Табиғи және белсендірілген цеолиттің физико-химиялық қасиеттерін зерттеу

КІРІСПЕ 8

1 ӘДЕБИ ШОЛУ 10
1.1 Цеолиттердің құрамы мен құрылысын зерттеу және ауыл шаруашылығында,өндірісте, катализде қолданылуы 10
1.2 Цеолиттерді сорбент ретінде қолдану 17

2 ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ 22
2.1 Модификацияланған табиғи сорбенттердің құрылымын зерттеу әдістері 22
2.2 Потенциометрлік титрлеу әдісі арқылы сорбенттердің қышқылдық.негіздік сипатамаларын зерттеу 22


3 НӘТИЖЕЛЕР ЖӘНЕ ТАЛДАУЛАР 24
3.1 Табиғи және активтелген цеолиттердің физика.химиялық
қасиеттерін зерттеу 24
3.2 Табиғи цеолиттің ионалмасу қасиеттерін зерттеу 39

ҚОРЫТЫНДЫ 43

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 44
Цеолиттің ашылуы – бейорганикалық материалдардың жаңа классы –ғылыми зерттеулердің кең ауқымында дамуына және осы қосылыстардың түрлі өндіріс салаларында қолданылуына алып келді. Өткен ғасырдың 20-30 жылдардың өзінде–ақ рентгенқұрылымды зерттеулердің нәтижесінде дегидратталған цеолиттірдің түрлі заттардың молекулаларын жұтуы кристалдық қанқаның микрокеуекті құрылымына байланысты екендігін дәлелдеді.
Қасиеттері мен мүмкіндіктері ғылымның түрлі облыстарында зерттелуде: бейорганикалық, органикалық, физикалық және коллоидтық химияда, биохимияда, минералогияда, геологияда, беттік химияда, катализде және т.б.
Цеолиттердің түрлі қолдану аймағының ішінен қалыпты парафиндік көмірсутектерді тазартуды, көмірсутектердің каталитикалық реакцияларын, радиоактивті изотоптарын шығару, катализаторлар үшін тасмалдағыштарды алу, ферментердің бөлінуі, атмосфераны ластайтын қоспаларды жоюды мысал ретінде айтуға жеткілікті. Зерттеушілердің алюмосиликаттарға қызығушылықтарын танытуы олардың ерекше қасиеттерге ие болуы: жоғары адсорбциялық қасиетке ие, каталитикалық іс-әркеттерге, термотұрақты және түрлі химиялық ортада тұрақты. Салыстырмалы қарапайымдылығы олардың өз құнының төмендігі жалпы қолдануға қол жетімділігін көрсетеді. Табиғи және синтетикалық цеолиттердің қасиетін белсенді зерттеу өткен ғасырдың 60-70 жылдарында жүргізілген.
Табиғи цеолиттер Қазақстан мен ТМД да кең тараған және түрлі мақсатта қолданылатын минералды шикізаттың жаңа түрі болып саналады. Олардың қай облыста қолданылуы цеолитті шикізаттың минералды-технологиялық типімен анықталады және сонымен қатар, модификациялау арқылы қосымша құнды қасиеттер алады. Цеолитті туфтарды дайындау әдістерін, терең байытуды, түйіршіктеуді, модифицирлеуді мейлінше жетілдіру табиғи цеолиттерің қолдану облысын кеңейтеді.
Табиғи цеолиттердің ионалмасу қасиетін жүйелі түрде зерттеу селективті иониттертер ретінде қолдануға жол ашады. Олардың көлемдерімен алмасуы мен таңдамалылығын анықтау иондарды шығару, бөлу және концентрлеудегі технологиялық тапсырмаларды шешуге алып келеді. Цеолитті сорбенттердің ионалмасу үдерісінде қылығын зерттеу (қышқылға тұрақтылыға, термотұрақтылық, фазалық өзгертулер) оларды мақсатты түрде модифицирлеуге жетелейді. Цеолиттерді салыстырмалы жеңіл химиялық модифицирлеудің арқасында кең ауқымда олардың құрылымдары мен қасиеттерінің өзгерістерін бақылауға жол ашады. Осы жағдай олардың табиғи сорбциялық әрекеттесулерін, молекулалы-ситалық эффектілерін зерттеудегі қолайлы объект ретінде алуға болады. Осындай көп зерттеулер көбіне синтетикалық цеолиттерде жүргізілген. Аталған минералдардың табиғи формалары аз зерттелген, олар күрделі және тұрақсыз құрамы бойынша көпқұрамды жүйелер болып есептеледі. Физико-химиялық қасиеттері тұқымдықтағы цеолитті фазаның болуына, катионалмасу формасының типіне және қоспа сипаттамаларына байланысты. Тұқымдықта бірдей цеолитті фазаның болуы жеке үлгілердің қасиеттерінің сәйкес болмауы байқалады.
1. Наренков Р. Ю., Кладова Д. Ю.,Сапунов В. Н. Катализ модифицированными цеолитами процесса конверсии метанола в углеводороды // Химическая промышленность сегодня.-2014.-№3.-С.11-19.
2. Ерофеевская Л.А. Бурмистрова Т.И, Алексеева Т.П, Терещенко Н.Н.
Цеолит – как незаменимый компонент в реабилитации нарушенных земель // Новое слово в науке и практике: гипотезы и апробация результатов исследований.-2013.-№3.-С.7-10.
3. Третьяков В.Ф., Чан Т. К., Третьяков К.В. СИЛЬЧЕНКОВА О.Н., Матышак В.А. Превращение этанола на модифицированном цеолите hzsm-5 по данным спектрокинетических исследований in situ //Журнал физической химии// 2013.Т.86.№6.С.962-965.
4. Павлов М.Л., Травкина О.С., Кутепов Б.И. Гранулированные цеолиты без связующих веществ - синтез и свойства //Катализ в промышленности.- 2011.-№4.- С.42-51.
5. Tomazovic B., Ceranic T., Sijaric G. The properties of NH4 – clinoptilolite. Part 2. // Zeolites.- 1996.-V.16.-№ 4.- Р.309-312.
6. Хохлова Т.Д., Власенко Е.В., Зубарева Н.А. Модифицирование природного цеолита , его структура и адсорбционные свойства/ / Вестн. Моск. унив., Сер. 2. Химия.-1995.-Т.36.-№6.-С.525-529.
7. Корякина В.В. Калачева Л.П. Природный цеолит как бифункциональный катализатор в механохимических превращениях гидратов природного газа //Технология нефти и газа.- 2013.-№6(89).-С.30-33.
8. Портнягина В.В., Соколова М. Д., Петрова Н. Н. Модификация резин природными цеолитами при создании морозостойких уплотнений горнодобывающей техники севера // Горный информационно-аналитический бюллетень.2012.-№2.С.22-25.
9. Помазкина О.И. Филатова Е.Г., Пожидаев Ю.Н. Адсорбция катионов никеля(ii) природными цеолитами // Физикохимия поверхности и защита материалов. -2014.-Т.50№3.-С.262-266.
10. Вологина Ж.Ю., Маликова М.Г. Применение природного цеолита тузбекского месторождения и биотрина в кормлении бычков //Кормление сельскохозяйственных животных и кормопроизводств.-2015.- №2.-С.26-43.
11. Шушков Д.А. Котова О.Б., Наумко И.М., Бондар Р.А., Матвиишин З.Г. Цеолиты: структура, свойства, генезис, применение // Разведка и охрана недр.-2012.-№1.-С.53-57.
12. Lesnicenoks P., Berzina A., Grinberga L., Kleperis J. Research of hydrogen storage possibility in natural zeolite // Международный научный журнал "альтернативная энергетика и экология. -2012.-№9.-С.16-20.
13. Березовский В. В., Попов А. И. Моделирование диффузии гелия в составе смеси с сильно-адсорбирующимся компонентом в цеолитах //Вестник нижегородского университета им. н.и. лобачевского.-2013.-№1-3. -С. 295-300.
14. Ерофеев В.И., Хомяков И.С., Егорова Л.А. Получение высокооктановых бензинов из прямогонных бензинов на модифицированных цеолитах zsm-5 // Теоретические основы химической технологии.-2014.-Т.48.-№1.-С.77-82.
15. Матюшина Р.Р., Ахметов С.А. Шириязданов Р.Р. и др. Межмолекулярная дегидратация биобутанола с получением дибутилового эфира на цеолитах структуры fau //Башкирский химический журнал.-2013. -Т.20.-№3.-С.48-51.
16. Сридар И., Кантамнени А., Кумар Рид К.С.и др. Выбор оптимальных условий каталитического ацилирования анизола на цеолитах //Кинетика и катализ.-2014.-Т.55.-№2.-С.239-243.
17. Фарзалиев В.М., Алиева М.Н. Природные цеолиты азербайджана в качестве адсорбентов в парофазной хроматографии // Энциклопедия инженера-химика. -2014-.№11.-С.24-28.
18. Вакулин И.В., Купова О.Ю., Талипова Г.Р. Теоретические аспекты каталитического эффекта цеолитов и углеродных нанотрубок в реакции принса// Вестник башкирского университета.- 2014.-Т.19.-№4.-С.1164-1167.
19. Иванова М. С, Кастрюлина Т. Г., Соловьёв В. Г. И др. Физические свойства наночастиц нитрита и нитрата натрия в матрицах цеолитов NAA и NAX// Вестник псковского государственного университета. серия: естественные и физико-математические науки .-2014.-№4.- С.153-161.
20. Савинский Н. Г. Исследование процессов аморфизации цеолита саа при дегидратации в свч лабораторной печи // Вестник ярославского государственного университета им. п.г. демидова. серия естественные и технические наук. -2014.-№3.-С.84-100.
21. Гоголева О.В., Охлопкова А.А., Петрова П.Н. Разработка самосмазывающихся антифрикционных материалов на основе политетрафторэтилена и модифицированных цеолитов // Трение и износ. 2014.-№5.-С.568-574.
22. Восмерикова Л.Н., Зайковский В.И., Барбашин Я.Е. ИССЛЕДОВАНИЕ Дезактивации zn-содержащего цеолита в процессе ароматизации этана //Кинетика и катализ. -2014.-Т.55.-№6.-С. 748-751.
23. Коляда С.М. Обмен азотсодержащих соединений в рубце коров при наличии цеолита в рационе пастбищного периода //Біологія тварин. -2014. Т.16-.№4. -С.66-71.
24. Рустамова Д. Т., Эфенди А. Д., Меликова И. Г. Исследование каталитических свойств природных цеолитов азербайджана// Аustrian journal of technical and natural sciences. -2014.-№5-6. -С.81-84.
25. Павлова И.Н. Травкина О.С., Алехина И.Е. и др. Исследование термической стабильности nakи na-форм цеолита LSX // Вестник башкирского университета.- 2014. -Т.19.-№1.-С.40-44.
26. Белова И.В., Точилина А.Г., Соловьева И. В. И др. Использование цеолитов в составе иммобилизованных мультипробиотиков// Медицинский альманах. -2014.-№2(32).- С.74-77.
27. Горшунова К.К., Ахмед К. Р., Травкина О.С. и др. Влияние условий синтеза на адсорбционные и каталитические свойства цеолита типа морденита// Нефтехимия.-2014.-Т.54.-№2.-С.136-140.
28. Кустовская А.Д., КОсенко Е.И. Каталитическая активность природных цеолитов в реакции превращения метанола в диметиловый эфир //Нефтехимия.-2014.-Т.54.-№2.- С.141-145.
29. Стружко В.Л., Яремов П.С., Сенчило Е.В. и др. Влияние условий получения на формирование и свойства композитных микромезопористых материалов на основе цеолитов МСМ-22, ZSM-5 И βETA//Теоретическая и экспериментальная химия. -2014.-Т.50.-№5.-С.316-323.
30. Макаров А.В. Адсорбция тяжелых металлов модифицированными цеолитами// Современные технологии и научно-технический прогресс. 2013.-Т.1-.№1.-С.2-5.
31. Сергунин А. С., Симаненков С. И., ГАТАПОВА Н. Ц. Иследование динамики адсорбции и десорбции паров воды активным оксидом алюминия и цеолитом NAX // Вестник тамбовского государственного технического университета . 2012.-Т.18.-№3.-С. 664-671.
32. Алехина М. Б., Семенов Г.М. Цеолитная вода и ее влияние на адсорбцию азота и кислорода цеолитами типа Х // Химическая промышленность сегодня.- 2011.-№2.-С.12-17.
33. Белова Т.П., Ратчина Т. И., Гавриленко Ю. С. Адсорбция меди, никеля и кобальта натуральным цеолитом из водных растворов // Горный информационно-аналитический. -2014.-№12.- С.76-80.
34. Кузин М.А, Макаров А.О. Селективные свойства сорбента цеолит naa для очистки солевых расплавов // Экология и промышленность России. -2014.-№12.-С.8-10.
35. Семенова О. П. Цеолит - наполнитель фильтра для очистки биогаза //Вестник северо-восточного федерального университета им. М.К. Аммосова. -2014.-№4.-С.47-50.
36. Кипнис М.А., Самохин П.В., Яшина О.В., Сухореброва О.А. Адсорбция изобутана на цеолите Н-ЦВМ // Журнал физической химии.- 2013.-Т.87.-№5.-С.868-866.
37. Зонхоева Э.Л. Санжанова С.С. ИК-спектроскопическое исследование сорбции селена (iv) на природных цеолитах // Журнал физической химии.- 2011.-Т.85.-№7. -1339-1342.
38. Самонин В.В., Чечевичкин А.В. Особеннности поглощения иона двухвалентного марганца из водных растворов цеолитами// Журнал прикладной химии.-2013.- 86 (11). -1724-1729.
39. Кахраманова Х. Т.Комплексообразовательная адсорбция на природном цеолите // Химия и экология.-2011-.№8.-С.78-84.
40. Шутилов Р.А., Гренев И.В., Кихтянин О.В.1, Гаврилов В.Ю. Адсорбция молекулярного водорода на алюмофосфатных цеолитах при 77 к// Кинетика и катализ.-2012.- Т.53.- №1. -С.141-145.
41. Вахрушева Е.М., Иванова Е. Н., Алехина М. Б. и др. адсорбция макрокомпонентов воздуха на цеолитах и минеральных адсорбентах //
Успехи в химии и химической технологии.-2013.-Т.27.-№7(147).-С.80-84.
42. Валиева И.Р. Кинетические параметры ионного обмена природных палеозойских цеолитов при различных концентрациях внешних растворов // Естественные и технические науки.-2014.- №11-12(78).-С.50-55.
43. Пожидаев Ю.Н., Филатова Е.Г., Помазкина О.И. // Регенерация природных цеолитов.2014.12-1(31).С.88-89.
44. Ситникова Е.Ю., Романова Р.Г., Хафизова Л.Ш. и др. исследование влияния структуры и состава цеолитов типа А и Р на их сорбционные свойства //Вестник казанского технологического университета.-2014.-Т.17.-№23.-С.79-82.
45. Филатова Е.Г. Пожидаев Ю.Н., Помазкина О.И. Использование природных цеолитов в технологии очистки сточных вод // Вода: химия и экологии. -2014.-№11(77).-С.83-88.
46. Земсков В. И., Харченко Г. М. Свойства фильтрующих перегородок из природного цеолита // Вестник алтайского государственного аграрного университета. -2014.- №4(114). -С.148-152.
47. Коновалов А.С., Бобров А.Н., Стом Д.И. и др. оценка способности активированных цеолитов связывать мышьяк // Экология и промышленность россии.-2015.-№8. -С.49-51.
48. Шутилов Р.А., Зенковец Г.А., Паукштис Е.А., Гаврилов В.Ю. локализация медьсодержащей компоненты в пористом пространстве цеолита ZSM-5 // Кинетика и катализ.-2014.-Т.55.-№2.-С.253-256.
49. Каратаева Е.В, Аньшакова В. В. Экологические аспекты применения природных и модифицированных цеолитов месторождения хонгуруу// Наука и образование. -2013-.№2(70). -С.65-69.
50. Каратаев О.Р., Новиков В.Ф., Шамсутдинова З.Р. Очистка сточных вод цеолитсодержащими породами // Вестник казанского технологического университета.- 2014.- Т.17.-№15.-С.169-174.
51. Полянский Н.Г. Методы исследования ионитов.–Москва: Химия, 1976.–208 с.
52. Петкова М., Таньмова Ж., Чопаринов Ч. и др. Полимеризация стирола в присутствии природного цеолита как инициатора процесса //Нефть и химия (болг.)–1986.–Т.20.- №3.–С.5-7.
53. Акимбаева А.М, Ергожин Е.Е., Влюмих В., Демко Д. Диагностика структуры и оценка каталитической активности природного цеолита в полимеризации стирола //Нефтехимия.–2006.– Т.46, №3.– С.204-213.
54. Якобс П. Карбонийионная активность цеолитов.– М.:Химия, 1983.–142с.
55. Клиноптилолит. /Труды симпозиума по вопросам исследования и применения клиноптилолита.–Тбилиси.–1974.–239с.
56. Белицкий И.А., Фурсенко Б.А. Практическое освоение природных цеолитов и перспективы использования нетрадиционного цеолитного сырья //Сб. Природные цеолиты России.–Новосибирск, 1992.–Т.1, С.164.
57. Rouquerol J., Avnir D., Fairbridge C.W., Everett D.H., Haines J.H., Pernicone N., Ramsay J.D.F., Sing K.S.W., Unger K.K. Recommendation for the characterization of porous solids //Pure Appl.Chem.–1994.–Vol.66, №8.–Р.1739-1758.
58. Bierenbaum H.S., Chiramongkol S., Weis A.H.//J. Katal.–1971.–Vol.61.–P.23-27.
59. Киселев А.В. Молекулярные взаимодействия на коротких расстояниях //Журн. физ. химии.–1964.–Т.38, №12.–С.2753-2771.
60. Боровнов С.И., Шарыгин Л.М. Исследование конкурентного равновесия ионного обмена Са (II) на фосфате циркония в многокомпонентных солевых растворах //Журн. прикл. химии.–2005.–Т.78, вып.2.–C.235-240.
61. Жубанов К.А., Бабусенко Р.М., Тимофеева В.Ф., Солохина Н.Н. Исследование фазового и химического состава природных цеолитов и катализаторов на их основе //Изв. МОН и НАН РК, Сер. хим.–2000.–№5.–С.158-162.
62. Химия цеолитов и катализ на цеолитах /Под ред. Миначева Х.М.–М.:Мир.–Т.1-2, 1980.–928с.
63. Bierenbaum H.S., Chiramongkol S., Weis A.H.//J. Katal.–1971.–Vol.61.–P.23-27.
64. Кусницина Т.А. Стабильность и каталитические свойства катионзамещенных форм монтмориллонита: автореф. дис. канд. хим. наук.-Киев. 1968. 25 с.
65. Киселев А.В. Молекулярные взаимодействия на коротких расстояниях //Журн. физ. химии.–1964.–Т.38, №12.–С.2753-2771.
66. Якобс П. Карбонийионная активность цеолитов.– М.:Химия, 1983.–142с.
67. Solomon D.H., Jean D., Swift J.D., Murphy A.J. The acidity of clau minerals in polymerization and related reacnions //J. Macromol Sci. A. –1971.–Vol.5, №3.–P.587-601.
68. Мироненко Н.И., Демиденко А.Г. Катализатор на основе бентонита для полимеризации стирола //Катализ и катализаторы.–1967.–Вып.3.–С.198-204.
69. Природные цеолиты. /Под ред. Цицишвили Г.В. и др. М.:Химия.–1985.–224с.
70. Быков В.Т., Щербатюк Н.Е. Сорбция паров воды природными цеолитами и влияние подвижности молекул воды в цеолитах на процесс десорбции. В кн.: Природные сорбенты–1967.–С.156-163.
71. Semmens M.J., Martin W.P. The influence of pretreatment on the capacity and selectivity clinoptilolite for metal ions //Water Res.–1988.–Vol.22, №5.–P.537-542.
        
        Қазақстан Республикасынын білім және ғылым министрлігі
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық ... және ... ... ... ... Бауыржанқызы
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
ТАБИҒИ ЖӘНЕ БЕЛСЕНДІРІЛГЕН ЦЕОЛИТТІҢ ФИЗИКО-ХИМИЯЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІН ЗЕРТТЕУ
"5B060600-Химия" мамандығы
Алматы 2015
Қазақстан ... ... және ... ... ... ... ұлттық университеті
Химия және химиялық технология факультеті
«Қорғауға жіберілді»
«____»__________ 2015 ж.
Химиялық физика және материалтану
кафедрасының менгерушісі
х.ғ.к., ___________М.І.Төлепов
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: «ТАБИҒИ ЖӘНЕ БЕЛСЕНДІРІЛГЕН ... ... ... ... ... жетекші х.ғ.д., ... ... ... 2015
РЕФЕРАТ
Дипломдық жұмыс 49 беттен, 9 суреттен, 4 ... 71 ... ... ... ... АКТИВАЦИЯ, ҚҰРЫЛЫС, МОДИФИКАЦИЯ.
Жұмыстың мақсаты: Табиғи және ... ... ... ... ... ... кеуектілік, ЯМР-
спектроскопия әдістерімен зерттеу.
Жұмыс ... ... және ... ... қышқылдық
негіздік, адсорбционды, құрылымдық қасиетттерін әр түрлі физико-химиялық
әдістермен зерттедік.
Рентгенспектральді, рентгенографиялы және ... ... ... кен ... ... цеолитінің құрамы мен термотұрақтылығы
анықталды. Ол Si/Al қатынасымен сипатталып, 3.8 тең ... және ... ... ... ие. ... цеолиттің қышқылдық активтеуі
жүргізілді және оның сутектік формасы сілті ерітіндісімен ... ... ... гидроксилді топқа ие. Физика-химиялық әдістермен Шығыс
Қазақстан облысының табиғи шунгитінің ... мен ... ... ... ол ... қышқылды полифункционалды катион болып
табылады. Анықталғандай, табиғи ... ... ... сипатталады,
ал минералды қышқылмен активтеу микроқуыстардың пайда болуына алып келеді.
Нақ жұмыс шекарасында минералды ... ... ... ... ... ... ... алуға болады. Жалпы цеолиттердің
деалюминирлеу үдерісін зерттеу нәтижелері көрсеткендей, Si/Al қатынасының
артуымен цеолиттің белсенділігі өседі. ... ... ... 27Al ... ... тетраэдрлік координациядағы (56 м.д.)
алюминий ... ... ... ... ... мөлшерімен бірдей
3 және 11 м.д. белгілері бар, оттек бойынша ... ... ... ... ... алғанда, алюминий атомдарының
жартысынан көбі декатиондаудан кейін цеолитті ... ... ... ... ... из 49 ... 9 рисунков, 4 таблицы, 71 источника
Ключевые слова: ЦЕОЛИТ, АКТИВАЦИЯ, МОДИФИКАЦИЯ, СТРУКТУРА.
Целью работы является исследование физико-химических ... и ... ... с использованием ... ... ... ... ... ... ... характеристики природного и модифицированного цеолита
различными ... ... ... ... и
термогравиметрического анализов изучен ... и ... ... ... месторождения. Показано, что он
характеризуется соотношением Si/Al, ... 3,8 и ... ... ... а ... ... ... катионитом. Установлено, что ... ... ... ... а ... ... минерала
приводят к разработке микрополостей. В целом исследования деалюминированных
цеолитов указывают на возрастание активности цеолита по мере ... Si/Al. ... что в ... ЯМР 27Al ... ... ... ... с сигналами от атомов алюминия в
тетраэдрической координации (56 м.д.), сигналы с ... ... 3 и 11 м.д., ... ... ... в ... по кислороду. Рост ... ... ... ... ... сигнала от атомов алюминия в ... В ... ... ... ... ... и после
декатионирования остается в составе цеолитного каркаса.
ABSTRACT
Details on the amount of work: Diploma thesis consists of 49 pages, ... 4 tables, 71 ... ZEOLITE, ... ... ... purpose of work is research of physical and ... of the natural and ... zeolite with use of a ... the X-ray phase ... a potentsiometriya, porozimetriya, nuclear
magnetic resonance spectroscopy.
In the course of work ... acid and main, ... of the natural and modified zeolite are ... ... physical and chemical ... of X-ray ... ... and thermogravimetric analyses
studied structure and heat stability of natural zeolite of ... field. It is shown that it is ... by Si/Al ... 3,8 and ... rather high heat ... and also is ... multifunctional kationit. It is established that ... is ... by ... ... and acid ... of ... lead to development of microcavities. In general ... ... of zeolites indicate increase of activity of zeolite ... of increase in a ratio of Si/Al. It is shown that in ... ... ranges 27Al the modified samples of zeolite there ... with signals from atoms of aluminum at ... ... (56 ... signals with the size of chemical shift of 3 and 11 m ... atoms of aluminum in an ... ... on oxygen.
Growth of a dekationirovaniye of a mineral leads to increase in ... from atoms of aluminum in ... ... In general ... part of atoms of aluminum and after a dekationirovaniye remains as
a part of a ... ... ... |8 |
|1 ... ШОЛУ |10 ... ... ... мен құрылысын зерттеу және ауыл |10 |
| ... ... ... | ... ... сорбент ретінде қолдану |17 |
|2 ... ... |22 ... ... табиғи сорбенттердің құрылымын зерттеу |22 |
| ... | ... ... ... әдісі арқылы сорбенттердің |22 |
| ... ... ... | |
|3 ... ЖӘНЕ ... |24 ... ... және ... ... ... |24 |
| ... ... | ... ... ... ... қасиеттерін зерттеу |39 |
| ... |43 |
| ... ... |44 ... ...... - ... спектроскопия
ТГ – термогавиметрия
ДТА –дифференциалды-термиялық анализ
SБЭТ-беттік аудан, ...... ... ...... ... Å
t – температура, оС
τ – уақыт
pK( – функционалдық топтардың диссоциация константасы
(- толқын саны, см-1
КІРІСПЕ
Цеолиттің ашылуы – бейорганикалық материалдардың жаңа ... ... кең ... ... және осы ... ... өндіріс
салаларында қолданылуына алып келді. Өткен ғасырдың 20-30 ... ... ... ... дегидратталған
цеолиттірдің түрлі заттардың молекулаларын жұтуы кристалдық ... ... ... ... ... мен мүмкіндіктері ғылымның түрлі облыстарында зерттелуде:
бейорганикалық, органикалық, физикалық және коллоидтық ... ... ... ... химияда, катализде және т.б.
Цеолиттердің түрлі қолдану аймағының ... ... ... ... ... ... реакцияларын,
радиоактивті изотоптарын шығару, катализаторлар үшін тасмалдағыштарды алу,
ферментердің ... ... ... ... жоюды мысал ретінде
айтуға жеткілікті. ... ... ... олардың ерекше қасиеттерге ие болуы: жоғары адсорбциялық қасиетке
ие, каталитикалық іс-әркеттерге, термотұрақты және түрлі ... ... ... қарапайымдылығы олардың өз құнының төмендігі жалпы
қолдануға қол жетімділігін көрсетеді. Табиғи және ... ... ... зерттеу өткен ғасырдың 60-70 жылдарында жүргізілген.
Табиғи цеолиттер Қазақстан мен ТМД да кең тараған және ... ... ... ... жаңа түрі ... ... ... қай
облыста қолданылуы цеолитті шикізаттың минералды-технологиялық типімен
анықталады және ... ... ... ... ... ... ... Цеолитті туфтарды дайындау әдістерін, терең ... ... ... жетілдіру табиғи цеолиттерің қолдану
облысын кеңейтеді.
Табиғи цеолиттердің ионалмасу ... ... ... ... ... ретінде қолдануға жол ашады. ... ... мен ... ... ... шығару, бөлу және
концентрлеудегі технологиялық тапсырмаларды шешуге алып келеді. ... ... ... ... зерттеу (қышқылға тұрақтылыға,
термотұрақтылық, фазалық өзгертулер) оларды мақсатты түрде модифицирлеуге
жетелейді. ... ... ... ... ... кең ... ... құрылымдары мен қасиеттерінің өзгерістерін
бақылауға жол ашады. Осы жағдай ... ... ... ... ... зерттеудегі қолайлы объект ретінде алуға
болады. Осындай көп зерттеулер ... ... ... ... минералдардың табиғи формалары аз зерттелген, олар күрделі және
тұрақсыз құрамы ... ... ... ... ... Физико-
химиялық қасиеттері тұқымдықтағы цеолитті фазаның болуына, ... ... және ... ... ... ... ... фазаның болуы жеке үлгілердің қасиеттерінің ... ... ... ... ... назарды Шанхандық жоғары
кремнеземды цеолитіне тиесілі, спецификалық физико-химиялық ... ... кен ... ... ... ... үдерісте пайдалану
мақсатында қызығушылықтарын тудырып отыр.
Жұмыстың мақсаты табиғи және белсендірілген цеолиттердің физика - химиялық
қасиеттерін зерттеу.
Жаңалығы: табиғи және ... ... ... ... ... сипаттамалары түрлі физика-химиялық әдістермен
зерттелді.
1 ӘДЕБИ ШОЛУ
1.1 Цеолиттердің құрамы мен құрылысын ... және ... ... ... ... ... бола ... көп каналды тығыз
кристалдық қаңқаға ие, өлшемі 3-12 Å, ... ... ... ... және оның ... 50 % құрайды. Соның арқасында, ерекше дамыған
беттік аудан мен ... ие. ... SiO4 және ... ... ... ... атомы бар. Осы жұмылған тэтраэдрлер
өзара байланысқан сақиналарды түзеді, олар кубоктаэдрлі бірлік ... төрт ... алты ... және алты ... ... құралған.
Цеолиттерің құрылымы мен химиялық бетін зерттеу үшін, сонымен қатар
теоретикалық және ... ... және ... ... сұрақтарды
зерттеуде түрлі әдістер қолданады. Спектральді әдістер ... ... ... ... мен ... ... ... береді.
Метанолдың көмірсутегіне каталитикалық айналуы зерттелген. ... ... ... және осы ... параметрлері анықталды, ол метанолдың
айналуы мен аралық ... ... ... ... ... анық ... ... цеолиттер мен торфминералды
композициялардың конструкциялаудың тәжірибелік-дала ... ... ... қолдана отырып, технологиялық ластаудан ... ... ... ... ... ... келтіруге болатынды
анықталған. Цеолиттің пайдалы қасиеті ретінде мұнай және мұнай ... ... ... ... ... ... жақсарту, топырақ пен өсімдіктерді минералды компоненттермен
қамтамасыз ету ... ... ... көмірсутектотықтырғыш бактериялар
үшін табанша ретінде пайдалану 2-3 есе тез ... ... ... ... situ ... ... ... отырып, этанолдың цеолитті
катализаторларда айналу реакциялары зерттелген. Реакция ... ... ... ... ... ... полиенді құрылымдар (тығыздаушы өнімдер) ... ... ... ... фазада этанол қатысында этокситоптар биомолекулалық
механизм бойынша диэтилді ... ... ... ... жоғары этокситоптардың айналу сипаттамасы өзгереді, олар
полиенді құрылымның бетінде пайда болатын көзге айналады және өз ... ... ... ... рет ... 15-20 жыл ... синтездеу мен сапаның негізі
көрсеткіштері– кристалдау дәрежесі, H2O, RSH, H2S, CO2 и C6H6 ... ... ... ... түйіршіктері тұтас
кристалдардың өсімшелері ретінде болатын А және Х цеолиттерінің механикалық
беріктігі ... ... ... ... ... ... ... Осы кристалдық алюмосиликатты микро, мезо және макрокеуекті
материалдарды байланыстырушы ... бар ... ... көрсеткіштері бойынша салыстыру жүргізілген.
Адсорбциялық үдерісте кең қолданылатын байланыстырғыштары бар цеолиттерден
байланыстырушысы жоқ ... А және Х ... ... мен адсорбциялық көлемі анағұрлым артық болып шықты.Осы цеолитті
материалдарды дайындаудың әдістері тәжірибелік-өндірістік зерттеуден өткен,
ал ... ААҚ ... ... ... ... цеолиттер:
NaА-БС СТО 05766575-109-2008, КА-БС ТУ 2161-126-05766575-2005), ААҚ
«Ишимбай арнайы катализаторлардың ... ... [CaA-У (5А) ТУ ... цеолит KA-У(жақсартылған)(3А) ТУ ... ... (4А) ТУ ... және ААҚ «Реал
Сорб молекулалық сит ... (NaА ... ... ... ... ... ... Осы
облыста зерттеудің негізі бағыттары жобаланды, болашақ перспективте [4].
Клиноптилолиттің физика-химиялық қасиеттірі оның минералдық
және химиялық құрамына, модификациялау ... ... ... ... ішкі ... ... бойынша шоғырланған катиондардың сандық
қатынасына тәуелді ... ... ... мен ... NH4Cl және HCl
ерітінділердің көмегімен өңдеудің әсері зерттелген[6]. Модификациядан кейін
элементарлы ұяшық өлшемі азаяды және термиялық тұрақтылық ... ... 2 н HCl ... ... ... ... қышқылдық
орталықтардың концентрациясы өседі, 12 н қышқылмен ... ... ... цеолит қатысында табиғи газ ... ... ... нәтижелері көрсетілген. Цеолитті
қатысында табиғи газ гидраттарының механикалық активтеуі ... ... және ... бар ... ... ... Табиғи
газдыдың гидратын ... ... ... ... қышқылдық орталықтар мен цеолиттің ... ... ... ... тұрақты каучук негізінде жасалған, солтүстік жағдайларында
эксплутацияланған тау кен ... ... ... ... нәтижелері көрсетілген. Планетарлы АГО-2 диірменінде табиғи
цеолитпен активтелген резеңкені модификациялау ... ... ... ... ... ... әдістер арқылы
толтырғыштардың механохимиялық активтеу кезіндегі үдерістері зерттелді.
Цеолиттер резеңке ... мен ... ... әсер ... Жасалған резеңкелерге РФ патент алынды, олардың өндіріске
енгізуі кіші«Нордэласт» ... ... асып ... ... ... бен ИК – ... әдістері арқылы
Забайкальск кен орнының цеолитқұрамды тұқымдығының құрамы расталды, ... ... ... · 6H2O және ... ... КАlSi3O8
қоспасынан тұрады.
Цеолит-никельдің сульфатының сулы ерітіндісі жүйесінде адсорбциялық
тепе-теңдіктің ... ... ... ... бойынша түрлі
температуралық ... ... ... шегі ... ... ... (ІІ) ... адсорбция үдерісде термодинамикалық
және кинетикалық көрсеткіштері есептелді [9].
Баккорстостан Республикасында тілмелі асқорыту және зонада бұқалардың
нақаралық ... ... мыс, ... йод ... ... ... ... кен орнының табиғи
цеолиттерінің химиялық құрамы зерттелді және тілмелі асқорыту үдерісіне
және жекелей ... ... ... ... ... ... ЛЖК концентрациясының өзгерісі мен рН көрсеткіші қоректендіру
жиынтығы мен қоректік ... ... ... ... ... Биотрин
мен цеолиттің әсері өсуге, бұқалардың дамуына, ет сапасына әсері жеке
анықталған, биотрин мен ... ... ... ... және ... ... ... тиімді пайдалану.
Бұқа ағзасындағы азот үдерісінің метоболизміне әсер еткен қорек
рационына ақуыз-минералды қосындыларды пайдаланылуы. ... мен ... 2:1 ... қолданылуы макро және микроэлементтердің оңтайлы
балансын қамтамасыз етеді және ағзаның алмасы үдерісінде ... ... ... мен ... бұқа рационыда өсіру және қоректендіру
периодында қолдану арқылы тірі массаның ... ... ... шығындардың
бірлік өнімге азаюы байқалды. ... ... ... ... мен ... ақуызындағы энергия қоры және сиыр
энергиясы жоғары болды, бақылау жануарларынан гөрі [10].
Тиман (Коми Республикасы, ... ... ... ... ... мен ... құрамы Закарпатья (Украина) клиноптилолит
туфымен салыстырылды, өндірісте, ауыл шаруашылығында және қоршаған ... ... ... ... ... адсорбциясын анықтау үшін палладиймен
активтелген табиғи клиноптилолитке оңай әдіс табылды, ... ... ... ... арқылы жұтылған сутек көлемін
есептеуге болады. Әдіс 2 ... ... ... ... материалды тазалау
(аргон, азот) үлгіні 200 °С (300 °С) ... ... ... ... ... ... ... Ұсақ түйіршікті цеолитті үлгілер көп
мөлшерде сутекті сіңірді -7%, ... ... ... ... ... көрсетті. Аргон атмосферасында цеолитті қыздыру арқылы, материалдың
кеуекті құрылымын активтейді, онда ... ... ... ... ... ... ... эффектісі (платина) спилловер
эффектісімен түсіндіруге болады, үдеріс кезінде табиғи ... ... ... ... ... ... және мусковит) [12].
Цеолитті мембранада гелийдің массатасмалы көмірсутек н-гексанның және
бензолдың парциалды қысымының функциясы ретінде ... ... ... ... ... моделдеуі арқылы есептелді, цеолитті
кеуектердің көмірсутекпен қанығуы үлкен канондық таратылуға арналған ... ... ... ... ... изотермалар көмегімен бағаланды.
Алынған нәтижелер тәжірибеге жақсы сәйкес келеді ... ... ... жоғары октанды бензинді алу мақсатында
вольфрамның гетерополиқосылыстарымен модифицирленген ZSM-5 ... және ... ... ... ... вольфрамвисмутты гетероқосылыстарын және темірдің
вольфрамфосфатын 1-3 мас. % ... ... ... ... ... ... және ... көмірсутектерін 5-7% арттырады, тікелей ... ... ... ... ... айдаған безиннен жоғары октанды бензинді алу үдерісінде кобальт
вольфрамвисмутты ... ... ... темірдің
вольфрамфосфатымен модифицирленген цеолитті катализаторлардың қышқылдық
және каталитикалық қасиеттері арасындағы ... ... ... жағдайдың нашарлауы, мұнай қорының азаюы жаңа энергия көзін
қолдануға жол ашады – ... ... ... ... Сұйық отынның алмастырушысы ретінде биоспирттер, биоэфирлер
және биодизельдер қолданылуы мүмкін. Берілген мақалада FAU ... ... ... ... ... ... ... ретінде
дибутил эфирін алу жолы қарастырылған. Y цеолитті үлгілеріне температурамен
әсер еткенде дибутилэфирдің шығымын зерттеу, салыстыру үшін ... ... ... Негізі ... ... ... салыстырғандаY цеолитінің химиялық құрамының әсерін
анықтау [15].
Жұқа органикалық синтез өнімдерін, ... ... ... ... және ... алу үшін ... өндірістік маңызды реакция болып табылады. Көбінесе осы реакцияны
AlCl3, FeCl3, ZnCl3, HF және т.б., каталитикалық ... ... ... осы ... ... көптеген қиындықтарға алып келеді, мысалы:
көп мөлшерде катализатор қосу ... ... ... ... ... жою және ... тасымалдау. Сол себептен,
көптеген дәстүрлі гомогенді катализаторлардың орнына қатты қышқылдық ... ... H-Beta және H-ZSM-5 ... ... отқан жұмыста H-
Beta, H-ZSM-5 және H-Y катализаторларында сұйық ... ... ... сонымен қатар, үдерістің негізгі параметрлеріне: температура,
реакцияның жалғасуы, ... ... ... катализатор табиғаты,
цеолиттердегі Si/Al қатынасысын, катализатор мөлшерін, оның тұрақтылығын
макродеңгейде оптимизациялау жүргізілді ... ... ... ... жаңа ... ... жасалды, ол этилксантогенат, ... ... ... ... ... қосылыстарын анализдеуде
қолданылады. Жаңа қатты тасмалдаушыны бу ... ... ... ... уақыты азаяды және шыңдардың симметриясы жақсарады.
Азербайджанның ... ... ... сипаттамалары буфазалық
хроматографияда адсорбент ретінде және ... ... ... ... ... түрлі тұздар мен қышқылдармен бөлу арқылы адсорбциялық
қабілетін ұлғайтты және түрлі органикалық қосылыстар мен ... ... ... Бу ... хроматографияда адсорбент және қатты
тасмалдаушы ретінде табиғи және модифицерленген цеолиттерді ... ... ... [17].
Принс реакциясы бойынша таңдамалы каталитикалық 1,3- диоксанның пайда
болын ... ... ... рет Ca х[Al 2хSi yO z]·nH 2O ... ... ... ... (КНТ) қолдана отырып көрсетті. Молекулалық
динамика әдісі бойынша, жоғары талғампаздық КНТ ... мәні 9.4-10.9 ... ... ... ... 5.1-5.4 Å тең болғанда байқалады.
КНТ түрлі ... ... ... мен ... ... ... өту ... пайда болу реакциясы
байқалады [18].
Сулы ерітіндіден NaA және NaX кеуект цеолит матрицасына нитрит ... ... ... ... ... үлгілердң
сипатамалары электронды микроскоп, ... ... ... ... өлшемдер көмегімен арқылы алынды. Цеолит негізіндегі үлгілердің
нанокомпоненттерінің өлшемді ... ... [19]. 2.54 ... пештегі СаА цеолитінің дигидратациясының үдерісі зерттелді.
Дегидратация цеолитті қаңқалардың ... және ... ... ... ... майымен өңделген цеолиттің жылуфизикалық және эксплутациялық
сипаттамаларына, политетрафторэтилен негізіндегі композит құрымына ... ... ала М-8В ... майымен сіңірілген, ПТФЭ-ні цеолитпен
толтырған кезде, ескіру ... ... 600 есе ... ... есе ... Қиыр ... ... жабдықтарына арналған түрлі
тағайындаудың үйкеліс бөлімшелері үшін әзірленген жаңа материалдар жасалған
[21].
Сіңіру әдісі арқылы мырышпен модификацияланған жоғарыкремнеземды ... ... ... ... ... ... ... дессорциясымен, кең ауқымдағы сәулелендруші
микроскоппен, рентген сәулелендіру спектроскпия көмектерімен Zn құрамды
цеолитті ... ... ... этан ... және табиғаты мен
активті фазалардың таралымы, оның бетіндегі кокс тұнбалары зерттелді.
Zn/ZSM-5 ... ... ... ... айналу үдерісінде өзін
жоғары белсенділігімен және тұрақтылығымен сипатталды [22].
Жұмыстың мақсаты [23] болып, сиыр қорегіне ... ... ... ... ... өнімділік пен сүт құрамына ... ... ... ... Осы үшін ... үш тобы ... шығу
тегі, жасы, лактация уақыты бір. Бақылау ... және І, ІІ ... ... ... жас ... бар ... жайылды.
Тәжірибелік сиырлар да комбижеммен қоректенді. Келесілердің құрамына келесі
минералды элементтер ... ... ... кобальт, мырыш, мыс,
фосфор және ... І ... ... ... ... құрамына
цеолитке тән химиялық құрамы SiO2 - 70,0; Al 2O 3 - 12,0; Fe2O3 - 1,0; FeO
- 0,6; TiO 2 - 0,1; MnO - 0,1; P 2O 5 - 0,1; K2O - 3,1; Na2O - 1,8; SO3 ... CaO - 7,1; MgO - 4,0 ... ... ... ... ІІ
топтағы сиырларды комбижем құрамына цеолит қосып қоректендірді. І және ... ... ... ... ... ... мен ... жануардың тірі массасына 0.4 г/кг есептелді. Сиырлардың ... ... мен ... ... ... ... ... азотының бастапқы қоректену уақытына қарамастан азаюы байқалды. Осы
сиырлардың тілмелі сұйықтығында қоректендіруге дейін және 2, 7, 10 ... азот ... ... ... Осы жағдайда сиырлардың тілмелі
сұйықтығында 4, 7, 10 ... ... ... ... азоттың құрамы
көбейді, ал 4, 7, 10 ... ... ... ... азот саны ... ... жасыл шөптермен бірге металл оксидтерінің комбижемімен
және цеолитпен қоректендіру арқылы ортакүндік сүт мөлшері көбейген. Сонымен
қатар, ... ... ... сиырлардың ақуыз, май, лактоза
құрамы артқан.
Клиноптилолиттің өндірістік маңыздары бар үлкен кен орындары ... ... ... ... ... ие (Т ... ... табиғи цеолиттердің каталитикалық қасиетері крекинг сияқты
өндірісітік үдерістерде ... ол ... ... ... және ... ... ... қолдануға болады
[24].
NaK –дағы LSX және Na ... ... ауа ... ... жағдайында кристалдық торларының тұрақтылығын
зерттеу. NaKLSX және NaLSX цеолиттерін термоөңдеудегі температураның ... және н-С 7Н 16 тепе ... ... сыйымдылығына әсерін
зерттеген. NaK –дағы LSX және Na формалардағы цеолиттердің ... NaA және NaX ... ... ... ... ... ... ауада 650 °C термоөңдеуде NaK –дағы LSX
және Na формадаңы цеолиттер тұрақты, ал 750 °C ... ... ... торлардың аморфталуы жүреді [25].
Цеолит ... ... ... ... штамдар негізінде жаңа сұйық иммобилизденген мультипробиотик
жасаудың ... ... ... ... қойған тасмалдаушы
сорбент Холин кен орнының цеолитіне ... ... ... штамм-
продуценттердің симбиотикалық және эффективті композициясы жасалды,
пробиотиктің ... ... ... ... ... сақталуы
зерттелді, сорбент кристалдарымен бактерия жасушаларының әрекеттесі мен
жағдайын бағалау жүргізілді [26].
Ақ күйенің БС-100 ... 6-7 ... бойы 150 -155 оС ... ала ... және ... ... дисперстік құрам және
С6Н6 адсрбциялық молекуласы) типті ұнтақтәрізді ... ... ... ... сонымен қатар ... ... ... ... ... әсерлері
зерттелді [27].
Метанолдың диметил эфиріне дейін дегидратациялау үдерісінде катализатор
ретінде цеолитқұрамды ... ... ... ... ... ... ... белсенділігі мен
тұрақтылығына әсерінің зерттеу нәтижелері ... ... ... бар ... тұқымдастарды метанолдың айналуы кезінде
катализатор ретінде қолданудың принципиалды ... ... ... ... ... цеолитті құрамдардың салымдары
анықталды [28].
Композитті микромезокуекті материалдардың қалыптасуына, ... ... ... ... ... ... РФА, ТПДА және ИҚ-
спектроскопия әдістерімен зерттелді. МСМ-41 және ZSM-5, βeta және ... ... ... ... ... фазасының болуы
көрсетілген. Синтез жағдайын өзгерте отырып, кеуектілікті, композициялық
материалдардың адсорбциялық ... ... ... ... және ... қышқылдық күш орталықтарының таралуын реттеуге
болады. Микромезокеуекті ... ... ... ... мен ... ... мезокеуек AlSi-МСМ-41 салыстырғанда
жоғарырақ болады, бірақ біршама бастапқы Цт қарағанда төменірек. ... мен ... ... ... ... ... ... Цт және AlSi-МСМ-41 екі фазаның ... ... ... бір ... ... ... ... кезінде пайда
болған өзіндік композиттер ретінде жорамалдауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... модифицирленген табиғи цеолиттің ауыр металдарды
сорбциялаудың механизмдері мен ... ... ... ... [30].
Адсорбциялық және десорбциялық құрылғысын жасау туралы сипатталған.
Түрлі фракциялық құрамы бар NaX цеолиті мен алюминий оксидінде ... ... және ... ... ... тәжірибелерінің
нәтижелері мысалға келтірілген және талданған. Массатасмалдау коэффициенті
алынды ... ... ... (≥400 оС) ... тепе-теңдік өлшемі Х типі
цеолиттерде газ фазасында судың қысымына ... ... және ... ... яғни ... ... төмендейтіні көрсетілген.
Адсорбциялық көлемнің тәуелділігі цеолиттің ... NaX ... ... ... ие ... ... ... аймағындағы Ягоднин кенорнының табиғи цеолитін қолдана отырып
концентрациялары 3.0-тен 27.0 мг-экв/л аралықта жататын сулы ... ... және ... ... алу ... ... ... көлемнің шектік көрсеткіші анықталды, бос Гиббс
энергиясы ... ... ... ... ... цеолит
эффективті сорбент ретінде лас сулардан Cu 2+, Ni 2+ және Co 2+ сіңіріп
алуға ... көз ... ... ... ... ... ... – цеолит NaA сорбентін ... ... ... ... ... ... және сирек жер ... ... ... NaA ... ... ... ... өнімдерді бөлетін
имитаторлар цезиге, стронциге, барий және ... ... ... ие ... ... ... зерттеулер негізінде сорбциялық
тазартуды цеолит NaA ... өз ... ... ... балқымаларды
регенерациялау мақсатында оның туындысына жүргізуге ұсынылды, радиоактивті
қалдықтармен жұмыс атқарғанда қолданылатын сусыз әдістер және ... ... ... ... ... бөлу ... бар
тұзды балқымалардың регенерациялау үдерісіне ... ... ... жоғарғы шегіне баға берілді[34].
Автокөлікті эксплутациялау кезінде маңызды мәселе болып қоршаған
ортаны іштен жану ... (ІЖҚ) ... улы ... ... ... ... жасау болып табылады. ІЖД сұйық отыннан
агрессивті ... ... ... ІЖҚ ... ... газды отынды ІЖҚ
актуальді мәселе болып табылады. ... отын ... және ... ... ... ... ... – альтернативті отын көзі. Биогазды
технологияны қолдана отырып, сапалы тыңайтқыштар және биогаз ... ... пада ... ол ... газ ретінде жылу қазандарында, газ
плиталарында тамақ дайындауда, іштен жану ... ... жану ... ... ... ... зиян қоспалардан
тазарту үшін табиғи цеолитті қолдану ... ... ... ... келтірілген. Түрлі толтырмалары бар фильтрлерде биогазды
тазартудың эксперименталды ... ... ... ... Тәжірибе нәтижелері бойынша биогазды зиянды қоспалардан
тазарту ... ... ... ... табиғи цеолиттен жасау
ұсынылды [35].
Қатпарша астында және үлгі қатпаршасындағы газ температурасының,
ағымды реактордан шығатын және кіретін ... ... ... ... ... ... негізінде қатты үлгілердегі
көмірсутектердің адсорбциясын ... ... ... ... ... ... ... адсорбция және десорбциясы зерттелген, жылу
бөліну мен жұтылумен жүреді, ол ... ... ... ... ... ... ... негізінде
изобутанның адсорбциясы мен десорбциясы кезіндегі температуралық эффектінің
өсімі бойынша қорытынды жасалды, ... ... 90оС ... болған
жағдайда изобутанның жартысы Н-ЦВМ ... ... ... ... ... тек ұзақ мерзімде азот тоғын ұстау немесе
90оС жоғары температурада қыздыру ... ... ... ... ... изобутан десорбциясының уақытша тәуелділігі
жабындының ұлғаюының бірінші ретті ... ... ... ... ... ... ... хемосорбцияланған
изобутанның десорциясының активация энергиясын бағалауға мүмкіндік берді
[36].
ИК-спектроскопия әдісімен табиғи ... ... ... стильбит, сонымен қатар, клиноптилолит және морденитқұрамды
туфтарда селен (IV) ... ... ... ... рН ... ... ... зерттелген.
Клиноптилолит және морденит туфтарында рН 9, 0.1 М натрий селенитін
сорбцияау кезінде ... және ... ... формасында болады,
цеолитті су молекуласымен сутек ... ... ... ... ... ... және ... қарағанда, анальцимдегі су молекулалары
селенит ... ... ... ... ... құрады да, сұйытылған
ерітінділерде және қышқылдық ортада сутектік байланыс түзу ... ... ... ... ортада және деалюминирлену
қышқылдық ортада жүреді [37].
Ресейдің түрлі кен орындарының табиғи цеолиттерінің ... ... ... мен ... Mn (II) ... ... ... зерттелді. Осы материалдардың сорбциялық сыйымдылығы
Na(I)-модификациясы арқылы үлкейтуге ... Mn (II) ... ... ... ... ... ... катиониттер мен
активті көмірмен ... ... ... ... ... ... ... температура ұлғаюымен артады [38].
Түрлі катиондармен модифицирленген табиғи линоптилолитте улы калий
(ІІІ) гексацианоферратының адсорбциясы зерттелген. Аg- ... ... ГЦ ... активтілігіне ие екені анықталды. Аg- клиноптилолитте ГЦ
адсорбциясы цеолит бетінде ... ... ... (ІІ) ... күміс комплекстірінің түзілуімен жүреді. Аналин ерітіндісінде ГЦ және
Аg- клиноптилолитмен әрекеттесуі болмаған жағдайда, композициялық ... ... ... ие ... ... К ... Н2 адсорциясына қатысты AlPO-5, AlPO-31, AlPO-11, AlPO-36
және AlPO-8 алюмофосфатты цеолиттердің сорбциялық қаситтері ... ... ... ... ... үшін ... изотермалары алынды. Адсорбцияның абсолютті мөлшер мәні
орнатылды (Р алюмофосфатты ... ... ... ... адсорбцияланған Н2 эффективті тығыздығының мөлшері *(Р d). Сорбат
тығыздығының d ... ... ... ... ... ... ... сорбциясының изобарасы эксперименталды
изотермалар бойынша есептелді. Аралық ... d үшін ... *(Р ... ... ... ... ... ZSM-5, ZSM-12 цеолит үлгілерінің, мезокеуекті МСМ-41 силикатының,
ауаның ... ... ... ... ... ... ... материалдардың ішінде ең
жоғары азотқа қатысты талғампаздық танытқан BEA ... ... ...... аргонға қатысты - монтмориллонит балшығының үлгісі [41].
Ерітіндіде түрлі Li, K, Ba, Sr, Ca ион ... ... ... ион ... ... ... келтірілген.
Барлық тартылу алмасу кезнде логоформальді заңдылыққа бағынатын, ... ... және ... үдеріс тұтас байланысқан құбылыс болып
табылады ... ... ... ... ... ... жаңарған
цеолитті судағы ауыр металдарды тазарту үшін пайдаланады, ... ... ... ... ... электролиттердің
компонеттері ретінде қайта қолдануға болады [43].
Фазалық құрамның, кристалдық құрылым параметрлері мен ... ... ... компенсаторлық катиондардың санының NaA және NaР типті
цеолиттің сулы ерітіндіден кальций катиондарын сіңіру кезіндегі сорбциялық
сыйымдылығына әсері ... ... ... түрлі типті цеолиттердің
сорбциялық сыйымдылығын анықтайтын негізгі критерий болып кірітін терезенің
өлшемі болып табылады, ол ион ... ... ... ... қол ... ... Бір ... цеолит
үлгілерінің түрлі кальций байланыстыруша қабілеті болып кристалдық
құрылымдағы ақау ... ... ол ... ... айқындалады
[44].
Табиғи цеолиттердің арзандығы, олардың үлкен ... ... ... ... ... ... ... суларды тазалау
технологиясында қолдануға шол ... ... ... кен орынының
табиғи цеолитерін гальваника өндіріснде лас суларды тазартуға қолдану
көрсетіліп ... ... ... ... ... ... ... иондарына көрсетеді, ең аз – темір (ІІІ) ионына. Цеолиттерді тазалау
технологиясында қолдану, ... ... ... су ГОСТ ... ауыр металдар ионы бар су алуға болады [45].
Зерттеулермен ... ... ауыл ... ... ... центрифугада, сүзгіш материал ретінде минерал ... ... ... ... ... ... Цеолитті жануарларды
қоректендіргенде қосымша жем ... ... ... ... ... ... автрлардың жұмысында, цеолитті жем қорегі ... оң ... ... ... Цеолиттің қасиетін сүзгіш
центрифугада сүзгіш қабырғалары ... ... ... ... және ... ... адсорбциялық қасиетіне (су бойынша
адсорбциялық ... 34-38%) және көп ... ... ... 2/г), ... (18-21 м 2/г) ... сүзгіш центрифугаларда сүзгіш
қабырғалардың материалдары ретінде қолдануға ... ... ... ... негізгі қасиеттері өтімділік коэффициенті болып
табылады. Өтімділік коэффициентін анықтайтын тәжірибелік құрылғының ... ... ... ... ... ... ... Биотестілеу әдісімен анықталғандай, Na3As04 ... ... ... ... төмендеген. Краснояр өлкесінің
(ЖШҚ«Этнаком»), Сахалин кен орнының ... ... ... ... В. М. Кан ... ... активтендерген. Басқа
нұсқада, алдын ала қыздырылған және концентрациясы 1 г/дм3 ... Powhumus ... ... Powhumus ... осы
концентрациядағыГумат-80 қолданған) сіңірілген цеолитті алыған. ... ... ... ... ... ... да реагентсіз
қыздырылған цеолитпен байланысының эффективтілігін ... ... ... Na3As04 сулы ерітіндісінен В.М. Кан ... ... ... ... ... осы үлгілері максималды
сорбциялық сыйымдылыққа ие болды, ... ... ... ... [47].
77 К кезінде Н2 және N2 газдарының адсорбциясы әдісі мен ... ... ZSM-5 ... ... цеолитте мысқұрамды
компонеттердің таралуын ... ... ... алмасу және
сусыйымдылық сіңіру әдістері арқылы синтездеген. Мысқұрамды кластерлердің
орналасуы ... ... ... ... нанокристалды
қаптамаларынан пайда болған. Осы N2 молекуласы үшін ... ... ... алып келсе, Н2 молекулалары үшін каналдардың
жетімділігі өзгерген жоқ. Цеолиттің құрылымдық каналдарында мыс иондарының
маңызды ... ... ... ... ... ИҚ-
спектроскопиясы мәліметтері бойынша, Cu/ZSM-5 катализаторларындағы мыс
иондарының сорбциясы алюминийдің қаңқаларынан тыс жүріп, ... ... Al-OH-Al және ... Al-OH ... ... ... ... Si-
OH топтарының көпіршелерін түзеді [48]. Хонгуруу кен ... ... ... қасиеті және модификацияланған формалары зерттелді.
Тікелей тәжірибеде Хонгуруу кен орнының цеолиттерін мұнай, мұнай өнімдерін
және мұнай құрамды ... ... ... ... ... ... ... суларды тазарту туралы мәселелер қарастырылуда және оларды
жақсарту ... ... ... Сонымен қатар, түрлі кен орындарының
цеолитқұрамды тұқымдастарының ... ... ... ... ... тазарту мәселелерін шешу үшін ... ... ... кіргізуді ұсынып отыр [50].
Келтірілген әдеби шолудан, цеолиттердің құрылымы мен ... ... ... ... ... жеткен. Осы адсорбция мен
катализдің теориялық және қолданбалы сұрақтарын түрлі ... ... ... ... Осындай минералды тасмалдаушылардың
спецификалық және ерекше ... ... ... ... ... ары ... ... және қоршаған ортаны қорғау
мәселелерінде зерттеулер жүргізуге итермелейді.
2 ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ
Табиғи цеолитті ұсаттық және 0.25-1.50 мм өлшемдегі ... ... ... ... жуылатын қышқыл қалдықтарын жою үшін
10% HCl ерітіндісімен бір кун жүргіздік. Алюмосиликатты үлгілерді 120оС ... 2 ... бойы ... ... ... сорбенттердің құрылымын зерттеу
әдістері
Ауада аниониттердің термототықтырғыш тұрақтылығын термогравиметриялық
анализ әдісі арқылы анықтады. Эталон ретінде ... ... ... ... METLER TOLEDO STAR ... келесі жағдайларда
жасадық: температура интервалы 50-1000 0С, қызу ... 10 ... г, ... ... ауа ... ... ауа-құрғақ пішіндегі цеолит
туф үлгілерін түсірдік.
Сорбенттер ... ... ... рентген
дифрактометрі ДРОН-3 (Fe- немесе СuКα- сәулелендіру) мен ... ПР-14 М ... ... ... ... ... ... дейін
үйкеп, шыны табаншасына жақтық. Рентгенограмманың тіркеуін 3-тен ... ( ... ... сканирлеу арқылы диаграммалық жолақшаға қисық
шашыратуды жаза отырып жасадық.
Үлгілердің ИҚ-спектрін Фурье-түрленуі мен UR-20 бар NIKOLET – ... KBr ... ... 400 - 4000 см-1 ... ... ... спектрін ұнтақтәрізді үлгілерден (0.5-1.0 мг),
таблеткаға престеп, оптикалық таза КВr - мен (200-250 мг) ... ... ... ... KRS ... арасында жаздық.
Модификацияланған үлгілердің ЯМР 27Al ... ... ... ... ... ... ... 14 кГц
жылдамдықпен үлгілерді айналдыру арқылы алдық. Түсірердің алдында үлгілерді
агаталық ступкада үйкеледі. Химиялық жылжуды Al2О3 сыртқы ... ... ... сұйық азот буларының адсорбциясы мен десорбция
изотермасын ASAP-2010 құралында түсірдік, ... ... ... ... орындап, нәтижелерін өңдеп береді.
2.2 Потенциометрлік титрлеу ... ... ... ... ... ... [51].
Иондардың потенциометрлік тітрлеуін жеке өлшеуіш (навеска) әдісі арқылы
жүргіздік. Ол үшін ОН немесе Н пішіндегі 0.1 г ... ... ... 50 мл 0.1 н HCI немесе КОН ерітіндісін құйдық. Иондық ... н КCI (m=1) ... ... қоса ... жасадық. Сулы
ерітінділерді тепе-теңдікке (7-10 күн) келтіргеннен кейін, рН көрсеткішін
шыны және ... ... ... «ЭВ-74" иономер көмегімен
өлшедік. Өлшеу нәтижелері бойынша, рН координатасы мен титрант мөлшері (мл)
бойынша потенциометрлік титрлеу қисығын ... ... ... ... тбы ... қисықтағы иілістерден анықтадық.
Аниондардың (рКa) ионогенді топтарының диссоциация константасын
потенциометрлік титрлеу ... ... ... ... ... анықтағаннан кейін әрбір ... ... ... - a ... ... дәрежесін есептедік. Қышқыл болмаған
жағдайда a=0, ал бейтараптану нүктесінде a=1 және ... ... мен ... ... ... бар. ... a ... сәйкес рН арқылы
тәуелділік графигін тұрғыздық рН = f [lg ... lg ... = ... сызықты фуникцияның экстраполяциясын рК( арқылы анықтадық, түзу
сызық бойынша анықталған ... иілу ... ... m параметрінің мәнін
Гендерсон-Гассельбах ... ... = рКα + m lg ... pK( - функционалдық топтардың константа диссоциациясы;
m – полимерлік тізбектің ... ... ... α - ... ... ... ... НӘТИЖЕЛЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ
3.1Табиғи және активтелген цеолиттердің ... ... мен ... ... ... ... ... байланысты, олар ... ... ... ... ... ... және синтетикалық, ... және ... ... ... ... ... болып табылады [52-54].
Қатты беттердің қатысымен полимеризация реакциясын жүргізуге
болатындығы туралы көптеген зерттеу нәтижелері дәлелдейді. Көп ... ... ... ... ... жағдайлар кезіндегі ұқсас
реакциялардың механизмі арқылы ... ... Осы ... ... ... және жекелей алюмоселикаттардың
модификациясы туралы ақпараттар активті орталықтар мен ... ... ... ... береді [55-57].
Осындай үдер технологиясының дамуы ... ... ... мен ... ... жол ... Қолданбалы көз
қараспен қарағанда, ... ... ... маңызды
катализаторлары болып табылады.
Табиғи тұндырылған цеолиттер мен олардың модификациялық түрлері
бірнеше қатардағы химиялық реакцияларды ... [58,59]. ... ... ... ... ... ... жағдайда қышқылмен өңдеу арқылы декатиондау және деалюминилеу арқылы
реттеуге болады.
Цеолиттер кеуекті дене, ... ... ... мен ... ... ... мен каналдар) сипатталады.
Олардың маңызды ерекшелігі болып, кристалдардың ... ... ... ... ... мен ... ішкікристалдық кеуектерде
ауытқу мүмкіндігінің болуы және т.б., ... және ... ... ... ... ... өтіп жүзеге асыру
немесе бір ... ... ... ... ... құрамын
өзгерте отырып жүзеге асыруға ... Олар ... ... ... ішкі ... ... жүретін сыртқы беттегі ... аз. ... ... ... қуыстар мен каналдарды бекітеді. Таза
цеолиттер түссіз, түрлі түстердің ... ... ... ... және
басқа да қоспалардың болуымен түсіндіріледі.
Қазақстанда табиғи цеолиттердің үлкен кен орындары бар (Шанханай кен
орыны). Олардың алу ... ... мен ... ресурстарын, өз
құнының арзандылығын ескере отырып, олардың ... ... үшін ... үдерісін жүргізу қызығушылық тудырып ... ... ... ... ... олардың қолдану аймағын кеңейтіп,
ары ... ... ... табылады. Табиғи цеолттердің адсорбциялы –
құрылымдық және каталитикалық қасиеттерін ... ... және ... ... ... бірі ... есептеледі. Табиғи және түрлі тұз
қышқылының ерітінділерімен өңделген цеолит үлгілерінің ... ... [60]. ... ... ... үлгілердің
құрымының кеуектілігін және каталитикалық белсенділігін анықтау үшін сұйық
азоттың адсорбция-десорбция әдісін және БЭТ ... ... кен ... ... ... ... ... кварц, дала шпаты және монтмориллониті бар қоспалардан
тұрады[61]. Олардың ... түсі ... ... ... бар
екенін көрсетеді.
Клиноптилолит гейландиттің изоқұрылымды модификациясы болып
табылады және алюмоселикатты ... ... бес және ... құралған (сурет 1, а) қатпаршалар болып саналады. Қатпаршалар
жазықшасында орналасқан және бір бірімен ... ... ... 1, б). ... ... төрт ... ... бар. Кеуектер,
параллельді өстер он және сегіз ... ... ішкі ... ... и ... нм. ... а өсі ... сақинаға ие
көлденең қимасы 0,54х0,39 нм. ... ... типі ... құралған көлденең қимасы 0,54х0,39 нм, а өсінің 50о бұрышында
орналасқан. Клиноптилолит жоғарыселективті табиғи сорбент ... ... ... ... радиолизге және жоғары температураларға
тұрақты, осы қасиет оның ионит ретінде қолдануына мүмкіндік ... | |
| ... 1. ... ... (а) және құрылым фрагменті (б) |
Табиғи цеолиттерді тез тексеру мынандай ... ... ... ... және ... зерттеу.
Дифрактограмма түсірілімдері қоспалардағы цеолиттердің, гейландиттің
изоқұрылысын анқытап ... ... ... осы ... ... түрде анықтауға мүмкіндік береді. Ол үшін төмен температуралы
облысты алуға болады 400оС ... ... ... ... ... ... РФА ... бойынша клиноптилолит-гейландит тұрады (сурет ... ... ... ... ... ... болады 9,58;
8,68; 7,42; 5,69; 5,07; 4,58; 4,37; 3,69; 3,62; 3,45; 3,23; 3,03 ... тән. ... ... ... ... ... ... клиноптилолит үшін ... ... мен ... ... ... зерттеліп отқан материал құрамы бойынша
клиноптилолитке жақын, бірақ жоғары құрамда натрий, кальций және темір ... 1). ... ... туф 80% ... ... Оның сәулелендіруі көрсеткендей, ол Si/Al қатынасымен сипатталады,
3,83 тең.
Кесте 1. Қышқылмен өңдегенде ... ... ... ... н ... ... % |SiO2/ |
| | | |Al2O3 |
| | |SiO2 |Al2O3 |Na2O |К2О |CaO |
|1 |5,87 |0,44 |7,85 |0,16 |19,41 |19,57 |
|2 |6,85 |0,87 |8,14 |0,38 |19,23 |19,61 |
|3 |9,90 |1,87 |9,97 |0,84 |30,51 |31,35 |
|4 |108,53 |72,62 |21,88 |35,25 |28,85 |64,10 |
|5 |181,80 |105,13 |47,93 |50,99 |71,31 |122,30 ... активтеу нәтижесінен кейін табиғи үлгіден түрлі қоспаларды
жуу басталады. Цеолитті 12 н тұз ... (№3) ... ... ... көлемі 2 есе артады және меншікті беттік ... 1.5 ... Ең ... ... ... қатаң жағдайдағы өңдеу болып табылады. 1.5 н
тұз қышқылымен (№4) қыздыра отырып жасалған қышқылдық ... ... және ... ... ... Үлгі №5 ... ауданы 181,80 м2/г.
Осындай қышқылдық өңдеу сорбенттің бетін арттырады, адсорбцияға 20 ... ... ... ... ... арттыруда тиімді болып
табылады.
Бастапқы үлгі үшін жалпы ... ... 0.01957, ... ... 0,1961 (№2), 0,03135 (№3), 0,06410 (№4), 0,12230 ... ... ... ... ... 6 есе ұлғайтады.
Кеуектің өлшемді спектіріне бағалауын азот буын десорбциялау әдісі
арқылы жүргіздік. Кеуекті ... ... ... диаметрі ішкі
құрылымдағы кеуектер туралы нақ мәлімет береді. Олар сорбенттің ... ... ... ... ... IUPAC ... ... орташа диеметрі 500 Å жоғары, микрокеуектер –
диаметрі 20 Å аз, ... ... ... 20-500 Å ... ... мезокеуектер. Дифференциалды өлшемді бастапқы және декатиондалған
цеолиттердің спектрі сурет 6 келтірілген. Қарапайым жағдайда (№2) 3 н ... ... ... ... ... ... ... сипаттамалары өзгерген жоқ (кесте 2).
Дәл осы жағдайда қышқыл концентрациясын (№3) ... ... ... ... d~ 20 Å ... ... олардың
беті және көлемі 4 және 5 есе ... ... ... ... Осындай
үлгілердің дифференциалды мөлшерлі спектрі тар таралуымен ... ... ... активтеу (үлгі №4) нәтижесінде сорбент
биокеуектілікпен сипатталады, мезокеуектер көлемі 1.5 есе, ... есе ... ... ары ... активтеуі микро және мезокеуекті
құрылымына алып ... ... ... ... (№5). ... ... 6), кейбір үлгілер кеуек диаметрінің максимум аралығына ие 20-60 Å.
Сонымен, кеуек көлемінің ... ... ... ... ... ... цеолит үлгілері қышқылдық өңдеу жағдайына
байланысты оларға моно және бидисперсті құрылым тән екен.
Зерттелген ... ... және ... ... ... ... бар екен, олар ... ... ... ... жүретін үлгі №5
қисығында басқалармен салыстырғанда қысым өсіне қарай иілген үлкен иілім
бар. Бұл ... ... ... ... дәлелдейді, ол жерде газдардың
адсорбциясы мен десорбциясы жүреді. Тар капиллярлардың ... ... ... ... ал кең ... ... ... үшін
жоғарырақ қысым керек.
Сорбенттер мен катализаторлар үшін маңызды мән меншікті беттік аудан.
Олардың мәні t-график арқылы есептелгенде (St, ... ... ... 9,97; 21,88; 47,93 м2/г ... № 1-5 ... ... үшін. Осындай
қисықтар модифицирленген минералдар үшін ... осін қиып өтіп ... ... ... ... салыстырғанда. Осы жағдай қышқылмен
өңдегенде ... ... ... ... ... қатаң жағдайда активтелген цеолиттердің кеуекті құрылымның
өзгерісі тек минералдарды қышқылмен өңдегеннің нәтижесі, яғни оның ... ... ... ... ... кремний оксидінің құрамының
көбеюіне лып келді. Нәтижесінде ... ... 3.83 ... ... ... ... 1).
Күшті бейорганикалық қышқылмен алюминийді шығару үдерісі ... ... ... ... ... одан кейін тетраэдр ОН тобының төрт
тобына ауысады ... ... (№1); ... ... 2 – 3 н HCl ерітіндісі, 22-250С (№2); 3
– 12 н HCl ... 22-250С (№3); 4 – 1,5 н HCl ... ... – HCl ... ерітінді, 96-980С (№5)
Сурет 4. Цеолит үлгілеріндегі азоттың адсорбция-десорбция ... ... о ... ... (№1); ... кейін: 2 – 3 н HCl ерітіндісі, 22-250С (№2); 3 –
12 н ... HCl, 22-250С (№3); 4 – 1,5 н HCl ... ... –HCl ... ерітіндісі, 96-980С (№5)
Сурет 5. Цеолит үлгісінің t-графигі
1 –табиғи (№1); өңдеуден кейін: 2 – 3 н HCl ерітіндісі, 22-250С (№2); 3 ... н HCl ... 22-250С (№3); 4 – 1,5 н HCl ... ... 5
– HCl концентрлі ерітінді, 96-980С (№5)
Сурет 6. Кеуек көлемінің диаметр бойынша таралу қисығы
Деалюминирлеу изолирленген тетраэдрдің AlO4 ... ... ... ... ... қышқыл орталықтарының болуымен ... [62], ... ... ... ... ... ... бар қисықтармен түсіндіріледі.
Деалюминирлеу белгілі дәрежеде алюминийің барлық атомдары ... ... ... ... күші ... ... ары қарай азаюы
тек изолирленген тетраэдрлерді жойғанда жүреді және ... ... ... ... ... ... каталитикалық белсенді
орталықтардың санын азайтқанымен, құрылымы ашық, ... ... қол ... ... ... ... ... жатады [62]. ИҚ
– спектроскопия мәліметі бойынша каталитикалық белсенділіктің тасмалдаушысы
болып ... ... ... ... 1) гидроксилды топтар, Бренстед
қышқылының рөлін ойнай ... 2) ... үш рет ... ... орталықтар, олар Льюистік қышқылдық орталықтардың пайда болуына
алып келеді, 3) қол жетімді катиондар
Цеолиттердің кататитикалық ... ... ... ... ... ... ... белсенді мордениттердің
Si/Al қатынасына экстрималды тәуелділігі бірнеше рет әдебиеттерде айтылған,
жұмыстың авторларының ойы бойынша [63], деалюминирлеу ... ... ... ... қышқыл орталықтардың саны мен күші
маңызды рөлді ойнамайды. ... ... ... ... қатынасы артқан сайын цеолиттің белсенділігін ... ... ... 7), ... ... ... ЯМР
спектрлерінде тетраэдрік бағыттағы(56 м.д.) алюминий ... ... ... ... ... 3 және 11 м.д. ... ол ... ... ... ... ... ... сипаттайтын
белгі екен. Минералдың декатиондауының өсуі оттек бойынша октаэдрлік
қоршаудағы алюминий атомдар ... ... ... алып ... ... алюминий атомдары декатиондаудан кейін цеолит қаңқа құрамында
қалады.
Si/Al қатынасының артуымен табиғи ... ... ... ... жалпы Бренстед қышқылдығының артуына алып келеді [62].
Яғни, алюминий атомымен бірге тетраэдр саны төмендейді, қол ... ... саны ... Бастапқы қосылысты протондау карбоний ионының пайда
болуына алып келеді, ол ... ... ... жаңа карбоний ионын береді. Көп жағдайда ол С-Х байланысының
гетеролитикалық үзілісі кезінде және ... ... ... ... ... ... ... + Н+А- ... + ... ... ... ... үлкен иондық қасиеті бар полярды еріткіштер
жағдай жасайды.
Катализатордың ... ... ионы ... ... кезінде
пайда болады. Олардың көмірсутектерді адсорбциялаған кезде ... ... ... спектроскопиялық зерттеулер арқылы
дәлелдеуге болады [64].
Цеолит каналының қабырғалары тетраэдр AlO4- және SiO4 ... ... ... ... ... AlO-4 ... барлық Al-O байланысы
бойынша тараған және катиондардың оң зарядтарымен компенсирленеді, ... ... ... ... ... протондалған сутегі бар
гидроксил топты беттер (кремнезем беті). Перифериялық көзделген электрондық
тығыздықтағы молекулалар үшін осындай ... ... ... ... ... ... адсорбат молекуласы канал қабырғасын құратын басқа
атомдар жағынан ... емес ... әсер ... және ... ... ... арқасында өте күшті индукциялық байланыс туады
(кремнеземның гидроксил тобындағы ... ... ... ... үшін ... ... топтары бар органикалық
молекулалардың адсорбция энергиясы өте жоғары, олар бос электронды жұптары
бар ... мен ( ... ие. ... ... ... мен ... арасында дисперсиялық және спецификалық әрекеттесулермен ... да ... ... актілері (донор-акцептор) болуы мүмкін, мысалы,
бензолдың ( ... ... мен ... ... ... ... ... Стирол молекулалары осындай комплекс түзу алады. ( ... ... ... квантмеханикалық ОН-тобы протонының мономер
молекуласының ( ... ... ... ... ... ... ... қышқылдығының артуымен жоғарылайды.
Цеолиттердің беттік құрылымы ... ... ... ... олардың каталитикалық қасиеттері өзгеріп ... ... ... ... ... ... ... үшін соңғысының
қатысында стиролдың полимеризациясын жүргіздік.
Зерттелетін табиғи цеолит ... ... ... ... ... 3 н және 12 н тұз ... (№2, №3) өңдегенде, қарапайым
жағдайда соңғысы ... ... Ол ... ... ... ... ... ие емес(15 сағ, 650С) ... ... ... ... ... ... активтегенде темір иондарының
қарқынды түрде кетуі (цеолит ашық түске айналады) жүреді. Осы минералдардың
каталитикалық ... ... ... алып ... (№4, №5). 1.5 ... ... ... (№4), өңделген цеолитті қолданғанда мерзімді
полимеризация (10 сағ. астам) кезінде полимердің іздері байқала бастайды.
Кесте 3. Активтелген табиғи ... ... ... ... ... (t=96-980С, (=6 ч)
|Катализатор |0,5 |1 |5 |10 |15 |20 ... , % | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... сағ |2 |2 |2 |2 |2 |2 ... |0,05 |0,01 |0,10 |0,18 |0,23 |0,24 ... [(] | | | | | | ... ... |4200 |9800 |11010 |24908 |35010 |37142 ... ... ,% |15,0 |20,0 |24,6 |54,2 |56,3 |63,6 ... ... ... ... №5 ... ... жақсы жүреді (
полимер шығымы жоғары, үдеріс мерзімі аз). Полимер молекуласына қол ... ... ... реакциямен және өнімнің молекулалық массасымен
анықталады [66]. Табиғи ... ... ... ... ... тәуелділігі, темір иондарының дезактивтеу
қызметімен, сонымен қатар, белсенді орталықтардың тиімділігімен түсіндіруге
болады. ... ... ... ... құрылымдық
ерекшеліктерімен түсіндіруге болады.
Қарапайым әдіспен ... ... және ... ... ИҚ
спектрлерінде ешқандай айырмашылық жоқ (сурет 8).
Мәліметтер бойынша [63], қышқыл мен ... ... HBr) ... ... ... диэлектрлік тұрақтылығы бар
еріткіштерде байқалады, үлкені -8, өте ...... (D=5,9) ... бутилде (D=7.3). ... ... ... ...... ионының пайда болуына жол ашады. ... ... аз ... ... мен ... (D=2,3)
полимеризациясы жүрмейді, себебі HCl және HBr мономермен ... ... ... Диэлектрліқ тұрақтылығы аз еріткіштерде,
полярлығы ... ... ... ... мен ... ... ... комплекстер) пайда болмайды, тек қышқылға қосылған
өнімдер пайда болады, мысал, сутек байланысы ... – Үлгі №4 (1,5 н HCl ... ... 2 – Үлгі №5 (HCl ... ... 7. ... өңдегеннен кейінгі цеолит үлгілерінің ЯМР 27Al
спектрлері
(, см-1
Сурет 8. Блокты (1) және ... ... (2) ... ... ... (№5) ... катализаторда стиролдың толуолдағы
полимеризациясы жүреді (6 сағат, көлемдік қатынастары стирол:еріткіш =2:3.
Осы ерекшелікті полярлы цеолиттің ... ... ... өте ... ... болуының арқасында қышқылдығы жоғары орталықтардың пайда
болуымен түсіндіруге болады.
Төмен молекулалы полистиролдың пайда болуы алюмосиликатты минералдардың
эдектронакцептрлі ... ... ... ... ... кезінде радикал-карбоний ионының пайда ... ... ... ... механизм бойынша ди три және тетраметрлер түзе ... ... ... ... ... ... ... ароматтық қосылыстардың сорбциясы радикал-иондарын түзе
сорбцияланады.
Сонымен, нақ жұмыста табиғи цеолитті қышқылмен ... ... ... ... бар ... ... ... көрсетті. Ол
табиғи цеолиттердің комплексті қасиеттерін өзгертуге бағытталған теориялық
негіздерді жасауға жол ... ... ... ... ... ... орындауға мүмкіндік береді. Цеолиттерің химиялық және
термиялық ... ... ... ионалмасу қасиеті бірнеше рет
регенерациялауға мүмкіндік береді және қасиетін бақылап ... ... ... ... ... ... ауыстыру,
экономикалық жағынан тиімді болады.
3.2 Табиғи цеолиттің ионалмасу қасиеттерін зерттеу
Табиғатты қорғау шараларының кешендерінде ионалмасу ... ... ... ... ... және ауыл шаруашылық кәсіпорындардың
көбеюі, аймақтық және жаһандық экологиялық мәселелердің шиелінісуі.
Цеолиттерді түрлі ғылым ... ... ... ... ... ... осы қабілет сорбциялық және технологиялық қасиетті
сипаттайтын негізі параметр. Цеолиттерді ... ... ... ... мен ... ортаны қорғаудағы біршама негізі сұрақтарды шешер
еді (кесте 4). Сол себептен, табиғи ... бар кен ... ... игеріп, түрлі облыстарда қолдану керек.
Клиноптилолитті технологияда қолданудың маңызды көрсеткіші ... ... Оның ... ... ... декатиондау және
деалюминирлеу арқылы қышқылдық қасиеттері бар аралық үлгілер алуға болады.
Бекітілгендей [69], ... ... ... ... қышқылдық декатиондаудың екі кезеңі байқалады – ион алмасу және
деалюминирлеу. Біріншісі минералдың ... ... ... ... Са2+ еківалентті катиондары бір валенттілермен
салыстырғанда сутекпен әрең ауысады. Қышқылдардың ... ... ... ... ... ... ... өтуі
жоғары кремнийлі тұнбасымен жүреді. Оның ... ... ... ... және деалюминирлеу кезіндеде сақталады [69].
Күшті қышқылдармен жоғарыкремнийлі цеолиттері өңдегенде ... ... ... орын ... ... [70]. ... формаларын алюмокремнийдің полиқышқылды қатты кристалдары ретінде
қарастыруға ... ... де ... ... ... ... ... потенциометрлік әдісі қолданады,
активті ... ... ... ... ... Басқа
цеолиттермен салыстырғанда қышқыл ерітінділерге тұрақты жоғарыкремнийлі
цеолиттердің (клиноптилолит, морденит) ... ... ... ... ... ... болады.
Кесте 4.
Табиғи цеолиттердің ион алмасу үдерісінде қолдану
|Қолдану әдістері |Цеолит ... ... |
| ... ... , 90Sr ... ... |
| ... ... ... ... ... | ... арқылы. Тұрмыстық суларды |
| | ... ... ... цеолитті |
| | ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... флюс ретінде |
| | ... ... ... |Су ... ... ... ... |морденит |сүзгіш материал ретінде пайдалану |
| ... ... ... ... |
| | ... әсерін ұзаққа создырту |
| | ... ... ... қарсы |Клиноптилолитмо|Технологиялық ... мен ... ... ... |сулардан сілтілік металдарды бөлу |
|регенерациялау | ... ... |
| ... ... және ... ... Sr |
| | ... |
| ... ... мен ... |
| ... ... ... ... |
| | ... ... ... және ... әсеріне тұрақтылығы әлсіз
Al-O (1,66 Å) ... ... ... мен күшті Si-O (1,62 Å) байланыстар
санының артуымен ... ... ... ... ... ... цеолиттің қышқылдық-негіздік қасиетін зерттеу үшін,
алдын ала 3 н тұз қышқылымен модифицирленген, 0.1 н ... ... ... бір күн ... ... үлгінің құрғақ өлшемін
алдық. Потенциометрлік титрлеу анализі (сурет 9) ... ... ... ... ... ... КОН ... титрленеді.
0.5 мг-экв/г сілті кеткенде анық иілім пайда болады.
НСl ерітіндісімен өңделген ... ... ... ... ... ... ие. ... алмасу орталықтары әлсі қышқыл және минерал
құрылымы бойынша тепе –тең таралған. Активтелген ... ... ... 2.7 ... құрайды.
Табиғи цеолиттердің химиялық модификациясына қабілеті көп ... ... және ... да кең ... жұқа диспетсті
заттар алуға болады. Осындай ... ... ... ... ... қолданылуының рұқсат етілген шегін анықтайды
және ... ... жаңа ... бар ... ... ... ... 9. Н+ формадағы цеолиттің потенциометрлік титрлек қисығы
Зерттеушілердің өсіп келе жатқан ... және ... ... ... ауыл ... және ... ... қолданылуы анықталған база негізінде цеолитті ... мен ... ... ... тиімді қатализаторлар мен сорбенттерді
өндіретін үлкен кәсіпорындар ашу қажетін туғызып отыр.
Тәжірибе жүзінде клиноптилолитқұрамды материлдар ... ... ... ... ... және ... ... жақсарту
үшін қосымша химиялық өңдеуге ұшыратады. Цеолитті сорбентті ... ... ... ... ... поликатионды табиғи
материалдан монокатиондыға ауысуынан тұрады (Н-, Na, Ca, NH4- және ... ... мыс (ІІ) және ... ... ионалмасу
қасиетін бағалау қызықты болып табылды.
ҚОРЫТЫНДЫ
1. Рентгенспектральді, рентгенографиялы және термогравиметриялық анализ
арқылы Шанханай кен ... ... ... ... ... ... Ол Si/Al ... сипатталып, 3.8 тең
болады және жеткілікті жағдайда жоғары термотұрақтылыққа ие. ... ... ... жүргізілді және оның сутектік формасы
сілті ерітіндісімен ... және ... ... ... ... Физика-химиялық әдістермен Шығыс ... ... ... ... мен ... ... ... дәлелдегендей ол
әлсіз қышқылды полифункционалды катион болып табылады.
2. Азот ... ... ... және БЭТ ... меншікті беттік ауданды
анықтау үшін және кеуектердің ... ... ... ... ... табиғи цеолит мезокеуекті
құрылыммен сипатталады, ал ... ... ... ... ... алып ... Нақ ... шекарасында
минералды қышқылмен өңдеу арқылы құрылымдық ... ... ... ... болады.
3. Жалпы цеолиттердің деалюминирлеу үдерісін ... ... Si/Al ... ... цеолиттің белсенділігі өседі.
Модифицирленген цеолит үлгілерінің ЯМР 27Al спектрлері ... ... (56 м.д.) ... ... ... химиялық ауытқудың мөлшерімен бірдей 3 және 11 м.д. белгілері
бар, ... ... ... ... ... ... Жалпы алғанда, алюминий атомдарының жартысынан ... ... ... қаңқа құрамныда қалады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Наренков Р. Ю., Кладова Д. Ю.,Сапунов В. Н. ... ... ... ... метанола в углеводороды // Химическая
промышленность сегодня.-2014.-№3.-С.11-19.
2. Ерофеевская Л.А. Бурмистрова Т.И, Алексеева Т.П, ... ... – как ... ... в реабилитации нарушенных земель //
Новое слово в науке и ... ... и ... ... Третьяков В.Ф., Чан Т. К., Третьяков К.В. СИЛЬЧЕНКОВА О.Н., ... ... ... на модифицированном цеолите hzsm-5 по данным
спектрокинетических исследований in situ //Журнал физической химии//
2013.Т.86.№6.С.962-965.
4. Павлов М.Л., Травкина О.С., Кутепов Б.И. ... ... ... ... - синтез и свойства //Катализ в промышленности.-
2011.-№4.- С.42-51.
5. Tomazovic B., Ceranic T., Sijaric G. The ... of NH4 ... Part 2. // ... ... 4.- ... ... Т.Д., ... Е.В., Зубарева Н.А. Модифицирование природного
цеолита , его ... и ... ... / ... ... Сер. 2. ... Корякина В.В. Калачева Л.П. Природный цеолит как бифункциональный
катализатор в механохимических превращениях гидратов природного ... ... и ... ... Портнягина В.В., Соколова М. Д., Петрова Н. Н. ... ... ... при ... ... уплотнений
горнодобывающей техники севера // Горный информационно-аналитический
бюллетень.2012.-№2.С.22-25.
9. Помазкина О.И. ... Е.Г., ... Ю.Н. ... ... природными цеолитами // Физикохимия поверхности и защита
материалов. -2014.-Т.50№3.-С.262-266.
10. Вологина Ж.Ю., ... М.Г. ... ... ... ... и ... в кормлении бычков //Кормление
сельскохозяйственных животных и кормопроизводств.-2015.- №2.-С.26-43.
11. Шушков Д.А. Котова О.Б., ... И.М., ... Р.А., ... ... структура, свойства, генезис, применение // Разведка и
охрана недр.-2012.-№1.-С.53-57.
12. ... P., Berzina A., ... L., Kleperis J. Research ... storage ... in natural zeolite // ... журнал "альтернативная энергетика и экология. -2012.-№9.-С.16-
20.
13. Березовский В. В., Попов А. И. Моделирование диффузии гелия в ... с ... ... в ... ... ... им. н.и. ... -С.
295-300.
14. Ерофеев В.И., Хомяков И.С., Егорова Л.А. Получение ... из ... ... на ... цеолитах zsm-5
// Теоретические основы химической технологии.-2014.-Т.48.-№1.-С.77-
82.
15. Матюшина Р.Р., Ахметов С.А. Шириязданов Р.Р. и др. ... ... с ... ... ... на ... fau //Башкирский химический журнал.-2013. -Т.20.-№3.-С.48-
51.
16. Сридар И., Кантамнени А., ... Рид К.С.и др. ... ... ... ... ... на ... //Кинетика и
катализ.-2014.-Т.55.-№2.-С.239-243.
17. Фарзалиев В.М., Алиева М.Н. ... ... ... ... ... в парофазной хроматографии // Энциклопедия
инженера-химика. ... ... И.В., ... О.Ю., ... Г.Р. ... аспекты
каталитического эффекта цеолитов и углеродных ... в ... ... башкирского университета.- 2014.-Т.19.-№4.-С.1164-
1167.
19. Иванова М. С, ... Т. Г., ... В. Г. И др. ... ... нитрита и нитрата натрия в матрицах цеолитов NAA
и NAX// ... ... ... ... ... и физико-математические науки .-2014.-№4.- С.153-161.
20. Савинский Н. Г. Исследование процессов аморфизации цеолита саа при
дегидратации в свч ... печи // ... ... ... им. п.г. ... ... естественные и
технические наук. -2014.-№3.-С.84-100.
21. Гоголева О.В., ... А.А., ... П.Н. ... ... материалов на основе
политетрафторэтилена и ... ... // ... ... ... ... Л.Н., ... В.И., Барбашин Я.Е. ИССЛЕДОВАНИЕ
Дезактивации zn-содержащего цеолита в ... ... ... и ... -2014.-Т.55.-№6.-С. 748-751.
23. Коляда С.М. Обмен азотсодержащих соединений в рубце коров при наличии
цеолита в рационе пастбищного периода //Біологія тварин. -2014. ... ... ... Д. Т., Эфенди А. Д., ... И. Г. ... ... ... цеолитов азербайджана// Аustrian
journal of technical and natural ... ... ... ... И.Н. Травкина О.С., Алехина И.Е. и др. ... ... nakи ... цеолита LSX // ... ... 2014. ... ... И.В., Точилина А.Г., Соловьева И. В. И др. ... в ... ... ... ... -2014.-№2(32).- С.74-77.
27. Горшунова К.К., Ахмед К. Р., Травкина О.С. и др. ... ... на ... и каталитические свойства ... ... ... ... А.Д., КОсенко Е.И. Каталитическая активность природных
цеолитов в реакции превращения ... в ... ... ... ... В.Л., ... П.С., ... Е.В. и др. ... ... на ... и ... ... ... на основе цеолитов МСМ-22, ZSM-5 И βETA//Теоретическая ... ... ... ... А.В. ... ... металлов модифицированными цеолитами//
Современные технологии и научно-технический прогресс. 2013.-Т.1-.№1.-
С.2-5.
31. Сергунин А. С., Симаненков С. И., ГАТАПОВА Н. Ц. Иследование динамики
адсорбции и ... ... воды ... ... алюминия и цеолитом
NAX // Вестник тамбовского государственного технического университета
. 2012.-Т.18.-№3.-С. 664-671.
32. Алехина М. Б., ... Г.М. ... вода и ее ... на адсорбцию
азота и кислорода цеолитами типа Х // Химическая промышленность
сегодня.- ... ... Т.П., ... Т. И., ... Ю. С. Адсорбция меди, никеля и
кобальта натуральным цеолитом из водных ... // ... ... ... Кузин М.А, Макаров А.О. Селективные свойства сорбента цеолит naa для
очистки солевых расплавов // Экология и промышленность ... ... ... О. П. ... - ... ... для очистки биогаза
//Вестник северо-восточного ... ... им. ... ... ... М.А., ... П.В., ... О.В., Сухореброва О.А. Адсорбция
изобутана на цеолите Н-ЦВМ // Журнал физической химии.- 2013.-Т.87.-
№5.-С.868-866.
37. Зонхоева Э.Л. Санжанова С.С. ... ... ... (iv) на ... ... // Журнал физической химии.-
2011.-Т.85.-№7. -1339-1342.
38. Самонин В.В., Чечевичкин А.В. Особеннности ... ... ... из ... ... ... ... химии.-2013.- 86 (11). -1724-1729.
39. Кахраманова Х. ... ... на ... // ... и экология.-2011-.№8.-С.78-84.
40. Шутилов Р.А., Гренев И.В., Кихтянин О.В.1, Гаврилов В.Ю. Адсорбция
молекулярного водорода на алюмофосфатных ... при 77 к// ... ... Т.53.- №1. ... ... Е.М., Иванова Е. Н., Алехина М. Б. и др. ... ... на ... и ... ... ... в ... и химической технологии.-2013.-Т.27.-№7(147).-С.80-84.
42. Валиева И.Р. Кинетические параметры ионного обмена природных
палеозойских ... при ... ... внешних растворов
// Естественные и технические науки.-2014.- №11-12(78).-С.50-55.
43. Пожидаев Ю.Н., Филатова Е.Г., Помазкина О.И. // Регенерация природных
цеолитов.2014.12-1(31).С.88-89.
44. ... Е.Ю., ... Р.Г., ... Л.Ш. и др. ... ... и ... ... типа А и Р на их ... ... ... ... ... ... Е.Г. ... Ю.Н., Помазкина О.И. Использование природных
цеолитов в технологии очистки сточных вод // ... ... ... ... ... В. И., ... Г. М. ... фильтрующих перегородок из
природного цеолита // Вестник алтайского государственного аграрного
университета. -2014.- №4(114). -С.148-152.
47. ... А.С., ... А.Н., Стом Д.И. и др. ... способности
активированных цеолитов связывать мышьяк // ... ... ... ... ... Р.А., ... Г.А., Паукштис Е.А., Гаврилов В.Ю. локализация
медьсодержащей компоненты в пористом пространстве ... ZSM-5 ... и ... ... Е.В, ... В. В. Экологические ... ... и ... ... ... ... Наука
и образование. -2013-.№2(70). -С.65-69.
50. Каратаев О.Р., Новиков В.Ф., Шамсутдинова З.Р. Очистка сточных вод
цеолитсодержащими породами // ... ... ... 2014.- ... ... Н.Г. ... исследования ионитов.–Москва: Химия, 1976.–208
с.
52. Петкова М., Таньмова Ж., Чопаринов Ч. и др. ... ... ... ... цеолита как инициатора процесса //Нефть и
химия (болг.)–1986.–Т.20.- №3.–С.5-7.
53. Акимбаева А.М, ... Е.Е., ... В., ... Д. ... и ... ... активности природного цеолита в
полимеризации стирола //Нефтехимия.–2006.– Т.46, №3.– С.204-213.
54. ... П. ... ... ... М.:Химия, 1983.–142с.
55. Клиноптилолит. /Труды симпозиума по вопросам исследования ... ... ... И.А., Фурсенко Б.А. Практическое освоение природных цеолитов
и перспективы использования нетрадиционного цеолитного ... ... ... ... 1992.–Т.1, С.164.
57. Rouquerol J., Avnir D., Fairbridge C.W., Everett D.H., Haines ... N., Ramsay J.D.F., Sing K.S.W., Unger K.K. ... the ... of porous solids ... №8.–Р.1739-1758.
58. Bierenbaum H.S., ... S., Weis ... ... А.В. ... ... на ... расстояниях
//Журн. физ. химии.–1964.–Т.38, №12.–С.2753-2771.
60. Боровнов С.И., Шарыгин Л.М. ... ... ... ... Са (II) на ... циркония в многокомпонентных
солевых растворах //Журн. прикл. химии.–2005.–Т.78, вып.2.–C.235-240.
61. Жубанов К.А., ... Р.М., ... В.Ф., ... Н.Н.
Исследование фазового и химического состава природных цеолитов и
катализаторов на их ... ... МОН и НАН РК, ... ... цеолитов и катализ на цеолитах /Под ред. ... ... ... H.S., ... S., Weis ... ... Т.А. Стабильность и ... ... форм ... ... дис. ... хим. ... 1968. 25 ... Киселев А.В. Молекулярные взаимодействия на коротких расстояниях
//Журн. физ. химии.–1964.–Т.38, №12.–С.2753-2771.
66. Якобс П. Карбонийионная ... ... ... 1983.–142с.
67. Solomon D.H., Jean D., Swift J.D., Murphy A.J. The acidity of ... in ... and related ... //J. Macromol ... –1971.–Vol.5, №3.–P.587-601.
68. Мироненко Н.И., Демиденко А.Г. Катализатор на основе ... ... ... ... и ... ... цеолиты. /Под ред. ... Г.В. и ... ... В.Т., ... Н.Е. ... ... воды природными цеолитами и
влияние подвижности молекул воды в ... на ... ... ... Природные сорбенты–1967.–С.156-163.
71. Semmens M.J., Martin W.P. The influence of ... on ... and ... ... for metal ions ... ...

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Құрамында цеолит бар катализаторлардың изомерлеу қабілеттілігіне радиациялық модифицирлеудің әсері41 бет
«Қоршаған ортаның сапасы — қоршаған ортаның құрамы мен қасиеттерінін сипаттамасы»6 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық жағдайы.Улы өсімдіктердің улылық қасиеттерінің ерекшеліктері30 бет
Азотфиксациялаушы цианобактерия NOSTOC CALSICOLA – ның морфологиялық, физиологиялық, биохимиялық қасиеттерін зерттеу35 бет
Алматы облысындағы түйе сүтiнiң физико-химиялық қасиеттерi21 бет
Ауыл мектептеріндегі жасөспірімдердің өнегелілік қасиеттерін қалыптасуы: қазіргі жағдай мәселесі90 бет
Ауыр металдарды сорбциялау үшін натрий карбоксиметилцеллюлоза (NaКМЦ) қасиеттерін зерттеу40 бет
Ашытқылардың белок жинақтаушы қасиеттерін зерттеу34 бет
Бастауыш сынып оқушыларының тұлғалық қасиеттерін дамыту52 бет
Бастауыш сынып оқушыларының тұлғалық қасиеттерін қалыптастыру тәжірибесінен75 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь