Қазақстан Республикасының қазіргі кездегі бюджеттік көрсеткіштері мен даму бағдарламаларын зерттеу арқылы бюджет жүйесін басқаруды жетілдіру мәселелері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

1. Қазақстан Республикасы бюджет жүйесін басқарудың экономикалық мәні мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8

1.1. Бюджет жүйесінің теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8

1.2. Қазақстан Республикасының бюджет жүйесін басқарудағы бюджет саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13

1.3. Қазақстан Республикасының бюджет жүйесін басқаруды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18

2. Қазақстан Республикасы бюджет жүйесін басқаруды талдау ... ... ... ... ... ..29

2.1. Қазақстан Республикасының бюджет жүйесінің 2007.2009 жылдардағы кірістері мен шығыстарының атқарылуын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29

2.2. Республикалық және жергілікті бюджеттерінің атқарылуын талдау ... ... ..41

2.3. Жамбыл облысы Сарысу ауданының жергілікті бюджетінің 2007.2009жж атқарылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..52

3. Қазақстанда бюджет жүйесін басқаруды жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..58

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 68
Тақырып өзектілігі. Елдің қаржы заңнамасының негізінде қаржы ресурстарын жұмылдыру, бөлу және пайдалану жөніндегі мемлекеттің іс-шаралары қаржы саясаты деп аталады. Ол мемлекеттің экономикалық саясатының құрамды бөлігі болып табылады. Қаржыны басқарудың бүкіл жүйесі мемлекеттің қаржы саясатына негізделеді.
Бюджет саясаты қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуы жөніндегі міндеттерді шешу үшін қаржыны пайдалану жөніндегі мемлекеттің нысаналы қызметі, бюджетті басқарудың түпкілікті мақсаты, оның нақтылы нәтижесі болып табылады.
Бюджет саясатының бағыттары елдің экономикалық жай-күйіне, шешілетін әлеуметтік-экономикалық және өзге міндеттерге байланысты болады. Экономиканың дағдарысты жағдайы, бір жағынан, өндірістің құлдырауының тоқтатылуына және өндірісті ынталандыруға, қаржы ресурстарын экономиканың белгілі бір салаларына тиімді жұмсау мақсатында оларды жұмылдыруға, ал, басқа жағынан, әлеуметтік бағдарламаларды тежеуге, қорғанысқа жұмсалатын шығыстарды қысқартурға бағытталған бюджет саясатын алдын ала анықтайды. Тиісінші, экономика басқа жай-күйге ауысқанда бюджет саясатының бағыттары да өзгеріп отырады.
Тандап алынған бюджет саясатының дұрыстығы, сөзсіз, елде қалыптасып отырған экономикалық жағдайды сыни бағалауға, экономикалық теорияның «алтын ережесін» сақтауға – болжамдар мен ұсыныстарды әзірлеу кезінде экономикалық жағдайды объективті бағалауға байланысты болады. Оның үстіне бұл аса маңызды, өйткені дамудың жалпы үрдісі бюджет жүйесі арқылы, атап айтқанда, әлеуметтік қамсыздандыру жөніндегі бағдарламаларға, табыстардың орташа деңгейін қолдауға, денсаулық сақтауға жұмсалатын мемлекеттің басым шығыстары арқылы ұлттық экономиканы реттеуде мемлекеттің жоғары рөлі болып табылады.
Мемлекеттің бюджет саясатының мазмұны экономикалық заңдардың іс-әрекетін ескере отырып және қоғамның даму міндеттеріне сәйкес бюджетті басқару болып табылады. Қоғамдық дамудың әрбір кезеңінде бюджет жүйесінің өзіне тән белгілері болады, ол экономиканың жай-күйін, қоғамның материалдық және мәдени өмірінің толғағы жеткен қажеттіліктерін және басқа факторларды ескере отырып, түрлі міндеттерді шешеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты Қазақстан Республикасының қазіргі кездегі бюджеттік көрсеткіштері мен даму бағдарламаларын зерттеу арқылы бюджет жүйесін басқаруды жетілдіру мәселесін қарастыру.
Қойылған мақсатқа сай зерттеуді орындау барысында келесідей мәселелер туындайды:
• Бюджет жүйесінің теориялық негіздерін қарастыру;
• бюджет механизмі бюджет саясатын ұйымдастыру арқылы қаржылық реттеу әдістерінің жиынтығы ретінде қарастыру;
1. Қазақстан Республикасы Бюджет кодексінің (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2009 ж.
2. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2007. – 668 бет
3. Өтебаев С. Мемлекеттік бюджет. Алматы: Экономика 2005г. С 250.
4. Мельников В.Д. Основы финансов. Учебник. – Алматы. Издательство LЕМ, 2005 год.
5. Н. Назарбаев Қазақстан – 2030: Барлық Қазақстандықтардың өсіп өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. – Алматы: ЮРИСТ, 2008. – 132 бет.
6. «Республикалық және облыстық бюджеттер, республикалық маңызы бар қала, астана бюджеттері арасындағы 2008-2010 жылдарға арналған жалпы сипаттағы трансферттердің көлемі туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 қарашадағы № 5 Заңы
7. «2009-2011 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының 2008 жылғы 4 желтоқсанындағы № 96-IV Заңы
8. Нәтижелерге бағдарланған мемлекеттік жоспарлау жүйесін енгізу жөніндегі тұжырымдама - Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 26 желтоқсандағы № 1297 қаулысымен //www.minplan.kz
9. Өмірбаев С.М. Қазақстан Республикасының Бюджет жүйесі: жоғары оқу орындарына арналған оқулық. – Астана: «Сарыарқа» ЖҚ, 2007.-488с.
10. В.В. Вагин, О.К. Ястребова, Ю.В. Автономов, А.В. Ресей бюджеті бойынша нұсқаулық- 2006. Москва. ЗАО "Агентство прикладных коммуникаций", АНО "Центр социального проектирования "Возрождение", 2006. - 104с.Қазақстанның жаңа бюджеттік саясаты. - Астана: Қазақстан Республикасының Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі, «Экономикалық зерттеулер институты» АҚ, компания «Профи Полиграф» баспасы, 2008. – 211 б.
11. Қазақстан Республикасының 2010 жылғы қаңтардағы әлеуметтік-экономикалық дамуының ағымдағы жағдайы ////www.minplan.kz
12. Жалпы сипаттағы трансферттерді есептеу әдістемесі // 2007 жылғы Қазақстан Республикасы Үкіметінің №599 қаулысы
13. Қазақстан Республикасының 2010–2014 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамы//Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 27 тамыздағы № 32 хаттамасы
14. «Қазақстан Републикасындағы жергілікті өзін-өзі басқару туралы». Қазақстан Республикасының 2008 жылғы 18 қарашадағы № 1066 қаулысы
15. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі аумақтық даму стратегиясын іске асыру жөніндегі 2009 – 2012 жылдарға арналған іс-шаралар жоспары // Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 29 қаңтар № 80 қаулысы
16. Мемлекеттік бюджеттің 01.01.2010 жылғы атқарылуы жөніндегі ақпарат //www.minfin.kz
17. Республикалық бюджеттің 01.01.2010 жылғы атқарылуы жөніндегі ақпарат //www.minfin.kz
18. «Жалпы экономикалық теория». Оқулық. Ө.Қ. Шеденов, Е.Н. Сағындықов, Б.А. Жүнісов, Ү.С. Байжомартов, Б.И. Комягин. / Жалпы редакциясын басқарған Ө.Қ. Шеденов – Ақтөбе, «А – Полиграфия», 2004 – 455 бет.
19. Русско-казахский толковый словарь по современной экономике (2100 популярных слов) / Сост. К.Ж. Оразалин, М.М. Жантасов. – Алматы: «LEM», 2005. – 344
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
......................................................6
1. Қазақстан Республикасы бюджет жүйесін басқарудың экономикалық мәні
мен
мазмұны..............................................................
..................................................8
1. ... ... ... ... ... ... ... басқарудағы бюджет
саясаты.........................................................
...............................................................1
3
3. Қазақстан ... ... ... ... Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... бюджет жүйесінің 2007-2009 ... мен ... ... ... және ... бюджеттерінің атқарылуын
талдау..........41
3. Жамбыл облысы Сарысу ауданының жергілікті бюджетінің 2007-
2009жж
атқарылуы....................................................
.............................................................
.52
3. ... ... ... басқаруды
жетілдіру..........................................58
Қорытынды...................................................................
.............................................66
Қолданылған ... ... ... қаржы заңнамасының негізінде қаржы
ресурстарын жұмылдыру, бөлу және ... ... ... ... ... саясаты деп аталады. Ол мемлекеттің экономикалық ... ... ... ... ... ... ... жүйесі мемлекеттің
қаржы саясатына негізделеді.
Бюджет ... ... ... ... ... шешу үшін ... ... жөніндегі мемлекеттің нысаналы
қызметі, бюджетті басқарудың түпкілікті мақсаты, оның нақтылы ... ... ... ... ... экономикалық жай-күйіне, шешілетін
әлеуметтік-экономикалық және өзге міндеттерге ... ... ... ... бір жағынан, өндірістің құлдырауының
тоқтатылуына және өндірісті ... ... ... ... бір салаларына тиімді жұмсау мақсатында оларды жұмылдыруға, ал,
басқа жағынан, әлеуметтік бағдарламаларды ... ... ... ... ... ... ... алдын ала анықтайды.
Тиісінші, экономика басқа жай-күйге ауысқанда бюджет саясатының бағыттары
да өзгеріп отырады.
Тандап алынған ... ... ... ... елде ... ... жағдайды сыни бағалауға, экономикалық ... ... ...... мен ұсыныстарды әзірлеу ... ... ... ... байланысты болады. Оның үстіне
бұл аса маңызды, өйткені дамудың жалпы ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру жөніндегі бағдарламаларға, табыстардың
орташа ... ... ... сақтауға жұмсалатын мемлекеттің басым
шығыстары арқылы ұлттық экономиканы реттеуде мемлекеттің жоғары рөлі болып
табылады.
Мемлекеттің бюджет ... ... ... ... іс-
әрекетін ескере отырып және қоғамның даму міндеттеріне сәйкес бюджетті
басқару болып ... ... ... ... ... ... ... тән белгілері болады, ол экономиканың ... ... және ... өмірінің толғағы жеткен қажеттіліктерін және басқа
факторларды ескере отырып, түрлі міндеттерді шешеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты ... ... ... кездегі
бюджеттік көрсеткіштері мен даму бағдарламаларын зерттеу ... ... ... ... мәселесін қарастыру.
Қойылған мақсатқа сай зерттеуді орындау барысында келесідей мәселелер
туындайды:
• Бюджет ... ... ... ... бюджет механизмі бюджет саясатын ұйымдастыру арқылы қаржылық реттеу
әдістерінің жиынтығы ретінде қарастыру;
• бюджет жүйесінің негізгі көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... ... саясатын жүргізуге арналған
шараларды қарастыру.
Бітіру жұмысының ... ... үш ... ... ... тарауда, Қазақстан Республикасы бюджет ... ... мәні мен ... атап ... ... жүйесінің
теориялық негіздері, Қазақстан Республикасының бюджет ... ... ... мен ... ... басқаруды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... талдау
барысында бюджет жүйесінің 2007-2009 жылдардағы кірістері мен шығыстарының
атқарылуын талдау мен қатар өндірістік ... ... ... облысы Сарысу
ауданының жергілікті бюджетінің атқарылуы ... ... ... Республикасы бюджет жүйесін басқаруды
жетілдіру жолдары қарастырылған
Осы жұмысты жазудың іргетасы іспеттес болып, Қазақстан ... ... ... мен қазақстандық ғалымдардың еңбектері,
ресейлік оқу құралдары, әлемдік интернет торабынан алынған ... ... де ... зерттеудің арқауы болды. Осы дипломдық жұмыста ғылыми-
теориялық материалдардың, белгілі ... ... ... ... ... нормативтік құжаттардың негізінде Сарысу ауданының
бюджетінің кірістері мен шығыстарының атқарылуын ... ... ... ... бюджет жүйесін басқарудың экономикалық мәні мен
мазмұны
1. Бюджет жүйесінің теориялық негіздері
Бюджет – ... өз ... мен ... iске ... ... етуге арналған орталықтандырылған ақша ... ... ... ... және муниципалдық құрылымдардың ақша
қорлары құрылады, бұл қорлар олардың жалпы маңызды міндеттерін ... ... ... билік пен жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... қаржылық негізін ... ... ... ... аса ірі бөлігі
шоғырландырылады, бұл мемлекеттің қаржы саясатын ... ... ... ... 339б]
Бюджет жүйесi – бюджеттердiң және Қазақстан Республикасы Ұлттық
қорының, сондай-ақ бюджеттiк ... мен ... ... ... өздерінің функцияларын орындауы үшін
басқарудың барлық ... ... ... ... болуы тиіс. Осы
мақсатпен әр елде өңірлердің шаруашылығын, ... ... ... ... ... заң ... ... басқару
аппараттың ұстауды және басқа шараларды қаржыландыру үшін олардың ақша
ресурстарын ... ... ... ... тармақтарының желісі
құрылады. Бюджеттердің жекеленген түрлерінің кірістері мен ... ... ... ... ... реттеліп отыратын белгілі
бір қаржылық өзара қарым-қатынастар пайда болады. Осы элементтердің барлығы
бюджет жүйесін ұйымдастыру мен ... ... оның ... ... ... ... ... бюджет құқықтарының жиынтығы
– бюджет құрылысын құрайды.
Бюджет құрылысының дүниежүзінің әр түрлі елдерінде ... ... ... ... ... ... ... және нақтылы мемлекеттің басқа айрықша белгілеріне байланысты
өзгешеліктерімен ерекшеленеді.
Бюджет құрылысында ... ... ... жүйесі алады, ол экономикалық
қатынастарға және ... ... ... ... ... ... бірге бюджеттік үдеріспен қатынастардың жиынтығын
білдіреді.Әр түрлі елдердің ... ... ... құрылымы, бюджеттердің
жекелеген түрлерінің саны жағынан түрліше болып ... ... ... ... мен ... бөлінісіне байланысты болады.
Бюджет жүйесінің құрамы елдің ұлттық-мемлекеттік құрылымен анықталады.
Мемлекеттің федеративтік және унитарлық құрылымы ... ... ... ... жүйесі үш ... ... ... немесе федералық бюджет, немесе орталық мемлекеттің
бюджеті;
Федерация ... ... ... штаттардың, Канадада –
провинциялардың, Ресейде – федерация субъектілерінің бюджеттері);
Жергілікті бюджеттер.
Унитарлық бюджеттер. Унитарлық ... ... екі ... ... ... ... (Республикалық) бюджет және толып жатқан
жергілікті бюджеттер.
Екі жағдайда да ... ... мен ... ... болуы мүмкін, бірақ, әдеттегі дей әлеуметтік – ... ... ... деңгейіне байланысты төменгі
бюджеттерге ... ... ... бір ... роль ... ... ... бюджет жүйесі құрылымының унитарлық типімен
анықталады, өйткені Қазақстан – ... ... ... ... және ... парламенті бар унитарлық мемлекет. ... ... ... ... ... ... және дербес болып табылатын мынадай деңгейдегі ... ... ... бюджет; Облыстық бюджет, республикалық маңызы бар
қаланың, астананың бюджеті; ауданның (облыстық ... бар ... ... ... 1 – Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі
Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2007. – 345 бет [2, ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
бюджеттің әзірленуі, бекітілуі және атқарылуы мүмкін.
Бюджет кодексіне ... ... ... – бұл араларындағы өзара
өтелетін операцияларды есепке алмағанда, Республикалық және ... ... ... ... ... ... ол ... ақпарат ретінде пайдаланылады.
Мемлекеттік және жергілікті (муниципалдық) бюджеттер кез келген басқа
мемлекеттердегідей Қазақстан Республикасы қаржы жүйесінің ... ... ... ... ... ... басты бөлігі
Республикалық бюджетте шоғырланған. ... ... бұл ... және
орталық мемлекеттің органдардың, оларға ведомстволық бағынысты мемлекеттік
мекемелердің міндеттері мен функцияларын қаржымен ... ... ... ... ... ... бағыттарын іске асыруға арналған
орталықтандырылған ақша қоры.
Жергілікті бюджет ... ... ...
облыстық бюджет, республикалық ... бар ... ... ... (облыстық маңызы бар қаланың) бюджеті.
Бюджет кодексімен айқындалған салықтық және ... ... ... және ... ... мен ... (облыстық маңызы бар
қаланың) жергілікті мемлекеттік органдардың, республикалық ... ... ... ... ... ... бағынысты мемлекеттік
мекемелердің міндеттері мен функцияларын қаржымен қамтамассыз етуге ... ... ... мемлекеттік саясатты іске асыруға
арналған орталықтандырылған ақша қоры ... ... ... ... қала, астана, аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджеті болып табылады.
Мемлекеттік бюджет пен ... ... ... ... ... бюджеті мен облыстық бюджетті де ажырата білген жөн: облыс
бюджеті – бұл араларындағы өзара ... ... ... ... ... ... маңызы бар қалалардың) бюджеттерін
біріктіретін, талдамалы ақпарат ретінде ... және ... ... бюджет.
Тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет ... ... ... ... ... шешімімен
бекітіледі.р
Төтенше мемлекеттік бюджет республикалық және жергілікті бюджеттердің
негізінде қалыптастырылады және ... ... ... ... ... ... бюджетті бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық
уәкілетті орган ... және ол ... ... заңнамасында
белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы ... ... ... бүкіл аумағында төтенше немесе соғыс
жағдайын енгізу және оның ... жою ... ... ... ... ... ... және оның қолданылуын тоқтатуға негіз болып
табылады.
Төтенше мемлекеттік бюджеттің қабылданғаны ... ... ... дереу хабардар етіледі.
Төтенше мемлекеттік бюджеттің қолданылуы уақытында тиісті қаржы жылына
арналған ... ... ... ... және барлық деңгейлердің
жергілікті бюджеттері туралы ... ... ... ... ... ... ... тоқтатылғаннан бастап
республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуы тиісті қаржы ... ... ... ... ... және ... деңгейлердің
жергілікті бюджеттері туралы ... ... ... ... ... республикалық бюджеттен, облыс бюджеттерінен,
республикалық маңызы бар қаланың, астананың ... ... ... ... жіберілетін және Үкіметтің ұлттық банкіндегі
шоттарына аударылатын, ... ... ... пайдаланылатын және
бекітілуге жатпайтын бюджеттік түсімдерден құралған бюджет болып табылады.
Бюджет жүйесінің жұмыс істеуі бюджеттердің әр ... ... ... ... және ... ... әзірлеу, қарау,
бекіту, атқару, бақылау тәртібімен, сондай-ақ республикалық және жергілікті
бюджеттердің ... ... ... ... ... ...... Республикасының бюджет заңнамасымен
регламенттелген ... ... ... ... ... ... ... және түзету, бухгалтерлік есепке алу мен ... ... ... алу мен ... есептілікті жүргізу,
мемлекеттік қаржылық бақылау, бюджеттік мониторинг жасау және ... ... ... ... ... – бюджет процесінде
туындайтын қатынастар.[1,15б]
Қазақстан Республикасының бюджет ... ... ... [1,22б]
1) бiрыңғайлық принципi – бюджет жүйесін ... және ... ... ... ... ... ... Республикасында
бiрыңғай бюджет сыныптамасын және бюджет процесінің бiрыңғай рәсiмдерiн
пайдалану;
2) толымдылық ...... және ... ... ... Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген барлық
түсiмдер мен шығыстардың көрсетілуі, бюджет ... ... ... ... ... сияқты, бюджет қаражатын пайдалана отырып,
өзара ... ... ... жол ... ... принципi – бекiтiлген (нақтыланған, түзетiлген) ... ... ... және бюджеттік
параметрлердің, мемлектетік органдардың ... ... ... ... ... бағыттарына сәйкес
келуi;
4) транспаренттiлiк принципi – мемлекеттiк немесе заңмен қорғалатын
өзге де ... ... ... мәлiметтердi, сондай-ақ қоғам мен бұқаралық
ақпарат құралдары үшін ... ... ... ... ... ... ... заңнамасы саласындағы нормативтiк құқықтық
актiлердi, бекiтiлген (нақтыланған, ... ... және ... ... ... ... жоспарлар мен олардың іске
асырылуы туралы есептерді, Қазақстан ... ... ... ... және ... туралы ақпаратты мiндеттi түрде
жариялау;
5) дәйектiлiк принципi – мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... сақтауы;
6) нәтижелілік принципi – мемлекеттік ... ... ... тікелей және түпкілікті нәтижелерге қол жеткізуге
бағдарланған бюджеттерді ... және ... ... ... ...... ... бюджеттер
арасында түсiмдердiң тұрақты бөлiнуін белгілеу және осы Кодекске сәйкес
олардың жұмсалу бағыттарын ... осы ... ... мемлекеттiк
басқарудың барлық деңгейлерiнiң бюджет процесiн дербес жүзеге асыру құқығы,
жергiлiктi бюджеттердiң атқарылуы барысында қосымша алынған кiрiстердi ... ... ... ... ... тұрған бюджетке алып
қоюға жол берiлмеуі, ... ... ... ... ... қосымша
шығыстар жүктеуге жол берiлмеуі;
8) сабақтастық принципi – ... ... ... ... даму және ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерді бағалауға
негізделген республикалық және жергілікті бюджеттерді жоспарлау;
9) негiздiлiк принципi – бюджет жобасына қандай да ... ... ... ... ... және ... ... негiздiлiгін
айқындайтын нормативтiк құқықтық актiлер және басқа да құжаттар негiзiнде
бюджеттi жоспарлау;
10) ... ...... және жергілікті бюджеттерге,
Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қолма-қол ... ... ... есептеу және оларды Қазақстан Республикасының Ұлттық банкіндегі
Үкімет шотына ... ... ... ... ... сәйкес мемлекеттік мекемелердің міндеттемелер қабылдауы,
төлемдер бойынша қаржыландырудың жеке жоспарларына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... тәртіпті сақтай
отырып, мерзімінде бюджет қаражатын алушылар шоттарына аудару;
11) кассаның бiрыңғайлық принципi – ... ... ... ... ... ... және ... қазынашылық шоттан барлық
көзделген шығыстарды ұлттық валютамен жүзеге асыру;
12) тиімділік принципі – ... ... ... ... ең ... ... нәтижеге қол жеткізу қажеттілігін негізге ала
отырып, бюджеттерді әзірлеу және атқару немесе ... ... ... ... ... нәтижеге қол жеткізу;
13) жауапкершілік принципі – тікелей және түпкілікті нәтижелерге қол
жеткізуге және бюджеттік ... ... мен ... ... ... ... ... сәйкес келмейтін
шешімдер қабылдағаны үшін жауапкершілігін қамтамасыз етуге ... ... және ... ... қабылдануы;
14) бюджет қаражатының атаулылық және нысаналы сипаты принципі –
бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің Қазақстан ... ... ... ... ... ... органдардың стратегиялық
жоспарларымен көзделген нәтижелер көрсеткіштеріне қол ... ... ... ... ... ... мемлекеттік құрылымы бойынша
Қазақстан Республикасы унитарлық мемлекет болып табылады. Біздің ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырудың бірыңғай рәсімдеріне және т.б. негізделген ... ... ... етеді. Сондықтан бюджеттік қатынастарды реттейтін негізгі заңнамалық
акт ҚР Бюджет кодексі ... ... ... Республикасының бюджет жүйесін басқарудағы бюджет саясаты
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, ... ... ... механизмінде де қаржы зор рөл атқарады. Қаржы нарықтық ... ... және ... ... ... ... ... қоғамда мемлекет қаржыны өзінің функциялары мен міндеттерін
жүзеге асыру үшін, белгілі бір мақсаттарға жету үшін ... ... іске ... ... ... маңызды рөл атқарады. Оны жасап,
жүзеге ... ... ... ... тұрған міндеттерді ... ... ... ол экономикалық мұдделерге ... ... бір ... ... табылады.[2, 59б]
Қаржы көптен-көп жалпы экономикалық категория ретінде абстракцияның аз
дәрежесі болатын жеке қаржылық ... ... ... ... дәрежесі мен салық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қарыз алу
саясатын және оларға сай келетін ... ... ... ... ... ... ... қаржыны басқару,
қаржы-құқықтық, сақтық механизмдерін бөлуге болады.[3,55б]
Елдің қаржы заңнамасының негізінде қаржы ресурстарын ... ... ... ... мемлекеттің іс-шаралары қаржы саясаты деп аталады.
Ол мемлекеттің экономикалық саясатының ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қаржы саясатына негізделеді.
Қаржы саясаты қоғамның ... ... ... шешу үшін ... ... ... ... нысаналы
қызметі, қаржыны басқарудың түпкілікті мақсаты, оның нақтылы нәтижесі болып
табылады.
Бюджет саясаты қоғамның ... ... ... шешу үшін ... қаражаттарын пайдалану жөніндегі мемлекеттің
нысаналы қызметі, бюджетті басқарудың түпкілікті мақсаты, оның ... ... ... саясатының бағыттары елдің экономикалық жай-күйіне, шешілетін
әлеуметтік-экономикалық және өзге ... ... ... ... ... бір жағынан, өндірістің ... және ... ... ... ресурстарын экономиканың
белгілі бір салаларына тиімді жұмсау мақсатында оларды ... ... ... ... ... ... ... жұмсалатын
шығыстарды қысқартурға бағытталған қаржы саясатын алдын ала анықтайды.
Тиісінші, экономика басқа ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Бюджет Кодексі мен Республикалық бюджет
туралы заңнамасының ... ... ... ... бөлу ... ... ... іс-шаралары бюджет саясаты деп аталады. Ол
мемлекеттің қаржы саясатының құрамды бөлігі болып табылады.
Тандап алынған ... ... ... сөзсіз, елде қалыптасып
отырған экономикалық ... сыни ... ... ... ережесін» сақтауға – болжамдар мен ... ... ... ... ... бағалауға байланысты болады. Оның үстіне
бұл аса маңызды, өйткені дамудың жалпы үрдісі ... ... ... атап
айтқанда, әлеуметтік қамсыздандыру жөніндегі бағдарламаларға, ... ... ... ... ... ... мемлекеттің басым
шығыстары арқылы ұлттық экономиканы реттеуде мемлекеттің жоғары рөлі болып
табылады.
Қаржы саясатын жасау үдерісінде ... ... ... ... үшін ... жағдайлар қамтамасыз етіледі. Тап сондықтан
қаржы саясаты экономика мен әлеуметтік сфераға ... ... ... болып табылады. Демек, ... ... ... ... ... және жинақтаудың және экономикалық саясатпен
жасалынатын дамудың бағыттары бойынша оларды бөлудің міндеттерін шешеді.
Қаржы көптен-көп жалпы ... ... ... абстракцияның аз
дәрежесі болатын жеке қаржылық қосалқы категориялардан тұратындықтан,
дербестіктің ... ... мен ... ... ... ... ... субъектілердің саясатын, мемлекеттік қарыз алу
саясатын және оларға сай ... ... ... шаруашылық жүргізуші
субъектілердің, мемлекеттік кредит,қаржылық жоспарлау, қаржыны ... ... ... ... ... ... жүйесінде де түрлі басқа саясат сияқты қаржы
саясаты қондырмаға жатады. Ал қаржы ... ... және ... ... бір ... ... бір бөлігі ретінде
көрінетін қаржылық қатынастар базистік болып табылады.
Мемлекеттік қаржы ... ... ... мен ... ... стратегиясы экономикалық және әлеуметтік стратегиямен анықталып,
перспективаға есептелген және ірі ауқымды ... ... ... ... ұзақ ... ... Ол макроэкономикалық үдерістер
дамуының ұзақ ... ... ал оның ... ... ... ... ... жетудің кезеңдері ретінде жүзеге
асырылып отырады. Сөйтіп, қаржы ... ... ... жүйеде
қаржыны пайдаланудың стратегиялық ... ... ... 60б]
Қаржы стратегиясын мемлекет қоғам дамуының ірі тарихи кезеңдеріне
үйлестіре ... ... Оны ... ... ... ... негізгі
үрдістері болжанады, оны пайдаланудың тұжырымдары қалыптасады, ... ... ... белгіленеді. Ұзақ мерзімді
мақсаттарды таңдап алу және ... ... ... ... ... ресурстарын экономикалық және әлеуметтік дамудың басты ... ... ... тактикасы қаржы байланыстарын ... дер ... ... ... ... ... ... арқылы қоғамды дамытудың
нақтылы кезеңінің мәселелерін шешуге бағытталған. Ол ... ... ... шешуге, пайда болған үйлесімсіздіктерді
қаржылардағы және ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық нұсқама нақтылайды. Қаржы
стратегиясының біршама ... ... ... ... орамдылығымен
ерекшеленуі тиіс, ол экономикалық жағдалардың, әлеуметтік факторлардың
және басқалардың ширақтылығымен алдын ала анықталады.
Қаржы ... ... мен ... өзара байланысты.
Стратегия тактикалық есептерді шешу үшін ... ... ... мен ... сала ... шешуші учаскелері мен басты
мәселелерін анықтай отырып, тактика әдістерді өзгерту, қаржы ... ... ... ... қысқа мерзім ішінде ысырап пен
шығындарды ең аз жұмсап, қаржы ... ... ... ... саясаты экономикалық қатынастардан туындайды, өйткені ... ... ... ерікті емес, ол өзінің мүмкіндіктеріне, объективті
шындықтың шарттарына сүйенеді. ... ... ... ... заңдары болады. Қаржының логикасы ... ... кері ... ... ... ... ... оған кедергі жасайды.
Мемлекеттің бюджет саясатының мазмұны экономикалық заңдардың іс-
әрекетін ескере отырып және ... даму ... ... ... ... ... табылады. Қоғамдық дамудың әрбір ... ... ... тән ... ... ол экономиканың жай-күйін,
қоғамның материалдық және ... ... ... жеткен қажеттіліктерін
және басқа факторларды ескере отырып, ... ... ... ... саясатының мазмұны айтарлықтай күрделі, өйткені ол
шаралардың ауқымды кешенін, оны дәйекті жүзеге асыру ... ... ... ... дамуының негізінде ұзақ және
таяу перспективаларға арналған ... ... ... ... ... саясаттың тиісті мақсаттары мен ... ... ... ... ... және ... ... қойылған мақсаттарға жету үшін белгіленген практикалық ... ... ... ... ... ... ... негізгі үш буынның бірлігі мемлекеттің бюджет саясатының мазмұнын
анықтайды. Егер бұл буындардың ең ... бірі жоқ ... онда ... ... ... ... алмайды.
Қазақстандағы бюджет саясатының мақсаты іс-шаралар ... ... ... ... ... ... құрылымын
қайта құрудың, елдің ... ... ... біріктіру
жолымен сыртқы экономикалық қызметі жаңдандырудың негізінде экономикалық
өсуді ... ету, ... ... ... және ... ... бюджет механизмі арқылы іске асыру болып табылады.
Сонымен ... ... ... мен механизмі нарық үдерістерінде
инфляциядан, жұмыссыздықтан, табыстарынан ... ... ... ... етуі ... ... бюджет саясатын және оны жүзеге асыру механизмін
жасау мен ... ... ... ... реформаларды
тереңдету жөніндегі бағдарламаларды жүзере асыру жалғастырылуда.
Қазіргі кезеңде бюджет ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады:
• елдің дамуының әрбір нақты кезеңінің ерекшеліктері негізінде
бюджет ресурстарының неғұрлым мүмкін болатын ... ... ... ету;
• бюджет ресурстарын қоғамдық өндірістің ... ... ... ... ... ... бөлу және
пайдалану, ресурстарды белгілі бір мақсаттарға бағыттау;
• экономикалық дамудың белгіленген бағыттарын орындау үшін тиісті
қаржы механизмін ... оны ... ... отыру.
Бюджет саясатын жүргізгенде оның мына қағидаттарын жүзеге ... ... ... қолда бар нақты қаржы ресурстарын негіздей отырып, бюджеттерді
жасау, бекіту және атқару кезінде қоғамдық ... ... ... ұлттық және кәсіби топтардың
мүдделерін сақтау;
• бюджет ... ... ... ... ... ... ... буындарында кірістер мен ... ... ... ... мемлекет пен шаруашылық жүргізуші субъектілердің арасында
қаржы ресурстарын оңтайлы бөлу;
... ... ... ... ... ... ... тарихи жағдайларды есепке алу;
• өткен жылдардың өзіндік тәжірибесін және дүниежүзілік тәжірибені
есепке алу.[4, 60б]
Ғылыми тәсілдеме мыналарды талап етеді:
бюджет ... ... ... ... ... ... сенімді ақпараттың болуының маңызы зор. Ақпарат тиімді бюджет
саясатын ... ... ... Кері ... ... сақтаудың
қажеттігі-қржы саясатының дұрыстығының негізі;
шешімдер есеп-қисаптардың және жүргізілетін ... ... көрі ... ... қабылдануы тиіс;
маңызды талап қаржы саясатын ... ... ... ... ... ... Үйлестіру негізгі міндеттерді шешуге бағытталуы
тиіс. Баға, несие ... және ... ... ... маңызы зор.
Егер келісімдік болмаса, онда оң ... де жету ... ... Қаржы
саясатының айрықшылықты оған арналған ... мен ... ... ... бар. ... жетудің түрлі жолдары - іс-шаралардың
нәтижелерін болжау және зерделеу пайдаланылуы мүмкін.
Экономиканы дамыту және ... ... ... ... ... ... жағдайын сауықтыру және ақша-несие
саясатын жандандыру, отандық өндірушілердің үлесін ... ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз ету, шаруашылық
байланыстарды ... ... ... ... ... ... дамытудың негізгі бағыттары мыналар болып табылады: инфляцияны
ең аз деңгейде ұстау, экономиканы монополиясыздандыру, кәсіпкерлік ... ... ... ... ... бағдарламаларға сәйкес нарыққа көшу кезеңіндегі ... ... ... жүйесінің қызметі қажетті қаржы ресурстарын алуға, оларды
бюджетке, басқа ... ... ... және ... ... және ... дамудың бағдарламалы мен жоспарларында
қарастырылған шараларды ... және ... ... және ... ... және ... пайдалануды бақылауға бағытталған. Бұл
мақсаттар тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз ету негізінде республиканың
әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ету ... ... – экономиканы тұрақтандыру ... ... ... ... ... ... шешу.
Бюджет саясаты қазіргі кезеңде қарама-қайшылықты міндеттерді ... ... ... баланстандырылған болуы тиіс.
Қазіргі жағдайда бюджет саясатының ... ... ... ... дағдарысты жай-күйді жою және бюджет жүйесін сауықтыру;
• халықты әлеуметтік қорғау жөнінде шаралар кешенін жүргізу.
3. Қазақстан Республикасының бюджет ... ... ... адам ... барлық аясына, сонің ішінде қаржы қызметіне де
тән нәрсе. Ол ... бір ... жету үшін ... ... ... ... ... мен әдістерінің жиынтығы.
Адамдардың саналы, мақсатты қызметі ретіндегі басқару ... ... ... мен талаптарына негізделген. Осы
заңдардың ... ... ... ... ... және ... пайдаланудың
нысандары мен әдістерін жасай отырып, мемлекеттік, шаруашылық және қоғамдық
органдар арқылы қоғам ... ... және тағы ... ... ... ... саналы түрде басқарады.
Қаржыны басқару-бұл қаржыға және шектес экономикалық-әлеуметтік
жүйелерге оларды жетілдіру және дамыту ... ... ... ... ... ... бүкіл жиынтығының тиімді жұмыс істеуіне және мұның
негізінде тиісті қаржы саясатын жүргізуді қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... тиісті қаржы саясатына
жетудің мақсаты; ... ... ... ... ... ... саясаты-
қаржыны басқарудың тиісті үдерісінің түпкілікті қорытынды нәтижесі. Қаржы
жүйесінде оны басқаруды арнаулы ... ... ... мен ... ... әр түрлі ынталандырмалардың және ... ... ... ... мақсаты макроэкономикалық теңгерілімдікте, бюджет
профицитінде, ... ... ... ... ... ... ... пен қоғамның барлық мүшелерінің
экономикалық ... ... ... ... ... мен
қаржының тәуелсіздігі болып табылады.
Бюджетті басқарудың негізіне мына ... ... ... ... қаржы мәселелеріне саяси тәсілдеме
- басқарудағы экономикалық және әкімшілік әдістердің оңтайлы үйлесуі;
- ... ... ... ... және ... ... ... басқарудағы жауапкершілік;
- шаруашылық шешімдерінің сабақтастығы.
Бюджетті басқарудың екі аспектісін ажырата білген жөн:
біріншіден, мемлекет бюджетті, оның ... ... ... ... басқарудың тетігі, тұтқасы ретінде пайдаланады және
сөйтіп, қоғамдық ... ... ... ... жасайды;
екіншіден, бюджет өзі басқарудың объектісі болып табылады; бюджет
қатынастарының ... ақша ... ... аппараты, яғни қаржы
мекемелерінің жүйесі ... ... ... тәсілдеме қажет: бұл қаржылық сипаттағы
басқару шешімдерін әзірлеген кезде экономикалық заңдардың ... ... ... ... ... ... және ... әдістерінің ұтымды үйлесуінің қолданылатының
білдіреді. Бюджетті ғылыми басқару іс-қимылға жаңа қаржы ... ... ... немесе ескілерінің күшін жою жолымен ... ... ... ... ... ... ... бірге айқын және
уақтылы экономикалық ақпарат, ғылыми негізделген ... ... ... және ағымдағы қаржылық жоспарлау талап етіледі.
Қаржылық қатынастардың ... ... мен ... ... ... қаржыға мақсатты ықпал етудің өзіндік әдістері мен нысандарын
пайдаланады. Мәселен, бюджетті басқаруда мынадай ... ... ... функциялық элементтерді бөледі: ақпарат, жоспарлау, ... ... ... ... негізделген жоспарлау мақсаты үшін де,
сондай-ақ бүкіл бюджет үдерісін оперативті ... үшін де зор ... ... ... басқару шешімдері бюджет ақпаратына талдау жасау
негізінде ... ол ... ... жеткілікті толық әрі ақиқат
болуы тиіс. Ақпаратты алудың ақиқаттығы мен уақтылығы негізделген шешімдер
қабылдауды ... ... ... ... ... статистикалық
және оперативтік есеп беруге негізделеді.
Жоспарлау немесе болжау бюджетті басқарудың ... ... ... ... ... ... қажетті ақшаның мөлшерін және
оның көздерін анықтау; орталықтандырылған және ... ... ... ... ... ... мен ... арасында қаражаттарды бөлудің оңтайлы үйлесімен белгілеу;
ресурстарды пайдаланудың нақты бағыттарын анықтау.
Ұйымдастыру-басқарудың ... ... ... ... бюджет ақпаратының жоғары ... ... ... мен тәртіптілігін білдіреді.
Бюджетті басқаруды дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор. Көбінесе бюджетті
оперативті басқарудың нәтижесі ... ... ... ... мен ... ... және ... шаруашылық
салаларындағы қаржы бөлімдерінің толып жатқан аппаратының ... ... ... ... ... ... аппаратының
ұйымдастырылу дәрежесі жоғары болуы тиіс. Бұл ... ... ... ... мен жеке білгірлігіне жоғары талаптар қояды.
Бюджетті ... ... яғни ... ... ... ... ... болып ажыратылады. Стратегиялық басқару бюджет
ресурстарын келешекте болжау ... ... ... ... ... іске ... арналған бюджет ресурстарының ауқымын белгілеуде
көрінеді. Оны ... ... ... ... және басқарудың жоғарғы
органдары – Қазақстан ... ... ... ... Қаржы министрілігі, Экономика және ... ... ... ... Бюджет мәселелері жөніндегі шешімдер қоғамды
дамытудың бағдарламаларын әзірлеумен және жүзеге асырумен байланысты басқа
шаруашылық және ... ... ... ... бұл ... ... ... бірге қаржыны басқарады. Ұзақ мерзімді, орта
мерзімді және қысқа мерзімді ... мен ... ... ... ... ... ... яғни нақтылы қаржы ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық мәселелер
бойынша шешімдерді жасау ... ... ... емес ... ... ... ақша қаражаттарының басқа көздері түрінде
қаржы базасы айқындалады.
Қазақстан Республикасы Президентіне көп жағдайда Президент ... ... ... ... ... ... ... бюджетті әзірлеу және оның атқарылуы туралы ... ... ... ... ... ... құрады, ол туралы ... оның ... ... ... ... төтенше мемлекеттік бюджет енгізу туралы шешім
қабылдайды және оны әзірлеу тәртібін айқындайды;
4. Президенттің Қазақстан ... жыл ... ... ... арналған ҚР-ның қаржы-несие және салық-бюджет саясатының
негізгі бағыттары айқындалады;
5. ҚР-ның Ұлттық қорын ... ... ... ... және ... ... бекітеді; Ұлттық қорды қалыптастыру және
пайдалану тиімділігін ... ... ... ... ... мен ... жөнінде шешімдер қабылдайды.
Ұлттық қорды қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... соғыс жағдайларында тиісті қаржы жылының
бірінші тоқсанына арналған республикалық қаржы жоспарын ... ... ... ... өзге де ... ... ... басқару Қазақстан Республикасының заң шығару қызметін
жүзеге асыратын елдің ең ... ... ... ... ... ... Парламент Үкімет пен Республикалық
бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп ... ... ... ... есептерін бекітеді, республикалық бюджетті,
сондай-ақ ... ... ... мен ... ... салықтар мен алымдарды белгілейді және ... алып ... ... мен ... экономикалық және өзге көмек
көрсетуі туралы ... ... ... ... мәселелерін шешу заңнамалық актілерді-
Қазақстан Республикасының ... мен ... ... ... ... ... ... енгізу жөніндегі заңнамалық бастама құқында жүзеге
асырылады. Парламент аса ... ... ... ... ... ... ... мен нормаларды белгеілейді. Парламенттің жұмыс
органдары тұрақты негізде жұмыс істейтін қаржы және бюджет комитеттері
болып ... ... ... ... оларды Парламенттің
палаталарында дауысқа салуға енгігенге дейін анықталады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі – ... ... ... ... тәртіппен Парламентке республикалық бюджетті және
оның ... ... ... ... ... ... ... есепті Үкімет
Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетіне табыс
етеді, қарыз алуды жүзеге асырады, Ұлттық қорға активтерді ... ... ... ... ... төменгі бюджеттерден жоғарғы бюджетке
бюджеттік алымының және жоғарғы бюджеттен төменгі ... ... ... ... мен ... ... ... қаржы
жүйесін нығайту жөніндегі іс-шаралар жасап, жүзеге асырады, мемлекеттік
қаржы, валюта және ... ... ... және ... кезінде
заңдылықтың сақталуын бақылауды қамтамасыз етеді, Қазақстан Республикасының
заңдарына және Президенттің актілеріне сәйкес өзге де ... ... ... ... ... орындаумен бірге қаржыны басқарады,
өйткені қаржы мәселелері жөніндегі шешімдер қоғам дамуының ... және іске ... ... ... ... және саяси
мәселелерімен тығыз тоқайласады. Ұзақ мерзімді, орта мерзімді және қысқа
мерзімді бағдарламалар мен ... ... ... ... қаржылық
қамтамасыз етуді, яғни нақтылы қаржы ресурстарын іздестіруді қажет етеді.
Сондықтан әлеуметтік-экономикалық мәселелер бойынша ... ... ... ... емес ... ... ... басқа ақша көздері түрінде қаржы базасы анықталады.
Жалпымемлекеттік қаржыны ... ... ...... мен Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі басқарады.
ҚР-ның Қаржы министрлігі туралы қағидаға ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің
атқарылуы және атқарылуын бақылау, мемлекеттік меншікті басқару, есепке ... ... ... банкроттық рәсімдерінің және ... ... ... тыс ... жүргізілуін бақылау, бухгалтерлік
есеп жүйесін және қаржылық есептеме аудитін реттеу саласындағы салааралық
үйлестіруді жүзеге асыратын ҚР-ның ... ... ... ... ... ... ... мыналар болып табылады:
• республикалық бюджеттің атқарылуын және жергілікті бюджеттердің
атқарылуына кассалық ... ... ... ету, ... ... әрі ... пайдаланылуын бақылау, сондай-
ақ республикалық және жергілікті ... ... ... ... және ... ... ... ету;
• салықтардың, алымдардың және бюджетке төленетін басқа міндетті
төлемдердің түсуін және ... ... өзге ... ... ... ... және ... аударылуын,
шикізат секторы ұйымдарының бюджетке түсетін түсімдер бөлігінің
ҚР-ның Ұлттық ... ... ... ... өз құзыры шегінде ҚР-ның экономикалық қауіпсіздігін ... ... ... ... әзірлеуге және іске асыруға қатысу;
• банкроттық рәсімін жүргізуге, сондай-ақ ... тыс ... ... ... ... бақылау және оған
заңнамамен жүктелген өзге ... ... ... ... ... ... ... асырады:
-тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджеттің жобасын,
мемлекеттік және өзге ... ... ... жоспарларын және Қазақстан Республикасының әлеуметтік-
экономикалық дамуының ... ... ... макроэкономикалық
көрсеткіштерді әзірлеуге қатысу;
- бюджетке түсетін түсімдерді ... және ... ... ... ... мемлекеттік саясаттың ... ... ... ... өз ... ... ... кепілдендірген қарыз алуды, сондай-ақ
мемлекеттік борышты басқаруды қамтамасыз ... ... ... және ... ... қарыз алуды, сондай-ақ
мемлекеттік борышты басқаруды қамтамасыз ету;
- өз құзыры шегінде бюджеттің атқарылуы жөніндегі ... ... ... есеп пен ... ... бақылаудың және
мемлекеттік меншікті басқарудың жобаларын әзірлеу және дайындау ;
- ... ... ... ... ... бекіту және
оларға өзгерістер енгізу;
- республикалық бюджеттің шығыстарын қаржыландыру және несиелендіру,
республикалық және жергілікті бюджеттердің ... ... және ... ... меемелердің валюталық операцияларын жүргізу және есепке алу;
- ... ... ... және Үкімет шешімдеріне сәйкес
инвестициялық жобаларға, мемлекеттік бағдарламаларға және өзге ... ... ... және ... ... ... да ... төлемдер бойынша ҚР-ның
халықаралық міндеттемелерін орындау және т.б.
Қаржыны басқару ... сан ... ... ... ... үлкен құқықтар берулген.
Министрліктің негізгі міндеттерін іске асыру және өз ... ... үшін ... ... тәртіппен:
- мемлекеттік органдардан, өзге ұйымдардан және жеке
тұлғалардан Министрлікке ... ... ... үшін ... ... ... және ... Министрліктің қарауындағы комитеттер мен ... ... өзге ... ... немесе
тоқтата тұруға;
- бірыңғай қазынашылық шоттағы және Қазынашылық комитетінің
корреспонденттік шоттарындағы ағымдағы қалдықтарды Үкімет
белгілеген ... ... ... ... басқаруды
жүзеге асыруға;
- ұлттық және шетелдік валютада банктік операциялардың
жекелеген түрлерін және ... ... ... ... ... ... ... бар.
Қаржы министрлігінің орталық аппаратында белгілі міндеттер мен
функцияларды ... ... ... ... бар, басқарудың
мақсаттары мен міндеттерін өзгеруі, аппараттар ... ... ... ... ескеріле отырып бұл бөлімшелердің құрамы мен
құрылымы үнемі өзгеріп отырады.
Қаржы министрлігінің құрылымы келесі түрде көрсетуге ... ... ... ... және оның ... департаменті; есептеме
және статистика департаменті; мемлекеттік ... ... ... ... ... қаржыландыру департаменті; қаржылық
моделдердің жиынтығы және оларды зерттеу департаменті; кадрлық ... және ... ... ... қаржының ішкі әкімшілігі
департаменті; жиынтықтау-талдама департаменті; заң службасы ... есеп және ... ... ... және тағы ... ... ... бар.
Министрліктің мынадай ведомстволар бар: ...... ... ... бақылау және мемлекеттік сатып алу, Салық,
Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру, ... ... ... ... ... ... ... министрлігі
құрамындағы Қазынашылықтың орталық аппаратынан және ... ... оған ... ... ... тұрады.
Қазынашылық органдарының кейбір орындайтын міндеттер мен функцияларың
атап кетуге жөң ... ... ... ... ... оның кассалық
атқарылуын жүзеге асыру, жергілікті бюджеттерге ... ... ... және ... ... ... республикалық және өз құзырының шегінде жергілікті
бюджеттердің қаражаттарын ұтымды әрі мақсатты ... ... ... мемлекеттік бюджеттің атқарылуына қызмет көрсету;
- республикалық және жергілікті бюджеттер ... ... ... міндетті төлемдерді бөлуді қамтамасыз ету және
оларды түрлі деңгейлердің ... ... ... ... ... ... ... республикалық және жергілікті бюджеттердің кіріс және
шығыс шоттарынан жай-күй туралы ... ... ... ... заңнамасымен оған артылған басқа
функцияларды жүзеге асыру.
Қаржылық бақылау комитеті бақылау саласындағы ... ... ... ... асырады. Оның органдары мемлекеттік
кәсіпорындарға ұлттық шаруашылықтың барлық салаларының және көрсетілетін
қызметтер сферасының ұйымдарына, ... ... мен ... ... ... мен ... басқару органдарына, қорғаныс
кәсіпорындарына мен ұйымдарына және ... ... ... ... Олар ... ... ... және валюта ресурстарын пайдалануды,
бағалы қағаздар ... ... ... ... ... жұмылдыру жөніндегі аса маңызды функцияларды
Салық службасы ... ... ... органдары уәкілетті
мемлекеттік орган мен ... ... ... ... органдарына
облыстар, Астана және ... ... ... ... ... ... комитеттері, аудандар, қалалар және қалалардағы аудандар
бойынша салық комитеттері жатады. Арнаулы экономикалық ... ... бұл ... ... ... ... ... мүмкін. Салық
органдары тиісті жоғары тұрған салық комитеті органына төменнен жоғары
қарай ... ... және ... ... ... ... ... орган салық органдарына басшылық жасауды жүзеге
асырады.
Салық комитетінің негізгі ... ... ... ... ... мен бюджетке төленетін басқа міндетті
төлемдердің толық түсуін ... ... ... өзінің құзыры шектерінде нормативтік
құқықтық актілермен ... ... ... ... ... ... және бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдер
әкімшілігін жүргізудің әдіснамасын әзірлеу және
мемлекеттік есептемені жинаудың ... мен ... ... ... бөлігін ағымдағы болжауға қатысу;
• трансферттік бағалауды қолдану кезінде ... ... ... ... ... ... атқарылуы мен
тоқтатылуы мәселелерін жеке және заңи ... ... ... ұйымдастыру және жүзеге
асыру;
• заңмен қарастырылған өзге функциялар.
Комитетке оған жүктелінген негізгі міндеттер мен ... ... ... көп ... ... атап ... бақылауды жүзеге асыруға;
салық төлеушінің ақша ... ... ... қаржыландырудың жеке жоспарларына, ақшасының бар-жоғына, бағалы
қағаздарына, есеп ... ... және ... ... ... өзге құжаттарына Қазақстан
Республикасының заңнамалық актілермен белгіленген талаптарды сақтай ... ... ... ... ... белгіленген тәртіппен
салықтық тексеруді жүзеге асыру барысында ... ... ... ... құжаттарды салық төлеушіден алып қоюға;
Орналасқан жеріне қарамастан табыс табу үшін пайдаланылатын ... ... мен ... ... байланысты объектілерді тексеруге, салық
төлеуші ... ... ... комитеті Қазақстан Республикасының экономикалық ... ... ... ... ... отырып, сыртқы экономикалық
қызметте, кеден тарифін ... ... ... ... арқылы
мемлекеттің қаржы ресурстарының айтарлықтай үлесін құрайтын кеден баждары
мен төлемдерін төлетуді ұйымдастырады.
Кеден ... ... ... ... ... ... ... кіріктіреді.
Қаржы министрлігі жүйесінде ең көбі жерглікті қаржы органдарының
аппараты, ол облыстық, қалалық, аудандық қаржы ... мен ... ... ... Олар ... ... ... жүргізеді,
яғни жергілікті бюджеттердің атқарылуымен, ішкі шаруашылық ... және ... ... және ... ... барлық
буындарында ресурстарды үнемдеуді ... ... ... ... жүзеге асырады және олардың қаржылық қызметін
бақылап отырады.
Салық комитетінің ... мен ... ... бюджеттен тыс
қорларға төленетін салықтардың, алымдардың және басқа міндетті ... ... ... ету; ... ... ... ... бақылау; салық төлеушілер мен салық салу ... ... ... және ... ... бойынша түсіндіру және ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қаржы тәртібін
сақтауды бақылау кіреді. Осы ... олар ... ... ... жасаған жоспарлар мен қаржыландырудың жеке ... мен ... ... жергілікті әкімшіліктер
бөлімшелерінің бухгалтерлік ... мен ... ... Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі
заңнамасымен қарастырылған шектерде басшылықты, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуының стратегиялық ... ... ... ... ... орта ... ... бюджеттің болжамдық көрсеткіштерін және тиісті қаржы
жылына арналған республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... орган болып табылады.
Экономика және ... ... ... ... бөліп көрсетуге болады: салық саясаты және болжамдар,
бюджет үдерісінің әдіснамасы және ... ... ... ... ... ... ... алуды және несие беруді жоспарлау;
өңірлік саясат және ... ... ... ... стратегиялық талдау және жоспарлау; инвестициялық саясат және
жоспарлау; экономикалық ... және ... ... ақпарат,
қорғаныс, қоғамдық тәртіп және кәупсіздік шығыстарын жоспарлау; әлеуметтік
сфера шығыстарын жоспарлау; ... ... пен ... ақпарат
және инновациялар сферасында шығыстарды жоспарлау; мемлекеттік активтерді
басқару саясаты; салалық органдардың шығыстарын жоспарлау; ішкі ... және ... ... ... министрліктің міндеттері туралы
айтуға болады:
- стратегиялық ... мен ... ... ... ... ... ... қалыптастыру;
- экономикалық талдау, ҚР-ның ... ... ... және реттеу;
- стратегиялық, индикативтік және бюджеттік ... ... және ... мемлекеттік салық-бюджет және инвестиция саясатын мемлекеттің ... ... ... ... ... ... экономикалық және
қаржылық қатынастар сферасындағы саясатты қалыптастыру және іске асыру;
- мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіру ... ... ... ... оған ... ... ... орындайтын негізгі функцияларды көрсетуге тура келеді,
олар: Қазақстан Республикасының ... ... және оны ... ... ... ... ... олардың атқарылу
мониторингін жүзеге асыру; мемлекеттік инвестициялардың ... ... ... және ... бюджеттерге түсетін түсімдерді
болжау, тиісті қаржы жылына ... ... ... ... кезеңге арналған Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетінің
болжамдық көрсеткіштерін ... ... және ... ... ... ... қаржысы мен мемлекеттік
меншікті басқару ... ... ... мақсаттары мен
басымдықтарын анықтауға қатысу; республикалық және жергілікті ... ... ... сыныптама мен қаржылық есептеменің ... ... және ... ... ... ... және мемлекет
кепілдендірген қарыз алу мен несие ... ... мен ... ... жай-күйді жылсайынғы бағалауды жүзеге асыру және алдағы он
жылдық мерзімге мемлекеттік және мемлекет ... ... пен ... ... ... ... кіретін бағыттар бойынша
мемлекеттік және салалық бағдарламаларды ... және оған ... өзге ... ... ... ... бюджеттің атқарылуын сыртқы бақылаумен
байланысты мәселелермен ... ... ... ... есеп ... айналысады, ол Президеетке тікелей бағынатын және
есеп беретін республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Есеп комитетінің құқықтық жағдайы Қазақстан ... ... ... ... Президентінің
актілерімен, сондай-ақ осы комитет туралы Қағидада айқындалған.
Сонымен қорыта келе мынадай тұжырым ... ... ... ...... және ... Республикасы
Ұлттық қорының, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... кірістері мен шығындарын
қалыптастыру, оларды теңестіру үдерісінде заңмен реттеліп
отыратын белгілі бір қаржылық өзара қарым-қатынастар пайда
болады. Осы ... ... ... ... мен ... ... оның ... өзара
қатынастарымен байланысының ұйымдық нысандары, ... ...... құрылысын құрайды;
- бюджет кодексіне ... ... ...... ... ... операцияларды есепке алмағанда,
Республикалық және жергілікті бюджеттерді біріктіретін,
бекітуге ... ... ... ол тек ... ... ... ... Республикасында жиынтығында мелекеттік бюджетті
құрайтын ... ... және ... ... ... ... ... жұмыс істейді:
Республикалық бюджет; Облыстық бюджет, республикалық маңызы
бар қаланың, астананың бюджеті; ауданның ... ... ... бюджеті. Біздің еліміздің бүкіл аумағында
бірыңғай бюджет заңнамасына, бюджет ... ... ... ... және т.б. ... бюджеттік жүйе әрекет етеді;
- бюджеттік қатынастарды реттейтін негізгі заңнамалық акт ҚР
Бюджет кодексі болып табылады.
2. Қазақстан Республикасы бюджет жүйесін басқаруды ... ... ... ... ... 2007-2009 жылдардағы
кірістері мен шығыстарының атқарылуын талдау
2008 жылғы 1 ... ... ... ... жаңа ... ... ... бері бюджет үдерісін ұйымдастыру соның
нормалары ... ... ... ... ... орта ... ... рөлін
күшейтуге мүмкіндік берді және бюджет жүйесіндегі заңнаманы ... ...... ... ... жүйесінің 2007-2009жж. кірістері, млрд.теңге
|Атауы | 2007 жыл | 2008 жыл | 2009 жыл |
| ... ... ... |лікті|еттік |ликалы|ікті |кетті|блика|лікті|
| ... ... ... ... |лық ... | | |т | ... ... |
| | | | | | | |т |т | ... ... 2 – ... ... ... жүйесінің 2007-2009 жылдары
кірістерінің атқарылу динамикасы
Дерек көзі: ... ... ... ... ... ... мен 2 ... мәліметтері негізінде мынадай тұжырым жасауға
болады, Мемлекеттік бюджетті 2009 жылы 2008 жылмен салыстырғанда ... -530256 млн ... ... 13,12%-ке төмендеген. Кірістер сомасы
529065 млн.теңгеге немесе 13,11%-ға ... ... ... ... млн.теңгеге немесе 20,95%-ға төмендеген. Ал салықтық емес түсімдер
болса керісінше ... ол 50636 ... ... ... ... ... 2007 ... салыстырғанда 814367 млн.теңгеге
яғни 315,59% өсті, ал 2009 жылы 32179 млн.теңгеге немесе 3,0%-ға өскен.
Бюджеттік кредиттерді өтеу 2971 млн.теңгеге ... яғни ... ... бұл ... ... 2009 жылы ... байқалады, ол 753
млн.теңгеге төмендеп азаюы 15,63% құрады.
Мемлекеттің қаржылық активтерін сатудан түскен түсімдер 2008 жылы ... ... ... 50,62% ... ал 2009 жылы бұл ... ... немесе 33,43% төмендеген.
2 кестеде мемлекеттік ... ... ... жылдардағы
атқарылуы анықталған. Мемлекеттік бюджет шығыстарының 2008 жылы ең ... ... ... ... ... мен ... сәулет, қала
құрылысы және құрылыс қызметі» жатты. Мұнда өсу сомалары 116623 млн.теңгеге
және 29615,3 ... ... 244,99% және 15,46 % ...... ... 2007-2009жж. Мемлекеттік бюджет түсімдерінің
өзгерістері, млн.теңге
|Көрсеткіштер ... жж ... жж |
| ... (+,-) |өзгерістер(+,-) |
| |млн. |% |млн. |% |
| ... | ... | |
|1 |5 |6 |7 |8 ... ... |+39,41 |-530256 |-13,12 |
|Кірістер ... |+39,70 |-529065 |-13,11 ... ... |+463470 |+19,67 |-590828 |-20,95 ... тыс ... |-95527 |-52,75 |+50636 |+59,19 ... капиталды сатудан түскен |-35746 |-38,56 |-21053 |-36,97 ... | | | | ... ... |+814367 |+315,59 |+32179 |+3,00 ... ... өтеу |-2971 |-38,15 |-753 |-15,63 ... ... ... |-1343 |-50,62 |-438 |-33,43 ... түскен түсімдер | | | | ... ... ... ... ... ақпараттары негізінде |
|құрастырылды ... 3 – ... ... ... ... ... 2007-
2009 жж атқарылуы
Дерек көзі: www.minfin.kz. Ресми ... ... ... жылы тек ... ... және жер ... ... бабы
бойынша төмендеу байқалады, ол 25767,6 млн.теңгені ... ... ... 2009 жылы ... ... 352776,7 ... немесе 10,39% өсті.
Өсу сомалары көбінде «Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық» бабы ... 29,97%, яғни 70123,3 ... ... ... ... ... ... 88514,1 млн.теңгеге немесе 15,46%-ға ... ... ... 87682,6 ... яғни ... ... бюджеттің кірістері 2010 жылғы 1 қаңтардағы жағдай ... ... ... ... ... іс ... 3 505,3 млрд.теңгені құрады. 2010 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... 104,8% орындалды немесе 101,4
млрд.теңгеге ... ... ... ... емес ... ... ... немесе орындалу пайызы 124,5% құрады.
Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер бойынша жоспар 25,9 млрд.теңгеге
немесе 58,1% орындалмаған. ... ... ... ... табыс салығы бойынша 659,8 млрд.теңге жоспарда бюджетке 643,7
млрд.теңге түсті немесе 97,6%. ... ... ... ... мен ... ... төмендеуіне байланысты, сондай-ақ
бірқатар кәсіпорындарда аванстық төлемдердің қайта есептелуіне ... 2008 ... ... ... ... ... азаюы есебінен
түсімдер 277,2 млрд. теңгеге төмендеді. Жалақыдан алынатын салықтар бойынша
жоспарлар Өңірлік жұмыспен ... және ... ... ... ... жұмыс орындарын ашу бойынша іс-шаралардың іске ... 2009 ... 1 ... ... ... ... қызметкерлері
жалақыларының 25%-ға көтерілуіне байланысты орындалды.
Осылайша, жеке табыс салығы бойынша ... ... ... ... 264,0 ... болып, бюджетке 268,7 млрд.теңге түсті,
әлеуметтік салық бойынша ... ... ... ... ... ... бюджетке 232,8 млрд.теңге түсті.
- мүлікке салынатын салық 85,9 млрд.теңге жоспарда бюджетке 91,9
млрд.теңге ... ... 106,9%, ... ... ... ... ... жоспардан 5,9 млрд.теңге түсті.
- іште өндірілетін тауарларға ... ... құн ... ... 146,2 %-ға орындалды немесе жоспарланған 76,1 млрд.теңге сомада
бюджетке 111,3 ... ... ... Басқару Жүйесінің (ТБЖ)
қағидаттарын қолдану есебінен нөлдік мөлшерлеме бойынша ҚҚС ... ... ... ... төлеушілерден ҚҚС қайтару туралы талапты қамтитын
салықтық өтініштерді немесе декларацияларды ... ... әр ... ... ... ... ... жылғы 1 қаңтардағы жағдай ... ... өтеу ... ... ... ... салынатын ҚҚС бойынша 391,0 ... іс ... ... 404,7 ... ... ... 103,5%-ға
атқарылды. Импортталатын тауарларға салынатын ҚҚС бойынша асыра орындалуға
мыналар әсер етті.
Салық салынатын импорт құрылымында ... көп үлес ... ... ... металл бұйымдары) алады, салық салынатын
импорттың жалпы көлемінде ... ... 18,5% ... млн. АҚШ ... бұл ... ... ... 1,3% немесе 51,4 млн. АҚШ долларына
артық. Тауарлардың бұл тобы ... 72,7 ... ... ҚҚС ... ... жылдың ұқсас кезеңінен 10%-ға немесе 6,6 млрд.теңгеге артық;
- іштегі өндірілетін тауарларға ... ... ... ... атқарылды немесе жоспардағы 37,1 ... ... ... ... оның ішінде:
- алкоголь өнімдеріне салынатын акциздер бойынша - жоспардағы 8,6
млрд.теңге ... ... ... ... сату ... артуы себінен
9,2 млрд.теңгені немесе 107,5%-ды құрады;
- темекі өнімдеріне ... ... ... ... ... ... жоспардағы 13,5 млрд.теңгеде темекі өнімдерін ... ... ... өсуі ... ... 13,6 ... ... Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген шикі мұнайға, газ
конденсатына салынатын акциз бойынша атқарылу 100%-ды ... ... ... ... ... 0,02 ... түсті.
- бензинге және дизель отынына салынатын акциздер бойынша жоспар
106,4%-ға атқарылды немесе жоспардағы 15,0 млн.теңгеде ... ... ... ... ... іс ... 16,0 ... түсті;
- импортқа салынатын акциздер бойынша 17,3 млрд.теңге ... ... 18,6 ... ... ... 107,2%-ға атқарылды. Жоспардың асыра
орындалуының негізгі себебі 24 «темекі өнімдері» тобы ... ... ... ... және аванстық төлемдері жүргізілген.
- табиғи және басқа ресурстарды ... үшін ... ... ... ... ... 201,2 ... түсті, атқарылу пайызы
117,1%-ды құрады. Жоспардың асыра орындалуы ... ... ... ... бойынша 50,9 млрд.теңге жоспарда іс жүзінде 68,6 млрд.теңге
немесе 134,8% түскен ірі түсімдер ... ... ... ... көлемі мен сату бағасына тәуелді өндірілген пайдалы қазбаларды
сату көлемі анықтаушы ... ... ... емес түсімдер есептік кезеңнің жоспардағы 109,4 млрд.теңгенің
орнына іс жүзінде 136,2 млрд.теңге түсті немесе 124,5%-ды құрады. Жоспарлы
көрсеткіштерді ... аса ... ... ... ... ... 2009 ... арналған жоспар бекітілмеген 12,2 млрд.теңге сомасындағы
айыппұлдар; 2) ... ... 1,5 ... 3) 1995 ... ... ... ... Үкіметі мен Қазақстан Республикасының
Үкіметі арасындағы Ядролық ... ... ... ... және өзара есеп айырысу туралы келісім бойынша 6,5 ... ... ... түсуімен байланысты болды.
Негізгі капиталды сатудан түскен түсімдер жоспардағы есептік кезеңдегі
61,8 млрд.теңгеде 35,9 млрд.теңге түсті немесе ... ... ... ... ... бойынша құрылыс компанияларының тұрғын үй
объектілерін уақытылы тапсырмауына ... ... ... ... түсімдер; 2) жер учаскелеріне төленетін базалық мөлшерлемесінің
артуы ... жеке ... ... ... жер учаскелері көлемдерінің
төмендеуіне байланысты жер ... ... ... ... ... түсімдер 1 191,0 млрд.теңге жоспарында 1 104,6
млрд.теңге немесе 92,7% құрады, оның ішінде ... даму ... үшін ... ... ... ... ... қорынан
республикалық бюджетке кепілдік берілген трансферт 843,1 млрд.теңге
мөлшерінде және ... ... ... ... республикалық
бюджетке 261,5 млрд.теңге мөлшеріндегі нысаналы трансферт ... ... ... бойынша Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... оның ... ... ... ... млрд.теңге сомасында тікелей салық сомасы аударылды.
Кесте – 3
Қазақстан Республикасының 2007-2009жж. Мемлекеттік бюджет түсімдерінің
құрамы мен құрылымы, млн.теңге
|Көрсеткіштер |2007ж |2008ж |2009ж |
| |млн. ... |млн. ... |млн. ... ... |% ... |% |теңге |% |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |
3 ... ... ... ... ... ... құрамы мен құрылымы көрініс ... ... ... ... ... және ... ішінде ең жоғары үлесті
болып табылатын салықтық түсімдер. Олар 2007 жылы 81,29%, 2008 жылы ... ал 2009 жылы 63,49% ... ... түсімдерінің үлесі
жоғарылап 8,91%- дан 31,46%-ға дейін ...... ... ... жүйесінің 2007-2009жж. шығыстары, млрд.теңге
|Атауы | 2007 жыл | 2008 жыл | 2009 жыл |
| ... ... ... ...... |лық ... |қ |бюдже|
| | ... ... ... |
| | | | |т |т | |т | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 ... |
|1 ... 4 – ... ... Мемлекеттік бюджет шығыстарының 2007
жылғы құрылымы, млрд.теңге
Дерек көзі: ... ... ... ... ... 5 – Қазақстан Республикасы Мемлекеттік бюджет шығыстарының ... ... ... ... ... ... Ресми сайтының ақпараттары негізінде
құрастырылды
Сурет 6 – Қазақстан Республикасы Мемлекеттік бюджет шығыстарының 2009
жылғы құрылымы, ... ... ... ... сайтының ақпараттары негізінде
құрастырылды
4 кестедегі мәліметер алдағы келтірілген ... ... ... ...... ... 2007-2009жж. Мемлекеттік бюджет шығыстарының
өзгерістері, млн.теңге
| ... жж ... жж ... ... (+,-) ... |
| |млн. |% |млн. |% |
| ... | ... | ... ... |+9,00 |+352776,7 |+10,39 |
|Жалпы сипаттағы мемлекеттiк ... |+32,95 ... |-25,86 ... | | | | ... ... |+11,22 |+2256,9 |+1,21 ... ... қауiпсiздiк, | | | | ... сот, ... | | | | ... ... |+12,64 ... |+16,47 ... беру |+116623 |+244,99 ... |+15,46 ... ... ... |+21,31 ... |+24,14 |
|Әлеуметтiк көмек және әлеуметтік | | | | ... ету ... |+23,81 ... |+21,91 ... ... шаруашылық |+12463,5 |+5,62 |+70123,3 |+29,97 ... ... ... және ... |+30,43 |+9649,5 |+5,88 |
|ақпараттық кеңістiк | | | | ... ... және жер ... |-29,86 |-1930,4 |-3,19 ... ... | | | | ... су, ... ... ... |+31,55 |-2246,9 |-1,31 ... ... табиғи аумақтар, | | | | ... ... және ... | | | | ... ... | | | | ... ... қала құрылысы |+29615,3 |+282,99 |-9159,6 |-22,85 |
|және құрылыс қызметі | | | | ... және ... ... |+7,93 |+4802,4 |+1,44 ... ... |-73,59 |-31310,2 |-32,55 |
|Дерек көзі: www.minfin.kz. Ресми сайтының ақпараттары ... ... |
5- ... ... ... көмек және әлеуметтік қамтамасыз ету»
шығындары 21,91%-ға, яғни 136291,7 млн.теңгеге өсті.
«Жалпы сипаттағы мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... 25,86% ... Мұнда, «Ауыл, су, орман, балық
шаруашылығы, ерекше ... ... ... ... ортаны және
жануарлар дүниесін қорғау» -2246,9 ... ... -1,31% ... 2008 жылы ... ... түсімдерінде 39,41%-ға өсім, ал 2009
жылы 13,12%-ға ... ... ... ... 2008 жылы 9%, ал ... 10,39% өсім ... – 6
Қазақстан Республикасының 2007-2009жж. Мемлекеттік бюджет шығыстарының
құрамы мен ... ... |2007ж |2008ж |2009ж |
| |млн. ... |млн. ... ... %|
| ... |% |теңге |% ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |3 113 573|100 ... ... ... ... | | | | | | ... ... ... |5,41 ... |166 ... ... |166 646 |5,35 |185 |5,46 |187 ... |
| | | |358,4 | | | ... ... | |7,74 |271 | |316 189,7| ... ... |240 993 | |467,4 |7,99 | |8,43 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... беру |455 780 |14,63 |572 |16,86 |660 ... |
| | | |403,0 | | | ... сақтау |299 391 |16,13 |363 |10,70 |450 ... |
| | | |209,9 | | | ... ... және | | | | | | ... ... |502 381 |16,13 |622 |18,32 |758 ... ... | | |016,7 | | | ... үй-коммуналдық | | | | | | ... ... |7,11 |233 |6,89 |304 ... |
| | | |925,5 | | | ... ... ... | | | | | ... ... ... |4,03 |163 |4,83 |173 ... ... | | |968,6 | | | ... ... | | | | | | ... жер ... | | | | | | ... |86 275 |2,27 |60 ... |58 577,0 |1,56 ... су, ... балық | | | | | | ... ... | | | | | | ... табиғи | | | | | | ... ... | | | | | | ... және жануарлар | | | | | | ... ... ... |4,15 |170 |5,01 |168 ... |
| | | |364,8 | | | ... сәулет, қала| | | | | | ... және ... | | | | | | ... |10 465 |0,33 |40 ... |30 920,7 |0,82 ... және коммуникация|308 262 |9,90 |332 |9,80 |337 511,5|9,00 |
| | | |709,1 | | | ... |364 163 |11,69 |96 ... |64 853,4 |1,73 ... көзі: www.minfin.kz. Ресми сайтының ақпараттары негізінде құрастырылды|
Мемлекеттік бюджеттің ... ... мен ... 6 ... тапқан. Мұнда жоғары үлес салмақты болып 2007 жылы «Денсаулық
сақтау» шығындары -16,13%, ... ... және ... ... - 16,13% «Бiлiм беру» - 14,63%, «Көлiк және коммуникация» шығындары ... ... ... Ең ... ... ... ... қала құрылысы және
құрылыс қызметі» шығындары болған, олар – 0,33% құраған.
2008 жылы «Денсаулық сақтау» шығындары -10,70%, ... ... ... ... ету» - 18,32% ... ... - 16,86%, «Көлiк және
коммуникация» шығындары – 9,80% үлесте болды. Ең төмен үлесті ... қала ... және ... ... шығындары болған, олар – 1,18%
құраған.
2009 жылы «Денсаулық ... ... ... құрап алдыңғы жылға
қарағанда шамалы өскен. «Әлеуметтiк көмек және ... ... ету» ... «Бiлiм беру» - 17,63% үлесті құрап, алдыңғы жылмен салыстырғанда бұл
баптардағы шығындар өскен. «Көлiк және ... ...... ... – 7
Қазақстан Республикасының 2007-2009жж. бюджет жүйесінің құрамы млн.теңге
|Атауы | 2007 жыл | 2008 жыл | 2009 жыл |
| ... ... ... ...... |лық ...... | ... |бюдже|бюдже|т |бюдже|бюджет|т |
| | | | |т |т | |т | | ... |2 898 |2 264 |1 527|4 040|3 330|1 832|3 510|2 800 |2 ... |278 |088 |952 |536 |924 |029 |280 |323 |444 ... |2 887 |2 221 |1 524|4 034|3 317|1 830|3 505|2 779 |2 ... |838 |504 |458 |410 |602 |138 |345 |228 |178 ... |7 787 |42 270|1 155|4 816|13 |652 |4 063|20 504|984 ... өтеу | | | | |251 | | | | ... |2 653 |314 |2 339|1 310|71 |1 239|872 |591 |281 ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... түскен | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... ...... ... ... ... жүйесіндегі
өзгерістері млн.теңге
7 кестеде, және 7 суретте ... ... ... ... ... ... ... және жергілікті
бюджеттерінің атқарылуы қарастырылған. Мұнда, түсімдер, ... ... және ... ... мен ... ... ... бюджет бойынша талдау кезеңінің құрамындағы үш жыл бойынша
бюджет тапшылығы ... ... ... ... бойынша
да бюджет тапшылығы байқалады. Тек жергілікті ... ... 2008 ... ... – 12822 млн.теңгені құрады. 2007 және 2009 ... ... ... ... профициті болғаны байқалады, ол
сәйкесінше 9061млн.теңге және 19583 млн.теңгені құрады.
2.2 Қазақстан Республикасы ... ... ... және ... ... ... атқарылуын талдау
Республикалық бюджеттің кірістері (трансферттерді есептегенде) 2010
жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 100,4% ... ... ... 2 779,2 ... ... іс  жүзіндегі түсімдер 10,5
млрд.теңгені құрады. ... ... ... 2010 ... ... ... ... бойынша 105,0%-ға орындалды, жоспарланған
1 381,3 млрд.теңге сомада бюджетке 1 451,0 млрд.теңге түсті. ... ... ... ... ... 24,7 млрд.теңгеге немесе 127,5%-ға асыра
орындалды. Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер 83,1%-ға орындалды.
Трансферттер түсімдері ... ... ... 1 ... жоспардың орындалмауы мына салық түрлері
бойынша қалыптасқан:
- корпоративтік табыс салығы ... 659,8 ... ... 643,7 ... ... ... 97,6%. ... орындалмауы негізгі
қуат тасымалдаушылар мен металдардың бағасы төмендеуіне байланысты, сондай-
ақ бірқатар кәсіпорындарда ... ... ... ... ... 2008 ... ... салыстырғанда салықтық режимнің
азаюы есебінен түсімдер 277,2 млрд. теңгеге төмендеді.
Сонымен қатар, жоспар мынадай ... ... ... ... ... импортқа салынатын акциздер бойынша 17,3 млрд.теңге жоспарда іс
жүзінде 18,6 ... ... ... ... ... ... ... негізгі себебі 24 «темекі өнімдері» тобы бойынша, ... ... ... мен ... ... ... ішкі өндіріс тауарларына салынатын ҚҚС бойынша ... ... ... 76,1 ... ... сомада бюджетке 111,3
млрд.теңге Тәуекелділікті Басқару Жүйесінің (ТБЖ) қағидаттарын ... ... ... бойынша ҚҚС сомасын өтеуді төмендету есебінен түсті.
Салық төлеушілерден ҚҚС ... ... ... ... ... немесе декларацияларды алған кезде әр салық ... ... ... ... ... ... ... ҚҚС бойынша 391,0 млрд.теңге
жоспарда іс жүзіндегі түсім  404,7 ... ... ... 103,5%-
ға орындалды. Импортталатын тауарларға салынатын ҚҚС ... ... әсер ... ... ... ... ... көп үлес салмағын
тауарлардың 73-тобы (қара металл ... ... ... ... ... ... олардың үлесі 18,5% (3 942,8 млн. АҚШ долларын)
құрайды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 1,3% немесе 51,4 млн. АҚШ ... ... бұл тобы ... 72,7 ... ... ҚҚС төленді,
бұл дегенің 2008 жылдың осындай кезеңінен 10%-ға ... 6,6 ... ... және ... ... ... үшін түсімдер бойынша
86,7 млрд.теңге жоспарда бюджетке 107,1 ... ... ... ... мынадай түрлері бойынша қамтамасыз етілді:
- пайдалы қазбаларды өндіру салығы бойынша 50,9 млрд.теңге жоспарда іс
жүзінде 68,6 млрд.теңге немесе 134,8% ... ... іс ... көлемі
мен сату бағасына тәуелді өндірілген пайдалы қазбаларды сату ... ... ... ... емес ... ... ... жоспардағы 89,6 млрд.теңгенің
орнына іс жүзінде 114,3 млрд.теңге түсті немесе 127,5%-ды құрады.
Жоспарлы көрсеткіштерді негізгі асыра орындау мынадай түсімдер есебінен
түсіндіріледі: 1) 2009 ... ... ... бекітілмеген 12,3 млрд.теңге
сомасындағы айыппұлдар; 2) жоспарланбаған дивидендтер 1,5 млрд.теңге; ... ... 20 ... ... Федерациясының Үкіметі мен Қазақстан
Республикасының Үкіметі арасындағы Ядролық оқ-дәрілерді ... ... ... және өзара есеп айырысу туралы келісім бойынша ... ... ... соманың түсуімен байланысты болды.
Негізгі ... ... ... ... ... кезеңнің жоспарындағы
5,5 млрд.теңгеде 4,5 млрд.теңге түсті.
Мемлекеттік материалдық қордан материалдық құндылықтардың сатылуы ... 2,5 ... іс ... ... 1,5 ... ... құрады. Жоспардың орындалмауы мемлекеттік материалдық резервтің
тауарлық – материалдық құндылықтарын сатып алушылардың болмауына ... ... ... 1 292,4 ... ... ... ... 93,6 % құрады, оның ішінде бюджеттік даму бағдарламасын
қаржыландыру үшін ... ... ... ... Ұлттық қорынан
республикалық бюджетке кепілдік берілген трансферт 843,1 ... және ... ... ... қорынан республикалық
бюджетке 261,5 млрд.теңге мөлшеріндегі нысаналы трансферт тартылған.
Кесте – 8
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... млн.теңге
| ... жж ... жж ... ... (+,-) |өзгерістер(+,-) |
| |млн. |% |млн. |% |
| ... | ... | ... ... |+47,11 |-530601 |-15,92 ... ... |49,34 |-538374 |-25,99 ... түсiмдері |+444589 |+27,32 |-620400 |-29,95 ... тыс ... |-97564 |-57,25 |+41452 |+56,90 ... ... сатудан түскен|+345 |+4,19 |-4038 |-47,08 ... | | | | ... ... |+748728 |+179,96 |+44611 |+3,83 ... ... өтеу |-29019 |-68,65 |+7253 |+54,73 ... ... ... |-243 |-77,38 |+520 |+732,39 ... ... ... | | | | ... көзі: www.minfin.kz. Ресми сайтының ақпараттары негізінде құрастырылды|
Сурет 8 – Қазақстан Республикасының республикалық бюджет кірістерінің 2007-
2009 жж атқарылуы
Дерек ... ... ... ... ... ...... Республикасының 2007-2009жж. Республикалық бюджет кірістерінің
құрамы мен құрылымы, млн.теңге
|Көрсеткіштер |2007ж |2008ж |2009ж |
| |млн. ... ... ... ... |% ... |% |теңге |% |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |
9 ... ... ... ... Республикалық бюджет
түсімдерінің құрамы мен құрылымы көрініс тапқан. Мұнда, ... ... ... көлемді және олардың ішінде ең жоғары үлесті
болып табылатын салықтық түсімдер. Олар 2007 жылы 71,85%, 2008 жылы ... ал 2009 жылы 51,81% ... ... ... ... 18,37%- дан ... ... өсті.
10 кесте мәліметтері ... ... ... ... шығыстарында болған өзгерістерін мәлімдейді. Мұнда,
2008 жылы Республикалық бюджет шығыстары 226961,1 млн теңгеге ... ... ал 2009 жылы 415078,9 ... ... 15,35% өсті.
Кесте – 10
Қазақстан Республикасының 2007-2009жж. Республикалық бюджет шығыстарының
өзгерістері, млрд.теңге
| ... жж ... жж |
| ... (+,-) ... |
| |млн. |% |млн. |% |
| ... | ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... |+9,16 ... |+15,35 ... ... ... ... |+17,41 ... |-17,36 |
|қызметтер | | | | ... ... |-9,28 |+7368,4 |+4,19 ... ... қауiпсiздiк, | | | | ... сот, ... | | | | ... ... |+11,78 ... |-81,77 ... беру ... |+26,30 ... |+22,87 ... ... ... |+14,61 |+61218,4 |+52,96 |
|Әлеуметтiк көмек және әлеуметтік | | | | ... ету ... |+22,37 ... |+22,91 |
|Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық | |-28,25 ... ... |
| ... | | | ... спорт, туризм және |+20993,6 |+31,58 |+16927,9 |+19,35 ... ... | | | | ... ... және жер ... |-30,19 |+2187 |+3,70 ... ... | | | | ... су, орман, балық ... |+31,40 |+1865,3 |+1,16 ... ... ... | | | | ... ... ... ... | | | | ... ... ... ... | | | | ... ... | | | | ... сәулет, қала құрылысы | | | | ... ... ... |-2517,5 |-45,78 |+11234 |+376,80 ... және ... ... |+5,86 |+9851,1 |+3,94, ... ... |-66,47 |-58373,2 |-41,04 |
|Дерек көзі: www.minfin.kz. Ресми сайтының ақпараттары негізінде ... ... ... себепші болған келесідей баптар бойынша өсімдер сомасы:
2008 жылы «Ауыл, су, ... ... ... ... ... ... ... ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер
қатынастары» шығындары 38117,5 млн.теңгеге немесе 31,40% өскен, 2009 ... 1865,3 ... ... 1,16% өскен. «Мәдениет, спорт, туризм ... ... ... 2008 жылы ... мөлшерде болған да 31,58%
құраған. «Өнеркәсiп, сәулет, қала құрылысы және ... ... ... ... ... ... «Қорғаныс», «Отын-энергетика
кешені және жер қойнауын ... ... 2008 жылы ... ... жылы ... ... ... шығындары бойынша өсім
сомасы 1618995,5 немесе 1918,12% құрады. ... ... ... млн теңгеге немесе 52,96%, «Білім беру» шығындары – ... ... 22,87% ... ал ... ... және ... ету» бойынша шығындар 129737,2 млн.теңгеге немесе 22,91% ... жылы ... ... ... ... ... ... 25336,1
млн.теңге немесе 17,36%, «Қоғамдық тәртіп, ... ... ... ... 179807,3 млн.теңгеге немесе 81,77% төмендеді.
Республикалық бюджеттің шығындарының құрамы мен құрылымы 11 кестеде
көрініс тапқан.
Кесте – 11
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... мен ... ... |2007ж |2008ж |2009ж |
| |млн. ... |млн. ... ... ... |% |теңге |% ... |% |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |2476 606|100 ... ... ... ... | | | | | | ... қызметтер |124 281 |5,01 |145 929,3|5,39 |120 ... ... |160 866 |6,49 |175 ... |183 ... ... ... | |7,94 |219 869,2| |259 931,1| ... ... |196 696 | | |8,13 | |8,33 ... қылмыстық-атқару | | | | | | ... | | | | | | ... беру |149 005 |6,01 |188 ... |231 ... ... сақтау |100 840 |4,07 |115 581,2|4,27 |176 ... ... ... және | | | | | | ... қамтамасыз ету |462 667 |18,67 |566 193,6|20,94 |695 930,8|22,31 |
|Тұрғын үй-коммуналдық | | | | | | ... ... |4,75 |84 405,2 |3,12 |170 ... ... спорт, туризм | | | | | | ... ... ... |66 467 |2,68 |87 460,6 |3,23 |104 ... |
|Отын-энергетика кешені | |3,41 |59 087,8 | |61 274,8 | ... жер ... |84 641 | | |0,21 | |1,96 ... | | | | | | ... су, ... ... | |4,90 |159 484,5| |161 349,8| ... ... | | | | | | ... ... |121 367 | | |5,89 | |5,17 ... ... ... | | | | | | ... жануарлар дүниесін | | | | | | ... | | | | | | |
| | | | | | | ... 11 ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... сәулет, қала | |0,22 |2 981,5 | |14 215,9 | ... және ... |5 499 | | |0,11 | |0,45 ... | | | | | | ... және ... |235 880 |9,52 |249 ... |259 ... ... |424 216 |17,12 |142 ... |83 858,9 |2,68 |
|Дерек көзі: www.minfin.kz. Ресми сайтының ақпараттары негізінде құрастырылды|
Мұнда жоғары үлес салмақты болып 2007 жылы ... ... ... ... ету» - 18,68% «Қоғамдық тәртіп, ... сот, ... ... ... -7,94%, ... ... ... «Көлiк және коммуникация» шығындары – 9,52% үлесте болды. Ең ... ... ... қала ... және ... ... ... олар – 0,22% құраған.
2008 жылы «Әлеуметтiк көмек және ... ... ету» - ... ... - 6,96%, ... және ... шығындары – 9,23% ,
«Денсаулық сақтау» шығындары -4,27%, үлесте болды. Ең ... ... ... қала құрылысы және құрылыс қызметі» шығындары болған,
олар – 0,11% құраған.
2009 жылы «Денсаулық сақтау» ... ... ... ... жылға
қарағанда шамалы өскен. «Әлеуметтiк көмек және әлеуметтік ... ету» ... ... ... - 7,41% ... ... ... жылмен салыстырғанда бұл
баптардағы шығындар өскен. ... және ... ...... ... -кесте мен 9 сурет мәліметтері Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... жергілікті бюджет түсімдері 2008 жылы 304077 ... 19,90 %-ға ... 2009 жылы ... ... тағы 968294 млн.теңгеге
немесе 52,85%-ға өскен. Түсімдердің ішінде ең көп мөлшерлі ... ... Олар 2008 жылы 305680 ... ... 20,05%, ал 2009 жылы ... немесе 51,85% өсті. Салықтық түсімдер сомасы 2008 жылы ... ... 2,58% ... ал 2009 жылы 702905 ... ... ... ... тыс түсімдер мөлшері 2008 жылы 2143 млн.теңгеге
немесе 19,32% өскен, ал 2009 жылы 101064 ... – 763,78% ... ... ... түскен түсімдер мөлшері 2008 жылы 42,73%, ал
2009 жылы 90,61% төмендеген. ... ... ... ... мемлекеттің қаржылық активтерін сатудан түскен түсімдері 2008
жылы 47,02%, ал 2009 жылы 52,30% ...... ... жергілікті бюджет түсімдерінің 2007-2009жж.
өзгерістері, млн.теңге
| ... жж ... жж ... ... (+,-) ... |
| |млн. |% |млн. |% |
| ... | ... | |
|1 |5 |6 |7 |8 ... |+304077 |+1990 |+968294 |+52,85 ... |+305680 |+20,05 |+949090 |+51,85 ... ... |+18880 |+2,58 |+702905 |+93,95 ... тыс түсiмдер |+2143 |+19,32 |+101064 |+763,78 ... ... ... ... |-42,73 |-43826 |-90,61 ... | | | | ... ... |+320748 |+45,84 |+188946 |+18,51 ... ... өтеу |-503 |-43,54 |+19852 ... |
|Мемлекеттің қаржылық активтерін |-1100 |-47,02 |-648 |-52,30 ... ... ... | | | | ... ... www.minfin.kz. Ресми сайтының ақпараттары негізінде ... ... 9 – ... ... ... бюджет түсімдерінің 2007-
2009 жж атқарылуы
Дерек көзі: www.minfin.kz. Ресми ... ... ...... ... ... ... бюджет кірістерінің
құрамы мен құрылымы, млн.теңге
|Көрсеткіштер |2007ж |2008ж |2009ж |
| |млн. ... ... ... |млн. ... |
| ... | ... |% ... |% |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... ... 2007-2009жж. жергілікті бюджет түсімдерінің
құрамы мен құрылымы көрініс тапқан. Мұнда, түсімдерде кірістердің үлесі
көлемді және ... ... ең ... ... ... табылатын салықтық
түсімдер мен трансферттер. Салықтық түсімдер 2007 жылы 47,72%, 2008 жылы ... ал 2009 жылы 51,81% ... ... ... ... ... жоғарылап 45,79 %- дан 55,69 %-ға дейін өсті, ал 2009жылы 51,81%
болды.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 14 ... келтірілген.
Мұнда, 2008 жылы көп мөлшерде өскен ... ... ... ... қала ... және ... ... 30991,8 млн.теңгеге
немесе 382,61%, «Жалпы сипаттағы ... ... 77,15%, ... ... ... «Қорғаныс» бойынша шығындар 5119,1 млн.теңгеге
немесе ... ... ... су, ... ... ... ... табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау,
жер қатынастары» шығындары 2008 жылы 68,38%-ға өскен, ... ... және ... кеңістiк»- 47,05%-ға, «Әлеуметтiк көмек ... ... ету» ... ... 38,14%, ал ...... ... 2009 жылы шығыстардың жалпы ... ... ... 12,36% ...... ... жергілікті бюджет шығыстарының 2007-2009жж.
өзгерістері, млн.теңге
| ... жж ... жж |
| ... (+,-) ... ... | | |
| |млн. |% |млн. |% |
| ... | ... | |
|1 |5 |6 |7 |8 ... ... |+18,42 ... |-12,36 |
|Жалпы сипаттағы мемлекеттiк |+34108,4 |+77,15 |-32846,9 |-41,94 ... | | | | ... |+5119,1 |+71,06 |-6102,4 |-49,52 ... ... ... |+6742,2 |+15,03 ... |+9,05 ... сот, | | | | ... ... | | | | ... беру ... |+28,10 ... |+16,35 |
|Денсаулық сақтау ... |+22,03 |65791,2 |+20,51 ... ... және | | | | ... қамтамасыз ету |+17085,4 |+38,14 ... |+39,18 ... ... | | | | ... ... |+15,99 ... |+31,09 ... спорт, туризм және | | | | ... ... ... |+47,05 |-310,5 |-0,28 ... кешені және | | | | ... ... ... |+8451,4 |+25,11 |+3465,8 |+8,23 ... су, ... ... | | | | ... ерекше қорғалатын| | | | ... ... ... | | | | ... және ... дүниесін| | | | ... жер ... ... |+68,38 |+6046,7 |+8,36 ... ... қала | | | | ... және құрылыс қызметі |+30991,8 |+382,61 |-11735,8 |-30,02 |
|Көлiк және ... | | | | |
| ... |+26,53 |+12193 |+6,15 ... ... |-81,19 |-3136,4 |-27,95 ... көзі: www.minfin.kz. Ресми сайтының ақпараттары негізінде ... ... ... көп мөлшерде көбейгендерге мыналар жатады: ... және ... ... ету» ... 24248,5 ... ... өскен, ал «Бiлiм беру» шығындары – 77778,4 млн.теңгеге немесе
16,35% ... ... ... ... шығындары 72123,3
млн.теңгеге немесе 31,09% өсті. 2009 жылы ... ... азаю ... ол ... сипаттағы мемлекеттiк қызметтер» бойынша -41,94%,
«Қорғаныс» - 49,52% «Өнеркәсiп, сәулет, қала құрылысы және ... ... ... ... туризм және ақпараттық кеңістiк» - ...... ... ... ... бюджет шығыстарының
құрамы мен құрылымы, млн.теңге
|Көрсеткіштер |2007ж |2008ж |2009ж |
| |млн. ... |млн. ... ... ... |% ... |% ... |% |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |1518 891 |100 ... ... ... ... | | | | |45 469,5 | ... ... |44 208 |2,91 |78 316,4 |43,26 | |2,24 ... |7 203 |0,47 |12 322,1 |0,68 |6 219,7 |0,30 ... ... | |2,95 |51 598,2 | |56 269,7 | ... құқықтық, |44 856 | | |2,86 | |2,78 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... беру |371 302 |24,44 |475 ... |553 434,7|27,38 |
|Денсаулық сақтау |262 851 |17,30 |320 ... |386 ... ... ... және | | | | | | ... ... ету |44 789 |2,94 |61 874,4 |3,43 |86 122,9 |4,26 ... ... | | | | | | ... ... |13,16 |231 925,5|12,89 |304 048,8|15,04 |
|Мәдениет, спорт, туризм | | | | | | ... ... ... |73 778 |4,85 |108 ... |108 ... ... кешені | | | | | | ... жер ... |33 653 |2,21 |42 104,4 |2,34 |45 570,2 |2,25 ... | | | | | | ... су, ... ... | |2,82 |72 242,6 | |78 289,3 | ... ... | | | | | | ... ... |42 903 | | |4,01 | |3,87 ... ... ... | | | | | | ... жануарлар дүниесін | | | | | | ... | | | | | | ... ... қала | |0,53 |39 091,8 | |27 356,0 | ... және ... |8 100 | | |2,17 | |1,35 ... | | | | | | ... және коммуникация | | | | | | |
| ... |10,31 |198 ... |210 ... |
|Басқалар |59 672 |3,92 ... |8 085,0 |0,40 ... ... ... Ресми сайтының ақпараттары негізінде құрастырылды|
Кестеде жоғары үлес салмақты болып 2007 жылы ... ... ... -13,16%, ... ... - 24,44%, «Көлiк ... ... – 10,31%, ... ... және әлеуметтік
қамтамасыз ету» - 2,94% ... ... Ең ... үлесті «Қорғаныс» шығындары
болған, олар – 0,47% құраған.
2008 жылы «Тұрғын үй-коммуналдық ... ... -12,89% ... ... ... ... - 26,44% болып үлесі шамалы өскен. «Көлiк
және коммуникация» шығындары – 11,01%, ... ... және ... ету» - 3,43% ... ... Ең ... ... «Қорғаныс» шығындары
болған, олар – 0,68% құраған.
2009 жылы «Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық» шығындары -15,04%, «Бiлiм
беру» - 27,38%, ... ... және ... ... ету» - 4,26% ,
«Көлiк және коммуникация» шығындары – 10,40% үлесте болды. Ең төмен ... ... ... болған, олар – 0,30% құраған.
Сонымен, мемлекеттік бюджет бойынша талдау кезеңінің құрамындағы үш
жыл ... ... ... ... Республикалық бюджеттің
көрсеткіштері бойынша да ... ... ... Тек ... бюджет
бойынша 2008 жылы бюджет тапшылығы – 12822 ... ... 2007 ... ... ... бюджеттер бойынша бюджет профициті болғаны
байқалады, ол сәйкесінше 9061млн.теңге және 19583 ... ... ... ... ... ... бюджетінің 2007-2009жж атқарылуын талдау
Жамбыл облысы Сарысу ауданының жергілікті бюджетінің ... ... ... 16- ... ... ...... облысы Сарысу ауданының жергілікті бюджет кірістерінің 2007-2009жж.
құрамы мен құрылымы, мың теңге
| |2007 жыл ... |2008 жыл ... |2009 жыл ... |
| | |% | |% | |% ... | | | | | | ... ... |180680 |11,6 |211147 |9,9 |249230 |9,6 ... тыс ... |6062 |0,4 |6874 |0,4 |10462 |0,4 ... ... |8161 |0,5 |2819 |0,1 |7253 |0,3 ... түскен түсім | | | | | | ... ... |1368582 |87,5 |1911544 |89,6 |2321600 |89,7 ... | | | | | | ... ... ... облысы Сарысу ауданының қазынашылық бөлімінің мәліметтері|
|негізінде құрастырылды ... 10 – ... ... ... ... ... бюджет кірістерінің
2007-2009жж үлестерінің өзгеруі
Дерек көзі: Жамбыл облысы ... ... ... ... ... ... - кесте мен 10 сурет мәліметтері бойынша келесіде тұжырымдамалар
жасауға болады, Кірістер салық түсімдерінен, ... тыс ... ... ... ... ... және ресми трансферттердің
түсімдерінен тұрады. кірістердің көп ... ... ... 2007 жылы - 87,5%, 2008 жылы - 89,6%, 2009 жылы – 89,7% ...... ... ... ауданының жергілікті бюджет кірістерінің 2007-2009жж.
өзгерістері, мың теңге
| ... ... ... |2007 – 2008 жж |2008 – 2009 жж |
| |Мың тг |% |Мың тг |% |
| ... |+ 568899 |+ 26,6 |+ 4561616 |+ 17,6 ... ... |+30476 |+14,4 |+ 38083 |+ 15,2 ... тыс ... |+812 |+11,8 |+ 3588 |+ 34,2 ... ... |- 5342 |-189,4 |+ 4434 |+ 61,1 ... ... ... | | | | ... ... |+ 542962 |+ 28,4 |+ 410056 |+ 17,6 ... | | | | ... ... Жамбыл облысы Сарысу ауданының қазынашылық бөлімінің ... ... ... |
17 - ... мен 11 сурет мәліметтері бойынша, кірістер 2007 – 2008
жылдары 568899 мың теңгеге, яғни 26,6% – ға ... ал 2008 – 2009 ... мың ... яғни 17,6 % – ға ... Кірістердің түсімдерін
талдайтын болсақ, салық түсімдері 2007 – 2008 жылдары 30476 мың ... 14,4% – ға ... ал 2008 – 2009 ... 812 мың теңгеге, яғни ... ға ... 11 – ... ... ... ... жергілікті бюджет кірістерінің
2007-2009жж. динамикасы
Дерек көзі: Жамбыл облысы ... ... ... ... ... ... тыс ... 2007 – 2008 жылдары 30476 мың теңгеге, яғни
14,4% – ға өсті, ал 2008 – 2009 ... 3588 мың ... яғни 34,2% – ... ... капиталды сатудан түскен түсім 2007 – 2008 жылдары 5342
мың теңгеге, яғни 189,4% – ға ... ал 2008 – 2009 ... 4434 ... яғни 61,1% – ға ... Ресми трансферттердің түсімдері 2007 –
2008 жылдары 542962 мың теңгеге, яғни 28,4% – ға ... ал 2008 ... ... 410056 мың теңгеге, яғни 17,6% – ға өсті.
18 – ... ... ... Сарысу ауданының жергілікті бюджет
шығыстарының 2007-2009жж. құрамы мен құрылымын ...... ... ... ... ... бюджет шығыстарының 2007-2009жж.
құрамы мен құрылымы, мың теңге
|Атауы |2007 жыл ... жыл ... жыл ... | |% | |% | |% ... ... |98956,1 |6,2 ... |5,4 |122999 |4,7 |
|мемлекеттік қызметтер | | | | | | ... |363 |0,02 |581 |0,02 |636 |0,03 ... беру ... |72,4 |1216135,8 |56,6 |1605545 |61,9 |
|Әлеуметтік көмек және |118609 |7,5 |175139 |8,1 |273220 |10,5 ... | | | | | | ... | | | | | | ... кесте жалғасы |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... үй, ... |115798 |7,3 |502881 |23,4 |375509 |14,5 ... | | | | | | ... ... ... |66043 |4,2 |90559 |4,2 |105443 |4,1 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... су, орман, балық |10908,8 |0,7 |11448 |0,5 |80489,3 |3,1 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... қоршаған | | | | | | ... және ... | | | | | | ... ... жер | | | | | | ... | | | | | | ... пен ... |6671 |0,4 |15853 |0,7 |6665,1 |0,3 ... ... және | | | | | | ... ... | | | | | | ... және ... |3550 |0,2 |8046 |0,4 |9000 |0,4 ... |7524,2 |0,5 |10161,8 |0,5 |16049,6 |0,6 ... |8831 |0,6 |444 |0,02 |274 |0,01 ... ... |-21033 |- |-15179 |- |-7285 |- ... ... ... |-14989 |- |-14886 |- |0 |- ... | | | | | | ... кредиттерді |14989 |- |14886 |- |0 |- ... | | | | | | ... ... |0 |- |0 |- |0 |- ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |- 6044 |- |- 293 |- |- 7285 |- ... ... |6044 |- |293 |- |7285 |- ... | | | | | | ... ... |6044 |- |293 |- |7285 |- ... ... | | | | | | ... ... ... ... ... ... қазынашылық бөлімінің мәліметтері|
|негізінде құрастырылды ... жылы ... ... ... ... ... үлес
салмақты болғандар «Білім беру» шығындары - 1147263 мың ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметтер» бойынша шығындар 98956,1
мың теңгені құрап, үлесі 6,2% болды. ... су, ... ... шаруашылығы,
ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және ... ... жер ... бойынша шығындар мөлшері 10908,8 мың
теңге болып, 0,7% үлесте ... ... ... туризм және ақпараттық
кеңістік» үлесі 4,2%. «Трансферттер» 8831 мың теңгені ... ... ... 2008 жылы ... ... жергілікті шығындарда «Білім беру»
шығындары - 1216135,8 мың ... ... – 56,6%. ... ... ... ... шығындар 116314,4 мың теңгені құрап, ... ... ... су, ... ... ... ерекше қорғалатын табиғи
аумақтар, қоршаған ортаны және ... ... ... ... ... шығындар мөлшері 11448 мың теңге болып, 0,5% үлесте
болды. «Мәдениет, спорт, туризм және ... ... ... 4,2%.
«Трансферттер» 444 мың ... ... ... 0,02% болған. 2009 ... ... ... ... ... - 1605545 мың теңге, үлесі –
61,9%. «Жалпы сипаттағы мемлекеттік ... ... ... 122999 ... ... ... 4,7% болды. «Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы,
ерекше қорғалатын табиғи ... ... ... және жануарлар
дүниесін қорғау, жер қатынастары» ... ... ... 80489,3 мың
теңге болып, 3,1% үлесте болды.
Кесте – 19
Сарысу ауданының жергілікті бюджет кірістерінің 2007-2009жж. ... ... ... ... |2007 – 2008 жж |2008 – 2009 жж |
| |мың. тг |% ... |% |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |+ 563045 |+ 26,2 |+ 448267 |+ 17,2 ... ... ... 17358,3 |+ 14,9 |+ 6684,6 |+ 5,4 ... | | | | ... |+ 218 |+ 37,5 |+ 55 |+ 8,6 ... беру |+ 68871,6 |+5,6 ... |+ 24,2 ... ... және |+ 56530 |+32,2 |+ 98081 |+35,8 ... қамсыздандыру | | | | ... үй, ... |+387083 |+76,9 |- 127372 |- 33,9 ... | | | | ... ... ... |+ 24516 |+27 |+ 14884 |+14,1 ... ... ... | | | | ... су, орман, балық |+ 539,2 |+ 4,7 |+ 69041,3 |+ 85,7 ... ... | | | | ... табиғи аумақтар,| | | | ... ... және | | | | ... ... қорғау,| | | | ... ... | | | | ... пен ... қала|+ 9182 |+ 57,9 |- 9187,9 |-137,8 ... және ... | | | | ... | | | | ... және коммуникация |+ 4496 |+ 55,8 |+ 954 |+ 10,6 ... |+ 2637,6 |+ 25,9 |+ 5887,8 |+ 36,6 ... |- 8387 |- 1888,9 |- 170 |- 62 ... сальдо |- 5854 |- 38,5 |- 7894 |- 108,3 ... ... ... |- 103 |- 0,69 |-14886 |0 ... | | | | ... ... ... 103 |- 0,69 |- 14886 |0 ... ... |- 5751 |-1962,7 |-6992 |- 95,9 ... ... |+ 5752 |+ 1962,7 |+ 6992 |+ 95,9 ... | | | | ... ... |+ 5752 |+ 1962,7 |+ 6992 |+ 95,9 ... ... | | | | ... ... ... ... Сарысу ауданының қазынашылық бөлімінің ... ... ... ... 12 – ... ... Сарысу ауданының жергілікті бюджет шығыстарының
2007-2009жж. динамикасы
Дерек көзі: ... ... ... ... ... бөлімінің
мәліметтері негізінде құрастырылды
19 кесте мен 12 суретте Жамбыл облысы Сарысу ауданының жергілікті
бюджет ... ... жж. ... ... ... Мұнда,
2008 жылы Сарысу ауданының жергілікті шығындардағы бойынша ... ... +68871,6 мың ... +5,6% өскен. «Жалпы сипаттағы мемлекеттік
қызметтер» бойынша шығындар +17358,3 мың ... ... +14,9% ... су, ... ... ... ... қорғалатын табиғи аумақтар,
қоршаған ортаны және жануарлар ... ... жер ... ... өсім ... 539,2 мың ... ... +4,7% болды. «Мәдениет,
спорт, туризм және ақпараттық кеңістік» +27% ... ... ... ... ... – 1888,9% ... жылы Сарысу ауданының жергілікті шығындардағы ... ... ... ... мың теңге, +24,2% өскен. «Жалпы сипаттағы
мемлекеттік қызметтер» бойынша шығындар +6684,6 мың ... ... ... «Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи
аумақтар, ... ... және ... дүниесін қорғау, жер
қатынастары» бойынша шығындардың өсім ... 69041,3 мың ... ... ... ... спорт, туризм және ақпараттық кеңістік» +14,1%
өсті. «Трансферттер» -170 мың теңгені төмендеуі – 62% ... ... ... бюджет жүйесін басқаруды жетілдіру
Мемлекет басшысы ... ... ... өзінің жыл сайынғы
Жолдауында таяу он жылда Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті
50 ... ... ... ... стратегиялық міндет қойды. Бұл, ... ... ... ... ішінде бюджет саласында реформа жасауды
талап етеді. Бұнда, бюджетпен әлеуметтік-экономикалық дамудың стратегиялық
және орта ... ... ... ... ... ... ... болып қалады.
Стратегиялық мақсаттарға жетуге және әлеуметтік-экономикалық дамуының
басым міндеттерін іске асыруға бағдарланған мемлекеттік жоспарлаудың тұтас,
тиімді ... ... және ... ... жетуге бағытталған
бюджеттеу жүйесін құру үшін бюджеттік жоспарлауды ... ... ... мемлекеттік жоспарлау жүйесін енгізу жөніндегі
Тұжырымдама қабылданды.
Осы Тұжырымдаманың мақсаты мемлекеттік ... ... ... жаңа үлгісін кезең-кезеңмен қалыптастыруға және енгізуге ... мен ... ... болып табылады.
Осы мақсатқа қол жеткізу үшін мынадай ... ... ... ... қабылдау мен оларды орындаудағы
дербестігін арттыруға, сондай-ақ нысаналы көрсеткіштер (индикаторлар)
арқылы ... ... ... мен ... ... қол ... күшейтуге бағытталған баєдарламалық құжаттарды әзірлеудің
және ұстаудың жаңа тәсілдерін ... ... ... ... ... ... дамуының
мақсаттары - мемлекеттік органдарды дамытудың стратегиялық ... ... ... - индикаторлар - бюджеттік ресурстар;
бағдарламалық құжаттарды әзірлеу мен іске асыру және ... ... ... ... ... ... қызметінің
ашықтығын және қоғамның бақылауында болуын қамтамасыз ету ... ... ... ... жаңа ... ... ... мынадай
элементтерден көзделеді:
1. стратегиялық бағдарламалық ... - ... ... өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының
артуы» Стратегиясы, Мемлекет басшысының Қазақстан халқына жыл ... ... 2020 ... ... даму ... макроэкономикалық болжам және фискалдық ... ... ... органның дамуының стратегиялық жоспары;
4. мемлекеттік органның есебі, және бірқатар тағы басқа құжаттар.
Макроэкономикалық болжам және фискалдық саясаттың негізгі өлшемдері -
бұл ... ... ... оның әр ... бөлінділерінде жасалған
талдау мен құрастырылған кезде қабылданған бағдарламалық құжаттарды, сондай-
ақ салық-бюджет саясат бағыттарын, ... ... ... ... ... ... параметрлері мен бюджет шығыстары лимиттерін
ескере отырып әлеуметтік-экономикалық даму болжамын қамтитын құжат.
Мемлекеттік органның стратегиялық даму ... - бұл ... ... бюджеттік лимиттермен өзара байланыста оның орта мерзімді
кезеңге арналған қызметінің ... ... ... мен ... ... жоспар мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... бағыттарын, даму
мақсаттарын, міндеттерді, әрбір стратегиялық бағыттар ... ... мен ... ... ... мен көрсеткіштерін, мемлекеттік
органның функционалдық мүмкіндіктерін, ... іске ... ... ... ... ... Макроэкономикалық болжамда айқындалған
бюджеттік өлшемдер мен бюджеттік лимиттер шеңберінде мемлекеттік ... ... ... ... бағдарламалар кіреді.
Мемлекеттік органның есебі - бұл мемлекеттік органның өткен жылғы
Стратегиялық жоспары мен ... ... іске ... туралы
есебін, көрсетілген мемлекеттік қызметтер туралы есепті, мемлекеттік орган
қызметінің нәтижелілігі индикаторларына әсер ... ... ... ... ... орган қызметінің тікелей және түпкі нәтижелерге
қол жеткізуі ... ... ... ... алға
қойылған мақсаттарына қол ... ... ... ... ... ... ақпараттарды қамтитын құжат, ол одан әрі ресми
бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланады.
Түпкі нәтижелерге жетуге бағытталған ... ... құру ... ... ... ... жолмен іске асырылады:
Бюджеттік бағдарламалар мемлекеттік органдар көрсететін мемлекеттік
қызметтерге негізделеді және стратегиялық бағыттар мен ... ... ... ... (іс ... ... мен ... бөлу арасындағы тікелей байланысты көрсететін болады.
Бюджеттік жоспарлау мемлекеттік органдардың Стратегиялық жоспарларында
белгіленген мемлекеттік ... ... ... нысаналы
индикаторларына қол жеткізуге бағытталатын болады.
Бюджет үдерісінде нақты орта мерзімді бағдарлар шеңберінде бюджеттік
бағдарламалар әкімшілерінің және бюджет ... ... ... ... мен ... ... арқылы "бюджет қаражатын
басқару" әдісінен»"нәтижелерді басқару" әдісіне көшу қамтамасыз етіледі.
Нәтижелерге бағдарланған бюджеттеуге көшу бір ... ... ... ... ... қол ... ... бюджеттік
бағдарламалар әкімшілерінде бар және олар басқаратын ресурстар көлемінің
болжамдылығын ... ... орта ... ... ... көптеген бюджеттік бағдарламалар бір қаржы жылының шегінде
аяқталмайтындықтан, бюджеттік шығыстарды жоспарлау орта ... ... ... ... ... бюджетті әзірлеудің
жоспарланған мерзімі үш жылды құрайды. Бұл ... ... ... ... ... ... сыртқы және ішкі факторлар мен
жағдайлардың өзгеруін талдау есебінен келесі үш жылдық ... ... ... ... ... ... ... болады.
Республикалық және жергiлiктi бюджеттердiң атқарылуының бақылау
жүйесiн ... ... ... ... тәсiлi, оны халықаралық
ережелерге сәйкес жетiлдiру ұлттық экономиканың ... ... ... органдар қызметiнiң қалыптасып жатқан ерекшелiктерiн
ескере отырып және әлемдiк практикаға ... ... және оны ... әдiстердi, құрал-жабдықтарды және әдiстемелiк шешiмдердi сақтай
отырып жинақталған отандық ... ... ... және ... ... қаражатын пайдаланушылардың
барлығының қаржылық тәртiптi сақтауы, мемлекеттiк ресурстарды ысыраптайтын
нормативтiк құқықтық кесiмдердiң ... ... ... ... мен мәслихаттардың тексеру комиссияларының жұмысындағы ... ... ... ... ... iске ... ерекше мағынасы
осы соңғысында жатыр. Мұны Есеп ... мен ... ... ... ... ... анағұрлым тиiмдi жүзеге асыра
алады. Өйткенi Қазақстан Республикасының Yкiметi уәкiлеттiк берген ... ... тек қана ... ... ... құқықтық
кесiмдердiң шеңберiнде жүзеге асыра ... ... ... ... ... қарсы iс-әрекет қана, ал заңдардағы "саңлауларда" жүзеге
асырылатын жарғылық еместерi бақылаудан тыс қалып қояды, ... жол ... ... Есеп ... ... ... атқарылуына,
оның iшiнде оның кiрiстерi мен ... ... ... ... ... бойынша уақтылы атқарылуына бақылау жасайды және
республикалық бюджет қаражаты есебiнен жабылатын шығыстарды жүзеге асыру
ережелерiн ... ... ... ... ... ... ықпал ететiн нормативтiк құқықтық кесiмдерге талдау жүргiзедi.
Осыған байланысты ... ... ... оның баға ... ... бюджетке кіріс келтіру резервтерін толық пайдалану,
екіншіден, бюджет қаражаты ... ... мен ... ... тұжырымдама қызметтің жаңа түрін - Есеп комитетіне сараптама-
талдау жұмысын енгізуді көздейді, ол ... ... ... оның ... ... атқарылуы процесiндегi қабылданатын
шешiмдердiң ... ... ... ... ... және республикалық бюджеттiк бағдарламалардың әкiмшiлерiнiң
қаржылық қызметiн тексерудi қамтуы тиiс.
Республикалық және ... ... ... ... ... ... және жергiлiктi бюджеттердiң қаражатын уақтылы
және мақсатты пайдаланылуын, ... ... және ... ... тиiмдi пайдаланылуын алдын ала, ағымдағы және одан
кейiнгi бақылауды одан әрi ... және ... ... ... ... және ... министрлiктер, агенттiктер ... ... iшкi ... ... қызметтерiн құру жөнiндегi
жұмысты ұйымдастыру қажет. Сонымен қатар, республикалық және ... ... iшкi ... ... ... ... ... әзiрлеу, енгiзу және оқыту бөлiгiнде орталық ... ... ... ... Yкiметi уәкiлеттiк берген мемлекеттiк
органдарды заң жүзiнде бекiту қажет.
Сол кезде елде бақылаудың әдiстеме базасын, оны оқытудың ... ... ішкi ... аралас жүйесiнен орталықтың қарамағынан
шығарылған ... өту ... ... ... ... ... ... едәуiр арттыра
түседi, өйткенi олар Қазақстан Республикасы Президентiнiң ... ... заң күшi бар ... сәйкес, iшкi бақылаудың ұйымдастырылуын
және оның органдарының қызмет ... ... ... ... негiзгi қағидаттарын қамтитын, бақылауға
қойылатын талаптарды айқындайтын, мәнi ... ... ... ... республикалық және жергiлiктi бюджеттердiң атқарылуын бақылаудың
стандарттарына ерекше назар аударылатын болады. Мемлекеттiк ... және iшкi ... ... ... ... стандарттары да
әртүрлi болады. Сондықтан, оларды әзiрлейтiн және бекiтетiн уәкiлеттi
органдарды айқындау қажет.
Республикалық ... ... ... бақылау стандарттарын Есеп
комитеті әзірлейді және ... ... ... ... ... стандарттарын,
республикалық және жергiлiктi бюджеттердің iшкi бақылау ... ... ... ... ... ... ... ал Есеп комитетi оларды бекiтедi.
Жоғарыда айтылғандар бюджеттiк бағдарламалау ... ... ... ... және ... ... атқарылуын
бақылаудың бiрыңғай әдiстемелiк базасын ... және ... ... Есеп ... ... тексеру комиссияларының және
мемлекеттiк басқару органдарының республикалық және жергiлiктi бюджеттердiң
атқарылуын бақылау саласындағы ақпараттық жүйелерiн бiрiктiрудiң ... ... ... ... ... өкілеттіліктерiн, мiндеттерi мен
функцияларын, оның ішiнде сараптама-талдау жұмыстарын жүргiзу ... әрi ... Есеп ... мен ... ... ... ... Республикасы Үкiметi уәкiлеттiк берген
мемлекеттiк органдардың өздерiнiң ... ... мен ... ... және ... бюджеттердiң тиiсiнше атқарылуын
бақылаудың кешендi жүйесiн қамтамасыз етуiн көздей отырып ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Заңының жобасын әзiрлеу дер кезiндегi шара болып табылады.
Мынандай ережелердi заңдастыру қажет.
1. Республикалық және жергiлiктi бюджеттердiң ... ... мен ... ... ... ... Республикасындағы республикалық және жергiлiктi
бюджеттердiң атқарылуын ... ... ... Есеп ... ... ... Қазақстан Республикасының Yкiметi
уәкiлеттiк берген мемлекеттiк органдар, әкiмияттар уәкiлеттiк ... ... ... ... ... бақылау
қызметтерi жатқызылсын.
3. Республикалық және жергiлiктi бюджеттердiң атқарылуын бақылау
олардың түрлерi ... ... және ішкi ... ... ... - республикалық бюджеттiң Қазақстан Республикасының Yкiметi
тарапынан атқарылуын және жергiлiктi бюджеттердiң жергiлiктi ... ... ... ... тәуелсiз мемлекеттiк органдар тарапынан
бақылау.
Iшкi бақылау - Қазақстан Республикасы Үкiметi және жергiлiктi атқарушы
органдар ... ... ... республикалық және ... ... ... ... атқарылуын бақылау жөнiндегi есеп комитетi
республикалық бюджеттiң атқарылуына сыртқы бақылауды жүзеге асырады ... ... ... жетiлдiру жөнiндегi ұсыныстар жасайды.
Мәслихаттардың тексеру комиссиялары жергiлiктi бюджеттердiң атқарылуына
сыртқы ... ... ... және iшкi бақылауды жетiлдiру жөнiндегi
ұсынысты әзiрлейдi.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға iшкi бақылауды жүзеге
асырады және жергiлiктi бюджеттердiң атқарылуының сәйкестiгiн ... ... ... ... ... ... ... жергiлiктi
бюджеттердiң атқарылуына ішкi бақылауды жүзеге асырады.
Мемлекеттiк органдар мен ... ... ... ... және тиiмдi
пайдалануды ведомстволық бақылауы iшкi (әкiмшiлiк) ... бiр ... ... Бақылаудың түрлерiн айқындау, атап айтқанда:
сәйкестiгiн бақылау - бақылау объектiлерi қызметiнiң республикалық және
жергiлiктi ... ... ... ... ... ... ... талаптарымен сәйкес келтiру дәрежесiн
бағалау;
қаржылық есебiн ... - ... ... ... ... дәлдiгiн, негiздiлiгiн және уақыттылығын бағалау;
тиiмдiлiгiн бақылау - ... және ... ... ... ... ... объектiлерiнiң бюджеттiк заңнамада белгiленген
бюджет бағдарламаларының мақсаттарын орындау дәрежесін бағалау.
5. Жұмыстағы қайталануды және ... ... үшін ... жергілікті бюджеттердің атқарылуын бақылайтын органдардың арасында
функциялар мен өкiлеттiлiктердi айқын шектеудi көздеу.
Республикалық бюджеттiң атқарылуын бақылау ... ... ... ... үш ... ... ... Қазақстан
Республикасының Yкiметi уәкiлеттiк берген мемлекеттiк органдардан келетiн
бақылау кесiмдерiн сараптайды және Қазақстан ... ... ... жүзеге асыратын республикалық бюджеттiң атқарылуын бақылаудың
тиiмдiлiгiн арттыру жөнiнде ұсынымдар жасайды. Осы ... Есеп ... ... ... ... ... уәкiлеттiк берген мемлекеттiк орган
да бақылаудың үш түрi бойынша да ішкi бақылауды жүзеге асырады, мемлекеттiк
мекемелердегi белгіленген ведомстволық бақылауға баға ... және ... Есеп ... ... ... ... ... тексеру комиссиялары сыртқы бақылау жасайды ... ... ... ... органдар жүзеге асыратын iшкi
бақылаудың тиiмдiлiгiне баға бередi;
Қазақстан Республикасының Yкiметi уәкiлеттiк берген мемлекеттiк орган
сәйкестілігiне сыртқы бақылауды ... ... ... ... ... ... бақылаудың үш түрi
бойынша iшкi бақылауды жүзеге асырады, мемлекеттiк мекемелер ... iшкi ... баға ... және ... ... өкiлеттi органдарға бередi.
Республикалық және жергiлiктi бюджеттердің атқарылуын бақылау үшiн
мемлекеттiк органдарда ішкi бақылау қызметтерi құрылады.
Жергiлiктi бюджеттердiң ... ... ... ... ... ... ... бюджеттiң атқарылуын
бақылау жөнiндегi есеп комитетi жүзеге асырады.
Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуын ішкі ... ... ... ... ... Республикасы
Үкіметінің уәкілеттік берген мемлекеттік органы жүзеге асырады.
Халықаралық және азиялық INTOSAL және ASOSAI жоғарғы аудиторлық институттар
ұйымдарымен, сондай-ақ Қазақстан ... ... мен ... ... ... ... және ... да жобалар мен бағдарламаларды
іске асырып жүрген халықаралық ұйымдармен ... ... ... ... Бұл осы ... бақылау әдiстерiне, қажеттi ақпараттық
ресурстарға жол ашуға, мемлекеттiк қаржы ... ... ... және ... ... және белгiлi бiр дәрежедегi олардың
техникалық қайта жарақталуы мәселелерiн шешуге мүмкiндiк бередi.
Республикалық және ... ... ... бақылаудың
мiндеттерi мен нәтижелерi туралы материалдар, әдiстемелiк, нормативтiк
құқықтық және ... да ... ... бюллетеньдердi жүйелi түрде
шығарып отыруды ұйымдастыру қажет.
Алға қойылған мiндеттердiң ауқымдылығын ... ... ... ... бюджеттердiң атқарылуын бақылауды жүзеге асыратын
мемлекеттiк органдарды ... және ... ... одан әрi нығайту
мәселелерiн жүргiзiлетiн жұмыстардың көлемiн, ... және ... ... саны мен ... ... ... ... жөн.
Тұжырымдаманы іске асырудан күтiлетiн негiзгi нәтижелер ретiнде
мыналарды бөлiп қарауға болады:
1. ... ... ... және жергiлiктi
бюджеттерiнiң ... ... ... ... ... жетiлдiру
(2010 жылы Қазақстан Республикасының ... ... және ... болған
жағдайда басқа да нормативтiк құқықтық кесiмдердi қабылдау).
2. 2012 жылға ... ... ... ... ... ... жүйесiн қажеттi әдiстемелiк жағынан қамтамасыз ету.
3. 2012 жылға ... ... ... ... ... және кеден
қызметтерінің, зейнетақылық және әлеуметтік қамтамасыз етуінің және басқа
да ... ... бар және ... ... ақпараттық жүйелері
негізінде республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуы үшін жауап
беретін мемлекеттік ... ... ... құру және ... енгізу.
Тұжырымдама мынандай негiзгi мiндеттердi жүзеге асыруға бағытталған.
1. Республикалық және жергіліктi бюджеттердiң ... ... одан әрi ... ... ... ... ең ... халықаралық
нормаларға бейiмделген бақылаудың негiзгi ... мен ... ... ... ... сондай-ақ бақылаудың тұтас
алғандағы тиiстi мәселелер ... ... ... ... ... саласындағы құқық бұзушылықпен күрес және ... ... ... ... үшiн ... және ... атқарылуының бақылау жүйесiн жетiлдiру ... ... ... ... ... ... әдiстерiнiң дамуы мен енгiзілуiн ... ... және ... ... ... ... ... базасын жасау және ақпараттық жүйелерiн жетiлдiру.
4. Есеп комитетiнiң, ... ... ... және
мемлекеттiк басқару органдарының республикалық және жергілiктi бюджеттердiң
атқарылуын бақылау саласындағы ақпараттық жүйелерiн ... ... ... ... және ... бюджеттердiң
атқарылуын бақылау жүйесiн жүзеге ... ... ... болдырмау және нақты жiктеу.
6. Барлық мемлекеттiк органдардың республикалық және ... ... ... ... ... кең ... ... пен барлық салық төлеушiлер үшiн ашықтығын қамтамасыз ету.
7. Республикалық және жергiлiктi бюджеттердiң атқарылуының ... ... және ... ... ... ... ... жақсарту.
Қорытынды
Мемлекеттік түсімдерде кірістердің үлесі көлемді және олардың ішінде
ең жоғары үлесті болып табылатын салықтық түсімдер. Олар 2007 жылы ... жылы – 69,78%, ал 2009 жылы 63,49% ... ... түсімдерінің
үлесі жоғарылап 8,91%- дан 31,46%-ға дейін өсті.
Мемлекеттік бюджеттің ... ... мен ... 6 кестеде
көрініс тапқан. Мұнда жоғары үлес ... ... 2007 жылы ... ... -16,13%, ... ... және әлеуметтік қамтамасыз
ету» - 16,13% «Бiлiм беру» - 14,63%, ... және ... ...
9,90% үлесте болды. Ең төмен үлесті «Өнеркәсiп, сәулет, қала құрылысы және
құрылыс қызметі» шығындары ... олар – 0,33% ... 2008 ... ... ... -10,70%, «Әлеуметтiк көмек және әлеуметтік
қамтамасыз ету» - 18,32% «Бiлiм беру» - 16,86%, «Көлiк және ... – 9,80% ... ... Ең төмен үлесті «Өнеркәсiп, сәулет, қала
құрылысы және құрылыс қызметі» шығындары болған, олар – 1,18% құраған. ... ... ... шығындары -12,03%-ды құрап алдыңғы жылға қарағанда
шамалы өскен. «Әлеуметтiк көмек және әлеуметтік қамтамасыз ету» - ... ... - 17,63% ... ... ... ... ... бұл
баптардағы шығындар өскен. «Көлiк және коммуникация» ...... ... ... ... ... ... құрамындағы үш жыл бойынша
бюджет тапшылығы анықталады. Республикалық бюджеттің көрсеткіштері бойынша
да бюджет тапшылығы байқалады. Тек жергілікті ... ... 2008 ... ... – 12822 млн.теңгені құрады. 2007 және 2009 жылдары
жергілікті бюджеттер ... ... ... ... ... ... ... және 19583 млн.теңгені құрады.
Қазақстан Республикасының 2007-2009жж. ... ... ... мен ... түсімдерде кірістердің үлесі көлемді және
олардың ішінде ең жоғары үлесті болып табылатын салықтық ... ... жылы 71,85%, 2008 жылы – 62,18%, ал 2009 жылы 51,81% ... ... үлесі жоғарылап 18,37%- дан 43,18%-ға дейін
өсті.
Мына бастапқы негіздемелер бюджет ... ... ... ... ... табылады:
1. Қоғам дамуының объективті экономикалық заңдарының іс-қимылын есепке
алу.Қоғамның барлық мүшелерінің түпкілікті мүдделерін ... ... ... ... стратегиялық бағдарламасын
әзірлеу. Бағдарлама мемлекет пен оның төменгі құрылымдарының
нормативтік ... ... ... ... ұзақ ... бағыт
ретінде анықталады; ойда болмаған жағдайларға байланысты тактикалық
сипаттағы түзету жасалуы мүмкін.
2. Көзқарастарды білдіретін демократиялық жүйенің болуы және ... ... ... ... ... мүдделерін еркін
білдірудің мүмкіндіктеріне арналған олардың ... ... ... ... нормасы мен
ережесінен шегіністі айқын және ... ... елде ... ... заңнамалық жүйенің болуы.Қаржылық реттеудің көмегімен
мемлекет халықтың төлем қабілеттілігінің ... ... ... мен ... ... ... арасындағы
тауарлар мен капиталдардың қозғалысына, макроэкономиканың салалық
және аумақтық құрылымына ықпал етеді.
Сонымен бірге ... ... ... ... негізгі мәселелер
шешіледі:
материалдық өндіріс сферасында жұмылдырылатын ... ... ... ... ... ... ... экономикалық шектеу;
кәсіпорындардың, ұйымдардың сыртқы экономикалық қызметін реттеу,
олардың құқықтың және келісімшарт тәртібін ... ... ... ... ... ... материалдық
жағынан ынталандырып отыру;
кәсіпорындардың, ұйымдардың, фирмалардың ақшалай ресурстарын бөлудің
ішкіөндірістік арақатысын реттеу;
ел, ... ... ... ... ... инвестициялық және
инновациялық үдерістерді реттеп ... ... ... ... ... ... отырудың негізінде жалпы алғанда ... ... ... қаржы тұтқаларының көмегімен ықпал жасалады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан ... ... ... ... Республикасы
Парламентінің Жаршысы, 2009 ж.
2. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – ... 2007. – 668 ... ... С. ... ... ... ... 2005г. С 250.
4. Мельников В.Д. Основы финансов. Учебник. – Алматы. Издательство ... ... Н. ... ... – 2030: ... ... өсіп
өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Ел Президентінің
Қазақстан халқына Жолдауы. – Алматы: ... 2008. – 132 ... ... және ... ... ... маңызы бар қала,
астана бюджеттері арасындағы 2008-2010 жылдарға арналған ... ... ... ... ... Республикасының
2007 жылғы 27 қарашадағы № 5 Заңы
7. «2009-2011 ... ... ... ... ... ... 2008 жылғы 4 желтоқсанындағы № 96-IV Заңы
8. Нәтижелерге ... ... ... ... ... тұжырымдама - Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы
26 желтоқсандағы № 1297 қаулысымен ... ... С.М. ... ... Бюджет жүйесі: жоғары оқу
орындарына арналған оқулық. – Астана: «Сарыарқа» ЖҚ, 2007.-488с.
10. В.В. Вагин, О.К. Ястребова, Ю.В. ... А.В. ... ... бойынша
нұсқаулық- 2006. Москва. ЗАО "Агентство прикладных коммуникаций", ... ... ... ... 2006. ... жаңа ... саясаты. - Астана: Қазақстан
Республикасының ... және ... ... ... зерттеулер институты» АҚ, компания ... ... 2008. – 211 ... ... ... 2010 ... ... әлеуметтік-
экономикалық дамуының ағымдағы жағдайы ////www.minplan.kz
12. Жалпы сипаттағы трансферттерді есептеу әдістемесі // 2007 ... ... ... №599 ... ... Республикасының 2010–2014 жылдарға арналған ... даму ... ... Үкіметінің 2009
жылғы 27 тамыздағы № 32 хаттамасы
14. «Қазақстан Републикасындағы жергілікті өзін-өзі ... ... ... 2008 ... 18 қарашадағы № 1066 қаулысы
15. Қазақстан Республикасының 2015 ... ... ... ... іске ... ... 2009 – 2012 ... арналған іс-
шаралар жоспары // Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы ... № 80 ... ... ... ... жылғы атқарылуы жөніндегі ақпарат
//www.minfin.kz
17. ... ... ... ... атқарылуы жөніндегі ақпарат
//www.minfin.kz
18. «Жалпы экономикалық теория». Оқулық. Ө.Қ. Шеденов, Е.Н. ... ... Ү.С. ... Б.И. ... / ... ... Ө.Қ. Шеденов – Ақтөбе, «А – Полиграфия», 2004 – 455 ... ... ... словарь по современной экономике (2100
популярных слов) / ... К.Ж. ... М.М. ...... 2005. – ... БЮДЖЕТ
Республикалық бюджет
Жергілікті бюджет
Облыс бюджеті
Астана бюджеті
(Астана қаласы)
Республикалық маңызы бар қала
Бюджеті (Алматы қаласы)
ҰЛТТЫҚ ҚОР
Облыстық бюджет
Облыстық ... қала ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттің инвестициялық саясаты19 бет
Мемлекеттің салықтық қызметінің құқықтық негіздері, мемлекеттің шағын кәсіпкерлік субъектілеріне ұсынылатын жеңілдіктері және мемлекеттің осы саладағы саясатының бағыттары69 бет
Экономикалық дамудың жолдарын қарастыру47 бет
Банктің корпоративтік клиенттерімен жүргізетін операцияларын басқарудың ақпараттық жүйесін тұрғызу88 бет
«ҚР Білім саласындағы лицензиялар беру мәселелері»13 бет
Білім беруді ақпараттандыруда педагогикалық технология11 бет
Жаңа заманға сай геодезиялық аспаптар6 бет
Қазіргі кездегі оқу мекемелеріне сипаттама (гимназия, лицей, колледж)36 бет
Қазақстан Республикасының білім туралы заңы5 бет
Қазақстан Республикасының заңы94 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь