Морфологияны оқыту кезінде оқушылардың іскерлігі мен дағдыларын қалыптастыру жағдайлары және әдістері мен тәсілдері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

I.Сөз құрамын оқыту кезінде оқушылардың іскерлігін арттыру ... ... ...5
1.1 Түбір сөз ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.2 Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12

II. Сөз таптарын оқытуда қолданылатын әдістер мен тәсілдер ... ... ... ... ... ... ... .14
2.1 Есімдікті оқыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16

III. Сөздерді таптастыруды оқытудағы оқушылардың дағдыларын қалыптастыру
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 24

Әдебиет тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 25
Кіріспе.
Мектепте оқылатын пән атаулының бәрі тіл арқылы түсіндіріледі, сондықтан қазақ тілінен теориялық білім берудің нәтижесінде оқушылардың ой - өрісін, дүниетанымын қалыптастырып, сөйлеу, жазу тілін дамыту іске асырылады. Тіл білімі салаларының ішінде морфологияның да оқушының тілдік қабілетін арттыруда өзіндік рөлі бар. Себебі, морфологиялық ұғымдарды жан- жақты меңгермеген оқушы сауатты жазу, дұрыс сөйлей білу дағдысын қалыптастыра алмайды.
Морфологияны оқыту арқылы оқушыға сөздердің грамматикалық мағынасы, сөз таптардың өзара байланыстылығының мәні түсіндіріледі. Сөз таптарының ерекшеліктері, сөз табына жататын сөздердің сөйлемдегі қызметі өмірмен байланыстырылады. Көптік, тәуелдік, септік жалғауларды қолдануда стильдік нормаларды жете білдіру көзделеді. Демек, оқушы Морфологияны оқыту арқылы оқушыға сөздердің грамматикалық мағынасы, сөз таптардың өзара байланыстылығының мәні түсіндіріледі. Сөз таптарының ерекшеліктері, сөз табына жататын сөздердің сөйлемдегі қызметі өмірмен байланыстырылады. Мұғалім құрғақ ережені оқушыға жаттатудың зиян екенін естен шығармау керек. Жаттанды нәрсенің көпке бармай тез ұмытылып қалатыны әсте анық. Оқушының сөз таптарының қызметі, олардың орын тәртібі, түрленуі мен өзгеруі туралы жүйелі білім алуы шарт. Сабақта айтылған материалдардың барлығы оқушының есінде түгел қалмаса да оның ішінен ең негізгісі оқушының есінде қалдыруға қол жеткізу керек. Мысалы: оқушылар арасында зат есім туралы толық мағлұмат алғандары жиі ұшырасады. Нақтылы зат атаулары қалам, қағаз, дәптер, орындық т.б зат есім екенін біледі. Ал адамның ойлау қабілеті арқылы топшылаумен түсінетін заттық ұғымдардың атауы абстракты зат есімдерді ақыл, ой, сана, қуаныш, реніш, уайым, қайғы т.б келгенде оқушы тосылып қалады. Осы жағын нақтылы мысалдар арқылы түсіндіру қажет. Сын есім мен сан есімнің алдында тұратын, етістіктің сөйлемнің соңында келетіні сияқты тіл заңдылықтарын оқушының сөйлеу әрекетінде дұрыс қолдануын қадағалап отыру тіл мәдениетінің нормаларын сақтауға да үйрету.
Жұмыстың өзектілігі:
Морфологияны оқыту арқылы оқушыға сөздердің грамматикалық мағынасы, сөз таптардың өзара байланыстылығының мәні түсіндіріледі.
Морфологиялық ұғымдардың бұл қасиеттерін біліп, мәнін түсіну арқылы ойын дәл, жүйелі, анық жеткізуге, сауатты жазуға үйренеді. Морфологиялық ұғымдарды оқытуда оқушылардың өрелі ой- санасын ғылыми негізінде дамыту үшін, меңгерген білім дағдыларды тиянақты болу үшін сабақты түрлендіріп, үлестірме кеспелерді, көрнкті құралдарды, сызба- кестелерді қолдану.
Зерттеу мақсаты:
Морфологияны оқытуда оқушылардың тақырыпты түсінгендігін жаттығу жұмыстары арқылы жүзеге асыру.
Зерттеу обьектісі:
Морфологияны оқыту арқылы оқушыға сөздердің грамматикалық мағынасы, сөз таптардың өзара байланыстылығының мәні түсіндіріледі. Сөз таптарының ерекшеліктері, сөз табына жататын сөздердің сөйлемдегі қызметі өмірмен байланыстыру.
Зерттеу міндеттері:
Сабақта айтылған материалдардың барлығы оқушының есінде түгел қалмаса да оның ішінен ең негізгісі оқушының есінде қалдыруға қол жеткізу керек. Оқушылар арасында зат есім туралы толық мағлұмат алғандары жиі ұшырасу.
Зерттеу пәні:
Морфологияны оқыту кезінде оқушылардың іскерлігі мен дағдыларын қалыптастыру жағдайлары және әдістері мен тәсілдері.
Зерттеу болжамы:
Морфологияның да оқушының тілдік қабілетін арттыруда өзіндік рөлі бар. Себебі, морфологиялық ұғымдарды жан- жақты меңгермеген оқушы сауатты жазу, дұрыс сөйлей білу дағдысын қалыптастыру.Оқушы білімін тиянақтауда жаттығу жұмыстарын жүргізу, жазба жұмыстарын алу кезінде оқушы жағдайын байқау.
Әдебиет тізімі.
1) Б. Кәтембаева, М. Нұрғалиева «Морфологияны оқытудың методикасы» Алматы: «Мектеп» баспасы, 1975 жыл.
2) Ж. Мұсаұлы, Р. Әміренова «Қазақ, орыс тілдерінің салыстырмалы грамматикасы» Көкшктау, 2003 жыл.
3) Ш. Есмағанбетова «Оқушылардың танымдық іс- әрекетін қалыптастыру» Алматы «Ғылым» Ғылыми баспа орталығы, 2002 жыл.
4) А. Әбілқаев «Қазақ тілін оқыту әдістемесі» Алматы, 1985 жыл.
5) Ә. Алдамұратов «Оқушыларға грамматикалық ұғымдарды меңгерту психологиясы» Алматы, 1997 жыл.
6) А. Арғынов «Қазақ методикасы» Алматы, 1974 жыл.
7) Р Адамбаева «Қазақ тілі оқулықтарына методикалық нұсқау» Алматы, 1988 жыл.
8) Е. Елубай «Тапқырлар тапсырмасы» Алматы, 1996 жыл.
9) М. Балақаев «Тіл мәдениеті және қазақ тілін оқыту» Алматы, 1988 жыл.
10) Б. Құлмағамбетова «Қазақ тілі сабақтарында техника құралдарын пайдалану» Алматы, 1986 жыл.
11) Ш. Сарыбаев «Қазақ тілі методикасының кейбір мәселелері» Алматы, 1992 жыл.
12) «Жалпы білім беретін мектептің оқу бағдарламасы» Алматы, 1994 жыл.
13) «Қазақ тілі мен әдебиеті» журналы, 2005 жыл.
14) «Қазақ мектебі» 2000-2005 жыл.
15) «Дауыс» журналы, 2004-2005 жыл.
16) М. Тәтенбаева «Морфологияны оқыту методикасы» Алматы, 1994 жыл.
17) «Әдіскер» журналы. 2005 жыл.
18) «Қазақ тілі мен әдебиеті орыс мектебінде» журналы, 2001 жыл.
19) Б.Катембаева «Қазақ тілін оқыту әдістемесі» Алматы, 1991 жыл.
20) С. Әлемжанов, М.Маманов «Қазақ тілін оқыту методикасы» Алматы, 1965 жыл.
21) Ә. Исабаев « Қазақ тілін оқыту дидактикасының негізі» Алматы, 1994 жыл.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: «Морфологияны оқыту кезінде оқушылардың ... ... ... ... және әдістері мен тәсілдері».
Мазмұны
Кіріспе
........................................................ 3
I.Сөз құрамын оқыту ... ... ... арттыру
...........5
1.1 ... ... ... ... ... Сөз ... ... қолданылатын әдістер мен тәсілдер
.............................14
2.1 ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру
Қорытынды
......................................................... 24
Әдебиет ... ... ... пән ... бәрі тіл ... түсіндіріледі, сондықтан
қазақ тілінен теориялық білім берудің нәтижесінде оқушылардың ой - өрісін,
дүниетанымын қалыптастырып, сөйлеу, жазу ... ... іске ... ... салаларының ішінде морфологияның да оқушының ... ... ... рөлі бар. ... морфологиялық ұғымдарды жан- жақты
меңгермеген оқушы сауатты жазу, дұрыс сөйлей білу дағдысын ... ... ... оқушыға сөздердің грамматикалық мағынасы, сөз
таптардың өзара байланыстылығының мәні ... Сөз ... сөз ... ... сөздердің сөйлемдегі қызметі өмірмен
байланыстырылады. Көптік, тәуелдік, ... ... ... ... жете ... көзделеді. Демек, оқушы Морфологияны оқыту арқылы
оқушыға сөздердің грамматикалық мағынасы, сөз ... ... мәні ... Сөз ... ... ... жататын сөздердің сөйлемдегі қызметі өмірмен байланыстырылады.
Мұғалім құрғақ ережені оқушыға жаттатудың зиян екенін ... ... ... ... ... ... тез ... қалатыны әсте анық. Оқушының
сөз таптарының қызметі, олардың орын ... ... мен ... ... білім алуы шарт. Сабақта айтылған ... ... ... ... ... да оның ... ең негізгісі оқушының есінде қалдыруға
қол жеткізу керек. Мысалы: оқушылар арасында зат есім туралы толық мағлұмат
алғандары жиі ... ... зат ... ... қағаз, дәптер, орындық
т.б зат есім екенін біледі. Ал адамның ойлау қабілеті арқылы топшылаумен
түсінетін заттық ... ... ... зат ... ... ой, ... реніш, уайым, қайғы т.б келгенде оқушы тосылып қалады. Осы жағын
нақтылы мысалдар арқылы түсіндіру қажет. Сын есім мен сан ... ... ... ... ... ... сияқты тіл заңдылықтарын
оқушының сөйлеу әрекетінде дұрыс қолдануын қадағалап отыру тіл мәдениетінің
нормаларын сақтауға да үйрету.
Жұмыстың өзектілігі:
Морфологияны оқыту ... ... ... ... ... ... ... байланыстылығының мәні түсіндіріледі.
Морфологиялық ұғымдардың бұл қасиеттерін біліп, мәнін түсіну арқылы ойын
дәл, ... анық ... ... ... ... Морфологиялық
ұғымдарды оқытуда оқушылардың өрелі ой- санасын ғылыми негізінде дамыту
үшін, меңгерген білім ... ... болу үшін ... ... ... ... ... сызба- кестелерді қолдану.
Зерттеу мақсаты:
Морфологияны оқытуда оқушылардың тақырыпты түсінгендігін жаттығу
жұмыстары арқылы жүзеге асыру.
Зерттеу обьектісі:
Морфологияны оқыту ... ... ... ... ... ... өзара байланыстылығының мәні түсіндіріледі. Сөз таптарының
ерекшеліктері, сөз ... ... ... ... қызметі өмірмен
байланыстыру.
Зерттеу міндеттері:
Сабақта айтылған материалдардың барлығы оқушының ... ... да оның ... ең ... ... ... ... қол жеткізу
керек. Оқушылар арасында зат есім туралы толық ... ... ... пәні:
Морфологияны оқыту кезінде оқушылардың іскерлігі мен дағдыларын
қалыптастыру жағдайлары және әдістері мен тәсілдері.
Зерттеу болжамы:
Морфологияның да ... ... ... ... ... ... Себебі, морфологиялық ұғымдарды жан- жақты меңгермеген оқушы ... ... ... білу дағдысын қалыптастыру.Оқушы ... ... ... ... ... жұмыстарын алу кезінде оқушы жағдайын
байқау.
1. Сөз құрамын оқыту кезінде ... ... ... ... ... тән ... ... болады. Сол тұлға- тұрпаттың
арқасында ... сөз бір ... ... ретінде қызмет етеді.Ал, сөздің тұлға-
тұрпаты оның лексикалық және грамматикалық сипаттарымен байланысты. Осы
себептен ... ... ... ... әр қилы ... ... Ал ... әр қилылық , әрине, сөздердің құрамының әр ... ... ... ... ... я граматикалық мағыналарын білдіретін осындай
бөлшектері ... деп ... да ... тән мағынасы және өзіне тән сыртқы дыбыстық жамылышы
болады. Ендеше, ... деп ... ... тән ... бар ең ұсақ ... ... морфологиялық құрамындағы морфемалардың мағыналары мен
қызметтері , ... ... емес ... ең ... түбір морфема
және қосымша морфема деп негізгі екі салаға бөлуге ... ... тіл және айт ... ... ... формалар болады. Ал,
оларға қосылған –і, сіз( тілсіз), ... ... , ... ... -ың ...... морфемалары
қосымша морфемалар.
Түбір морфемалар да, қосымша морфеманы да әрі ... ... ... ... әрі ... ... ... ең түпкі негізі.
Бұл түпкі негіз сөздің ... да, ... да ... ... ... ... түбір морфема сөздігі негізгі лексикалық мағынасын
білдіреді. Түбір морфема ... , ... ... ... біреуі яки
бірнешнуі қосылып та ешқандай ... ... ... . ... , түбір
морфема ең негізгі морфема болып саналады. Түбір морфема өздігінен жеке
тұрып семантикалық жағынан да, ... ... да ... сөз бола ... ... түбір морфеманың мағынасы мен сөздің мағынасы ... шыға ... бас, тіл, жол, кел, жүр ... ... ... әрі ... морфема, әрі жеке сөз бола алады.Ал, ... ... ... деген сөздерді алсақ, олар – құрамында түбір
морфемалары да бар ... . ... ... ... ... ... ... бірдей емес, өйткені олардың құрамындарында түбір
морфеманың негізгі мағынасы да, оның ... ... ... ... ... я ... мағыналары да бар.
Түбір морфема дар түрде де, қосымша ... ... алып та жеке ... ... ... , ... та , басқа түбір ... ... та , ... те , ... те те жеке сөз ... жұмсала
береді. Сонымен қатар, ондай қайталанған , тіркескен, біріккен ,түбір
морфемаларға ... ... ... ... та ... ... ... деп түбірге қосылып , оған қосымша мағыналар үстейтін
морфемалар ды айтамыз.
Қосымша ... өз ... ... , ... және ... ... еген үш топқа бөлінеді. Бұл қосымшалардың жұрнақтар деп ... ... ... жасау үшін қолданылады да, қосалқы деп аталытын түрі сөз
тіркестері мен құранды сөздерді ... үшін ... Ал, ... аталатын түрі жұрнақтар мен қосалқы ... ... ... ... ... сөздерді бір –бірімен байланыстыру үшін қолданылады.Қосалқы
сөздер жайындағы мәліметтер әрбір сөз ... ... ... ... ... да мағыналық дербестікте , ... те ... ... қосымша морфемада жеке тұрғанда өзіне тән
арнаулы дербес мағына болмайтындықтан , ол ... ... жеке ... ... –ақ ... ... жеке ... қолданылмай тек
түбірге тіркестіріліп қана жұмсалмайтындықтан , оның ... ... ... ... еріп , ... , ... отырады . осы себептен
бір морфеманың дыбыстық бірнеше түрі ... ... ... ... онан қала ... ... түр-түрлеріне тән сыр
сипаттар келіп шығады. Ол сыр- сипаттар мынадай :
Біріншіден ... ... мен ... ... бір- ... емес , ... қарым- қатынастары белгілі бір заңдарға сүйенеді
, олар өзара бір – ... ... ... . ... морфемалар түбір
морфемалардың грамматикалық қасиеттері жағынан бірыңғай, біркелкі болып
келуін ... да, ... ... ... ғана ... ,қай қосымша қосылса да және қанша ... ... да, ... ... ... өзгермейді , үнемі бір қалыпта сақталып отырады. Ал,
қосымша морфемалар , жоғарыда айтылғандай, ... ... ... , ... ,
түбір морфеманың ерекшеліктеріне қарай орайласып , өзгеріп отырады.
Үшіншіден, бір түрлі қосымша қай түбірге және ... ... ... ... ... әр қайсысына әр түрлі мағына үстемейді, олардың бәріне де жалпы
бір ... ғана ... ... бір түбір морфемаға қажетіне қарай бірнеше қосымша морфемаға
жалғана береді. Бірақ ... ... ... ... ... соң бірі ... ... солай қосыла бермейді, тілдің ішкі заңдарына лайық, белгілі
бір жүйе бойынша рет- ретімен тіркеседі.
Сөйтіп , ... ... мен ... ... мағыналарындағы ең негізгі
айырмашылық мынау: түбір морфеманың мағынасына , біріншіден, әрі ... ... ... тән ... ... ... тек сөздің құрамында ғана
тиянықты болыпм анықталады. Осыған сәйкес түбір сорфема тілдің тән ... ... ... жеке ... ... қызмет етсе , қосымша морфема тілдің
мағыналы тұлға есебінде жеке- дара жұмсалады , тек сөздің ... ... ... ... сан ... көп те, қосымша морфемалар
олардың әлдеқайда ... ... ... , ... да- ... Оның жүйелі құбылыс екендіктерін түбір мен ... ... ... ... , ... ... (-қан, -ген, -кен),
көсемшенің –ғалы,(-қалы, - гелі, - ... ... тек ... ғана ... да , есім ... ... -шыл(-
шіл) қосымшасы зат есімдерге жалғанып сын есім тудырса, ... ... ... зат есім ...... ... аталған
заттарды тыңдаушы адамға тәуелдеп тұрса, -лар(-лер,-тар, -тер, -дар,-дер)
қосымшасы аталған ... ... ... бірнешеу я көп екендіктерін
білдіріп тұр.
Сөзден сөз тудыратын және ... жаңа ... ... ... деп, сөз бен ... байланыстыратын қосымшалар жалғаулар деп
аталады.сөз тудыратын жұрнақтар өзі ... ... ... жаңа
туынды сөз жасайтын болғандықтан (лексика- ... ... ... ... ... ... өзі ... айтылған сөзінің
белгілі бір сөз табына тән ... ... ... ... ... , ... ... қатарына
жатады. Ал жалғаулар сөйлем ішіндегі сөздерді ... ... ... таза грамматикалық категорияға жптқызылады. Бірақ
қазақ тіліндегі жұрнақтар арқылы сөз ... ... де ... Ол ... ... ... екі ... ерекшеліктерінен
айқын көрінеді. Біріншіден , жалпы грамматикалық категорияларға тән ... ... ... да ... ... грамматикалық
категорияларға тән тиісті ереже берерліктей жүйелі заңдар ... ... ... я ... тударатын жұрнақтардың әрқайсысы ... ... да, ... ... ... ... ... олардың жалпы
көрсеткіші ретінде қызмет етеді.
Сөз құрамы- ... ... ... бірі ... ... ... бастамасы, оның обьектісін ... ... ... саналады. Сөз құрамын оқытуда қазақ халқының әдеьи тілінде қолданылып
жүрген сөздерінің ... ... ... теориялық негізде мағлұмат
беріледі.
Бұл тақырып морфология курсының ... ... ... ... ... кіріспе сабақ болуға тиіс, мұнда қазақ тілі
лексикасындағы сөздердің құрамы әңгімеленеді. Қазақ тілі ... ... ... ... ... сабақтарда өтілген сөз, олардың
буыннан, дыбыстардан құралатыны мысалдар арқылы еске ... ... жаңа ... байланыстырып барып, сөздердің сырт көрінісі,
тұлғасы әңгіме етілгені жөн.
Сөз- белгілі бір ұғымның атауы. Сөздің қағаз, тақта ... ... ... сырт ... ... тақтаға мынадай сөздерді жазып,
сөздердің тұлғалық көріністерін талдау арқылы түсіндіріледі.
1) Мал, су, төбе, кет ... ... ... ... ... ... ... Малшы, сула, төбешік, кетір ... әрі ... ... өзгерістерді түсіндіріп, бұл сөздердің түбір және қосыиша
бөлшектерден ... ... ... ... ... әңгімеленеді.
3) Демалыс, шекара, тасбақа сөздерінің мағыналық ... ... екі ... ... ... ... ... ирек сызық
арқылы көрсетіледі.
4) Ата- ана, қып- қызыл, үлкен- үлкен сөздерінің мағыналарын аңғарып,
бұлардың екі ... ... ... ... жасалып тұрғаны
айтылады.
5) Совхоз, колхоз сөздерінің де мағыналарын ... ... ... ... айтуға ықшамырақ болуы үшін, бас ... ... ... аңғартылады.
Осылайша, жеке сөздердің тұлғаларына талдау жүргізіп, ... ... ... ... ... беріледі. Сонымен қазақ тілі
сөздерді негізінен 5 түрлі құрамда қолданылады. Көрнекілік арқылы ... ... ... түбір мен жұрнақтан ... сөз, екі ... қос сөз, екі ... ... ... сөз, күрделі
сөздердің қысқартылуынан қысқарған сөздер жасалатыны ... ... ... ... сөз ... түрлері танытылған соң,
белгіден белгісізге көше отырып, гамматиканың морфология ... ... және ... ... тексеретін ілім екені аңғарылады да,
морфология сөзінің морфо және логия сөздерінен бірігіп, сөз ... ... ... ... ... ... сөз
Түбір сөздің сөздердің тұлғалық бөлшектерге бөлінбейтін түпкі негізгі
екенін білдіру. Сонымен қатар түбір сөздің ... ... ... жол- жөнекей аңғарта отырып, олардың өз ішінде бірдей ... де ... ... сөзді мынадай жолмен түсіндірген дұрыс.
Өткен сабақта таныстырылған түбірсөздің мағынасына кең түрде түсінік
берген жөн. Атап ... ... ... ... ... ... деп ... айтамыз. Түбірді қалай түсіндіңдер. Деген сияқты сұрақ қою
арқылы бұл жайында оқушылардың түсінігінің ... ... ... ... өсімдіктану сабағымен байланыстырып өтуге болады.
Түбір сөзінің мағыналарынын түсіндіруге ағаштың ... ... ... оның ... ... ... екнін айтқан
жөн. Сол сияқты әрбір заттың түбірі оның ... ... ... ... ... ... ... сөздің тілімізге грамматикалық
атауға ие екендігі айтылады. Түбір сөз өз ішінде белгілі бір бөлшектерге
бөліне ... ... ... түп ... ... осындағы сөздер арқылы
түсіндірілген. Көрнекі құралдағы түбір сөзінің бәрін бірдей талдамай, әр
бағаннан бір- екі сөзге талдау жасап, ерекшелігі ... ... ... ... ... ... қойып, жауап алады.
Ат сөзі бөлекшеуге келмейтін түбір сөз. ... ата, қар ... ... ... ... Дәл осы тәсілмен қант, кіші сөзінің
ерекшелігін салыстыру әдісі арқылы қант сөзінің буыннан құралып ... ... ... ... ... ... алты және жеті
дыбыстан, үш буыннан тұратындығы айтылады. ... ... ... ... өз ... ... еместігін жоғарыда айтылған ретпен
баспалдақты түрде түсіндіріп, түбір сөздер ... екі, үш, ... ... дыбыстардан құралып, көбінесе бір, екі, үш буынды болып келетіндігін
аңғарту керек. Жаңа сабақты жинақтап, қорытындылау кезінде ... ... ең ... ... негізгі түбір екенін баса айту ... ... ... жаңа сөз ... ... ... де түсіндіріледі.
1.2 Қосымша (жұрнақ, жалғау).
Түбір сөзден кеиін келетін сөз бөлшектері қосымша екені, оның ... ... ... ... сөз тудырушы, сөз түрлендіруші
болып келетіні, олардың өнімді, ... ... ... болатынынан
мағлұмат беру.
Қосымша деген сөздің бір нәрсеге қсылатын үстеме, қосымша екені оқушылар
бірден түсінеді. ... ... ... ... ... ... сөз
бөлшектерін қосымша, ал түбір мен қосымшалардан құрылып тұрған сөзді
қосымшалы сөздер дейміз ден, ... ... ... ... ... ... ... шылар қосымша екені айтылып, жұмысшылар деген сөз түбір мен
қосымшадан құралған қосымшалы сөз екені ... соң ... жеке ... ... ие бола алмайтыны ескертіліп,
олардың түбірге жалғанғанда, белгілі бір қосымша мағына беріп, жалғанып
тұрған сөздің мағынасына әсер ететіні ... Бұл үшін ... ... шеге сөздерін жазып, бұл сөзднрдің түбір сөз екені оқушыларға
сұрақ қою ... ... ... ... бір ... –шы, -ле
мен қосмшаны түсіндіріп болған соң, мал, ... шеге ... –шы, ... жалғаттырып, бастапқы түбір сөздің ... ... ... ... ... мал, жұмыс деген сөздер жай заттық
ұғымдардың атауы еді, ал малшы, жұмысшы дегенде ... ... ... ... ұғымды білдіретін екінші бір жаңаұғым туыптұрғаны
баяндалады. Ал шеге ... –ле ... ... заттан шегеле
дегенқимылдық мағынаны тудырып тұрғанын өздеріне айтқызу кеоек. ... мал, ... және ... жұмысшы сөздеріне –лар қосымшасын жалғатып,
түбірсөздерінің мағыналарына –шы, -ле қошымшалары сияқты мағыналық
өзгеріс ... тек ... ұғым ... ... ... қажет.
Осылайша қосымшалардың жұрнақ және жалғау болып екіге бөлінетінібайқалды.
Жұрнақ сөз тудыратын және сөз түрлендіретін болып бөлінеді. Алдымен сөз
тудырушы ... ... ... ... су ... түбір екені,
мағына жағынан заттық ұғымды білдіретіні сұрақ- жауап ... ... ... ... ... кейін, бұл сөзге – шы, - сын, -
лық, - ат, - ла, - ғар, - сы, - са ... ... су ... ... ... білдіретін ұғымды білдіретін жаңа сөз жасалып тұрғаны өз ара
салыстыру арқылы түсіндіріледі.
Бұдан соң сөз түрлендіруші жұрнақтың қызметі түсіндіріледі. Айт ... ... ... ... ұғымды білдіретінін аңғартып, оған –
ар, - тыр, - қыз, - қан, - ты ... ... ... ... ... ... ... айт сөзінің қимылдық
мағынасының өзгергенін, оған тек ... ... екі ... ... оның ... мен мағынасы ғана түрленіп тұрғаны
айтылады. Осы ... боз ... ... ... білдіретіні, бұл сөзге
–аң, - ғыл, - ғылт, - дау, - ырақ жұрнақтарын қосқанда, ... ... ... ... ... Осылайша түсіндірілген соң,
сөз түрлендіретін жұрнақтың сөз тудыратын жұрнақтан ... ... ... ... өздеріне айтқызып жинақтауға болдады.
Жұрнақтың түрлерін түсіндіріп болған соң, олардың құрамының да түрліше
болатынын – ар, - тыр, - қан, - ырақ ... ... ... ... ... жұрнақтардың бір буыннан да, екі буыннан да, кейде үш
буынннан да болатынына бір- бір ... ... ... ... жұрнақтар арқылы жасалатынынын ... ... ... бір жұрнақ арқылы да туынды сөздер жасала беретінін
айту. Бір түбір сөзден ... ... ... ... жаңа ... ... болатынын яғни түбірлес сөздер туатынын түсіндіру.
Туынды түбір мен ... ... екі ... ... ... жоқ. Туынды
және түбірлес сөздерді жұрнақтардан кейін өтудің бір ... ... ... ... ... ғана жасалатындығын оқушылардың аңғаруына жеңіл
болады. Демек, жұрнақтың қандай қызмет атқаратынын түсінгеннен ... және ... ... ... оны ... ... жеңілдеу
болады. Ол үшін тақтаға бұр, біл, құй, күй, бас, аз, қыс сияқты ... ... ... сөз ... және ... ... Бұдан
кейін –ғы, -ім, -мақ, -ші, -тық, -ай, -қаш сияқты жұрнақтарды ... ... ... ... ... мен ... болған өзгерісті
аңғартып, бұрғы, білім, құймақ, күйші, бастық, азай, қысқаш ... ... ... ... ... ... ... үлкен, кіші, жаз, айт сөздеріне –дау, -ірек, -деу, -леу, -ған,
-ар жұрнақтарын ... ... жаңа ... бермей, қосымша мағына
беріп тұрғаны байқатылады. Соңынан түбір сөзге түрлі жұрнақтар жалғану
арқылы жасалған сөздерді ... ... ... деп ... ... туынды түбірден де көптеген туынды жаңа сөздер ... ... ... ... ... ... ... Мысалы: басшы,
басшылық, басқа, басқарма, бастық, баспа, баспахана т. б
Мұнан кейін түбірлес сөздер ... оған ... ... өн сөзінің түбір екендігін оқушылардың өздері айтады. ... бұл ... ... ... ... ... ... бұлардың
туынды түбір екендігі аңғартылады. Ендігі жерде ... ... ... ... ... ... айтылады. Осылайша негізгі түбірден туынды
түбірден екінші бір туынды сөздер ... ... ... ... ... - Осы таблицадағысөздердің барлығына ортақ сөз қайсысы ... ... өн ... ... ... ... ... аңғартады.
Таблицадағы сөздердің бәрі де өн сөзінен тараған, демек, өн сөзі
барлығының ... ... ... ... мұндай бір сөзден әлденеше
жұрнақ арқылы жасалған туынды түбірлерді түбірлес сөздер деп аталатынын
ескертеді.
Қазақ тілінде жалғаудың төрт түрі ... ... сөз бен ... ... Сөз таптарын оқытуда қолданылатын әдістер мен
тәсілдер.
Бұл ... сөз ... ... ... кіріспе сабақ болуға тиіс. Бұл
сабақта сөздердің негізгі, көмекші болып бөлінетінін, ... ... ... ... және ... ... түрліше болып, өз
ішінде бірнеше топқа бөлініп келетін, мұғалім ... ... ... ... ... ... ағаштар өседі деген сөйлемді тақтаға жазып,
мұғалім сөйлем мүшесіне талдайды. Сөйлем мүшесіне талдау ... ... ... ... ... ... ... түрлі ағаштар қайтеді? (өседі)
2. Терезе алдында нелер (ағаштар) өседі?
3. Терезе алдында қандай (түрлі) ағаштар өседі?
4. Түрлі ... ... ... ... сұрақтар қойылып, әрбір сөздердің ... мен ... ... және сөйлемнің құрамында бес сөз болғанымен, төрт- ақ
мүше бары ... ... соң ... сөйлем мүшелерінің белгілі бір
сұраққа жауап беруі ... да, ... ... ... ... екі ... бір ... жауап беру себебін түсіндіру қажет. Демек, терезе сөзі
толық мағынаға ие болып ... ... ... ... ... ... білдіргендіктен терезе сөзіне көмекші қызмет атқарып, күрделі
мүшенің құрамында жұмсалып тұрғаны айтылады. Осылайша, әрі ... ... ... ... ... мағыналарына қарай негізгі сөз,
көмекші сөз болып келетіні ... ... ... жеке ... ... де ... мағынаға ие болып, белгілі бір сұраққа жауап болатынына
көңіл аударылады. Көмекші сөздердің жеке ... та, ... де, ... ие болмай, негізгі сөздермен тіркесіп, үнемі күрделі ... ... ... ... ... нәтижесінде қазақ тілі
сөздері мағыналары, тұлғалары және қызметі ... 9 ... ... ... зат ... сын есі, сан ... ... қолданылатын абстракты
сөз табы екндігін түсіндіру, ... есім ... ... ... ... да ... ... де мәлімет
беру, есімдіктердің лексика- семантикалық жақтарынан өз ішінде 7 ... ... ... зат ... сан есімдер түгел өтіліп, оларға түрлі жаттығулар
өткізіп, есім ... не ... ... ... ... ... ... өтілетін бірінші сабақты бірден жаңа сабақтан бастауға болады.
Жіктеу есімдіктері - өзіндік ерекшеліктерін түсіндіруде ең алдымен жіктеу
есімдіктеріне ... мына ... ... ... қойып, бұардың
әрқайсысына арнайы тоқталу қажет.
Мен, сен, сіз, ол ... 4 ... ... сол жақ ... ... Мен сөзі бір ... сен сөзі ... жақта қолданылатын айтып,
екінші жақтың анайы түрі түсіндірілген соң, - Сен деп ... ... – деп ... ... ... жас ... ... не тете,
құрдас, жолдастардың бір біріне сен деп сол сияқты аса жақын туыстар өз ара
сен деп сөйлесетіні, сіз сөзі ... ... ... түрі ... айтылады.
Ендігі жерде жіктеу есімдігіне көптік жалғауы жалғанып қолданылатыны
әңгімеленеді. ... ... мен, сен, сіз, ол ... ... ... адам, не бір ғана зат ретінде жұмсалынса, біздер, сендер сіздер, олар
деген көптік ... ... ... ... аңғарттырып,
жекеше, көпше түрлері болады.
Осындай сұрақтар қойып, тәуелдік жалғауының ... ... ... зат ... ... бір ... меншікті иесі ментәуелдік
сөзінің тіркесі мен ... Мен, сен, ол ... ... ... ... ... ... ,
түбірдің соңындағы н, л дыбыстарының түсіп қалатыны ме-нің, се-нің, о-
ның, ме-ні, се-ні, о-ны, ... ... ... ... мысалдармен
түсіндіріледі.
2) Мен, сен, есімдіктерінің барыс септігінде жуан буынға айналатын және
барыс жалғауының – ған ... ... да ... ... (ма- ... ған, о- ... ... септігінде мен, сен, ол сөздерінің түбірі сақталып, түбір мен
қосымша аралығында ы, і дәнекерлерінің пайда болатыны айтылады ( ... сен- і, он- ы- ... Біз, ... ... сіз ... олар ... ... жай
септеудің үлгісімен септелетіндігі ескертіледі де, бірнеше оқушыға
бұларды ауызша ... жай ... ... айырмасы жоқтығы
байқатылады.
Жіктеу есімдіктерінің жекеше, көпше түрлерінің жіктік ... жақа ... ... ... Мен, біз (дер) ... бірінші жақ жіктеу есімдіктеріне –мін, ... ... жақ ... ... ... ... Сен ... сіз (дер) деген екінші жақ жіктеу ... ... ... ... жақ жіктік жалғауыжалғанатыны айтылады.
б) Ол (лар) деген үшінші жақ ... ... ... жақ ... ... ... Ол – студент деген мысалмен түсіндіріліп болған
соң, бұлардың сөйлемде ... ... ... ... ... сөйлемдерді талдау процесінде аңғартылады.
Мысалы: Мен оқушымын. Оны кинодан көрдім. Кітапты ... ... ... мен – бастауыш, оны – толықтауыш, менмін баяндауыш ... ... ... ... грамматикалық формаларын, синтаксистік
қызметін және ... ... ... меңгерткен соң, алған білімдерін
бекіте түсу үшін ... ... ... жасау керек.
Сілтеу есімдігі – мағынасын аңғарту, сілтеу есімдіктерінің сын есім орнына
қолданылатынын және олардың ... ... ... ... ... бұл, ол, осы, ... сол, ... ана, анау,
мына, мынау, әні, міне, сона.
Сілтеу есімдіктері нұсқау, көрсету, мезгеу мағыналарын білдіріп, негізін
сын ... ... ... қай? ... сұраққа жауап беретін, сөйлемде
анықтауыштық қызмет атқаратынын айтып мұғалім қорытындылайды.
Сілтеу есімдіктерінің контексте қолданылу ерекшеліктеріне ... ... ... ... бар. Зат ... орнына қолданылатын сілтеу
есімдіктері көптік, тәуелдік, септік жалғауларында түрлене береді. ... ... ... ... осы, ... ана деген сілтеу есімдіктеріне көптік жалғауы жалғанады.
Мысалы: бұлар, олар, осылар, мыналар, ... Бұл, ол ... ... ... ... ... ... дыбыс түсіп ... ... ... есімдігінің бұл, ол, сол, осы, мына, ана, ... ... Бұл, сол, ол ... ... ... ... ... л дыбысы түсіріліп жазылады. Бұл есімдіктің ауызекі тілде бұл,
со, о түрінде қолданылатыны ... Сол ... ... ... ... мұнымен деп те қолданылатыны айтылуға тиіс.
Сөйтіп, сілтеу есімдіктерінің лексика- грамматикалық белгілерінен толық
мәлімет берілген соң, ... ... ... ... ... ... ... процесі кезінде сілтеу есімдіктері бастауыш қызметін
атқарғанда, олардан кейін ... ... ... баса ... ... ... Ол- тәртіпті оқушы. Мынау- мектеп көрмесі деген ... ... ... ... кім? не? Деген сұрақтарға жауап болып,
бастауыш қызметінде жұмсалып тұр.
Сілтеу есімдігін ... ... ... де ... ...... аңғарту, сұрау есімдіктеріне жататын
сөздермен таныстыру, сұрау есімдіктерінің қолданылу ерекшеліктері ... ... ... есімдіктерін түсіндіруде тақтаға бір сөйлем жаздырып, ол сөйлемнің не
жөнінде айтылып тұрғаны ... соң, ... ... ... ... қою ... ... мүшелеріне талдатылады.
Сұрау есімдіктері: кім? кім туралы? не? не жөнінде? неше? қанша? нешеу?
қай? қашан? қалай? ... ... ... ... ... сұраулардың өзіндік мағыналық ерекшеліктері
барын түрлі мысалдар арқылылы түсіндіру қажет. Атап айтсақ, кім? не? ... не ... ... ... зат есім ... қойылатыны
ескертіледі. Сұрау есімдіктерініңмағыналық жақтары танылған соң, бұлардың
көптік, тәуелдік, септік жалғауларымен түрленетіні айтылады.
Сұрау есімдіктерінің ... кім? не? ... ... ... ... ... тәуелденеді, септеледі. Сұрау есімдіктерінің жауап болатын
сөздері қандай тұлғада тұрса, сұрақтар да сондай ... ... ... ... ... ... сөйлемді тақтаға жазып, оған сұрақ ... ... ... ... сөздердің үстіне жазып, жауапсөзі мен
сұрақтардың тұлғаларын өз ара салыстыру ... ... ... ... сөзіне
кімнің?, әкесі деген жауапсөзіне кім?, алпыста жауап сөзне нешеде? ... ... ... ... қолданылу ерекшеліктеріне байланысты сөйлемде белгілі
бір қызмет атқаратыны да әңгімеленеді. Сұрау есімдіктері негізінен ... ... үшін ... ... ... ... сөйлемде әрі жауап
сөз, әрі сұрау сөз ретінде ... ... бір ... мүшесінің
қызметін де атқарады. Мысалы:
- Сен нешедесің?
- Бос ... ... ... ... ... кім ... – деген сөйлемдердегі нешедесің баяндауыш,
қалай сөзі пысықтауыш, кім сөзі ... ... ... ... ... теориялық жақтары ... соң, ... ... есімдігі- тіліміздегі бір ғана өз сөзі жататыны және өз сөзінің атау
тұлғада ... ... ... ... ... ... кейін тәуелдік
жалғауының келуі арқылы жұмсалатыны танылады.
Өздік есімдігін бұдан бұрынғы өтілген жіктеу, ... ... ... отырып, олардың өз ара айырмашылықтары әңгіме әдісі арқылы
баяндалады.
Өздік есімдігі ... ... ... сұрау мағыналарын білдірмейді,
белгілі бір қимылдың, нәрсенің адамның өзіне ғана тән екендігін білдіретіні
түрлі мысал ... ... ... ... өз ... өзім келдім,
өзі келді т.б
Өз сөзінің түбірі мағынада қолданылмайтыны оқушы көздерін жеткізе отырып,
оның ... ... ... ... ... қолданылатыны өзімнің кітабым
өзі келді деген нақты мысалдар арқылы түсіндіріледі.
Өзіміз, ... ... жай ... ... септелетінін оқушыларға
ауызша септетіп, жоғарыдағы үлгіден айырмашылығының неде екенін септік
қосымшаларын өз ара ... ... ... ... ... ... ... жалғаулары, ілік септіктері ашық
түрінде де, жасырын түрінде де қолданылады.
Өз есімдігінің ... бір ... бұл ... ... есімдіктерімен
қабаттасып қолданып, сөйлемде күрделі мүшенің қызметін атқарады.
Мен, өзім, біз, өзіміз днгендердің мен, біз сөздері бірінші жақ ... ... ... ... ... ... жалғауының бірінші жағында
келіп, бұлар өз ара жақ жағынан бірыңғайласып тұрғаны айтылады. Келесі сен
өзің, сендер өздерің дегендер де ... ... ... ... ... жалғаулы тұлғада тұрып, сөйлемде бастауыш қызметін
атқарады. Мысалы: Оған өзім ... ... ... өзім ... ... Өз ... ... ілік септігінен басқа септіктерде тұрып, сөйлемде
толықтауыш қызметін атқарады. Мысалы:
Отырсың баяу ырғалып,
Өзіңмен өзің ... ... ... – толықтауыш.
Өз есімдігі ілік септік жалғауының ашық, жасырын түрінде қолданған ... ... ... жерлестеріне үлкен сый – құрмет ... өз ... ... ... ... ... жіктік жалғауында тұрғанда, әрқашан баяндауыш ... ... Оны ... ... ... ... өзіммін
дегендегі өзіммін баяндауыш блып тұр.
Өз есімдігінен қос сөз де ... ... өзі, өз- ... ... ... лексика- семантикалық және гамматикалық белгілері
түсіндірілген соң, өтілген материалдарды бекіту мақсатымен, кеспелермен
жұмыс жүргізіледі.
Белгісіздік ... ... мен ... ... ... ... таныстыру, сонымен қатар белгісіздік ... ... ... ... ... ... ... я құбылысты нақты атамай, белгісіз етіп
тұспалдап айтады. Мысалы: ... есік ... тұр ... ... ... ... тұрған адамның нақты кім екені білінбейді, әйтеуір белгісіз
бір адам екендігі тұспалдап ... ... ... қолданылуында өзіндік ерекшелік бар.
1) Біреу, кейбіреу, қайсыбіреу, бірдеме, әрне, кімде- кім, ... ... ... зат есім орнына жұмсалады.
2) Қайсібір, кейбір, әр, әрбір, кейбір, әлдеқандай есімдіктері сын есім
орнына жұмсалып, сөйлемде анықтауыш болады.
3) Әлденеше, ... ... ... есімдіктері сан есім орнына
жұмсаладыда, анықтауыш болады. Мысалы: Бірнеше күн төпеп қар ... ... ... ... сөзі ... деген сұраққа жауап болып,
анықтауыш қызметін атқарып тұр.
Болымсыздық есімдіктері- қандай сөздердің орнына ... ... ... ... ... таныту.
Болымсыздық есімдіктеріне жататын сөздерді көрнекі етіп жазып қою керек.
Болымсыздық есімдіктері: дәнеме, ... ... ... ... ... ешқандай, ешқайдан т.б
Бұларды оқушыларды қатыстыра отырып талдаған жөн. Оқушылар сөздерді оқып
шыққан соң, - ... ... ... қандай айырмашылығы бар,
байқаңдаршы? – деген сияқты ойландыру сұрақ қойып, болымсыз есімдіктерінің
болымсыздық мағыналарда қолданылатынын мына сөйлемді ... ... ... ... сөйлеспеді, ешқайда бармады деген ... ... ... ... ... ... ... есімдіктері- ерекшеліктерін түсіндіру онша қиындыққа түспейді.
Олардың мағыналары да абстракты болып ... ... ... ... ... ... ... қызметін атқаратын бірнеше
сөйлемдерді көрнекі етіп жазып, оны талдау кезінде ... ... ... бар, ... ... ... күллі, тегіс, бүтін, түгел
т.б
Ендігі кезеңде оқушылардың есімдіктен алған мәліметтері прпктикалық ... ... ... ... ... оқушылардың дағдыларын
қалыптастыру.
Тілдегі сөздерді грамматикалық топтарға бөлу, оларға тиісті грамматиканың
сипаттамалар беру, жеке- жеке ...... ... ... ... да морфологиялық, синтаксистік ерекшеліктері де
бірдей ескертіледі.
1. Негізгі сөздер - өздеріне тән лексикалық та, грамматикалық та ... және ... ... өзге ... әр ... ... ... түсе
алатын дербес сөдер. Олар сөйлемде грамматиканың заңы бойынша түрленіп
те, ... де ... өз ... ... ... бола алады. Негізгі
сөздерге қазақ тілінде зат есім, сын есім, сан ... ... ... ... категория дегеніміз- етістік болмаса да, сөйлемде баяндауыштың
қызметін атқаратын ... ... ... мұндай тобы қазақ тілінде де бар.
Мысалы: Кәрілікке күлу – ұят. ... уақ. ... ... бұл ... тіл ... әлі ... келеді.
2. Көмекші сөздер - өздеріне тән ... ... ... мағыналарынан гөрі грамматикалық қатынастарды білдіріп, әр
қилы ... ... ... ... ... Олар сөйлемде өз
алдына дербес мүше болма алмайды, тек атаушы сөз арқылы жасалған мүшенің
құрамына енеді.
Қазақ ... ... ... ... ... ... ... еліктеу сөздер, модаль сөздер жатады. Қазақ тілінде ... ... ... ... ... бар. Бұлар бірде негізгі
сөз ретінде қолданылса, енді бірде көмекші сөз ... ... ... оны ... ... Мен ... ... келемін. Сен жазып жүрсің. Мен үйде
жүрмін.
3. Одағай сөздер деп ешқандай ақиқат ... ... тек ... ... ... күйі мен әр қилы сезім райларын білдіру үшін ... ... Олар өзге ... ... ... ... ... түспей, мүшесі бола алмайды.
Қорытынды.
Қорыта келе, морфологяны оқыту кезінде оқушылардың іскерлігі мен дағдыларын
қалыптастыру үшін ... ... ... тән ... ... ... Сол ... арқасында әрбір сөз бір бүтін тұлға ретінде ... ... ... ... оның ... және ... сипаттарымен
байланыстыру. Түбір сөздің сөздердің тұлғалық бөлшектерге бөлінбейтін түпкі
негізгі екенін ... ... ... ... сөздің буыннан, буынның
дыбыстардан құралатынын жол- ... ... ... ... өз ішінде
бірдей емес екендігін де байқату. Түбір сөзден кеиін келетін сөз бөлшектері
қосымша екені, оның ... ... ... бөлінетіні, жұрнақтың сөз
тудырушы, сөз түрлендіруші болып келетіні, ... ... ... ... ... ... беру. Есімдіктің зат есім, сын есі, ... ... ... ... сөз табы екндігін түсіндіру,
есімдік есім ... ... ... ... ... ... келетінінен де мәлімет беру, есімдіктердің лексика- семантикалық
жақтарынан өз ішінде 7 топқа бөлінетінін ... ... зат ... сан ... ... ... ... түрлі жаттығулар
өткізіп, есім сөздердің не екендігінен оқушылар толық ... ... ... ... ... сабақты бірден жаңа сабақтан бастауға болады.
Тілдегі сөздерді грамматикалық топтарға бөлу, ... ... ... ... жеке- жеке талдау – ... ... ... ... да ... синтаксистік ерекшеліктері де
бірдей ескертіледі.
Морфологияны оқыту ... ... ... ... ... ... өзара байланыстылығының мәні мүсіндіріледі деп ойлаймын. Сөз
таптарының ... сөз ... ... ... сөйлемдегі қызметі
өмірмен байланыстырыла танытылады деп есептеймін.
Әдебиет ... Б. ... М. ... ... ... ... ... баспасы, 1975 жыл.
2) Ж. Мұсаұлы, Р. Әміренова «Қазақ, орыс ... ... ... 2003 ... Ш. ... ... ... іс- әрекетін қалыптастыру»
Алматы «Ғылым» Ғылыми баспа орталығы, 2002 жыл.
4) А. Әбілқаев «Қазақ ... ... ... ... 1985 ... Ә. ... ... грамматикалық ұғымдарды меңгерту
психологиясы» Алматы, 1997 ... А. ... ... ... ... 1974 ... Р ... «Қазақ тілі оқулықтарына методикалық нұсқау» Алматы, 1988
жыл.
8) Е. ... ... ... ... 1996 ... М. ... «Тіл мәдениеті және қазақ тілін оқыту» Алматы, 1988 жыл.
10) Б. Құлмағамбетова ... тілі ... ... ... Алматы, 1986 жыл.
11) Ш. Сарыбаев «Қазақ тілі методикасының кейбір мәселелері» ... ... ... ... ... ... оқу бағдарламасы» Алматы, 1994 жыл.
13) «Қазақ тілі мен әдебиеті» журналы, 2005 жыл.
14) «Қазақ мектебі» ... ... ... ... 2004-2005 жыл.
16) М. Тәтенбаева «Морфологияны оқыту методикасы» Алматы, 1994 ... ... ... 2005 жыл.
18) «Қазақ тілі мен әдебиеті орыс мектебінде» ... 2001 ... ... ... ... ... әдістемесі» Алматы, 1991 жыл.
20) С. Әлемжанов, М.Маманов «Қазақ тілін оқыту методикасы» Алматы, 1965
жыл.
21) Ә. ... « ... ... оқыту дидактикасының негізі» Алматы, 1994
жыл.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Морфология тарауын оқытуда жеке тұлғаның белсенділігін арттыру жолдары30 бет
Оқушылар арасында тіл дамыту жұмыстары41 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Технология сабағында қолөнер бұйымдарын әзірлеу53 бет
Кәсіби педагогикалық құзіреттілік5 бет
Шет тілін оқытуда дағдысын қалыптастыру19 бет
"Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер."8 бет
3 - сынып оқушыларының математика сабақтарындағы есептеу дағдыларын дамытуға модульдік оқытудың әсері62 бет
5-6 жастағы балалардың грамматикалық дағдыларын қалыптастыру (2015 жылғы. 5-ке тапсырылды)56 бет
«Сөз құрамы» тақырыбын оқытуда көмекші мектептің 5-7 қазақ сынып оқушыларының грамматикалық білім және орфографиялық дағдыларының жағдайын анықтау57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь