Бюджеттік ұйымдардағы бухгалтерлік есепті жүргізу жолдарын зерттеу, есептің ұйымға тигізетін әсерін анықтау және оның есебін жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау

КІРІСПЕ 3

1 БЮДЖЕТТІК МЕКЕМЕНІҢ БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗІ 6
1.1 Бухгалтерлік есептің негізгі ережелері мен нысандары 6
1.2 Бюджеттік мекемелердегі активтердің талдамалы есебі 15
1.3 Бюджеттік мекемелердегі қаржылық есептіліктің ерекшелігі. 25

2 «АРЫС ҚАЛАЛЫҚ САЛЫҚ БАСҚАРМАСЫ» МЕМЛЕКЕТТІК МЕКЕМЕНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ 32
2.1 Мекеменің бухгалтерлік есебінің ұйымдастырылуы мен экономикалық көрсеткіштері 32
2.2 Мекеменің бухгалтерлік есепті жүргізудегі есеп саясаты 44

3 БЮДЖЕТТІК МЕКЕМЕДЕГІ БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕБІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ 47
3.1 Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік есеп жүргізудің заңдылығы 47
3.2 ХҚЕС.ның бюджеттік мекемедегі бухгалтерлік есебін жүргізудегі орны 58

ҚОРЫТЫНДЫ 63

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 65
Жаңа Қазақстан өзінің дербес даму жолын таңдап, жылдан жылға әлемдік қоғамадастықта барған сайын зор құрмет пен беделге қол жеткізе отырып, алға қарай нық сеніммен ілгерілеп келеді. Мұның өзі Қазақстанның одан әрі дамуын тұрлаулы, осы заманғы және болашағы зор экономикалық, әлеуметтік, саяси және әкімшілік негізге қоюға мүмкіндік береді.
Елбасының 2007 жылғы Жолдауы Қазақстанды жеделдете жан-жақты жаңғырта жаңарту жолы таңдалып алынғандығын көрсетеді. Яғни, жаңа бәсекелестік артықшылықтар қалыптастыру арқылы елімізді жаһандық экономикаға кіріктіруге бағытталған мемлекеттік саясат қабылданды.
Елбасымыз басқа елдердің бәсекелес өндірістері мен салаларына, сондай-ақ нақ сол халықаралық нарықтарға қатысатын трансұлттық корпорацияларға салыстырмалы талдау жүргізіп, біздің келешегі зор өндірістерді, соның ішінде ішкі нарықты дамыту жөнінде жасалаған іс-қимылдың тиімділігіне баға беріп, олардың экспорттық әлеуетін арттыру мүмкіндігін қарастыру қажеттілігін атап көрсетті.
Сонымен қатар, Қазақстанда халықаралық бәсекеге қабілеттілік деңгейіне жете алатын, жоғары технологиялық жаңа өндірістерді дамыту қажетігі мен өнеркәсіптік құрылымды өзгертуге қабілетті, әрі ауқымды зор жобалар әзірлеу қажеттілігіне аса назар аударылды. Бюджет жүйесiн жетiлдiру жөнiндегi жекелеген iс-шаралар барысында шешiмi жүйелiк ұстанымды талап ететiн көптеген мәселелер анықталды. Осыған байланысты қолданыстағы заңдар нормаларын реттеуге және жүйелеуге, олардың неғұрлым икемдi құрылымын қамтамасыз етуге мүмкiндiк беретiн Бюджет кодексi әзiрлендi.
Бюджет кодексiнде бюджет жүйесiнiң орнықтылығы мен тұрақтылығын қамтамасыз ететiн жаңа қағидаттар бар, бұрын қолданылған бюджеттi жоспарлау қағидаттары, барлық бюджет деңгейлерiнiң шығыс және кiрiс бөлiктерiн қалыптастыру жөнiндегi ұстанымдар қайта қаралды.
Қолданыстағы заң кесiмдерiне функционалдық талдау жүргiзу нәтижесiнде және орталық пен өңiрлер арасындағы қатынастардағы жинақталған оң және терiс тәжiрибенi ескере отырып, бюджетаралық қатынастар қағидаттары, ресми трансферттердiң нысандары, республикалық бюджеттiң, облыстық бюджеттiң, республикалық маңызы бар қала, астана, аудандар (облыстық маңызы бар қалалар) бюджетiнiң кiрiстерi айқындалды. Барлық бюджет деңгейлерiне қаржылық орнықтылық беру мақсатында Бюджет кодексiнде бюджет деңгейлерiнiң шығыстық өкілеттiктерi нақты бөлiндi. Бюджеттердiң дербестен күшейту үшiн, сондай-ақ бюджетаралық қатынастардың тұрақтылығын қамтамасыз ету үшiн бюджеттiк субвенциялар мен алып қоюлардың мөлшерi үш жылға арналып белгіленетiн болады.
Бюджет кодексiнде бюджеттiк бағдарламалардың тиiмділiгiн бағалау туралы бап көзделген, оған сәйкес тиiстi есептердi жүргізу, бюджеттiк бағдарламалардың негiздемесiн, олардың орындалу барысы мен олар көрсететiн елдiң әлеуметтік-экономикалық жағдайына ықпал етуiн талдау және бюджеттiк бағдарламалардың тиiмсiз бағыттарын айқындау болып табылады.
1. Әбдіманапов Ә., Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері. Оқулық, - Алматы: «ЖШС Таугуль-Принт», 2007. - 8-30 б.
2. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. Аудит. - Алматы: «Экономика», 2007.- 285 б.
3. Баймұханова С.Б., Балапанова Ж., Бухгалтерлiк есеп. - Алматы: «Экономика», 2001. 325б.
4. Байдәулетов М., Байдәулетов С.М., Аудит: оқу құралы.- Алматы: «Қазақ университеті», 2004. - 550б.
5. Кеулiмжаев Қ.Қ., Әжiбаев З.М. т.б. «Қаржылық есеп».- Алматы: «ЖШС Таугуль-Принт», 2001. - 178б.
6. Дюсембаев К.Ш. и др. Аудит и анализ финансовой отчетности. -Алматы: «Экономика», 2001.-102б.
7. Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Е.Т., Жұмағалиева Ж. Г Кәсiпорынның қаржылық жағдайын талдау.- Алматы: «Қазақ Университеті» 2001. - 590б.
8. Дюсембаев К.Ш., Аудит и анализ в системе управления финансами.- Алматы: «Қазақ Университеті», 2000.- 120б.
9. Радостовец В.К. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» .- Алматы: «Қазақ университеті», 2002. - 135б.
10. Рахимбекова Р.М., «Финансовый учет на предприятии»: Учебник. Алматы: Экономика, 2005.- 287б.
11. Сейдахметова Ф.С. «Современный бухгалтерский учет» - Алматы: «Экономика», 2000.- 450б.
12. Глушков.И.В. Бухгалтерский учет на современном предприятии. Москва 2005.-133б.
13. Сатубалдин С.С. Перейти к международным стандартам, Финансы - Алматы: «Экономика», 2001. -235б.
14. Султанова Б.Б. Салық есебі.- Алматы: «Экономика», 2008.- 468б.
15. Толпаков Ж.С., Бухгалтерский учет, - Алматы: «Экономика»,, 2004.-170б.
16. Қазақстан Республикасының. 2007 28.22 қабылданған Заң, 385-1 ҚРЗ Бухгалтерлiк есепке алу және қаржылық есеп беру туралы.-Астана.: Ақорда, 1999.-132б.
17. Қазақстан Республикасы. 2007 ж, 5-шілдеде қабылданған заң, №294- 3 ҚРЗ. Аудиторлық қызмет туралы.-Астана.: Ақорда, 1999.-185б
18. Қазақстан Республикасы. 1999 ж, 16-шілдеде қабылданған заң, №436- 2 ҚРЗ. Жауапкершілігі шектеулі және қосымша серіктестіктер туралы.-Астана.: Ақорда, 1999.-85б
19. Бухгалтерлiк есептiң типтiк жоспары, Қазақстан Республикасының Қаржы министрлiгi, Алматы: БИКО 2007ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 3
1 ... ... ... ... ... ... Бухгалтерлік есептің негізгі ережелері мен нысандары
6
1.2 Бюджеттік мекемелердегі активтердің талдамалы есебі ... ... ... ... есептіліктің ерекшелігі.
25
2 «АРЫС ҚАЛАЛЫҚ САЛЫҚ БАСҚАРМАСЫ» МЕМЛЕКЕТТІК МЕКЕМЕНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
СИПАТТАМАСЫ ... ... ... ... ... мен экономикалық
көрсеткіштері ... ... ... ... ... есеп ... 44
3 БЮДЖЕТТІК МЕКЕМЕДЕГІ БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕБІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
47
3.1 ... ... ... есеп ... ... ... ... бюджеттік мекемедегі бухгалтерлік есебін жүргізудегі орны ... ... ... ТІЗІМІ ... ... ... дербес даму жолын таңдап, жылдан жылға әлемдік
қоғамадастықта барған сайын зор құрмет пен беделге қол жеткізе отырып, ... нық ... ... ... ... өзі Қазақстанның одан әрі дамуын
тұрлаулы, осы заманғы және ... зор ... ... ... ... ... қоюға мүмкіндік береді.
Елбасының 2007 жылғы Жолдауы Қазақстанды жеделдете жан-жақты жаңғырта
жаңарту жолы ... ... ... ... жаңа бәсекелестік
артықшылықтар қалыптастыру арқылы елімізді жаһандық экономикаға кіріктіруге
бағытталған ... ... ... ... ... бәсекелес өндірістері мен салаларына, сондай-
ақ нақ сол халықаралық нарықтарға қатысатын трансұлттық корпорацияларға
салыстырмалы талдау ... ... ... зор ... ... ішкі нарықты дамыту жөнінде жасалаған іс-қимылдың ... ... ... ... ... ... ... қарастыру
қажеттілігін атап көрсетті.
Сонымен қатар, Қазақстанда ... ... ... ... ... ... технологиялық жаңа өндірістерді дамыту қажетігі мен
өнеркәсіптік құрылымды өзгертуге қабілетті, әрі ... зор ... ... аса ... аударылды.       Бюджет жүйесiн жетiлдiру жөнiндегi
жекелеген iс-шаралар барысында шешiмi жүйелiк ұстанымды талап ... ... ... ... байланысты қолданыстағы ... ... және ... ... ... ... құрылымын
қамтамасыз етуге мүмкiндiк беретiн Бюджет кодексi әзiрлендi.
      ... ... ... ... ... мен ... ... жаңа қағидаттар бар, бұрын қолданылған бюджеттi жоспарлау
қағидаттары, ... ... ... ... және кiрiс ... жөнiндегi ұстанымдар қайта қаралды.
      Қолданыстағы заң кесiмдерiне ... ... ... ... ... пен ... ... қатынастардағы жинақталған оң және
терiс тәжiрибенi ескере отырып, ... ... ... ... ... ... ... облыстық бюджеттiң,
республикалық маңызы бар қала, астана, аудандар (облыстық маңызы ... ... ... ... ... ... деңгейлерiне
қаржылық орнықтылық беру мақсатында Бюджет кодексiнде бюджет деңгейлерiнiң
шығыстық ... ... ... Бюджеттердiң дербестен күшейту үшiн,
сондай-ақ бюджетаралық қатынастардың тұрақтылығын ... ету ... ... мен алып ... ... үш ... арналып
белгіленетiн болады.
      Бюджет кодексiнде бюджеттiк бағдарламалардың тиiмділiгiн бағалау
туралы бап ... оған ... ... ... ... ... ... олардың орындалу барысы мен олар көрсететiн
елдiң әлеуметтік-экономикалық жағдайына ықпал етуiн талдау және бюджеттiк
бағдарламалардың тиiмсiз бағыттарын ... ... ... ... республикасының Үкiметi әзiрлеген және ... ... ... ... ... ... бюджетті
жоспарлау, атқару және оның атқарылуын бақылау ... ... ... бағалау жүргiзу тәртiбi мен көрсеткiштерiнiң
жүйесiн айқындайды.      ... ... ... ... жобаларды кезең-кезеңмен iрiктеу, ... ... ... ... ... ... атқарушы органдардың тек жоғары ... ... ... алу ... сақталып, сыртқы және iшкi капитал рыноктарынан қарыз
алуы алынып тасталады.
      Ұлттық қорға ... ... жаңа ... енгiзiлдi, осыған
сәйкес Ұлттық қорды қалыптастыру көзi болып ... ... ... ... ... ... ... болады. Осы іс-
шаралар бюджеттен бөлінген қаражаттың мақсатты жұмсалуын ... ... атап ... ... мақсатты жұмсалғаннын реттеу көбінесе
мемлекеттік мекемеледің бухгалтерлік есебінің дұрыс және ... ... ... ... ... ... ... нарықтық экономиканың жағдайында бухгалтерлік есепті жүргізу
басқару жүйесінің ең ... және ... ... ... ... есеп ұйымның хал ахуалын, экономикалық жағдайын анықтап
негізгі ... ... ... бірден-бір жүйе. Бүгінгі күні
бюджеттік ... ... ... ең ... ... мәселелерге,
яғни бюджеттен бөлінген құралдарға зор мән бере ... , ... ... ... ... және ... пайдалануды дұрыс әрі
дәл анықтау міндетті шарт.
Осы мәселеге орай ұйым ... ... ... ... ... ... қызметін басқарудың заңдылықтары халық шаруашылығында
өркендеуіне жол ... ... ... ... келе ... шағында күрделі
экономикалық механизмді басқару дәл, әрі ... ... есеп ... ... асуы тиіс.
Менің дипломдық жұмысымның тақырыбы – ... ... ... ұйымдастыру
Дипломдық жұмыстың мақсаты – бюджеттік ұйымдардағы бухгалтерлік есепті
жүргізу жолдарын зерттеу, есептің ұйымға тигізетін әсерін ... және ... ... ... ... ... ... жағдайында өзіне жүктелген міндеттерге сәйкес
қызметтерді ... ... ... осы ... ... ... тұрғандықтан
дипломдық жұмысымды осы тақырыпқа арнап, оның ... ... ... және ... ... мән ... ... жұмыстың бірінші бөлімінде бюджеттік мекеменің
бухгалтерлік ... ... ... ... жұмыстың негізгі
тақырыбы болғандықтан аса мән беріліп көрсетілген. Яғни, ... есеп және оны ... ... ... негізгі ережелері
мен нысандары қарастырылған.
Екінші бөлімде Арыс қаласындағы қалалық Салық басқармасының қызметіне
экономикалық сипаты және есеп саясатының мәні мен ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепке
аудиторлық тексерудің жүргізілуі және кәсіпорынның бухгалтерлік есебі мен
аудитті жетілдіру жолдарына ... ... ... ... ... ... НЕГІЗІ
1. Бухгалтерлік есептің негізгі ережелері мен нысандары
Бюджеттік мекемелердегі бухгалтерлік ... ... ... тоқталмас бұрын біз жалпы «бухгалтерлік есеп не?» деген сұраққа
қысқаша тоқталып өтейік. Бухгалтерлік есеп нарықтық қатынастарға байланысты
іс ... ... ... жүргізу мен мәліметтерді жан жақты қолдану және
бұлардың маңызын түсіну үшін ... ... ... және тиімсіз, пайдалы
және зиянды мәліметтер жүйесін топтастырып, ... ... ... ... ... мен ... ... Сонымен бухгалтерлік есеп деп
– ұйымдар қызметін тиісті ақпараттар және ... ... ... мен пәні бар жүйені айтамыз. Әр мекемелерде сол мекеменің көрсететін
қызметіне, шұғылданатын жұмысына, ... ... ... ... ... түріне және тағы сол сияқты ерекшеліктеріне байланысты
бухгалтерлік есеп әр түрлі жүргізіледі. Біз ... ... ... ашу ... әр ... ... ... ерекшеліктері мен ережелеріне тоқталмай, нақты ... ... ... ... ... [3].
Біріншіден «бюджеттік мекеме» ұғымына тоқталсақ, өзінің аты айтып
тұрғандай бұл мекемені қаржыландыру бюджеттің ... ... ... бұл ... ... атынан (егер Қазақстан Республикасының
заңнамасына ... ... ... ... ... құқықтық
қатынастардың тарабы болуға құқылы. Мемлекеттік мекемелердегі бухгалтерлік
қызмет мемлекеттік органдарды толық әрі ... және ... ... етуі ... Бұл ... ... Республикасы заңнамасын
қаржыландыру жоспарының орындалуын, мекемелермен, ... ... ... ... ... ақша ... ... сақтығын бақылауды қамтамасыз етеді.
Мемлекеттік мекемелердегі бухгалтерлік қызтеттің міндетіне ... ... ... ... ... және болып жатқан
операциялардың заңды екенін алдын ала тексеріп отыру. Қаржылық план бойынша
міндеттемелердің ... ... ... ... міндеттемені
қабылдауды бақылау;
- жұмысшыларға, қызметкерлерге ... ... ... ... ... ... оқушыларына стипендияны
есептеп, уақытылы беру;
- ақша қаражатының, есептесулердің, ... ... ... ... және ... нәтижесін уақтылы әрі дұрыс
есепте көрсету;
- ... ... ... ... ... ... (инструктаж) жүргізу;
- бухгалтерлік есептілікті белгіленген уақытта құрып, көрсету;
- ... ... және ... ... ... ... мекеменің басшысымен (егер эклномикалық қызмет штабында
қызметкер ... ... ... ... ... аз және тез ... ... мен басқада
материалдық құндылықтардың бақылауын және ... ... ... жерінде қадағалау;
- алғашқы құжатты, бухгалтерлік есептің регистрларын ... ... ... ... есеп ... ... ... өңдеу программасын және оған тиісті есептілікті,
сонымен ... ... ... сақтау және Қазақстан ... ... ... жапсыру.
Мемлекеттік мекеменің басшысы есеп жүйесі мен ... ... ... ... ... ... де бухгалтерлік есеп
мекеменің бухгалтерлік қызметімен жүргізіледі, бұл ... ... ... жеке ... ... немесе бас бухгалтер басқаратын
орталықтандырылған бухгалтерия болып табылады.
Бухгалтерлік қызметті, бухгалтерлік есебі мен ... ... ... бұл ... мекеме басшысы тағайындаған сәйкесінше
маманмен жүргізілуі мүмкін. Мекеме ... ... ... ... үшін қажетті жағдайлар жасауы тиіс. Құжаттар мен ... ... үшін бас ... ... ... барлық бөлімшелер
мен қызметкерлер бұлжытпай орындайтынын қамтамасыз ету. Бас ... ... ... және ... орнынан босатуды мемлекеттік мекеме
басшысы жүзеге ... Бас ... ... мемлекеттік мекеме басшысына
бағынады. Мемлекеттік мекемеге бас бухгалтер болып арнайы ... бар ... ... ... бас ... ... ... жүргізілген барлық шаруашылық операцияларды еңгізуді, оперативті
ақпаратты көрсетуді, белгіленген уақытта ... ... ... ... Бас ... мекеме басшысымен банктік
құжаттарға және ақша қаражатына, тауарлы материалдық ... ... ... және қаржылық міндеттемелер мен шаруашылық келісімдерге
қол қояды.
Мекеме ... ... ... пен ... ... қол ... бас
бухгалтер ұсынған уәкілетті адамға құқық бере алады. Осы ... ... ... ... негізінде беріледі.
Бас бухгалтердің қолы жоқ құжаттар нақты емес ... ... ... ... ... жауапты тұлғалардың орындарынан ауысуы
және жұмыс орнынан босатылуы бас бухгалтердің келісімімен жүргізіледі.
Бухгалтерлік есепті жүргізген кезде бас ... ... ... ... ... (әр қызметкер өз міндеттерін біліп, өз
жұмысына жауапты болуын ... ету ... ... ... ... бөлімшелер бухгалтерлік есептегі мәліметтер мен құжаттарды
бухгалтерлік қызметке уақытында ... ... ... ... ... берілетін тқажетті құжаттар мен
мәліметтерді даярлау реті туралы талаптары ... ... ... ... міндетті болып келеді, ал орталықтандырылған
есепте барлық қызмет көрсетілетін мемлекеттік ... ... ... бухгалтер орнынан босатылған жағдайда (жұмыстан ... ... ... ... жұмыс орнын ауыстыру) ... ... бас ... ... істітапсыру жүргізіледі, ал орнынан
босатылған бухгалтердің орнына адам жоқ болған жағдайда, мемлекеттік ... ... ... ... ... тапсырылады.
Тапсырушы бас бухгалтердің (одан әрі тапсырушы) қабылдаушы тұлғаға
(одан әрі қабылдаушы) істі тапсыру, мемлекеттік мекеме ... ... ... ... істі тапсыру-қабылдау мерзімдері
көрсетіледі, бірақ бұл ... екі ... ... ... Істі тапсырып
қабылдау барысындағы қабылдаушы тұлға мен тапсырушы тұлғаның ... ... сол ... ... қол қою құқы ... ... бұйрықта
көрсетілуі тиіс. Істі тапсыру ... сол ... ... ... ... және ... көрсеткіштің шынайлығы
анықталып, сәйкесінше қабылдап-тапсыру АКТы толтырылады. Бұл акт қабылдаушы
мен тапсырушының жауапкершіліктерін бөледі. Бухгалтерлік ... ... ... көрсетілген (даярланған) баланс негізінде жүргізіледі. Актте
істі тапсырудың мерзімі міндетті ... ... ... ... тапсырудың барысында кассаның жағдайы (қабылдау-тапсыру
мезетіндегі) тексеріледі (ақшаның сақталуына тиісті жағдайлары ... ... ... ... жағдайы; кассада сақталатын басқа
құндылықтардың ... және ... ... жазулармен сәйкес келуі;
чектік кітапшалардың бар болуын тексеру; қолданылмаған чектердің ... ... ... ... ... және қабылдаушы тұлғалармен
қатар кассир немесе кассаны жүргізуге жауапты тұлға қолдарын қояды.
Істі қабылдап тапсыру ... ақша ... ... есеп айырысу
операцияларының есебі, баланстың есеп ... ... ... ... ... ... өндіріп алынатын өтірік қарыздың бар
болуын ... және оған ... ... көрсету; өзара есепайырысудың
салыстыру актысының бар болуы; бюджетке уақытылы ... ... ... тексеру және мемлекеттік мекеменің есептілігін құрастыру
(есептілік ... ... ... ... ... ... актта келесілер көрсетіледі:
- бухгалтерлік қызметтегі есептің ұйымдастырылу ... ... ... ... ... ... нұсқаулық;
бухгалтерлік есеп және есептілік бойынша ... ... ... бухгалтерлік кітаппен, есеп және есептілік бланктармен ... ... ... ... ... және ... есептіліктің жағдайлары;
- қаржылық бақылау мен есептің ұйымдастырылуына қажетті талаптар;
- құжаттардың дұрыс сақталуы мен даярлануы, мұрағаттың жағдайы.
Мемлекеттік ... ... мен ... ... ... құралған актыға тапсырушы мен ... ... ... ... ... ... ... бекітеді. Егер қабылдаушы актыдағы кей
бір жағдайлармен ... ... қол ... ... қабылдаушы өзінің
келіспеушілігін растайтын сөздер жазуға құқығы бар. Акт екі ... бір ... ... ... ... Актқа қол қойылған соң
істі тапсырушы бас ... ... ... ... ... ... есеп ... жазуларды еңгізудің негізіне, дұрыс
құрастырылған алғашқы құжаттар жатады. Бұл құжаттар ... ... ... нақ ... ... ... ... операцияның немесе
жағдайдың болған уақытында құрастырылуы тиіс, ал егер ондай мүмкіншілік
болмаған жағдайда, операция немесе болған ... ... ... ... уақтылы және «сапалы» толтырылуына, сонымен қатар,
бекітілген уақытта ... ... ... үшін және ... ... ... ... құжатты жасаған және құжатқа қол
қойған тұлғалар ... ... ... ... келесідей міндетті
реквизиттерден тұруы керек:
- құжаттың атауы (формасы);
- толтырылған күні;
- мекеменің атауы ... ... ... атынан толтырылған (сол тұлғаның
аты жөні);
- операцияның және болған жағдайдың мазмұны;
- ... ... ... ... ... ... ... операцияның болғанына, дұрыстығына ... ... ... ... аты жөні тегі және ... ... төлеушінің тіркеулік номері.
Электронды алғашқы құжаттың «бейнесі» қағазда рәсімделген алғашқы
құжаттың күші сияқты ... ие. ... қол ... ... ... ... ... қол қоюды қолдану және оған қол жеткізу
құқы туралы) шараларды қолдану керек.
Бухгалтерлік есеп регистрларындағы алғашқы ... ... ... ... ... ... бұл ... қағазда
рәсімделген көшірмесін операцияға қатысушы басқа да ... және ... ... заңымен мұндай құқық берілген
мемлекеттік органдардың талаптарымен құжат көшірмесі шығарылып берілуі
тиіс.
Кей бір ... ... ... ... ... ... ... Олар:
- мемлекеттік мекеменің атауы мен адресы;
- операцияның жүргізілуіне негіз болатын жағдай;
- құжатпен бекітілген басқа да реквизиттер (құжатталатын операцияның
мінездемесімен ... ... да ... ... құндылықтарды сатып алуға сәйкес құжаттарда материалды
жауыпты тұлғалардың, алынатын құндылықты алуы туралы ... ... ... ... туралы құжатта белгіленген тұлғалардың жұмысты қабылдауын
негіздейтін жазу немесе қолхат алынады. Алғашқы ... ... ... ... ... ... жіберілмейді. Алғашқы құжаттарда
жіберілген қателерді, қате соммаларды ... ... ... ... сызу
арқылы және сызылған сомманың ... ... ... ... ... текст жазу арқылы түзетіледі. Түзетілген ... ... ... «түзетілді» деген сөз жазылып, құжатқа қол ... ... ... ... ... ... жазылады. Банктік немесе кассалық
алғашқы құжаттарға түзетулер жасауға болмайды.
Есеп регистрларындағы жазуларға негіз болатын құжаттар бухгалтерлік
қызметке бас ... ... ... ... ... бекіткен
мерзімде көрсетілуі керек.
Материалды жауапты тұлғалар ... ... ... шығысы бойынша алғашқы құжаттарды 442-ші формадағы тапсыру реестырында
көрсетеді. Бұл ... ... ... екі экземплярда құрастырылады.
Материалды жауапты тұлғалардың қатысуымен тексеріс жүргізілгеннен ... ... ... ... ... ... реестрдың бір
данасы (бухгалтерлік қызметкерлердің қолымен) материалды жауапты тұлғаға
қайтарылып беріледі, ал ... ... ... ... ... қалады.
Тауарлы-материалдық құндылықтың, ақша-қаражаттың сақтығына ... ... ... ... ... ... туралы
жазбаша келісім жасалады.
Бас бухгалтерлер алғашқы құжаттың, ... есеп ... және ... сақтығын, дұрыс толтырып дайындалуын және
мұрағатқа тапсырылуын қамтамасыз етеді. Алғашқы ... ... ... ... мен баланстар ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерияда
арнайы бөлмелер немесе жабылатын шкафтар қарастырылуы керек. ... ... ... ... бас ... ... мекемелердегі құжаттар ... ... ... ... ... ... соң істер белгіленген
тәртіппен белгіленген мемлекеттік мұрағатқа тапсырылады. Істердің ... ... ... ... бухгалтерлік қызметте сақталады.
Мемлекеттік мекемелердегі алғашқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп
регистрларын, есептіліктерді тек ... ... ала ... тергеу
жүргізу органдарымен, сот және ... ... ... ... ... ... Республикасының қылмыстық процессуалдық және
салықтық заңдарына сәйкес) болады. Қолданудан қалдыруды жүзеге асыратын
органдардың келісімімен, ... ... ... белгіленген
қызметтік тұлғалар алынатын құжаттардың көшірмесін жасай алады (көшірмені
алғанда көшірмені ... күн мен ... ... Егерде толығымен
толтырылмаған құжаттар алынатын болса, ондай құжаттарды (алуды жүргізіп
жатқан органдар өкілдерінің ... ... ... ... ... толтыруға құқығы бар.
Алғашқы құжаттар жоғалған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... анықтайтын қызметтік тергеу
жүргізетін комиссия құрылады. ... ... ... комиссия жұмысына
қатысатын мемлекеттік «өртті қадағалау органны» және ... ... ... ... нәтижесі актпен бекітіледі. Бұл актқа комиссия
мүшелері қол қояды да, мемлекеттік мекеме ... ... ... ... операцияларын көрсету ... ... ... ... есептің нысандарын
пайда болдырады. Кәзіргі кездегі бухгалтерлік есеп нысандары ... ... ... ... ... ... араласу жүйесімен
ерекшеленеді. Сонымен қатар бухгалтерлік есеп нысандарының бір бірімен
бірігуі ... ... ... барлығында шаруашылық операциялар бастапқы
құжаттармен негізделіп есеп ... ... есеп ... жоспарына сәйкес) көрсетіледі.
Бухгалтерлік есеп нысаны – бұл ... ... ... ... ... және ... есептерді, сонымен қатар хронологиялық
және жүйелік жазуларды белгілі бір реттілікпен өзара байланыстырады., ал
бұл ... ... ... ... фактілерін жүзеге асыруға ... ... ... ... ... есеп нысандарының төрт
түрін анықтауға болады: ... ... ... аталып өткен нысандардың әрбіреуіне қысқаша тоқталып кетейік.
Сонымен, мемориалдық-ордерлік нысан – ... ... ... ... ... ал ол ... ... проводкалар
хронологиялық тәртіппен тіркеледі.
Мемориалдық-ордерлердегі проводкалар Бас ... ... ... бұл ... ... ... регистры болып табылады және
аналитикалық есеп карточкаларда жүргізіледі. Ондағы жазулар алғашқы ... есеп ... ... ... ... есеп мәліметтерін арнайы регистрларда (журнал-
ордерлік) жүйелендіруді қакрастырады, олар ... есеп ... және ... ... ведомостьтардың дебетында жүргізіледі. Есеп
нысанының бұл түрі жазудың бірнеше рет ... ... ... және ... ... ... Автоматтандырылған
бухгалтерлік есеп нысаны электронды-есептеуіш машинаны қолдануды
қарастырады.
Бухгалтерлік ... ... ... ... екі ... Жай түрі – ... мекеме мүліктерінің есеп регистрлары
қолданылмайды. Нысанның бұл түрі келесі жағдайда қолданылады, егер:
- мекемеде ... аз ғана ... ... ... ... ... құрамында материалдық өндіріс сферасы ... ... ... Нысанның бұл түрі ведомостьты мекеменің мүлік
есебіне қолданғанда қарастырады. Әр бір ... ... ... ... операциялар есебі үшін қолданылады [9].
Бухгалтерлік есеп нысанын таңдау әр ... ... ... мекеме
қызметінің аумағына, есеп процессының автоматтандырылу деңгейіне және тағы
басқаларға байланысты ... әр ... есеп ... ... ... ... ... дипломдық жұмысымыздың тақырыбына сәйкес біздің
қарастыратынымыз бюджеттік мекемелердегі бухгалтерлік есптің нысаны, ал
«мемлекеттік ... ... есеп ... ... ... ... ... орындаудағы бухгалтерлік есеп мемориалдық-
ордерлік нұсқау бойынша жүргізіледі. Осыған толығырақ тоқталып өтейік.
Бухгалтерлік қызметке түскен алғашқы құжаттар міндетті ... ... ... ... толықтылық пен дұрыстық және реквизиттардың
толтырылуы), және мазмұнына (құжатталатын операциялардың заңдылығы, жеке
көрсеткіштердің логикалық ... ... ... және ... ... құжаттар операцияның болған
мерзіміне қарай (хронологиялық ... ... және ... ... ... ... Оларға келесідей номерлер
беріледі:
Мемориалдық-ордер 1 – кассалық операциялар бойынша жинақ ... ... 2 – ... ... құралдардың қозғалысы
бойынша жинақ ведомостьы 381-ші форма.
Мемориалдық ... 3 – ... ... спонсорлық, қайырымдылық көмек,
заңды және жеке тұлғалардың уақытша ақша ... ... шет ... ... және сыртқы заемдар мен гранттар бойынша бюджеттік
инвестициялық ... ... ... 381-ші ... ... 5 – еңбекақы және стипендия бойынша (405-ші форма)
есеп айырысатын ведомостьтардың жинағы.
Мемориалдық ... 6 – ... мен есеп ... ... жинақ
ведомость (408-ші форма).
Мемориалдық ордер 7 – аванстық төлемдер тәртібіндегі есеп айырысудың
жинақ ведомость (408-ші форма).
Мемориалдық ... 8 – есеп ... ... есеп айырысу бойынша
жинақ ведомость (386-шы форма).
Мемориалдық ордер 9 – активтардың орын алмасуы және ... ... ... ... (438-ші форма).
Мемориалдық ордер 10 – құны аз және тез ... ... ... және ... ... ... жинақ ведомость (438-ші форма).
Мемориалдық ордер 11 – азық ... ... ... ... ... ... ... ордер 12 – азық ... ... ... ... жинағы (411-ші форма).
Мемориалдық ордер 13 – ... ... ... ... (396-шы форма).
Мемориалдық ордер 14 – жасалынған жұмыс, атқарылған қызмет,
сатылған тауар бойынша ... ... ... ... ... ... 15 – асырауында балалары бар ата-аналармен есеп
айырысулардың жинақталған ведомость.
Операциялар көлемі жинақ ... ... ... етпейтін бюджеттік
мекемелерде шоттар кореспонденциясы (274-ші ... жеке ... ... ... ... ... ... алғашқы құжаттарда
белгілі бір номер аталып қойылады) көрсетіледі. Штамп тура мемориалды
ордердегі ... ... ... Жеке ... ... операцияның
орындалуына қарай құрастырылады, бірақ келесі күннен кеш емес (алғашқы
құжатты алмас бұрын) жеке ... және ... ... негізінде.
Мемориалдық ордердегі субшоттар кореспонденциясы операцияның мінездемесіне
байланысты жазылады, бір субшоттың дебеті бойынша ... ... ... бір субшоттың дебеті бойынша және ... ... ... ... ... ... ... дебеті бойынша және бір
субшоттың кредиті ... ... ... бас ... ... ... және орындаушы қол қояды. Барлық ... ... ... ... ... 308-ші ... «Бас ... кітабында есеп
субшоттар бойынша жүргізіледі. «Бас журнал» кітабы өткен ... ... ... жыл ... ... ... ... жазуымен ашылады.
Ондағы жазулар мемориалдық ордерлерді құрастыру барысында жүргізіледі, ... ... ... ордерын құрастырғанда айына бір рет
құрастырылады.
Мемориалдық ордер сомасы алдымен «ордер бойынша ... ... ... соң сәйкесінше субшоттардың дебеті мен кредитіне жазылады.
Дебеттік және кредиттік субшоттар бойынша ... ... ... ... ... ... ... тең болуы керек. Ай ... ... ... ... әр бір ... ... келесі айдың басына
қалдық шығарылады.
Дәл ... есеп есеп ... ... ... жинақ
ведомостьтарында және тағы басқаларда) жүргізіледі.
Бухгалтерлік кітаптарға жазу еңгізбес бұрын ... ... ... де, ең соңғы бетінде бас бухгалтердің ... ... ... ... «осы ... ... (жақшаның ішіне барлық беттердің саны
жазылады) беттер номерленеді»
КО-4 формадағы, 440-шы формадағы кассалық кітап, еңбек кітапшалар 449-
шы формадағы олардың ... ... ... ... есеп
кітабы, сонымен қатар шнурланып, мөр қойылып, беттердің саны, мекеме
басшысының, бас ... ... ... тиіс.
Әр бір кітапта мемлекеттік мекеменің және орталықтандырылған
бухгалтерияның аты және ... қай ... ... ... керек.
Кітапта ашылған субшоттардың атаулары болуы тиіс. Егер де жазу келесі бетке
ауыстырылса, сол ... ... ... ... ... деп ... ... номері белгіленіп жазылады.
Егер бір жыл өткен соң кітапта бос парақтар қалып ... ... ... жылы да ... ... Мұндай жағдайларда кітап
мұрағатқа екі жылда бір рет өткізіледі. Карточкалар (активтар ... ... 279-шы ... ... ... тіркеледі.
Бұл реестрды әр бір шотқа жеке жеке жүргізеді. ... ... ОС 10-шы ... ... ... ... инвентарлық карточкалар
описьында тіркеледі. Карточкалар картотекада сақталады. ... ... ... бойынша орналастырылады, ал субшоттар ішінде материалды
жауапты тұлғалар бойынша, ал ... ... ... бойынша орналастырылады. Материал, құндылығы аз және
тез ескіретін заттар (тағы сол сияқты) есебінің ... ... ... ... реестырымен, регистырымен және басқа да
бухгалтерлік құжаттармен жыл сайын ... екі ... бір рет ... ... ... жыл ... ... шыққан активтер есебінің карточкалары
мұрағатқа тапсырылады.
ОС-10 формадағы активтер есебінің инвентарлық карточкаларының тізімі
мұрағатқа жіберіледі, егер онда ОС-6; 8; 9; ... ... ... ... ... ... ... белгі болса. Бухгалтерлік есеп
регистрларындағы жазу алғашқы құжаттардан ... ... ... ... ... кеш емес ... ... Әр бір айдың соңында
аналитикалық есептің регистрларында ... ... ... ... ... шығарылады. Ағымдағы жылдың бухгалтерлік есеп жазуларында
табылған қателердің түзетулері келесі ретпен жүргізіледі:
1. Берілген есептік ... мен ... ... ... ... ... ордердегі көрсеткіштерді өзгертуге қажетсіз
болға жағдайда) қатені жіңішке сызықшамен сызып (сызылған қатені оқуға
болатындай етіп) ... ... ... ... ... жазылады. Сонымен
бірге, осы жерде парақтың шетіне бас бухгалтердің қолынан кейінгі белгілі
бір ... ... ... «түзетілді» деген жазу жазылады.
2. Бухгалтерлік балансты тапсырғанға дейінгі анықталған қателер егер
мемориалдық ордердегі көрсеткіштерді өзгертуге ... ... ... ... жаңа ... ... ашумен немесе «қызыл сторно»
тәсілімен түзетеді.
Дәл осылай барлық ... ... ... Егер де олар
бухгалтерлік есептің жазуында балансты ... ... соң ... ... ... қателер жоғарыда айтылғандай түзетіледі.
Синтетикалық және аналитикалық шоттар бойынша ... ... ... үшін М14, және 285-ші мен 326-шы ... ... ... бір синтетикалық шоттармен біріктірілген әр бір
аналитикалық шоттардың топтары ... ... Әр бір ... ... шоттар бойынша қалдықтар мен айналымдардың
жиыны. 308-ші формадағы «Бас журнал» ... сол ... ... қалдығының жиынымен салыстырылады. Айналым ведомостьтар ай сайын
құрастырылады, ал ... тез ... ... аз және тез ескіретін
заттар ... ... ... квартал сайын құрастырылады. 326-шы
формадағы ... ... ... ... ... ... жылдар ішінде жүргізілуі мүмкін.
Жаңа қаржылық жылда бухгалтерлік есеп регистрларындағы синтетикалық
және аналитикалық ... жыл ... ... ... ... ... (аяқтық) балансындағы және есеп регистрындағы соммамен толығымен
сәйкес келуі тиіс.
Әр бір есептік айдың соңында барлық ... ... ... ... және ... ... ... хронологиялық
тәртіппен іріктеп алынып брошюралануы керек. Құжаттардық көлемі азғантай-ақ
болса брошюралауды үш айда бір рет бір ... ... ... ... ... ... ... және орталықтандырылған
бухгалтерияның атаулары; папканың атауы мен реттік номері; есептік мерзімі,
жылы, айы; ... ... ... және ... ... беттер
көлемі жазылады[10].
2. Бюджеттік мекемелердегі активтердің талдамалы есебі
Активтердің бухгалтерлік есебі мемлекеттік мекеме иелігінде бар барлық
активтердің бар болуын, ... және ... ... дұрыс құжатқа
еңгізіліп, уақтылы есеп регистрларына еңгізілуін, ... ... ... және дұрыс қолданылуын қадағалауды қамтамасыз етеді. Активтарға
келесілер ... ... ... (жер ... ... ... ... және тағы басқа жермен ... ... ... қиратпай орындарынан ауыстыру мүмкін емес болып келетін
объектілер)), транспорт құралдары, құрал ... ... ... мүлік, арнайы құралдар және тағы басқа активтер. ... ... ... ... ... ... салымдар және жалға алынған
ғимараттар, құрылыстар, құрал жабдықтар және ... ... ... ... Көпжылдық орнатулар жерді жақсартуға, жаңартуға салынған
капиталды салымдар жылдық шығындар соммасындағы активтерге ... ... ... ... ... (жұмыстың барлық комплексының
аяқталуына қарамастан). Жалға алынған активтер ... ... ... ... алушының меншікті активіне кіргізіліп, нақтылы ... ... де ... басқадай қарастырылмаған ... ... ... мемлекеттік мекемелерде аз құнды және тез
ескіретін заттарға кіретіндерге келесілер жатады:
а) бір жылдан кем ... ... ... (ол ... құнына
қарамастан);
б) бір данасын сатып алу құны 40 еселік көрсеткішке дейінгі ... ... ... ... ... қоспағанда: (еңбек
құралдары): құнына қарамастан, қолдану мерзіміне ... ... ... заттық құрамына, қолдану мақсатына және атқаратын
функциясына байланысты, оларға өндірістік-шаруашылыққа тағайындалған ... ... ... музейлік құндылықтар (белгіленген тәртіппен
есептелетің экспонаттардан басқа), жануарлар әлемінің экспонаттары, ... ... ... және тағы ... ... ... ... аяқ-киім, сонымен қатар төсек-орын жабдығы
(бағасы мен қолдану мерзіміне қарамастан);
г) денсаулық ... ... ... ... ... ... мен аяқ-киімдері (олардың бағасы мен қолдану
мерзіміне қарамастан);
д) ... ... ... ... бұлардың орнын толтыру
бойынша шығындар, құрылыс ... ... ... ... ... ... кіреді;
е) материалдық құндылықтарды қоймаларда сақтаудағы ыдыс және ... ... ... тара ... ... «б» подпункінде
қойылған лимиттен аспайтын, сатып алу немесе дайындау құны ... төл ... ... ... ... құс, ... тері беретін
аңдар; тәжірибе жүргізілетін аңдар;
з) отырғызылатын материалдар ... ... ... ... ... ... ... 01 «Активтер» деген шот
арналған. Бұл шоттың өзі ... ... ... ... ... (передаточные устройства);
013-машиналар мен жабдықтар;
014-материалды емес активтар;
015-транспорттық құралдар;
016-құрал-саймандар, өндірістік және шаруашылық мүлік;
017-жұмыстағы және өнімді мал;
018-кітапханалық қор;
019-басқа да активтер;
Енді осы ... ... ... әрбіреуіне жеке жеке тоқталып
кетейік:
1. 010 «ғимараттар» субшоты жеке ... ... ... ... ... ... Бұл ... органдары мен әлеуметтік-мәдени органдары (оқу ... ... ... интернаттар,
мүгедектер, қариялар үйлерінің; балалар ... ... ... ... лабораториялардың және тағы басқа
ғимараттары) және басқа да мемлекеттік ... ... ... ... көбінесе пәтерге арналған ғимараттар (тұрғын үй
алаңының жалпы пайдалы ауданы ғимараттың жалпы пайдалы ... ... емес ... тиіс).
2) 011 «құрылыстар» субшотында келесілер есептеледі: водокачкалар,
стадиондар, бассеиндер, ... ... ... және гүл ... және ... ... ... 012 «қайта берілетін құрылғылар» субшотында есептелетіндер: электр
беретін құрылғылардың, трансмиссияның жүргізілген ... ... ... аралық құрылғылары.
Ескерту: электростанция, газокомпрессорлы сорап және ... ... ... 010 ... есептеліп, ал сол ғимараттардың
ішіндегі жабдықтар 013 субшотында есептеледі.
4) 013 «машиналар және жабдықтар» субшотында есептелетіндер: ... ... ... ... мен ... жабдықтар, өлшеуіш
аспаптар, реттеуші аспаптар мен құрылғылар, лабораториялық жабдықтар,
компьютерлік ... ... ... ... ... ... ... атқыштар жабдықтары, инженерлік-
қарулар құралдары) және басқа да жеке ... ... ... ... Қуатты машиналар мен жабдықтар, жылу және электр энергияларын
шығаратын генераторлық машиналар, әр түрдегі энергияны (су, жел, ... ... ... ... ... энергиясына)
айналдыратынқозғалтқыш машиналар.
2. Жұмыс ... мен ... ... ... және ... ... лифттар жатады затты өндіріп шығару
барысында еңбек затына ... ... және ... әсер ... машиналар, аппараттар мен құрылғылар.
3. Өлшеуіш құралдар – ... ... ... ... су ... ... вакуумметрлер, вольтметрлер, ұзындықты
өлшеуіш құралдар, вольганометрлер, гидроскоптар, индикаторлар, компастар,
манометрлер, хронометрлер, арнайы таразылар, кассалық ... және ... ... ... мен ...... ... электрикалық пневматикалық, гидравликалық ... ... ... ... орталықтандыру және блокировкалау аппараттары,
диспетчерлік бақылаудың сызықтық жабдығы.
5. Лабораториялық жабдықтар – ... ... ... анықтайтын құралдар, ... ... ... ... ... ... – жеке дербес немесе ... ... ... матричный және түрлі түсті
принтерлар және ... ... ... – тіс ... ... креслосы,
операция жасайтын столдар, арнайы жабдықталған төсектер, ... ... және тағы ... Офистік жабдықтар – көшірме ... ... ... ... жою ... және тағы ... Басқа да машиналар мен жабдықтар – жоғарыда ... ... ... ... да ... құрылғылар мен жабдықтар.
Басқа да машиналар мен жабдықтарға келесілер ... ... ... ... оқу ... ... және сыныптардың
ішіндегі жабдықтар, киноаппаратуралар, сахына жабдықтары, ... ... ... ұялы байланыс ... ... ... ... ғылыми
зерттеулік жабдықтары; өрт сөндіруші цистерналар, механикалық өрт сөндіруші
сатағаштар, кіржуғыш және тігін ... ... ... ... ... және тағы басқалары.
5) 014 субшотында «материалды емес ... ... ... ... ... жоқ ... ұзақ ... бойы табыс алуға
мүмкіндік береді активтын бұл түріне келесілер жатады: төлем ақыға ... ... ... ... және ... да табиғи ресурстарды пайдалану
құқығы; ғимараттарды, құрылыстарды, жабдықтарды пайдалану құқығы, сонымен
қатар лицензияларды, ... ... ... ... ... гудвилды, бағдарламалық ... ... ... ... бір ... ақыға алу жатады. Есепте материалды емес
активтер, оларды сатып алу және ... ... ... ... ... ... емес активтар жылжуының немесе орын
ауыстыруының аналитикалық есебі материалды емес ... ... ... карточкасында жүргізіледі.
6) 015 «транспорттық құралдар» субшотында адамдарды және ... ... ... ... жатады. Олар бөлек бөлек топтарға
топтастырылады:
1. Жылжымалы теміржол, су, ... ... ... ... теплоходтар, буксирлер, баржалар, қайық-кемелер, желкен
қайықтар, жүк ... ... ... ... автобустар, тракторлар және тағы басқалар).
2. Жылжымалы ауа ... ... ... тікұшақ)
3. Көлік, арба транспорты (арбалар, шаңғылар)
4. Өндірістік транспорт (мотоциклдар, ... ... ... ... ... ... ... түрлері. Бірақ ескертіп айтып кететін
бір мәселе: тасымалдаушы, спорттық аттар және басқа да ... 017-ші ... және ... мал» субшотында есептеледі.
7) 016 «құрал-саймандар, өндірістік және шаруашылық мүлік» ... ... ... ... ... ... еңбек құралдары мен инструменттер, сонымен қатар
металды өңдеуде қызмет атқаратын машинаға ... ... ... ... кесетін, соғатын, тығыздайтын, басатын қол еңбегінің
құралдары; әр түрдеді материалдарды өңдейтін аспаптар.
2. Өндірістік ... пен ...... барысындағы өндірістік
операцияларды жеңілдететін өндіріске бағытталған заттар: ... ... ... және тағы ... ... қорғауға көмектесетін
жабдықтар; сұйық және шашырап төгілетін заттарды ... ... ... ... қобдишалар, күбілер, және тағы басқалар) сауда шкафтары ... ... ... ... және ... ... ... мүлік – офистік жабдықтар (стенка, гарнитур, ... ... ... бұрышы) ілгіштер, гардеробтар, әртүрлі шкафтар,
дивандар, столдар, орындықтар, креслолар, кітап полкалары, сейфтар, жазғыш
машинкалар, гектографтар және басқа да ... ... және ... ... ... көтеріліп апарылатын қазақүйлер, шатырлар,
төсектер (арнайы жабдықталған төсектерден басқа) кілемдер, жалюзи, өртке
қарсы ... ... ... сатағаштар (механикалық сатағаштан
басқасы).
4. Басқада өндірістік-шаруашылық мүлік – рамалы картиналар, ... ... мен ... мәрмәрдан жасалған вазалар, шырақтар
(светильники), люстра, бралар, мемлекеттік символдар.
8) 017 «жұмыстағы және өнімді мал» ... Бұл ... ... сай ... ... ... мал – ... өгіздер, түйелер, есектер және тағы басқа
жұмыстағы малдар (оларға тасымалдаушы және спорттық аттар және ... ... ... ... ... ... өнімді және тайпалық мал – сыйыр, бұқа, буйволдар, яктар, тайпалық
биелер, ешкі қойлар, түйелер (жұмыстағы емес).
9) 018 ... қор» ... біз ... ... ... ... ... қорларды есепке аламаыз.
Кітапханалық қорға келесілер жатады: ғылыми, көркем және оқу ... ... ... ... түрлері мен басқа да басылымдар.
10) 019 «басқа да ... ... ... ... ... ... ... екпешөптер мен орнатулар. Көпжылдық екпешөптер мен
орнатуларға жасанды ... ... ... ... ... барлық түрдегі жеміс-жидектік отырғызылымдар (ағаштар, тал-
шілік бұталар; көшедегі ... ... ... ... ... мекеменің аймағындағы және мемлекеттік мекемеме тұрғын
үйлерінің аулаларын көгаландандыратын және ... ... ... ... ... және тағы ... ... Жерді жақсартуға арналған күрделі шығындар. Оларға инвентарлық емес
мінездемеге ие болған (құрлысты салумен байланыссыз) ... ... ... жерлерді үстіртін жақсартуға байланысты мәдени-
техникалық шаралар жатады. Бұл шығындар ... ... ... ... құндылықтар (олардың құнына қарамастан) музейлік
экспонаттарынан басқа (көркемөнер, жаратылыс ... ... және ... ... ... ... және технологиялық мағынадағы
экспонаттар) олар мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... есептеледі.
4. Хайуан бақтағы және басқа да ... ... ... әлемінің экспонаттары (экспонаттардың құндарына қарамастан).
5. Бағасы 2 айлық есептік ... ... ... ... ... ... және ... костюмдар, бас
киімдер, аяқ киімдер).
6. Типтік проектілеу бойынша құжаттылық.
7. Техникалық ... ... оқу ... ... ленталар, касеталар.
8. 1 данасына 40 айлық есептік көрсеткіштен ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқалар [3].
Егер де мемлекеттік мекемелердің иелігінде музейлік құндылықтар,
лабораториялық, жабдықтар, құралдар, ... және ... ... мен ... мен ... тастар болған жағдайда, оларды бекітілген заң ретінде
қосымша есепке ... ... ... ... ... жауапты тұлғалардың жауапкершілігіне барлық активтер сақталуы
керек. Активтерді сақтауға жауапты тұлғалар ОС-13 формадағы активтердің
инвентарлық ... ... де, ... қатар олар активтердің түгелдігін
қадағалап,барлық өзгерістердің есебін жүргізеді. Жауапты тұлға ауысқан
жағдайда, оның сақтауындағы ... ... ... ... ОС-1 формадағы тапсыру акты толтырылады, ал ... ... ... ... кезде НОС-1 формадағы ... ... ... акты ... Толтырылған акттер мемлекеттік
мекеме басшысымен ... ... ... ... құны ... ... ал ... оларды алғандағы, дайындағандағы, құрғандағы нақты шығындар
бойынша көрсетіледі деген сөз. Алғашқы ... ... тек ... ... жасалғанда немесе ішінара ликвидацияланғанда ... ... ... ... сәйкесінше шешімімен жүргізілетін
активтерді бағалау жасалғанда жүргізіледі.
Аяқталған құрылыстар мен ғимараттар ... ... ... ... ... ... ... ал қайта сатып алынған
активтер олардың сатып алу сомасына кіргізіледі. Бухгалтерлік ... ... ... ... құны ... ... ... келесідей шаралар жүргізілсе: салып бітіру, реконструкция,
жабдықтарды бітіру. Күрделі жөндеуге шыққан шығындар, активтер құнының
көбейіп ... ... ... ... ... кітаптар, оқулықтар
және басқа да басылымдар номиналды құны ... ... ... ... қоса ... ... жөндеу мен реставрацияға ... ... ... ... ... екінші рет ауыстыру) кітап
құнының көбейіп өсуіне жатпай, мемлекеттік мекеменің ... ... ... ... ... ... ... (қоймаға)
активтер түскен уақытта материалды жауапты тұлғалар, ... ... ОС-1 ... ... ... ... ... НОС-1
формадағы материалды емес активтерді алып-тапсыру актысында ... ... ... қоюы ... ... беру 434-ші формадағы накладной ... ал ол өз ... ... ... ... негізделуі
керек. Сонымен бірге 434-ші формадағы накладной бір данада жазылып алынады.
Заңды тәртіппен алынып, қайтарусыз берілген активтер ... ... ... ... ... ... активтерді баланстан
шығынға шығаруды, ... ... ... ... ... ... ... әсерсіздігі және активтерді шығынға
шығарудағы қажетті құжаттарды ... ... ... ... әрдайым әрекет ететін комиссия құрылады. Комиссияның құрамына
міндетті түрде келесі тұлғалар ... ... ... ... басшысының
орынбасары (комиссия төрағасы), бас бухгалтер немесе оның ... ... ... ... ... жол полициясының
өкілі (автокөлік құралын есептен ... ... ... ... ... ... ... объектіге тікелей байқау жүргізеді және
соның барысында техникалық құжаттарды тіркейді. Сонымен ... ... ... ... ... қалпына келтіруге және ары-қарай
қолдануға болмайтыны туралы қортынды жасайды.
Комиссия есептен ... ... ... ... жөндеуден
өткізу, апат жағдайы және тағы басқалар) есептен шығынға шығарылатын
объектілердің жеке ... ... ... ... ... және бөлшектер мен материалдарды бағалап,
активтерді есептен шығынға шығару актын құрастырады. ... ... ... ... белгіленген формадағы актілер негізінде әзірленеді,
олар:
- ОС-3 бюджет формасындағы ... ... ... ... ... ... ... Республикасының министрлігі бекіткен ОС-4 формадағы
«Автокөлікті есептен шығынға шығару акты»;
- 443-ші формадағы ... ... орын ... ... ... шаруашылық және өндірістік мүліктегі жабдықтарды баланстан есептен
шығынға шығару акты»;
- 444-ші формадағы ... ... ... ... ... ... акты».
Активтерді есептен шығынға шығару актыларды мемлекеттік ... ... Акт ... ... ... ... ... рұқсат етілмейді.
Активтердің бөлек объектілерін бөлшектеуден алынып мемлекеттік
мекеменің шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... жатады. Құнды металл қолданып
жасалған бөлшектер арнайы ... ... ... ал ... ... және ... ... жөндеуге қажетсіз бөлшектер, ... (сол ... ... жинау жүктелген мекемелер) тапсырылады.
Құнды метал қолданып ... ... ... ... бір ... ... шығынға шығарылады. Активтерді баланс есебінен есептен
шығынға шығарудың қолданыстағы тәртібі ... ... ... ... ... ... (жою, жағып жіберу және тағы ... ... ... ... ... ... ... түрде
жауапкершілікке тартылады.
Активтерді бір мемлекеттік мекеменің қоластынан екінші ... ... ... ... ... ... ... – мемлекеттік меншік пен приватизациялаудың
териториалдық комитетінің рұқсатымен;
- комуналдық меншіктегілер – ... ... ... ... ... ... (сәйкесінше әкімшілік ... ... ... ... ... жоспары бойынша ... ... ... ... атына тіркелген активтерді мемлекеттік мекемелер
өзбетінше сатуға құқықтары жоқ. Активтерді сату олардың бағасына ... ... сату ... аукцион өткізуді ұйымдастыру мен
жүргізудің ережелері» атты ... ... ... ... ... Министрлігінің мемлекеттік мүлік пен жекешелендіру
комитетінің териториалдық органдарымен жүргізіледі. Активтерді ... ... ... ... арқылы бюджет кірісіне есептеледі (егер
де Қазақстан Республикасы үкіметінің шешімімен бұл соманы ... ... ... бекітілмеген жағдайда).
Активтердің есебі инвентарлық объектінің разрезінде сақтау орны ... ... ... ... Жеке ... ... ... біткен
конструктивты аспап (оған қатысты барлық жабдықтар мен ... жеке дара ... ... конструктивті жекеленген зат
есептеледі. «Ғимараттар» субшоты бойынша инвентарлық объект болып әр бір
жеке тұрған ... ... ... ... ... ... ... барлық комуникация кіреді, оларға жататыны: ғимарат
ішіндегі жылу ... ішкі су және газ ... ... ... жарық арматурасымен жарық түсіруші электро желілері; ... ... ... ... ... ... лифттар.
Ғимараттардың ауласында салынған құрылыстар және қызмет көрсетуші кіші-
гірім ғимараттар (қора, ... ... және тағы ... ... ... бір ... объектты құрайды. Егер бұл құрылыстар ... ... екі ... одан көп ... ... ... олар
өзбетінше жеке инвентарлық объект ... ... ... ... маңызы бар ғимараттың сыртында салынған құрылыстар (қоймалар,
гараждар және тағы басқалар) өзбетінше инвентарлық ... ... ... ... мен ... ... ету үшін және ... ұйымдастыру
үшін әр бір объект бойынша (кітапханалық қорлардан басқа) 10 белгіден
тұратын инвентарлық номер ... ... 3 ... ... ... ... – топтың номерын, қалған 6 белгі – заттың топтағы реттік номерын
білдіреді. Субшоттарға бөлінген топтар ... ... ... ... 0
санымен белгіленеді.
Мысалы инвентарлық номер 0101000001 келесіні білдіреді:
0101000001 - 010 субшот «Ғимарат»;
0101000001 – 1-ші топ ... ... ... ... - ... ... ... 000001.
Тағы бір мысал, инвентарлық номер 0163000005:
0163000005 – 016 «субшот құрал-саймандар, өндірістік және ... ... – 3-ші топ ... ... - объекттің реттік номері 000005.
Егер инвентарлық объект күрделі болса, «күрделі» ... егер ... ... ... ... сол ... ... бір бүтінді құраған
жағдайда, сол элементтердің әр-біреуіне инвентарлық объектідегі инвентарлық
номердің инвентарлық номерін белгілеу ... ... ... жетонда
белгіленеді, сол жетон объектіге тіркеледі немесе краскамен және тағы басқа
жолдармен жазылады. Объектіге бекітілген ... ... сол ... ... ... барлық мерзімінде сақталады. Ликвидацияланған
немесе есептен шыққан инвентарлық объектының ... ... ... ... алынған активтер баланстан тыс 01 «жалға алынған
активтер» шотында, жалға берушінің инвентарлық ... ... ... ... ... құны ... ... 01 шоттың сәйкесінше
субшоттарында және кредит бойынша сәйкесінше субшоттардың «Ақша ... ... ... бөлімдерінде жазылады. Сонымен біруахытта дебет
бойынша 20 немесе 21 шоттарының сәйкесінше субшоттары бойынша және ... 250 ... ... ... ... ... ... құнына кредит бойынша 01 шотының сәйкесінше субшоттарына және
дебет бойынша 250 және 020 субшоттары бойынша жазулар ... ... ... мен орын ... бойынша операциялардың
есебі, 438-ші формадағы (мемориалдық ордер №9) жинақ ... ... ... ... әр бір ... ... жүргізіледі.
Сонымен қатар «Жиыны» деген графада есептен шыққан және орын ауыстырылған
мемориалдық құжаттықтың ... ... ол ... жазу ... ... тең ... ... Айдың аяғында субшоттар ... ... ... ... Активтердің аналитикалық есебі
ОС-6; ОС-8; НОС-6; ... ... ... ... ... инвентарлық объект (зат) бойынша жүргізіледі. ... ОС-9 ... ... ... ОС-6; ОС-8; ОС-9; ... ... ... активтер есебінің ОС-10 инвентарлық
карточка описында тіркеледі. ... бір ... ... ... ... ... ... карточкалардың ашылу мерзімі бойынша
жүргізіледі. Әр бір топ үшін ... ... ... ... әр бір топ бойынша №1-ден басталынады. ... ... дәл ... ... ... ... көрсетілетін
мемлекеттік мекемелер бойынша өткізіледі. Активтер есептен шыққанда немесе
орын ауыстырғанда описьтың «Ескерту» атты ... ... ... ... және ... ... ... көрсетіледі.
Инвентарлық карточкалар бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... мен топтарға ... ... ... ... ішінде материалды жауапты тұлғалар
бойынша орналасады, ал орталықтандырылған бухгалтерияда – ... ... ... ... ... ... ОС-6 формадағы
карточка келесілердің есебін жүргізуге арналған: ғимараттар; құрылыстар;
машиналар мен құрылғылар; құралдар; ... және ... ... ... және тағы ... Бұл карточкалардағы жазулар,
алғашқы құжаттар негізінде жүргізіледі: эксплуатацияға еңгізуін ... ... ... ... ... және басқа да құжаттар.
Карточкаларда объектілердің (заттардың) мінездемелік белгілері
көрсетіледі: объекттың (заттың) ... ... ... ... ... шығарылған мерзімі; активтің қолданысқа берілгендігі бойынша
толтырылған актының мерзімі мен номері. Егер де ... ... ... орын ... онда ... аударғандағы жаққа сәйкесінше жазулар
жазылады.
ОС-8 формадағы карточка жұмыстағы, ... және ... ... ... екпешөптер есебін; жерді жақсартуға кеткен капиталды ... ... ... ОС-9 формадағы карточка толық кітапханалық
қорларды ... ... ... ... ... ... мөлшерлік және соммалық өлшемде көрсетіледі.
Активтердің тозуына арнайы 02 шоты берілген. Бұл шотта мемлекеттік
мекеменің балансында ... ... ... жылжуы есептеледі.
Ғимараттар мен құрылыстар; машиналар мен ... ... ... ... ... және ... мүлік; сонымен қатар
қолдануға жарамды мерзімге келген көпжылдық екпешөптер бойынша ... ... Тозу ... ... бойынша анықталмайды:
- ғажайып архитектура және өнер ескерткіштері болып саналатын
ғимараттар мен құрылыстар;
- лабораториялар мен ... ... және оқу ... ... экспонаттар, модельдер, үлгілер;
- өнімді малдар, буйволдар, бұғылар;
- жануар әлемінің ... ... ... ... ... ... екпешөптер;
кітапханалық қорлар;
- сахна-қойылым құралдары;
- музейлік және көркем құндылықтар;
- шетелдегі мемлекеттік мекемелердің активтер.
Активтердің тозуы ... ... жыл ... ... ... ... ОС-6; ОС-8 формаларындағы активтер есебінің инвентарлық
карточкасында жылдық тозу сомасы ... ақша ... және ... ... ... жылдық норманың шифры жазылады. Материалды емес активтер
бойынша тозу 021 субшотында жүргізіледі. Егер материалды емес ... ... ... ... ... ... тозу ... 10 жыл
есебінде бекітіледі. Бірақ бұл мерзім мемлекеттік мекеме қызметінің ... ... ... ... Тозу актив құнының ... ... Жыл ... ... тозу ... ведомостьқа жазылады.
Тозудың жалпы сомасына желтоқсан айының соңғы жұмыс күнінде мемориалдық
ордер құрастырылады. Бұл ... ... ... ... 250 ... ... ... 020; 021 субшоттары анықталады. Мемориалды ордер ... ... тек «Бас ... кітабына жазылады.
Егер объект құнының 100%-дық тозуы есептелініп қойылып, бірақ объекті
әрі ... ... ... ... ... оны ... шығынға шығармаймыз.
Объектының ликвидацияға ұшырауы немесе объект өтеусіз ... ... ... ... ... жалпы сомасы (объектінің қолданыста
болған уақыты бойынша) анықталып, дәл осы сомаға тозу 020; 021 ... ... ... қолданған мерзіміндегі тозу сомасы баланстық құн
туралы инвентарлық карточкадағы мәліметтер бойынша және ... ... ... ... ... ... ... бойынша
есептелінеді [11].
3. Бюджеттік мекемелердегі қаржылық есептіліктің ерекшелігі
Мекемелерде қаржылық шаруашылық қызметіне ағымдағы бухгалтерлік есепті
енгізу қаржылық есептілік көлемінде құрумен аяқталады, түрлері ... ... ... ... ... белгіленген «Бухгалтерлік есеп және қаржылық
есептілік туралы» 24 маусым 2002 ж. ... ... ... есеп ... сәйкес.
Қаржылық есептілік – бұл ағымдағы есептің қорытынды көрсеткіштерінің
өзара байланысқан жүйесі, активтердің күй-жайы және ... ... ... ... ... сипаттайтын өзіндік капиталды,
міндеттемелерді, ақша қозғалысы және мекеменің ... ... ... ... ... мүдделестердің (қолданушылардың)
толық және нақты қаржылық жағдайы жайлы ақпаратпен қамтамасыз ету, есепті
кезеңдегі мекеменің ... ... ... және ... нәтижелері.
Қаржылық есептілік қолданушыларға (қажетті) экономикалық шешімдерді
қабылдауға ... ... ... ... негізінде өткен
жағдайлардың қаржылық ... ... ... өтуіне байланысты және бухгалтерлік есептің
халықаралық стандарттарға жақындауы, қаржылық ... ... ... және оның ... ... және ұсыну түсінігі.
«Бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... сәйкес қаржылық-есептілік мекемесі өзіне келесілерді
қосады:
Бухгалтерлік баланс;
Кірістер мен шығындар есебі;
Ақша қозғалысының есебі;
Өзіндік капиталдық ... ... ... ақпарат және тусініктеме хат.
Қаржылық есептіліктің құрамына қосымша ... және ... ... есеп ... талаптарына сәйкес басқа да
материалдар және ... ... ... ескеретін
бухгалтерлік стандарттар есебі.
Құрылымы және ... ... ... бір ... кезеңнен
екінші есептік кезеңге қолданылады.
Қаржылық есептілікті құру барысында негізгі әдістемелік қайнарлары
мыналар: «Бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... ... есптілікті ұсынудың және дайындаудың
концепция негізі, 30 бухгалтерлік есеп ... ... ... 4 ... ... ... ... есептілікті құруға
әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... оның қолдану нұсқауы.
Қаржылық есептілік, қорына келгенде мекеменің қаржылық-шаруашылық
қызметі келесі, ел ... ... ... үшін ... ... ... ... барлық меншік формаларының, мекеме қызметінің
перспективалы болжауының талдауы. ... ... ... және ... айналым ассортиментін жүйелі тексерістер жүргізуге, сауда
мекемелерінің қаржылық-шаруашылық қызметінің қолданылмаған ішкі ... және одан әрі ... үшін іске ... ... ... үшін және ... еңбекті және қаржылық ресурстардың қолдануын
нәтижесін көтеру. Қаржылық көрсеткіштерінің талдауы нәтижелерін ... ... ... ... ... және ... ... барысында түзету үшін, сонымен қатар ел экономикасының
дамуындағы пропорциясын орнату үшін қолданылады.
Қаржылық есептілік келесі принциптармен ... ... ... ... ... ...... операцияларының нәтижесін
мойындауын қабылдаудан тұрады, сонымен ... ... ... ... болмайтын, бірақ олардың қаржылық ... ... ... факт ... ... оқиғалар. Сонда да операциялар және
оқиғалар бухгалтерлік ... ... және ... есептілік
периодтарына қосылады да ... ... ... ... ... өткен операциялар туралы ... қана ... ... ақша төлеу мен ақша түсу) сонымен қатар келешекте ақша ... ... ... ... келесі ұғым туады: табыс түскенде пайда алғанын, ал шығын
болғанда ғана шығын деп айтамыз. Ақша ... ... және ... ... қаржылық есептілік экономикалық шешім қабылдауға қажетті
қолданушыларға өткен операциялар мен басқа да оқиғалар туралы хабар ... ... ... мекеме өзінің жұмысын болашақта
жалғастырып және ол ... ... ... және ... ... ... ... ой немесе қажеттілік туындайтын болса, онда қаржылық
есептілік басқа негізде құрылу керек және ол ... ... ... ашылу
керек.
Көрсетілген принциптердің, яғни қаржылық есептіліктің құрылуының
бұзылуы ұйымның мүліктік және қаржылық күй-жайының бұрмалауына алып ... ... ... ... ... қолданылатын ақпарат
ұйымының ішкі назарларына қызмет етіп қана ... ... ... бұл ақпарат
қызықтыратын бүкіл сыртқы мүдделестерге – қазіргі және ... ... ... жабдықтаушыларға, сатып алушыларға,
жұмысшыларға, сонымен қатар министрліктерге, ведомстволар және ... ... ... ... өздерінің ақпарат кенеттіліктерін
қанағаттандыру үшін қолданады. ... ... ... үшін ... және ... ...... беру және ол
арқылы табыс алу мақсатымен инвестициялық шешім қабылдау үшін. Бұл ақпарат
акцияларды алу ... ... және сату ... ... Ол ... ... төлеуге қабілеттілігін бағалауға мүмкіндік
береді.
Қарыз берушілерге – қарыз беру үшін ... ... ... ... ... ... ... Осында ұсынылған зайымдардың
қамтамасыздығы тексеріліп, олар өз ... ... және ... үшін ... ... ... ... мен басқа да сатушы зайым берушілерге – сауда ... ... ... үшін және ... жеткізілген тауарлы-затты
қорлар үшін өз уақытында ... ... ... үшін.
Сатып алушыларға – халық қолданысында болған ... ... ... көзі ... үшін, әсіресе көтерме сатып алушылар олармен
ұзақ мерзімді келісімдері ... ... ... және сол ... тәуелді
болса.
Жұмысшыларға – ұйым жұмысының тұрақтылығын және табыстылығын білу
үшін, жалақы алуы үшін ... ақша ... өз ... ... ... ... – экономикалық қорларды тарату үшін және сауда
ұйымының жұмысының одан әрі дамуы және сол ... ... ... үшін
экономикалық саясаттық дайындауға, сонымен қатар ... салу ... ... ел ... ... үшін және де т. ... – сауда ұйымының жұмысы туралы жан-жақты мәліметтерді жеткізу
үшін, өйткені сату кәсіпорын, халық ... ... ... ... ... жергілікті экономикалық дамуына әсерлі үлес
қосады.
Қаржылық есептілік сауда ұйымының ... ... ... ... ... етеді, және олардың құрылысты бөлімшелерін және соңғы
жетістіктерін қызмет көрсететін аймақтағы әлеуметтік-экономикалық жағдайын
жақсарту үшін көмектеседі.
Сол ... ... ... ... жайлы сауда
ұйымына толық ақпарат береді. Ол ақпарат жайлы қажеттіліктеріне ... ... ... ... өз ... ... адамдарға және сыртқы
қолданушылардың мүдделеріне.
Қаржылық есептілік өзіне қойылған фунцияларын орындауы үшін ... көп ... ... ... үшін, оған
қойылатын барлық сапалы ... ... ... керек. Басты сапалы
ммінездемелер келесілер: түсіністілік, ... ... ... есептілікпен берілетін ақпарат қолданушыларға түсінікті болу
керек. Қиын,бірақ экономикалық шешім қабылдауға маңызды ... үшін ... және ... ... жеткілікті білімі болуы
керек. Және оларды оқуға тілегі болу керек.
Экономикалық шешім қабылдайтын ... ... ... ету үшін ол ... болуы керек.
Ақпараттың орынды болуы ... ... ... ... ... ... ... өткен және кәзіргі
оқиғаларын бағалауға көмектесетін, олардың өткен ... ... ... түзейтін болуы.
Пайдалы ақпарат алу үшін ол сенімді баолу керек. ... ... ету үшін ... ... ... басқа да
оқиғаларды шыншыл көрсету қажет. Мысалы, бухгалтерлік баланста есептік
мерзімдегі активтер шыншыл көрсетілуі ... ... ... және ... ... ... ... үшін өзінің қаржылық есептілік әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... қаржылық есептіліктің мінездемелігі бола келе, әр түрлі ұйымдардың
қаржылық ... ... ... ... ... мақсатымен
салыстырады. Сөйтіп келгенде, ұқсас операцияларға ... ... ... немесе көрсету белгілі тәсілдер арқылы жүзеге асуы ... ... ... ... және оның ... өмір ... ... (барлық) әртүрлі
ұйымдарға бірыңғай болуы керек [14].
Қаржылық есептілік дер кезінде ... ... ... ... ... ақпаратты ұсынуын оның сенімділігімен балансын табу керек. ... өте ол ... ... ... ... ... ... дер
уақытында берілуін оның сенімділігін кемітуі мүмкін, егер барлық аспекттері
анықталмаса. Бір жағынан, ... ... егер ол дер ... ... аз ... әкелуі мүмкін. Орындылық пен сенімділік арасында балансты
табу үшін ... ... ... ... табу ... ... дер ... берілуі ұйымның қаржылық-шаруашылық
басшылығының шапшаң мәселелерді шешуге, соңғы қаржылық ... ... ету ... ... ... құралы болады.
Қаржылық есептілік ұйымның есепті кезеңі болып календарлық жыл, яғни 1-
інші қаңтардан 31-інші желтоқсанға ... ... ... ... жаңа
құрылған ұйымның 1-інші ... жылы ... оның сол ... ... ... ... тіркеу деп басталады. Меншік иелері ... ... ... бар. ... бір ... 1 ... кем ... және қаржылық есептілік-көрсетілу мерзімі ... ... ... ... 30-ыншы сәуірден кеш болмауы керек.
Қаржылық есептілікке сауда ұйымның бас бухгалтерінің және басшының
қолы қойылады және олар ... ... ... ... ... құжаттай құрылтайшылармен белгілеген
тізекпен иеленушілермен, ... ... ... ... ... мекен-
жайына байланысты, жергілікті қаржылық мүшелікте, ... ... ... және ... ... ... хабардар басқа ... ... ... және ... ... ... ... болса
өзін таныстырып және бекітіледі.
Қаржылық есептілік ... ... ... Бұл ... дұрыс қарастырылған және мұқият тексерілген бүкіл тауарлы-
материалды ... ... ... және ... активтердің,
өзіндік капиталдың өзгеруі және міндеттемелер, сонымен ... ... ... ... ... ... ... есептілікті мерзімінде құрастыру үшін және ... ... ... және анық ... үшін ... ... ... қажет. Қаржылық есептіліктің құжаттың негізделуі ... ... ... бір маңызды шарты болып келеді. ... ... құру ... ... ... ... ... толтырылуы , яғни ... ... ... ... есептік тізімге (регистрлерге) бөліну ... ... ... ... ... ... ... ұйымының
бухгалтериясына ... ... ... адамдардан, банктерден және
т.б.
Құжаттың дұрыстығына қарамастан есептік ... ... ... ... тауарлы-материалды қордың күйімен және активтер
мен дебиторлармен және зайым берушілер ... ... ... ... ... табиғи азаюы, есептік
жазуларда және санаудағы ... ... және т.б ... ... ... ... ... алдыңғы жазулармен
салыстыру барысында табады.
Сондықтан ... ... ... үшін ... ... да түрлерін, бухгалтерлік баланстың толтыру алдында
толық ... ... ... ... ... ... ... қарама-қайшылықтар тиісті шоттарда және ... ... ... ... ... дейін
бейнеленуі керек.
Қаржылық есептіліктің ... және ... ... ... ... ... шығын толық және нақты бейнеленуі керек, егер
ол сол ... ... ... ... ... ... ... есептеудің толықтығын пайда мен шығынның дұрыс ... не ... емес ... ... ... ... қаржылық есептің жасалуы басқа салаларға
қарағанда ерекшеленеді. Мемлекеттік мекемелерде есепті мерзімдегі ... ... ... және ... ... ... бойынша анықтамадан, мемлекеттік мекеменің ... ... ... ... ... материалдық қорлардың және
тез тозатын құралдардың ... ... ... ... ... берешектер жөніндегі аналитикалық кестелерден тұрады [12].
Бухгалтерік баланс – ұйымының қаржылық есептілігінің формасы болып
келеді. Ол ... ... ... ... топтасуы және
бірлесіп бейнеленуінің тәсілін, өзіндік капитал және ... ... ... ... ... ... ... өзіндік капитал
және міндеттемеліктер қаржылық есептіліктің элементі ... келе ... ... ... ... ... байланысты.
Активтер - өткен операциялар барысында алынған оқиғалар иемленуші және
жеке иеленбеушілік игіліктер, құндық бағалауы бар ұйым құқығы, ... ... ... ... ... пайда іске асырылған, ол ұйым
эквиваленттеріне және ақша ағымына ... ... ... іске асырылған.
Бұл үлес ұйымның жұмысының жартысы бола алады.
Мекеме өздерінің активтерін ... ... ... ... ... пайдаланушылардың мүдделерін қанағаттандырумен қатар
ұйымның ақша ағымын көбейтге әсер ... Ақша ұйым үшін ең ... ... Көптеген активтер экономикалық (физикалық) формада
(негізгі қорлар, ... ... т.б.) ... бола алады,
егер ұйым олардан экономикалық пайда ағымын күтсе келешекте табысты қызмет
атқарғандығын дәлелдейді..
Ұйым активтері ұйымның шаруашылық операцияларына ... және ... ... ... ... ... және қайтарымсыз келіп түсу нәтижесінде.
Операциялар немесе оқиғалар, орындалуы келешекте күтулі активтер бола
алмайды. ... ... тағы да ... ... ... ақша қаражаты және т.б. саналады.
Міндеттеме - өткен ... ... ... ... ... және ... немесе құндық бағалауы бар физикалық мүшеге ... ... ... ... беру, жұмысты істеу, ақша төлеу
және басқасы; немесе белгілі істен бас ... яғни ол іс ... алып ... ... болып экономикалық пайдасы бар ұйымдағы
қорларында ... алып ... ... ... ... ... ... (егер алдын ала төлем жасалмаса немесе алып келгенде төленбесе)
пайда болуына алып келеді. Кей кезде ... тек ... ... ... ... ... ... бұл міндеттемелікті қорлар деп
белгілейді. Оларға кепілдік міндеттемеліктері бар қорлар, басты ... ... ... ... жіберу қорлары және т.б.
Қазіргі және келешектегі міндеттемелерді ажырата білу керек. Ұйым
басшысының келешекте ... ... алуы ... ... ... алып ... ... тек активтерді сатып алған
кезде немесе ұйым сатып алып жатқанда келісімге ... яғни ... ... бір жақты бұзылғанда, ұйымнан айып алынатын ... ... және ... ... басқа жаққа ағуын тоқтатуға мүмкіндік
бермейді. Міндеттемелікті өтеу оны ... ... ... ... ... және ... істеумен, бұл міндеттемені басқасымен
ауыстыруымен міндеттемеліктің жарғылық капиталға ауысуымен іске асады.
Егер зайым беруші ... ... ... ... бас тартса, егер
оның құқығының күші болмауында (қарыз ... ... ... сот ... және т.б.) ... деп есептелінеді.
Өзіндік капитал мемлекеттік мекемелдерде болмайды, себебі қаржыландыру
бюджеттік қор арқылы есепті жылға жоспарланған сома арқылы ... ... ... ... ... ... ... МЕКЕМЕНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
СИПАТТАМАСЫ
2.1 Мекеменің бухгалтерлік есебінің ұйымдастырылуы мен экономикалық
көрсеткіштері
2008 жылы атқарылған жұмыс ... ... ... ... ... ... ... жылы Арыс қалалық салық ... ... ... ... ... ... асырып мынадай жұмыстар
атқарды:
Қазақстан Республикасындағы салық төлеу міндеттемесі азаматтардың
конституциялық міндеттемесіне ... ... ... тек қана ... ... емес, сонымен бірге алымдар және
басқа да міндетті төлемдер туралы ... салу ісін ... және іске ... ... ... ... салық комитеттері жүргізеді десек артық болмайды. .«Арыс қалалық
салық басқармасы» мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... және қабылдау бөлімі;
- салық аудиті бөлімі;
- салықты мәжбүрлі түрде өндіріп алу және ... ... ... ... ... есеп жүргізу және ақпараттық технология бөлімі.
Енді, Арыс қаласы бойынша Салық Комитетінің жалпы ... ... ... ... ... мен ... ... өтейік.
Салық Комитетінің атқаратын қызметтері:
- өз аумағындағы салық заңдарының сақталуын, бюджетке ... мен ... да ... ... ... ... асырады;
- салық комитетінің салықтық есебінде тіркелген салық төлеушілердің
аудитін және мониторингін жүзеге асырады;
- салық ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді;
- салық заңдарының бұзылуы бойынша өтініштің қатынастың және басқа да
ақпараттың тексерулерін жүргізеді;
- барлық деңгейлердегі бюджетке түсетін ... мен ... ... ... белгіленген тәртіпте есептемені жүзеге
асырады;
- кадрлар ... ... ... ... ... ... ... сәйкес:
- салықтардың және басқа да міндетті төлемдердің барлық деңгейлердегі
бюджеттерге толық және ... ... ... ... ... ... ... жасыру мақсатында салық төлеуден және басқа да
төлемдерден жалтаруға жол бермеу;
- ... ... ... және ... да ... мемлекет алдында орындамауына байланысты ... ... ... олардың құқықтары мен міндеттерін түсіндіру,
уақытында салық заңдарының өзгеруі ... ... ... ... ... Комитеті ұйымының қызметіне келсек,Комитетті төраға басқарады.
Салық Комитеті тікелей ... ... ... ... ... Комитетіне
бағынады және жергілікті атқарушы органдарға кірмейді. ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруды және
қойылған міндеттердің орындалуы мен функциялардың іске асуына жауап береді.
Комитетті қаржыландыру республикалық бюджет қаражатынан ... ... ... штат ... ... ... Салық
Комитеті 4 бөлімнен тұрады. Оларға: аудит бөлімі, есеп жүргізу ... ... ... ... мәжбүрлі түрде өндіріп алу ... ... ... ... ... ... және ... бөлімі.
Штат кесте 25 адамнан тұрады. Басшылық-2 адам: төраға және төраға
орынбасары; бөлім ... ... бас ... ... ... ... инспекторы-5 адам, маман-5 адам.
Арыс қаласы бойынша Салық Комитетінің ... ... ... ... ... болып табылады. Салық Комитеті өзінің
қызметтерін Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Заң ... ... мынадай құқықтары бар:
- салықтарды есептеуге және төлеуге байланысты ... жеке және ... ... ... бухгалтерлік кітаптарға, есептемелерге,
сметаға, ақшалардың толықтығына, бағалы ... және ... да ... ... ... ... ... заңын, салық санкцияларын және айыппұлдарды бұзған ұйымдардың
лауазымды тұлғаларына және азаматтарға Заңға сәйкес ... бір ... ... ... заңын бұзған жағдайда салық комитеті құжаттарды, ақшалай ... ... ... ... ... ... салық және басқа да төлемдерді төлеу бойынша
ұйымдар мен ... ... ... ұсыну;
- салықтарды, айыппұлдарды, пеняларды уақытында төлемеген жағдайда
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... және жылжымайтын мүліктерін, ақшаларын есептеп алу.
Арыс қаласы бойынша Салық Комитетінің ... ... ... әкімшілдігін өңдеу және қабылдау бөлімі.
Бұл бөлімнің бастығы өз қызметкерлері және бөлімнің ... үшін ... ... ... ... әр ... ... атқаратын
жұмысын тапсырады. Бұл бөлімде төрт бас салық инспекторы, екі жетекші салық
инспекторы, бір маман жұмыс істейді.
Әрбір салық ... өз ... және ... бойынша жауап береді.
Мысалы: жетекші салық инспекторы патент берумен айналысады, бас салық
инспекторы ауыл ... ... мен өз ... ... басқа бас
салық инспекторы тек заңды тұлғалармен жұмыс істейді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бұның алдында кәсіпкер
мемлекеттік тіркеуден өту үшін алым төлеу керек.
Салық әкімшілдігін өңдеу және ... ... ... және ... ... ... қабылдау, күәлік беру,
СТН, патент беру, басқа салық түрінен төлеушілердің ... және ... ... ... ... ... ... бөлімінің қызметкерлері мыналарға жауап береді: салық заңдарын
сақтау, мемлекеттік құпияны, қызмет және салық ... ... ... ... ... ... ережелерін сақтау. Осы
бөлімнің және басқа да ... ... ... және ... Қазақстан Республикасы Президентінің «Салық және ... ... да ... төлемдер» туралы заңымен жүргізіледі.
Бөлім бастығы кәсіпорындарға, ұйымдарға, мекемелерге және кәсіпкерлік
қызметпен айналысатын тұлғаларға сапалы түрде тексерулерді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... құжаттық тексерулер жүргізу;
- кәсіпорындардың жабылуына байланысты тексеру жүргізу;
- салық комитетіне түскен арыздарды, өтініштерді тексеру;
- хронометраждық зерттеу жүргізу ... ... ... ... және ... ... ... түрде өндіріп алу және қосалқы салықтар бөлімі.
Бөлімнің басты қызметі мен функциялары мемлекеттің салық ... ... ... ... ... сұрақтарының дұрыс және
бірыңғай қолдануын, кәсіпорындардан төленбеген салықтарды және мемлекет
алдында салықтың борыштарын мәжбүрлеп өндіріп ... ... ... кезінде Қазақстан Республикасы Қаржы
Министрлігінің инструкциясына сәйкес іс жүргізеді.
Бөлім бастығы салықты мәжбүрлеп алудың дұрыс ... ... ... негізгі қызметтері:
- салық төлеушілердің бюджетке төленбеген қарыздарын анықтау, талдау;
- салық төлеушінің есеп ... ... ... алу ... үкім ... салықтан қарызы бар салық төлеушілердің банктегі шоттарын тексеру;
- салық төлеушілердің мүліктерін тәр.
4. Құқықтық қамтамасыз ету ... ... ... ... салық комитетін Заңдармен, ... өзге де ... ... ... ... ... ... органдарында салық комитетінің ... Есеп ... және ... ... ... ... өз қызметінде Қазақстан Республикасы заңының іс-әрекетімен,
Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің Салық Комитеті, ... ... ... ... ... ... ... және басқа да
нормативтік, құрылымдық және методикалық құжаттармен ... ... ... ... салықтардың есебін жүргізу;
- салық төлеушілердің жеке шотын ашу және жүргізу;
- 1-Н есебін жинақтап, жасау;
- болжама ... ... ... ... ... ... ... бөлімі:
Негізгі қызметі:
- салық комитетінің іс-жоспарын жасау және оны іске ... 2-Н ... ... ... жоғарғы органдарға мәлімет беру;
- мәліметтер алмасу және т.б.[17].
1 кесте
2008 жылы Арыс ... ... ... салықтар және басқа да
міндетті төлемдер (мың теңге есебінде)*
|Төлемнің аты ... ... |% -ға ... |
| | ... ... |(+,-) ... ... тұлғаның | | | | ... ... |4890 |5023,5 |102,7% |133,5 ... |17924 |22738,7 |126,9% |4814,7 ... ... ... да |101 |128,9 |127,6% |27,9 ... емес ... | | | | ... қорытындысы |22915 |27891,1 |121,4% |4976,1 ... ... ... ... |23108 |110,5% |2200,0 ... ... | | | | ... қызметпен |1600 |1694 |105,9% |94,0 ... жеке ... | | | ... жеке ... салығы | | | | ... ... |72975 |85176,5 |116,7% |12201,5 ... ... ... ... | | | ... |3488 |5825,5 |167,0% |2337,5 ... ... ... мүлік |931 |979,0 |105,2% |48,7 ... | | | | ... ... |1831 |2148,8 |117,4% |317,8 ... ... ... |955 |955 |100,0% |0,0 ... | | | | ... ... салығы |4997 |5418,7 |108,4% |421,7 ... жер ... |1460 |1978,9 |135,5% |518,9 ... ... |462 |468,7 |101,5% |6,7 |
|1 ... ... ... ортаны ластағаны |1400 |2054,6 |146,8% |654,6 ... ... | | | | ... ... ... да |100 |197,2 |197,2% |97,2 ... емес ... | | | | ... ... |111107 ... |118,7% |18897,9 ... мен ... |134022 |157896 |119,1% |23874 ... | | | | ... көзі*: Ұйымның қаржылық есептілігі
Арыс қаласы бойынша 2008 жылғы есебі бойынша 2007 жылмен салыстырғанда
бюджетке түсетін ... және ... да ... ... ... ... ... түсетін салықтар және басқа да міндетті төлемдердің
түсу көлемін 1 - ші кестеден көруге болады.
Бюджетке түсетін ... және ... ... жинау жоспары
119,1%-ға орындалды, болжам бойынша бюджетке 134022 мың ... ... ... ... ... ақша ... көлемі 157896 мың теңгені құрады.
Республикалық бюджет кірісіне 22915 мың теңге болжам жасалды, ал ... сома 27891,1 ... ... ... ... ... Республикалық
бюджетке түсетін түсімдердің негізгі кіріс бөлігін ҚҚС-ғы алып тұр.
Жергілікті бюджет бойынша болжам 111107мың теңгені ... ал ... ... ... яғни өсім ... ... бюджетке түсетін әлеуметтік салық болжам бойынша 72975мың
теңге болды, ал нақты түскен ақша 85176,5 мың ... ... ... яғни ... ... ... ... ұсталатын жеке табыс салығы болжам бойынша 20908мың
теңге, ал нақты түскені 23108 мың ... ... яғни өсім ... 121,4 ... артық орындалды.
2 кесте
2007 жылы Арыс қаласыныңбюджетіне төленетін салықтар және басқа да
міндетті төлемдер (мың теңге есебінде)*
|Төлемнің аты ... ... |%-ға ... |
| | ... ... |(+;-) |
|Резид.заңды тұлғ. КТС |14170 |15506,9 |109,4% |1336,9 ... |101750 ... |102,2% |2209,9 ... ... ... да |50 |55,5 |111,0% |5,5 ... емес ... | | | | ... қорытындысы |115970 ... |103,2% |3552,3 ... ... ... ЖТС |26045 |28355,6 |108,9% |2310,6 ... ... |2550 |2640,1 |103,5% |90,1 ... ... ЖТС | | | | ... ... |106020 ... |108,2% |8709,8 ... ... мүлік салығы |8723 |9073,1 |104,0% |350,1 ... ... ... салығы |977 |1170,4 |119,8% |193,4 ... ... |2000 |2104,7 |105,2% |104,7 |
|2 ... ... ... ... салығы |800 |801,4 |100,2% |1,4 ... ... ... |4742 |4901,4 |103,4% |159,4 ... жер ... |1747 |1920,0 |109,9% |173,0 ... ... |421 |431,8 |102,6% |10,8 ... ... ластағаны |2909 |3220,9 |110,7% |311,9 ... ... | | | | ... ... ... да |181 |290,9 |160,7% |109,9 ... емес түсімдер | | | | ... ... |157115 ... |108,4% |12524,1 ... мен ... |273085 ... |106,3% |16076,4 ... | | | | ... ... ... ... ... ... бойынша 2007 жылы бюджетке төленетін салықтар мен басқа да
міндетті ... түсу ... 2-ші ... көруге болады.
2007 жылғы кестеде бейнеленген көрсеткіштерді 2008 жылмен салыстырсақ
өсім ... ... ... ... және ... жинау жоспары 106,3%-ға
орындалды, болжам бойынша ... 273085 мың ... ал ... ... ... ... ... болды. 2008 жылы бұл көрсеткіш 157896
мың теңге болды, яғни 2007 жылы бюджетке түскен ... мен ... ... ... 131265,4 мың ... ... бюджет кірісіне 115970 мың теңге болжам жасалды, ... ... 119522,3 мың ... болды, ол 103,2%-ға орындалды.
Республикалық бюджетке түскен ... 2007 ... мың ... ... көрсеткіші 102,2%-ға артық орындалды. Яғни, ... ... 81221,2 мың ... артық түсті.
Жергілікті бюджет бойынша болжам 157115 мың ... ... ал ... 169639,1 мың ... яғни болжам 108,4%-ға артық орындалды.
3 кесте
2008 жылы Арыс қаласының бюджетіне төленетін ... және ... ... төлемдер (мың теңге есебінде)*
|Төлемнің аты ... ... |%-ға ... |
| | ... ... |(+;-) ... ... қорп |13404 |14320,7 |106,8% |916,7 ... | | | | ... |24277 |24370,6 |100,4% |93,6 ... ... ... да |83 |129,2 |155,7% |46,2 ... емес ... | | | | ... ... |37764 |38820,5 |105,7% |1056,5 ... ... ұсталатын |34235 |36754,1 |107,4% |2519,1 ... | | | | ... ... |3140 |3262,2 |103,9% |122,7 ... ... | | | | ... | | | | ... ... |116127 ... |101,5% |1791,7 |
|3 ... жалғасы ... ... ... |9542 |11040,6 |115,7% |1498,6 ... | | | | ... ... ... |1162 |1172,2 |100,9% |10,2 ... | | | | ... ... |1971 |2011,9 |102,1% |40,9 ... ... ... |670 |670,9 |100,1% |0,9 ... тұлғ.көлік салығы |5050 |5961,6 |118,1% |911,6 ... жер ... |1744 |1958,1 |112,3% |214,1 ... ... |265 |267,0 |100,8% |2,0 ... ... ... |4831,5 |112,4% |531,5 ... ... | | | | ... түсетін басқа да |412 |417,4 |101,3% |5,4 ... емес ... | | | | ... қорытындысы |178618 ... |104,7% |7648,2 ... мен ... |216382 ... |104,8% |8704,7 |
|қорытындысы | | | | ... ... ... ... ... жылы Арыс ... бюджетіне түсетін салықтар мен ... ... ... түсу ... 3-ші ... ... болады.
Бюджетке түсетін салықтар және төлемдерді жинау жоспары ... ... ... ... 216382 мың ... ал ... ... ақша
қаражаттар көлемі 225086,7мың теңгені құрады. 2007 жылмен салыстырғанда,
2008 жылы бюджетке ... ... мен ... ... ... отырмыз (2007 жылы-289161,4 мың теңге, 2008 жылы-225086,7мың теңге).
Яғни, 2008 жылы ... ... ... мен ... ... көлемі
2007 жылға қарағанда 64074,7 мың теңгеге қысқарған. Түсімдердің төмендеу
себебі, ағымдағы жылы «Арина-Шекер»ААҚ-ы және ... ... ... ... ... ... қатар «Оңтүстік Арна» ЖШС,
«Самрук»ЖШС, «Маулимбай» ... ... ... ... ... бюджет кірісіне 37764 мың түседі деп теңге ... ... ... ... ... ... яғни өсім көрсеткіші
105,7%-ды құрады. Республикалық бюджетке түсетін басқа да салықтық емес
түсімдерге 83 мың ... ... ... ал ... ... ... теңге
болды, яғни жоспар 155,7%-ға орындалды, ауытқуы 46,2мың теңге болды.
Жергілікті бюджет бойынша болжам 178618 мың теңгені ... ал ... ақша 186266,2 мың ... ... ... 104,7%-ға орындалды.
4 кесте
2008 жылы Арыс қаласыныңбюджетіне түсетін салықтар және басқа да
міндетті төлемдер (мың теңге есебінде)*
| | | | | ... аты ... ... |%-ға ... |
| | ... ... |(+;-) |
|4 кестенің жалғасы ... ... корп |18677 |19872,3 |106,4% |1195,3 ... | | | | ... |25569 |26266,3 |102,7% |695,0 ... түсетін басқа да |27 |27,9 |103,3% |0,9 ... емес ... | | | | ... ... |44273 |46166,5 |108,0% |1893,5 ... көзінен ұсталатын ЖТС|46848 |47696,2 |101,8% |848,2 ... ... |4477 |5081,4 |113,5% |604,4 ... тұлғ.алынатын ЖТС | | | | ... ... |127226 ... |102,5% |3135,4 ... ... ... |9068 |9436,3 |104,1% |368,3 ... | | | | ... ... ... ... |1095 |1111,1 |101,5% |16,1 ... салығы |1836 |1925,5 |103,4% |62,5 ... ... ... |475 |563,0 |118,5% |88,0 ... ... салығы |6524 |6923,7 |106,1% |399,7 ... жер ... |1954 |2031,4 |104,0% |77,4 ... ... |160 |201,4 |125,9% |41,4 ... ... ластағаны |3725 |4845,7 |130,1% |1120,7 ... ... | | | | ... ... басқа да |111 |395,8 |356,6% |284,8 ... емес ... | | | | ... ... |203499 ... |103,5% |7073,9 |
|Салықтар мен түсімдердің |247772 ... |104,4% |8967,4 ... | | | | ... ... ... ... ... сурет. 2008 жылғы Арыс қаласының бюджетіне түсетін салықтар
басқада түсімдер
Арыс қаласы бойынша 2008 ... ... 2007 ... ... ... ... және басқа да міндетті төлемдер көлемінің
жоғарлағанын байқаймыз. Бюджетке түскен ... мен ... да ... түсу көлемін 4-кестеден көруге болады.
Бюджетке түсетін салықтар мен міндетті төлемдерді жинау ... ... ... ... ... ... бюджетке 247772 мың теңге түсуі ... ... ... ақша 256739,4 мың ... құрады, яғни жоспар 8967,4мың
теңгеге артық орындалды.
Республикалық бюджет бойынша болжам 44273 мың ... ... ал ... 46166,5 мың ... ... яғни ... 108%-ға артық орындалды.
Республикалық бюджеттің негізгі кіріс көзі-резидент заңды тұлғалардың
корпорациялық табыс салығына 2008 ... мың ... ... ... ал
нақты түскені 19872,3 мың теңге болды, яғни ... ... ... бойынша түскен түсім 26266,3мың теңгені құрап, жоспар ... ... ... ... 203499 мың теңгені құрады, ал нақты
түскені 256739,4 мың теңге болды,жоспар ... ... ... ... ... 2008 жылы мынадай салық түсімдерінің өскенін көруге
болады:
- төлем көзінен ұсталатын жеке ... ... 47696,2 мың ... ... ... болды);
- әлеуметтік салық 130361,4мың теңге (2004ж-117918,7мың теңге);
- біртұтас жер салығы-2031,4мың теңге (2004ж-1958,1мың теңге болған).
2 сурет. Экономика ... ... ... мен ... ... ... бойынша 2008 жылы түскен салықтар мен төлемдердің
көлемі 280078 мың ... ... Бұл ... 2007 ... ... барлық салықтар мен түсімдер көлемі 36220 мың теңгеге ... 243858 мың ... ... ... ... 2007 жылы ... өсім мына салаларда байқалды.
ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығында
- 39540 мың теңге немесе 13,8%;
өңдеу өнеркәсібінде
- 109417 мың ... ... 38,2% ... өсуі жаңа кәсіпорындардың құрылуы мен бұрын істемей қалған
кәсіпорындардың іске қосылуынан болды.
2008 жылы денсаулық сақтау саласы бойынша ... ... мен ... ... ... құрады. Өткен жылы бұл көрсеткіш 9681 мың теңге
болған, яғни өсім көрсеткіші 2941 мың теңге болып отыр.
Бөлшек және ... ... ... үй және ... ... білім беру, құрылыс салалары бойыгша өсім байқалады. Бұндай
экономикалық ... ... өз ... ... ... ... ... және оны одан әрі ... ... ... өз ... ... ... ... бойынша 2005-2008 жылдар аралығында бюджетке төленетін
салықтар мен міндетті төлемдердің түсу динамикасы
(мың теңге есебінде)*
|Төлемнің аты |2005 жыл |2006 жыл. |2007 жыл. |2008 жыл. ... мен |157896 ... ... ... ... | | | | ... | | | | ... көзі*: Ұйымның қаржылық есептілігі
3 сурет . Түскен салықтардың қорытынды көрсеткіші
Зерттеліп отырылған филиалдың бухгалтерлік ... бас ... және ... Бас бухгалтер тікелей басқарманың басшысына
бағынады. Енді алдымен басқарма ... ... ... ... ... ... ... Республикасының қолданыстағы
заңнамасына сәйкес облыс әкімі лауазымға тағайындайтын және ... ... ... ... ... ... тәртіппен,
басқарма басшысы лауазымға ... және ... ... бар. ... ... ... ұйымдастырады, оның қызметіне
басшылықты жүзеге асырады, басқармаға жүктелген міндеттердің орындалуына
және оның өзінің қызметтерін ... ... ... ... ... ... басқарма басшысы:
- өз орынбасарының міндеттерін және өкілеттіліктерін, сондай-ақ
басқарма қызметкерлерінің функционалдық міндеттерін ... ... ... ... ... ... ... лауазымға тағайындайды және лауазымнан босатады;
- заңнамада белгіленген ... ... ... ... ... ... көрсетуді, оларға тәртіптік жаза
белгілеуді жүзеге асырады;
- бұйрықтар шығарады және басқарманың ... ... ... нұсқаулар береді;
- басқарманың құрылымдық бөлімшелері туралы ережені бекітеді;
- басқарманы мемлекеттік органдарға және өзге органдарға ұсынады;
- Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де ... ... ... ... және ... Қазақстан Республикасының
заңнамасында белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.
Жоғарыда аталып өткендей, зерттеліп отырылған басқарманың ... ... ... қатар бухгалтерлік есебінің
ұйымдастырылуына және ... әрі ... ... ... уақытында
дайындауды бас бухгалтер жүзеге асыратынын ескерткенбіз.
Осыған орай бас бухгалтердің міндетіне келесілер жатады:
- бухгалтерлік ... ... ... ... ... бойынша нұсқаулық» ережелеріне сәйкес жүргізу;
- бюджет бойынша қаражаттарды үнемді және дұрыс ұсталуын қадағалау.
- мүліктік материалдық құндылықтардың түгендеуін жүргізу;
- ... ... ... ... болатын мекемелермен, жеке
тұлғалармен және ұйымдармен есептесуді уақытылы жүргізу;
- ақша ... ... ... ... ... ... материалдар, ақша қаражаттары және баланстың
басқада статьяларының ... және ... ... қамтамасыз ету;
- материалды ... ... ... ... есебі мен сақтығы туралы нұсқаулық өткізу;
- құжаттардың дұрыс әзірленуін және заңды ... ... ... ... есептілікті белгіленген уақытында әзірлеп, құрастырып
тапсыру;
- шығындар бойынша сметаларды мекеме ... ... ... ... құжаттардың есеп регистрларының шығындар сметаларының
және олар бойынша есептіліктің және тағы ... ... ... ету.
Мекеменің бас бухгалтері бухгалтерия аппараты ... ... ... қызметкерлеріне олардың қызметтік міндеттерінің ... ... есеп ... жүйе ... есеп ... ... арқылы жүргізіледі. Компьютерленген
тәсілде – 1.С. 7.7. ... ... ... ... «Шығыс Қазақстан облысының Арыс қалалық салықның басқармасы»
1.С. 7.7. бухгалтерия бағдарламасына бейімделген алғашқы есеп ... ... ... Енді 1.С. 7.7. «мемлекеттік мекемелерге арналған
бухгалтерия» бағдарламасы қандай ... ... жене ... ... ... құру үшін қандай талаптар керек екенін
жазып өтейік.
1.С. 7.7. ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы заңнамасына сәйкес
республикалық және ... ... ... ... ... ... методологияны жүзеге асырады.
Конфигурация өзіне келесілерді қосады:
- шоттар жоспары (бұл жоспар өзінде аналитикалық, ... ... ... типтік құрлымын құрайды);
- валюталар анықтамасы (валюталық есепті жүргізген кезде);
- алғашқы құжаттарды ... ... ... ... ... ... автоматты түрде құрастыруға арналған және
алғашқы құжаттарды еңгізуге, сақтауға және ... ... ... ... ... бір мекемеде есеп жүргізудің жалпы параметрлеріне келдіру үшін
қолданатын константалар жиыны;
- бухгалтерлік есеп бойынша, кез келген шот бойынша әр түрлі ... ... кез ... ... ... ... ... мүмкіндік
беретін, стандарттық есептілік жинағы;
- бухгалтерлік есептің нақты бөлімдері бойынша маманданған есептілік;
- ... ... ... бухгалтерлік есепті автоматтандаратын құжаттар жиыны; ... ... ... ... ... жүргізуге есептелген. Олар:
- касса бойынша операциялар есебі;
- банк бойынша операциялар есебі;
- тіркелген активтер есебі;
- материалдар есебі;
- өндіріске кеткен ... ... ... шығару есебі;
- жабдықтаушылармен, сатыпалушылармен өзара есепайырысу есебі;
- келісімдер есебі;
- кадрлік есеп және жалақы төлеу ... есеп ... ... есеп ... ... ... шоттар жоспары бюджеттік мекемелерге арналған
қаржыландыру жоспарын ... ... ... ... жоспарына
сәйкес келеді. Шоттар жоспарында барлық қажетті шоттар мен субшоттар ... 7.7. ... ... бір шоттар жоспары бар. Ол – ... ... ... ... ... ... ... 7.7. бағдарламасы бірегейленген–ІВМ персоналды компьютерлерде
жұмыс істеуге арналған. Осы ... ... оның ... ... істеуі
үшін компьютерге деген минималды талап келесідей болуы керек:
1. Компьютердің операциондық жүйесі Microsoft Windows 98; ... XP ... ... Pentium III және IV немесе одан жаңа процессор ... ... ... ... 128 мегабайт.
4. Қатты диск.
5. CD дисктардағы жинақтаушы.
6. Басып шығару құрылғылары.
7. VGA дисплей.
Бұл бағдарлама Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... аналитикалық және синтетикалық
бухгалтерлік есептің жүргізілуі, кварталдық және ... ... ... ... және тағы ... ... ... бар
құжаттардың құрастырылуы, толтырылуы, сақталуы және басылып шығарылуын
автоматтандырады. 1.С. 7.7. бағдарламасы ... ... есеп ... ... жеткізушілермен есеп айырысу туралы және мекеменің қаржылық жағдайы
туралы ақпаратты оперативті түрде алуға мүмкіншілік береді, сонымен ... ... ... ... ... бойынша, материалды қорлар
мен тауарлар бойынша есеп жүргізуге болады.
2.2 Мекеменің бухгалтерлік есепті жүргізудегі есеп ... ... ... дағдарыс жағдайында ... ... әр ... ... жағдайда болады. Елімізде
көптеген типтегі ұйымдардың әр қайсысы әр түрлі экономикалық факторларға
тап болады. Әр ... ... ... саны аса көп. ... ... әр ... ... алға қойған мақсат мүддесіне жету үшін өз қызметтеріне тән:
өнім өндірудің технологиялық ... ... ... ... ... түрі мен ... ... жүргізу, клиенттермен жұмыс
істеудің тәртібі, ақпараттарды өңдеу және тағы басқа да ерекшеліктерін
зерделеуі ... ... ... да ... ... ... ... есеп саясатын қалыптастырудың мазмұны мен маңызын ашып
көрсетудің негізін қалайды.
Ұйымдар ... есеп ... ... ... ... әдістері мен қорытынды есеп жасаудағы ережелердің ішіндегі ең
тиімділерін ... ... ... Таңдалып қабылданған ережелер мен
әдістерді өз мәнінде қолдану арқылы есеп мәліметтерін жинақтаудың тәртібін,
мұны ... ... ... процесінің ерекшеліктері
жөніндегі ақпараттарды зерделеу және ұйымдар ... ... ... дер кезінде білу мүмкіндіктері туындайды.
Сонымен, есеп саясаты деп – ... ... ... ... ... ... ... алынған және сабақтастықпен
жүргізілетін бухгалтерлік есеп жүйесіне тән ішкі ... ... Есеп ... ... ... ... ... қызметі
талабы мен қаржы нәтижесін сипаттауға арналған есеп әдістерін жақсы ... ... ... ... Есеп ... ... ... есеп
жасауда ұйымдардың қолданатын есеп принциптері, әдістер мен ережелер,
сондай ақ ... ... ... ... ... ашып ... қабылданған ережелер жиындығынан құралады.
Немесе, Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және қаржылық
есептілік» туралы ... ... ... сәйкес, есеп саясаты
дегеніміз ол — жеке ... ... ... ... қызметтеріне
байланысты қажеттіліктері мен ерекшеліктеріне қарай бухгалтерлік ... мен ... ... ... ... ... және ... есептілік» заңнамасына немесе ұлттық стандарттарға,
сонымен қатар бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... ... ... негіздер, нақты ережелер және
практиканың ... ... ... ... екі ...... ішкі есеп ... – мемлекеттік және қоғамдық ұйымдардың белгіленген есеп
саясаты ... ... ... біз ... ... ... ... белгіленген
есеп саясатын қарастырамыз. Біз зерттеп отырған ... ... ... Арыс ... ... ... мемлекеттік мекемесі
(әрі қарай басқарма) Арыс ... ... ... ... ... мемлекеттік орган болып табылады. Басқарма өзінің қызметін
Қазақстан Республикасының Конституциясына және ... ... және ... ... облыс әкімінің актілеріне,
басқада нормативтік-құқықтық актілерге ... ... ... ... тұлға болып табылады, мемлекеттік тілде мекеменің атауы көрсетілген
мөрі және мөртабаны, белгіленген үлгідегі ... ... ... ... ... ... басқармасында есеп шоты
бар. Басқармасы өз атынан азаматтық-құқықтық қатынастарға түседі.
Басқарма мемлекет атынан, егер Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... құқылы. Басқарманың ережесі, құрылымы, штат санының лимиті облыс
әкімдігінің қаулысымен бекітіледі. Басқарманың заңды ... ... ... Арыс қаласы, К.Цеткина көшесі, 19 үй. ... ... ... ... ... Арыс қалалық салық басқармасы»
мемлекеттік мекемесі. Басқарманың құрылтайшысы ... ... ... Басқарманың құрылтайлық құжаттары оны құру ... ... және ... ... ... Арыс ... ... ережесі болып табылады. Басқарма қызметін ... ... ... ... ... асырылады.
Басқарманың мүлкі басқарманың жедел басқару құқында оқшауланған мүлкі
бар. Басқарманың мүлкі оған мемлекет берген мүлік ... ... ... және ... ... ... құны ... көрсетілетін өзге де мүліктен тұрады. Басқармаға бекітілген
мүлік коммуналдық меншікке ... ... оған ... ... ... иеліктен айыруға және басқа да әдіспен басқаруға құқы жоқ.
3 БЮДЖЕТТІК ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүргізудің заңдылығы
Әлемдік экономикалық жағдайдағы соңғы он жылдықта болған ... ... ... ... және ... ... арналған
ережелерді жасау кезінде елдердің қолданатын тәсілдерін айтарлықтай
дәрежеде өзгертті. Капитал ... ... ... тыс ... ... экономикалардың дамуына байланысты кірігу процесі нығаюда. Капитал
нарықтарының кемелдене дамуы олардың даму ... ... ... ... олардың нығайтылуына, тұрақтылығына және өтімділігіне
сенімділігін талап етеді. Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарының
бірыңғай топтамасын ... ... ... және ... үшін
маңызды емес стандарттар бойынша есептілікті дайындау жөніндегі әкімшілік
шығыстарды ... ... ... ... ... ... қысқартуға себепші болады.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары әлемдегі аса дамыған және
алдыңғы қатарлы бухгалтерлік есепке алу ... ... ... ... ... да ... ... мысалы Австралияда, Германияда,
Ұлыбританияда шетел эмитенттері биржалардағы өздерінің ... ... ... ... ... халықаралық стандарттарға сәйкес ұсына
алады. Басқа мемлекеттерде, мысалы Канадада, Жапония мен АҚШ-та бұған да
жол беріледі, алайда ХҚЕС ... ... ... ... ... ... ұлттық стандарттарына сәйкес ... ... ... ... ... ... Кейбір елдерде (мысалы
Чехияда, ... ... ... ХҚЕС ... ... ірі кәсіпорындар
жасауы тиіс. Қазақстанда 2003 жылдан бастап барлық қаржы ұйымдары, ... ... ... ... ал 2006 ... бастап өзге де ұйымдар
(мемлекеттік мекемелерден басқа) есептілікті ХҚЕС бойынша дайындауы тиіс.
Қазіргі кездегі бухгалтерлік есепке алу ... ... ... ... ұйым ... ... дайындайды. Бухгалтерлік есепте
қалыптастырылатын ақпарат басқарушылық, салықтық статистикалық есептілікті
жасау үшін қолданылады, қажет ... ... осы ... ... ... да түрлері жасалады. Бухгалтерлік есепке алу жүйесі бір-
бірімен өзара байланыста болатын, есепке алу ... ... ... немесе көптілігі. Мұндай жүйе логикалық ... ... ... ... сондай-ақ кез келген басқа да сыртқы, сол сияқты ішкі
пайдаланушылардың ... ... ... ету ... түпкі нәтижелерін дұрыс өлшеуге бағытталған ақпарат қорытылады.
Есептілікті пайдаланушылардың барлығында қаржылық есептілік жөніндегі
ақпарат нені қамтитынына қатысты белгілі бір үміт-армандары бар. Бұл ... ... өте келе ... және ... ... кездестірген
қаржылық есептіліктің үлгісі мен мазмұнынан туындады. Осы ... ... алу ... ... ... есепке алудың
регламенті мен стандарттары әсер етті. ... ... ... ... ... ... ... қаржылық есептілікке сүйене отырып
дамыды. Шетелдік пайдаланушылардың ... ... ... ... принциптері мен тәжірибесіне сүйене отырып
қалыптасты.
Кез келген әділ ... ... ... ... ... белгілі
бір маңызды немесе іргелі принциптеріне немесе ... ... ... ... ... ... түп мәтінде ең
болмағанда мынадай бес принцип:
- есептеу принципі;
- қызметтің ... ... ... ... мазмұнның нысаннан басымдығы іргеліге жатқызылуы мүмкін және заңнама
мен бухгалтерлік есепке алу стандарттарында көрсетілуі мүмкін.
Әдеттегі ... осы ... кез ... ... ... алу ... ... іске асырудан тұрады. Нақты жағдайларда осы
принциптерді қолдану көбінесе ... ... алу ... арқылы
жүзеге асырылады.
Қазіргі уақытта халықаралық талаптарға сәйкес жасалған және ... ... ... ... ... ... ... бірыңғай
есепке алудың жүйесі болып табылады, ол оның ... ... ... алу, ... ... алу, ... есепке алу
және т.б.) қамтиды.
Бухгалтерлік есепке алу қойылған міндеттерге сәйкес ... ... ... және ... үшін деректер көзі ретінде ғаламдық есепке алу
жүйесінің бірлігін және функционалдығын қамтамасыз ... ең ... ... ... ... әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің
қатарына кіру ... атты өз ... ... әрі – Жолдау) атап
өткендей, Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс ... ... ... ... дамып келе жатқан қоғамның іргетасы тек қана осы заманғы, бәсекеге
қабілетті және ашық нарық экономикасы бола ... ... ... ... ... 50 ... ... кірудің бірінші басымдығы
әлемдік экономикаға ойдағыдай кірігуі болып табылады. Осыған ... ... ... ... есепке алу мен қаржылық есеп беру
жүйесін бара-бар дамыту ерекше өзектілікке айналады, ... ... ... қаржылық есеп берудің және аудиттің мақсаты басқару
шешімдерін қабылдау үшін мүдделі ... ... ... ету болып табылады.
Бухгалтерлік есепке алу және аудит саласын дамыту ... ... ... ... алу, қаржылық есеп беру
және аудит жүйелерінің өздеріне тән ... одан әрі ... ... ... ... үшін қолайлы жағдайлар мен алғышарттарды қамтамасыз
ету болып ... ... ... ... ... ... есепке алу мен аудит жүйесін реформалаудың негізгі бағыттарын,
оларды іске ... ... ... ... ... шетелдік
инвестициялардың ағынын молайту, халықаралық ... ... ... ... ... қор ... ... есепке алудың өзіне тән міндеттерді тиімді орындауы үшін
қаржылық есепке алу ... ... ... ... ... ... ... беруі, сондай-ақ бухгалтерлік есепке
алу мен қаржылық есеп беру ... және ... ... сай ... ... ... түсініктілік, орындылық, сенімділік және
салыстырмалылық сияқты ... ... ... ... халықаралық стандарттарды тікелей пайдаланумен немесе оларды
бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп ... ... ... ... ретінде қолданумен қол жеткізетіндігін көрсетеді. ХҚЕС пен ХАС-ты
қолданудың экономикалық перспективасы ... ... ... ... ... әр алуандығынан және оның табыстылығының өсуінен
тұрады, әлемдік нарыққа шығу ... ... ... ... ... ... ... Мұның өзі жаңа ... ... жаңа ... ... ... ... ... төмендеуіне,
халықаралық нарықтарда қазақстандық ұйымдардың бәсекеге қабілеттілігін
арттыруға, тұтастай ... ... ... өсуіне әкеп соғады.
Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық ... ... ... ... ... он ... ... уақыт бойы жалғасуда.
«Бухгалтерлік есепке алу туралы» заң күші бар Жарлығын ... әрі – ... жылы ... ... ... болды. Халықаралық стандарттардың
негізінде әзірленген Қазақстандық бухгалтерлік есепке алу стандарттарын
1996 жылы ... ... ... ... ... қызмет етті.
Осы процестің екінші және ең басты кезеңі 2002 жылы Заңды 2-1-баппен
толықтыру болды, ол бойынша ... ... ... есеп ... ... ... ... мынадай тәртіппен жасауға тиіс: қаржы
ұйымдары 2003 жылдың 1 қаңтарынан бастап, акционерлік қоғамдар 2005 ... ... ... және өзге де ... 2006 ... 1 ... бастап.
ХҚЕС-ті ойдағыдай енгізу мақсатында ХҚЕС-ті ... ... ... ... ... қаржылық есеп беру нысандары,
сондай-ақ Қаржылық есеп ... ... ... ... ... үшін
бухгалтерлік есепке алу ... ... ... ... ... ... бекітілді.
Сонымен бірге, «Қазақстан Республикасында халықаралық қаржылық ... ... көшу ... ... ... арналған іс-шаралар
жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2003 жылғы 15
мамырдағы № 88-ө ... ... ... ... ойдағыдай іске
асырылды. [21].
Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына талдау жасалды,
оның негізінде «Бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру ... ... ... кейбір заңнамалық актілеріне бухгалтерлік есепке
алу мен қаржылық есеп беру мәселелері бойынша ... мен ... ... ... ... ... жобалары әзірленді.
Бухгалтерлік есепке алу саласының өзін-өзі реттейтін элементтерін
ретке келтіру мен жүргізу мақсатында «Бухгалтерлік есепке алу мен ... беру ... ... ... Заң жобасы бухгалтерлік есепке
алу мен қаржылық есеп беруді реттеудің қолданыстағы жүйесіне айтарлықтай
өзгерістер енгізеді.
Алайда, Қазақстандағы ... ... алу мен ... есеп ... ... кейбір жетістіктерге қарамастан, мыналардан:
- ХҚЕС-тің кешенділігі мен әдістемелік күрделілігіне байланысты шағын
және орта кәсіпкерлік субъектілері үшін қолданылмайтындықтан, ... ... ... ... бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беруді реттеуге, сондай-ақ
бухгалтер мен аудитор мамандықтарын дамытуға кәсіби қоғамдық ... ... ... қолдану жөніндегі ақпараттық-әдістемелік материалдардың
(оқулықтардың, кітаптардың) жоқтығынан;
- бухгалтерлер мен ... ... ... ... ... ... сондай-ақ ХҚЕС бойынша дайындалған ақпаратты
пайдаланудағы дағдының жеткіліксіздігінен;
- кадрларды қайта даярлаудың ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілердің бухгалтерлік есепке алу мен
қаржылық есеп ... ХҚЕС ... ... ... ... немқұрайды қараудан көрінетін кейбір проблемалар бар.
Сонымен қатар, бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... ... болмайды. Бүгінгі таңда кешендік автоматтандыру жүйесі, яғни ... ... ... үшін ... ... ... бизнестегі
маңызды аспаптардың біріне айналды. Тәжірибеде көрсеткендей, ... кең ... ... көшкен ұйымдарда оң өзгерістерге қол
жеткізу ... ... ... да ... ... ... ... жеделдігін арттыруға және уақтылы әрі тиімді
шешімдер қабылдауға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... есепке алу мен қаржылық есеп беру жүйесін дамыту ... ... ... ... ... байланыста және
шаруашылық тетіктің даму сипаты мен ... ... ... тиіс.
Бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру жүйесін одан ... ... ... ... есеп пен ... ... ақпараттың сапасын, ашықтығын және салыстырмалылығын
арттыру мақсатында мынадай негізгі бағыттар бойынша жүзеге ... ... ... ... алуды, қаржылық есептіліктің ... және ... ... ... даярлау және қайта
даярлау;
- шағын және орта кәсіпкерлік ... үшін ... ... мен қаржылық есеп беруді жүргізу тәртібін оңайлату;
- халықаралық тәжірибенің ... ... ... алу ... есеп беруді реттеу жүйесін өзгерту;
- бухгалтерлік есепке алу мен аудитті дамытудың халықаралық ... ... ... және ... ... жүйесін дамыту
барлық мүдделі тараптардың мүддесін ескеретін, шығындардың төмендеуін және
реттеудің тиімділігін ... ... ... ... ... ... Осы ... негізі – мемлекеттік билік органдары ... ... ... ... ... мен басқа да мүдделі
жұртшылық) қызметтерін саналы түрде үйлестіру.
Қазақстанның бухгалтерлік есепке алу ... ... ... ... ... жетіспеушілігі, қалыптасқан салт-дәстүрі, мықты кәсіби
қауымдастығы, мамандандырылған білімді ... және ... ... ... ... ... бар ... институтының» болмауы.
Қазақстанда кәсіби қауымдастық аталған проблемалардың кейбіреуін ... ... бір ... ... бірақ кешенділік, жалпы республикалық
ауқым жетіспейді. Бухгалтерлік қауымдастықтың ... ... ... ұқсас жүйенің өздігінен тез дами қоятындығы екіталай. Содықтан
бұл мәселені шешу үшін бүкіл жүйенің өзегі ... және одан әрі ... ... тиіс ... ұйымдардың рөлін күшейтуге назар аудара отырып,
заңнамалық алғышарттар жасау, бұл процесті жылжыту ... ... ... алу мен қаржылық есеп беруді қайта ұйымдастыру мынадай
бағыттар бойынша жүзеге асырылуы тиіс:
- қолданыстағы бухгалтерлік есепке алу мен ... есеп ... ... ... ... ... ... есепке алу жүйесін қайта құру шеңберінде мемлекеттік
органдардың іс-қимылын үйлестіру;
- кәсіби қауымдастықтың ... ... алу ... рөлін
арттыру;
- бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру ... ... ... ... ұйымдарды және бухгалтерлерді кәсіптік
сертификаттау жөніндегі ұйымдарды ... ... ... ... ... ... алу мен ... есеп беру
жүйесін реттеудегі ... ... үшін ... ... ... негізінде әрекет ететін арнайы органды (Консультативтік
органды) құру ұсынылып ... ... ... ... мемлекеттік
органдардың, коммерциялық емес ұйымдардың өкілдерін, жеке кәсіпкерліктің,
мемлекеттің қатысуы бар ұйымдардың субъектілерін және ғылым қайраткерлерін
қоса ... ... ... ... ... ... ... және
беделді өкілдерінен құралуы тиіс.
Қосымша ретінде уәкілетті ... ... ... да ... болады:
- қаржылық есеп беру стандарттарын және оның ХҚЕС-пен реттелмеген
мәселелері бойынша әдістемелік ұсынымдарын әзірлеу мен ... ... ... ... алу мен ... есеп беру ... бойынша
Қазақстан Республикасы заңнамасының ХҚЕС-тің талаптарына қайшы ... ... ... берген ұсыныстарды ескере отырып, Қазақстан
Республикасының заңнамасына тиісті өзгерістер енгізуді қамтамасыз ... өзге де ... ... және кәсіптік ұйымдармен
бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру ... ... ... іс-
қимыл жасау;
- кәсіби ұйымдарды, бухгалтерлерді кәсіптік сертификаттау жөніндегі
ұйымдарды аккредиттеу жүйесін реттеу;
- кәсіби бухгалтерлерге қойылатын ... ... ... ... ... туралы ережені бекіту.
Консультативтік органға мынадай құқықтар беріледі:
- уәкілетті ... ... ... алу мен ... есеп ... ... Қазақстан Республикасының заңнамасын жетілдіру жөнінде
ұсыныстар, қаржылық есеп беру стандарттарын қолдану ... ... ... қарау мен әзірлеу жөнінде ұсыныстар енгізу;
- бухгалтерлік есепке алу мен ... есеп беру ... ... ... ... ... жүзеге асыру.
Өз кезегінде Консультативтік орган:
- Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп
беру ... ... ... ... ... ... тұстарына талдау жасауға;
- бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру мәселелері бойынша
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... есеп беру стандарттарын және оның ... ... ... ... ... ... ... болады.
Қазақстанның халықаралық стандарттарға бағдарлануы оң ... ... және оны ... ... ... мен
елдердің географиялық жақындығы, тығыз экономикалық байланыстар, шетел
компанияларының Қазақстанның инвестициялық ... ... ... алу ... тұтастай алғанда, жаңадан қарауға мәжбүрлейді. Есепке
алу тәжірибесі түрлі елдерде әралуан, бірақ та оның ... ... ... ... және бұл ... ... алу практикасына оң тәжірибе
енгізу мақсатында бухгалтерлік есепке алудың және аудиттің ... мен жаңа ... ... ... растайды.
Халықаралық зерттеу көзқарасы жағынан ХҚЕС және ХАС ... ... ... ... және ... ... қазіргі заман бизнесінің осы немесе өзге операциясын ... және ... оң және ... ... қабылдауға мүмкіндік береді.
Санауды қаржылық ұйымдардың халықаралық рыноктарға ... және ... ... спектрінің кеңеюі салдарынан 1995 жылдың аяғынан
бастайтын қазіргі заманғы бухгалтерлік есепке алу ... осы ... ... ... белгілі бір іс-шаралар жүргізуді талап етеді. ... осы ... ... сипаты бар, өйткені ... ... ... ... ... жаңа түрлерін туындатады, бұл
бухгалтерлік есепке алу жүйесін үнемі жаңартып отыру қажеттілігіне ... ... ... ... ... есепке алу мен
қаржылық есеп беру ... ... ... жетістіктерге қарамастан,
тиісті шешімдер қабылдауды талап ететін белгілібір қиындықтар да ... ... ... ... алуды дамытудағы неғұрлым маңызды
мәселелер:
- қаржылық сектор бухгалтерлерінің, ЖОО жас ... ... ... және ... ... санын арттыру
қажеттілігі;
- жалпыға қол жетімді оқу, ... ... және ХҚЕС ... жөніндегі құжаттаманы көбейту;
- ХҚЕС-да реттелмеген, бірақ ... мен олар ... ... ... ... ерекшелігі мен заңнамаға
байланысты қаржы ұйымдары жүзеге ... ... ... ... есепке алуға қатысты талаптарды әзірлеу;
- ХҚЕС бойынша бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп ... ... есеп ... ... мен ... ... ... деңгейін арттыру, «адамдық фактордың» әсерін болдырмау
қажеттілігі болып табылады.
Орын алып отырған проблеманы шешу мақсатында ... ... ... ... ... ... жүргізуді жаспарлап отыр. Бірінші
кезекте бухгалтерлік есепке алу мен ... есеп ... ... осы ... ... қол ... ... етпей және оны жетілдірмей мүмкін
емес. Бір жағынан тапсырма ХҚЕС бойынша бухгалтерлік ... ... ... сай ... бар ... дайындауда болса, екінші
жағынан сапалы бухгалтерлік есепке алу ... ХҚЕС ... ... есеп беру ... шешім қабылдай алатын пайдаланушылардың болуын
қажет етеді. Осыған ... ... ... ... ... ... тақырыбы бойынша конференциялар, семинарлар және
тренингтер өткізу жолымен қаржылық ұйымдар бухгалтерлерінің біліктілігін
арттыру ... ... іске ... сондай-ақ Қазақстан
Республикасының аумағында да, шет елдегі халықаралық ұйымдарда да ... СМА) ... ... сертификатына қатысты мамандарды ынталандыруға
және ... ... ... ... Банк өз кезегінде тиісті
мемлекеттік органдармен келісілген қаржылық ұйымдардың ... ... ... ... ... көзқарастарды әзірлеуге күшін
бағыттауды ұйғарып отыр. Сол сияқты басым бағыттардың бірі республиканың
жоғарғы оқу ... ... жас ... ... ... ... телекоммуникациялық құралдарды пайдалана ... ... үшін де, ... бухгалтерлер үшін де қажетті әдістемелік және
оқу материалдарын әзірлеу болып табылатынын атап өту ... ... ... ... ...... қазақстандық қаржы
жүйесінің жағдайларына одан әрі бейімделуін жүргізу. Бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... мен заңнаманың
ерекшеліктеріне негізделген ерекшелігі бар ... ... әкеп ... ... бірі ... ... ... құрылған және тиісінше ХҚЕС қаржылық есеп ... ... ... ... жиынтығын білдіре отырып, отандық
экономиканың жағдайларына тиісті бейімделусіз ... ... ... алуды жүргізудің ерекше рәсімдерін әзірлеуді талап
ететін ... ... ... атап өтуге болады. Осы тапсырманы
шешу үшін экономикасы дамыған түрлі ... ... ... есеп беру ... ... ... ... жұмыс
жүргізілді, бухгалтерлік есепке алу саласындағы ... ... және ... ... ... ... және өзге де ... кешенін әзірлеу жолымен Қазақстанда
алынған тәжірибені енгізу мақсатында ұсыныстар мен іс-шаралар ... ... ... ... ... ... мен ... есеп беруді
жасау бөлігінде ақпараттық жүйелерді автоматтандыру процесі маңызды мәселе
болып табылады. ХҚЕС-ті толыққанды енгізу компаниялардың ... ... ... ... ... ол ... құжаттарды өңдеуді,
автоматтандырылған режимдегі негізгі көп еңбекті қажет ететін функцияларды
барынша оңтайландыруға және адам ... ... ... ... болу ... жол ... ... жасайды.
Бухгалтерлік есепке алуды автоматтандыру ұйымдарда есепке алу жұмысын ... ... ... ... ... ... принциптері бейнелі түрде
өзгереді, бұл ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепке алуды автоматтандыру мәселесі ең
маңызды болып табылады, себебі ... ... ... ... ... болып табылады. Ұйымдарда бухгалтерлік есепке алуды
автоматтандыру процесін іске асыру мақсатында ұйымның автоматтандырылған
ақпараттық ... ... ... ... ... алу және Бас
бухгалтерлік кітабын жүргізуге қойылатын талаптарды жетілдіру жоспарланып
отыр.
Бүгінгі таңда Елбасы Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша ... ... ... кіру ... ... мәселелері шеңберінде Қазақстан
экономикасының бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету ... ... ие ... Белгіленген стратегияны іске асыру үшін экономиканың
нақты ... ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз ету үшін қажет шаралар қабылдануда.
Қазіргі таңда «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне
өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ... ... ... оған сәйкес аудиторлық қызмет халықаралық аудит стандарттарына
сәйкес жүзеге асырылады.
Отандық және әлемдік тәжірибе көрсеткеніндей, ... ... ... ... байланысты туындады:
- осы ақпаратты пайдаланушылармен (меншік иелерімен, инвесторлармен,
кредит берушілермен) жанжал болған жағдайда әкімшілік тарапынан ... беру ... ... ... ... ақпарат ... ... ... үшін арнайы білімнің болуы қажеттілігімен;
- ақпаратты ... ... ... бағалау үшін оның
көздеріне қол жетімділігінің ішінара болмауымен.
Барлық осы алғышарттар тиісті дайындығы, біліктілігі, тәжірибесі ... ... ... ... ... бар ... ... қоғам мұқтажының пайда болуына алып келді. Бұл, расталған
ақпараттың болуы барлық ... ... ... ... ... ... және ... экономикалық шешімдер салдарларын
бағалауға және болжамдауға мүмкіндік беретінімен байланысты.
Аудит Қазақстанда 80-жылдардың соңында ... ... дәл сол ... ... өздерінің алғашқы қадамдарын жасады. Және 1993 жылы
аудит «Аудиторлық ... ... ... ... қабылдануымен өзінің
дүниеге келуін ресми түрде бекітті. Осы уақыт ішінде аудит қаржы ... ... ... ... ... ... институты ретінде өзінің өмір
сүру құқығын дәлелдеді.
Қазіргі уақытта аудиторлық қызметті реттеудің ... ... ... ол 2006 ... 5 мамырда қабылданған өзгерістерімен «Аудиторлық
қызмет ... 1998 ... 20 ... ҚР ... ... әрі - ... ұйымдардың азаматтық-құқықтық жауапкершiлiгін мiндеттi
сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасының 2003 ... 13 ... ... ... ... ... ... актілерді, сондай-ақ ҚР Қаржы
министрінің ... ... ... ... ... қамтыды.
Алайда, осыған қарамастан, аудиторлық кәсіпті жетілдіру өзекті мәселелердің
бірі болып қалады.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында аудит тапсырыс берушілеріне
бухгалтерлік ... ... ... ... аудиторлық қорытынды
емес, сапалы аудит қажет. Сондықтан, ... ... ... ... ... мәселе төтенше маңызды.
Осыған байланысты, Концепцияның орта мерзімді ... ... ... ... ... бақылауды күшейтуге қатысты және осы үшін
негізгі күш білікті ... ... ... ... ... және аудиторлық мамандыққа қоғамдық сенімділікті
арттыруға бағытталған шаралар кешені ... Ең ... ... ... оның ... реттеуін дамыту, сондай-ақ аудиторлардың
кәсіби біліктілігін арттыру туралы сөз болып отыр.
Жоғарыда көрсетілген ... іске ... ... ... ... ... оларды аттестаттауға және біліктілігін арттыруға,
бірінші кезекте, білікті аудитормен расталуы тиіс қаржылық ... ... ... ... ... ... жұмыс
істеу негіздерін реттеуге аударылатын болады.
Аудит жүйесін жетілдіру үшін орта мерзімді ... ... ... орта және жоғары оқу орындарының оқу бағдарламаларына ХАС ... және ... ... ... ... кәсіби аудиторлық ұйымдармен аккредиттелген практикадан өтетін
аудиторлардың біліктілігін арттыру жүйесін ... және ... ... ... ... бойынша заңнаманың сақталуын
мемлекеттік қадағалаудың тиімді жүйесі.
Сондай-ақ, бұқаралық ақпарат ... ... ... ... ... үстелдер» өткізу арқылы аудиторлық мамандықтың
мәртебесін арттыру жөнінде жұмыс жүргізу қажет. ... ... ... ... ... береді, себебі қазіргі уақытта ... ... ... ... бұл ... ... ... мәселесін шешуге мүмкіндік береді.
Аудитті жетілдіру жөнінде сипатталған шаралар аудиторлық кәсіпті одан
әрі үдемелі дамытуға негіз құрайды. Бұл ретте, мемлекет ... ... ... пен ... қауымдастық өзара іс-әрекеттерінде де,
аккредиттелген кәсіби аудиторлық ұйымдардың өздерінің ... ... ... де қажет тепе-теңдік деңгейіне қол жеткізуге мүмкіндік
береді, олар ... ... ... ... ... ... Республикасында аудиторлық мамандықты одан әрі оң дамытуға қызмет
етеді.
Мемлекеттік сектордың бухгалтерлік ... ... ... ел
Президенті белгілеген – мемлекет ... ... ... және ... құру ... бірін орындау мүмкіндігімен ... ... ... ... [17].
Қазақстанда Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінен басқа мемлекеттік
мекемелерде бухгалтерлік есепке алу мен есеп беру ... ... ... орган жүзеге асырады. Мемлекеттік мекемелерде
бухгалтерлік есепке алу ... ... ... жүзеге
асырылады, операция жасаған факті бекітетін бастапқы ... ... ... алу деректері мемлекеттік ... ... ... ... ... ... үшін халықаралық қаржылық есеп беру стандарттарын
(бұдан әрі - ҚСХҚЕС) үйрену және оларды ... ... ... мен ... ... мемлекеттік сектордың активтері мен
міндеттемелерінің балансын жасауға, елдің қаржы ... ... ... ... жылдан астам уақыт жалғасын тапқан Қазақстанның шаруашылық жүргізу
субъектілерінде ХҚЕС енгізу ... ... ала ... ... көшу
бойынша мемлекеттік ... ... ... алу ... ... ... ... болып табылады.
Бірінші кезеңде мемлекет активтері мен міндеттемелері балансының
әдістемесін әзірлеу шеңберінде мемлекеттік сектор үшін ... есеп ... ... не ... ... үшін ... ... есеп
беру стандарттарын енгізу мүмкіндігіне бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық
есеп беру мәселелері ... ... ... ... ... ... мәселелерге қол жеткізу үшін мынадай іс-шараларды ... ... ... ... ... ... және ... жөнінде ең жақсы
тәжірибені үйрену;
- ҚСХҚЕС талаптарына сәйкес келуіне ... ... ... ... ... ... секторы үшін қолданылатын әдісті анықтау,
себебі ... ... ... және ... ... ... ҚСХҚЕС-ке көшу шеңберінде білікті кадрларды оқыту және дайындау;
- ҚСХҚЕС-ке көшу жөнінде нормативтік-құқықтық қор ... ... алу және ... ... ... өсіп және ... келе ... мемлекет құруға маңызды ... ... ... ... орта ... ... ... даму жөніндегі
негізгі бағыттар бухгалтерлік және аудиторлық мамандықты одан әрі ұдайы
қалыптастыру үшін негіз ... ... ... мен ... тұтастай
дәйекті және сенімді қаржылық ақпаратпен қамтамасыз ететін кәсіп. Экономика
және қоғам игілігіне жұмыс істейтін кәсіп. Концепцияны іске ... ... ... ... ... толық шамада кеңінен пайдалануға
мүмкіндік береді, осылайша ол өзінің ... ... ... ... ... кіру ... аса ... болып отыр.
3.2 ХҚЕС-ның бюджеттік мекемедегі бухгалтерлік есебін жүргізудегі орны
2006 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... ... қаржы есептілігін тапсыруға міндетті.
«Бухгалтерлік есепке алу мен ... есеп беру ... ... ... Жариялы компаниялар үшін мұндай талаптар 2005 жылы 90-нан астам
елдерде ... Бір ... алып ... ... ... ... мен саясаттарын өзгерту жөніндегі үлкен міндет болса, екінші
жағынан, бұл инвесторлармен және ... ... ... ... ... болып табылады.
Кәсіпорындардың қаржылық басшылықтары үшін қиындығы сол, олар
уақытпен шектеліп қана ... бұл ХҚЕС ... ... ... ал кейбір
кәсіпорындар үшін салықтық, бухгалтерлік және басқарушылық ... ... есеп ... ... ... ... ... өзгеруімен байланысты қосымша міндеттер
туындайды. 2004 жылы ХҚЕС жөніндегі комитеті ... мен ... ... ... ... сондай-ақ есеп стандарттарын US
GAAP-пен үйлестіруге ... ... ... іске ... ... бірқатар шаруашылық шарттарын, материалдық емес
активтерді, сондай-ақ қосылулар мен ... ... ... ... тану
жөніндегі ХҚЕС бойынша есеп саясаттарын қайта қарағандары жөн.[21]
8-«Есеп ... ... ... ... және
қателіктер» IAS есеп саясатындағы таңдау және өзгерту критерийлерін, сондай-
ақ есептік бағалаулар мен қателіктердің есептік ... ... ... ашып ... ... ... белгілейді.
Есеп саясаты туралы ақпаратты ашып көрсету жөніндегі талаптар 1-
«Қаржы есептілігін ұсыну» IAS-да ... 8-IAS ... аясы ... ... есеп саясатын таңдау немесе оны өзгерту;
- есептік бағалауларды өзгерту;
- ... ... ... ... ... ... саясаты өз құрылымы мен мазмұндық нысаны бойынша үш дәстүрлі
блоктардан тұрады:
- жалпы ... ... ... ... ... ережелер» бөліміне мыналарды енгізген жөн:
- ұйым туралы жалпы мәліметтер;
- ... ... ... ... және осы ... ... өзгерістер туралы шынайы ақпаратты қалыптастырудың қамтамасыз
етілуі туралы оның есеп саясатының негізгі мақсаты;
- таңдап алынған есеп саясаты ... ... ... ... есептілігінің барлық талаптары мен Түсіндірмелер жөніндегі тұрақты
комитеттің түсіндірмелеріне жекелей, сондайақ ... ... ... ... ... көрсету.
Бұдан кейін есепті жүргізген және қаржы есептілігін ... ... ... ... тиіс негізгі принцптерге сілтенуге ... ... ... ... есеп ... ... ...
орындылық пен сенімділікті ерекше атап өту керек.
Есепті жүргізген және ... ... ... ... ... және ол өзін ақтайтын ... ... мен ... ... ... ... қабылданған шегініс жағдайларын ерекуше атап
өту керек.
Мысалы, ... ... ... елеул іқысқарту қаржы
есептілігндегі ақпаратты өзгеше жіктеулерді ... етуі ... ... ... ... ауытқу ретіеде бағалаған жөн.
«Әдістемелік бөлім» ақпаратты қаржы есептілігінде көрсетудің ХҚЕС
ұсынатын таңдаулы ... орай ... ... ... тиіс ... егер ... жасаудың ерекше негіздемелері болмаса, есеп саясатын
ХҚЕС бойынша бірінші рет қалыптастыратын ... ... ... ... жөн ... ... және толықтықты қамтамасыз ету мақсатында
бір ХҚЕС-нан басқасына таңдауды жүзеге асырған, яғни ... ... ... ... және т.б. ... ... ... алған
дұрыс. Бұл ретте бұйрықты жасаушылар дербестіліктің жоғары ... және ... ... ... ... әлі ... қатысты таңдау жасаудың барынша қиын екенін, ал кейде ... ... ... ... ... тиіс. Мысалы, материялдық емес
активтердің, зерттеу, әзірлеу, өндірісті игеру және т.б. шығындарының әлі
бола қоймаған ... ... ... мен ... ... проблемалы болып келеді және олардың таяу болашақта болатыны да
белгісіз.
Сондықтан, біріншіден, есеп ... ... ... өрбеу
жағдайларын және бухгалтерлік қадағалау объектілерін ... ала ... ... керегі жоқ – ХҚЕС егжей – тегжейлі рәсімдерге емес,
принцптерге ... Ал ... ... ... ... ... ... есепке алудың нақты тәсілін есепке қабылдау сәтінде,
міндетті түрде 1 ... ... ... емес, тіпті жыл ортасында да
анықтауға болады. Бұл факті есеп саясатының ... ... ... танылатын болды, сондықтан халқаралық стандарттарға қайшы келмейді.
Өзгерістерге қатысты ... ... онда ХҚЕС ... ... ХҚЕС өзі мен оларға түсіндірмелердегі өзгерістердің
сипатындағы ... ... ... ... ғана жол береді.
Сондай-ақ есеп саясаты – бұл алдағы жылға (немесе бірқатар ... ... ... ... ... екенін және ол түсіндірме
жазбаларда (немесе ХҚЕС-на ... ... ... ... тиіс әдістемелік сипаттағы мәліметтерді алмастыра алмайтынын ескеру
керек. Есепті ... ... ... қажетті қорытындыларды шығарып, есеп
саясатын таңдаумен байланысты барлық елеулі аспектілерді ашып көрсету және
ұсыну мүмкін болады. Өкінішке ... бұл ... ... ... ... ... жасаушылар жеткілікті түрде бағаламай отыр. Алайда оны
жасау теориясы мен практикасының ... ... ...... тақырыбы. Біздің пікірімізше, баяндаудың мұндай тәсілі
(стандарттан стандартқа) құжаттың ... ... оның ... ... ... ... бұл ... елеулі болып келетін
жағдайларды жіберіп алмауға мүмкіндік береді.
«Ұйымдастыру бөлімі» бухгалтерлік есепті ... ... ... және оның ... ... міндеттерін
бөлуге, бухгалтерлік есепті жүргізудің қолданылатын нысандарын, шоттардың
жұмысшы жоспарын және басқаларды ... ... ... ... мәселелерді қамтиды. Мұның барлығы ... ... ... ... келіп түскен кезде оны дәл бірегейлендіруге, бағалауға,
жіктеуге және жүйелендіруге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... келген жағдайда таңдау нақты ... ... ғана ... ... ... шешім халқаралық қаржы есептілігінің
стандарттарына көшуді ... ... үшін ... ... ... ... ол құжаттың жаңа талаптарға сәйкестігін қамтамасыз ету ... және есеп ... ... ... ... береді. Ал
содан кейін, олардағы өзгерістерін ескере отырып, есептілікті халқаралық
стандарттар бойынша жасаудың ... ... мен ... ала ... ... ... ... бухгалтерлік есептің синтетикалық шоттарын төрт мәнді
кодтандыру көзделген. Бұл ретте төртінші белгіні жұмыс жоспарына өз ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік
құжаттардың бірі болып табылады. Өйткені онда экономикалық мазмұнына қарай
активтер, міндеттемелер мен ... ... ... ... шот
Қазақстанның кез келген кәсіпорнында және кез келген жерінде не көрсетілсе,
сол ғана көрсетілуі тиіс.
Енді бухгалтерлер өз қалауынша және ... ... ... не жер, не ... не ... ... ... ескере алады.
Мұның өзі әлбетте шоттың экономикалық мәнін түсінудегі біркелкілікке ықпал
етпейтін болады. Осы күнге дейін ... ... үлгі ... ... құралдар, материалдық емес активтер бойынша активтердің,
міндеттемелер мен ... ... ... мазмұнына қарай белгілі
бір нақтыландыру көзделеді.
Сондай-ақ мамандандырылған есеп ... ... ... ... жасаған кезде есептілікті ... ... ... ... ... Егер әңгіме, мысалы, топ ішіндегі
есеп берулердіңшоғырландыру (нақтылау) жайында болса, бұл тағы да уақытқа,
ақшаға ... ... ... ерекшелігін ескерген (қызмет саласы)
жолға қойылған жүйесі бар холдинг компаниялары қалай ортақ ... ... және осы ... ... келтіру үшін тағы да қанша уақыт
керек?
Осы күдіктердің жалғасы ретінде негізгі ... ... ... ... ... ... ... (2320-шот),
барлау және бағалау активтері (2620-шот) және материалдық емес активтер
(2740-шот) ... ... бір ... ... ... ... келтіргіміз
келеді. Бұл шотта олардың экономикалық мәні мүлде әр түрлі амортизация да,
сондай-ақ құнсыздану да ескеріледі деп ... ... ... ... көздейтіні және оның құнды қалпына келтіру сипаты бар
екені, ал активтердің ... ұйым ... ... ... емес екені
есеп жүргізуден хабары жоқ адамның өзіне де мәлім.
Синтетикалық шоттарды қалыптастыру иидеологиясы әбден түсінікті ... ... ... ... ... ... ... нақтылау жасалады.
Бұларда шоттардың жұмыс жоспарын жасаған кезде талдамалы шоттар ғана ... Ал ... ... ... бұндай нақтылау жоқ. Мысал ретінде
ақша қаражатын есепке алу ... ... ... ... кетіруге болады. Екінші жағынан, «негізгі құралдар» деген қайдағы
бір кең ұғым ... ... ... ... ... жағынан
ауқымдылығын атап көрсеткім келеді: шоттардың ұсынылған жоспары қабылдау
үшін өте ... ... ... алуды автоматтандыру кезінде мүмкін
болатын шектеулер ескерілмеген.
Жаңа шоттарды қарастыра отырып, ... ... ... ... ... жаңа ... ... аударғым келеді. мысалы,
2210-«Үлестік қатысу әдісімен есепке алынатын инвестициялар» шот ... ... ... ... ... ... инвестициялар» кіші
бөлімі шотын алайық. Нұсқаулыққа сәйкес бұл шотта үлестік ... ... ... ... және ... ... ... бойынша операциялар көрсетіледі.
Біріншіден, нақтылы өзіндік құны бойынша ескерілетін инвестицияларды
қайда және қалай көрсету ... ... ... ... мен ... ... ... есепке алу» деп аталатын ХҚЕС-ның 29-
параграфына сәйкес «бас ... жеке ... ... жеке ... ... еншілес компанияларға берілген инвестициялар:
- нақтылы өзіндік құны бойынша ескерілуі;
- немесе 28-«Қауымдастырылған компанияларға берілген инвестицияларды
есепке алу» деп ... ... ... ... ... қарай ескерілуі;
- немесе 39 - «Қаржы құралдары: тану және бағалау» деп аталатын ХҚЕС-
нда сипатталғандай, сату үшін қолда бар ... ... ... ... ... ... ... 28-«Қауымдастырылған
компанияларға берілген инвестицияларды есепке алу» деп аталатын ХҚЕС-ның 3-
параграфына сәйкес ... ... ... бар ... ... деп ... ... ол еншілес те және инвестормен бірлесе қызмет
етуші де болып табылмайды. Тәуелді компания анықтамасы да ... жоқ. ... ... ... ... акционерлік қоғам, егер басқа заңды
тұлға оның дауыс ... ... ... проценттен астамын алатын
болса, тәуелді деп ... ... ... ... ... ... ... мазмұны шын мәнісінде ... ... ... ... мерзімді активтер» бөлімнің жеке
шығарылуы. Оның ... ... кіші ... ауылшаруашылық
қызметімен байланысты биологиялық активтерді есепке алуға арналған және
мынандай шоттар ... ... ... ... ... ... жөн. Алайда, неліктен
екені белгісіз, ... ... ... ... ... ... алу ... шоттар тобы көзделмеген. ... деп ... ... ... ... ... тұтынатын (ауыл шаруашылығы өнімдері түрінде жиналатын, ... ... ... ... ... ... сату үшін арналған
мал..., сондай-ақ сүрек дайындау мақсатында өсірілетін ағаштар) және өнім
беретін активтерге, мысалы, сүт алу ... ... ірі қара ... және ... ... жіктеледі.
41-ХҚЕС-на кіріспенің 2-параграфына сәйкес «биологиялық активтерді
таныған сәттен басталатын кезеңде және ауыл ... ... ... ... ... ... әділ құны ... жүргізіледі». Егер
Нұсқаулықта есепке алу заты жоқ болса, бұл жағдайда нені әділ құны бойынша
бағалау қажет?
Мынаны да атап ... ауыл ... ... ... ... ара және т.б. ... ... шоттары бойыншы сұрақтар қоятыны
анық. ... ... ... ... ... Бұл ... (қайда
ескерілетінін түсінуге) шешу үшін егжей-тегжейлі әдістемелік ұсынылымдар
қажет [21].
Бүгінгі таңда ... ... ... ... және орта ... ... мемлекеттік ұйымдардың бухгалтерлік есепті жүргізуді Қаржылық
есептіліктің Ұлттық 2 стандартына көшуді 1 ... 2008 ... ... ... ... ... ХҚЕС негізінде дайындалып қолдануға ыңғайлы
түрде ұсынылды. Қазақстан Республикасының Қаржы ... 21 ... жылы №217 ... бекітілген Қаржылық есептіліктің Ұлттық 2
стандарты 36 бөлімнен және 3 ... ... ... бір жай, бұл
заңдылық ешқандай түсіндірмені және нұсқауды қажет етпестен реттеуші құжат
болып табылады. ... ... және ... ... аздығы
Қаржылық есептіліктің Ұлттық 2 стандартына ... ... ... отыр. Осыған байланысты дайындық жұмыстары елімізде жүргізілуде.
Мысалы, 11 сәуір күні болған Республикалық бухгалтерлер мен аудиторлардың 1
форумында атап ... аса ... ... ... облыс
орталықтарында,басты қалаларында түсіндірме жұмысы қауырт жүргізілуде.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бюджет жүйесiн жетiлдiру мақсатында соңғы ... ... ... шаралар кешенi жүргізiлдi.
      Тұрақты негiзде жұмыс iстейтiн бюджет комиссиялары ... ... ... ... ... және ... әзiрленуiн
қамтамасыз ету, бюджеттердi ... және ... ... ... ... бюджеттiк бағдарламалардың iске асырылуы туралы
есептерiн қарастыру болып табылады.
      ... ... ... ... көрсететiн
бағдарламалық, мақсатты бюджеттi қалыптастыру жүзеге ... ... ... салалық (секторалдық) бағдарламалар мемлекеттiң
әлеуметтiк-экономикалық саясатын iске ... ... ... ... 2003 ... бастап қолданыстағы және әзiрленетiн мемлекеттiк,
салалық (секторалдық) бағдарламалар тiзбесi Қазақстан Республикасының
әлеуметтiк-экономикалық ... орта ... ... арналған
индикативтiк жоспарының құрамында бекiтiледi. Бюджеттен қаржыландыруды
талап ететiн мемлекеттiк, ... ... ... ... мен ... көздерi бөлiнiсiнде қаржы қаражатының ... ... ... ... ... ... Елдiң әлеуметтiк-экономикалық дамуының басымдықтарын көрсететiн
нақты бюджетті қалыптастыру ... 2002 ... ... бюджет оның
есебiнен мемлекеттің ағымдағы ... ... ... жүзеге асырылған ағымдағы бюджет және экономикаға
инвестициялық шығыстарды, яғни ... ... қала ... ... ... ... ... инвестицияларды құру мен
дамытуға және т.с.с. арналған шығыстарды ... даму ... ... ... ... ... мемлекеттiң заңдарда айқындалған және
мемлекеттiк мекемелердiң бар желiсiн ... ... ... ... ... және мемлекеттiң әлеуметтік экономикалық дамуына
оның инвестициялық салымының көлемiн нақты бағалауға, сондай-ақ бюджеттiк
бағдарламаларды ... ... ... ... ... жұмсаудың ашықтығын қамтамасыз ету және олар бойынша
бюджеттiк бақылау жүргiзу үшiн 2002 жылдан бастап ... ... ... орындау жөнiндегi қызметiн бағалаудың негізгi ... ... ... ... ... Бюджет жүйесiн жетiлдiру жөнiндегi жекелеген iс-шаралар барысында
шешiмi жүйелiк ұстанымды талап ететiн ... ... ... ... ... ... ... реттеуге және жүйелеуге, олардың
неғұрлым икемдi құрылымын қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... әзiрленіп жатыр.
      Бюджет кодексiнде бюджет ... ... мен ... ... жаңа ... бар, бұрын қолданылған бюджеттi жоспарлау
қағидаттары, барлық бюджет деңгейлерiнiң ... және кiрiс ... ... ... ... қаралды.
      Қолданыстағы заң ... ... ... ... және ... пен ... ... қатынастардағы жинақталған
оң және терiс ... ... ... ... ... ... ... нысандары, республикалық бюджеттiң,
облыстық бюджеттiң, республикалық маңызы бар ... ... ... ... бар қалалар) бюджетiнiң кiрiстерi айқындалды. ... ... ... ... беру ... Бюджет кодексiнде
бюджет деңгейлерiнiң шығыстық өкілеттiктерi нақты бөлiндi. Бюджеттердiң
дербестен күшейту үшiн, сондай-ақ ... ... ... ету үшiн ... субвенциялар мен алып қоюлардың мөлшерi ... ... ... ... ... бағдарламалардың тиiмділiгiн
бағалау туралы бап ... оған ... ... ... ... ... негiздемесiн, олардың орындалу барысы мен олар
көрсететiн елдiң әлеуметтік-экономикалық жағдайына ықпал етуiн талдау және
бюджеттiк бағдарламалардың тиiмсiз ... ... ... ... ... ... Үкiметi әзiрлеген және бекiткен
бюджеттік бағдарламалардың тиiмділігіне ... ... ... ... ... және оның ... ... процесiнде бюджеттiк
бағдарламалардың тиiмділігіне бағалау жүргiзу тәртiбi мен ... ... ... ... ... ... ... кезең-кезеңмен iрiктеу, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... Ұлттық қорға қаражат аударудың жаңа тетігi енгiзiлдi, осыған сәйкес
Ұлттық ... ... көзi ... ... ... ... ... мемлекеттiк бюджеттен аударылатын болады. Осы іс-шаралар бюджеттен
бөлінген қаражаттың мақсатты жұмсалуын қадағалайтын ... ... ... ... ... ... ... көбінесе мемлекеттік
мекемеледің бухгалтерлік есебінің дұрыс және айқын жүргізілуімен, сонымен
қатар нормативтік ... ... ... міндеттеді.
Біз зерттеп отырған мекеме бюджеттен қаржыландырылатын болғандықтан
бухгалтерлік есепті жүргізу тәртібіне аса ... ... ... ... ... ... көлемін
қысқартып, есептеу тиімділігін арттыру керек сияқты. ... ... ... ... ... қаражат тиісті уақытында мақсаттты
жұмсалмағандықтан есепті кезең соңында лауазымды ... ... ... ... ... ... ... Ә., Бухгалтерлік және қаржылық есеп ... - ... «ЖШС ... 2007. - 8-30 ... ... З.Н., ... Н.Ә., ... Ж.Ғ. Аудит. - Алматы:
«Экономика», 2007.- 285 б.
3. Баймұханова С.Б., Балапанова Ж., Бухгалтерлiк есеп. - Алматы:
«Экономика», 2001. ... ... М., ... С.М., Аудит: оқу құралы.- Алматы:
«Қазақ университеті», 2004. - ... ... Қ.Қ., ... З.М. т.б. ... есеп».- Алматы: «ЖШС
Таугуль-Принт», 2001. - 178б.
6. Дюсембаев К.Ш. и др. Аудит и ... ... ... ... ... ... К.Ш., ... Е.Т., Жұмағалиева Ж. Г Кәсiпорынның
қаржылық жағдайын талдау.- Алматы: «Қазақ Университеті» 2001. ... ... К.Ш., ... и ... в ... ... ... «Қазақ Университеті», 2000.- 120б.
9. Радостовец В.К. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» .- Алматы:
«Қазақ университеті», 2002. - ... ... Р.М., ... учет на ... ... Экономика, 2005.- 287б.
11. Сейдахметова Ф.С. «Современный бухгалтерский учет» - ... 2000.- ... ... Бухгалтерский учет на современном предприятии. Москва
2005.-133б.
13. Сатубалдин С.С. Перейти к международным ... ... ... ... 2001. ... ... Б.Б. ... есебі.- Алматы: «Экономика», 2008.- 468б.
15. Толпаков Ж.С., Бухгалтерский учет, - Алматы: «Экономика»,, 2004.-
170б.
16. Қазақстан Республикасының. 2007 28.22 ... Заң, 385-1 ... ... алу және ... есеп беру ... 1999.-132б.
17. Қазақстан Республикасы. 2007 ж, 5-шілдеде қабылданған заң, №294-
3 ҚРЗ. Аудиторлық қызмет туралы.-Астана.: Ақорда, 1999.-185б
18. Қазақстан Республикасы. 1999 ж, ... ... заң, ... ҚРЗ. ... ... және қосымша серіктестіктер
туралы.-Астана.: Ақорда, 1999.-85б
19. Бухгалтерлiк есептiң ... ... ... ... ... Алматы: БИКО 2007ж.
РЕФЕРАТ
Нарықтық экономиканың нағыз шарықтап келе ... ... ... ... ... дәл, әрі ... жүргізілген есеп арқылы
ғана жүзеге асуы тиіс.
Дипломдық жұмысымның тақырыбы – бюджеттік ұйымдардағы бухгалтерлік
есепті ұйымдастыру.
Дипломдық ... ...... ... бухгалтерлік есепті
жүргізу жолдарын зерттеу, есептің ұйымға тигізетін әсерін ... және ... ... ... ұсыныстар жасау.
Нарықтық экономика жағдайында өзіне жүктелген міндеттерге сәйкес
қызметтерді жүзеге асыруды бақылау, осы мәселе ... ... ... ... осы тақырыпқа арнап, оның есебінің жүргізілуі мен
ұйымдастырылуын және әдістерін терең мән беріп ... ... 3 ... 5 ... 3 ... тұрады.
Дипломдық жұмыстың бірінші бөлімінде бюджеттік ... ... ... ... ... ... негізгі
тақырыбы болғандықтан аса мән беріліп ... ... ... есеп және оны ... ... ... ... ережелері
мен нысандары қарастырылған.
Екінші бөлімде Арыс қаласындағы қалалық Салық басқармасының қызметіне
экономикалық сипаты және есеп ... мәні мен ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепке
аудиторлық тексерудің жүргізілуі және ... ... ... мен
аудитті жетілдіру жолдарына арналған.
Бүгінгі нарықтық экономиканың жағдайында бухгалтерлік есепті жүргізу
басқару жүйесінің ең ... және ... ... болып табылады.
Бухгалтерлік есеп ұйымның хал ахуалын, ... ... ... ... ... ... бірден-бір жүйе. Бүгінгі күні
бюджеттік мекемелерді алатын ... ең ... ... ... ... ... ... зор мән бере отырып , ... ... ... ... және ... пайдалануды дұрыс әрі
дәл ... ... ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бюджеттік ұйымдардағы бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы6 бет
Кәсіпорында өнімдерді өткізу жөнінде мәлімет және өткізудің кәсіпорын жұмысына тигізетін әсері68 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымы29 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымының мәнi, қағидалары және әлемдік саудадағы рөлі13 бет
ИСО 14001:2004 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Талаптар және қолдану бойынша нұсқаулық жайлы6 бет
Республиканың басылым беттеріндегі Қазақстанның ДСҰ-ға мүше болуына «жақтаушы» және «қарсы» көзқарастар44 бет
Шанхай ынтымақтастық ұйымы туралы12 бет
Қазақстанның әлемдік экономикаға кіруі – елдің экономикалық дамуының сапалық серпілісінің негізі19 бет
: автомобиль жолдарының жабындарын қалпына келтіру және жөндеу машиналары мен жабдықтары3 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь