілікті бюджетке ... ... ... ... тг
|Көрсеткіштер |2005 ж |2006 ж |2007 ж |2008 ж |2009 ж ... ... |436 |541 |729 |748 |778 ... ... | | | | | ... бюджетке |10 |6 |11 |13 |22 ... емес ... | | | | | ... капиталды |25 |66 |84 |48 |31 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... |278 |414 |700 |1020 |1287 |
|* ... көзі: ҚР Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетені №1,2010 |
Жергілікті ... ... ... ... ... мен салықтық
емес түсімдердің жалпы көлемі екі есе өскенін, негізгі капиталды ... 24%-ға ... және ... ... 5 ... ... ... Кесте мәліметтері көрнекі түрде ... ... ... ... ... ... құрылымы
Дерек көзі: ҚР Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетені №1,2010
Бюджет табысын ұйымдастыруда салықтық тетіктермен қатар бюджеттік алу
– республикалық немесе облыстық бюджетте ... сома ... ... ... ... тұрған бюджетке берілетін ресми трансферттер
секілді ... ... ... ... ... ... жж. жергілікті бюджеттен алынатын бюджеттік алулар*
млн тг
|Көрсеткіштер |2005 ж |2006 ж |2007 ж |2008 ж |2009 ж ... ... |95009 |119477 |151499 |81752 |89922 ... | | | | | ... обл |1371 |1601 |1079 |- |- ... обл |28989 |35621 |43062 |15468 |20193 ... обл |15989 |19430 |24437 |4249 |5342 ... қ. |45358 |56508 |72310 |52401 |55811 ... қ. |3301 |6306 |10611 |9634 |8576 |
|* ... ... ҚР ... ... статистикалық бюллетені №1,2010 |
Кестеде бюджеттік алулардың меншікті салмағы 2005-2009 жылдары 0,9 ... ... тұр. ... ... ресурсын орталықтандыру
жүргізіледі, бұл ел ... ... ... ... ... ... ... Жергілікті бюджеттен алынатын бюджеттік алулар
Дерек көзі: ҚР Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетені №1,2010
Қазақстанда бюджет қаражатының төменге ағымының ... ... ... ... ... нысаналы трансферттер түрінде жүзеге
асырылады.
Қазақстанның бюджеттік тәжірибесінде бюджеттік субвенциялар дегеніміз
республикалық немесе облыстық бюджетте ... сома ... ... бюджеттен төмен тұрған бюджетке берілетін трансферттер болып
табылады /22/.
Бюджеттік субвенциялар бюджеттік ... ... ... ... ... болып табылады және жергілікті бюджеттердің ... ету ... ... және Бюджет кодексінде ... ... ... ... ... сәйкес мемлекеттік қызметтің
стандартты деңгейін ұсыну үшін тең фискалды мүмкіндікті қамтамасыз ... ... ... көлемі тиісті жергілікті бюджеттің табысы
мен шығыны көлемі ... ... ... ... Табыстың
болжамды көлемі шығынның болжамды көлемінен артқан жағдайда, жергілікті
бюджеттен жоғары тұрған бюджетке ... ... ... ... ... ... бюджет табысының болжамды көлемінен артқан
жағдайда, ... ... ... жергілікті бюджетке бюджеттік
субвенциялар белгіленеді. Табыстың болжамды ... ... ... ескере отырып және бюджет деңгейі ... ... ... ... ... ... ... болжамды көлемі
оларды ағымдағы бюджеттік бағдарламаға және бюджеттік даму ... ... ... етілуін, бекітілетін заттай нормаларды ескере
отырып және бюджет деңгейі арасында шығысты бөлу негізінде ... ... ... облыстық бюджетке бюджеттік субвенциялар*
млн тг
|Көрсеткіштер |2005 ж |2006 ж |2007 ж |2008 ж |2009 ж ... |123246 |153177 |192791 |449066 |526927 ... | | | | | ... обл. |13864 |15959 |19617 |31498 |35399 ... обл. |- |- |- |15723 |17544 ... обл. |15419 |17708 |22186 |48922 |60035 ... Қазақстан обл. |15469 |17610 |22189 |46936 |54083 ... обл. |15058 |17396 |21326 |44197 |52049 ... ... обл. |7665 |8490 |11173 |20213 |21712 ... обл. |5025 |5906 |7678 |35715 |40621 ... обл. |11009 |12330 |14812 |36161 |42159 ... обл. |9478 |10965 |13415 |33661 |37722 ... обл. |1259 |1618 |3811 |14678 |16371 ... ... |11461 |13367 |16542 |31032 |34097 ... | | | | | ... ... |13367 |31828 |40039 |90332 |115134 ... | | | | | |
|* ... ... ҚР ... ... ... ... №1,2010 |
Жалпы кесте мәліметтерінен соңғы бес ... ... ... ... төрт ... артқанын байқауға болады.
Бұл мәліметтер 9-суретте келтірілген диаграммадан анық ... ... ... ... ... ... млн ... көзі: ҚР Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетені №1,2010
Жалпы сипаттағы трансферттер көлемі үш жылдық кезеңге жылдарға бөлініп
абсолюттік ... ... ... және облыстық бюджет,
республикалық маңызы бар қала, астана бюджеттері арасында – ... ... ... бюджет пен аудан (облыстық маңызы бар
қала) бюджеті ...... ... шешімімен.
Үш жылдық кезеңге арналған ... ... ... ... ... ... үш жыл сайын өзгеруі Қазақстан Республикасының
Үкіметі анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... Жалпы сипаттағы трансферттер көлемін
есептеу кезінде нысаналы трансферттер мен бюджеттік несие ескерілмейді.
Жергілікті бюджетте ... ... мен ... ... ... ... ... онда Үкімет немесе облыстың жергілікті
атқарушы ... ... жылы ... ... өлшемге бюджеттік субвенцияны
қысқарту немесе бюджеттік алуды ... ... ... ... ... ... ... мыналар болып табылады /24/:
1. Тұтастай алғанда мемлекеттiк басқару саласында ... ... мен ... ... ... ... функцияларды бөлу жүйесi және әрбiр мемлекеттiк басқару
деңгейiнiң құзыретi тиiстi заңнамалық ... ... ... ... ... ... ... бақылаусыз
кеңейтiлiп жатады.
Мемлекеттiк функциялардың басымдық дәрежесiне қарай нақты ажыратылмауы
мен жүйеленбеуi барлық басқару ... ... ... ... ... ... ... iске асыруға жұмылдыруға және
тиiсiнше олардың бюджеттен бiрiншi кезекте қаржыландырылуын қамтамасыз
етуге ... ... ... орталық және жергiлiктi деңгейлерi арасында
функциялар мен өкiлеттiктер айқын ажыратылмаған, функциялардың ... ... ... ... жекелеген секторларында
"құзыреттердiң иерархиялық ... - іс ... мен ... ... ... байқалады. Ұқсас бағыттар бойынша жұмыс iстейтiн
орталық ... ... ... ... мен ... жергiлiктi органдары арасында функциялардың қиылысуы орын алуда.
Орталық мемлекеттiк органдар мен олардың ... ... ... ... ... ... басқарудың төменгi
буындарына (аудандық, ауылдық және кенттiк деңгейдегi) бекiтiлген және
бiрлесiп iс жүргiзу мәнi ... ... ... ... ... шығыстарды төлеу (әскерге шақырылғандарды қызмет ... ... ... ... ... пункттерiнiң материалдық-техникалық базасын
нығайту) мiндетi де жүктеледi.
Осы ... ... және ... ... ... жүйесiн ұтымды
ұйымдастыру талаптарына сай келгенiмен, сонымен бiр мезгiлде орталық және
жергiлiктi билiк ... ... ... ... ажырату
қағидаттары сақталмайды.
Тәжірибелік орталыққа бекiтiлген жекелеген мемлекеттiк функцияларды
оларды жүзеге асыру үшiн ... ... ... ... ... ... ... органдарына беру орын алып отыр.
Жекелеген бақылау-қадағалау функциялары астанадан немесе, әрi кеткен
күннiң өзiнде, облыс орталықтарынан ... ... ... өзi ... пен кәсiпкерлiк бастамашылықтың артуына кедергi жасайтын
қосымша әкiмшiлiк ... ... ... ... ... ... ... iске асырудағы өскелең мiндеттерi  аумақтық даму
мәселелерiнiң көпшiлiгiн шешуде ... ... мен ... ... ... ... ... жергiлiктi мемлекеттiк
басқару деңгейiне бере бастаған үдерісiн одан әрi жалғастыру қажеттiлiгiн
туғызып отыр.
Сонымен ... ... ... тәжірибесі жергiлiктi мемлекеттiк
басқарудың жекелеген ... ... ... ... және
тиiмсiздiгiн көрсетiп, бұл олардың кейбiреулерiн қайта қарап, орталық
мемлекеттiк ... ... ... ... ... Қолданылып жүрген заңнамада жергiлiктi мемлекеттiк басқару деңгейлерi
бойынша iс ... мәнi мен ... ... ... түрде
белгiленген және нақты регламенттелмеген.
Нәтижесiнде "облыс-аудан" деңгейiнде өкiлеттiктердi бөлу ... ... ... алмаған, iс жүзiнде облыстық билiк орындарының қарауына
берiлген.
Қызметтер көрсетудегi ... ... ... ... ал ... тиiсiнше басшылық жасау мен ... ... ... ... ... қосарланған бағыныстылық
жүйесi туындап отыр, бұл тұтастай алғанда ... ... ... үшiн ... төмендетедi.
Функциялар мен өкiлеттiктердiң жергiлiктi ... ... ... нақты ажыратылмауы белгiлi бiр шығыстардың ... ... ... тиiс екенiне қатысты мүдделер  қақтығысына әкеп
соқтырады. Осының салдарынан кейбiр ... ... ... төменгi деңгейлерi халыққа тиiстi сапада қызмет көрсетiлуiне
жауап бермеуiн былай қойғанда, ... ... ... ... ... орындайды, ал олардың бюджеттерi ... ... ... қатар билiктiң төменгi тұрған деңгейлерiн қаржы
ресурстарымен ... ... ... ... ... беру ... ... елдiң бюджет жүйесiн құрудың заң жүзiнде белгiленген
қағидаттарын, атап айтқанда, бюджеттер дербестiгiн, ... ... ... ... ... қаражатын бекiтiлген өкiлеттiктер
шегiнде жұмсау бағыттарын дербес анықтау құқығын бұзу ... ... ... ... мен ... ... және ... тiкелей
осы қызметтердi көрсететiн аудандық (қалалық) билiк деңгейiнiң тиiсiнше
шешiмдер қабылдауда ... ... ... болмауы, тұтастай
алғанда мемлекеттiк функцияларды iске асырудың сапасы мен тиiмдiлiгiне кері
әсерiн тигiзедi.
4. Жергiлiктi мемлекеттiк басқару деңгейлерi ... ... ... ... ... ... ... ету мәселелерi мемлекеттiк басқарудың
жергiлiктi органдары үшiн өзектi мәселелер болып табылады. ... ... ... ... ... және ... болып заң жүзiнде
бөлiнбеген, ал ... ... ... ... ... барлық
деңгейлерi қызметiнiң негiзi болып отыр. Жергiлiктi жерлерде мемлекеттiк
функцияларды iске асырудың тиiмдiлiгi әлеуметтiк ... ... ... ара ... ... сипатына байланысты.
5. Ауылдық, кенттiк, қалалық (аудандық маңызы бар) деңгейдегi билiкте
мемлекеттiк басқарудың ... ... мен ... ... ... 6,6 млн. ... адам ... алайда ауылда билiктiң
белгiлi бiр бос кеңiстiгi ... - ... ... ... ... және экономикалық салаларда шешiмдер қабылдауда
әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiк әкiмдерiнiң дербестiгi жоқ.
Қаржы ... ... және ... бюджеттерге сүйенуде
мүмкiндiктердiң шектелуi, іс жүзінде әкiмшiлiк қызмет тәжiрибесiнiң ... осы ... ... мемлекеттiк басқаруды қалыптастырудағы
шынайы қиындықтар болып отыр.
Бүгiнгi таңда республикадағы аудандардың көпшiлiгiнiң бюджеттердiң
кiрiс бөлiгiне ... ... ... ... ... қамтамасыз
етуге мүмкiндiгi жоқ, бұл болжам бойынша ауылдық ... ... ... бiр ... ... ... ұсыну тиiмдiлiгiн
арттырудың қажеттiлiгiн ... ала ... ... осы деңгейiнде
оларға жергiлiктi маңызы бар жекелеген мәселелердi ... шешу ... бере ... ... ... ... институттарын
кезең-кезеңiмен қалыптастыру талап етiледi.
6. Бюджетаралық қатынастардың қолданылып жүрген жүйесi орта ... ... ... ... ... ... ... бюджетаралық трансферттердi бөлудiң нақты және түсiнiктi қағидаттарының
болмауымен ерекшеленедi.
Аумақтардың экономикалық дамуының айқын ... ... ... ... ... бiркелкi бөлiнбеуi халықтың мемлекеттiк сектор
қызметтерiне бiрдей қол жеткiзуi үшiн аймақтардың бюджеттiк ... ... ... ... ... қажеттiлiгiн анықтайды. Бұл
ретте осындай саясаттың ... ... ... әрбiр деңгейiнiң өздерiне
бекiтiлiп берiлген мемлекеттiк қызметтердi ... ... ... орта ... ... ... заң жүзiнде бекiтiлген кiрiс
көздерiн қамтамасыз ету болып ... 1999 жылы ... ... мен ... ... ... ... тетiгi қазiргi уақытта
бюджетаралық қатынастарда, атап айтқанда, кiрiстердi ... ... ... бөлу ... жиi ... ... төмен
тұрған бюджеттерден алуларды жүзеге асыру нәтижесiнде қажеттi тұрақтылықты
қамтамасыз етпейдi.
Осыған байланысты бюджеттік теңестiрудiң ... ... ... ... ... ... ... басқарудың
жергiлiктi деңгейiнде аймақтарды дамытуды экономикалық ... ... ... теңестiрудiң ашық емес тетiгi ретiнде
қабылданады.
Сонымен қатар жергiлiктi бюджет деңгейлерiнiң ... ... ... бюджетаралық реттеу тетiктерiнiң әр ... және ... атап ... жөн. ... бюджеттердiң атқарылуы барысында
оларды нақтылау жиi орын алады.
Облыстарда кiрiстердi бөлудiң әртүрлi және бiр iзге ... ... - ... ... мен ... ... ... аудан мен
қала үшiн жеке түрлерiн белгiлеу;
екiншiсi - аудандар және қалалар бойынша ... ... бөлу ... ... кiрiстердiң бiрыңғай түрлерiн белгiлеу;
үшiншiсi - нормативтерi бойынша бiрыңғай, бiрақ ... ... ... бөлудi белгiлеу;
төртiншiсi - бюджеттiк алуларды немесе бөлудiң бiрыңғай нормативiн одан әрi
белгiлей отырып, ... мен ... ... түсетiн барлық
кiрiстердi есептеу.
Мемлекеттiк шығыстардың ұтымдылығын қамтамасыз ету ... ... мен ... ... ... қағидаттарынан бас тартуды және бюджеттiк қажеттiлiктердi
бағалаудың нормативтiк ... ... ала ... бюджетаралық
трансферттердiң мөлшерлерiн айқындауға көшудi талап етедi.
7. Жергiлiктi атқарушы ... ... ... ... ... ... Нарықтық экономикаға көшу барысында мемлекеттiк бюджет
қаражатының шектеулiгі ... ... ... ... үшiн ... ... жергiлiктi атқарушы органдарға өз
аймақтарында экономиканы көтеру мен дамыту үшiн қарыз ... ... ... ... ... ... ... талдау көрсеткенiндей,
жергiлiктi атқарушы органдардың ... ... ... ... ... ... сыйақының аса жоғары қойылымдарымен ... ... ... ... ... Бұл ... жергiлiктi
атқарушы органдардың бiрқатары қарыз алуды жүзеге ... ... ... ... ... ... азайтуды, жергiлiктi атқарушы
органдарға қызмет көрсетумен және қарыздарды өтеумен байланысты шығындарды
республикалық бюджет есебiнен ... ... ... қайта
құрылымдауды жүргiзудi  немесе мақсатты трансферттер бөлуді ұсынады.
Осылайша, жоғарыда белгiленген ... ... ала ... алдағы
орта мерзiмдi кезеңде елдегi мемлекеттiк басқару жүйесiн одан әрi жетiлдiру
жөнiндегi ... ... ... ... және ... ... барлық деңгейлерi арасында тиiмдi бөлуге бағытталуға
тиiс.
2.3 Алматы қаласының бюджетін ұйымдастырудың ерекшеліктері
Қазақстан Республикасының Бюджеттік ... ... ... ... маңызы бар қала мәртебесіне ие және мемлекеттік бюджеттің
салықтық түсімдерінің 25 %-ын қамтамасыз ететін ... ... ... табылады /24/.
Алматы қаласының бюджетін ұйымдастыру қазіргі кезде 2009-2011 жылдарға
арналған ортамерзімді әлеуметтік-экономикалық даму жоспары, үш ... ... ... ... және ... ... ... Алматы қаласының 2003-2010 жылдарға мемлекеттік
даму бағдарламасы және ... ... ... «ҚР
азаматтарының өмір сүру деңгейін көтеру – мемлекеттік саясаттың ... атты ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Қазіргі кезде Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан мемлекеттік ... ... ... ... қазіргі заманғы қажеттіліктеріне жауап
беретін өркениетті және бәсекеге қабілетті мемлекет құруға бағытталады.
Мемлекеттік басқарудың жаңа ... ... ... ... ... ... нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттыру
үшін қолданатын ... мен ... ... ... мемлекеттік басқару мемлекеттік саясаттың мақссаттарына ... үшін ... ... ... емес ... ... ... алдын ала болжайды.
Шығындарды азайту және ... ... ... мақсатында
корпоративтік басқаруда өзінің тиімділігін дәлелдеген мынадай әдістер мен
құралдар қолданылады: ... ... ... ... ... ... ... қаржыны басқару мен деректерді электронық
өңдеу.
Жаңа мемлекеттік басқару тұжырымдамасына сәйкес соңғы онжылдықта
дамыған елдердің көпшілігінде ... ... ... ... бірі орта мерзімді қаржылық жоспарлау шеңберіндегі
нәтижелерге бағдарланған ... ... ... ... көшу болды.
Бұл үлгінің шеңберінде бюджет мемлекеттік саясаттың ... ... ... ... ... ... қалыптастырылады.
Бюджеттік шығындар мемлекеттік қызметтермен тығыз байланыста және
оларды жоспарлау кезінде бюджеттік бағдарламалардың ... ... ... ... ... аударылды /25/.
Бюджеттік бағдарламалардың әкімшілерінің дербестігі мен жауапкершілігі
кеңейеді: жекелеген функциялар мен бағдарламаларды орындауға арналған ұзақ
мерзімді ауыспалы қаржыландыру ... ... ал осы ... бағыттарын нақтылауды бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің
өздері жүзеге асырады. Бұдан басқа, ресурстарды ... ... ... ... Шешімдер қабылдау жауапкершілігі төменгі
деңгейлерге беріледі. Қаржының және қызмет нәтижелерінің мониторингі ... ... ... ... ... бағдарламалар әкімшілерінің
қызметін бағалау қол жеткізілген нәтижелер бойынша ... ... ... ... ... ... басқа,
бұл модель үш жылдық бюджеттік жоспарлауға көшуді болжады. Мұндай тәсілдің
шеңберінде әрбір бююджеттік цикл ... ... ... ... мақұлданған
тиісті жылға арналған орта ... ... ... ... қараудан, сыртқы факторлар мен жағдайлардың өзгерістерін
талдаудан, ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ кейінгі жылдарға арналған
бюджеттік жобаларды түзетуден ... ... ... ... фискалдық саясаты ағымдағы жағдайды талдау мен
қаланың әлеуметтік-экономикалық даму ... ... ... үш ... ... - бюджеттік саясаттың негізгі бағыттарын, параметрлерін және
бюджеттік шығыстар лимитін ... ... ... бар ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық дамуы тұрақтылығымен ерекшеленді және бұл ... ... ... алып ... жылы қала ... күрделі жұмсалымдар 488,1 млрд теңгені
құрады, бұл 2006 ... ... 8,3% ... ... ... ... өнімдердің жалпы көлемі 380,5 млрд теңге болды,
бұл 2006 жылмен салыстырғанда негізгі қорлардың өсімінің 109,2%-ын құрады.
Алматы ... ... ... 2008 жылы ... сомасы
787,2 млрд теңгені, оның ішінде республикалық ... - 617,0 млрд ... ... - 170,2 млрд ... ... 2008 жылы нақты өсім 2006
жылмен ... 64% ... Осы ... ... ... ... дамуына кері әсерін тигізе бастады. Өтімділіктің төмендеуі
инвестициялардың ... ... алып ... ... ... Ал бұл ... қаласының кіріс бөлігіне теріс әсер етті.
2008 жылы Алматы қаласының шоғырландырылған ... ... ... 632,6 млрд ... ... ... бұл өткен 2007 жылмен
салыстырғанда 58,9 млрд теңгеге төмен, соның ... ... ... млрд ... (2007ж – 537,9), жергілікті бюджетке 156,1 млрд ... (2007ж ... ... ... ... 10,8 млрд теңгені құрады.
Өндірістік өнімдер өндіру 2008 жылы ... ... 89,3% ... ... ... ... 9,1 %-ға ... тұрғын-үй
құрылысы да 13,3%-ға төмендеді.
Әлемдік қаржылық жағдайдың тұрақсыздығы ең бірінші ... ... әсер ... Несиелеу көлемі 41%-ға, құрылысты несиелеу екі есеге,
шағын және орта ... ... ... 43%-ға ... Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуын тұрақтандыру
шараларының республикалық жоспарын жүзеге асыру мақсатында 6 ... ... ... ... ... ... қаласының қалалық іс-шаралар
жоспары туралы №1039 Қаулысына сәйкес шағын және орта бизнес субъектілерін
қаржылық ... ... ... ... қамтамасыз ету,
үлескерлердің құқықтарын қорғау және құрылыс ... ... ... ... ... белсенділікті ынталандыру мақсатында Алматы қаласы
әкімшілігінің ... 100% ... ... ... ... даму ... ... таңда Қазақстан Республикасының Үкіметі, ҚР Ұлттық банкі және
ҚР Қаржы нарығы мен ... ... ... ... және ... ... Алматы қаласының 2009-2010 жылдарға арналған
дағдарысқа қарсы жоспары орындалуда.
Кесте 7
Алматы қаласының экономикалық дамуының ... ... ... параметрелері*
млрд тг
| |2007 ж |2008 ж |2009 ж ... ... | | | | |
| | | | |2010 ж |2011 ж ... ішкі ... млрд |2792,8 |2821,0 |2877,4 |2963,7 |3082,3 ... | | | | | ... бір адамға шаққанда, |2108,1 |2184,6 |2228,3 |2295,1 |2386,9 ... тг | | | | | ... ... ... % |115,9 |112,5 |109,5 |109,0 |108,5 ... ... орта ... | | | | ... ... ... ... 2009-2011 жылдарға арнылған орта мерзімді |
|фискалдық саясаты ... ... ... ... ... ішкі өнімі 30%-ға артты,
ал тұтыну ... ... 6%-ға ... ... ... ... міндет инфляцияны ... ... ... ... ... ... ... саясатының басты мақсаты – қала
экономикасының тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... үшін ... ... ... орындау қажет:
1) қала дамуының әлеуметтік-экономикалық басымдықтарын жүзеге асыру
барысында бюджет құрылымын тиімді ... және ... ... бюджеттеуді енгізу;
2) бюджеттің әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... және басқа да міндетті төлемдердің уақытылы
түсіп отыруын қамтамасыз ету.
Дүниежүзілік қаржы дағдарысы Қазақстандағы және ... ... ... зор ықпал етті. Алматы ... ... ... ... негізгі экономикалық көрсеткіштер төмендеді.
Осылайша, өнеркәсіп өндірісінің таза ... ... 88,7% ... ... ... - 87,5% болды. Өсімнің теріс қарқыны ... ... ... да ... ... өнеркәсіп секторы несиелеу көлемінің қысқартылуына
және дайын өнімге сұраныстың ... ... ... ... ... ... ... машина және құрал-жабдықтар, ағаш сүрегі мен
ағаштан жасалған бұйымдар, азық-түліктің көптеген түрлерін өндіру ... ... ... ... ... жж ... орындалуы*
мың тг
|Атауы |2007 ж |2008 ж |2009 ж |
| | | | |
|1 |3 |4 |5 ... ... 961  |180 344 478 |168 834 611 ... түсімдер |141 358 939 |160 491 000 |148 358 650 ... емес ... |2 569 712 |2 430 000 |1 838 230 |
| | | | ... ... сатудан |22 270 000 |12 557 000 |10 060 000 ... ... | | | ... ... активтерін|762 093 |475 000 |5 700 000 ... ... ... | | | ... несиелерді қайтару |1 354 256 |1 440 000 |1 333 920 ... ... |61 840 782 |91 060 797 |120 110 491 ... | | | ... үй ... |6 544 900 |926 000 |925 000 ... ... | | | ... ... | | | ... ... бос |6 077 550 |2 951 478 |1 543 811 ... | | | ... |242 778 232 |272 331 275 |289 870 102 ... |  |  |  ... ... ... |77 896 991 |87 233 010 |89 833 853 ... ... ... |9 311 150 |2 829 973 |18 788 128 ... ... |227 804 |344 443 |29 231 ... | | | ... ... |72 310 353 |52 400 834 |55 811 279 ... |159 746 298 |142 808 260 |164 462 491 ... |  |  |  ... даму ... |28 884 442 |41 065 859 |23 160 248 ... ... ... |54 147 492 |88 457 156 |102 247 363 ... | | | ... ... ... 031 934 |129 523 015 |125 407 611 ... ... |242 778 232 |272 331 275 |289 870 102 ... бюджет Барлығы = |170 240 075 |219 585 998 |234 029 592 ... ...... | | ... | | | |
|* ... ... Алматы қаласы әкімшілігі. Экономика және бюджеттік ... ... ... жж есебі ... үш ... ... қаласының бюджетіне түсетін табыстардың жалпы
көлемі 47 млн ... ... және ... ... ... де 47 млн
теңгеге ұлғайды. Сондай-ақ, даму бюджетінің қорытындысы ... 2009 ... 125 млн ... ... Бұл қала ... ... ... тұрақты өсуіне маңызды ықпал етті.
Алматы қаласында жылжымайтын мүлік нарығында қиын жағдай қалыптасты.
2008 жылы тұрғын үй ... ... ... деңгейден 27,7% -ға төмен
инвестиция бағытталды. 2009 жылдың басына қалада жалпы саны 29954 ... ... ... үй ... бар, ... 12620 (42%) ... ... несиелеу саласында жағдай қиындауда. Олар ... ... және ... алушыларға қойылатын талаптардың
қатаңдауымен байланысты ипотекалық бағдарламаларды жүзеге асыруды тиімсіз
қылады
2008 жылы кәсіпкерлік ... ... және ... көрсету көлемінің
төмендеуі байқалды.
Экономиканың нақты секторындағы дағдарыс еңбек нарығындағы жағдайдың
нашарлауын тудырды және халықтың нақты табысына әсер ... ... ... ... ... ... ... саны 44
мың адамға қысқарды. Бұндай үдеріс құрылыста анағұрлым белсендірек жүруде.
Мониторинг мәліметтері бойынша ... ... ... ... ... ... 43 мың ... жетті. Сонымен қатар, жұмысшыларды жалақылары
сақталмайтын мәжбүрлі демалысқа жіберу үдерісі ... ... ... 8,3 % азайды.
Осының бәрі дағдарыстың экономикадағы және әлеуметтік саладағы
жағдайларға кері ... ... ... іc - ... ... ... әкеліп тудырды.
Алматы қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуын тұрақтандыру шаралары
Қазақстан ... ... ... ... ... банкінің,
Қаржылық нарықты реттеу және бақылау ... ... ... және 2009-2010 жылдарға арналған экономиканы және қаржылық
жүйені тұрақтандыру жөніндегі ... ... ... іс-қимыл
Жоспарын жүзеге асыруға бағытталған.
Алматы қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуының ерекшеліктерін,
сондай-ақ ... ... және ... ... ... ... бағыттарда дағдарысқа қарсы шараларды қабылдау қарастырылуда:
- қала экономикасын тұрақтандыру;
- жылжымайтын мүлік нарығындағы мәселелерді шешу;
- орта және ... ... ... ... ... және ... даму;
- халықты әлеуметтік қорғау.
1. Қала экономикасын тұрақтандыру. Бұл дағдарыс құбылыстарының әсерін
төмендету жөніндегі шараларды дер ... ... ... экономика және әлеуметтік салаларындағы жағдайды үнемі
қадағалап отыруды талап етеді.
Қорытынды
Нарықтық экономикадағы мемлекеттік қаржылық реттеудің ... ... ... ... мен ... ... ұстап тұрудың маңызды шарты
болып саналады. Қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... ... мақсатында экономикалық
үдерістерістерді басқару болып есептеледі. Осындай базалық қызметтер
қатарына: ... ... ... ... ... ... ... әсерлерді» реттеу, экономикалық субъектілердің нақты
ақпаратқа бірдей тең қол жеткізуін ... ету ... ... ... ... ету нәтижесі ең алдымен мемлекеттің ... ... ... ... ... ... мен ... қаржылық реттеудің тәсілдерінің өзгеруі көптеген
себеп-салдарлардан болады, олардың ішінде қаржылық жаьандану, ҒТП ... ... ... үдерістер. Сондықтан да мемлекеттің
қызмет сапасы ... оның ... ... отыратын жағдайлардан өзiнің
қызметтерін тиімді атқару қабілеттілігі сияқты мәселесін анықтау туындайды.
Компаниялардың өз қызметтерін ... ... ... ... ... тәжірибеде өз кезегінде елдің экономикалық дамуындағы
мемлекеттің ролін жаңаша түсіну қажеттілігін туындатады.
Бюджеттік реттеу экономикадағы мемлекеттік ... ... ... ... салу мен ... меншікті өзгерту арқылы әсер етуін
сипаттайды, ал олар ... ... ... ... құралдары
болып табылады. Ал, бюджеттік реттеудің өзі мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... заманғы әлемдік
тәжірибе, әлеуметтік-экономикалық үдерістерді қаржылық реттеуде қоғамға
қажетті ... ... әрі ... ... ... ... ... элеуметтік-экономикалық нәтижелерді бағалау ... ... ... қаржыны реформалау үдерісі қоғамның
қажеттілігіне, олардың ... ... ... ... жетуге
бағытталуы керек. Қазақстандық бюджеттік реттеуге қойылатын негізгі талап
экономикалық өсуге ... ... ... ... ... есептеледі. Бюджеттік
реттеуді жүргізудегі экономикалық өсудің инвестициялық-инновациялық
құраушысын белсенділендіру ... ... ... ... ... шығуының бірден-бір шарты болып саналады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Өтебаев Б.С, Мемлекеттік бюджет: Оқулық. – Алматы:Экономика/2006ж
2. Сейтқасымов Ғ.С. ... ... ... ... ... ... – 416 ... Мельников В.Д, Ильясов К.К. Финансы. – Алматы: Каржы-каражат, 2001г
4. Елубаева Ж.М. Основные этапы формирования бюджетной ... за ... РК// ... - ...... Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі. –Алматы: Юрист, 2009ж
6. Смадиев А. Қаржы жүйесіндегі бюджеттің атқаратын ролі, ... мен ... ... - №1-2/2008ж – 196б.
7. Мухтарбекова Б.С. Бюджетная система РК: состояние и ... ... - ...... ... М. Этапы формирования бюджетной системы Казахстана и
дальнейшие направления укрепления ... ... - ... – с.32
9. Сартаев С.С. Бюджеттік құқық: Оқу құралы. –Алматы:Жеті Жарғы/2006ж
10. Ли В.Д. Финансы в вопросах и ответах: ... - ... дом ... 2004.- ... ... ... ... 2008-2010 жж арналған орта мерзімді
фискалды саясаты// Егемен Қазақстан.13 тамыз 2007жыл
12. Баймуратов У.Б. Бюджетирование, ориентированное на ... ... ... ... ... ... - ... – с.12
13. Ахметова С.С. Мемлекеттік бюджет мемлекеттік секторды ... ... - ...... ... П.Б. ... в ... законодательстве Казахстана// «Аль-
Пари» - №4/2009г – с.87
15. Киргизбаев Д. Бюджетаралық ...... пен ... ... ... ететін фактор ретінде// «Аль-Пари» - №1-
2/2008ж – 198б.
16. Тулеубекова А. Официальные трансферты и ... ... ... результативности и развития процесса финансирования.//
«Каржы-каражат» - №1/2006г – с.68
17. ҚР Қазақстан Республикасының Салық ... ... ... ... ... А.А. ... экономического состояния РК в ... ... ... ... годы ... по его
преодолению//«Аль-Пари» - №4/2008г – с.74
19. Есымханова З.К. Бюджетные ... как ... ... ... - ...... ... Ж. Оценка эффективности ... ... ... ... - ...... Елубаева Ж. Межбюджетные ... и ... - ...... ... бюджет
Төтенше
бюджет
АУДАН БЮДЖЕТТЕРІ
Облыстық маңызы бар қала бюджеті
Бюджет городов
областного значения
МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ
Облыстық бюджет
Республикалық ... бар қала ... ... ... ... жыл
2010 жыл
2009 жыл
700,0
600,0
500,0
400,0
300,0
200,0
100,0
0,0
3,4
3,5
2,4
2,3
2,2
571,4
657,8
514,9
556,3
588,4
мұнайға қатысты емес тапшылық
тапшылық
* 2008 ҰБ бөлген 5 млрд долл. есептемегенде
ЖІӨ-ге %
2013 жыл
2012 жыл
2011 жыл
2010 жыл
2009 жыл
2008 ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бюджеттік ұйымдардағы бухгалтерлік есепті жүргізу жолдарын зерттеу, есептің ұйымға тигізетін әсерін анықтау және оның есебін жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау65 бет
Бюджеттен тыс қорлар және олардың қызметі28 бет
Жергілікті бюджеттердің кассалық орындалуына қазынашылық бақылау100 бет
Мемлекеттік кірістердің экономикалық мазмұны25 бет
Қазақстан Республикасындағы кәсіпорындардан бюджетке төлейтін төлем жүйелері38 бет
Қазақстан Республикасының Республикалық бюджет кірістерінің жүйесі112 бет
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бюджет үдерісі84 бет
Қазақстан Республикасының бюджеттік жүйесі32 бет
Қазақстанның Республикалық бюджетіндегі жанама салықтар қызметтерінің негізгі талаптарына сәйкес Республикалық бюджетіндегі жанама салықтардың қалыптасуы мен басқаруының өзекті мәселелер75 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь