ҚР-да қаржыны басқару: негізгі қағидалары, қаржылық бақылау органдары және ағымдағы мәселелері

Мемлекеттің қаржысын басқару. Қаржыны басқару стратегиялық және оперативтік басқару болып ажыратылады. Стратегиялық басқаруды дәстүр бойынша мемлекеттік биліктің және басқарудың жоғары органдары - Парламент, Президент аппараты, Үкімет, Қаржы министрлігі, Экономикалық даму және сауда министрлігі жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы индустрия және жаңа технология министрлігінің Инвестиция жөніндегі комитеті басым инвестициялық жобалар бойынша инвесторлардың ұсыныстарын қарайды, оларды сараптау, тиімділігін анықтау, салықтық және кедендік преференциялардың мөлшерлері, іске асыру ұсыныстары, контракттарды дайындау жөнінде басқа мүдделі ұйымдармен жұмысты үйлестіреді. Сөйтіп, инвестициялық жобалар қаржылық ілеспемен, оларды іске асыру, жүзеге асыруға бақылаумен қамтамасыз етіледі.
Қазақстан Республикасында қаржыны басқару негізінен бюджет жүйесін және салық жүйесін ұйымдастыру бағыттарында жүзеге асырылады.
Жалпы мемлекеттік қаржыны мемлекеттік уәкілетті органдар - Қаржы министрлігі мен Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі басқарды.
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі туралы қағидаға сәйкес Министрлік басшылықты, сондай-ақ заңнамада көзделген шекте өзінің құзырына жатқызылған қызмет саласында салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының орталық атқарушы органы болып табылады.
Министрліктің негізгі міндеттерін және функцияларын жүзеге асыру үшін заңдарда белгіленген тәртіппен Қаржы министрігіне үлкен құқықтар берілген.
Министрліктің мынадай ведомстволары бар: Қазынашылық комитеті, Кедендік бақылау комитеті, Қаржылық бақылау комитеті, Салық комитеті, Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті, Дәрменсіз борышкерлермен жұмыс комитеті, Қаржы мониторингі комитеті. Қаржы министрлігінің орталық аппаратында департаменттер маңызды орын алады.
Департаменттер мен комитеттер өз кезегінде нақтылы функциялық міндеттерді орындайтын басқармалардан, ал олар бөлімдерден тұрады. Бөлімдер басқармалар орындайтын функцияларды нақтылайды. Министрліктің құрылымында сондай-ақ Мемлекеттік сатып алуды үйлестіру басқарамасы және Ақпарат пен жұмылдыру жұмысын қорғау бөлімі бөлінген.
Қазынашылық комитетінің ұйымдық құрылымы Қаржы министрлігі құрамындағы Қазынашылықтың орталық аппаратынан және облыстар, қалалар бойынша оған бағынышты аумақтық бөлімшелерден тұрады. Қазынашылық комитеті Қаржы министрлігінің құзыры шектерінде арнайы атқарушы және бақылау қадағалау функцияларын, сонымен бірге республикалық бюджеттің атқарылуына қызмет көрсету, мемлекеттік бюджетке, мемлекеттік мекемелерге есепқисаптық-кассалық қызмет көрсету және мемлекеттік бюджеттің қаражаттарын мақсатты пайдаланылуына алдын ала және ағымдағы бақылау жасау жөніндегі салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын ведомство болып табылады.
        
        1. Қазақстан Республикасында қаржыларды басқарудың өзіндік ерешеліктері
Мемлекеттің қаржысын басқару. Қаржыны басқару ... ... ... Стратегиялық басқаруды дәстүр
бойынша мемлекеттік биліктің және басқарудың ... ... ... ... ... ... ... асырады.
Қазақстан Республикасы индустрия және жаңа ... ... ... ... ... ... ... қарайды, оларды сараптау, тиімділігін
анықтау, салықтық және кедендік преференциялардың мөлшерлері, іске асыру
ұсыныстары, контракттарды ... ... ... ... Сөйтіп, инвестициялық жобалар қаржылық
ілеспемен, оларды іске асыру, жүзеге асыруға бақылаумен қамтамасыз етіледі.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... асырылады.
Жалпы мемлекеттік қаржыны мемлекеттік уәкілетті органдар - Қаржы
министрлігі мен ... және ... ... ... ... ... Қаржы министрлігі туралы қағидаға сәйкес
Министрлік басшылықты, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын
Қазақстан Республикасының орталық атқарушы органы болып табылады.
Министрліктің негізгі міндеттерін және функцияларын жүзеге асыру ... ... ... ... министрігіне үлкен құқықтар берілген.
Министрліктің мынадай ведомстволары бар: ... ... ... ... ... ... ... Салық комитеті, Мемлекеттік
мүлік және жекешелендіру комитеті, Дәрменсіз борышкерлермен жұмыс комитеті,
Қаржы ... ... ... ... орын ... мен ... өз кезегінде нақтылы функциялық міндеттерді
орындайтын басқармалардан, ал ... ... ... ... ... ... сатып алуды үйлестіру басқарамасы
және Ақпарат пен жұмылдыру жұмысын қорғау бөлімі бөлінген.
Қазынашылық ... ... ... құрамындағы
Қазынашылықтың орталық аппаратынан және облыстар, ... ... ... ... ... комитеті Қаржы
министрлігінің құзыры шектерінде арнайы атқарушы және ... ... ... ... ... ... ... қызмет
көрсету, мемлекеттік бюджетке, ... ... ... ... көрсету және мемлекеттік бюджеттің қаражаттарын мақсатты
пайдаланылуына алдын ала және ағымдағы бақылау жасау жөніндегі салааралық
үйлестіруді жүзеге асыратын ведомство болып ... ... ... ... ... ... ... банктердің қаржылық-бухгалтерлік службалары тексеруге құқы бар.
Олардың лауазымды адамдардан қаржы заңнамасын бұзуды ... ... ... ... қазынашылық төлем операцияларының орындалуын
тоқтата тұруға, бюджет ақшасын мақсатсыз пайдалану фактілері анықталған
жағдайда оны қайтарып алуға және жұмсауға ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге қазынашылық
бюджеттік қаражаттарды үнемді жұмсауға мүмкіндік ... ... ... ... ... мүдделерін
қорғау жөніндегі функцияларды жүзеге ... ... ... ... ... ... службасының
органдары арқылы мемлекеттің қаржылық ресурстарының айтарлықтай ... ... ... ... ... ... құрылымы облыстық кеден басқармаларын, кедендерді, кеден
бекеттерін кіріктіреді. Қаржылық бақылау комитеті ... ... және ... жұмыстарды жүзеге асырады. Оның
органдары ұлттық шаруашылықтың барлық салалары мен қызметтер сферасының
мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... мен ... басқару
органдарына, қорғаныс кәсіпорындары мен ұйымдарына және құқық тәртібін
қорғауға тексеріс жүргізеді. Олар ... және ... ... ... заңнамалардың орындалуын
бақылайды.
Мемлекеттің кірістерін жұмылдыру бойынша аса маңызды функцияларды Салық
службасы орындайды. Салық ... ... ... ... ... және органдарынан - ... ... ... ... және ... ... ... түсуін, міндетті зейнетақы жарналарының және
Әлеуметтік сақтандырудың мемлекеттік қорына аударылатын ... ... және дер ... ... ... ету ... салықтық міндеттемелерін орындауына салықтық
бақылауды жүзеге асыру жөніндегі негізгі міндеттер жүктеледі.
Салық комитетінің аппараты ... ... ... ... ... ... ... ету, ірі салық
төлеушілердің әкімшілігі мен ... ... ... және ... салық төлеушілер монитрингі, халықаралық ... ... ... ... ету, заң және ... қала салық комитеттері: комитет төрағасын, оның ... ... ... ... ... ... ету;есеп және
талдау; салық аудиті; қосылған құн салығы; акциздер; өндірістік емес
төлемдер; салықтық ... ... ... ішкі ... ... ... ... салық шағымдары белімдерін
кіріктіреді.
Аудан бойынша салық комитеті: комитет төрағасын, оның орынбасарларын; ... жеке ... ... ... ... ... және ... ақпараттық
қамтамасыз ету; өндірістік емес төлемдер; өндіріп алу; жанама салықтар;
заңи тұлғалардың, жеке ... дара ... ... ... ... ... ... жұмыс
және құжат айналымы бөлімдерін кіріктіреді.
Жергілікті қаржы органдарының аппараты облыстық, қалалық, аудандық, қаржы
департаменттері мен бөлімдерін, ... ... ... ... ... ... құрылымы әдеттегідей білім беруді, денсаулықты,
әлеуметтік қорғауды, қаржы органдарын, өндірістік емес сфераны, ... ... ... ... кірістерді болжау, мемлекеттік
сатып ... ... заң ... ... және т.б. ... экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі ҚР-ның әлеуметтік-эко-лық
дамуының негізгі бағыттарын әзірлеудің, ҚР-ның әлеуметтік-эко-лық дамуының
стратегиялық және индикативтік ... ... ... орта ... арналған мемлекеттік ... ... және ... ... ... арналған республикалық бюджеттің
жобасын қалыптастырудың салааралық үйлесуін жүзеге асыратын ... ... ... ... ... және ... жоспарлау министр.
аппаратының негізгі ... ... ... және ... ... ... және ... талдау; бюджеттік саясат
және жоспарлау; Мемлекеттік ... ... және ... ... жоспарлау;
Өңірлік саясат және және бюджетаралық қатынастар; Халықаралық экономикалық
және қаржылық қатынастар; Стратегиялық жоспарлау және ... ... пен ... ... сфераны дамыту; Қорғанысты, құқық
қорғау мен мемлекеттік органдарды дамыту т.б.
Мемлекеттің қаржысын ... ... ... ... сәйкес ҚР-
ның Ұлттық Банкі белгілі бір түрде қатысады. Ұлттық Банк ақшалай-кредиттік
саясатты жүргізгенде, ақша ... ... ... ... ... ... ... де, сонымен бірге жанама түрде де
ықпал жасайды; ол Қаржы министрлігімен бірлесіп ... ... ... ... ... ... арналған
сырттан қарыз алуға қатысады.
Елімізде республикалық бюджеттін ... ... ... ... ... ... есеп ... айналысады, ол Президентке тікелей бағынатын және
есеп беретін республикалық бюджеттің атқарылуын сыртқы ... ... ... ... ... ... ... ... ... Республикасы
Президентінің актілерімен, сондай-ақ осы комитет туралы Қағида да
айқындалған.
2. Үй ... ... ... ... ... ... қызметтің маңызды субъектілерінің ... ... ... ... жеке ... бірлігінің ғана емес,
жалпы елдің бүкіл халқының әл-ауқаты тәуелді болады.
Үй шаруашылықтары экономикалық ... ... ... ... ... әрекетін қолдауға қажетті игіліктерді тұтыну туралы
шешімдер қабылдайды.
Өзінің ресурстарын сатудан табыс ала отырып, үй ... әр ... ... ... алу үшін ... табыстарды бөлу туралы
шешімдер қабылдайды. Үй шаруашылықтарының басты экономикалық мүддесі сатып
алынатын игіліктердің пайдалылығын барынша ... ... ... ... ... ... ... рыноктық экономикада сұранымды
қалыптастырады.
Экономикада үй шаруашылықтары мен кәсіпорындардың (фирмалардың) ... ... ... Үй ... ... иелік етеді және оларды
ресурстар рыноктары арқылы фирмаларға береді. Фирмалар ресурстарды
пайдаланады, өнімдер өндіреді және ... мен ... ... Үй ... мен ... ... арасындағы өзара іс-
қимылдар нәтижесінде экономикада өндірістің ... ... ... ... үй ... деп ... тұратын және ортақ
бюджеті болатын бір немесе бірнеше адам жүргізетін шаруашылық ... ... ... өндірісте шұғылданатын және шұғылданбайтын барлық
жалдамалы жұмыскерлерді, ірі және ... ... ... ... ... осы отбасының мұқтаждарын қанағаттандыруға арналған
қызметтер мен өнім ... ... сату және ... үшін ... ... өнім өндіру дара еңбек қызметімен шұғылданатын
отбасын, ал ауыл шаруашылығы өнімін өндіру ... ... бар ... ... ... ... термині жиі экономикалық әдебиетте «отбасы» терминіне
ұқсас термин ... ... ... ... ... ... туған-туысқандарды ғана кіріктірмейді, бір, екі және ... ... де тұра ... ... ... ... ... қоғам қаржысы сияқты,
шаруашылық мүшелерінің материалдық және әлеуметтік жағдайларын және олардың
ұдайы ... ... ету ... ақшалай қорларды қалыптастыру
және пайдалану жөніндегі экономикалық ақшалай қатынастар ... ... ... ... ... ... буын бола отырып, ол ... ... ... ... ... ... шаруашылықтары қаржысын «адами капиталдың» дамуы тұрғысынан қарастырған
маңызды. «Адами капитал» тұжырымдамасы өткен жүз жылдықтың 60-жылдарының
басында ... рет ... ... ... капитал» деп жұмыскерлердің
қабілеттілігін, білімін және іскерлігі ... олар ... және ... ... белсенді іс-әрекет етуге мүмкіндік
береді. Бұл ... ... ... ... ... және ... айқындалады.
Үй шаруашылықтары қаржысының мәні өзінің көрінісін функцияларда табады.
Г.Б. ... " ... ... ол екі негізгі функцияларды орындайды:
отбасының қажеттіліктерін ақшалай қаражаттармен қамтамасыз ету; ... ... бұл ... мүшенің өмір сүруінің нақтылы жағдайларын
жасайды. Тауар-ақшалай қатынастардың, рыноктың пайда болуының, онан ... ... ... ... ... 1) ... материалдық,
әлеуметтік, мәдени және өзге қажеттіліктерінің көбеюі; 2) үй шаруашылығының
ақшалай қаражаттарының жасалуы және өсуі; 3) ... ... - ... қамтамасыз етуге арналған отбасы бюджетінің пайда болуы.
Үй шаруашылықтары қаржысының бөлгіштік ... ... ... ... және отбасының алғашқы табысының қалыптасуын ... ... ... ... ... екі топты кіріктіреді: 1) осы
шаруашылық бірлігімен қаржы жүйесінің буындары ... ... - ... және ... тыс ... және ... мен кәсіпорындар қаржысы арасындағы ... ... және т.б. ... ... ... 2) үй ... мүшелерінің арасындағы қатынастар, бұл
кезде оқшауланған ақшалай қорларды жасай отырып, қаражаттар бөлінеді және
оқшауланады. Үй шаруашылығы ішінде ... ... әр ... ... ... ... меншік иесін өзгертпейді.
Бұл функция үш дәйекті баспалдақты ... ... ... бөлу және ... Үй шаруашылығы қаржысының екі функциясы
өзара байланысты және бірін-бірі ... ... бір ... ... шаруашылықтарының қаржылық ресурстары – бұл ... ... ... Үй шаруашылығының қаржылық ресурстары нысаналы арналымы бар
оқшауланған ақшалай қорлар түрінде болады. Екі негізгі қор ... ... ... осы ... ... жеке ... қанағаттандыруға
арналған; - жинақ ақшалар (кейінге қалдырылған ... ... ... қымбат тұратын тауарларды сатып алу үшін пайдалануға немесе ... ... ... Үй ... ... ... ... меншікті қаражаттар, яғни отбасының әрбір мүшесінің тапқан ... ... ... ... ... ... ... табыс; 2)
рынокта жұмылдырылған, кредит ұйымдарынан ... ... ... 3) ... бөлу ретінде түскен қаражаттар – зейнетақылар,
жәрдемақылар, бюджеттерден және бюджеттерден тыс ... ... ... ... үй ... ... ... Үй шар-ң
бюджеті – бұл үй шар-ң ақшалай қорын жасау мен пайдалану нысаны. Ол үй шар-
ғы мүшелерінің жиынтық табыстары мен ... жеке ... ... шығыстарын білдіреді. Бюджет шеңберінде мынадай оқшауланған ақшалай
қорлар қалыптасады: 1) дара, отбасының жекелеген мүшелеріне арналатын және
әр түрлі ... ... ... ... ... оқуға, медициналық қызмет
алуға және т.б. пайдаланылатын қор; 2) ... ... ... ... арналған бірлескен қор; 3) қорланым және қамтамасыз ету қоры,
болашақ күрделі шығыстарға пайдаланылады.
Үй шаруашылығының тұрақты және ... ... ... ...... болжамдарына сәйкес болашақта сақталатын табыс (еңбек ... ... ... ... деп – болашақта жоғалатын табыс (акционерлік қоғамның
тоқтатылуына байланысты бағалы қағаздардан түскен түсім). Отбасы бюджетінің
кірісін үй шаруашылықтарының тұтыну көлемі ... үй ... ... көлеміне айтарлықтай ықпал жасайды: 1)
салық жүйесі арқылы – үй шар-ы салықтар, алымдар, баждар төлейді және ... ... ... 2) мемлекеттік сектордағы жұмыскерлердің
еңбегіне ақы ... ... 3) ... ... ... игіліктер мен
қызметтер арқылы; 4) мемлекеттік баға белгіленімі арқылы жүзеге асырылады.
Үй ... ...... ... жасалатын және шаруашылық
мүшелерінің материалдық және рухани ... ... ... ... бір ... ... сыныпталуы: 1) Табыс
көзіне қарай- жалақы, кәсіпкерлік қызметтен ... ... ... ... ... сақтық өтім; мүлікті уақытша пайдалануға бергені
үшін жалдау ақы, мемлекеттің ақшалай қорларына төленетін ... ... бір ... ...... (еңбек ақы төлеу, жалдау ақысы),
дүркін-дүркін (авторлық қаламақы, ... ... ... ... ... ... бір жолғы (сыйлықтар, мүлікті өткізуден түсетін табыстар).
3) Түсімнің сенімділігіне қарай – кепілденген (мемлекеттік ... ... ... ... шартты-кепілденген (еңбекке ақы
төлеу); кепілденілмеген (қаламақылар, комиссиялық сыйақы).
Үй шаруашылықтарының ... ...... өмір ... ... ... ... және рухани қажеттіліктерге жұмсалатын іс
жүзіндегі шығындар, олар ... ... ... және тұтынумен байланысты
емес шығындарды кіріктіреді. Сыныпталуы: 1) ... ... ... шығыстар (тамаққа, киімге, көлікке), бір жолғы шығыстар (емделуге,
ұзақ пайдаланылатын тауарларға) 2) қажеттік дәрежесі ... ... ... ... киім); медицинаға; екінші кезектегі ... ... ... 3) ... ... бойынша: тұтыну шығыстары,
салықтар мен басқа да міндетті төлемдерді төлеу; шетел валютасын сатып алу;
халықтың қолдарындағы ақшалардың өсімі.
Үй ... ... ... ... бірге мемлекеттік
әлеуметтік трансферттер – зейнетақы, ... ... ... ... ... ... қорғаудың үш деңгейлі жүйесі қалыптасқан:
1-деңгей – мемлекеттік ... ... ... базалық әлеуметтік
жәрдемақылар (зейнетақы, мүгедектік бойынша жәрдемақы т.б.) 2 деңгей ... ... ... ... ... қабілетінен,
асыраушысынан, жұмысынан айырылғанда, жүктілігіне, босануға, жаңа ... ... алу, бала бір ... ... ... күтіміне байланысты
төленетін төлемақылар; 3 деңгей – жұмыс ... ... ... ... ... жылдарға арналған Даму стратегиясын
жүзеге асыру барысында қаржы жүйесін дамыту
1991 жылғы 16 желтоқсанда біз – Қазақстан халқы ... ... ... ... күні осы құндылықтар біздің күнделікті
өміріміздің бөлшегіне айналды.
Сол кездері, сапарымыздың басында бәрі басқаша болды. Енді біздің ортақ күш-
жігер жұмсауымыздың арқасында ... ... ... ...... бет-бейнесі бар, өзіндік ерекшеліктері мен өзіндік
ұстанымы бар табысты мемлекетпіз.
Біздің алғы шепті алуымыз қымбатқа ... 20 жыл бойы ... бен ... ... ... ... ... жыл өткен соң бұл мақсатқа қол жетті. Қалыптасу кезеңі ... ... ... басында тәуелсіз әрі өзіне сенімді болып отыр.
Жаһандық дағдарыстың жалғасуының әсерінен әлемде болып ... ... ... Біз ... ... қол ... сақтай отырып, ХХІ ғасырда орнықты дамуды жалғастыру.
Біздің басты мақсатымыз – 2050 ... ... ... ... және ... ортақ еңбектің негізінде берекелі қоғам құру.
Мықты мемлекет экономикалық жедел өсу жағдайын қамтамасыз ету үшін аса
маңызды ... ... ... ... емес, жоспарлау саясатымен, ұзақмерзімді
дамумен және экономикалық өсумен  айналысады.
Бұл – жаңа ... ... ... ... ... ... алу, инвестициялар мен бәсекеге
қабілеттіліктен қайтарым алу принципіне негізделген түгел ... ... ... ... ... ... бағыт экономикалық саясатының мәні - түгел қамтитын экономикалық
прагматизм, шын мәнінде бұл ... ... ... ... ... ... нені білдіреді?
Бірінші. Экономикалық және басқару шешімдерін ... ... және ұзақ ... ... тұрғысында қабылдау.
Екінші. Қазақстан толыққанды бизнес-серіктестік ретінде қатыса алатын жаңа
нарықтық тауашаларды айқындау. Экономикалық дамудың жаңа ... ... ... ... ... ... ... құру. Инвестициядан алынатын кірістілік пен қайтарым.
Төртінші. Экономиканың тиімді жеке ... құру және ... ... ... ... мемлекеттік ынталандыру.
Жаңа кадр саясаты
Жаңа экономикалық саясат табыстылығының ... ... ... Бұл үшін біз:
•  Басқарушылық ресурсын жетілдіруге тиіспіз әрі бұл үшін ... ... жаңа ... және ... сектордағы корпоративтік
басқарудың қағидаларын енгізу қажет.
•  Мұнымен бір мезгілде ... ... ... ... жағын
алуымыз, атап айтқанда, біздің жаңа бағытымыздың бірқатар міндеттерін
іске ... ... ... ... керек. Біз сонымен қатар ашық нарықтағы ең үздік
шетел мамандарынтартуға және оларды елімізге жұмысқа шақыруға тиіспіз.
Кең көлемді халықаралық тәжірибесі бар әрі ... ... ... ... ... біз ... менеджментін
жаңғыртумен қатар, өзіміздің отандық кадрларымызды үйретеміз. Бұл - біз
үшінжаңа тәжірибе.
 2050 жылға дейін ... ... ... шешу принципті
маңызды:
Біріншіден, мемлекеттің макроэкономикалық саясаты жаңғыртылуы ... ... - Біз ... ... жаңа ... ... - өз
мүмкіндіктеріміз шегінде ғана шығындануға және ... ... ... ... Ұзақ ... олардың сақталуын қамтамасыз
ете отырып, «қиын-қыстау» күнге резервтер жинау қажет. - Бюджеттік-қаржылық
процеске деген көзқарас жекелей салымдарға ... ... ... ... ... тиіс. Басқаша айтқанда, бірде-бір бюджеттік теңге
ысырап болмауға тиіс. - ... ... ұзақ ... ... ... ... ... экономиканы әртараптандыру және
инфрақұрылымды дамыту секілді жалпыұлттық жобаларға ... ... үшін ... ... ... және қайтарымдылығы
тұрғысынан қатаң іріктеу қажет. Ең заманауи объектілердің өзі оларды ұстап
тұру үшін ... ... ... ... кірістер әкелмейтін болса және ел
азаматтарының проблемаларын ... ... ... масыл боларын есте
сақтаған жөн.
Салық саясаты - Өндіріс және жаңа ... ... ... ... үшін ... ... ... енгізу қажет. Қазір бұл жұмыс
басталды. Оны жетілдіру мақсатын ... ... ... ... ... ... оларды мейілінше тиімді ету керек. - Біз
салық әкімшілігін ырықтандыру және кеден әкімшілігін жүйелендіру ... ... ... ... ... әрі ... азайту
қажет.
Біз нарық қатысушыларын салықтан жалтару жолдарын ... ... ... ... Салықтық қадағалауды прагматикалық азайту шаруашылық субъектілерінің
салық қызметімен диалогын азайтуға тиіс. Алдағы бес жылда бәріміз
онлайн-электрондық есептілік ... ... ... ... ... біз салықтық несиелендіру практикасын енгізуіміз
керек. Басты ... - ... ... ... Жаңа ... ... ... тиіс. Бұл үшін 2015 жылдан
бастап ынталандыру шаралары кешенін, соның ішінде білім беруге, ... ... ... медициналық сақтандыруға қаражат салатын
азаматтар мен компанияларды салықтан босату ... ... ... әзірлеу қажет.
Осылайша, бизнес деңгейіндегі болашақ салық саясаты ішкі ... және ... ... ... ... ал ... ... қорларын, жинақтарын және салымдарын ынталандыруға тиіс.
Ақша-кредит саясаты
... ... ... ахуалды ескере отырып,
біз инфляциядан әрбір қазақстандықтың кірістерін ... ... және ... өсім үшін ... ... ... тұратын
боламыз. Бұл жай ғана макроэкономикалық мәселе ... бұл ... ... ... ... ... өз ... өзінің мақсатын орындауға және нақты
экономика секторының кредиттік ресурстарға ... ... ... тиіс. Бұл ретте қаржылық жүйеге бақылауды әлсіретуге
болмайды, ... ... ... ... және қорландыру
мәселелерімен тығыз айналысу қажет.
Бұл үшін Ұлттық Банк пен ... ... ... ... ... ақша ... қамтамасыз етуге бағытталған
түбегейлі ақша-кредит саясатының жаңа жүйесін әзірлеу қажет болады. 
Мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... қарызының деңгейін тұрақты бақылауда ұстауға
тиіспіз.
Мемлекеттік ... аз ... ... ... тиіс. Бұл қағидатты міндет,
өйткені, біз әлемдік тұрақсыздық жағдайында бюджетіміздің тұрақтылығын және
ұлттық қауіпсіздігімізді тек осылай ғана қамтамасыз ете ... ... ... ... ... ... ... біздің инфрақұрылымды дамытуға деген қағидатты түрде жаңа
көзқарасымыз болуға тиіс.        
Инфрақұрылым экономикалық өсімнің мүмкіндіктерін ... ... екі ... ... экономиканы жаһандық ортаға
кіріктіру, сонымен ... ... ... қарай қадам жасау қажет.
•  Өз пайдамызды мұқият есептей отырып, Қазақстанның шегінен тыс
өндірістік ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор. Біз қазіргі түсініктерімізден
арылып, өңірде және барша әлемде - ... ... ... ... ... шыға ... елдердің порттары, әлемнің
тораптық транзиттік нүктелеріндегі және тағы ... ... ... ... ... ... ... құруға
тиіспіз. Осы мақсатта «Жаһандық ... ... ... ... ... Біз ... әлеуетімізді дамытуға тиіспіз. Бүгінде
нәтижесінде 2020 жылы ... ... ... ... ірі жалпыұлттық
инфрақұрылымдық жобалар іске асуда. 2050 жылға ... - бұл ... ... ... бәрі ... ... - экспортымызды тек біздің өніміміз бен
қызметтерімізге ... ... ... ... ... тиіс.
• Инфрақұрылым жасау, сонымен қатар, табыстылық заңына бағынуға тиіс.
Жаңа бизнестерді дамытуға және ... ... ... ... ... құрылыс жүргізу қажет.
• Шалғай өңірлерді немесе тұрғындарының тығыздылығы жеткілікті емес
өңірлерді ... ... және ... ... ... ... үшін біз «инфрақұрылымдық орталықтар»құруға
тиіспіз. Бұл үшін ... ... ... ... ... ету қажет.
Үшіншіден, мемлекеттік активтерді басқару жүйесін жаңғырту.
Қазақстан - әлемдік ауқымда көлемі шағын экономика. Сондықтан оны ... ... ... ... корпорация секілді жұмыс істеуі тиіс, ал
мемлекет оның өзегі болуға тиіс.
Корпоративтік ... ... ... біртұтас алып
қаралуында жатыр. Барлық деңгейдегі мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жай бөліп қана қоймай, ойлы да салмақты
инвестициялау қажет.
Тиімділіктің басты өлшемі - біздің салымдарымыздан ... ... ... ... ... еселей алсақ, Қазақстан
халықаралық нарықта қосалқы емес, солғұрлым ... ... ... ... ... саясатқа көшудің «локомотиві» болуға
тиіс. Ұлттық қордың қаражатын ... ... ұзақ ... ... бағыттау керек.
• Мемлекет Үшінші индустриалдық революция нәтижесінде ... ... ... ... ... компаниялар арқылы болашақтың
экономикасын дамытуды ынталандыруы тиіс. Ұлттық индустрия біз ... ... ... жаңа ... ... Мемлекет ақпараттық технологиялар саласында транзиттік әлеуетті
дамытуды ынталандыруы тиіс.2030 жылға ... ... ... біз
әлемдік ақпараттық ағындардың кем ... ... ... қарай бұл цифр кем дегенде екі еселенуге ... ... ... ... зерттеулер мен
инновацияларға салуынынталандыру керек. Мына нәрсені баса ... ... зор, ... ... ... ... жаңа ... сұранысқа ие болғанда, олар нарықта
қажет болғанда ғана ел нақты пайда алатын ... Олай ... ... - ... босқа шығындау деген сөз.
• Жекелеген компаниялар мен салаларды іріктеп қолдау тәжірибесін тоқтату
керек. Біз әлеуметтік-маңызды стратегиялық функцияларды атқаратын және
өзінің тиімділігін дәлелдейтін ... ғана ... ... ... ... ... даму перспективалары
Сақтандыру – қоғамның экономикалық қатынастарының айрықша ... көне ... ... ... сферасы адам өмрінің,
өндірістік және әлеуметтік-экономикалық қызметтің барлық ... ... ... ... басты себеп – бұл өндіріс пен адам өмірінің
қауіп-қатерлі сипаты. Сондықтан ... ... ... ... ... өмір ... мен ... қолдап
отыру мақсатында оларды сатып алу үшін қоғамның, жеке ... ... ... және аумақтық аспектілерде) натуралдық – заттай
босалқы қорларын да немесе резервтерін де, ... ақша ... ... ... ... болуы тиіс. Мұндай ақша қаражаттары әдетте
резерв және сақтық қорлары түрінде қалыптасады.
Сақтандырудың мақсаты қоғамдық ұдайы ... ... ... үшін ... мүліктерді, өндіріс процестерін қоғамдық және ұжымдық
қорғау болып табылады.
Сақтандырудың экономикалық мәні барлық қатысушылардың төлемдері ... ... ... ... ... ... ...
қолайсыз құбылыстар мен кутпеген оқиғалар болған кезде жеке және заңи
тулғалардың ... ... ... және ... ... ... төлеу
үшін мақсатты ақша қорларын құру және пайдалану жөніндегі қайта бөлгіштік
қатынастардың айрықша сферасы.
Қазақстан Республикасында сақтандыруды ... ... ...
мемлекеттің, азаматтардың және шаруашылық жүргізуші субъектілердің мүддесін
қорғаудың нақты құралы бола алатын толыққанды, орнықты ... ... ... рыногын қалыптастыру.
Сақтандырудың мақсаты қоғамдық ұдайы өндірістің үздіксіздігін қамтамасыз
ету үшін азаматтарды, мүліктерді, өндіріс процестерін ... және ... ... ... ... ... ... мақсаты – мемлекеттің, азаматтардың
және шаруашылық жүргізуші субъектілердің мүддесін қорғаудың нақты құралы
бола алатын ... ... ... ... ұлттық сақтық рыногын
қалыптастыру.
Қазіргі заманғы ұлттық сақтандыру жүйесін құру сақтық ... ... жаңа ... ... жөнінде шаралар әзірлеуді және кезең кезеңімен
іске асыруды талап етеді. Бұл қағида Қазақстан Республикасында сақтандыруды
дамытудың мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде ... Онда ... шешу ... ... ... түрі ... ... қорғауды ұсынудың
қағидаттарын нақтылау;
- сақтандыруды қолдану аясын кеңейту және ... ... ... ... ... қазіргі заманғы инфрақұрылымын қалыптастыру және оның
қатысушыларының – сақтық ұйымы, сақтық брокер, сақтық ... ... ... ... ... сақтандыру қоғамы, сақтандырумен
байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге де заңи және ... ... ... үшін ... жасау;
- халықаралық стандарттарды ескере отырып, ... ... ... ... және қайта сақтандыру ұйымдарының қаржылық орнықтылығы мен төлем
қабілеттігі бойынша талаптарды күшейту;
- осы заманғы сақтандыру технологиясын ... ... ... саласында кадрлар даярлау, қайта даярлау және біліктілігін
арттыру жүйесін ұйымдастыру.
Қазақстанның сақтық рыногы қалыптасу ... ... және ... ... ... ... ... жетілмеген
заңнамалық база) ол дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... қатынастары бар елдерде сақтық
қызметтер ... ... 500 ... ... ... ал ... ол
не бары 40 түрі ... Жеке ... ... ... ... ... көптеген түрлері нашар дамыған, бұл
халықтың табысының төмен болып отырған деңгейіне байланысты.
Қазақстан Республикасы сақтық ... ... ... ... ... ( қайта ... ) ... ... ... ... ... пайда алушы; актуарий; уәкілетті
аудиторлык ұйым (уәкілетті аудитор); ... ... ... ... ... ... ... асыратын өзге де
заңи және жеке тұлғалар.
Жұмыс істейтін қызметкерлерді ... ... ... тұрақты тұратын және табыс келтіретін қызметті жүзеге асыратын
шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды қоса алғанда, өзін-өзі ... ... ... ... ... ... Республикасының "Міндетті әлеуметтік сақтандыру" туралы ... ... ... ... қоры" акционерлік қоғамы
құрылған, ол бірден-бір құрылтайшысы мен қатысушысы ... ... ... емес ұйым. Қор Орталықтың әлеуметтік төлемдерді
жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... қордың
уақытша бос қаражатын ұлттық банк арқылы қаржы құралдарына орналастыруға,
жыл сайын аудит ... ... ... заңнамалық актілерге сәйкес өзге
де міндеттерді ... ... ... өз ... оның ... және ... ... құралады және солардан тұрады.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушылар үшін ... ... ... ... ... ... аударымдар
мынадай мөлшерде белгіленеді:
жылдың 1-ші қаңтарынан бастап — ... ... ... 1,5 ... 1-ші ... ... — әлеуметтік аударымдарды
есептеу объектісінен 2 пайыз;
жылдың 1-ші қаңтарынан ...... ... ... 3 ... ... ... заңнамасына сәйкес арнаулы салық режімі
қолданылатын өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамдар үшін олардың өз ... ... ... ... белгіленген (2005, 2006 және 2007
ж.ж. 1-ші қаңтарынан бастап ҚР-ның ... ... ... ... ... ... 1,5, 2 және 3 ... кезде Қазақстанның сақтық рыногы қатысушыларының ассоциациясы
құрылған. Ассоциацияның негізгі міндеттері Қазақстан Республикасының ... ... ... жағдайларын жасау және ... ... ... ... ... ... жылдары сақтандырудың отандық рыногында оң тенденциялар байқалуда.
2006 жылы сақтық ... ... 27,1 ... ... 120,2
миллиард теңгені құрады, ... ... ... ... ... 136,4 пайызға (2,8 миллиард теңгеге дейін) ... ... ... ... ол 18,6 пайызға (23,3 миллиард теңгеге
дейін) көбейді. ... ... ... 80 ... (4,2 миллиард
теңгеге дейін), соның ішінде ... ... ... 73,5 пайызға (1,3
миллиард теңгеге дейін) өсті.
Сақтық ұйымдарының жиынтық есептік ... ... 47,3 ... ... ... дейін) көбейді, сақтық резервтері 66,7 пайызға ... ... ... ... ... ... жиынтық активтері 2006 жылы ... ... ... 0,7 миллиард теңгені құрады.
Қазіргі кезде Қазақстанда 34 сақтық үйымдарының сақтық қызметін ... ... ... бар, ... ... 6 – ... қатысуымен
және екеуінің өмірді сақтандыру бойынша, 27-сінің көлік ... ... ... ... ... ... бар, 6 сақтық
брокерлердің, 30 актуарийлердің, 34 ... ... және ... ... ... аудитын жүзеге асыруға лицензиялары бар.
5. Қаржылық бақылау, оның қажеттілігі мен алғышарттары және ... ... ... болуы экономикалық категория ретіндегі қаржыға бақылау
функциясының тән болуымен объективті түрде шарттасылған. Бұл функция арқылы
қаржы бөлудің қалыптасып отырған үйлесімдері, қорлардың ара ... ... ... ... ... ... отырады. Қаржының
бақылау функциясы материалдық игіліктерді өндіру, айырбастау, бөлу ... ... ... ең алдымен мемлекет тарапынан ықпал жасауға
мүмкіндік береді. Бірақ бұл ... тек ... ... ... ... ... белгілі бір шарттардың кезінде: бақылаудың
айрықша органдарын құрғанда; оларды білікті мамандармен толықтырғанда; ... ... ... ... ... ... - ... жүйесінің барлық буындарының ресурстарын жасау,
бөлу және оларды пайдаланудың негізділігін тексеруге бағытталған айрыкшалык
кызмет және ... ... ... ... бірі. Ол
баскарудың қаржылық жоспарлау, қаржыны оперативті басқару сияқты басқа
элементтерімен ... ... және бір ... ... ... ... жалпы қоғамдық өнімнің ақшалай қорлар бойынша және оның
белгілі бір мақсаттарға сәйкес пайдаланылуын ... ... ... - бұл ... және ... билік органдарының барлық деңгейінің
және арнайы құрылған мекемелердің экономикалық субъектлердің ... ... ... ... ... нәтижесінде қаржылық
ресурстарды қалыптастыру, бөлістіру және пайдалану бойынша ... ... ... ... ... ... ... ақша
нысанында жүзеге асырылуы жатады. ... ... ... ... ... ... рентабельділік, өзіндік құн, айналыс
шығындары жатады.. Бақылаушылық функцияның міндеттеріне келесілер жатады: -
ақшалай қорлардың ... ... мен ... ... ... - ... тарапынан өндіріс, айналыс және
материалдық ... ... ... әсер ету ... ... ... ... міндеттерді атқарады: 1. Қаржылық
міндеттемелердің орындалуын тексеру 2. ... ... ... ... 3. ... ... және ақшалай қаражаттарды
сақтаудың дұрыс жүзеге асырылуын тексеру 4. Өндірістің ішкі резервтерінің –
еңбек ... ... ... айналымдылығының жеделдігін,
ақшалай және материалдық қаражаттарды тиімді пайдлану жолдарын анықтау. ... ... ... ... мен жою. ... ... ... келесілер жатады: - реттілік, жаппай қамтушылық, әмбебаптығы;
- алдын ала ескертушілік сипаты; - әрекеттілік, нақтылық, ... ... ... ... ... - ... ... тәуелсіздігі. 2. Қаржылық бақылаудың жіктелуі. Қаржылық
бақылаудың жіктелуі субъектлердегі ... ... іс- ... ... ... ... ... негізделген. Осы
белгілеріне қарай, қаржылық бақылау үш ... ... ... ... жүзеге асырудың әдістері бойынша жүзеге ... ... ... субъектілерге қарай бақылаулар келесі түрлерге бөлінеді: ... ... ... ішкі шаруашылықтық, парламенттік);
-қоғамдық (профсоюздік, партиялық және массалық қозғалыстар және т.б. )
Жалпы мемлекеттік бақылау кез-келген ... ... оның ... ... ... ... жүргізілетін бақылау.Оны мемлекеттік
билік пен басқару органдары жүзеге асырады. Жалпы мемлекеттік ... ... атап ... ... салықтық, бюджеттік, валюталық
және кедендік бақылау. Ведомстволық ... ... жеке ... ... ... ... ... кіретін шаруашылық
жүргізуші субъектлердің қаржы-шаруашылық қызметіне жүргізіледі. Оның
негізгі міндетіне ... ... ... ... ... және ... ... тиімді, үнемді пайдаланылуын, меншіктің
сақталымдығын, бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... ... заң ... айқындау. Ішкі шаруашылық
бақылау кәсіпорындар мен ұйымдардың қызметтеріне экономикалық және ... ... ... ... ... ... және
қаржылық қызмет жатады. Қоғамдық бақылау түрлі қоғамдық ... ... ... ... Бұл ... объектісі олардың алдында тұрған
міндеттерге байланысты. Тәуелсіз бақылау арнайы мамандандырылған органдар
арқылы – ... ... мен ... ... ... ... жүргізілу уақытына сәйкес келесі түрлерге бөлінеді: v ... ... v ... ... ... ... қаржылық бақылау қаржылық операциялар
жүрзілер алдында жүзеге асырылады. Ол қаржылық болжау мен ... ... ... ... ... құру үрдісіне негізделген
нақты бағалау жүргізуге мүмкіндік береді. Кейінгі қаржылық бақылау есептік
кезең соңындағы қаржылық және ... ... пен ... ... ... бұл түрі ... ... нәтижелерін бағалау
үшін және қаржылық стратегияның тиімді ... ... ... ... ... бақылау жүргізілу әдістері ... ... ü ... ü ... ü ... ... ü ... ü қадағалау
Тексеру қаржылық –шаруашылық қызмет бойынша құжаттар бойынша ... ... ... ...... қызметінің негізгі,
жеке тұстарын қамтиды. Осыған сәйкес орындалған жұмыстарды, материалдық
шығындарды, отынды, ... ... ... ... ... ... бір түрі үшін: сақтандырушылық, инвестициялық, банктік
және т.б. қызметтер үшін лицензия алған ... ... ... ... Ол ... ... жүзеге асырылуын қадағалайды.
Экономикалық талдау бұл объектінің шаруашылық, қаржылық ... ... ... ... ... анықтау және ... ... ... ... ... мен ... ... Тексеріс
(ревизия) қаржылық бақылаудың кең тараған түріне жатады. Кәсіпорынның
шаруашылық қызметіне белгілі нақты және ... ... ... ... ... бақылау жүргізу. Субъектінің шаруашылық қызметін қамтуына
байланысты тексерістің келесідей түрлерін атап көрсетуге болады: § ... ... § ... § ... ... ... ... объектісінің
шаруашылық қызметінің бүкіл ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігі ғана
тексерілуі жатады. Тақырыптық тексеріс бір үлгідегі бірнеше кәсіпорындарда,
мекемелерде, қаржы –шаруашылық ... жеке ... ... ... ... тек ... ғана емес сонымен қатар
кәсіпорынның қаражаттарын, материалдық, еңбектік құндылықтарына да бақылау
жүргізеді. ... және ... ... қамту деңгейіне
байланысты тексерістің келесідей түрлерін ... ... ... Ø
Жалпылай Ø Іріктеулі Ø Кешенді Жалпы тексеріс қарастырылып отырған кезеңде
белгілі бір ... ... ... ... ... ... белгілі бір уақыт аралығында бастапқы құжаттардың белгілі бір
таңдаулы бөлігін тексеруді ... ... бір ... бір ... ... ... ... бақылау объектісінің нақты кезеңдегі бір
қызметін жаппай әдіспен, ал ... ... ... әдіспен тексеруді
айтады. Тексерістің бұл түрі ірі ... ... ... және ірі ... ... бар ... қызметінде қолданылады.
Аудиторлық бақылау Аудиторлық бақылау– ... ... ... ... жүргізуші субъектілер иелерінің жасаған келісім –шарты негізінде
қаржы-шаруашылық қызметінің жай –күйін тексеру. Аудиттің ... бұл ... емес ... органдар санының көбеюімен және
тиісінше ... ... есеп ... ... сан алуан түрлерінің
өсуімен байланысты. ... ... ... ... ... арқылы
объективті ақпараттар алу бүгінгі таңда кәсіпорын үшін маңызды болып
табылады.Аудиторлық тексеріске деген қажеттілік ... ... ... ... қорлары сонымен қатар өтімділік, несиелік, валюталық және тағы
басқа тәуекел түрлері жиі орын алатын шаруашылық субъектлердің аясында ... ... ... ... ... ... ... 1)
жоспарлау (екі тараптың іс-қимылын ішкі жүйеге келтірумен); 2) аудитор
объектісі ... ... алу және оны ... 3) ... рәсімін жасау
және бағдарламаны дайындау; 4) бақылау жүйелерін тексеру және ... 5) ... ... жүргізу; 6) аудиторлық қорытындыны ұйымдастыру.
Аудиторлық қызметтің нәтижелері – аудитормен куәландырылған, құқықтық
маңызы бар ... ... ... ... ... Бұл ... –тексеріс
актісі, анықтамасы деп аталып, ... ... ... ... заң мен ... сәйкестігі туралы тұжырымдар жинағы
бейнеленеді. Аудиторларға тексеруге берілетін ... мен ... ... ... ... береді. 
6. Материалдық өндіріс саласының қаржылары
Шаруашылық субъектлердің қаржылары  — қаржы жүйесінің құрамдас бөлігі болып
табылады. Шаруашылық ... ... ... ... ... процесін ұлғайтуға бағыттала отырып, оның ... ... ... ... ықпал етеді. Сонымен қатар олар халық
шаруашылығы  одан әрі ... ... ... ... ... мен ... қолданылады
Шаруашылық субъектлердің қаржысының ... ... жеке ... ... ... номативтер негізінде
(салық мөлшерлемелері, амортизациялық аударымдар, банк несиесінің
мөлшерлемесі)өндірілген ... ... ... қатынасуы ұдайы өндіріс
процесіне қатынасуы жатады.
Шаруашылық субъектлердің ... ... ... ... ... ... ... себебі қаржылық бақылаусыз
шаруашылықты жүргізу мүмкін емес.  Қаржы басқада экономикалық ... ... ... ... ... өндірісті арттыруда  және
еңбек, материалдық, табиғи және қаржылық ... ... ... жүзеге асыруда маңызды рөлді атқарады
Осыған орай, шаруашылық субъектлердің ... ... ... пайдалану мен бөлістіруге қатысты және өнім мен қызметі өндіру
мен өткізуге байланысты  экономикалық қатынастар болып табылады.
Ескере кететін жайт, белгілі бір  ақшалай ... мен ... ... ... ... (ЖҚӨ)және ішкі жиынтық ... (ІЖӨ) құру ... ... ... Мысалы, өнімді өткізуден түсетін түсім
материалдық шығындар мен еңбек ақы шығындарын жабуға бағытталуы тиіс. Бірақ
кәсіпорында қалыптасқан ... ... ... ... ... қаражаттар шоғырланады. Олар жаңа мүлікті ... ... ... оны сатып алғанға дейін кәсіпорынның ... ... ... ... -ақ ... ... ... түсімнен
басқада ақшалай қорлар – қалыптасатын шығындар мен төлемдердің резевтері
қалыптасады. ... ... ... ... жөндеу жүргізуге
қолданылатын 2-жөндеу қоры болады.
Бөлістіру үрдісі қата бөлістіру үрдісімен ... ... ... ... төлеуде табыс салығы, зейнетақы аударымы мен бюджеттік емес қорларға
аударымдар ұсталынады. Осыдан кейін3- ... ... ... ... ... ... бір көлемі ақша айналымына қатынасса, ... ... ... ... бөлістіруге қатынасады
Осының нәтижесінде кәсіпорын айналымында  4-таза пайда сомасына  ... ... ... яғни ... ... ресурстармен (жиынтық
пайда) салық пен басқада төлемдерді ... ... ... ... ... сома. Өз кезегінде таза пайда 5-жинақ қорына
(капиталдық салымдарды қаржыландыру көзі болатын) және ... ... ... мен ... ... көзі ... Таза пайда негізінде резервті қор қалыптасады.Қайта бөлістіру
үрдісінде кәсіпорында бірнеше ақшалай қаражаттардың көздері қалыптасады:
Жарғылық капитал  – ... ... ... негізінде құрылған
жағдайда орын алады. Ол сыртқы ... ... мен ... ... ... қаржыландырулар және бюджеттік түсімдер –  заңдарда қарастырылған
жағдайларда жүзеге асады.
•    Мақсатты қаржыландырулар және ... және ... ... ... ... ... ... қайтарымсыз түсімдердің
және кірістер эмиссиясиясы түрінде де кәсіпорын қаржылары болуы мүмкін.
Шаруашылық қызметті ... ... ... ... ... ... да ... көздері тұрғысында, мысалы, 6-ұзақ мерзімді және
қысқа мерзімді ... мен ... да ... және кредиторлық қарыздар 
нысанында қатынасады. Осы ақша қаражаттарын қалыптастыру мен пайдалануда
(капитал, ... ... ... ... және ... ... ... көрсететін кең ауқымды қаржы жүйесі ... ... ... ... ... ... ... капиталды қалыптастыруда, девиденттер мен проценттерді төлеу
барысында кәсіпорын мен инвесторлар арасында ... ... ... және ... алушы арасында есеп айырысу
әдістері,  уақыты мен формасы бойынша, ... ... ету ... ... және ... ... ... қысқа және ұзақ
мерзімді инвестициялар және оларға төленетін девиденттер мен ... ... ... ... институттары арасында еркін ақша қатынастарын ... ... ... ... ... алу мен ... сақтандыру
төлемдерін төлеу барысында)
Ø    Кәсіпорындар арсында (еншілес, бөлімшелер) ... ... ... барысында
Ø    Кәсіпорын мен сенімділік негізінде қалыптасатын ... ... ... ... мүлікті алу барысында
Ø    Кәсіпорындар мен жалдамалы жұмысшылар арасында еңбек ақы мен тұтыну
қорын ұйымдастыру барысында
Ø    Кәсіпорын мен мемлекет ... ... ... қалыптастыру барысында
Ø    Кәсіпорын мен оның жұмысшылары арасында табыс салығын, ... және ... ... төлемдерді  ұстау барысында
Берілген барлық қатынастар мемлекетпен ... ІЖӨ бөлу мен ... ... ... қамтиды.
Нарық жағдайында белгілі бір қағидалар негізінде  ... ... ... ... ... ... оның ... төлемдерінің
тоқтатылуына байланысты қатынастар
ü    Кәсіпорындардың бөлінуі, бірігуі барысындағы қалыптасатын қатынастар
Жоғарыда келтірілген ... ... ... ... қорлардың,
резервті қорлардың және кәіспоырынның басқа да қаржы көздерінің  яғни қаржы
ресурстарының   қаптасуы мен жүзеге асырылуы барысында қалыптасады.
7. Қаржылық ... ... ... ... ... - бұл ... механизмнің қосалқы жүйесі, саналы
басқарудың аса маңызды элементтерінің бірі және ... ... ... Ол ... үйлесімді және тепе-теңдік
дамуына жетуге, біртұтас ұлттық шаруашылық кешенінің барлық ... ... ... ... ... ... қарқының қамтамасыз
етуге, халықты әлеуметтік қорғауға бағытталған. ... ... ... сол, бұл ... ... материалдық-заттай
элементтеріне ақшамен қауыштырылған бөлудің қоғамдық ... ... ... ... ақша ... салыстырмалы дербестігіне
байланысты ақшалай нысанда жүзеге асырылады.
Қаржылық жоспарлаудың мазмұны экономикалық субъектілердің ... ... ... жасау, бөлу және қайта бөлуді экономикалық үдерістермен
оңтайландырудың күні бұрын анықталған мүмкіндік ретінде ... ... ... орталықтандырылған және орталықтандырылмаған ақшалай
қорларды қалыптастыру және пайдалану.
Қаржылық жоспарлаудың объекті шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ал ... ... қаржы жоспарлары мен
қаржыландырудың дара ... ... ... ... қаржы жоспарларын жасау болып табылады. Әрбір жоспарда
белгілі бір мерзімге белгіленген кірістер мен ... ... ... мен ... анықталады.
Қаржылық жоспарлаудың нақтылы міндеттері қаржылық саясатпен айқындалады.
Бұл: 1) қаржылық ... ... ... және ... 2) ... және ... ... шаруашылықтың салалары және әкімшілік-аумақтық бөлімшелер арасында
қаражаттарды бөлудің оңтайлы үйлесімдерін белгілеу; 3) ... ... ... ... ... рыноктық жағдайларында шаруашылық жүргізудің
белгіленетін түпкі нәтижелеріне ықпал етуші көптеген ... ... ... ... ... ... ... - мемлекеттің мүмкін болатын қаржы ... ... көре ... ... жоспарларының көрсеткіштерін негіздеу (дәлелдеу).
Болжамдар орташа мерзімді (5-10 жыл) және ұзақ ... (10 ... ... ... ... ... ... жоспарларын жасау стадияларынан бұрын
болады, қоғам дамуының белгілі бір кезеңіне арналған қаржылық саясаттың
тұжырымын жасайды. ... ... ... - ... ... ресурстардың шынайы мүмкін болатын ауқымын, оларды қалыптастырудың
көздерін және пайдалануды анықтау болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... мен жетілдірудің түрлі
нұсқаларын, қаржылық ... іске ... ... мен ... ... ... ... әр түрлі әдістерді қолдануды қажет етеді:
• экономикалық үдерістерді анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
моделдерді жасау;
• корреляциялық-регрессиялық талдау;
• тікелей сараптамалық ... ... ... ... аса ... мына ... орталықтандырылған және орталықтандырылмаған тәсілдемелердің
үйлесуі, бірлік, ... ... ... ... ... жүзеге асырылады,
олардың қатарына жататын ең маңыздылары мыналар:
1. Есеп-қисаптық-талдамалық әдіс. Оның мағынасы қаржылық көрсеткіштерді
олардың динамикасын белгілеу ... ... ... Есеп-қисаптар
есепті кезеңнің жетістіктері және оларды ... ... ... ... ... түзету негізінде жүргізіледі.
Мұндай тәртіптің ... ... бар: ... болатын ішкі
шаруашылықтық резервтерді анықтауды есепке алмайды; материалдық және
ақшалай ресурстарды ... ... әсер ... ... ... ... ... деңгейге қарай анықталады.
2. Сараптық бағалаулар әдісі жоспарлау ... ... ... үшін аса ... ... - ... ... қажет етеді.
3. Нормативтік әдіске сәйкес жоспарлы қаржылық көрсеткіштер белгіленген
нормалар мен нормативтердің негізінде есептеп шығарылады.
4. Баланстық әдіс шығындардың оларды жабу көздерімен ... ... ... ... ... бірге өндірістік және қаржылық
көрсеткіштердің өзара үйлесуін қарастырады. ... ... ... ... ... ұлттық
шаруашылықтың шығындары мен табыстарының арасында үйлесімсіздіктің пайда
болуынан ... ... ... ... қажетті қарқындары мен
үйлесімдерін анықтауға; ішкі резервтерді жұмылдыруды ескере отырып оларды
жан-жақты негіздеуге мүмкіндік береді.
5. Бағдарламалық мақсатты әдіс әр түрлі деңгейлерде - ... ... ... жүзеге ... ... ... болжау әдістерінің бірі
ретінде рынок жағдайларында ... ... ... ... ... әдісті пайдаланатын қаржылық жоспарлау әдісі, оның
негізіне айқын тұжырымдалған мақсаттар мен оған жету ... ... ... қаражаттарды жұмсаудың тиімділігін арттыру,
баламалы нұсқаны таңдауға ... ... ... Экономикалық математикалық әдістер ЭВМ-ді пайдалана отырып есеп-
қисаптардың көп ... ... ең ... үшін
қолданылады.
Қаржылық жоспарлаудың негізгі құжаты болып келетін қаржы жоспары шаруашылық
жүргізуші субьектілердің, салалардың, өңірлердің және мемлекеттің ... мен ... құру және ... көрсеткіштерінің өзара
байланысты жүйесі болып табылады. Қаржы жоспары ұлттық ... ... ... ... ... ... ... негізгі екі топқа бөлінеді: бастапқы және жиынтық қаржы жоспарлары.
Бастапқы қаржы жоспарларының саны жиынтық қаржы ... ... көп және ... мен ... әр ... Бұл ... ... өзінің
қызметі, ұйымдастыру тұрпаты, басқару әдістері мен қаржыландырылуы әр алуан
шаруашылық ... ... ... ... ... жоспарлары; материалдық емес сфераның коммерциялық
және коммерциялық емес ұйымдарының ... ... ... ... ... ... ... бөлігінде қаржыландырылатын
мемлекеттік мекемелер мен ұйымдарды қаржыландырудың дара жоспарлары.
Жиындық қаржы ... ... ... ... ... ... бөлу ... ... ... ... жоспарлары
жалпымемлекеттік, салалық, аумақтық ... ... ... ... ... ... табылады.
Мемлекеттік бюджетті жасаудың керектігі мемлекеттің ақшалай ресурстарының
көздері мен ауқымын ... және ... ... үшін ... ... ... ... туындайды.
Мемлекеттік бюджет қаржы жоспарлары мен ... ... ... ... ... олардың қалыптасуы мен орындалуына ол белсенді ықпал
етеді, мемлекеттің түрлі шаруашылық жүргізуші ... және ... ... ... отырып, оларды үйлестіреді. Бюджет баланс
нысанында жасалады, онда ... ... ... ... оның ... және ... ... сәйкес бүкіл кірістері мен
шығыстары жоспарланады. Сонымен бірге түсім көздерінің ... ... ... ... ... және ... тапшылықсыз
теңдестірілуіне баса назар аударылады.
Салалық (ведомстволық) қаржы жоспарларының жүйесі материалдық ... ... ... кірістері мен
шығыстарыныңбалансын, ... емес ... ... дара жоспарларын, қоғамдық ұйымдардың қаржы жоспарларын
кіріктіреді.
Аумақтық қаржы жоспарларына мыналар жатады: жергілікті ... ... ... ... және т.б. ... ... әр алуан түрлері өзара байланысылған: мәселен, салалық
жоспарлар ведомствоға қарасты ұйымдардың жоспарларын біріктіреді; аумақтық,
әдеттегідей, жалпымемлекеттік немесе салалық ... ... ... ... орта ... және
перспективалық болып бөлінеді. Қазіргі кезде жоспарлардың жоғарыда аталған
барлық ... бір және ... ... ... ... екі ... ... рыноктық ортада бес жылдық ... Үш ... ... ... ... ... бюджеттің
кірістері мен шығыстарының негізгі көрсеткіштері бойынша есеп-қисаптар
жүргізіледі.
8. Кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржылық қорлары, ... ... ... ... мен ... қаржысы деп – өндірістік ... өнім ... оны ... ... ... ... ... сыртқы көздерін тарту, оларды бөлу және пайдалану
үдерісіндегі экономикалық қатынастарды айтады.
Шаруашылық-қаржылық қызмет үдерісінде кәсіпорындар мен ұйымдардың ...... бір ... ... ... ... ... Қорларлардағы ақшалай ... ... ... түседі, қорланады, жұмсалады.
Жекелеген қорлардың қозғалысы қаржының көлемін, нысанын, пайдалану мөлшерін
неғұрлым анық көрсетеді. Сондықтан кейбір қорлар бір ... ... ... ... іс ... қол жеткен кәсіпорын
қызметінің қаржылық керсеткіштері де болып ... ... ... ... ... ... қызмет етеді. Мысалы, белгілі бір кезеңде
кәсіпорынның тұтыну қорын жұмсау ауқымы; ... бір ... бұл ... оның ... және ... ... деңгейін көрсетеді.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың жұмыс істеуі үшін неғұрлым елеулері ... мына ... ... ... жарғылық, резервтік капиталдар,
қорлану қоры, тұтыну қоры, еңбек ақы төлеу қоры, валюталық, жөндеу қорлары.
Дербестік жағдайларында шаруашылық ... ... ... да ... ... ... мүмкін, мысалы, медициналық сақтандыру қоры,
жекешелендіру қоры, үлестік қор және ... қор ... ... басқа меншік иесі немесе құрылтайшы берген
шаруашылық жүргізуші субъект (ұйым) мүлкінің ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілерді құрғанда өндірістік
капиталды, материалдық емес ... ... ... сатып алудың
көзі болып табылады. Оның қаражаттары есебінен кәсіпкерлік қызметті жүзеге
асыруға қажетті жағдайлар жасалады.
Кәсіпорындардың қарамағында ... ... ... яғни ... басқа да төлемдерді төлегеннен кейін кәсіпорындар мен ұйымдар кешенді
қорларды – тұтыну қоры мен қорлану қорын құрады.
Тұтыну қоры ... ... ... ... ... және ... емес) еңбегіне ақы төлеу
шығындары;
- ақшалай төлемдер, соның ішінде жылдың ... ... ... ... үшін ... басқа түрлеріне жіберілетін ақша ... ... ... ... ... еңбек және әлеуметтік жеңілдіктерді белгілеуге жұмсалатын қаражаттар;
- қызметкерлердің акциялары мен салымдары бойынша мүлікке ... ... ... оңтайландырғыштық ұсыныстар, өнер табу және жаңалық ашу үшін берілетін
сыйақылардан бөлек басқа да жеке сипаттағы ... ... ... қарамағында қалатын табыс;
- негізгі капиталды қалпына келтіруге жұмсалатын амортизациялық аударымдар;
- шығып қалған мүлікті өткізуден түскен түсім-ақша;
- банктердің несиелері;
- басқа да ... ... ... ... ... ұдайы өндірісті қамтамасыз ету шығындарын қаржыландыруға:
- негізгі және айналым капиталдарын молықтыруға;
- ғылыми-техникалық прогресті дамытуға, жаңа ... ... ... ... ... ... асыруға;
- өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылым объектілерін ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Ірі кәсіпорындар мен ұйымдар кешенді тұтыну мен қорлану ... ... мен ... ... ... ... мынадай жеке-жеке қорлар
көздерін құрып, пайдалана алады: жалақы, еңбекке ақы ... ... ... даму ... ... ... үздіксіз қаржыландыруды қамтамасыз етуде қаржы
резервтерінің (резервтік капитал, тәуекел қоры, сақтық қоры) маңызы зор.
Нарыққа көшу ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілердің өздері меншікті ... ... ... ... ... ... негізінде),
мамандандырылған сақтық ұйымдары (сақтандыру әдісі арқылы) және мемлекет
(әр ... ... ... ... ... ... алады. Оның мақсаты
– шаруашылық-қаржы жағдайы нашарлаған кезде пайда болған қосымша шығындарды
жауып, кәсіпорындардың қаржы жағдайын тұрақтандыруды қамтамасыз ету. ... ... ... және басқа қорларына жіберілмес бұрын оның
қарамағында қалатын табыс есебінен құралады (осы ... үшін ... ... мен ... валюта қорлары валюта қаражаттарының есебінен
мына көздерден ... ... ... ... жарғылық капиталға түсетін жарналардан;
- банктердің, солардың ішінде шетел, басқа ... ... ... ... ... валюталық несиелерінен;
- ішкі валюта нарығында өкілетті банктер мен айырбастау пунктері арқылы
валюта сатып ... ... ... ... көмегі (гранттар).
Жөндеу қоры кәсіпорындарда негізгі капиталдарды жөндеудің барлық түрлерін:
күрделі, орташа, ағымдағы түрлерін жүргізу үшін ... олар ... мен ... көрсетудің өзіндік құны есебінен қаржыландырылады.
Жөндеу жұмыстарына жұмсалатын болашақ шығындарға қарай ... ... ... ... ... ... ... бұл шығындардың көлемі негізгі капиталдардын жай-күйімен және
тозығының дәрежесімен анықталады. Ішінара ... ... ... ... ... шығыстардың есебінен жабылуы мүмкін.
Кәсіпорындар  мен  ұйымдар  қаржысының   негізгі  белгілері:
1) қаржы  қатынастарының  көп  ... ... ... мен 
мақсатты  арналымының  сан  алуандығы;
2)  өндірістік  қорлардың  ... ... ... құралуы, тұрақты 
толықтырылуы,  көбеюі,  бөлінуіне  байланысты  қатынастар   туындауы. 
Өндірістік  қорлар —  өндірістің  ... ... ... ... сияқты,  ұдайы  қозғалыста  болады;  оның  үстіне  құн  формалары 
үнемі  өзгереді.  Кәсіпорынның  өндірістік  ... ... ... ...... ... ... формасы  қалады;
3) жоғары  белсенділік,  кәсіпорынның  шаруашылық  қызметінің  барлық 
қырларында ықпал  жасау  мүмкіндігі.
9. Өндірістік ... ... ... ... ... ... ... жақтарын: өндірістік
запастарды, аяқталмаған өндірісті, алдағы кезеңдер шығыстарын ... ... ... ... ... тағы ... ие, ... өндірістің жағдайын, өндірістік қызметтің сипаты мен нәтижесін
тығыз түрде көрсетеді.
Айналым қорлары айналым жасау аяларымен ... оған ... ... ... ... ... кассадағы, банктердің шоттарындағы
ақша қаражаттары, есеп айырысу қаражаттары, дебиторлық берешектер жатады.
Айналым қорлары айналым қаражаттарының ... ... ... болып
саналады, қорлардың айналымдылығы тұтастай алғанда олардың жылдамдығына
қатысты ... ... ... ... қорларды құру және оның
өсуі (өсімі): меншікті, тартылған және заем түрлеріне бөлінеді. ... ... – бұл ... ... ... нәтижесі болса,
онда тартылған қаражаттар, кәсіпорын қаржы несие жүйесімен қаншалықты
танылғанын және банктен ссуда ала ... ... ... ... мен ... қорларын қаржыландырудың бүкіл көзін үйлестіре білуі
тиіс, ... ... ... ... болуы – бұл аталған
кәсіпорынның қаржылық орнықтылығының көрсеткіші.
Өнімдерді өткізуден ... ... ... – бұл ... ... атқарудан және қызметтер көрсетуден кәсіпорын есебіне келіп
түскен, ақша ... ... ... ... құн, ... ... құн ... кіреді.
Кәсіпорын шығындары - өнімдерді өндіру мен өткізу кәсіпорынға ... ... ... ... ... ... ... энергияның және т.б.) және қажетті еңбектің
жиынтығы. Өзіндік құн, шығындарды ақшалай ... ... ... ... ... бағалау кезіндегі өзіндік құн, ақыр
соңындағы пайда, соның мөлшеріне қатысты болатын, негізгі сапалық ... ... ... құн бекітілген ереже негізінде анықталады, онда
шығындарға қандай шығындарды ... ... ... Осымен
байланысты шығындар:
· материалдық шығындар;
· еңбекақы төлеу шығындары;
· әлеуметтік ... ... ... негізгі қорлар бойынша амортизациялық аударымдар;
· өзге де аударымдар белгілері бойынша топтастырылады.
Әрбір кәсіпорындардағы өнімдердің ... ... ... мен ... алу кезіндегі өнімдерді өндіру мен өткізудің салалық ерекшеліктері
шығындарға әсерін тигізеді. Өнімдердің, жұмыстар мен ... ... ... ... ... ... алу және калькуляциялау
кезінде шығындар:
1. тікелей; 2. жанама; 3. ... 4. ... ... ... 6. ... баптар бойынша топтастырылады.
Өнімдерді өткізуден алған (ҚҚС және акциздерсіз) түсімдер мен ... ... ... ... ... пайда табу – коммерциялық
кәсіпорын үшін аса маңызды болып саналады.
Кәсіпорындардағы пайда: ... ... ... өткізуден) алған
пайдадан, кәсіпорынның негізгі қорлары мен өзге мүліктерін өткізуден алған
және өткізуден тыс кірістерден алған ... ... ... ... құралу үш көзі кәсіпорынның жалпы баланстық пайдасын
қалыптастырады. Егер нақты шығындар ... асып ... ... ... ... ... жұмыс жасайтын кәсіпорын, кіріс алғаннан кейін оны
пайдалануға және бөлуге кіріседі.
10. Қаржылық қатынастар жүйесіндегі мемлекеттік қаржылардың ролі
Мемлекеттің ... ... ... үшін оны ... ... ... ... елдің қаржы жүйесінің маңызды сферасы болып табылады және
олар экономика мен социумдағы сан алуан ... ... ... ... ... және ... ... іс-
қимылымен байланысты. 
    Экономикалық мәні жағынан мемлекеттің қаржысы мемлекеттің, оның
кәсіпорындарының қаржылық ресурстарын қалыптастырып, алынған ... пен оның ... ... ... ... ... ... құны мен ұлттық байлықтың бір бөлігін жасаумен, бөлумен
және қайта бөлумен ... ... ... ... ... пен ... бір ... ұйымдар, мекемелер, азаматтар, басқа ... ... ... ... ... Ішкі ұлттык өнімнің өсуімен ... ... ... өзыңқы қарқынмен өсуі мемлекеттін қаржыларына тән ... ... Бұл ... XIX ... ... экономисі Вагнердің заңы -
«Өспелі ... ... ... ... ... Бұл ... ... саласы дамыған елдерде мемлекеттің шығындары өндіріс көлеміне
карағанда жылдамырақ өсуі ... А. ... ... ... ... фактормен байланыстырады: 
1) экономика дамуының нәтижесінде экономикалық өмірдің күрделенуімен және
еңбек бөлінісінің тереңдеуімен; бұл мемлекет ... ... және ... ... тәртібін, заң қызметтерін кеңейтуді ... ... ... ... ... етеді, бұл капитапды майда фирмалардың алдында артықшылықтары бар
акционерлік компаниялар немесе ... ... ... ... ... ... ... реттеу үшін техникалық шарттар
бойынша олар құрылатын өндірістерге катысуы тиіс; 
3) көрсетілетін кызметтерден болатын пайда экономикалық бағалауға төзбейтін
білім беру және ... ... ... ... ... ... заңы рыноктық шаруашылыктың белгілі бір ... ... ... ... ... ... дәлелдейді. 
       Мемлекет қаржысы үшін көп дәрежеде ... ... ... ... сондықтан ол ... ... ... ... ... мемлекеттік
секторында нақтылы өндіріспен байланысты ... ... ... ... ... ... ұдайыөндірістік функциясы іс-әрекет етеді.
Жалпы кеңейтілген түсінікте бұл буын ... ... ... оның ... оның ... табиғи және ... ... ... жұмыс істейді. Бұл мағынада қаржыда ұдайы
өндірістік функцияның ғаламдық әрекеті және ... ... ... ... ... бөлгіштік функциядағы мемлекеттің қаржысын неғұрлым толық
сипаттау үшін мемлекеттің реттеуші іс-қимылдарының ... ... ... ... жөн бұл: 1) орналастыру; 2)
кайта бөлгіштік; 3) тұрактандыру косалқы функциялары. 
Орналастыру қосалқы функциясы қоғамдық тауарлар, игіліктер және ... ... жүйе ... қамтамасыз етілуі мүмкін
еместігінде, мемлекеттің оларды өндіру ... ... және ... ... ... ... Мәселе
шектеулі экономикалык ресурстарды «жекеше» және ... ... ... ... және ... ... мен мөлшерін таңдауда болып
отыр. Қоғамдық тауарлардың ... ... ... ... ... ... тауарларды өндірудің мүмкіндіктері
шектелінеді, оңтайландыру проблемалары ... ... үшін қиын ... мүмкін. 
      Түрлі фискалдық құралдар арасында қайта бөлгіштік қосалқы функцыя
көбінесе тікелей мыналар арқылы ... ... үй ... ... жоғары табыстарға үдемелі
салық салумен үйлестіретін салықтық трансферттік түсім арқылы; 
2) баламалы түрде қайта бөлу ... ... ... ... тұрғын үй
сықылды коғамдық шаруашылықты қаржыландыру үшін пайдаланылатын прогрессивті
салықтар арқылы орындалуы мүмкін; 
3) ақырында, қайта бөлуге табысы төмен ... ... ... ... ... алатын
тауарларға салынатын салықтармен үйлестіру арқылы жету мүмкін. 
Саясаттың баламалы құралдарын таңдауда ... ... ... ... ... көтерілетін толық нәтижеленетін ысыраптар немесе
тиімділік шығындары есепке ... ... ... ... ... жеке тұтыну немесе өндірістік
таңдауға кедергі жасамайтын артықшылығы ... ... ... ... ... ... ... жанжалды теңдік
пен тиімді мақсаттарды теңгеруді табу қажет. Жүргізілетін оңтайлы саясат
мүдделердің екеуіне қолданылуы тиіс. 
       Тұрақтандырудың қосалқы ... ... ... мен ... ... нәтижелерін ескере отырып, жоғары жұмыспен қамтуға,
бағаны тұрақтандыру ... ... ... ... бірге мемлекеттікбюджеттің шығыстары және салық
салудағы өзгерістер бойынша қатаң не ... ... ... ... ... ... ... байланысты бұл
косалкыфункция қаржының ұдайы өндірістік функциясына барып тіреледі
және мемлекет жұмылдырған қаржылық ... ... ... ... кезінде оған түрленуі мүмкін. 
          Мемлекеттің каржысы бұл буынға имманенттік түрде тән ретінде
бұрын баяндалған ... ... ... ... Мемлекет
қаржысының экономикалық мазмұны бірыңғай емес: оның ... ... ... ... олардың әрқайсысы өзгеше фукцияларды
орындайды. 
Мемлекеттің қаржысы республикалык және ... ... ... және ... ... тыс ... ... мемлекеттік жзне муниципалдық кәсіпорындар мен ұйымдардың
қаррК&ларын кіріктіреді. Аталған буындардың ... ... ... мемлекет экономикалық, әлеуметтік, саяси үдерістердің үлкен
спектріне, салалық және аумақтық проблемаларды ... ... ... және әлеуметтік сфераға мемлекеттік басшылықтың деңгейіне
қарай мемлекеттің каржы жалпы мемлекетті және ... ... ... ... ... ... сан ... каржылык байланыстардың
арқасында мемлекет аумақтық, сондай-ақ ... ... ... және әлеуметтік үдерістерге ықпал жасай алады. 
Егер қаржылық қатынастарды топтастыру кезінде мемлекеттің экономика ... ... ... ... деңгейіне сүйенетін болсақ, онда
Қазақстан Республикасындағы мемлекет қаржысының құрылымын шамамен мынадай
түрде көрсетуге болады. 
Мемлекет қаржысының құрамында ... және ... ... ... ... ... рөл ... Бюджеттік өзара
байланыстар көмегімен мемлекеттік құрылымдардың қара- мағына қаржылык
әдіспен қайта ... ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттер
тиісінше өкімет пен басқарудың ... және ... ... ... ... ... ... табылады. 
Қазакстан Республикасы аумағында жалпы функцияларды орындау үшін
республикальщ (орталъщ) ... ... Оның ... ... ... кешенді бағдарламаларды каржыландыруға, республикалык
функцияларды орындауға, сондай-ақ карулы күштер мен ... ... ... ... ... камтамасыз етуге арналған. 
        Бюджеттік қатынастар жүйесінде жергілікті бюджеттерге маңызды орын
беріледі. Жергілікті ... ... ... ... рет- ... ... ... күштерді орналастыруға ыкпал етеді,
жергілікті кәсіпорындар шығаратын ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыруға жәрдемдеседі.
Жергілікті бюджеттер әлеуметтік ... ... ... зор ... тыс ... арналымы - арнаулы мақсатты аударымдар мен баска
көздер ... жеке ... ... ... Бюджеттерде
қаражаттар иесізденеді, ал ... тыс ... ... ... ... ... ... бойынша пайдалануға мүмкіндік бе- реді.
Қорлардың дербестігі (автономдығы) өкілетті және ... ... ... ... ... ... ... өзі бюджеттен тыс корлардың
каражаттарын неғұрлым жедел пайдалануға мүмкіндік береді. 
Мемлекеттік кредиттің мазмұнын құрайтын ақшалай қатынастар ... ... ... ... ... ... кредиттік катынастар
кәсіпорындардың, ұйымдар мен халықтың уақытша бос ақшасын жұмылдыруға және
оларды ... ... ... ... ету үшін ... ... ... байланысты пайда болады. 
       Заңи және жеке тұлғалардың уақытша бос ақшаларын ... ... ... ... казынашылык міндеттемелерді және
мемлекеттік бағалы кағаздардың ... ... сату ... ... ... ... ... компаниялары, фирмалар, сонымен қатар халықаралық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттікменшіктің болуына негіз-
делген. Меншікті жіктеу тұрғысынан мемлекеттік заңи ... ... ... ... ... ... тыс қорлардың экономикалық мәні және негіздері
Жалпы мемлекеттік көлемде республикалық және ... ... ... ... ең ... ... ... табылады.
Бірақ рыноктық қатынастарға көшу барысында экономикалық және әлеуметтік
салаларды ... бір ғана ... ... жеткіліксіз бола
бастады. Сондықтан қосымша қаржы көздерін іздестіру қажет болды. Бюджеттік
қормен қатар 1991 жылдан бастап ... ... тыс ... ... ... ... тыс қорлар – мемлекет ... ... ... ... ... ... бір максаттарға пайдаланатын және заң жүзінде
қалыптасуының бекітілген ... бар ... ... ... ... ... бюджеттен тыс қорлар бірқатар қоғамдық
қажеттіліктерді қаржыландыру үшін мемлекеттарапынан қаржылық ресурстарды
қайта бөлу және ... ... ... ... табылады. 1991 жылдан
бюджеттен тыс қорлардың ... ... ... ... ... ... функциялық мақсаттарға ... ... ... бір ... ... мемлекеттік
бюджеттерді оған тән емес ... ... бір ... бюджет
тапшылығын төмендету қажет болды. Белгілі бір дәрежеде Бұл мемлекеттің
жұмыс істеуімен тікелей байланысты емес шығыстардың ... ... ... ... ... бұл максатқа Экономиканы тұрактандыру қоры
(кейін Экономиканы жаңғырту қоры) сай болды. Басқа жағдайларда, рынокқа өту
кезінде ... ... ... ... ... оны неғұрлым
сенімді жәнетиімді қорғау мақсатымен әлеуметтік мүктаждарга жұмсалатын
кейбір шығыстарды бөлу және оларды ... ... ... ... болды.
Бұл міндеттерді Зейнетақы қорының, Әлеуметтік сактандыру қорының, Халықты
әлеуметтік ... ... ... қорының, Жұмыспен
қамтуға жәрдемдесудің мемлекеттік ... ... ... ... ... - Жол ... Әскери өндірісті конверсиялау қорының, түрлі
арналымның инновациялық қорларының және басқаларының өте-мөте тар максатты
арналымы болды.
Бюджеттен тыс ... ... ... ... ... мақсатты
белгісі бойынша бюджеттен тыс қорлар экономикалық және әлеуметтік, ғылыми-
зерттеу, табиғат қорғау (экологиялық), ... ... ... ... арналым және басқа қорлар; басқару ... ... ... және ... ... ... ... қорлар - экономикалық дамудың, ал әлеуметтік қорлар коғамның
әлеуметтік проблемаларын шешуге арналған қорлар болып табылады. Мемлекеттік
қорлар - бұл мемлекеттік ... ал ... ... ... деңгейде
қалыптасатын қорлар.
Мемлекеттік бюджеттен тыс қорлар мен мемлекеттік емес қорларды ажырата
білген жөн; соңғылары бірқатар мемлекеттік ... тыс ... ... емес ... ... қорлары, әр түрлі ізгіліктік, соның
ішінде халықаралық ... ... ... ... мақсатты арналымы
бойынша өте сан алуан болып келеді.
Барлық бюджеттен тыс және ... ... ... ... ... үшін ... ... «арнаулы қорлар» термині
қолданылуы мүмкін, мұның өзі олардың максатты арналымын баса көрсетеді.
Ұйымдық жағынан қорлар арнаулы аппараттың ... ... ... бұл ... ресурстардың оқшауланған бөлігін басқару, оларды
ұтымды, ... ... ... ... ... жәрдемдеседі.
Мемлекеттік бюджеттен тыс әлеуметтік қорлар ... ... ... ... ... ақша ... ... пайдалануға арналған. Олардың құрамы, бағыттары мемлекеттің жүргізіп
отырған әлеуметтік саясатымен, қоғам дамуының сол ... ... ... ... мүмкіндіктерімен айқындалады.
Инвестициялық, Инновациялық, Ұлттық Қор мемлекеттік даму институттары
сияқты бюджеттен тыс ... ... құру ... ... жылдарға дейінгі арналған индустриалдық-инновациялық даму
Стратегиясының ... мен ... ... ... ...... ... кейін шегінуге ықпал ететін экономика
салаларын диверсификациялау, ұзақ мерзімді жоспарда сервистік-технологиялық
экономикаға өту жағдайын жасау жолымен елдің ... ... қол ... ... бәсекеге қабілетті және экспортқа-бағдарланған тауарлар
өндіру, жұмыстар атқару, қызметтер көрсету ... ... ... ... ... ... саналады.
Ұлттық даму институттары – Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... нысанында құрылған, қызметінің
басты мақсаты индустриялық-инновациялық даму саласындағы жобаларды және
кәсіпкерлікті қолдауды іске асыру болып ... ... ... ... ... ... ... қоры» акционерлік қоғамы ... ... ... мен ... ... және ... ... елдегі экономикалық өсуге мүмкін жағымсыз
әсерінің факторларын төмендету үшін құрылған ұлттық басқарушы холдинг болып
табылады
Қор қызметінің ... ... 1) ел ... ... дамуын
қамтамасыз етуге жәрдемдесу; 2) ... ... ... жәрдемдесу; 3) компаниялар қызметінің тиімділігін арттыру
болып табылады.
Қор және компаниялар қызметінің негізгі ... ... ... ... 2003-2015 жылдарға арналған ... ... даму ... «Қазақстанның
30 корпоративтік көшбасшылары» бағдарламасын, компаниялар ... ... мен ... іске ... ... ұлттық экономиканы жаңғырту
және әртараптандыру болып табылады.
Ұлттық инновациялық қор ... ... ... ... ... акционерлік қоғам нысанындағы коммерциялық ұйым болып табылады,
оның жалғыз акционері ұлттық басқарушы компания ... ... ... ... ұлттық институты болып ... ... ... қор
қызметінің мақсаты елде жалпы инновациялық белсенділікті арттыру болып
табылады, соның ішінде ... ... және ... ... ... ... Ұлттық банктегі шотында шоғырландырылатын, қаржылық активтер
түріндегі, сондай-ақ материалдық емес активтерді қоспағанда, өзге ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры болып
табылады. Қазақстанның Ұлттық қорының негізгі мақсаты, ... ... ... ...  түсімдері арқылы қаржылық ресурстар жинау және
әлемдік шикізат ... ... ... ... төмендету болып табылады.
Ұлттық қор қаржылық активтерді және өзге мүліктерді жинақтау жолымен
мемлекеттің ... ... ... ... ... ... секторына тәуелділігін және қолайсыз сыртқы факторлардың
ықпалын төмендетуге арналған.
Ұлттық қордың қаражаттары: 1) Ұлттық ... ... ... бюджетке
тіркелген кепілдендірілген трансфертті қамтамасыз етуге; 2) ... ... ... ... ... ... ... берілетін нысаналы трансферттерге; 3) Ұлттық қорды
басқаруға және жыл ... ... ... ... ... бағытталады. Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры: 1)
Ұлттық қордың сақталуын; 2) ... ... ... ... ... ... 3) тәуекел деңгейі қалыпты болған кезде ұзақ мерзімді
перспективада Ұлттық қор табыстылығының жоғары ... 4) ұзақ ... ... табыстар алуды қамтамасыз ету мақсатында
материалдық емес активтерді қоспағанда, рұқсат етілген ... ... ... ... қоры ... ... заңи тұлғалар мен
кәсіпкерлердің, халықаралық қаржы ұйымдарының, шетелдік ... ... емес ... қатысуымен «Шағын кәсіпкерлікті дамытуды
мемлекеттік қолдауды күшейту және жандандыру жөніндегі ... ... ... 1997 ... ... 6-сындағы Жарлығын атқару үшін құрылған.
Қордың негізгі қызметі шағын бизнес жобалары бойынша ... ... ... ... ... ... негізде Қор қаражаттарын
шарттасымды орналастыру ... ... ... Қор іске ... ... шағын бизнесті дамыту бағдарламасы бойынша
шағын кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы секторы үшін ... ... ... ... ... ... ... субъектілерін кредиттеу бағдарламасы; қордың меншікті
қаражаттары есебінен ... ... ... кредиттеу; шағын
қалаларды дамыту бағдарламасы бойынша қаржыландыру.
12.Мемлекеттік табыстардың құрылымы және олардың жіктелімі
Мемлекет қаржысының іс -әрекеті ... ... ... ... екі ... ... 1. ... құрылымдардың қарамағында қаржы ресурстарын
жұмылдыру 2. Әр түрлі мемлекеттік ... ... ... ... дегеніміз – бұл экономикалық қатынастардың жиынтығы
болып табылады және бұл қатынастардың нәтижесінде ... ... ... базасын жасау үшін мемлекеттің меншігіне ... ... ... ... бұл өндіріс шығындарындарымен
байланысты ... бір ... ... және ... ... басқа да мақсатты қызметтің ... ... ... ... нәтижесінде мемлекеттің,
жеке кәсіпорындардың, шаруашылық ... ... ... ... ... ... бөлу мен ... бөлудің үдерістеріне
ұшырайды, мұнда маңызды рөлді қаржы орындайды. Бұл үдерістердің нәтижесінде
ақшалай ... ең ... ... қор ... мемлекеттік қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін қаржы арқылы халықтың
табысының бір бөлігі алынады, кәсіпорындардың ... ... ... - оның бір ... ... ... кәсіпорындарда
қалады және ішкі шаруашылықтық мұқтаждарға пайдаланылады.
Мемлекеттік кірістері мемлекеттік кәсіпорындардың қарамағындағы қаржы
ресурстарын қалыптастырумен ... ... ... бір ... табылады. Сонымен бірге жұмылдырылатын ... ... ... кірістер ... ... ... ... ... ... ... сырткы
экономикалық ... ... ... ... корланымдарынан құрылады. Мемлекеттің орталықтандырылған кірістерінің
құрамында басты орынды бюджеттің кірістері алады, оның ... ... ... және ... ... шешу ... ... орталықтандырылған кірістерінің құрамында басты орынды
бюджеттің кірістері алады, оның ... ... ... ... әлеуметтік міндеттерін шешу қамтамасыз етіледі.
Мемлекет кірістерінің басым белігін түрлі деңгейдегі ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге, өндірістік емес сфера
кажеттіліктерін қанағаттандырып отыруға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... бюджеттен тыс корлар жатады.
Мемлекеттік кірістердің қалыптасуы мемлекеттің белсенді қатынасуы арқылы
жүзеге асырылады: ол ... ... және ... ... қоғамның таза табысының үлесін белгілейді және
халықтың жеке табысы мен қоғамның басқада қаражаттарын ... ... ... ... ... ал ... ... жиынтық
қоғамдық өнімнің барлық сомасын бөлістіру мен қайта бөлістіру жағдайында
қалыптасып, шоғырланады. Мемлекеттік шығындарды қаржыландыру ... ... ... ... ... ... асырылады.
«Мемлекеттік кірістер» мен «мемлекеттік бюджеттік кірістері» түсініктері
жиынтық мемлекеттік кірістердің құрамдас бөлігі ... әр ... ... ... ... ... барлық мемлекеттік ұйымдар мен
мекемелердің таза табыстары, мемлекеттік ... ... ... ... тыс ... ... түсімдері және т.б. кіреді, ал
мемлекеттік бюджеттің кірістерінің құрамына тек ... ... ... ... ... ... кірістерді жұмылдырудың негізгі
әдістеріне: салықтар, ... ... ... және ... ... жүйесіндегі басты орынды салықтар алады. Олар
бюджеттік және бюджеттік емес ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Салықтар барлық елдерде олардың
қоғамдық-экономикалық ... мен ... ... негізгі көзі - ұлттық табысты қайта
бөлудің басты ... ... ... ... ... де ... шешуші көзі болып табылады.
Салықтардың фискалдық, ... және ... ... ... ... ... ... әдіс мемлекеттік қарыздар (займдар) болып
табылады. Олар тек бюджет тапшылығын жабуға емес, сонымен бірге әр ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге пайданылады.Қарыздар мемлекет
қаржыларының әр түрлі буындарында, республикалық және ... ... ... ... құрамында қолданыс тауып
отыр. Олар түрлі деңгейдегі бюджет тапшылығын жабуда қолданылады. Сонымен
қатар қаржылық нарықтың қалыптасуы, ... ... ... жабу үшін ... ... ... ... жабудың
қаржылық базасына салықтар пайдаланылады.
Мемлекет кірістерін жұмылдырудың ... ... ...... ... ғана ... сонымен қатар кредит эмиссиясы жатады. Эмиссияны
мемлекет салық және қарыз түсімдері мемлекеттің өсіп ... ... ... ете ... оның ... ... нарығында жаңа
қарыздарды шығаруға қолайсыз жағдай туындағанда қолданады. Қағаз-ақша
эмиссиясы да, ... ... да егер олар ... ... ... ... бюджет тапшылығын жабу қажеттілігімен
байланысты болса, экономикада инфляциялық ... ... ... ... да ... дамыған мемлекеттер несие эмиссиясын
қолданбастан бұрын, оны қарызбен алмастыруды жиі қолданады.
Мемлекеттік ... ... ( ... ... ... ... ... құрамын, мақсатты бағытылығын,
қалыптасу қағидаларын яғни мемлекеттік кірістердің бүкіл жүйесін ... ... ... ... ... ... 2 ... тұрады: - ішкі- сыртқы
Мемлекеттік кірістердің ішкі ... ... ... қалыптасатын ұлттық
кіріс пен ұлттық байлық кіреді. Сыртқы көздерге – ұлттық байлық, ... ... ... мемлекеттік займ түріндегі ұлттық ... ... ... ресімдеуге қарай мемлекеттің кірістері
мыналардан тұрады: 1) мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың табыстарынан;
2) жеке кәсіпкерлік сектордың салық түсімдерінен;
3) қоғамдық, кооперативтік және ... ... ... түсімдерінен;
4) халық тың салық төлемдерінен;
Жасалу аясына (сферасына) байланысты мемлекеттік кірістер келесі түрлерге
жіктеледі: 1) материалдық ... ... ... кірістер; 2)
өндірістік емес аясында қалыптасатын кірістер.
Қаржылық мазмұны бойынша мемлекеттік ... ... ... ... ... емес.
Жұмылдыру әдістері бойынша кірістер орталықтандырылған ... ... ... Үй ... ... : жеке бюджеттің қалыптасу көздері
Үй шаруашылықтары экономикалық қызметтің маңызды субъектілерінің бірі болып
келеді, олардың нәтижелерінен жеке шаруашылық бірлігінің ғана емес, ... ... ... әл-ауқаты тәуелді болады.
Экономикада үй шаруашылықтары мен кәсіпорындардың (фирмалардың) арасында
айырбас болып жатады. Үй шаруашылықтары ресурстарға иелік ... және ... ... ... ... береді. Фирмалар ... ... ... және ... мен қызметтер рыноктарына
жеткізеді. Үй шаруашылықтары мен басқа субъектілер ... ... ... ... ... өндірістің жалпы көлемі қалыптасады.
Үй шаруашылығы мүшелерінің өндірістік қызметі нәтижесінде ... ... ... ... - бұл отбасы қарамағындағы жиынтық
ақша. Үй шаруашылығының ақшалай қорының ... ... ... ... байланысты.
Үй шаруашылығының қаржылық ресурстары, әдеттегідей, нысаналы арналымы бар
оқшауланған ақшалай қорлар түрінде болады. Екі негізгі қор ... ... ол осы ... - ... жеке ... қанағаттандыруға
арналған; жинақақшалар (кейінге қалдырылған қажеттіліктердің) қоры, ол
келешекте ... ... ... ... алу үшін ... ... пайда
алуға арналған капитал ретінде.
Үй шаруашылықтарының қаржылық ресурстарының құрамы мыналарды кіріктіреді:
1) меншікті қаражаттар, яғни отбасының ... ... ... жалақысы,
қосалқы шаруашылықтан алған табыс, коммерциялық қызметтен түскен пайда; 2)
рынокта жұмылдырылған, ... ... ... ... ... ... ... 3) қайта бөлу ретінде түскен қаражаттар
- ... ... ... және бюджеттен тыс әлеуметтік
қорлардан алынған несиелер.
Үй шаруашылығының қаржысы республикалық, жергілікті ... ... тыс ... ... және ... түрлі нысандары
кәсіпорындарының орталықтандырылмаған ... ... ... өзара іс-әрекет етеді. Олардың арасында үздіксіз біржақты, екі
және үш жақты ақша ағындары ... ... Үй ... мен ... ақша ... тұрақты қозғалысы жүзеге асырылады. Үй
шаруашылықтарының ... ... ... үшін ... ... береді,
мемлекетке өз өндірісінің тауарлары мен қызметтерін сатады. Осысы ... ... мен ... ... ... басқа қаржылық қатынастар қазынаға
және әлеуметтік бюджеттен тыс ... ... ... ... және
аударымдар төлеген кезде пайда болады. Сонымен бірге үй ... әр ... ... трансферттер, сондай-ақ натуралдық нысанда
қоғамдық игіліктер мен қызметтер алады.
Үй ... ақша ... ... емес сектормен -
кәсіпорындармен, ұйымдармен, компаниялармен ... ... ... ... ала ... үй ... ... нысанда оларға алынған
түрлі игіліктердің құнын қайтарады. Заңи тұлғалар сонымен қатар бұл ұжымның
мүшелерінде тиісті меншік болған ... үй ... ... ... ... ... пайыздармен, жалгерлік
ақымен қамтамасыз ете алады. Қаржылық ресурстардың толық айналымының
нәтижесінде үй ... ... ... және ... ... қанағаттандыра алады.
Қаржылық ресурстар үй шаруашылығының бюджетін ... ... ... ... үй ... бюджеті - бұл ... ... ... ... мен пайдалану нысаны . Ол үй шаруашылығы
мүшелерінің жиынтық табыстары мен олардың жеке қажеттіліктерін қамтамасыз
ететін ... ... ... бюджетінің қаражаттары
қажеттіліктердің ұлғаюымен байланысты ... ... ... ... ... біздің елде, негізгі ... ... ... ... және еңбектік келісімшарт бойынша еңбекке ақы ... жеке ... ... жүргізуге, дара-еңбектік және кәсіпкерлік
қызметті жүзеге ... ... ... мүлігінің артықтары мен ұзақ
уақыт пайдаланатын заттарды жалға беруге, бағалы қағаздарды ... ... ... және т.б. ... ... ... ... оқшауланған ақшалай қорлар қалыптасады: дара,
отбасының жекелеген мүшелеріне ... және әр ... ... ... ... ... оқуға, медициналық қызмет алуға және сол сияқтыларға
пайдаланатын қорлар; ортақ ... ... ... ... т.б.) ... алуға арналған бірлескен қор; қорланым мен қамтамасыз ... ... ... ... (үй, ... жер ... көлік
құралдарын сатып алуға, сондай-ақ коммерциялық қызмет үшін (бастапқы
капиталды қалыптастыруға) пайдаланылады.
Үй ... ... және ... ... ... ... - бұл
адам үміттеріне сәйкес болашақта сақталынатын табыс. Тұрақты экономикалық
қоғамда табыстың бұл түріне, әдеттегідей, ... ... ақы ... ... ... деп болашақта жоғалатын табысты айтады, мысалы,
акционерлік қоғамның ... ... ... ... ... ... ... үй шаруашылықтарының тұтыну көлемі анықтайды.
Мөлшері жылдан жылға қайталанатын тұрақты табыс олардың тұтыну шығыстарында
айтарлықтай ауытқу тудырмайды. Бұл ... ... ... ... ... ... бар сұранымына айтарлықтай ықпал етуі мүмкін.
Мемлекет үй шаруашылығы бюджетінің көлеміне айтарлықтай ықпал жасайды,
өйткені ... ... ол ... ... және ... ... толық айналымына біріктірілген. Бұл ықпал: салық жүйесі
арқылы үй шаруашылықтары салықтар, ... ... ... және ... ... ... мемлекеттік сектордағы жұмыскерлердің еңбегіне
ақы төлеу арқылы; берілетін түрлі қоғамдық игіліктер мен қызметтер ... баға ... ... ... ... ... бюджеттері тұрпаттары бойынша - ... ... ... ... ажыратылады. Модель отбасында, әсіресе
ерлі-зайыптылар арасында қандай қаржылық және жеке қатынастар қалыптасуына
қарай айқындалады. Осы критерийлерге сәйкес отбасы бюджеттерінің үш ... ... ... ... ... ... ... кезінде отбасы мүшелерінің тапқан барлық
қаражаттары ... ... және ... ... бөлу мен пайдалану
мәселелері бірлесіп ... ... ... тепе-тең табыстары бар отбасының мүшелері қалыптастырады.
Қаражаттарды пайдалану ... ... ... ... ... ... басқа шығыстар) арналған сома есептеп шығарылады, ал
қалған сома отбасы мүшелерінің ... ... не ... ... ... үлесіне сәйкес бөлінеді; жеке адамда қалған үлес оның ... ... ... ... ... жоғары табысы бар
және өзін-өзі қамтамасыз ететін отбасылары үшін қабылданған.
Үй шаруашылығының ...... ... жасалатын және шаруашылық
мүшелерінің материалдық және рухани қажеттіліктерін ... ... ... бір ... Үй ... ... үй ... мүшелерінің жалақысы, жеке-дара еңбек пен
кәсіпкерлік қызметінен ... ... ... ... және ... ... (ізгіліктік көмекті қоса)
пайыздар, дивидендтер, рента және меншіктен алған басқа табыстары, ... ... ... ... ... ... және өзге ... түрінде алған ақшалай қаражаттардың сомасын айтады.
Жалдамалы жұмыспен қамтудан түсетін табыс - жалақы; көтермелеу ақысының
барлық түрлері, ... ... ... ... ... ... бойынша, демалыстық жәрдемақылар төлемдері;
жұмыс берушіден ақша және натуралдық нысандарда медициналық шығыстар үшін
алынатын ... ... ... ... ... ... ақша және натуралдық нысандарда түсетін табыстар.
Әлеуметтік трансферттер - зейнетақылар, стипендиялар, жәрдемақылар, өтемдік
төлемдер, ... ... ... ... ... ... табыс -
 акциялар мен басқа бағалы қағаздар бойынша дивидендтер мен ұтыстар;
салымдар бойынша, борыш түрінде ... ... ... ... ... ... ұтыстар; тұрғын үйлерді, көлік құралдарын,
техниканы, жер учаскелерін жалға беруден ... ... ... түсетін
табыс - жылжымайтын мүлікті, әр алуан ... мен ... ... ... ... тамақ өнімдерін сатудан; басқа ... әр ... ... ... ... Табыстың басқадай көздері -
 алименттер, туған-туыстар мен таныстардан түсетін төлемдер. ... ... ... ... мен жарналарды шегергеннен кейінгі
ақшалай табыстар.Нақтылы ақшалай табыстар - тұтыну бағаларының өзгеруі
есепке алынған ақшалай табыстар. Нақтылы қолдағы ... ... ... ... ... ... ... мен жарналарды шегергеннен
кейінгі ақшалай ... ... ... шығыстары – адамның өмір сүруін жалғастыру
үшін ... ... және ... ... ... ... шығындар, олар өзіне тұтыну шығыстарын және тұтынумен байланысты
емес ... ... ... шығыстар, қалыптасу қағидалары
Мемлекеттік шығыстар бұл мемлекеттің өз қызметтерін жүзеге асыруымен
байланысты ақшалай ... ... ... категория ретінде
мемлекеттік шығындар қоғамдық өндірісті дамыту, жетілдіру, қоғамның сан
алуан қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында ... ішкі ... ... ... және ... ... экономикалық қатынастарды
білдіреді. Мемлекеттік шығыстар – бұл мемлекеттің орталықтандырылған және
орталықтандырылмаған кірістерін ... ... ... бір ... ... шығындарың өзгешелігі ол қызметтің
тек мемлекеттік сферасының қажеттіліктерін қамтамасыз ... ... ... және ... емес ... ... кәсіпорындардың
шығындар жүйесі арқылы жүзеге асырылатын тікелей шығындардан ... ... ... мемлекеттік бюджеттің, мемлекеттік
бюджеттен тыс ... ... ... мен ... және ... емес ... ... шығыстары кіреді.
Мемлекет шығыстарының басым бөлігі қоғамдық тауарларды, игіліктерді және
қызметтер көрсетуді өндіруге ... ... ... ... етуге
бағытталады, бұл мемлекет шығыстарының рөлін айқындайды: әлеуметтік-мәдени
мақсаттарға, қорғанысқа, құқық тәртібін ... ... ... кәсіпорындары мен ұйымдарының өнім мен қызмет көрсетулеріне
жұмсалатын ... ... ... ... ... ... ... рыноктық тауарлар мен қызметтер ... ... ... ретінде халықтың жалпы қажеттіліктерін қанағаттандыруы тиіс.
Бағыттары мен ... ... ... шығыстардың барлық түрлерінің
жиынтығы мемлекеттік шығыстардың ... ... ... ... бір ... ... төлемдері, қарыздардан түсетін түсімдер
түріндегі халықтың қаражаттары есебінен жабылады. Мемлекет ... үшін ... ... капиталдарды көбейту және жетілдіру
мақсатында және кейін кәсіпорындардың табыстарынан өтелетін банктердің ұзақ
мерзімді кредиттері тартылады. 
Мемлекеттің ... ... ... ... ... ақ ... мен ... пайдаланудың қатаң тәртібін белгілеу арқылы
жүзеге асырылады. Сондықтанда мемлекеттік шығындарды ұйымдастырудың негізгі
қағидаларының бірі –жоспарлылық ... ... ... шаруашылықты
баланстандырылмалы дамыту және халықтың әлеумік тұрмыс деңгейін арттыру
мақсатында мемлекет ... ... өнім мен ... табысты өндірістік және
өндірістік емес сфералар, салалар, экономикалық аударымдар арасында бөлуге
және қайта ... ... ... жоспарлаудың басты әдісі –
баланстық әдіс болып табылады.
Мемлекеттік шығыстарды қаржыландырудың мақсатты ... ... ... белгілі бір шараларға пайдалануды талап ... ... ... ... және ... жекелеген салаларын дамытуда
үйлесімділіктерге жету, қаржылардың ең алдымен ғылыми-техникалық прогрессті
айқындайтын неғұрлым дамыған және дамушы салаларға бөлу және аса ... ... шешу ... етіледі.
Мемлекеттің шығыстарын қаржыландырудың қайтарусыз ... ... ... ... талап етпейді. Бұл ... ... ... беру ... ... ... бюджеттен қаржыландырудың
кредиттік әдістермен қатар қолданылады (мысалы, ауыл шаруашылығын қаржылық
қолдаудың мемлекеттік қоры).
     Даму  жоспарларының орындалуына  қарай қаржыландыру ... ... ... ... және ... ... ... болжамдарына сәйкес жүзеге асырған кезде бөлуді қажет
етеді.
Ресурстарды пайдалануда үнем режимін сақтау – ... ... ... ... Ол ішкі ... ... және өндірістік емес сфералардың барлық бөлімдеріне мемлекет
қаражаттарына бақылауды күшейтуге, оларды ұтымды пайдалануға ... ... ... қажетті қағидаты оларды жабудың
бюджеттік, ... және ... ... ... ... ... Бұл ... мемлекет шығыстарын ортақ қаржыландыру үдерісін
білдіреді.
  
15.Мемлекеттік шығыстардың жіктелуі
Мемлекеттік шығындардың кейбір ... ... мәні мен ... ... емес. Шығындарды ... ... және ... ... ... байланысты болады.
Мемлекеттік шығындар экономикалық мазмұны бойынша келесі негізгі топтарға
бөлінеді: 1) ... ... ... ... шығыстар 2)
Қызметтің өндірістік емес сферасындағы шығыстар 3) ... ... ... ... ... тобы ... шаруашылық қызметімен шартқа отырған
және ұлттық табысты жасаумен байланысты. Мемлекеттік шығыстардың екінші
тобы қоғамдық ... ... үшін ... ... тұтынумен
байланысты.      Мелекет шығыстарының екінші тобы қоғамдық қажеттіліктерді
қанағаттандыру үшін ұлттық табысты тұтынумен байланысты. Өндірістік ... ... ... ең ... оқу, ... мен денсаулық
сақтау мекемелерін ұстауға, ғылым мен мәдениетті дамытуға, тұрғын үй және
мәдени тұрмыстық құрылысқа, қызметкерлерді әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... бағытталады.
Мемлекет сондай-ақ қаражаттарды қорғанысқа, мемлекеттік аппаратты ұстауға
және мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... ... ... резервтерді жасау мен
молықтыруға жұмсалатын шығындар төтенше ... ... ... ... емес ... қажеттіліктерін қанағаттандыруға,
кәсіпорындарды, мекемелерді, ұйымдарды және халықты ... ... ... ( ... ... ... ... әлеуметтік-мәдени шараларға, қорғаныс пен басқаруға жұмсалатын
шығындар болып бөлінеді.
Аумақтық белгісі бойынша мемлекеттің шығыстары экономикалық өңірлер ... ... ... ... күштерді орналастыруға және ұлттық
шаруашылықтағы үйлесімдіктерді жетілдіруге белсенді ықпал жасауға мүмкіндік
береді.
     Салалық белгісі бойынша материалдық ... ... ... ... құрылысқа, ауыл шаруашылығына, көлік пен байланысқа,
саудаға, жабдықтау мен дайындауға ... ... ... емес ... ... ... ... денсаулық сақтау мен дене
шынықтыру, әлеуметтік сақтандыру, қорғаныс, басқару ... ... ... ... ... ... берілетін нысаналы мемлекеттік қаржылық көмектіңнысаны –
бюджеттік қаржыландырудың мынадай ... ... ... ... ... ... қаржылары кезінде ақша қаражаттары қайтарусыз ... ... ... ... мен  ... үшін, сондай-ақ төменгі бюджеттерді баланстау үшін
бөлінеді. Субвенциялар – халықты әлеуметтік қолдауды қамтамасыз ету
жөніндегі ... мен ... және ... ... нысаналы
мемлекеттің қаржы көмегінің нысаны; мақсатты пайдалану бұзылған
жағдайда ... ... ... үлестік негізде белгілі бір шаралары ... ... тыс және ... қорлардың қаражаттары есебінен ақша
немесе заттай нысандағы жәрдемақылар.
    Трансферттер  – бюджеттек және бюджеттек тыс ... ... ... ... үшін қаражаттарды қайта бөлу кезінде оларды
өтеусіз және ... ... бұл ... ... мен
қамсыздандыру бойынша төлеулер, жұмыссыздық бойынша, білім беру, денсаулық
сақтау, мәдениет және т.б. ... ... ... ... ... алу – акциялардың елу және одан да көп пайызын немесе
мемлекетке жататын акциялардың ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың, заңи
тұлғалардың қарамағындағы ақшалай қаражаттардың ... ... және ... ... алу.
Мемлекеттік шығыстардың айрықша түрлеріне қызмет істеп тұрған немесе қайта
қалыптасатын ... ... ... ... ... жатады.
Мемлекеттік шығындарды қаржыландыру әр түрі ... - ... ... қаржыландыру және несиемен қамтамасыз ету нысанында
орын алады. Өзін-өзі қаржыландыру мемлекеттік кәсіпорындардың шығындарын
жабуда өздерінің меншікті ... ... ... ... ... ... мәні бар ... жабу үшін қолданылады.
Несиемен қамтамасыз ету ағымдық және инвестициялық шығындарды ... ... ... ... ... ... Халықты әлеуметтік қорғауға арналған мемлекеттік шығыстар.
Әлеуметтік қамсыздандыру – халықты әлеуметтік ... ... деп, ... ... – осы ... ... асыру нысандарының бірі.
     Халықты әлеуметтік қорғауға жұмсалатын шығыстар мемлекет шығыстарының
жүйесінде үлкен орын алады. Нарықтық қатынастарға көшу ... ... ... ... бола ... және ... тауарлары мен қызметтерге
бағаның өсуіне байланысты, сондай-ақ ... және ... ... ... ... ... ... жағдайларына сәйкес
азаматтарға қалыпты  тіршілік әрекетінің кепілдікті деңгейін ... ... және ... ... басқадай
институттар арқылы жүзеге асыру  механизмдерінің жүйесін айтады. Бұл деңгей
қоғамның ... ... ... ішкі жалпы өнімнің
мөлшерлеріне, корланған ұлттық байлыққа және оларды бөлудің сипатына,
жүйені іске ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғауында жаңа әлеуметтік стандарттар енгізілген:
жинақтаушы зейнетақы жүйесі; ... ... ... ақы ... ... ... ... әлеуметтік
жәрдемақылардың негізгі түрлерін енгізу; жұмыспен қамту жүйесін реформалау;
әлеуметтік әріптестікті дамытуды енгізу.
Әлеуметтік қорғаудың қаржылық ... ... ... ... және ... байланысты қайта бөлгіштік қатынастарда
көрініп, бұл қорлардан халыққа әр түрлі әлеуметтік төлемақылар жасалады.
Ең төмен ... ... ... ... ... орта есеппен жан
басына шаққандағы тұтыну бюджетінің мөлшері болып табылады.
Әлеуметтік шығыстар Зейнетақы төлеу жөніндегі орталық, Жинақтаушы ... ... ... ... ... ... қорлар немесе
шаруашылық субъектілерінің тұтыну қорлары ... ... ... ... ... жұмсалатын шығыстар қаржы құжаттарында,
жоспарларда, болжамдарда, ... ... ... ... ... жұмсалатын шығыстар ретінде бейнелеп көрсетіледі.
Әлеуметтік қамсыздандыру – қоғамның еңбекке жарамсыз және жұмыс істемейтін
мүшелерін материалдық қолдау жөніндегі ... ... ...... экономикалық табиғаты жағынан адамның еңбек
қызметімен және бұл қызметтің нәтижесіне байланысты болып келетін тиісті
төлемақыларға арналған қорлармен ... ... ... ... ... кедейлік шегінен ары халықтың
көптеген санаттарына таралады және мемлекет немесе ... жеке ... ... ... ... «қайыр көрсету сипаты»
болады.
     Әлеуметтік  мұқтаждықтарды қаражаттандыруға арналған қаражаттарды
қалыптастырудың 3 әдісін бөліп көруге болады.
     1) ... ... ... қаржыландыру үшін
қайта бөлу арналары бойынша ... ... ... бір ... қаражаттарды қажет етеді..
     2) Бюджеттік әдіс кезінде қаражаттар ақша ... ... ... ... және ... және
бюджет саясатыныңмақсаттарымен анықталатын деңгейде бөлінеді.
     3) Қайырымдылық жарналары ( қайыр көрсету) ... ... ... болмайды және арналар бойынша олардың түсуіне қарай
қайырымдылық ... іске ... ... ... мақсаттарға
жұмсалады.
     Әлеуметтік  сақтандыру көбінесе зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесі,
жәрдемақылар төлеу, еңбекке уақытша жарамсыздық жөнінде ... ... ... жағдайда, жұмысынан айырылған кезде, жүктілігіне
және босануына байланысты, бала бір жасқа ... ... оның ... әлеуметтік қолдау арқылы іске асырылады.
     Зейнетақы – бұл ... ... құқы бар ... ... тәртіппен зейнетақы төлеу жөніндегі орталыөтан,
Жинақтаушы зейнетақы қорынан төленетін зейнетақы төлемдерінің жиынтығы.
     Еңбекке уақытша жарамсыздық  бойынша әлеуметтік ... ... ( ... ... ... ... ... бұзуға
т.б.) еңбекке уақытша жарамсыздық жағдайларында және заңдарда белгіленген
басқа да жағдайларда тағайындалады.
     Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар әлеуметтік ... ... және ... ... ... ... және ... бойынша оларды алуға мұқтаж және толық мемлекет есебінен қамтылған
азаматтарға ақша қаражаттарын мемлекеттің мезгіл-мезгіл төлеп тұруы ... ... ... ... ... ... буыны ретінде.
Мемлекеттік бюджет  мемлекеттің орталықтандырылған  ақша қорын жасау 
және оны ұдайы  ... ... ... ... ... ... ... бюджет мына
өзгеше белгілермен сипатталады:
   1) мемлекеттен жалпы қоғамдық ... бір ... ... ... ... қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдаланумен байла-нысты
бөлгіштік қатынастардың айрықша экономикалық нысаны болып ... 2) ... ... және оны ... процесін шарттастыратын материалдық
өндіріс қаржысынан және құнды тұтынуға қызмет ететін өндірістік емес сфера
қаржысынан мемекеттік ... ... ол ... ... ... ... секторлары, қоғамдық қыз-меттің сфералары
арасында құнды қайта бөлуге арналған;
   3) ... ... оның ... ... ... ... бай-
ланысты емес құндық бөліністің стадиясын білдіреді және одан белгілі ... ... ... ал қаржы қатынастары матиериалдық өндірісте де,
өндірістік емес сферада да тауар-ақша ... ... ... ... ... білдіреді және оларға сәйкес келетін нақты ... ... ... ... ... ... орталық-
тандырылған ақша қорында- бюджеттік қорында затталынады. ... ... ... ... ... ... (бөлгіштік) процестер мемлекеттің
жұмылдыратын және пайдаланатын ақшаның ағынында өзінің көрінісін табады.
Бджеттік қор- бұл қоғамдық өнім мен ... ... ... ... ... өткен және ұлғаймалы ұдайы өндіріс, халыққа әлеуметтік-
мәдени қызмт көрсету, ... және ... ... қажеттіліктерді
қанағаттандыру үшін мемлекетке түсетін бөлігі қозғалысы-ның объективті
шарттасылған экономикалық ... ... ... ... ... құнды бөлу және қайта ... ... оның ... ... орталықтандырылған ақша қаражаттары дамушы мақсатты салаларды
қаржыландыруға, қоғам деңгейінде әлеуметтік- ... ... ... ... саласының мәселелерін шешу үшін және мемлекетті басқару шығындарын
жабу үшін  қажет. Мемлекеттік бюджет арқылы халық шаруашылығының ... ... емес ... ... мен ... ... ... жүзеге асады. Осыған сәйкес , мемлекеттік бюджет қоғамның таза
өнімінің  қозғалысын ... және ... ... ... қоры қалыптасып, пайдаланылады. Бюджет  сонымен қатар 
мемлекеттің экономикаға  ... ... және ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Бюджеттің сыныпталуының мәні  бүгінгі уақытта  мемлекеттік  ... ... ... ... ... және ... бағаны ... ... ... субсидия
бөлуде айқын көрінеді. Мемлекеттік бюджет бірлікті, толықтылық, нақтылық,
айқындылық қағидаларына  ... ... ... ... және ... ... құжатының болуын
негіздейді. Сондай –ақ бюджеттің ... мен ... ... ... шығыстарының біртекті топтастырылуын   сипаттайды. Бюджеттің толықтылық
қағидасы– бюджетке үкіметтің барлық шығындары мен ... ... ... ... және ... ... бөлінеді. Брутто-
бюджетке мемлекеттің жиынтық кірістері мен шығыстары ... Ал ... тек таза ... мен ... ... немесе
реалистік  қағидасы жасанды бюджеттерді болдырмауды сипаттайды. Бұл қағида
барлық ... мен ... ... шын, ... ... уақытта бұл қағида бірде –бір елде ... ... ... ... әрбір сыныптар
бойынша нақты табыстардың түсуі жасырын түрде ... ... ... мен ... ... олардың
құрамы мен құрылымы және тапшылық көлемі мен оны жабу әдістері туралы 
мәліметтердің жарияланып ... ... ... ... ... пен қоғамдық өндірістің
басқа да өкілдерінің арасында қоғамдық қажеттіліктерді ... ... ... ... ... ... мен ... бөлу үрдісінде жүзеге асырылатын ақшалай қатынастарды
көрсетеді. Бюджет мемлекеттің қажетті атрибуты және оның ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттарының қорлары құрылады,
бұл қорлар олардың жалпы маңызды міндеттерін ... ... ... ... пен ... өзін-өзі басқару орғандарының функцияларын
жүзеге асырудың қаржылық негізін жасайды. Бюджеттерде мемлекеттің қаржылық
ресурстарының аса ірі ... ... бұл ... ... ... ... ... үшін қажет. 
Мемлекеттік бюджет тұтас алғанда мемлекет қаржысының ... ... - бөлу және ... функцияларын қаржылардын ұдайы өндірістік
тұжырымдаманың шеңберінде орындайды. Бұл ... ... ... мен ... бюджеттік қатынастардың қаралған өзіндік айрықшалығымен
айқындалды. Сонымен бірге қаржының және мемлекет қаржысының негізгі буыны
ретінде ... ... ... ... ... ... ... (ресурстарды), қайта бөлу, тұрақтандыру қосалқы
функцияларын орындауды қамтамасыз етеді. Мемлекеттік бюджеттің сан ... ... ... оны тек экономикалық категория және ... ... ... қоры ... ғана емес, сонымен
бірге негізгі қаржы жоспары, әлеуметтік-экономикалық үдерістерді реттеу
механизмінің жиынтық ұғым ... ... ... ... ... ... барлық экономикалық үдерістер бейнеленетіндіктен, сондай-
ак барлық негізгі қаржы институттары - салықтар, мемлекеттің шығыстары,
мемлекеттік кредит, мемлекеттің ... және т.б. ... ... ... ... ... ... қаржы жоспары ретінде
сипатталады. Онда ... ... ... ... ... қаржы жоспарының кірістері мен шығыстарының
айрықшалықты баптары мемлекеттің ақшалай қаражаттарының орталықтандырылған
қорын қалыптастырудың көздері мен ... ... ... ... ... қаржы жоспары мемлекеттің жоспарлы қызметінің жемісі болып
табылады; онда қоғамның ... ... ... ... көрсететін
мемлекеттің еркі білдірілген. Бюджет нақты кезеңге бюджеттің кірістерін,
шығыстарын, орталықтандырылған қаржылық ... ... ... ... ... негізгі ... ... ... ... ... ... заңына сәйкес сөзсіз орындауға жатады.
Мемлекеттік бюджет - ұлттық экономиканы басқарудың басты ... ... тән ... ... оны бөлу мен ... ... пайдалану мемлекет жасайтын ... ... үшін ... ... ... ... өндірісті
дамытудың карқындары мен үйлесімдеріне эсер ете ... ... ... ақшаны оңтайландыру арқылы жүзеге асырылады. Шығындар
мен салықтар арқылы бюджет ... ... ... ... өндіріс тиімділігін арттырудың маңызды ... ... ... ... ... ... ... ретіндегі бюджеттің рөлі
осында көрінеді.
18.Бюджеттің ... мен ... ... ... ... мен құрылымы.
Мемлекеттің орталықтандырылған ақшалай ... ... ... байланысты болып келетін бюджеттің жұмыс жасауы ... ... - ... ... мен ... ... ... Олар құндық бөліністің жекелеген ... ... ... де ... өзі ... ... және ... қоғамдық арналымы болады: түсімдер ... ... ... ... ... ... ... ресурстарды
жалпымемлекеттік қажеттіліктерге сәйкес бөледі. Бюджеттің түсімдері
табыстар, бюджеттік ... өтеу ... ... ... ... ... түсімдер, қарыздар, ал оның шығыстары
шығындар,бюджеттік кредиттер, қаржылық активтерді сатып алу, қарыздарды
өтеу ... ... мен ... ... мен ... накты әлеуметтік-
 экономикалық және тарихи жағдайларда жүзеге ... ... және ... ... ... ... ... болады.
Бұл ретте мемлекет белгілі бір жағдайларда кірістерді қалыптастырудың және
шығыстарды жұмсаудың ... ... мен ... ... ... ... ... негізінде құрылады және ... ... ... ... салықтық емес түсімдер; негізгі капиталды
сатудан түсетін түсімдер; трансферттер түсімдері;
2. шығындар;
3. таза бюджеттік кредиттеу; бюджеттік кредиттер; ... ... ... ... ... бойынша сальдо: қаржылық активтерді
сатып алу; мемлекеттің қаржылық ... ... ... түсімдер;
5. бюджет тапшылығы (профициті);
6. бюджет тапшылығын қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... бекіту және бюджеттердің атқарылуы туралы есептерді түзу осы
көрсетілген құрылым бойынша жүзеге асырылады
Кірістер, бюджеттік кредиттерді өтеу ... ... ... ... түсетін түсімдер, қарыздар бюджеттік түсшдер болып
табылады.
Бюджеттің ... ... ... емес ... ... түсімдер, трансферттік түсімдер болып
табылады. Нысаналы трансферттерді қоспағанда, кірістер нысаналы мақсатқа ие
болмайды. Кірістердің жаңа түрлерін енгізу, қолданылып жүргендерінің ... ... ... өзгерту Салықтық кодекске міндетті түрде ... ... ... ... ... ... түсімдер Салықтық кодексте белгіленген салықтар мен ... ... ... ... ... ... еместүсімдер -
бюджетке төленетін міндетті, қайтарусыз төлемдер, байлаулы гранттар, сондай-
ақ трансферттерден басқа, бюджетке тегін негізде берілетін ақша.
Негізгі ... ... ... ... мүлікті,
мемлекеттік материалдық резервтен ... ... ... ... жеке ... сатудан немесе оларды түрақты немесе уақытша жер
пайдалануға беруден, не Қазақстан ... ... ... ... тәртіппен өзге тәсілмен өткізуден,
мемлекетке тиесілі материалдық емес ... ... ... ... ... табылады.
Трансферттердің түсімдері - бұл бюджеттің бір деңгейінен екіншісіне, Ұлттық
қордан республикалық бюджетке ... ... ... кредиттерді өтеу сомалсіры - бюджеттен алынған кредиттер ... ... ... ... ... заңи тұлғалардың төленген
мемлекеттік кепілдіктер бойынша ... ... ... бюджетке
түсетін түсімдер.
Қарыздар - мемлекеттік эмисссиялық бағалы кағаздар шығаруға және (немесе)
қарыздар келісімшарттарын жасасуға байланысты бюджетке түсетін ... ... ... ... ... түсімдер — заңи
тұлғалардың, соның ... ... ... ... ... кешен түріндегі мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
кәсіпорындардың жедел басқаруындағы немесе шаруашылық жүргізуіндегі ... ... ... бюджетке түсетін түсімдер.
Бюджеттің шығындары қайтарылмайтын негізде бөлінетін бюджеттік ... ... ... арналымы болады.
Бюджеттік кредиттер - қайтарымдылық, мерзімділік және ... ... ... ... активтерді сатып алу - заңи тұлғалардың, соның ішінде халықаралық
ұйымдардың қатысу үлестері мен бағалы кағаздарын мемлекеттік меншікке ... ... ... ... ... қазақстан Республикасы ратификациялаған ... ... ... ... ішкі қарыздар бойынша ... ... ... ... ... бағытталған бюджеттік
қаражаттар.
Республикалық және жергілікті бюджеттердің шығындары мынадай түрлерге
бөлінеді: 1) мемлекеттік ... ... ... ... ... ... сипаты жоқ іс-шараларды ұйымдастыру мен өткізуге байланысты
шығындар; 3)мемлекеттік тапсырыс шығындары – ... ... ... ... азаматтық құқытық мәмілелер негізінде ... ... және ... қожалықтарынан алынған тауарларға мемлекеттік
мекемелердің ақы төлеуі; 4) жеке ... ... ... ... ... үшін ... төлемдерден басқа, ҚР-сының заңнамалық
актілеріне сәйкес жеке тұлғаларға ақшалай нысандағы төлемдермен байланысты
шығындар. 5) мемлекеттің міндеттемлерін ... ... ... ... ... ... ... және бюджеттік кредиттерді
өтеудің арасындағы айырма ретінде айқындалады.
Бюджеттік кредиттеу - бюджеттік кредитті беру, пайдалану, оған ... және оны өтеу ... ... ... рэсімдерін кіріктіретін үдеріс.
Бюджеттік кредиттер берілу мерзіміне қарай мынадай түрлерге бөлінеді: қысқа
мерзімді - 1 жылға дейін, орта мерзімді - 1 ... 5 ... ... ... - 5 жылдан 30 жылға дейін.
Бюджеттік кредитті өтеу деп кредиттік ... және ... ... ... ... кредит бойынша негізгі борышты
қарыз алушының өтеуін айтады.
Қаржылық активтермен операциялар:
1. қаржылық ... ... ... ... ... ... сатудан түсетін түсімдерді
кіріктіреді.
Қаржылық активтер мен ... ... ... мен ... ... ... сатудан түсетін түсімдер арасындағы
айырма ретінде айқындалады.
Қаржылық активтерді сатып алу және ... ... ... ... түсімдер Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілеріне
сәйкес жүзеге асырылады. Бюджет тапшылығы ... ... таза ... ... және ... ... тең. ... белгімен алынған шама
- бюджет тапшылығы, оң белгімен алынғаны - ... ... ... ... ... алу және ... ... қалдықтары есебінен бюджет тапшылығын жабу
жолымен қамтамасыз етіледі. Оның ... ... ... ... ... ... ... негізгі борышты
өтеу соіуасынан асып түсуі ретінде айқындалады.
Фюджет тапшылығын ... мәні оң ... ... және ... ... сәйкес келеді.
Бюджет профицитін пайдалану қарыздар бойынша негізгі ... ... ... бюджеттің пайдаланылатын
қаражаты бос қалдықтарын жұмсау жолымен жүзеге асырылады. Оның ... ... ... ... өтеу ... ... қарыздар және
бюджеттік қаражаттың пайдаланылатын қалдықтары сомасынан асып ... ... ... ... ... мәні теріс белгімен белгіленеді
және бюджет профицитінің шамасына сәйкес келеді.
19. Бюджет дефициті: пайда болу ... және жабу ... ... ... ... ... мемлекеттің ақшалай түсімдері мен
шығыстарының балансына – тепе-теңдігіне жету ... ... Әр ... ... және ... бөлігін теңестірген, яғни баланстаған дұрыс. Баланс –
бұл тепе-теңдік, бюджетті жасаған кезде негізгі мәселе ... ... мен ... ... ... жету болып табылады.
Кірістердің шығыстардан асып ... ... ...... ... ... асып түсуі мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... ... ... берілген
трансферт мөлшерін алып тастап, Ұлттық қорға ... ... ... ретінде
есептелетін Ұлттық қордың орташа жылдық өсімінен аспауға тиіс.
Тапшылықтың едәуір әрі тұрақты болуы ... ... ... ... ... ... деп елдің жалпы өнімге қатысты 2-
3% мөлшері саналады.
Бюджеттің едәуір және ... ... ... қарыздар мемлекеттің
қажеттіліктерін жаппайды, олар ақшаның ... ... ... бұл ... ... ақша ... ... бұзылуына, ақшаның
құнсыздануына, нақтылы табыстардың және халықтың тұрмыс ... ... ... ... ... ... қамтып көрсетеді, ал оның болуы
мына себептерге байланысты: - ... ... ... ... - ... ... ... өсуі; - айналысқа тауар жиынымен
жабылмайтын ақшаны шектен тыс ... - ... ... даму ... ... келмейтін едәуір әлеуметтік шығыстардың
басымдылығы; - әскери-өнеркәсіп кешенін ұстауға жұмсалатын ... ... ... ... қомақты ауқымы; -
«көлеңкелі» экономиканың ірі ауқымды айналымы; - ... ... ... мен ... ... ... бюджет тапшылығын жабуға болмайды. Бюджет
тапшылығын жабудың негізгі ... ... - ... ... - ... ... пайдалану.
Тапшылықты азайту немесе оны жою мақсатымен секвестер – ... ... ... уақыты ішінде барлық баптар бойынша белгілі бір ... ... ... ... ... ... төмендетудің мынадай әдістері болады: 1) шығыстар
тұрақты, кірістер өседі, 2) кірістер тұрақты, шығыстар азаяды; 3) ... ... ... қаржыландыру – оны жабу үшін қосымша ақша ... ... ... жолдары:
1. Ақша белгілерін шығару. Бұл жол теріс әлеуметтік – ... ... ... ... Өз ... ақша ... ақша белгілерін тікелей шығаруда да, жанама ... ... ... ... және ... ... ... өткізу арқылы да
тұлғалануы мүмкін, коммерциялық банктер өзінің резервтерін көбейтеді және
банктік мультипликатордың ... ... ... ... ... Мемлекеттік қарыздар. Бұл жағдайда қаржыландыруға бос ақша қаражаттары
бар компаниялар, банктер және т.б. қатысады.
3. Шетелдік қарыздар. Оларды Дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... береді.
4. Ұлттық байлықты пайдалану. Бұл орайда мемлекет басқа субъектілерге
өзінің активтерін сатады.
Мемлекеттік ... ... ... негізінде көптеген себептер
жатыр. Ол мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік қызметінің ұлғаюы және
осы мақсатқа ... ... ... ... өндірудің циклдық
дағдарыстары кезінде бюджетке түсетін салықтар азаяды. Ал, мемлекет болса
әлеуметтік ... ... ... тиіс (жұмыссыздарға көмек
және т.б.), сонымен қатар экономиканың белгілі ... ... ... бар ... инвестиция көлемін сақтауға да
қаражат керек. Бюджеттік тапшылық мемлекеттік тапшылықтардың ... ... ... ... мынандай әдістері болады: Конверсия,
Қаржыландырудан ... ... өту, ... ... ... ... ... басқару шығынын азайту, Салық салу жүйесін өзгерту, Жергілікті
бюджеттің ... ... ... ... ... ... үш ... негізделеді.
1. Жыл сайын баланстандырылатын ... ... ... ... дейін
фискалдық саясаттың мақсаты деп есептелді. Алайда бюджеттің мұндай жай-
күйі фискалдық саясаттыңтұрактандырушы, циклге ... ... ... ... тіпті экономикалық циклдың ауытқуын ... ... ... және ... табысының құлдырауы кезінде салық
түсімдері автоматты түрде қысқарады. Бұл жағдайда бюджетті ... ... не ... мөлшерлемелерін арттыруы не мемлекеттің
шығыстарын қысқартуы не бұл екі ... де ... ... ... ... сұранымның қысқаруы және өндірістің одан сайын құлдыруы
болып табылады. Бюджетті баланстау саясаты сонымен бірге инфляцияны үдетуі
мүмкін. Инфляцияның болуы кезінде ақшалай табыстардың ... ... ... ... ... ... ... жою үшін мемлекет ... ... ... не ... ... ... не
мемлекеттің шығыстарын көбейтуі, не бұл екі ... ... ... Бұл ... кез ... ... күшейеді.
2. Циклдік негізде баланстандырылатын бюджет. Бұл ... ... жыл ... ... ... ... ... теңгеріледі.
Өндірістің құлдырауын болдырмау үшін мемлекет тапшылықты әдейілеп жасай
отырып салықтарды азайтады және шығыстарды көбейтеді. ... ... ... ... ... ... және ... қысқартады, ал
пайда болған бюджеттің артығы құлдырау жылдарындағы тапшылықтарды өтеуге
бағытталады. Сөйтіп, циклге ... ... ... және ... ... бюджетті теңгеру жүргізіледі. Құлдыраулар мен өрлеулер тереңдігі мен
ұзақтығы бойынша ... ... ... өзі ... ... ... бұл тұжырымдаманың әлсіз буыны болып табылады.
3. Қаржының функциялық ... ... ... ... камтылуды қамтамасыз етуге жету үшін
жалпы экономиканы теңгеру болып ... Бұл ... ... ... ... ... ... табылады, бюджет тапшылықтариА мен мемлекеттік
борыштың да, бюджет артығының да болуына рұхсат етіледі. Бұл ... ... ... ... жүйесі бюджетке түсетін түсімдерді автоматты
түрде қамтамасыз етеді, ал ... ... бұл ... ... ... нәтижесінде тапшылық өзін-өзі қаржыландырады
деп шамалауға болады. Бүдан басқа, мемлекет салықтармен іс ... ... ... ... және ... ... жаба алады. Бұл
тұжырымдамада сонымен бірге тапшылықтар мен ірі мемлекеттік ... ... ... үшін ... емес деп ... ... ... асыру, оның даму кезеңдері.
Бюджеттік үдеріс — бюджетті жоспарлау, әзірлеу, қарау, бекіту, ... ... ... ... ... ... ... есебі мен
есептемені жүргізу, ... ... ... ... ... ... жоспарлау мен пайдалану жөніндегі ... ... ... ... үдеріс барлық стадиялары
өзара байланысты және қоғамның экономикалық процестерін гана емес, соньшен
бірге саяси өмірінің тікелей ... ... ... ... мына құжаттар пайдаланылады: 1) республикалық немесе
өңірдің ... ... мен ... ... 2) республикалық бюджет туралы заң; 3) мемлекеттік ... ... 4) ... ... ... мен ... параметрлерінің болжамы
стратегиялық және бағдарламалық құжаттарды: ... ... ... ... ... ... ... арналған әлеуметтік-экономикалық дамуының үрдістері мен
басымдықтарын, үш жылға арналған бюджеттік параметрлердің ... ... ... ... ... ... - ҚР ... негізгі бағыттарын; - Мемлекеттік және ... ҚР ... ... ҚР ... бюджеттің болжамдарын;
-Республикалық бюджеттік бағдарламаларының әкімшілері бойынша ... ... және ... ... органдардың стратегиялық жоспары жоспарлы кезеңге жыл сайын ҚР-
ның ... және ... ... ... және бюджеттік параметрлердің мақұлдаған ... ... ...... стратегиялық жоспардың мақсаттарына,
міндеттеріне және нәтижелерінің көрсеткіштеріне кол жеткізу жөніндегі ... ... ... және ... асыру мерзімдері бойынша
байланыстырылған мемлекеттік органның ағымдағы қаржы ... ... ... ... құжат.
Бюджеттік түсімдерді болжауды әлеуметтік экономикалық дамудың және
бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... орган жүзеге асырады.
Республикалық және жергілікті бюджеттерді тиісінше мемлекеттік жоспарлау
жөніндегі орталық және ... ... ... жыл ... жоспарлы
кезеңге әзірлейді.
Республикалық бюджет жобасы ҚР заңымен, ... ... ... ... ... ... ... жобасын әзірлеу тәрітібін ҚР Президенті айқындайды,
жергілікті бюджеттердің жобаларын әзірлеу тәртібін Үкімет айқындайды.
Бюджет шығыстарын ... үшін ... ... әкімшілері
ағымдағы қаржы жылының 15 мамырына дейін ... ... ... ... ... ... жобаларын, өткен қаржы
жылындағы стратегиялық жоспардың іске асырылуы туралы ... ... ... ... ... ... көлемдерін негіздеу үшін
кезекті жоспарлы кезеңге құжаттардың жиынтығы ... ... ... ... ... жөніндегі орталық уәкілетті орган республикалық
бюджет туралы заңның ... ҚР ... ... ... ... жылының
15 тамызынан кешіктірмей ұсынады.
Бюджеттік процесті ұйымдастыру ... ... іс ... ... ... негізгі мақсаттар шешіледі.
- Жеке салықтық пен басқа түсімдер бойнша және әлеуметті экономикалық даму
болжамдары мен арнаулы бағдарламаларға ... ... ... ... ... ... және адрестік белгілер бойынша тағайындау;-
Ұлттық валюта тұрақтылығын ... ету мен ... ... ... бағытталған қаржылық құқықтылықтын тұрақтылықтын жалпы
бағдарламасымен бюдждетті қиыстыру;- Экономиканы ақталған қайнар көздер
арқылы ... ... ... мен жою;- Әр ... бюджеттер
теңгерушілігі мақсатында мемлекет ... ... ... сол
бюджеттер және аймақтар мен іс әрекет салалары арасында қайта бөлу ... ... іске ... әр ... үлкен ауқымдағы әлеуметтік
экономикалық бағдарламалардың пропорционалдығы мен ... ету үшін ... ... жоспарлау мен болжамдаудың рөлін
жоғарылату; - заңды және жеке тұлғалар өздерінің салықтық міндеттемелерін
орындау кезінде ... ... ... мен ... ... ... ... бюджеттік жоспарлау бойынша өкілетті
орган ол Экономика және бюджеттік жоспрлау министрлігінің келесі ... ... ... саясатының негізгі бағыттары мен ... ... ... ... ... ... Жоба жыл сайын
Қазақстан халқына арналған Республика Президентінің ... ... ... даму ... ... даму ... ... ағымды бағалауы, макроэкономикалық көрсеткіштердің
динамикасы, ақша ... пен ... ... ... ... ... құжаттар ұйғарымды болған кезде Республика Үкіметі бюджет ... мен ... ... ... тәртібі және мерзімі жөнінде Қаулы
қабылдайды. Сонымен қоса, барлық бюджеттік процеске қатысушылар Қазақстан
Республикасы Үкіметі бекіткен ... және ... ... мен ... тәртібімен басшылық етеді.
Елдің бюджеттік жайластырушылық пен ... ... ... ... ... оның іс ... ... анықталады. Жалпы
айтқанда бюджеттік процесті іске асыру бюджеттік іс ... ... ... ... жобасын құрастыру;
2) Бюджетті қарау және бекіту;
3) Бюджетті атқару;
4) Бюджетті атқару жөніндегі есеп беруді құрастыру мен оны бекіту.
Бюджетке түсімдердің түсуін, ... ... іске ... ету, ... ... қаржыландыру жөнінлегі іс шарлар кешенін
орындау бюджеттің атқарылуы болып ... ... ... ... ... ... ... жергілікті атқарушы
органдар қамтамсыз етеді. Бюджеттің атқарылуы ағымдағы қаржы жылының 1
қаңтарында басталып, 31 ... ... ... барысында бюджеттерді нақтылау – тиісті ... ... ... бюджет туралы заңға немесе жергілікті бюджет туралы
мәслихаттардың шешіміне өзгерістер мен толықтырулар енгізу арқылы бюджеттік
көрсеткіштердің өзгертілуі мүмкін.
Республикалық ... ... ... ... есеп ... ... ... саласында республикалық бюджеттің атқарылуына
сыртқы бақылауды жүргізу тәртібін белгілейді, ішкі бақылау ... ... ... ... ... ... бақылаудың
стандарттарын әзірлейді, сондай-ақ оларды бекітеді және олардың сақталуына,
республикалық бюджеттің және ... ... ... ... іс-шараларының қорытындылары бойынша қабылданған шешімдердің
орындалуына бақылауды және ... ... ... өзге ... ... бақылау, оның шарттары және жүзеге асыру алғышарттары
Мемлекет иен муниципалдық құрылымдардың қаржылық ... ... ... қаржылық бақылау болып табылады. Қаржылық бақылау - ... ... ... ресурстарын жасау, бөлу және ... ... ... ... ... ... ... басқарудың функциялық элементтерінің бірі. Ол басқарудың қаржылық
жоспарлау, қаржыны оперативті басқару сияқты басқа ... ... және бір ... ... ... бақылаудың болуы экономикалық категория ... ... ... тән ... ... ... ... Бұл
функция арқылы қаржы бөлудің қалыптасып отырған үйлесімдері, қорлардың ... ... ... ... пайдаланылуы туралы ескертіп
отырады. Қаржының бақылау функциясы материалдық игіліктерді ... бөлу және ... ... ... ең ... ... тарапынан
ықпал жасауға мүмкіндік береді. Бірақ бұл ... тек ... ғана ... ... мынадай белгілі бір шарттардың
кезінде: ... ... ... құрғанда; оларды білікті мамандармен
толықтырғанда; бұл органдардың құқықтарын регламенттегенде шындыққа
айналады.
Сөйтіп, бақылау ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасайды, ал оны саналы түрде қолдану ... ... ... ету ... ... ... Егер қаржы
экономикалық базистің қатынастарын, яғни өндірістік қатынастардың бір
бөлігін ... ... ... ... ... есеп ... қатар) бірі ретіндегі қаржылық ... ... ... ... ... ... бақылау функциясы қаржылық бақылау
нысанында жүзеге асырылады, бірақ бұл ... ... ... ... ... - ... ішкі қасиеті, ал қаржылық бақылау қаржыға тән
объективті мазмұн ретіндегі бақылау функциясын практикалық қолдану болып
табылады.
Қаржылық бақылаудың ... ... ... мыналар жатады:
1) Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қарамағындағы ақшалай ресурстарды
пайдаланудың дұрыстығын тексеру ;
2) Мемлекет , ұйымдар және ... ... ... ... тексеру ; қаржылық ресурстарды өсірудің, соның ішінде өзіндік
құнды ... және ... ... ... ... жөнінде
ішкіөндірістік резервтерді анықтау;
3) Кәсіпорындарда , ұйымдарда және мемлекеттік ... ... , есеп ... ... және ... қаражаттарды
сақтау ережелерін сақтауды материалдық құндылықтар мен ... ... ... жою және ескерту
Қаржылық бақылаудың функциялары :
1) Қаражаттардың жұмсалуын тексеру ( ... ... ... және ... ... пайдаланудың тиімділігі ) ;
2) Қаржы ... ... ... ... ... ... жұмылдырудың уақыттылығы мен толымдылығын тексеру ;
3) Есеп және есептеме ережелерінің сақталуын тексеру.
Қаржылық тәртіп- мемлекеттік, ... ... ... , ШЖС ... ... жасаудың , бөлудің және пайдаланудың
белгіленген ұйғарымдары мен тәртібін айқын ... ... ... ... ұйымдарға, мекемелерге ғана емес, сонымен бірге
мемлекеттік билік пен жергілікті ... ... ... ... ... да ... қаржылық бақылауды жүргізу құпиялылық режимді қамтамасыз ету
ескеріле отырып, тәуелсіздік, объективтілік, анықтық, ... ... ... ... ... ... ... асырылады.
Тәуелсіздік қағидаты- мемлекеттік қаржылық бақылау органдарының және
олардың жұмыскерлерінің қызметті жүзеге асыру кезінде ... ... ... ... жол бермеу.
Бақылаудың объективтілік қағидаты- бақылауды ҚР заңнаасына, ... ... ... ... с»йкестікпен жүргізу, мүдделер
қақтығысын болдырмау.
Анықтық қағидаты- бақылау нәтижелерін бухгалтерлік, банктік құжаттармен ... ... өзге ... ... қағидаты- бақылау нәтижелерін баяндаудың айқындығы, мемлекеттік
қаржылық бақылау органдарының ҚР президентіне, Үкіметіне, ... есеп ... ... ... қаржылық бақылау органдары жұмыскерлерінің
бақылауды жүзеге асыруы үшін қажетті кәсіби білімдер мен ... ...... ... ... коммерциялық және
заңмен қорғалатын өзге құпияны қамтамасыз етуді ескере отырып, мемлекеттік
қаржылық бақылау нәтижелерін жариялау.
Қаржылық бақылау жалпы қоғамдық ... ... ... ... ... ... бір ... сәйкес пайдаланылуын бақылауды айтамыз.
Қаржылық бақылау - бұл заңдылықты және атқарушы билік ... ... және ... ... мекемелердің экономикалық субъектлердің
қаржылық қызметіне бақылау жүргізуі. Бақылаушылық функцияның нәтижесінде
қаржылық ресурстарды қалыптастыру, ... және ... ... ... ... ... қаржылық бақылаудың ерекшелігіне
–оның ақша нысанында жүзеге асырылуы жатады. Осыған сәйкес тексеру нысанына-
кәсіпорындағы пайда, кірістер, ... ... құн, ... ... ... функцияның міндеттеріне келесілер жатады: -
ақшалай қорлардың қалыптасуы, бөлістірілуі мен пайдаланылуына негізделген
арақатынастың сақталуы; - ... ... ... ... және
материалдық игіліктерді тұтыну ... әсер ету ... ... ... ... ... Қаржылық міндеттемелердің орындалуын тексеру
2. Ақшалай қаржаттардың дұрыс пайдаланылуын тексеру
3. Қаржылық операциялардың және ақшалай қаражаттарды сақтаудың ... ... ... ... ішкі ... – еңбек өнімділігін, айналым қаржаттарының
айналымдылығының жеделдігін, ақшалай және материалдық қаражаттарды тиімді
пайдлану жолдарын анықтау.
5. Қаржылық тәртіптің бұзылуын ескерту мен ... ... ... ... ... ... - ... қамтушылық, әмбебаптығы; - алдын ала ... ... ... ... ... - бақылауда алаламаушылық (бөлмеушілік)
сипаты; - бақылау органдары қызметкерлерінің тәуелсіздігі.
22.Елбасы Назарбаев Н.А.жолдауын ... ... ... қаржылық бақылау
Мемлекет иен муниципалдық құрылымдардың қаржылық қызметінің ажырағысыз
кұрамды бөлігі қаржылық бақылау ... ... ... бақылау - қаржы
жүйесінің барлық буындарының ресурстарын жасау, бөлу және ... ... ... ... ... ... және
қаржыны басқарудың функциялық элементтерінің бірі. Ол басқарудың қаржылық
жоспарлау, қаржыны оперативті басқару ... ... ... ... және бір ... жүзеге асырылады.
Қаржылық бақылаудың болуы экономикалық категория ретіндегі қаржыға
бақылау функциясының тән ... ... ... ... ... арқылы қаржы бөлудің қалыптасып отырған үйлесімдері, қорлардың ара
салмағы, оларды қалыптастырудың ... ... ... ескертіп
отырады. Қаржының бақылау функциясы материалдық игіліктерді өндіру,
айырбастау, бөлу және ... ... ... ең ... ... тарапынан
ықпал жасауға мүмкіндік береді. Бірақ бұл мүмкіндік тек ... ғана ... ... мынадай белгілі бір шарттардың
кезінде: бақылаудың ... ... ... ... ... мамандармен
толықтырғанда; бұл органдардың құқықтарын ... ... ... функциясы қаржыны бақылаудың құралы ретінде пайдалану
үшін объективті жағдай жасайды, ал оны ... ... ... ... қаржының іс-әрекет ету барысында жүзеге ... Егер ... ... ... яғни өндірістік қатынастардың бір
бөлігін білдірсе, қаржыны басқару ... ... есеп ... ... бірі ... ... ... қондырмалық категория
болып табылады. Практикада қаржының бақылау функциясы ... ... ... ... ... бұл ұғымдарды бірдей деуге болмайды.
Бақылау функциясы - ... ішкі ... ал ... бақылау қаржыға тән
объективті мазмұн ретіндегі бақылау функциясын практикалық қолдану ... ... ... жаңа ... ... ... дейін кезең-кезеңмен мынадай міндеттерді шешу принципті маңызды:
Біріншіден, мемлекеттің макроэкономикалық саясаты жаңғыртылуы тиіс.
Бюджет ...  Біз ... ... жаңа ... ... - ... ... ғана шығындануға және тапшылықты ... ... ... Ұзақ мерзімде олардың сақталуын
қамтамасыз ете отырып, «қиын-қыстау» күнге резервтер жинау қажет.
• Бюджеттік-қаржылық ... ... ... ... ... ... ұқыпты да ойластырылған болуға тиіс. Басқаша айтқанда, бірде-
бір бюджеттік теңге ысырап болмауға тиіс.
• Мемлекет ... ұзақ ... ... ... қарағанда
өнімді, мәселен, экономиканы әртараптандыру және инфрақұрылымды дамыту
секілді жалпыұлттық жобаларға бағытталуы тиіс.
Инвестициялар үшін объектілерді олардың мақсаттылығы және ... ... ... ... Ең ... ... өзі ... ұстап
тұру үшін шығыстарды талап етіп, бірақ кірістер әкелмейтін ... және ... ... ... болса, бюджетке масыл боларын есте
сақтаған жөн.
Салық саясаты
•  Өндіріс және жаңа технологиялар ... ... салу ... ... ... режімін енгізу қажет. Қазір бұл жұмыс басталды. Оны
жетілдіру мақсатын қоямын. Барлық қолданыстағы салық жеңілдіктеріне
ревизия жүргізіп, оларды ... ... ету ... Біз ... ... ырықтандыру және кеден әкімшілігін жүйелендіру
саясатын жалғастыруға ... ... ... жеңілдетіп әрі
мейлінше азайту қажет.
Біз нарық қатысушыларын ... ... ... ... ... ... ... Салықтық қадағалауды прагматикалық азайту шаруашылық ... ... ... ... ... ... жылда бәріміз
онлайн-электрондық есептілік режіміне көшуіміз керек.
• 2020 жылдан бастап біз салықтық несиелендіру практикасын ... ... ... – кәсіпкерлердің инвестициялық белсенділігін
ынталандыру.
• Жаңа салық саясаты әлеуметтік бағыт алуға тиіс. Бұл үшін 2015 жылдан
бастап ынталандыру ... ... ... ... ... беруге, өзін,
өз отбасын, қызметкерлерін медициналық сақтандыруға қаражат салатын
азаматтар мен компанияларды ... ... ... ... ... ... ... бизнес деңгейіндегі болашақ салық саясаты ішкі ... және ... ... ... ... ал ... олардың қорларын, жинақтарын және салымдарын ынталандыруға тиіс.
Ақша-кредит саясаты
•  Әлемдік ... ... ... ... қазақстандықтың кірістерін қорғауды ... және ... өсім үшін ... ... ... ... Бұл жай ғана ... мәселе емес, бұл елдің әлеуметтік
қауіпсіздігінің мәселесі. Және де бұл – 2013 жылдың өзінен бастап ... пен ... ... басты мәселесі.
• Қазақстандық банктер өз кезегінде өзінің мақсатын орындауға және нақты
экономика секторының кредиттік ... ... ... ... ... Бұл ретте қаржылық жүйеге бақылауды әлсіретуге болмайды,
банктерді ... ... ... және қорландыру мәселелерімен
тығыз айналысу қажет.
Бұл үшін Ұлттық Банк пен Үкіметке ... ... ... ... ақша ... ... ... бағытталған
түбегейлі ақша-кредит саясатының жаңа жүйесін әзірлеу қажет болады. 
Мемлекеттік және ... ... ... ... ... мемлекеттік қарызының деңгейін тұрақты бақылауда ұстауға
тиіспіз.
• ІЖӨ-ге қатысты бюджет тапшылығын 2013 жылғы 2,1%-дан 2015 жылы 1,5%-ға
дейін төмендету ... ... аз ... ... ... ... Бұл қағидатты міндет,
өйткені, біз әлемдік тұрақсыздық жағдайында бюджетіміздің ... ... ... тек ... ғана ... ете ... ... квазимемлекеттік секторы борышының деңгейін ... ... ... ... ... ... ... түрде жаңа
көзқарасымыз болуға тиіс.        
Инфрақұрылым экономикалық өсімнің мүмкіндіктерін кеңейтуге ... екі ... ... ... ... ... сонымен қатар, ел ішінде өңірлерге қарай қадам жасау қажет.
•  Өз пайдамызды мұқият есептей отырып, Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... назар тіктеудің маңызы зор. Біз қазіргі түсініктерімізден
арылып, өңірде және ... ... ... ... ... ... ... шыға алатын елдердің порттары, әлемнің
тораптық ... ... және тағы ... ... хабтар секілді қазіргі заманғы ... ... Осы ... ... интеграция» арнайы
бағдарламасын әзірлеу қажет болады.
• Біз өз транзиттік әлеуетімізді дамытуға тиіспіз. ... ... ... ... ... ірі ... жобалар іске асуда. 2050 жылға қарай – бұл цифр он есе
ұлғаюға тиіс.
• Осының бәрі басты ...... тек ... ... ... ... мерзімді ... ... ... тиіс.
• Инфрақұрылым жасау, сонымен қатар, табыстылық заңына бағынуға тиіс.
Жаңа бизнестерді дамытуға және жұмыс орындарын ашуға бастайтын жерде
ғана ... ... ... ... өңірлерді немесе тұрғындарының тығыздылығы жеткілікті емес
өңірлерді өмірлік маңызды және экономикалық ... ... ... үшін біз «инфрақұрылымдық орталықтар» құруға
тиіспіз. Бұл үшін ... ... ... инфрақұрылымын құруды
қамтамасыз ету қажет.
• Үкіметке 2013 жылы ... ... ... мемлекеттік
бағдарлама әзірлеп, қабылдауды тапсырамын.
Үшіншіден, мемлекеттік активтерді басқару жүйесін жаңғырту.
Қазақстан - әлемдік ауқымда көлемі шағын ... ... оны ... ... қажет. Ел біртұтас корпорация секілді жұмыс істеуі тиіс, ал
мемлекет оның өзегі болуға тиіс.
Корпоративтік ойдың ... ... ... ... Барлық деңгейдегі мемлекеттік басқарушылар осындай бизнес-
пайымға үйренуге тиіс.
Қайталап айтамын: елдің бюджетін жай бөліп қана қоймай, ойлы да ... ... ... ... ... ... түсетін қайтарым
деңгейі. Елдің өндірістік әлеуетін қаншалықты ... ... ... ... ... солғұрлым ... ... ... ... экономикалық саясатқа көшудің «локомотиві» болуға
тиіс. Ұлттық қордың қаражатын бірінші ... ұзақ ... ... бағыттау керек. 2013 жылы Ұлттық қорда қаражат
жинақтау ... ... ... бұл қаражатты мейілінше тиімді де
ойластырып пайдалану керек.
• Мемлекет Үшінші индустриалдық революция нәтижесінде пайда болатын
секторларды ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық индустрия біз өз
елімізде өндіруге тиіс ең жаңа композиттік материалдарды тұтынуы
керек.
... ... ... әлеуетті
дамытуды ынталандыруы тиіс. 2030 жылға қарай ... ... ... ... ағындардың кем дегенде 2-3%-ын өткізуге
тиіспіз. 2050 жылға қарай бұл цифр кем ... екі ... ... ... ... компаниялардың өз қаражатын зерттеулер мен
инновацияларға салуын ынталандыру керек. Мына нәрсені баса айтқым
келеді: инновацияларды енгізудің ... зор, ... ... нысана
емес. Біздің жаңа технологиялар сұранысқа ие болғанда, олар ... ... ғана ел ... ... ... болады. Олай болмаған күнде
инновация – ақшаны босқа шығындау деген сөз.
• Жекелеген компаниялар мен салаларды іріктеп қолдау тәжірибесін тоқтату
керек. Біз әлеуметтік-маңызды ... ... ... ... ... ... салаларды ғана қолдауға тиіспіз.
Төртіншіден, табиғи ресурстарды басқарудың түбегейлі жаңа жүйесін ... ... ... ... ... ... саяси және сыртқы
экономикалық уағдаластықтарды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... Қазірдің өзінде шикізаттың жаңа ... ... ... ... шығуын
барынша жеделдету қажет. Біздің негізгі импорттаушыларымыз шикізат
сатып алуды елеулі қысқартуы, ал баға күрт ... ... ... ... елге ... ... ... аман өтуге көмектесетін қаражатты нарықтардың тұрақсыздануы
басталғанға дейін өте тез жинақтауға мүмкіндік береді.
• Технологиялық революция шикізат тұтыну ... ... ... ... және ... жаңа түрлерін енгізу темір
кені мен көмірдің қорларын құнсыздандырады.
Бұл – ... ... ... ... ... ... ... үшін
табиғи ресурстарды өндіру мен әлемдік нарыққа жеткізу қарқынын арттырудың
тағы бір факторы.
• Көмірсутегі ... ... ірі ... ... қала отырып,
біз энергияның баламалы түрлерін өндіруді дамытуға, күн мен желдің
энергиясын ... ... ... ... ... ... ... барлық мүмкіндіктер бар. 2050 жылға қарай елде
энергияның  баламалы және ... қоса ... ... тұтынудың кем дегенде тең жартысы келуге тиіс.
23. Қаржылық бақылау түрлері , формалары , әдістері
Қаржылық ... - ... ... ... буындарының ресурстарын жасау,
бөлу және оларды пайдаланудың негізділігін тексеруге ... ... және ... ... ... элементтерінің бірі.
Қаржылық бақылаудың жіктелуі субъектлердегі айырмашылықтарға, бақылау іс-
қимылдарын жүргізудің уақытына, ... ... ... Осы белгілеріне қарай, қаржылық бақылау үш бағыт ... ... оны ... асырудың әдістері бойынша жіктеледі.
Бақылауды жүзеге асыратын субъектілерге қарай бақылаулар келесі түрлерге
бөлінеді:
-жалпы ... ... ... ішкі ... ... ... және массалық қозғалыстар және т.б. )
-Аудиторлық
Жалпы мемлекеттік бақылау мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... – бұзышулықтарды анықтау, жою және болғызбау
мақсатында бақылау объектілерінің ҚР-сының бюджет және заңнамасын сақтауын
тексеру және талдау ... ... ... ... Оны мемлекеттік
билік пен басқару органдары жүзеге асырады. Мемлекеттік қаржылық бақылау
оны жүзеге асыратын органға ... ... және ішкі ... ... ... ... ... қарай республикалық және жергілікті
мемлекеттік басқару деңгейінде ... ... ... ... ...... ... атқарылуын бақылау жөніндегі есеп
комитеті, мәслихаттардың тексеру комиссиялары жүзеге асыратын мемлекеттік
қаржылық бақылау. Сыртқа бақылауды: 1) республикалық ... ... ... ... ... есеп ... 2) жергілікті
деңгейде мәслихаттардың тексеру комиссиялары жүзеге асырады.
Ішкі бақылау – ішкі ... ... ... ... ... және оны ... ... жүзеге асыратын мемлекеттік қаржылық бақылау.
Мемлекеттік қаржылары жүйесінде бақылау ... ... ... ... банктік қадағалау, кедендік бақылау және т.б. болып ажыратылады.
Ведомстволық қаржылық бақылау жеке министрліктің, ведоствоның өкілдіктері
шегінде олардың жүйесіне ... ... ... ... қаржы-
шаруашылық қызметіне жүргізіледі. Оның негізгі міндетіне мыналар жатады:
жоспарлы тапсырмалардың орындалуын, материалдық және ... ... ... ... ... сақталымдығын, бухгалтерлік есептің
дұрыс жүргізілуін, бақылау –тексеріс жұмысының мән-жайын бақылау, заң
бұзушылықтарды айқындау. Бақылау ...... ... қорлары. Ведомствалық бақылау шеңберінде ішкі
шаруашылықтық ... яғни ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Мұндай бақылаудың ... және ... ... ... ... ... ... ұйымдар жүзеге асыратын бақылау түрі. Бұл
бақылаудың объектісі олардың алдында ... ... ... ... арнайы мамандандырылған органдар арқылы – ... мен ... ... ... ... ... аудиторлық фирма мен кәсіпорын, компания,
банк, сақтық компаниясы иесінің жасаған ... ... ... ... ... жай –күйін тексеру. Аудиттің экономикалық мәні
кәсіпорындардың, компаниялардың, фирмалардың, сан алуан ұйымдық-құқықтық
нысандарының ... ... ... құқығы мен оны билеу құқығын бөлу.
Аудиторлық ... ... ...... ... ... қызметінің жай-күйін тексеру, бухгалтерлік қаржылық
есебінің дұрыстығын белгілеу, олардың ақпараттық ... ... ... тексеріске деген қажеттілік акционерлік капитал, банк
аясы, сенім қорлары сонымен қатар өтімділік, несиелік, валюталық және ... ... ... жиі орын ... ... ... ... жиі
туындайды. Аудиттік тексеріс келесідей кезеңмен жүзеге асырылады: 1)
жоспарлау (екі тараптың ... ішкі ... ... 2) ... ... ... алу және оны ... 3) аудитор рәсімін жасау
және бағдарламаны дайындау; 4) бақылау жүйелерін ... және ... 5) ... рәсімін жүргізу; 6) аудиторлық қорытындыны ұйымдастыру.
Аудиторлық қызметтің нәтижелері – аудитормен куәландырылған, ... бар ... ... ... ... ... Бұл ... –тексеріс
актісі, анықтамасы деп аталып, шаруашылық субъектінің құжаттарының,
бухгалтерлік есебінің заң мен ... ... ... ... ... ... ... уақытына сәйкес келесі түрлерге бөлінед: 1)Алдын
–ала бақылау 2) Ағымдағы бақылау 3) ... ... ... ... ... ... операциялар жүргізілер алдында жүзеге
асырылады. Ол қаржылық болжау мен бағдарламаларды және ... ... ... құру ... ... ... бағалау жүргізуге
мүмкіндік береді. Ағымдағы бақылау – қаржы жоспарларының ... ... ... ... ... барысында тауар-
материалды құндылықтар мен ақшаны жұмсаудың нормалары мен ... ... ... ... ... ... ... ресурстардың пайдаланылуына сай келуін тексереді. Сөйтіп бұл
бақылау шаруашылық-қаржылық ... ... ... ... ... қаржылық бақылау қаржылық операциялар жасалғаннан кейін
жүргізілетін бақылау, ол алдын-ала бақылау мен ... ... ... ... ... ... Ескерту жолдары мен оларды жою
шаралары айқындалады. Бақылаудың бұл түрі шаруашылық ... ... үшін және ... ... ... ... ... бағалау
үшін қолданылады .
Қаржылық бақылау әр түрлі жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... нысандарының ерекшеліктері,
бақылаудың объектісі мен мақсаты, бақылау іс-қимылының пайда ... ... ... ... кезде қаржылық бақылаудың мынадай әдістері пайдаланылады: -
тексеріс (барлық ... ... ... ... ... тексеру), -
инспекция (кәсіпорынның қаржылық жай-күйін орнында дүркіндік ... ... ... ... ... ... жалпы танысу), -
тексеру (құжаттаманы, есепке алуды және ... ... ... - ... ... ... қаржылық-
шаруашылық қызмет туралы ... ... ... ... ... ... және ... ала және ағымдағы бақылауды жүзеге асырудың негізгі әдісі көзбен
шолып ... ... ... табылады. ... ... ... іс ... салу және ... ... ... ауызша жарлық, бұйрық беруге саяды.
Кейінгі қаржылық бақылау бірнеше ... ... ... ... ... тексеріс (ревизия). Тексеру
шоттық немесе тақырыптық болуы ... ... ... - бұл ... ... ... есеп-қисаптардың ақиқаттығын тексеру. Ол үш кезеңде ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің
келісушілігі айқындалады; ... ... ... ... ... ... ... асырылады; үшінші кезеңде бастапқы құжаттардың мәліметтері
бойынша есептік тіркелімдердің негізділігі анықталады. Тақырыптық ... ... ... ... ... шаруашылық- қаржылық жұмысының жеке
жақтары мен учаскелерін ... ... - бұл ... ... ... баға
беру; қызметтің түрлі нәтижелерін анықтау және осының ... ... мен ... негіздеу.
Тексерулер мен қарап шығуды бақылау органдары ... ... ... ... белгілі бір мәселелері бойынша
немесе жұмыс орнында қаржылық қызметтің жеке ... ... ... ... ... ... Сондықтан тексерулер
негізінен тақырыптық болып келеді. Камералық ... ... ... ... ... және ... органның құжаттық тексеруінен
бұрын болады. Үстеме тексеру - ... ... ... ... әріптестерінде немесе клиенттерінде қаржылық-шаруашылық
операциялардың ... ... ... ... арқылы бұл
операциялардың растығын анықтау әдісі. Қаржылық бақылаудың ... ... ... - кейінгі (келесі) бақылаудың кешенді әдісі және өткен белгілі бір
кезеңдегі шаруашылық ... ... ... ... мен учаскелерін мұқият зерделеу, терең
тексеру, оны неғұрлым толық ... ... ... әр ... бақылаушы
органдар, ең алдымен қаржы, сонымен бірге ведомствоға ... ... ... ... ... жүргізеді. Тексеру объекті бойынша
құжаттық, нақтылы, ... ... ... ... тексеріс болып
ажыратылады. Ұйымдық белгісі бойынша олар жоспарлы және жоспардан тыс,
кешендік болуы ... ... ... ... қаржыландырудың жеке
жоспарлары ғана емес, сондай-ақ құжаттар, әсіресе бастапқы ... ... ... тексеріс құжаттарды ғана емес, сонымен бірге қолда бар
ақшаны, материалдық құндылықтарды да тексереді. ... ... деп ... ... ... ... ... бүкіл қызметін тексеруді
айтады. Іріктемелі тексеріс кезінде бақылау ... ... бір ... ... ... ... бір ... кәсіпорындарда, мекемелерде немесе бірнеше министрліктер ... ... ... жеке ... ... Тексерістердің тәсілдері:материалдық құндылықтарды түгендеу,
кассадағы нақтылы ақшаны тексеру, тексерілетін объект қызметінің жоспарлық,
нормативтік және есептік көрсеткіштерін салыстыру, құжаттық және ... ... ... ... ... мақсаттарына қарай
қолданылады. Әзірлік жұмыстың негізінде тексеріс немесе ... оның ... ... пен ... Жоспарларда бақылаудың объектілері, тексерудің немесе тексерістің
тақырыбы, бастау мен аяқтаудың уақыты, ... саны мен ... және т.б. ... ... ... ... жүргізудің бүкіл
үдерісі бірнеше кезеңдерден тұрады: өкілеттіктерді көрсету; тексерілетін
объектінің жауапты жұмыскерлерімен ... ... ... түгендеуді
жүргізу; тексерілетін объектімен, оның ... ... ... ... алдын ала талдау; тікелей құжаттық
тексеріс немесе тексеру; тексеріс ... ... ... жүйеге
келтіру; акт немесе ... ... ... ... ... ... саясат, оның мемлекеттің экономикалық саясатындағы орны.
Қаржы саясаты - коғамның әлеуметтік-экономикалық дамуы бойынша мемлекеттің
өзінің функциялары мен міндеттемелерін жүзеге ... ... ... ... ... ... ... саясаты ел экономикасын дамытудың басым бағыттарына қарай, сондай-
ақ өнеркәсіптегі, энергетикадағы, құрылыстағы, құрылымды құрайтын ... ... ауыл ... ... ... ... ... ұлттық мүдделерді басшылыққа ала отырып қалыптастырылады.
Елдің қаржы заңнамасының негізінде қаржылық ... ... ... ... және ... ... ... іс-
шаралары қаржылық саясат деп аталады. Қаржыны басқарудың бүкіл жүйесі
мемлекеттің қаржылық саясатына негізделеді.
Қаржылық саясат қоғамның әлеуметтік-экономикалық ... ... шешу үшін ... ... ... ... ... түпкілікті мақсаты, оның нақтылы нәтижесі болып
табылады.
Қаржылық саясатты жасау үдерісінде елдің алдына қойылған ... үшін ... ... ... ... Тап ... саясат экономикамен әлеуметтік сфераға ықпал жасаудың ... ... ... Демек, қаржылық саясат қаржылық ресурстарды
іздестірудің, ... ... ... ... дамудың бағыттары бойынша оларды бөлудің міндеттерін шешеді.
Қаржы саясатының түрлері: салықтық, бюджеттік, шаруашылық ... ... ... және ... сай келетін
салықтық, ... ... ... ... ... қаржылық
құқықтық, сақтық механизмдерін бөлуге болады.
Мемлекеттің каржылық саясаты қаржылық стратегия және қаржылық тактика болып
ажыратылады және олар қаржылық ... ... ... ... және ... ... және ірі ауқымды міндеттерді ... ... ... ұзақ ... курсы. Ол макроэкономикалық
үдерістер дамуының ұзақ кезеңіне бағытталған, ал оның шеңберіндегі
күнделікті міндеттер ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруды дер кезінде өзгертіп
отыру, қаржылық ресустарды қайта топтастыру арқылы ... ... ... ... ... Ол назарды кезек
күттірмейтін ... ... ... және ... ... саланың экономикасындағы ауытқушылықтарды
жоюға шоғырландыра отырып, стратегиялық нұсқаманы нақтылайды.
Қаржылық саясаттың стратегиясы мен ... ... ... ... ... шешу үшін ... Экономика мен
әлеуметтік сала дамуының шешуші учаскелері мен ... ... ... тактика әдістерді өзгерту, қаржылық байланыстарды ұйымдастырудың
нысандары арқылы неғұрлым қысқа мерзімішінде ысырап пен ... өте ... ... стратегия белгіленген міндеттерді шешуге мүмкіндік береді.
Қаржылық саясат - шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржылық саясатын,
қаржы рыногының, сақтандырудың ... қоса ... ... ... ... салу жэне экономикаға ықпал ету
мақсатымен мемлекет шығыстарының кұрылымын реттеу саласындағы (фискалдық
саясат) жэне бюджетті реттеу саласындағы екі ... ... ... ... ... ... отырып және қоғамның даму ... ... ... ... ... ... әрбір
кезеңінде қаржылық саясаттың өзіне тән ... ... ... ... және мәдени өмірінің
толғағы жеткен қажеттіліктерін және ... ... ... ... ... ... күрделі, өйткені
ол шаралардың ауқымды кешенін, оны ... ... ... ... олар:
1. қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуының негізінде ұзақ және
таяу перспективаларға арналған ... ... ... ... ... ... тиісті мақсаттары мен міндеттерін негіздей
отырып, қаржылық саясаттың ... ... ... ... жету үшін ... ... ... (экономикалық қайта құрудың түбегейлігіне
қарай оны жаңғырта және ... ... ... ... ... үш буынның (бөліктің) ... ... ... ... және оларды индустриялық-инновациялык
дамудың, ұлттық шаруашылықтың құрылымын қайта құрудың, ... ... ... ... ... ... ... негізінде экономикалық өсуді қамтамасыз ету, әлеуметгік
бағдарламаларды үздіксіз және ... ... ... іске асыру болып табылады. Бұл ретте
қаржылық саясат пен ... ... ... ... ... ... халықты әлеуметтік қорғауды
қамтамасыз етуі тиіс.
Қазіргі кезеңде қаржылық саясаттың ... ... ... жатқызуға болады: 1) елдің дамуының әрбір
нақты кезеңінің ... ... ... ... ... ... ету 2) қаржылық
ресурстарды қоғамдық өндірістің сфералары арасында, ... ... ... ... бөлу және ... ... ... 3) ... ... үшін ... ... ... ... оны
үнемі жетілдіріп отыру.
Қаржылық саясатты жүргізгенде оның мына қағидаттарын жүзеге асырудың ... ... ... бар ... ... ... негіздей отырып, бюджеттерді
жасау, бекіту және атқару кезінде қоғамдық ... ... ... ... және ... қаржылық қатынастардың жоспарлы ұйымдастырылуын қамтамасыз ету;
• қаржы жүйесінің барлық сфералары мен буындарында ... ... ... ... ... ... мемлекет пен шаруашылық ... ... ... ... саясаттың мемлекеттік экономикалық саясатындағы орны келесідей
: Мемлекеттік қаржылық саясатының мазмұны ... ... ... ... ... ... даму ... сәйкес қаржыны жоспарлы
ұйымдастыру болып табылады.
Қаржы саясатының мемлекеттің экономикалық саясатындағы рөлі. ... ... ... ... ... ... және ақша-
кредиттік саясатты жандандыру; отандық өндірушілердің үлесін ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, шаруашылық
байланыстарды нығайту жөніндегі шаралардың кешені қарастырылған. ... ... ... ... ... рөлі ... ... алуға, оларды бюджетке, басқа мақсатты қорларға толық және
уақытылы жұмылдыруға, әлеуметтік және экономикалық дамудың ... ... ... ... ... және ... және ... ресурстарды мақсатты және ұтымды пайдалануды бақылау.
Қаржылық саясатты жасауға биліктің заңнамалық және ... ... ... ... ерекшеліктеріне
қарай жалпы экономикалық саясат сияқты қаржылық саясатты жасаудағы басымдық
Қазақстан Республикасының Президентіне жатады, ол жыл ... ... ... және перспективаға арналған қаржылық саясаттың басты
бағыттарын анықтайды. Үкімет экономиканы дамытудың басты бағыттарын ... және ... ... ... ... ету мақсатымен осы
Жолдаудың шеңберінде іс-кимыл жасауы тиіс. Осыған орай ... ... бір ... ... саясатты іске асыруға қажетті
заңдардың жобаларын жасайды және оларды қарап, қабылдау үшін Президентке
тапсырады.
Қаржылық ... ... ... ... және ... ... ресурстардың көлемін және пайдалану
тиімділігін өсіру болуы тиіс. Қаржылық қайтарым көрсеткішінің өсуі қаржылық
саясаттың ... ... ... нақтылы жағдайда бөтен тәжірибені
көшіру пәрменді нәтиже бере бермейтіндіктен, қаржылық саясатты әзірлегенде
тәжірибені ескеру және бұл жағдай үшін ... ... ... ... даму аясындағы ерекшеліктері.
Қаржы саясаты ел экономикасын дамытудың басым ... ... ... құрылымды құрайтын басқа да
салалардағы, ауыл шаруашылығындағы мемлекеттік сектордың дамуын ... ... ... ... ала ... ... Қаржы
саясаты ақша-несие саясатымен тығыз байланысты. Қаржы саясатының мазмұны,
нысаналы бағыты және тиімділігі қоғамдық құрылыстың сипатымен, ... ... ... ... ... ... қаржы
саясатын жүзеге асыру ... ... ... заңы ... кодексінде, республиканың жыл сайынғы қаржы
жылына арналған Республикалық бюджеті туралы ... ... ... ... ... ... бағыт – бұл ұрпақ үлесін
ғасырлар қойнауына апаратын сара жол. Инновация дегеніміз – жаңалықтарды
іске асыра ... ... ... үдерістер мен өнімдердің сапасын
арттырып, олардың нарық үшін бәсекеге қабілетті ету ... ... ... байланысты Қазақстан Республикасының жаңаруы жағдайындағы
мемлекеттік ... ... ... инновациялық зерттеулер жүргізу
бүгінгі қоғамның сұранысы. Тәуелсіздік алғаннан бері еліміз ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі таңда
Қазақстан дүниежүзіндегі қарқынды дамып келе ... ... ... ... Бұл ретте Қазақстан өзінің тәуелсіздігін одан әрі нығайту
мақсатында мемлекеттік құрылымның әр түрлі саласында өркениетті ... сай ... ... ... ... жүзеге асыру
кезеңін басынан кешіріп ... ... ... ... дамуы еліміздің дамуы үшін үлкен маңызға ие. Мемлекет басшысы
да бұл бағытқа ерекше мән беріп отыр.
Қаржы саясаты ғылыми инновациялық ... ... және ... ... қызмет етсе, прогресивті болуы мумкін.
Ғылыми түжырым бойынша:
- Қаржы саясаты өндірістің даму ... ... ... ... ... ... ақпараттың маңызы зор.Ондай ақпарат
экономикадағы, әлеуметтік саладағы үдерістердің хал-аухалы туралы және
өткізілген шаралардың ... ... ... ие ... ... тиімді қаржы саясатын жүргізуге негіз болып табылады. Кері
байланыс қағидасының сақталу қажеттігі қаржы ... ... ... ... Шешім жүргізілетін шараның нақты ... мен ... ... керек.
- Қаржы саясатын өндеу мен өткізу кезінде ... ... ... ... ... табылады. Баға, несие, еңбекақы
саясаттарын ескеру қажет. Үйлесімділік алмағаң жағдайда оң ... ... ... ... саясатының альтернативті стратегияларын құру бойынша ... ... ... Бұл өте ... процесс болып табылады , себебі ұлттық
экономика өсу процесін ескеру қажет, оның басты ... ... ... құру ... ... ... күні ... экономиканың өсімін
қамтамасыз ететін ел экономикасын дамыту ... ... ... ... ... табылады, және де макроэкономикалық реттеумен
байланысты болып келеді. Яғни қаржы саясатымен тікелей байланысы бар ... даму ... ... ету ... ... ... табылады ,
инвестициялық қызметті мемлекеттік ... ... мен ... ... құрылуында мемлекеттің белсенді түрді ... ... ... ... ... мен ... механизмі-экономикалық және әлеуметтік даму үшін қолайлы жағдайлар
жасау мақсатында ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырып, пайдалану әдістерінің
жиынтығы.Ол қаржылық қатынастарды ұйымдастырудың ... ... ... ... сан ... ... ... кіріктіреді.
Қаржы механизмі арқылы шаруашылық жүргізудің түрлі деңгейлерінде және
қызмет ... ... ... ... ... ... үшін мақсатты ақша қорлары мен ақша қорланымдарын
қалыптастыру және пайдалану жөніндегі қаржылық ... ... ... ... белгіленген қаржы шараларын нақтылы, атаулы,
нақтылы нәтижелерде- ... ... және ... қоғамдық өнімнің, материалдық емес игіліктердің, қызметтердің
және құндылықтардың барлық толып ... ... ... ... қаржы ресурстарының ұдайы жаңғыртылуында іске асырылады.
Механизм-бұл ақшалай табыстар мен ... ... ... ... ... ... ... көрінісінің түрлері,
нысандары және әдістері.
Қаржы механизміне тән ішкі құрылымы бар.Қоғамдық шаруашылықтың ... ... ... және ... ... ... буындары бөлінуінің негізінде қаржы механизмі шаруашылық жүргізуші
субъектілердің ... ... ... ... механизмі, сақтық
механизмі болып бөлінеді. Бұл ... ... жеке ... ... мемлекет қаржысының механизмі бюджеттік механизм,
бюджеттен тыс ... ... ... ... ... болып
бөлінеді.Бюджеттік механизм республикалық бюджеттің механизмі мен
жергілікті бюджеттердің механизмінен ... ... ... ... ... құрылымына: қаржы
әдістері, қаржы тұтқалары, құқықтық, нормативтік және ... ... ... ... ... ... биліктің жергілікті орггандарының
қаржы механизмі деп бөлуге болады.
Қаржы механизмінің құрылымында мынандай функциялық ... ... ... ... және ... ... құрылымы қаржылық қатынастарды топтастыру тұрғысынан
қаржы жүйесін бейнелеп көрсетеді.
27. ҚР ... ... ... ... ерекшеліктері
Қаржы саясаты - коғамның әлеуметтік-экономикалық дамуы бойынша мемлекеттің
өзінің функциялары мен міндеттемелерін жүзеге асыруға бағытталған қаржы
саласындағы ... ... ... жиынтығы. Қаржы
саясатын жасау үдерісінде мемлекеттің алдына қойған мақсатын орындау үшін
материалдық ... ... ... саясаты ел экономикасын дамытудың басым бағыттарына қарай, сондай-
ақ өнеркәсіптегі, энергетикадағы, құрылыстағы, құрылымды құрайтын ... ... ауыл ... ... ... ... ... ұлттық мүдделерді басшылыққа ала отырып ... ... ... ... ... байланысты. Қаржы саясатының мазмұны,
нысаналы бағыты және тиімділігі қоғамдық құрылыстың сипатымен, өндіріс-
құрал- жабдығын ... ... ... ... ... жүзеге асыру шаралары ҚР Конституциясында, елдің Бюджет
жүйесі туралы заңы ... ... ... жыл ... қаржы
жылына арналған Республикалық бюджеті туралы заңдарында, ... ... ... ... ... бағыт – бұл ұрпақ үлесін
ғасырлар қойнауына апаратын сара жол. Инновация дегеніміз – ... ... ... жасалынып жатқан үдерістер мен өнімдердің сапасын
арттырып, олардың нарық үшін бәсекеге қабілетті ету ... ... ... ... Қазақстан Республикасының жаңаруы ... ... ... ... ... ... ... қоғамның сұранысы. Тәуелсіздік алғаннан бері еліміз ғасырға татитын
жетістіктерге жетіп, дамудың инновациялық ... ... ... ... дүниежүзіндегі қарқынды дамып келе жатқан мемлекеттердің бірі
болып табылады. Бұл ретте Қазақстан ... ... одан әрі ... ... ... әр ... саласында өркениетті елдердің
үлгілеріне сай келетін түбірлі ... ... ... ... басынан кешіріп отыр. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... үшін ... ... ие. ... басшысы
да бұл бағытқа ерекше мән беріп отыр. ... ... де жоқ ... ... жылға созылған құлдыраудан кейін, 2010 жылдан ... ... ... ... кәсіпорындар үлесінің өсуі байқалды,
кәсіпорындардың технологиялық инновацияларға жұмсаған ... 2 ... ... 219 ... теңгеге жетті. Инновациялық ... ең ... ... ... ... - 7,8 ... Қарағанды
облысында – 7 пайызға, Шығыс Қазақстан облысында – 6,4 пайызға өсіп отыр.
Ал Ақмола облысы (0,7 ... мен ... ... (0,9 пайыз) үлесі
республикалық орташа көрсеткіштен әлдеқайда төмен.
Ұлттық инновациялық жүйе жасалуда, даму ... ... ... ... қор» ... ... ... «Технологиялық
даму жөніндегі ұлттық агенттік» АҚ құрылуда.
«Индустриялық-инновациялық қызметті мелекеттік қолдау туралы» заң
жобасында инновациялық ... ... ... ... ... ... жер ... пайдаланушылардың табыстарының 1 пайызын ғылыми-
зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға міндетті аударуы туралы
заң жобасында ... ... ірі ... инновациялық қызметке
тартуға мүмкіндік береді.
Ғылыми-технологиялық даму және форсайт жүйесі салааралық жоспарының
негізінде жүйелі болжау және ... ... ... Дегенмен, заң жобасының қабылдануын күтпестен, қолданыстағы
нормативтік ... ... ... ... ... тұтас
кешені іске қосылып отыр. Инновациялық гранттар берілуде. Ағымдағы жылы бұл
мақсатқа бюджеттен 7,3 ... ... ... Ал берілген өтініштердің
саны 700-ге жуықтады, жалпы ... - 55 ... ... ... ... ... ғылыми инновациялық жобаларға негізделсе және нақты қаржы
катынастарына қызмет етсе, ... ... ... ... ...... ... жүзеге асырудың өзіндік
формалары ж/е әдістері ретінде
Қаржы механизмінің құрылымы қоғамдық шаруашылықтың жеке ... ... және ... ... ... мен буындары
бөлінуінің негізінде қаржы механизмі шаруашылық жүргізуші субъектілердіц
қаржы механизмі, сондай-ақ ... ... ... болып бөлінеді.
Мемлекет қаржысының механизмі бюджеттік ... мен ... ... ... ... ... Аумақтық бөлініске ... ... ... ... ... ... деп ... механизмінің қосалқы жүйесі (бөлігі) оның неғұрлым маңызды қорғаушы
күші болып табылады, олар: қаржылық жоспарлау, ... ... ... ... құрылым және қаржы жүйесінің ... ... ... ... ... ... амортизациялық аударымдар, қаржы
санкциялары, баға, жалдау ақысы, дивидент, пайыздық мөлшерлеме, дисконт
кіреді. ... әр ... ... - жалақы, зейнетакы, рента, жәрдемақы, алимент, қаламақы түрінде
алынған кез-келген ақша ... ... ... ... ... ... ағысы.
Амортизациялық аударымдар - негізгі құрал - жабдықтың тозығын толтыру үшін,
яғни оны үдайы жаңғыргу үшін осы құралжабдық құнының бір бөлігін аудару.
БАҒА — ... мен ... ... ... үшін ... немесе алынатын
ақша (не өзге тауар мен қызмет) мөлшері. Тауар өндірісі мен ... ... ... ... ... Баға да пайда болды.
Жалгерлік ақы — жалгерлік ... ... ... үшін ... ақша не
аралас нысандарында төленетін ақы.
Дивиденд ( ... ... ... ... жыл ... ... Акционерлік қоғам
пайдасының жыл ... ... ... ... ... және
директорларға сыйақыны аударғаннан кейін акционерлер арасында ... ... ... бір кезеңдегі, әдетте, бір
жылғы несие капиталына пайыздық ... ... ... яғни ... ... ... пайдалану үшін төленетін төлемақының пайыздық
көрсеткіші. Пайыздық мөлшерлеме, әдетте, қарызға берілген ақша ... ... ... ... ... ... Бір ... төлемнің абсолюттік сомасының несие капиталына қатынасы ретінде
есептеледі. Тиянақталған және өзгермелі ... ... ... ... ... ... ... банк
вексельді есептеу кезінде (банкінің вексель бойынша төлем төлеу мерзімі
басталғанға дейін вексель иелерінен оны ... алуы ... ... ... Осы ... баға мен өтеу ... баға ... бағалы
қағаздың атаулы құныарасындағы‚ форвардтық баға ... бір ... ... операциялар жүзеге асырылатын мерзімдік мәміле бағасы)
мен валютаны дереу жеткізу кезіндегі баға арасындағы‚ түрлі мерзімде
жеткізілетін ... бір ... ... ... ... ... Биржалық мәмілелерде – тауардың сапасы өзара шартта
уағдаласылған сападан ... ... оның ... ... ...... валюталық бағамнан төмендеу жағына қарай ауытқу.
Вексельдер мен ... ... ... ... ... ... алу ... дисконты деп аталады. Атаулы құн ... ... ... ... ... дисконттық
(есептік)мөлшерлеме болып табылады.
Санкция, ықпалшара (лат. sanctіo – аса қатаң қаулы) — құқық,тық норманың
бір ... ... және ... ... қалыпты жүргізу ережелерін,
келісімді, шарттық немесе басқа да ... ... ... ... ықпал ету шаралары. 
29.Халықаралық мемлекеттік несиe
Өзінің шығындарын ... ... ... кредиттерді де
тартады.Мемлекеттер ... ... ... ... жұмылдыру үшін ұлттық
шекарадан тысқары жерлердегі бос ақша көздерін барған ... ... ... ... ... әр ... ... мемлекеттік
органдары кредиттік мәмілелердің қатысушылары болып отыр.
Халықаралық кредит - бұл ... ... ... ... басқа заңи және жеке тұлғаларының басқа елдердің мемлекеттеріне,
банктеріне және өзге де заңи және жеке ... ... ... ... ... ... халықаралық
кредит сферасында мына валюта-кредит ұйымдары барған сайын маңызды орын
алып отыр:
• Халықаралық валюта қоры (ХВҚ),
• Халықаралық қайта құру және даму ... ... ... банк) және
оның ұйымдары
• Дамудың халықарылық ассоциациясы (ДХА),
• Инвестициялар ... ... ... ... ... корпорациясы,
• Европа қайта құру және даму банкі,
• Азия даму банкі,
... даму ... және ... ... кредит - халықаралық экономикалық ... ... ... ... ... ... ... рыногында борышкер немесе кредитор ретінде болатын қатынастардың
жиынтығы. Бұл ... ... ... ... ... ... ішкі қарыздар секілді олар да қайтарымдылық, мерзімділік және ақылық
жағдайында беріледі.Алынған сыртқы ... ... ... ... ... ... ... қосылады. Мемлекеттік сыртқы
қарыздар ақшалай және тауар ... ... ... субъектілері
мемлекеттік уәкілетті органдар арқылы елдер болып ... мәні ... ... ... ... ... ұдайы
өндірісті қамтамасыз ету құралдарының бірі ... ... ... ... ... ... ... көрсетудің құралы болып
саналады.Халықаралық кредиттің қажеттігі экономикалық заңдардың бүкіл
жиынтығымен ... ... ... дамуы мына факторларға
байланысты болады:
• еңбектің халықаралық бөлінісінің тереңдеуі және ... ... ... мамандандырылуы, қауымдасуы;
• елдердің табиғат ресурстарымен және жұмыс күшімен әр түрлі қамтамасыз
етілуі;
• жеке елдердің экономикалық дамуының біркелкі еместігін ... ... ... елдерге экономикалық көмек көрсетудің қажеттігі;
• дамушы елдердің дамыған елдермен сауда-экономикалық ынтымактастығы.
Халықаралық кредитке берілетін мемлекеттің кредиттік ресурстары:
• қорланым қорларына жататын ... ... ... ... ... ... ... және халықаралық банктердің меншікті
және тартылынды (тартылған) қаражаттары);
• мемлекеттік кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... ... сыртқы қарыздар болып табылады. Бұл
қарыздар кезінде ... ... ... ... ... ... сомасын (не осы сомаға тауарлар немесе қызметтер) мерзімге
беру орны ... ... ... ... ... ... ... (кейде оларсыз) алынған соманы қайтаруға ... ... ... сауда мәмілелерін жүзеге асыру немесе экспорт
пен импортқа жәрдемдесу - сыртқы сауданы несиелендіру үшін ... ... ... ... ... ... ... және өтеу
елдердің тиісті бағдарламалары мен бюджеттерінде қарастырылады, ... ... ... ... толық әрі бөгетсіз орындауына мүмкіндік
береді.
Халықаралық кредит нысандарында экономикалық ... ... ... ... мен ... ... ... ЕҚДБ, АДБ) беретін дамуға ресми
көмек ерекшеленеді. Рыноктық шарттарда берілетін ... ... беру ... ... емес ... ... яғни ... ұйымдары өздерінің пайдасын барынша көбейтуге ұмтылмайды,
керісінше, құрылымдық жаңғыртуды және экономикалық өсуді қамтамасыз ... ... ... ... валюта қорының кредиттері
Қазақстанға макроэкономикалық тұрақтандырудың және құрылымдық реформалардың
бағдарламаларына, теңгенің бағамын ... ... ... өзі ... ... ... елге түсу шарттарының бірі болып табылады.
Мемлекеттік сыртқы ... ... ... ... қаржыландыру және төлем балансын қолдау ... ... ... қарыздар бойынша алған қаражаттары республикалық бюджетке
есепке алынады және ... ... ... ... ал ... алған қарыздары ақшалай-кредиттік саясатты жүзеге асыру
мақсаттарына ... Бұл ... ... ... карай
тікелей өтеусіз пайдалануға бағытталуы немесе ішкі (түпкілікті) қарыз
алушыға қайтарылатын негізде ... ... ... ... ... ... бөлу) немесе Ұлттық банктің қаражаттарды пайдалануы арқылы
жүзеге асады. Ішкі (түпкілікті) қарыз ... үшін ... ... ... бойынша қарыз берушілер болып табылатын Үкімет ... банк ... ... қаражаттарды мақсатты пайдалануға бақылау
жасауды заңнама мен кредиттік келісімшартқа ... ... ... ... ал ... ... ... кезде тиісті санкциялар
қолданылады.
Соңғы жылдары Қазақстан Республикасы шетелдерден ... ... ... ... қаражаттарды ұтымды, үнемді жұмсаудың маңызы ... Олар ... ... ... ... ... ... құру және жаңғырту және басым өндірістерді, яғни экономиканы
сауықтыру үшін белгіленген құрылымдық саясатты ескере отырып дамыту үшін
пайдаланылуы тиіс.
Кредиттің өтеу ... ... үшін ... ... ... ... ... бұл ретте мына аспектілерге назар аударылады:
• Демократиялық саяси жүйені жасаудағы ... мұны ... ... ... ... ... ... экономикалық реформаларды жүргізуге саяси жолды ұстаушылық
және оларды практикалық жүзеге асыруға қабілеттілік деп түсінеді.
• Қаржылық тұрақтылықка және ... ... ... ... ... ... ... фискалдық және монетарлық саясаттың
тиімділігі, ұлттық валютаның тұрақтылығы мен ... ... ... ... ... тұру.
• Рыноктық экономикаға көшудегі прогресс: экономикадағы жеке меншік
сектордың рөлі (мемлекетгік ... ... ... жеке
меншік компаниялардың жетістіктері, кәсіпорындардың құрылымын өзгерту,
корпорациялық басқарудың тиімділігі
30. Зейнетақымен қамтамасыз ету және оның ... ... ... ... ... ... сәйкес зейнетақы дегеніміз-
орталықтан,жзқ-нан төленетін зейнетақы ... ... деп ... 1998ж.1 ... жай күйі б/ша кемінде
6 ай еңбек стажы бар жеке ... ... ... ... ақша ... дегеніміз-әрбір з-ы төлеуші азаматтың з-ы жарна ретінде аударған
міндетті ерікті ж/е ерікті ... ақша ... ... бөлігі
Жинақтаушы зейнетақы қорлары-халықтың міндетті ж/е ерікті зейнетақы
жарналарын тартады,әрі бұл ... осы ... ... ие ... ... кастодиан-банктің шотына ... ... ... ... ұйым ... ... қызметті жүзеге
асырады. ЖЗҚ-ң инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын лицензияны болған
жағдайда ЖЗҚ бұл қызметті өзі ... ... ... ЖЗҚ- оның ... ... бұл ЖЗҚ міндетті з-
ы жарналарын тартады ж/е з-ы ... з-ы ... ... қалыптастырып,әртүрлі қаржы құралдарына инвестициялайды.
2.Мем.емес ЖЗҚ- салымшылардың міндетті ж/е ... з-ы ... ... з-сын төлеуді, сондай-ақ з-ы активтерін қалыптастыру ж/е
инвестициялау б/ша қызметтерді жүз.асыратын з.т
ЖЗҚ — бүл ҚР ... ... ... ... ... ... ... төлеу бо/ша қызметті, сондай-ақ зейнетақы актив/рін инвест/ялық
басқаруды ж.а/тын заңды тұлға. ЖЗҚлары ... ... ... ... әр түрлі бағ.қағ/рға орналастыру арқ қордың
инвест/ялық портфелін қалыптастырады. О/р мемлек/к ЖЗҚ ж/е мемлекеттік емес
ЖЗҚ болінеді. МЖЗҚ завды түлғаны білдіреді. О/ң ...... ... міндеггі зейнетақы жарнасын алады және зейнетақы
алушыларға зейнетақы ... ... ... ... ... ... мемлек бағ қагаз/рға, мемл/к банктің депозит/ріне, халықаралық қаржы
үйым/ры/ң бағ ... ... ...... міндетті ж/е
ерікті зейнетақы жарналарын алуды әрі зейнеткерлердің зейнетақысын толеуді,
сондай-ақ ... ... ... ж/е о/рды инвестцц/у б/ша
қызметгерді ж.а/тын занды түлға. Ол міндетгі қор/рға қарағ/да ерікті
зейнетақы жарнасын да тарта алады. ... ... ... ... ж/е зейне.келісімшартында белгіленген тәртіпнен ж/е мөлшерде өз
бастамасы б/ша ... ... ... ... ... ... ... әрі ж.а.
Қазақ/қ ЖЗҚ/ры өз қызметін ҚР Қаржы нарығы мен қаржылық үйымдарды ретгеу
ж/е қадағалау женіндегі агеігптгі берг лицен/ң негізінде ж.а. ЖЗҚ/р
лицензия алу ү/н ... өз ... ... тур ... ж/е
о/рдың қаржы институттарында кем дегенде 2 жыл жүмыс істегенін айғақтайтын
қүжат/ң нотариалдық ... ... ... ... ЖЗҚры АҚ
формасында қүрылады.
ҚР-ң Президентінің Қазақстан халқына жолдауында «Жаңа әлемдегі
жаңа Қазақстан » 22-ші ... ... ... ... ... ... кеткен болатын. Мұнда Үкімет жинақтаушы зейнетақы жүйесін
дамыту одан әрі ... ... ... ... тиіс.өзекті
міндеттер: біріншіден, зейнетақылық жинақтаулардың сақталуы мен кәрілік
жеткен ... ... ... мөлшерде болуы жөнінде мемлекеттік
кепілдіктерді ... ету, ... ... ... ... ... қамту болып табылады.
Осы уақытқа дейін Чили үлгісі бойынша жасалған қазақстандық
жинақтаушы зейнетақы ... ... ... істеді. Барлық жалақылық
төлемдерден 10 пайыздың міндетті түрде осы қордағы есепшоттарға аударылып
отыруы бұл ... ... ... Осы ... ... бұл күндері
қорлардағы жинақталған қаражаттың жалпы сомасы 17 миллиард АҚШ ... ... ... зейнетақы қорларының үлкен ... ... ... ... ... 1997 ... бастау
алады. Қазіргі таңда зейнетақы қызметі нарығында 11 жинақтаушы зейнетақы
қоры ... ... ... ... ... 79 ... және 51 ... 13 заңды тұлғаның қорлардың зейнетақы активтерін инвестициялық
басқаруға лицензиясы бар. Есепті күнде 10 ... ... ... ... жүзеге асырды, оның ішінде 6 екінші деңгейлі банк ЖЗҚ-
лардың кастодиан банктері болып табылады. Жинақтаушы ... ... ЖЗҚ ... ... кастодиан банктер санының өсуі
аталған жүйенің институционалды дамығанын көрсетеді.
Реформаның мақсаты төлемдері ... ... ... ... нақты жинақтаушы жүйеге өтуден тұрады.
Дамудың оң үрдістеріне қарамастан, зейнетақымен ... ... ... оның ... тұрақтылығы, сенімділігі,
шынайылығына және әлеуметтік тиімділігіне қатысты ... ... бар. ... ... Экономикалық даму және сауда министрлігімен,
Ұлттық банкпен бірлесіп қолданыстағы зейнетақы жүйесінің жай-күйіне кешенді
талдау жүргізу, сондай-ақ оны одан әрі ... ... ... ... айқындау жұмыстары басталды.
Келешекте, тиісті шаралар қабылданғаннан кейін базалық зейнетақының
мөлшері 2015 жылға ең төмен күнкөріс деңгейі ... 60%-на ... ... ... ... жыл сайын инфляция деңгейіне қарай
міндетті түрде өсіріліп тұрады.
.
31. Қаржы нарығы: ... және ... ... ... ... әлем(к тәжірибе мен әрбір ... ... ... ... сай ір ... ... ... нарық(р(ң қарж(қ
құрал(р(мен ұйымд(н сауда жүйесін білд(ді. Мұнда ақша ... ... ... ... алушыларға бағыттап отыратын аржы институт(ры нег(і
ролді атқарады. Онда ... ... мен ... қағаздар тауар рет(де
қолд(ы. Қаржы нарығы кез келген нарық секілді қаржы ресурс(ң ... ... ... ... ... б(ты ... ... Қаржы
нарығы( бұл капиталға сұраныс пен ұсынысты ... ... ... ... ... мен ... алушы(р арасындағы
капиталды қайта бөлу механизмінің жүйесі.Тәжірибеде ол ақша қаражаттары
ағымын меншік ... ... ... ж(е о(р(н кері ... ... ... ... нарығы(ң негізгі функциялары:
• реттеуші(к (о(ң көмегімен мем(к басқару орган(р(ң ж(е өзін(өзі рет(у
ұйым(р(ң тарапынан нарықты рет(у ... ... ... ( қаржы нарығына қатысушы(л(ң барлығын ақпара(р(мен толық
ж(е теңдей қол жеткізуін қамт(з етеді.
• бөлу ( қаржы нарығы құрал(р(ң ... ақша ... ... бір
саласынан екіншісіне,нарық(ң бір қатысушысынан екіншісіне,бір
аймағынан екіншісіне өтуін қамт(з етеді ж(е ... ... ... ... әсер ... ... қаржы н(ғы жүзеге асыр(н операция(р ... ... ... да бір ... ... баға ... ... бағасы нарықта еркін бәсекелес(к жағд(ғы
сұраныс пен ұсыныс(ң әсерімен қалып(ы.
Қазақстандағы қаржы нарығының құрылымы:
❖ Ақша ... ... ... ... ... ақша
нарығының маңызы мен мәні алдыңғы ... ... ... ... бері әр ... ... ... операциялар нарығында жүзеге
асқан барлық ауыспалы айналымға қызмет етіп келеді және ол кез келген
қаржы нарығының ... ... ... табылады.
❖ Депозит нарығы. Халықтың табысы екі негізгі ... ... ... пен ... ... табыстан тұрады. Уақытша бос
ақша ... ... ... әр ... ... ... банкке және
қаржы-несие мекемелеріне (тартылған ресурстар) тартылады. Осылайша,
ақшалар депозиттерде ... ... ... ... ... ... ақшалай сыйақы-пайыздар төлейді.
❖ Несие нарығы. Депозиттер түрінде банкке түсетін қаражаттың бір ... ары ... ... ... ... банктер уақытша бос
ақша қаражаттарын шоғырландыру арқылы заңды және жеке түлғаларға әр
түрлі мақсаттарға ... ... ... ... ақшалар нарықта
несиелер ретінде айналыста ... ... ... бұл ... үшін ... тиісті пайыздар төлейді.
❖ Валюта нарығы. Қазақстан нарығында операциялардың бір бөлігі ұлттық
валютада, ал оның басқа бір ... ... ... ... ... ... қаржы құралдарының айналысы екі валюта түрінде жүзеге
асады. Валюта айырбастау бойынша ... ... рөлі ... ... ... нарығы. Басқа да қаржы құралдары секілді ... ... ... нарығына жақсы әсерін тигізеді. Бағалы
қағаздар ақша ресурстарын қайта ... ... ... ... ... егер ... банк ... ресімделетін болса,
ол одан ары айналысқа түседі.
❖ Сақтандыру және зейнетақы қызметтерінің ... ... ... мен ... ... ... ... өз қызметін жүзеге асыратын негізгі қаржы делдалдары болып
табылады. Оларда қалыптасқан қатынастар ... ... ... ... ... ... тәуекелі батыстың қаржы
теориясында кез ... ... ... стратегияларының негізгі
құраушыларының бір, бірақ мұнда теорияның негізінде мынадай түрлері
болады: әрбір субъект өзіне ... ... ... ... ... және ... бол: ... көздерін
жасап, өз тәуекелділіктерін сақтандырады, яғни тәуекелден ... ... ... ... нарығының құрылымы
Қаржыға қатысты нарықтардың қызмет етуін талдау оның белгілі бір ... ... ... жеке ... ... айыруды, бөлуді шамалайды.
С.Ковалевтың түсіндірмесіне орай ... ... ... ... және ... ... сипаттама берілген.
С.Ковалевтың тұжырымдамасына сәйкес ,
- Валюта нарығы - бұл валюталық құндылығы бар ... ... ... ... ... белгілер - ... ... ... ... құралдары болып табылатын немесе ... ... ... ... ... ақша ... ... есептік ақша бірліктері шоттарындағы құрал); □бағалы
қағаздар (чектер, вексельдер, ... ... және ... ... міндеттемелер; □бағалы металдар (алтын, күміс, платина, палладий,
иридий, родий, рутений; осмий) және ... асыл ... ... ... сапфир, александрит, меруерт).
- Алтын нарығы - бұл елдің алтын қорын ... және ... ... ... ... және ... өндірісінің тұтынуы үшін
алтынды сату-сатып алумен байланысты экономикалық қатынастар саласы.
- Капитал нарығы өз ... ... ... және ... ... ... ... Былай бөліну осы нарықта сатылатын тауарларды
(қаржы құралдарын) ... ... мен ... ... ... ... сипатын білдіреді. Егер қаржы құралы ретінде
үлестік бағалы ... алға ... ... онда бұл ... ... ... ... ал қалған жағдайларда бұл несиелік қатынас
күйінде қалады. - Ссудалық капитал нарығында мерзімділік, ... ... ... ... ұзақ ... қаржы құралдары айналыста
болады. Ол ұзақ мерзімді банк ... ... және ... ... ... (ол да ұзақ ... ... Бағалы қағаздар нарығында жеке бағалы қағаздармен бірге оларды
алмастырушылар ... ... және т.б.) ... айналыста
болады және өтелінеді.
- Ақша нарығының құралдары ең ... ... ... мен ... ... қаражаттарын қамтамасыз ету үшін қызмет ... ... ... ... ... және ... процестерімен
байланысты. Ақша нарығы құралдарының ... ... ... ... ... ... карточкаларын және т.б.
жатқызуға ... ... ... түрлері бойынша ішкі, ... ... ... ... кредиттің негізгі нысаны кредит қатынастары болып
көрінетің мемлекеттік қарыздар ... ... бұл ... ... қарызгер ретінде болады.
Ішкі кредитте мемлекеттік-кредиттік қатынастар жан-жақты тұрғыда – қарыз
алушылар ретінде де, сондай-ақ кредиторлар ретінде де ... ... ... ... ... ... және ... пайда болады.
Мемлекеттік қарыздар – нәтижесінде мемлекет белгілі бір мерзімге және
белгілі бір ақыға ақша қаражаттарының белгілі бір сомаларын ... ... ... және жеке ... ... ... қатынастары.
Қысқа мерзімді қажеттіліктерді жабуға қажетті ақашалай қаражаттар көлемі аз
болған жағдайда мемлекеттік қазынашылық міндеттеме секілді (МҚМ) ... ... МҚМ 3 ... 1 ... ... заңды тұлғаларға беріледі.
Мемлекеттік қарыз (борыш) – Мемлекеттік борыш – бұл ... және ... ... ... ... қарыздардың сомасы. Мемлекеттік борыш
ұлғаймалы ... ... және ... ... қанағаттандыру үшін
ақша ресурстарын тарту нысандарының бірі ретінде ... ... ... ... борышты мемлекет мемлекеттік бюджеттің
қаражаттары есебінен өтейді. Орналасу нарығына , қарыз ... ... ... ... мемлекеттік борыш мемлекеттік ішкі және сыртқы
борыш болып бөлінеді
Ішкі мемлекеттік борыштың ... ... ... болды: бюджет тапшылығын
жабу үшін бұрын алынған кредиттер бойынша Ұлттық ... ... және ... ... ... шығарумен ресімделген халықтан,
шаруашылық жүргізуші субъектілерден алынған қарыздар бойынша борыш.
Қазақстанда оның дербес дамуының басынан ішкі мемлекеттік борыштың ... ... ауыл ... ... ... ... үшін ... бағалардағы
айырманың орнын толтыру және ауыл шаруашылығы өніміне сатып алу
бағаларына ... ... ... ... ... шығарылған
берешегі, бұл бөлудің әкімшілік әдістері жағдайларындағы ... ... ... ... -
➢ банктердің несиелері бойынша су шаруашылығының ауыл ... мен ... ... берешегі – қырсыздықтың,
кредиттеу қағидаттарының және ... ... ... ... ... ... ҚАРЫЗЫ
Мемлекеттік сыртқы борыш – шетелдік несиегерлер турасында ... ... ... ... ... ... ... қаржылық міндеттемелерінің
сомасы.
Қазақстанға қарыз беруші негізгі елдер - ... ... және ... банк ... Қазақстанның бұл елдерге қарызы 72 ... ... ... ... ... ... (игерілген) және өтелмеген
мемлекеттік қарыздар мен борыштық міндеттемелердің ... бір ... ... ... ... деп ... Мемлекет кепілдік
берген және мемлекет кепілгерлігі бойынша алынған қарыздар да бар. Басқа
сөзбен айтқанда, бұл - ... ... ... (биліктің) ішкі
және сыртқы нарықта пайда болған қарыздары.
Соңғы бес жылда Қазақстанның мемлекеттік, мемлекет ... ... ... ... ... алынған қарыз шамамен екі есе өскен.
Қазақстан ең көп қарыз алған елдер мен ... - ... (33 ... ... ... ... (22 ... 300 миллион доллар), Қытай (16
миллиард 600 миллион доллар), халықаралық ұйымдар (12 миллиард 500 ... және АҚШ (11 ... 400 ... доллар). Қазақстанның ірі
инвесторлары ретінде көбінесе АҚШ пен Қытай аталғанымен, Қазақстанның ең
көп қарыздар елі елі - ... ... ... ... есеп бойынша, халықтың жан ... ... ... ... (фирма аралық берешектерді қоспағанда) 4 мың 400
долларды құрады. Сарапшылардың ... 2013 жылы ... жан ... ЖІӨ ... ішкі ... 12 мың 886 доллардан келген. Яғни ЖІӨ-нің
үштен бірі - ... ... ... ... ... – бұл ... ... мемлекеттерінің,
банктерінің, сондай-ақ басқа заңи және жеке ... ... ... ... және өзге де заңи және жеке ... қарыздары.
Сыртқы экономикалық байланыстардың дамуына байланысты халықаралық кредит
сферасында мына валюта-кредит ұйымдары барған сайын маңызды орын алып ... ... қоры ... Халықаралық қайта құру және даму банкі
(ХҚДБ) ... ... және оның ...... ... (ДХА), Инвестициялар кепілдігінің көпжақты агенттігі,
Халықаралық ... ... ... ... құру және даму ... Азия
даму банкі, Ислам даму банкі және басқалары. Халықаралық валюта қоры ... ... ... ... және ... сақтауға бақылау жасау,
қатысушы-елдер арасында валюталық шектеулерді жою, ... ... ... үшін ... беру ... халықаралық сауда мен
валюталық ынтымақтастыққа жәрдемдеседі. Дүниежүзілік банк пен оның ұйымдары
елдердің экономикалық дамуын оларға техникалық көмек ... мен ... ... іске ... ... ... ... арқылы
қолдап отырады.
Мемлекеттік сыртқы қарыздардың мақсаттары ... ... ... және ... ... қолдау болып табылады.
Үкіметтің сыртқы қарыздар бойынша алған қаражаттары республикалық ... ... және ... ... ... пайдаланылады, ал Ұлттық
банктің алған ... ... ... ... ... ... Бұл қаражаттар мақсатты арналымына қарай
тікелей ... ... ... немесе ішкі (түпкі) қарыз алушыға
қайтарылатын негізде берілуі мүмкін. Өтеусіз пайдалану бюджеттік жұмсау
(қаржы ... ... ... ... ... пайдалануы арқылы жүзеге
асады. Ішкі (түпкі) қарыз алушылар үшін ... ... ... қарыз берушілер болып табылатын Үкімет немесе Ұлттық
банк береді. Қарыздық қаражаттарды мақсатты пайдалануға ... ... мен ... ... ... қарыз беруші жүзеге асырады, ал
келісілген шарттар сақталмаған кезде тиісті санкциялар ... . ... ... мәні және олардың қаржы жүйесі құрамындағыы
орны
Елдің біртұтас қаржы ... ... ақша ... құрылып, пайдаланылатын
қатынастырадың және бұл қатынастарды ... ... ... ... ... ... ... маңызды құрамы болып табылады.
Жергілікті қаржының әлеуметтік ролі, оның ... мен ... ... ... жүтелінген функциялардың сипатымен, сондай-ақ
мемлекеттің әкімшілік-аумақтық ... және оның ... ... ... ... ... құрамы екі ірілендірілген бөлікке біріктіріледі:
1. мемлекеттік және муниципалдық қаржы;
2. ... ... ... ... ... қаржы ресурстарының орталықтандырылған қорын жасаудың
экономикалық нысаны мен мемлекекттің негізгі қаржы ... ... ... ... ... ... ... қосымша
көзі ретіндегі бюджеттен тыс арнаулы қорларда, мемлекеттік несиеде
көрінетін қаржы қатынастарын ... ... ... ... ... буындар бөлінеді, оның
үстіне қаржы қатынастарын топтастырып, мақсатты ақша қорларының құрамы мен
арналымына белгілі бір әсер ететін ... ... ... ... Бұл ... ... мен ... қаржысы сферасында
мынадай буындары бөлуге мүмкіндік береді: коммерциялық кәсіпорындар мен
ұйымдардың қаржысы; коммерциялық емес ұйымдардың ... ... әр ... өз кезегінде буыншаларға (ондағы қаржының өзара
байланысының ішкі құрылымына сәйкес) ... ... ... ... ... ... ... істейтін кәсіпорындар
(ұйымдар) қаржысының құармына өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, сауда, көлік,
құрылыс және т.б. кәсіпорындарының қаржылары ... ... ... ... ... ... қаржы қатынастарын топтастыру,
мемлекеттік басқарудың деңгейіне ... ... ... ... ... ... сферасында буындардың әрқайсысы сақтандырудың
түрлеріне (жалпы сақтандыру, өмірді сақтандыру) ... ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық
қатынастар, қаржыны жоспарлау, бақылау және басқаларды ... деп ... ... жүйесінің сыныптамасында функционалдық критерийден басқа ... ... ... ... ... ... ... субъектілерінің
нышаны бойынша мемлекет қаржысы, шаруашылық жүргізуші субъектілердің
қаржысы, ... ... деп ... болады. Сыныпқа байланысты болып
келетін звенолар қаржы ... ... ... басқару аппараты тәрізді
элементтерден тұрады. Қасиеттерін осылай жүйелендіру қаржы жүйесіне
интеграциялық сипат береді.
35.Жергілікті ... - ... ... ... өнімнің бір бөлігін
жергілікті басқару орғандары өздеріне артылған функцияларға сәйкес жасау,
бөлу, пайдалану үдерісіндегі ... ... ... ... ... ... ... маңызды құрамды бөлігі болып табылады. Ол
жергілікті бюджеттерді, арнаулы бюджеттен тыс қорларды және басқарудың
жергілікті орғандарының қсірамағындағы ... ... ... ... ... ... ... мен бағыты биліктің
жергілікті әкімшіліктің және ... ... ... ... ... қаржы отандық экономика үшін біршама жаңа ұғым.
Жергілікті салықтардың ... мәні ... ... ... Басқарудың жергілікті органдарына мемлекеттің әлеуметтік
бағдарламаларын жүзеге асыру бойынша маңызды міндеттер жүктелінген. ... ... ... ... ... ... жергілікті қаржылық
ресурстар есебінен жүзеге асырылады.Әлеуметтік тұрмыстық инфрақұрылым
салалары халықка қызметтерді басым бөлігінде ... ... ... ... ... береді. Жалпы жергілікті салықтардың жай-
күйі әркашанда, біріншіден, елдің жалпы экономикалық жағдайына, ... ... ... ... ... билік пен басқарудың
жергілікті орғандарының құқығы мен міндеттерін белгілі бір дәрежеде реттеп
отыратын мемлекеттік заңдардың деңгейіне, төртіншіден, биліктің ... ... ... ... ... ... батыс елдерінде
жергілікті қаржы мемлекеттің қаржылық ... ... ... ... едәуір рөл атқарады. Жергілікті қаржыда ұлттық табысты
аумақтық тұрғыда қайта бөлуге мүмкіндік жасайтын және ... пен ... ... ... ... жасауды қамтамасыз ететін
экономикалық ... ... ... ... бюджеттерге
маңызды рөл беріледі.
Жергілікті бюджеттердің экономикалық; мәні ... ... ... билік пен басқарудың жергілікті орғандарының ақшалай
қорларын қалыптастыру; бұл ... ... ... ... мен ... арасында қайта бөлу.
Жергілікті бюджеттер билік пен басқарудын ... ... ... ... негізгі қаржы базасы бола отырып, олардың ... ... ... ... ... ... аумактарда оларга ... ... ... ... ... ресурстардың резервтерін ашып,
пайдалануға мүмкіндік жасайды. ... ... ... ... ... және әлеуметтік міндетгерді жүзеге асыруда елеулі
рөл атқарады. Жергілікті бюджет арқылы мемлекеттік ... ... ... ... инфрақұрылымга жұмсалады. Әлемдік және отандық
тарих ... ... ... ... ... мен олардың санитарлық жағдайын жақсартудағы, сондай-ак
әлеуметтік сфера ... ... ... ... ... ... ... дербестігінің маңызды шарттарының бірі оларда
аймақтық ресурстарды жаңарту ... ... ... шараларды
қажыландыруға қажет қаражаттардың кепілдікті көздерін жасау болып табылады.
Оперативтік- шаруашылық дербестігі жергілікті буынды шығыстардың 50
пайыздан кем ... ... ... ... ... берілген
жүйесін жасауды, бюджетке ұзақ мерзімге кірістердің қатаң бекітіліп
берілуін қажет етеді.
Республикалық бюджеттің кірістері олар ... ... ... ... және басқа да міндетті төлемдердің түсімдерінен;
ә) салыққа жатпайтын түсімдерден;
б) капиталмен жүргізілетін операциялардан алынатын кірістерден.
36. Қаржылық жоспарлаудың нақтылы міндеттері қаржы ... ... ... ... ... қажетті ақшаның көлемі мен олардын
көздерін ... ... ... ... ... ... ... және орталықтандырылмаған қорлар ... ... ... үйлесімдерді белгілеу және басқалары.
Жоспарлау:
1) экстенсивтілігімен (әлеуметтік ... және ... кең ... қамтиды)
2) қарқындылығымен (кәміл техника мен әдістерді қолдануды түсінеді);
3) тиімділігімен (қорытындысында қаржыны басқару қойған ... ... ... ... ... мына тәсілдемелер пайдаланылады:
а) автоматтық (өткен жылдың деректері ... ... ... ... ... ... ... көбейтіледі. Бұл әдіс ең
қарапайым әдіс ... ... ... ... ... ... пайдаланылады;
ә) статистикалық (өткен жылдардың шығыстарын қосып, өткен жылдардың санына
бөледі);
б) нөлдік база тәсілдемесі (барлық айқындамалар қайта есептелуі тиіс ... ... ... ... ... және ... мүмкіндіктерімен
үйлестіріледі).
Нарықтық экономика жағдайында жоспарлау басқарудың функциясы ... және ... ... ... жақтарын жалпыға бірдей қамту
нысанын алуы тиіс. Егер жоспарлау экономикада қаржы ... ... ... ... ... экономикада айырбас сферасына
сүйенеді, бұл сфера арқылы тауарлар мен ... ... және ... мен өткізу кезінде қоғамдық қажетті шығындарды тану (мойындау)
жүзеге асырылады.
Қаржылық ... ... ... ... мен қорланымдарды жасау,
бөлу және қайта бөлу экономикалық процестермен оңтайландырудың күні ... ... ... ... және ... ... және орталықтандырылманған ақша қорларын қалыптастыру
және пайдалану.
Қаржылық ... ... және оның ... ... аса ... болып табылады. Оны мемлекеттік билік пен басқарудың ... және ... ... құрылымдары жүзеге асырады.
Шаруашылықты жүргізудің нарықтық жағдайында қаржылық жоспарлау шаруашылық
жүргізудің белгіленетін түпклікті ... ... ... ... екі ... ... көбінесе болжау ретінде жүргізіледі.
Қаржылық болжау мемлекеттің мүмкін болатын қаржы жағдайын алдын ала ... ... ... ... ... ... ... мерзімді ( жыл) және ұзақ мерзімді (жылдан астам) болуы ... ... ... ... жасау стадияларынан бұрын болады, қоғам
дамуының белгілі бір кезеңіне арналған қаржы ... ... ... ... ... ... кезеңдегі қаржы ресурстарының шынайы
мүмкін болатын ауқымын, оларды ... ... және ... ... табылады. Болжамдар қаржы жүйесінің органдарына қаржы жүйесін
(құрамын) дамыту мен жетілдірудің түрлі нұсқауларын, қаржы саясатын ... ... мен ... белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық болжау әр түрлі әдістерді қолдануды қажет етеді:
• экономикалық процестерді анықтайтын факторларға қарай ... ... ... ... ... үлгілерді жасау;
• корреляциялық регрессиялық талдау;
тікелей сараптамалық бағалау әдісі
37.Коммерциялық емес ұйымдар мен ... ... ... коммерциялық емес түрлерi (мемлекеттік секторды шығара отырып)
жөнге келтiрiлген ... ... бар ... ... ... ... мұражайларды, ауруханаларды, оқу орындарын, театрларды, әр
түрлi қайырымдылық қорларды, кәсіптiк бiрлестiктерді ... емес ... ... ... ... ... ... берідi.
Коммерциялық емес ұйымдар арқылы қоғамдық ... ... ... iс-қимылы халыққа қызмет көрсету жөнiндегi ... ... және ... ... Қызметтің коммерциялы
емес түрлерiнен алатын пайда немесе табысты пайдаланудың қаржы механизмi,
мысалы, АҚШ-та олардың ұйым мүшелерiнiң арасында ... ... ... ... не ... ... не ... қызметiн пайдаланатын
тұлғаларға (аурулар, оқушылар, қажетсiнетiн азаматтар және ... ... ... ... басқаша iс-әрікет етедi;
мұнда кәсiпкерлiк қызметтен алынған кез келген табысқа, салық салудың өзге
де объектiлерiне ... ... ... және т.б.) ... ... ... емес ... сыйақы, грант, кiру және мүшелiк
жарналар, қайырымдылық көмек, өтеусiз берiлген ... ... ... мен ... ... ... табысы салық салуға жатпайды.
Коммерциялық емес ұйымдар қызметiн ... ... әр ... ... Оларды бұл құрылымдардың iс-әрікет ... ... ... ... топтастыруға болады:
− бюджет қаражаттары;
− мемлекеттік бюджеттен тыс қорлар;
− жағдай ... ... ... алынған қаражаттарды қоса, ... ... ... ... ... ... ... аударымдары, келiсiмшарпарға
сәйкес орындалған жұмыстар мен қызметтер көрсеткенi үшін түскен қаражат
түсімдерi;
− мүлiктi жалға беруден түскен ... ... ... ... ... ... ... бiлiктiлiктi артырудан және
т.с.с.) түскен табыс және басқалары.
Мемлекет тиiстi функцияларын ... ... ... ... ұстауға
жұмсалатын шығыстар мемлекеттiк бюджетiнiң қаражаттары есебiнен жүзеге
асырылады. Бұған мемлекеттiк басқару, ... ... ... қорғаныс,
iшiнара бiлiм беру және денсаулық сақтау жатады. Іргелi ғылыми зерттеулерге
жұмсалатын шығындардың басым ... осы ... ... Бюджет ресурстары сондай-ақ мәдениет пен шығармашылық
мекемелерiн: кiтапханаларды, ... мен ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк
теле-және радиостудияларды, киностудияларды және т.б. қолдап отыруға
пайдаланылады.
Коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... ... орындалатын жұмыстардан алатын табыстары (түсiм-
ақша) түрiндегi меншікті ... ... ... ... өнiм ... ... ... табыс (пайда) ұйымның
меншiгiндегi басқа мүлікті пайдаланудан түскен табыстар болып табылады.
Қызмет ... ... ... ... ... ... жұмсаған
атығындарын жабады және ұйымның одан әрi өздiгiнше дамуына жеткiлiктi таза
табысты (пайдалы) кiрiктiредi. Мұндай ... бiлiм ... ... ... пен ... мекемелерiнiң қызметтерiне деген халытың
қосымша қажеттілiктерi қаржыландырылады.
Меншiктi көздердiң қатарына сонымен бiрге ... ... ... ... ... жалға беруден алынатын қаражаттар, мүлiк ... ... ... алынатын қаражаттар жатады.
Қаржыландырудың үшiншi көзi — банктердің кредиттерi. Бұл көздi ақылы қызмет
көрсететiн ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... кредиттi пайдалану уақытынан асыл түсетiн
мерзiмi бойынша жақсы жолға қойылған, бiрқалыпты жұмыс ... ... ... бұл ... ... ... қамтамасыз етiлуi мен
өтiмдiлiгiн кепілдендiретiн әдiс ретiнде, қарамағында ведомствоға ... бар ... үшiн аса ... ... ... ... мен ... (саяси партиялар, кәсiптiк,
шығармашылық одақтар, ... дiни ... ... ұйымдар,
ассоциациялар және басқалары) қаржыландырудың айрықшалықты әдiсi олардың
қатысушыларының мүшелiк жарналары болып ... ... ... ... қоғамдық бiрлестiктердiң өздерiнiң қызметiн ұйымдастыруға
байланысты өзгешелiгiмен және ... ... ... ұйымдастырудың ерiктiлiгi олардың қаржы ... көзi кiру және ... ... ... ... ... ... қаржысын (салық төлеушiлердiң ... ... ... ... ... ... сипаты бiрлестiктер
меншiгiн олардың мүшелерiнiң жеке-дара ... ... ... ... ... ... ресурстары бiрлестiктердiң
жарғысына байланысты шығындарды ... ... ... ... ... мен ... ... болатын
қайырымдылық мақсаттарына аударылатын аударымдар, шетелдiк мемлекеттердiң,
ұйымдардың, компаниялардың, халықаралық ... ... ... ... мәдени және шығармашылық ұйымдары мен мекемелерiн,
коғамдық ... ... ... көзi ... ... ... ... алуан түрлiлiгi ретiнде белгiлi бiр ұйымның немесе
қызмет түрiнiң тұрақтылық, ... ... ... бола алады.
Ғылыми зерттеулердi қаржыландырған кезде гранттар — жеке адам, компания,
фирма, халықаралық ұйым, мемлекет ... ... бір ... ғылыми
зерттемелердi, жобаны, ғалымдардың бiр тобын немесе жеке ғалымды зерттеудi
аяқтап,оның нәтижелерiн өндiруге немесе ... ... ... жеткiзу
мақсатымен өтеусiз қолдау әдiсi қолдалынады.
Коммерциялық емес қызмет ұйымдары мен ... ... және ... ... ... белгiлi бiр көзi олардың қарамағындағы
ресурстардың бiр бөлiгiн ... және ... ... сондай-ақ қаржы рыногында бағалы қағаздарға орналастырудан
алынатын ... ... ... ... көздерi коммерциялық емес қызмет ұйымдары мен
мекемелерiнiң ақша қаражаттарын әр ... ... және ... толық жинақталымында қалыптастыруы мүмкiн.
38. ҚР ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ ШАРТТАРЫ МЕН ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
Қаржы ... ... ... ... ... ... жүйесі; капитал несиегерлер мен қарызгерлер арасында бағалы
қағаздарды шығару және сатып ... ... ... ... ... ... бір ... Мұнда халықтың, шаруашылық жүргізуші
субъектілердің, мемлекеттік құрылымдардың клиенттерге не ... ... ... ... ... ... бос ақшалай қаражаты мәміле
объектісі болып табылады. Сондықтан ол бағалы қағаздар нарығы ретінде де,
несие капиталының ... ... де ... ... ... жаңа ... шығару ісімен айналысатын бастапқықаржы нарығы және ... ... ... қайта сатумен айналысатын қайталама қаржы
нарығы түрлеріне бөлінеді. ТМД-ның барлық ... ... ... ... ... ... ... қаржы секторының
реформасы және дамуы қаржы ... ... ... ... және ... қаржы секторына сенімін арттыру бойынша іс-
шараларды ... ... ... ... міндеттердің
маңыздыларының бірі ретінде қарастырылады.
Бүгінгі күнге Қазақстанның қаржы секторы ... ... ... ... ... ... ... және зейнетақы қызметтерінің нарығы
сынды негізгі секторлармен көрініс тапқан.
39. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ИНФЛЯЦИЯ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. ... ... ... — бұл кез ... ... даму ... тән ... Инфляцияның себептері айналыс және өндіріс саласында орын алады.
Қазіргі инфляция мынадай факторларға байланысты:
1. Ақша ... ... ... ... ... көп ... эмиссиялануы есебінен айналыс аясының артық ақша
массасына толып кетуі; халық шаруашылығының артық несиеге толуы.
2. Ақшалай емес ... ... ... шығындық тетігіне, мемлекеттің экономикалық саясаты, оның
ішінде салық саясаты, баға саясаты, сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... байланысты инфляцияның екі түрі
болады: сұраныс және шығын (ұсыныс) инфляциясы.
Сұраныс ... ... ... ... ... әскери шығыстардың өсуі, яғни әскери техникалардың азаматтық салаларда
пайдалану қажеттігінен, нәтижесінде ақша баламасы айналыс үшін артық
болып қалады;
• мемлекеттік ... ... және ішкі ... ... ... қысқа және орта мерзімді міндеттемелерін шығару есебінен
бюджет тапшылығын жабу нәтижесінде мемлекеттің ішкі қарызы артады;
... ... яғни ... ... ... ... мен үкіметке несие беретін несиелер көлемінің ұлғаюын
сипаттайды;
• импортталған инфляция, яғни ... ... ... алу ... ... ... үстіне ұлттық валютанын, эмиссиялануы;
• ауыр өнеркәсіп саласына өте көп мөлшерде инвестация жұмсау.
Шығын (ұсыныс) инфляциясы — бұл баға белгілеу ... әсер ... ... ... ... ... ... өсуін азайту және өндірістің құлдырауы;
• көрсетілетін қызметтің маңызының артуы;
• бір өнім бірлігіне жұмсалатын шығынның өсуінің ... ... ... энергетикалық дағдарыс.
Инфляция жағдайында қағаз ақшалар мыналарға қатысты құнсызданады:
• алтынға;
• тауар;
• шетел валютасына.
Бірінші жағдайда қағаз ақшамен ... ... ... құны ... ... тауарлардың бағасы өседі. Үшінші жағдайда шетел валютасына
қатысты ұлттық валютаның бағамы төмендейді.
Инфляцияны төмендегідей белгілеріне байланысты жіктеуге болады:
1. ... ... ... ... ашық инфляция, яғни, бағаға ешқандай да кедергі болмайды, оның
еркін өсуі байқалады;
• жабық инфляция, яғни ... ... ... бағаға мемлекет
қатан бақылау жасап отырады;
• инфляциялық шок, яғни бір мезетте бірден баға өсіп кетеді.
2. Таралу орнына қарай:
• локальдық инфляция, яғни баға бір ғана ... ... ... ... ... яғни кейбір елдер топтарын немесе барлық
ғаламдық экономиканы ... ... ... ... өсу ... қарай:
• баяу инфляция — баға баяу қарқынмен біртіндеп жылына 10%-ға
өседі;
• орташа инфляция — баға тез ... ... ... ... ... ... баға ... ауыр экономикалық және әлеуметтік
зардаптарға шалдықтырады;
• ұшқыр инфляция — баға жылына ... ... ... және ... ... ... ... инфляция ақша жүйесінің
құлдырауына әкеліп соғады. Мұндай жағдайда ақша өзінің атқаратын
қызметтерін жоғалта бастайды.
Антиинфляциялық ... ... ... мақсаты инфляцияны
басқарушылық етіп, ал оның деңгейін едәуір ... етіп ... Ол ...... ... ... ... кірістер саласындағы іс-
шаралар, сондай-ақ тұрақтандырудың әртүрлі ... ... ... ... тура және ... ... мүмкін.
1) жанама әдістер: а) оларды орталық банктың басқаруы арқылы ақшаның жалпы
салмағын реттеу; ә) ... ... ... ... арқылы коммерциялық
банктердің несиелік және есептілік пайыздарын реттеу; б) коммерциялық
банктердің міндетті ... ... ... ашық базарда құнды
қағаздармен операциялары.
2) Тура әдістер: а) мемлекеттің ... және ... ... ... тура және тікелей реттеуі; ә) бағаларды мемлекеттік реттеу; б)
жалақыны мемлекеттік ... ... ... ... в) ... ... ... мен әкету және валюта бағамын мемлекеттік реттеу.
Антиинфляциялық саясаттың бірнеше жіктеулері бар. Мысалы, ортодоксальды
және гетеродоксольды.
1. Ортодоксальды нұсқасы ... ... ... аз ... емес ... ... Бюджеттің теңгерілу және
айналымда ақшалай салмақтың өсу темпін ұстап тұру проблемаларын шешуде ... ... ... ... нұсқа экономикалық үрдістердің барысына аса белсенді
мемлекеттік ... ... ... ... баға мен жалақының өсімін
уақытша тоқтатып тастау; кәсіпкерлікті және халықтың жинақтарын ынталандыру
жөніндегі шаралар, ең алдымен салықтық ... ... ... инфрақұрылымды дамыту және өмірге маңызды салалар мен өндірістерді
қолдау; ... ... мен ... ... реттеу.
Құнсызданудың (инфляцияның) жағымсыз әлеуметтік және экономикалық салдары
көптеген елдер үкіметтерін ... ... ... ... ... БЮДЖЕТ ЖҮЙЕСІ, ҚҰРАМЫ ЖӘНЕ БӨЛІМДЕРІНІҢ СИПАТТАМАЛАРЫ
Бюджет жүйесі - экономикалық қатынастар мен заңдық ... ... ... бюджеттердің жиынтығы, сондай-ақ оларды әзірлеу, қарау,
бекіту, атқару және атқарылуын бақылау үдерісі. Бюджет ... ... заң ... ... ... ... ... бірыңғай
бюджеттік сыныптаманы (кіріс пен шығыстың міндетті бірыңғай топтамасын)
қолдану, бюджеттердің төменгі ... ... ... ... және ... ... ... бірыңғай ақша жүйесі арқылы
қамтамасыз етіледі. Бюджеттердің дербестігі меншікті кіріс көздерінің болуы
және оның ... ... ... арқылы қамтамасыз
етіледі. Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі экономикалық қатынастарға
және тиісті құқықтық нормаларға ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджетті құрайтын
республикалық бюджет пен жергілікті бюджеттер дербес жұмыс істейді.Бюджет
жүйесінің жұмыс істеуі бюджеттердің ... ... ... ... және ... әзірлеу, қарау, бекіту, атқару, бақылау тәртібімен,
сондай-ақ ... және ... ... ... ... ... ... жылына арналған республикалық бюджет
Қазақстан Республикасының заңымен, жергілікті бюджеттер - ... ... ... ... әзірлеу, бекіту және
олардың атқарылуын есепке алу ... ... ... ... орындалуына бақылауды Есеп комитеті
жүргізеді ал, жергілікті бюджетті сәйкес жергілікті деңгейдегі ... ... ... ҚР ... министрлігі мен оның өкілетті органдары
жүргізеді.Республикалық бюджет - ... ... ... ... мен ... ... қаржыландыру (профицитті
пайдалану) есебінен қалыптастырылатын және өзіне Қазақстан Республикасының
Конституциясы мен заң актілері жүктеген ... ... ... ... ... ... ... республикалық бюджет
бағдарламаларын қаржыландыруға арналған орталықтандырылған ақша ... ... ... бірліктердің бюджеттері) -
облыстық ... ... ... ... бар қалалардан басқа),
қалалардағы аудандарды қоспағандағы, ... ... ... ... ... бюджет-қаржы саясатының қажетті шарты
болып табылады. Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... басқару, жергілікті шаруашылық,
бюджет жүйесі туралы заңдарына сәйкес құралады. Республикалық бюджет ... ... ... қарау, бекіту, атқару және атқарылуын
бақылау тәртібі Қазақстан Республикасының "Бюджет жүйесі ... ... ... ... бюджет жүйесінің құрылуы мен ұйымдастырылу
қағидалары жатады. Ол заң актлерімен ... ... ... ... ... түсініктер кіреді:Бюджет жүйесі;Бюджет
құқығы;Бюджет үрдісі;Бюджеттік ... ... ... ... ... ... мен ... бөлістірілуін қарастырады.
Мемлекеттің тұрақтылығын қалыптастыруда жергілікті  бюджет жүйесінің маңызы
зор.  Оның негізін жергілікті салықтар мен ... ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау, әлеуметтік
шығындарға жұмсалады. Сонымен қатар жергілікті бюджет қаражаттары арқылы
тұрғын-үй коммуналды шаруашылық шығындары, жол ... ... қала ... ... ... Жергілікті бюджеттің кірісіндегі басты
үлесті ... емес ... ... МЕМЛЕКЕТТІК НЕСИЕНІҢ ҚЫЗМЕТТЕРІ МЕН ФОРМАЛАРЫ
Мемлекеттік несие – несие қатынастарының жүйесі.
Бұл қатынастарда мемлекет өз органдары ... ... ал жеке және ... ... ... ... ... қайтарымдылық
негізінде мемлекеттік шығындарды қаржыландыру үшін ақшалай қаражат
шоғырландырылады.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және орта ... қазынашылық міндеттемелер және басқа
да мемлекеттің бағалы қағаздары жатады. Бүгінгі таңда, мемлекет тарапынан
қысқа және орта ... ... ... бюджет тапшылығын жабу
мақсатында шығарылуда. ... ... ... ... ... он екі ай және үш жыл ... ... Бұл жағдайларда мемлекеттің
рөлі қарыз алушы ретінде болады себебі, қарыз беруші - ... және ... ... ... ... ... ірі жобаларды қаржыландыруға
несие береген жағдайда ол, қарыз беруші ретінде ... ... ... мұндай да қарыз алушыларга банктер және ... ... ... ... ...... ... басты буындарының бірі
және кредит қатынастарының жиынтығы, бұл қатынастарда мемлекет несиегердің
де, қарыз алушының да, ... да ... ... ... ... ақша қаражаттарын қайта бөлу ... Бұл ... ... ... ... ... бос ... шоғырландырумен байланысты. Бұл қызметте ... ... ... ... ... бірі ... ... Бұған халықтың,
шаруашылық жүргізуші субъектлер арасында ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздардың басқада
түрлерін (қазынашылық ... ... ... ... ... қол ... ... Мемлекеттік несие түрлері ... ... ... шартты болып
ажыратылады. Мемлекеттік кредиттің негізгі нысаны кредит қатынастары ... ... ... ... табылады, бұл қатынастарда мемлекет
негізінен қарызгер ретінде болады.
Мемлекеттік ...... ... белгілі бір мерзімге және
белгілі бір ақыға ақша қаражаттарының белгілі бір сомаларын алатын мемлекет
пен заңды және жеке тұлғалар ... ... ... ... ... ... қажетті ақашалай қаражаттар көлемі аз
болған жағдайда мемлекеттік қазынашылық міндеттеме секілді (МҚМ) несие түрі
шығарылады. МҚМ 3 ... 1 ... ... ... ... ... ... қарыз (борыш) – Мемлекеттік борыш – бұл алынған және белгілі
бір күнге өтелмеген ... ... ... ... ... ... ... және қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін
ақша ресурстарын тарту нысандарының бірі ретінде ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің
қаражаттары есебінен өтейді. Орналасу нарығына , қарыз валютасына және
басқа сипаттамаларына ... ... ... мемлекеттік ішкі және сыртқы
борыш болып бөлінеді.
Мемлекеттік сыртқы борыш – шетелдік несиегерлер ... ... ... белгіленген мерзімде өтеуге жататын елдің қаржылық міндеттемелерінің
сомасы.
42. ШАРУАШЫЛЫҚ ... ... ... ... ... ... қорларды - белгілі бір мақсаттарға арналған ақшалай қаражаттарын
қалыптастырып, пайдаланады. Қорлардағы ... ... ... ... ... ... ... істеуі үшін негұрлым елеулілері
мен маңыздылары мына қорлар болып табылады: жарғылық, резервтік капиталдар,
қорлану қоры, тұтыну қоры, еңбекке ақы ... ... ... ... Дербестік жағдайларында шаруашылық жүргізуші субъектілер басқа да
мақсатты ... ... ... ... ... жекешелендіру қоры, өндірістік және әлеуметтік инфракұрылым дамуына
қатысудың үлестік қоры және ... қор ... ... ... ... құрылтайшы берген
шаруашылық жүргізуші субъект (ұйым) мүлкінің (капиталының) ... ... және ... ... өндірістік капиталды, материалдық емес активтерді, айналым
құралдарын ... ... көзі ... табылады. Оның қаражаттары есебінен
кәсіпкерлік кызметті жүзеге ... ... ... ... ... ... ... өзгеріп отырады: негізгі
капиталға жұмсалатын инвестициялар (күрделі жұмсалым), таза табыс есебінен
болатын ... ... ... ... дейінгі және капиталдың ... ... ... ... ... ... тозығын есептеу, зияндарды шығару, тауар-материалдық игіліктердің
бағасын түсіру ... ... ... ... ... қоры ... акцияларды орналастыру кезінде акционерлердің қаражаттары
есебінен жасалады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... ... төлемдерді төлегеннен кейін кәсіпорындар
мен ұйымдар кешенді қорларды - тұтыну қоры мен қорлану ... ... ... ... бүкіл жұмыскердің (өндірістік және өндірістік емес) еңбегіне ақы төлеу
шығындары;
... ... ... ... ... сыйақылар;
• еңбегі үшін ынталандырудың басқа түрлеріне жіберілетін ақшалай және
натуралдық нысандардағы қаражаттар;
материалдық көмек;
Сөйтіп, тұтыну қоры еңбекке ақы ... ... ... (өнім,
жұмыстар және қызметтер өткізуден алынған түсім-ақшадан) және жұмыскерлерді
материалдық көтермелеу мен ... үшін ... ... қарамағында қалдырылатын таза табыстың бір бөлігі
есебінен құрылады. Қор қаражаттары жұмыскерлердің жеке ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер қарамағында қалатын табыс (пайда);
• негізгі капиталды қалпына ... ... ... ... ... ... ... жәй ақцияларды қосымша шығару;
• басқа көздер есебінен қалыптасады.
Ірі кәсіпорындар мен ұйымдар тұтыну мен қорланудың кешенді ... ... мен ... ... ... ... көздерін құрып, пайдалана алады: жалақы, еңбекке аңы төлеу,
өндірісті дамыту, әлеуметтік даму қорлары.
Ұдайы өндірістік ... ... ... қамтамасыз етуде
қаржылық резервтердің (резервтік капитал, тәуекел қоры, сақтық қоры) маңызы
зор.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің валюталық ... ... ... мына ... ... ... валюталық түсім-ақшадан;
• жарғылық капиталға түсетін жарналардан;
• банктердің, солардың ішінде шетел, ... ... ... және
шетелдік заңи тұлғалардың валюталық кредиттерінен;
• ішкі валюта рыногында өкілетті банктер мен айырбастау пунктері аркылы
валюта сатып алу;
• бейрезиденттер көрсететін ... ... ... жұмыстар мен қызметтерді экспортқа шығарудан түскен
43. ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰТҚАЛАР ҚАРЖЫЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫ ФОРМАЛАРЫ РЕТІНДЕ
Қаржылық тұтқа – бұл, қарыз және меншікті қаражаттардың ... ... ... ... ... көрсеткіші. Қаржы тұтқасының
әсері (ҚТӘ) ... ... ... ... яғни ... ... тыс ... байланысты, рентабелділіктің төмендеу
және пайданы жоғарлату ықтималдылығы. ... ... ... ... ... ... ... қаражатының көлемі мен құнын меншікті
капиталдың рентабелді деңгейімен байланысты;
Қаржылық реттеудің көмегімен ... ... ... қабілеттігінің
сұранымына, қорланудың қарқынына, тауарлар мен қызметтерді өткізуге, елдер
арасындағы тауарлар мен капиталдардың қозғалысына, ... және ... ... ықпал етеді.
Сонымен бірге қаржылық тұтқалардың көмегімен ... ... ... материалдық өндіріс сферасында жұмылдырылатын қаржылық ресурстардың
жалпы деңгейін реттеу;
• өндірістік ... ... ... кәсіпорындардың, ұиымдардың сыртқы экономикалық қызметін реттеу,
олардың құқықтық және келісімшарттық тәртібін ... ... ... ұйымдарда, фирмаларда өндірісті дамытуды материалдық
жағынан ынталандырып отыру;
... ... ... ... ресурстарын бөлудің
ішкі өндірістік ара қатынасын реттеу;
• ел, өңір, сала, кәсіпорын, ұйым, фирма көлемінде инвестициялық және
инновациялық үдерістерді реттеп ... ... ... реттеу мен ынталандырып отырудың негізінде жалпы
алғанда елдің экономикалық дамуының ... ... ... ... ... ... ... үдерісі объективті және субъективті
факторлардың, экономиканың жұмыс ... ... әр ... ... ... ... элементтерін пайдаланумен сипатталады.
Сондықтан осы негіздемелер бойынша мемлекеттік реттеу жүйесін ... ... ... және ... ... ... ... екі тұрпаты бар: ол ... ... ... бағалық,
кредиттік, валюталық, еңбекке ақы төлеу бөліктерімен) және әкімшілік
реттеу.
Қаржылық реттеудің ... ... ... мемлекеттік-кредиттік,
кедендік-тарифтік, валюталық-қаржылық, шаруашылық ішіндегі (фирма ішіндегі,
кәсіпорын, ұйым, корпорация шегіндегі және т.б.) ... ... ... ... түрлерде ағатын қаржылық қосалқы категорияның
тиісті түрі үшін сипатты, сондай-ақ барлығы үшін ... ... ... ... ... - ... трансферттер), салықта - тура және жанама салық
салу, ... - ... ... ... ... ... ... - қаржылық реттеудің негізгі нысандары. Мемлекеттік-кредиттік
түріндегі нысандар сан алуан.
44. ... ... ... ... ЖӘНЕ ... – шетел сөзінен «мемлекет қазынасы» деген мағына) – бұл салық ... ... ... ... ... бұл мемлекеттің бюджетті
табыспен толтыру және шығындарды ... ... қою ... ... 2 ... ... ... (активті) және дискрециялық емес
(автоматты немесе пассивті).
Дискредициялық емес фискалдық саясат акцентті рыноктық ... ... ... ... қаржы үдерістеріне аз араласуын ұйғарады.
Дискредициялық емес фискалдық саясат автоматты, ягны ... ... ... ... ... іс- әрекет
етеді. Бұл жағдайда экономикалық циклдің әр түрлі фазаларында салықтық
алынымдардың сомасы ұлттық өнімнің ... ... ... ... ... сұранымды шектей отырып, салық түсімдері өседі және автоматты
түрде экономикалық өсуді тежейді; ... ... ... ... азаюын жеңілдете отырып, салықтық түсімдер төмендейді.
Қаржылық реттеудің басты мазмұны фискалдық ... - ... ... және ... саясатты жүргізуді қамтамасыз етуде
затталады. Тікелей қаржылық реттеудің үдерісін жүргізе отырып, ... ... ... ... ... ... ... арқылы
мемлекет олардың дамуын ... ... ... аса ... өндірістік емес сфераның жай-күйі
де осындай тәртіппен реттеледі.
Мультипликаторлардың іс-әрекеттерінің жоғарыда баяндалған мүмкіндіктерін
ескере отырып, ... ... ... қарай дискредициялық фискалдық
саясаттың нұсқалары тұжырымдалады. Құлдырау кезінде мыналарды қарастыратын
ынталандырушы фискалдық саясат жүргізіледі:
• 1) мемлекет шығыстарының ... ... 3) ... шығыстары артуының үлкен нәтижесін ескере ... ... бұл ... ... ... ... ... фискалдық саясат
кері бағыттарды қамтиды:
• 1) мемлекет шығыстарының азаюы;
• 2) салықтардың көбеюі;
• 3) бұл бағыттардың үйлесуі.
Тежеушілік фискалдық ... ... ... ... ... ... ... МӘНІ, САҚТАНДЫРУ МЕН ҚАРЖЫНЫҢ ӨЗАРА БАЙЛАНЫСЫ
Сақтандыру қоғамның  экономикалық  қатынастарының  айрықша  сферасын
бейнелейтін  ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандырып отыруға
байланысты оның басты арналымы- табыстар мен ақшалай қорларды жасау арқылы
мемлекет пен  ... ... ... ... ... қамтамасыз ету және қаржы ресурстарын жұмсауға ... ... ... мына  бағыттардан  көрінеді:
- қаржы капиталдың айналымын тездете отырып кәсіпорындардың, фирмалардың
өндірістік қызметі тиімділігінің өсуіне жағдай жасайды;
- ... мен ... ... ... отыру арқылы қаржы
кәсіпорындардың, фирмалардың коммерциялық есебін нығайтып, дамытады:
- қаржы ақша қорларын бөлу және ... бөлу ... ... өсудің ара
қатынасын қамтамасыз етеді;
- қаржы ұлттық табыстарға қорлану мен ... ... ... ... экономикалық негізін жасайды;
- қаржы ұлттық экономикада меншіктің сан ... ... және ... ... ... ... жасайды.
Сақтандыру категориясының қаржы категориясымен ортақ ... ... ... қатынастарының ақшалай сипаты;—       ... ... ... ... ... қатысуы;—       оның іс-қимылы ақша
қорларын ... ... ... ... ... бір ... ... сипатының болуы;—       ақша қорларын
жасап, пайдалану кезіндегі сақтық баламалығы барлық жағдайда бола ... ... ... мемлекет сақтық ресурстары меншігінің субъектісі
болып келетіндіктен сақтандыру жалпы мемлекет қаржысының ... ... ... ... ... жағдайда сақтық ісін (қызметті, бизнесті)
экономикалық жүйе шеңберіңдегі ... ... ... оның ... ... ... асыратын арнаулы қаржы-кредит институты ретінде қарауға
болады.
Сақтандыру категориясы үшін мына ... оған төн ... ... ... ... ... қатынастардың төтенше (жай
емес) сипаты (кез келген ауқымда –мемлекеттік, аймақтық деңгейде, кәсіпорын
немесе оның бөлімшесі, жеке адам ... 4 ... ... ... реттеу, ынталандыру; бақылау.
Мемлекет ұлттық табыстың едәуір бөлігін қоғамдық ... ... ... шаралаға, мемлекетті басқаруға мен қорғанысты дамытуға бағыттауын
қаржынының бөлу қызметі атқарады.
Қаржының реттеу қызметі экономикалық дамуын реттеуді мемлекеттің ... ... ... ... ... оны ... ... әртүрлі экономикалық жеңілдіктер мен дотация кезінде жүзеге
асырады.
Қаржыны ынталандыру ... ... ... ... ... бақылау қызметі бөлінген қаражаттардың мақсатты пайдалануынжүйелі
түрде тексеру арқылы жүзеге асады.
46.БЮДЖЕТ ЖҮЙЕСІНІҢ СУБВЕНЦИЯЛАРЫ МЕН ҚАЙТАРЫП ... - ... ... ... - ол ... ... ... төменгі
бюджеттерге қатаң мақсатпен тағайындалған шараларды қаражаттандыруға
берілетін ақша құралдары. ... ... ... ету ... ... мен шараларға және басқа мақсаттарға
нысаналы мемлекеттің қаржы көмегінің нысаны; мақсатты пайдалану бұзылған
жағдайда қаражаттар қайтарылуға ... ... ... республикалық немесе облыстық бюджеттерде
бекітілген сома көлемінде жоғары тұрған бюджеттен ... ... ... ... табылады. Олардың көлемдері жыл сайын абсолюттік
сомамен тиісті жергілікті бюджеттің ... мен ... ... ... ... Қазіргі таңда Қазақстан республикасының 13
облысы республикалық бюджет субвенциясы тәуелді аймақ болып табылады, яғни
өзінің әлеуметтік ... ... ... ішкі ... ... шеше алмайтын облыс болып табылады. Әр жыл өткен ... ... ... ... бұл ... ... мемлекеттік органдардың жеке
салық салу әрекетіне деген құштарлығын төмендетіп, ... ... ... ... және орта ... субъектілеріне кері әсерін тигізіп ... ... ... ... ... ... орын ... ол
жергілікті бюджеттің мемлекеттік бюджеттің субвенция іс ... ол ... ... ... ... орын алып ... біліп,
мемлекеттің шығыс бөлігінен осы субвенция қаражаттарына ақша бөлінетіндігін
біліп өзінің салық салу саятын дамытпай, бюджет шығыстарына, яғни ... ... ... сипаттағы ресми трансферттер маңында ... ... ... алып ... ... ... ... ретінде республикалық
немесе облыстық бюджеттерде бекітілген сома көлемінде жоғары тұрған
бюджеттен төменгі ... ... ... ... табылады. Олардың
көлемдері жыл сайын абсолюттік ... ... ... ... мен шығындары арасындағы айырмашылық ретінде анықталады. Жалпы
сипаттағы ресми трансферттер жергілікті ... ... ... ету мен ... ... ... қызмет көрсетуге тең
фискалдық мүмкіншілік беруді келбеулі теңестіруге бағытталады.
47.КОММЕРЦИЯЛЫҚ ЕМЕС ... ... ... ... жургізуші субъектілер қаржылары — қаржы жүйесінің біртұтастығын
құрайтын бөлік. Олар ... ... ... және ... ... ... олар елдегі ақша қатынастарының маңызды саласын, нақты айтқанда,
оның өнрістік емес салалар шығындарын, ... ... ... ...... ... ұлттық табыс және жасалған қоғамдық өнімді
алғаш бөлуді қамтиды.
Шаруашылық  жүргізуші субъектілердің каржылары көздеріне мына ... ... ауыл ... ... ... жабдыктау, сауда,
дайындау, халықты қажетті тұрмыс-заттармен камтамасыз ету, байланыс,
коммуналдық қызметтер,  көптеген қаржылық,  несиелік,  ... ... ... ... ... ... және де баска да коғамға
пайдалы кызметтерді жүзеге асыратын кәсіпорын, фирма, қоғам, концерн,
ассоциация; салалық ... мен ... да ... ... ... ... ... мекемелер қаржылары
арқылы іске асырылады.
Коммерциялық емес қызметтердің көптеген түрлері бар және олар ... ... ... басқару және жалпыға тән мемлекеттік қызметтер;
2) қорғаныс саласы;
3) ішкі және ... ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау;
7) халықты әлеуметтік қолдау;
8) фундаментальды ғылым;
9) мәдинет пен өнер;
10) қоршаған ортаны қорғау;
11) қала мен ауылдық мекендерді ... ... ... ... ... жол, көпір.);
12) Қоғамдық ұйымдар мен мекемелер;
13) қайырымдық қорлары.
Қызметтің негізгі ерекшеліктеріне пайда алу ... ... ... ету ... ... емес ұйымдардың қаржыландыру көздеріне
келесілер жатады: - мемлекеттік бюджет есебінен; -комммерциялық емес
ұйымдардың жеке ... ... ... ... ... мен ... ... қаржылары; -әр түрлі гранттар.
Коммерциялық емес ұйым (КЕҰ) – басты мақсат ретінде пайда ... ... ... ұйымның қатысушылары арасында (тек ... ... ... бөлмейтін ұйым. Пайданы пайдалану
шектеулі ... ие. ... ... ... ... ... ... Пайданы пайдаланудың осындай ерекшелігі ұйымдардың кең
спектрін коммерциялық емес деп аталатын экономиканың бірегей секторының
элементтері ретінде қарастыруға ... ... ... негізгі белгі болып
табылады.
Коммерциялық емес ұйымдар нарықтық экономикада нарыққа тән белгілі
жетілмегендікке ... ... ... ... ... кәсіби
қызығушылықты жүзеге асыруға деген ... ... ... ... әрекет етуде. Өтпелі экономикада коммерциялық емес
ұйымдар ... ... ... ... институционалды
қатынастардың ерекше формасы ретінде ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Аталмыш трансформация
нәтижесінде коммерциялық емес ұйымдар экономикалық, әлеуметтік, мәдени және
құқықтық ... ... ... ететін орынға ие болды. КЕҰ ... ... ... ... және ... ... әлеуметтік, саяси
қажеттіліктерін қанағаттандыру саласында шоғырланған. 
48.ҚАРЖЫЛЫҚ МЕХАНИЗМ ЖӘНЕ ОНЫҢ ӨНДІРІСТІК ПРОЦЕССКЕ ӘСЕР ЕТУІ.
Қаржылық ... ... ... даму ... мақсатында қоғам қолданатын қаржылық қатынастарды
ұйымдастыру нысандарының, қаржылық ... ... Ол ... ... ... ... және ... ... ... кіріктіреді. ... ... әр ... ... ақшалай қорларды жасау
мен пайдалану арқылы жасалған өнімді бөлуге және қайта бөлуге ... бұл ... ... ... - ... мен
қорларды қалыптастырумен және пайдаланумен байланысты болатын қаржылық
қатынастар көрінісінің түрлері, нысандары және әдістері. Тап осы ... ... іске ... ... ... және ... -
экономикалық өмірде тетік, тиісті үдерістерді басқару механизмі ретінде
болады. Қаржылық механизм мемлекет белгілеген қаржылық шараларды ... ... ... - ... ... және ... қоғамдық әнімнің, материалдық емес игіліктердің, қызметтердің
және құндылықтардың барлық толып жатқан элементтері ... ... ... ресурстардың ұдайы жаңғыртылуында іске асырады. Ұдайы
жаңғыртудың әр алуандылығы және ... ... ... ... болып
табылатын экономикалық (шаруашылық) механизмнің нысандары мен ... әр ... ... ... ... ... ... бір өндірістік қатынастардың және тиісті
категориялардың болуымен анықталатын ... ... ... ... нақтылы түрде көрсетілетін экономикалық саясатпен реттегенде
тұйық айналма заңдылық байқалады; шаруашылық механизмі өз ... ... және ... ... ... өндірістің нақты нәтижелерін
жаңғыртуға мүмкіндік туғызады. Бұл диалектикалық ... ... ... ... ... қалыпты жағдайларында) өспелі қағидат
бойынша ... ... ... ... ... ... былайша жүзеге асырылады:
1. қаржылық механизмнің құрылымы мен оның әр түрлі бөліктерінің ... ... және ... нәтижеге жетуге нысаналығы арқылы;
2. мемлекетте және шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... ... МЕН ТОПТАСТЫРЫЛУЫ.
Инвестициялар нақты инвестициялар және қаржы инвестициялары болып бөлінеді.
Нақты инвестициялар капиталдың өнеркәсіпке,ауылшаруашылығына,құрылысқа және
т.б. ... ... ... ... ... қорлардан бағалы қағаздар мен акцияларды
сатып ... ... ... ... инвестор,өзінің өндірістік
капиталының көлемін—өндірістік ... ... мен ... ... ... ... ... қағаздардан дивидент алу арқылы
өзінің қаржы капиталын ұлғайтады.
Инвестиция ... ... жай және ... акциялар;
-Борышқорлық: облигациялар, қазыналы векселдер, депозиттік сертификаттар
Сонымен қатар,инвестициялар тікелей және ... ... ... ... ... мемлекеттік қорғау» заңы бойынша
инвестициялар—республиканың тәуелсіздік кепілдігіне байланысты және арнайы
техникалық көмек пен грантқа арналған инвестициядан басқа барлық инвестиция
түрлері.
Жанама инвестициялар—қоржындағы ... ... ... мен мүліктік бағалы заттар.Инвестициялық қоржынға кіретін бағалы
қағаздар олардың атқарымдық мақсатына қарай ірі банкілердің инвестициялық
қоржынында жетекші рольге ие ... ... ... ... ... өтімді резервтер дейтінге,яғни өтімді активтерге ең алдымен
мемлекеттік міндеттемелерге бөлінеді.
Инвестицияның негізгі ... ... ... ... ... бар:
—табиғи активтерге инвестициялар;
—ақша активтеріне инвестициялар;
—материалдық емес активтерге инвестициялар;
Табиғи активтерге —өндірістік ғимараттармен құрылымдар,қызмет уақыты ... ... әр ... ... ... және ... ... басұа да мүліктер жатады.
Ақша активтеріне—басқа да жеке тұлғалардан ақша қаражатын алуға болатын
құқық ... ... ... емес активтерге—фирмалардың жұмысшыларының қайта жеке оқыту
және біліктіліктерін ... ... ... ... ... мен лицензия алу,өнеркәсіп үлгілерінің куәлігін алу,өнімге
сертификат алу,жерді қолдануға құқық алу арқылы алынған құндылықтар ... мына ... ... ... ... ... ... Қысқа мерзімді(1жылға дейін)
• Ұзақ мерзімді(1жылдан көп ... ... ... ... ... ... ... –құнды қағаздарға жұмсау
• Нақты-субектінің негізгі капиталына жұмсау және материалдық
өндірістік қордың осуіне жұмсау
3) Шығу тегіне байланысты: ... ... Бөлу ... ... ... ... ... тегі бойынша: отандық, шетелдік
6) Қолдану түрі бойынша: Инвестициялық(капиталдық), инвест.емес
7) Иемдену қатыры ... ... ... Шығарылым формасы бойынша- эмиссиондық, эмиссиондық емес
9) Меншік формасы бойынша- мемлекеттік, корпоративтік
10) Тәуекелдік деңгейіне байланысты- аз ... ... ... түрлерін мынаған бөліп көрсетуге болады:
Капиталды т, уақытша т, ... т, ... ... ... және
іскерлік т,
Пайыздық т, Валюталық т.
11) Экон.мәні бойынша- мүлшктік, міндеттік
12) Бұған қоса инвестициялар мынаған бөлінеді:
• Тікелей- ... ... ... капиталындағы инвест-р
• Портфельдік- субект иелігіндегі құнды қағаздар жиынтығы
• Венчурлік- жаңадан пайда ... ... ... және ... инвестициялық салым ақшалар.
50.ҚАРЖЫЛЫҚ ИНВЕСТИЦИЯЛАРДЫҢ МӘНІ МЕН МАЗМҰНЫ.
Қаржылық инвестиция дегеніміз – ... ... ... ... ... , ... және ... құнды қағаздарға
банктердің депозиттерін салынған ... ... ... есебі 1100 "Қаржылық инвестициялар" бөлімшесінің
шоттарында жүргізіледі. Оған 2040 ... 2020 ... және ... қаржылық инвестициялар" шоттары кіреді.
2040-2010 шоттары активті, күрделі, негізгі болып табылады. Осы шоттардың
дебетіне қаржылық ... ... басы мен ... ... ұлғаю операциялары; кредит ... ... кему ... жазылады.
Қаржылық инвестициялардың шоттары бойынша талдамалы есеп инвестициялардың
түрлері және осы инвестициялар ... ... ... ... ... ... ... қарай мынадай
категорияларға жіктеледі:
а) қысқа мерзімдік – иелену ... бір ... ... ұзақ мерзімдік – иелену мерзімі бір жылдан
артық.
Жылжымайтын ... ... ... ... ұзақ мерзімдік ретінде есептейді.Сондай-ақ, ... ... ... жылжымайтын мүліктер де жатады. Қаржылық
инвестицияның бір түрі болып бағалы қағаздар да ... ... ... ... екі ... бөлінеді ― ақшалай және күрделі болып. Ақшалай
бағалы қағаздарды алған кезде ақшалай қарыздарды ... ... Бұл ... ... қағаздар. Оларға: вексельдер, депозиттер
және жинақ сертификаттар және т.б. жатады. Осы ... ... ... бір ... сипатқа ие болады және олар өзінің номиналдық (атаулы)
құнынан төмен бағаға сатып ... ... ... Ақшалай бағалы
қағаздар, әдетте, қысқа мерзімге (бір жылдан аспайтын уақытқа) беріледі.
Капиталды ... ... ... ... ... оның ... ... немесе ұлғайту мақсатында шығарылады. Инвестициялар ... ... ауыл ... және ... басқа да
салаларының кәсіпорындарына капитал түрінде салынып, жұмсалатын шығындардың
жиынтығын айтамыз. Инвестициялық ... ...... ... ... немесе пайыз алу болып табылады.
Қаржылық инвестициялар сатып алу кезінде ол оның ... ... ... ал сатып алынған бағаға алумен байланысты тікелей шығыстар,
яғни брокерлік марапаттауы, ... ... ... үшін ... қор ... ... кіреді.
Құнды қағаздар инвестициясының өтелу құны мен оның сатып ... ... ... (сатып алу кезінде пайда болған жеңілдік немесе
сыйақы) инвестор өзі ... ... ... ... мерзімді қаржылық инвестициялар бухгалтерлік баланста: не ағымдағы
құнымен, не ... алу ... ... ағымдағы құнының ең төменгі бағасымен
есептелінеді.
Егер де қысқа мерзімді ... ... ... (нарықтық) құнымен
есептелінсе, онда тұрақты түрде кезеңдік өзгерістерін ескеріп отыруға ... ... қор ... ... ... сияқты.
Қазіргі өндіріс үшін ұзақ мерзімді факторлардың маңызын өсуі ерекше. Егерде
кәсіпорын ойдағыдай ... ... ... ... ... ... өнімдерінің бәсекеге жарамдылығын арттыратын және рынокта ... ... ... онда капитал салу қажет және оны салу ... да оған ... ... ... ... ... мақсаттарға жету үшін оны үнемі жетілдіріп ... ... ... екі ... анықталады: көлемі және
ресурстар сипаты, сол ... ... және ... ... ... ... ... кәсіпорының стратегиясын қисынға келтіруге
мүмкіндік береді.
Қандай да бір ... ... салу үшін ... керек етеді.
Мұндай жағдайда құрылыс нақты ... ... ... ... бұл құрылысты қаржыландыру үшін өзінің акцияларын шығарып,
басқа біреулерге сатуы мүмкін. ... бұл ... ... ... ... ... ... ал қатысушының акцияны сатып алуға
жұмсаған ... ... ... болып саналады.
Жоғарыда аталған инвестицияның қай ... ... ... ... ... салған саланы, өндірісті дамыту, ондағы өндірілетін
өнімдердің, дайындалатын бұйымдардың сапасын ... ... ... ... ... сай етіп ... рынокта сата алатын
дәрежеге жеткізу, ... жаңа ... мен ... ... ... табу ... табылады.
51) Ұзақ мерзімді инвестициялар және инвестициялық стратегия
Ұзақ мерзімдік ... ... ... бір ... ... болып
табылады. Инвестицияны жүзеге асыру жетекшілері өз бетінше инвестицияға
қатысты шешім қабылдай алатын ... ... ... ... ... ... ең әуелі шешімнің зардаптарын ... ... ... ... ... ... да ... бір стратегия.
Инвестициялық стратегия деп ұзақ мерзімді мақсаттар ... және ... ... ... жолдарын таңдау түсіндіріледі.
¥зақ мерзімді қаржылық инвестиция бухгалтерлік баланста төмендегідей
жолмен анықталады:
- ... алу ... ... ... құны ... құнмен;
- сатып алынған құнымен және ағымдағы құнның ең кіші (төменгі) бағасымен
бағаланады, яғни қоржындық бағалы қағаздар негізінде.
¥зак ... ... ... ... ... ... қайта
бағалаудың мерзімін анықтау қажет және бір ... ұзақ ... бір ғана түрі ... бағаланады.
Ұзақ мерзімді қаржылық инвестицияның қайта бағаланған сомасы меншік
капиталының өсіміне ... ... құны ... жағдайда
азайту сол инвестицияның үстеме бағасьның сомасы есебінен жүргізіледі.
Бір ... ... ... жок ... жағдайда (жетіспесе) оның
құнының төмендеуі зиянға есептелінеді. Инвестицияның үстеме бағасының
сомасы, бұрын құны ... ... сол ... ... өтелгеннен
кейін меншік капиталына жатқызылады, яғни сол ... ... ... қаржылық инвестиция қыска мерзімді инвестициясына өтетін
болса, онда оның сатып алу мен ... құны ең ... баға ... ... бұрынырақта қайта бағаланған болса, онда ... ... ... ... ... ... де қысқа мерзімді қаржылық инвестиция ағымдағы құнмен есептелсе, онда
ол баланстық құн бойынша аударылады.
Бұл арада бұрындары жүргізілген қайта ... ... ... ... ... мерзімді инвсстицияларды ұзақ мерзімді инвестицияға аударсак, онда:
олар сатып алу және ағымдағы құнның ең ... ... ... ... құны ... ... де олар ... осы құны бойынша көрсетілген
болса) бағаланады.
Инвестициялық стратегиясы деп ұзақ мерзімді мақсаттар ... және ... ... ... ... ... түсініледі[1].
Кәсіпорынның инвестициялық стратегиясы екі біріктіруден анықталады:
көлемі және ресурста сипаты
нарыққа және ... ... ... ... талдау кәсіпорынның стратегиясын қисынға
келтіруге мүмкіндік береді. Инвестициялық қаржы ... ... - ... табу ... ... ... жұмсалатын активтердің барлық
түрлері. Нарықтық экономикада инвестиция кез келген ... ... ... ретінде табыс табуға немесе қандай да болмасын басқа да нәтижеге
жетіге тығыз байланысты.
Кәсіпорынның инвестициялық стратегиясының мәні мен ... да бір ... жету ... ... ... те ... етеді. Осыған байланысты инвестициялық процесс ... ... ... және әртүрлі қаржы экономикалық әдістерді
қолдануды жоспарлайды.
Инвестициялық стратегияның институционалды аспекті өзі үшін келесі негізгі
бөлімдерден ... ... ... ... ... және
тәуекел.
Экономикалық аспект бұл инвестициялық стратегиялардағы экономикалық
бөлімдердің жиынтығы, оларға ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық процесті қаржыландыру.
Инвестициялық стратегияның ақпаратты аналитикалық аспектісі ақпаратты
жөндеу жүйесін (АЖЖ) құрайды, ол келесі ... ... ... мен жүйелілік жиынтығы, ақпаратты сақтау жүйесінен, ... ... ... ... тұрады. АЖЖ инвестициялық корпорация
стратегиясы ішіндегі ақпаратты оперативті ... ... ол ... және ... ... болып жатқан өзгерістерге оперативті
түрде ... ... ... ... ... ... аспектегі шекті өзгерістерді жоспарлау және инвестициялық
стратегияның негізгі экономикалық аспектісін түзетеді.
Осылайша, инвестициялық стратегия бұл жоғары интеграцияланған тұтас, ... ... ... ... мақсатына жеткізетін жүйе
болып табылады.
52.Инвестициялық қызметті мемлекеттік реттеудің формалары мен әдістері
Біздің ... ірі ... ... үшін ... ... ... Біріншіден, мемлекет шетелдік инвестицияларға қауіпсіздік
кепілдігін беруі қажет. Екіншіден, мемлекет ... ... ... ... ... ... жағдай жасауы керек. ... ... ... ... әлі де ... елді ... етудің, оны шикізат
шылауына айналдыру мақсатындағы экономикалық интервенцияның ... ... ... тұрақты өсуін қалыптастыруда ... ... ... арта ... ... ... ... өндірістің
құрылымдық қалыптасуын, оның техникалық деңгейін арттыру мүмкін болмайды.
Мемлекеттің инвестициялық қызметті реттеуінің принциптері келесідей:
Экономикалық қауіпсіздік;
Мемлекеттің инвестициялық мақсаттарын жүзеге ... ... ... басымдылықтарын анықтау;
Заңнамаға қайшы емес инвестициялық қызмет іс-әрекеттеріне мемлекеттік билік
органдарының араласпауы;
Инвестициялау еркіндігі;
Инвесторлардың тең құқылығы;
Инвестициялаудың қорғалуы және т.с.с.
Инвестициялық қызметті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі қажетті басқару құрылымын ... ... ... ... ... ретейді, үйлестіреді,
бақылайды.
Инвестициялық ахуалды және оның тиімділігін анықтап, тиісті институттарды
қалыптастыру. Бұл арада ... ... ... ... ... Яғни, ережелер жиынтығы, екіжақты, көпжақты
келісімдерді көрсететін шарттар, сондай-ақ инвесторлармен сыртқы ортаны
байланыстыратын ... ... ... ... ... ... және оны ... асыру
жолдарын қарастыру.
Қазақстан Республикасы аумағындағы шетелдік инвесторлар іс-әрекетін
реттеудің келесідей ... ... ... мен ... және ... ... сақтауға қадағалау жасау. Яғни, «Инвестициялар туралы» заңға
сәйкес инвестициялық іс-әрекет субъектілері ... ... ... нормалары мен талаптарды орындауы тиіс. Егер
инвестициялық іс-әрекет бағыты оның ... ... үшін ... ... ... онда ... осы ... алынуын қадағалайды.
Монополияға қарсы шаралар. Экономиканың белгілі бағытын инвестициялауда
мемлекет инвестициялық әрекетке қатысушы әрбір тұлғаға бірдей ... ... яғни ... ... ... бір ... жол ... қажет. Жекелеген жағдайларда экономика
секторын инвестициялау үшін инвесторлар арасына конкурстық ... ... ... ... берілген жоба, сала және
инвестициялық бағдарлама бойынша инвестицияларға баға беру.
53. Табыс - инвестициялардың көзі ... және оны ... ... ... ... ... жинақтары және
қорлануымен тығыз байланысты. Мемлекет үшін қорлану, яғни ... ... ... жұмсалмайтын бір бөлігі негізгі ішкі инвестицияның
қайнар көзі, бастауы ... ... ... ... ... ретінде пайданың қорлануын жұмсайды. Инвестициялық
ресурстарды тұтынатын негізгі үш экономикалық субъектілерді бөліп көрсетуге
болады. Олар – ... ... ... ... мемлекеттің өзі,
кәсіпорындар мен кәсіпкерлер, сондай-ақ үй шаруашылығы жиынтығы түріндегі
тұрғындар.
Мемлекеттің инвестициялық ... ... ... экономиканың
нақты секторына тартуды көздеуі тиіс. Нарықтық экономикада инвестицияларды
тарту мен пайдаланудың негізгі ... ... ... ... фирмалар және кәсіпкерлер болып табылады. Шаруашылық жүргізуші
субъектілердің бұл ... ... ... ең ... ... ... инвестициялар тартудың әртүрлі көздерін іздестіреді.
Кәсіпорынды инвестициялық қаржыландырудың көзі ретінде шаруашылық қызметтің
барлық түрлерінен алынатын пайда ... ... ... ренталық
төлемдерді жүзеге асырудан және дивиденттерді үлестіргеннен қалған пайданы
кәсіпорындар мен кәсіпкерлер өз ... ... ... ... ... ... ... Рентабельділігі жоғары кәсіпорындар
үшін бұл өзін-өзі қаржыландыру формасындағы инвестиция тартудың ... және ... ... ... жоқ ... ... ... ұйымдарды инвестициялаудың орнықты ішкі көзіне амортизациялық
төлемдер ... Олар ... ... ... ... ... қолданылатын негізгі құрал-жабдықтардың барлығына есептеледі және
өндірістік шығындар құрамына қосылады. Тозған капиталдың, негізгі ... ... ... ... бұл ... ... байқалады. Амортизация жабдықтардың нормативті қолданылуы
мерзімі бойына бекітілген ... ... әр ... ... ... жеделдетілген амортизация шартына сәйкес жоғары пайызбен есептелуі
мүмкін.
Ақша түріндегі инвестиция тартудың негізгі сыртқы көздерінің бірі ... ... ... Банктік инвестициялық кредит, әдетте, ... ... ... және ... қойылым негізінде жүзеге асады.
Капиталды тартудың негізгі бір көзі болып отандық және шетелдік банктер,
басқа да ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын-қарыз алушыға ... желі ... ... ... ... ... онда бұл кредит түрі қарыз
алушының вексельдік міндеттемесі, сондай-ақ оның активтері ... ... ... және оны елге ... ... ... дамуында маңызды
рөл атқаратыны сөзсіз. Отандық экономиканың дағдарыстан шығуы ең алдымен,
инвестициялық процесті қалпына келтірумен ... ... ... ... мемлекеттік реттеу ел ... ... ... және шетел кәсіпкерлік капиталының мол тартылуына бағытталған.
Осыған орай, экономика ... ... ... термині өзінің
маңыздылығымен әрі қарқынды дамуымен еліміздің ... ... ... ... ... инвестиция экономикалық өсудің негізі бола отырып, елдің
әлеуметтік дамуына ... ... Осы ... ... ... ... ... және тұрақты қарқынын қалыптастырудың, ғылыми-
техникалық прогресс жетістіктерін өсірудің, инфрақұрылымды дамытудың
маңызды факторы болып ... ... ... нормативті-құқықтық қамтамасыз ету
Нарықтық экономикаға ауысу, өндірісті технологиялық модернизациялау қарқыны
Қазақстан Републикасының халық ... ... салу ... мен
тиімділігіне тікелей байланысты. Өкінішке орай, еліміздің ... ... ... қана ... Оған ... ... Ең
бастыларының бірі – салымға капиталдың қауіпсіздігін құқықтық қамтамасыз
етудің жеткіліксіздігі, салық пен ... ... ... ... ... ... ... жақсарып келеді. Республика Парламенті
елдегі инвестициялық климатты жақсартуға ... ... ... ... ... жақсарту – бұл әртүрлі ... ... алу: ... ... ... бойынша жеңілдіктер беру мен
ынталандырудың заңдық негізін жетілдіруден бастап, мемлекеттік ... ... ... ... шаралар. Бұған ... ... ... ... даму деңгейі, валюта
нарығының күйі, банк жүйесінің тұрақтылығы және басқа да ... ... ... қатар, шетел капиталын тікелей салу үшін сол ... ... ... бірі ... заңнамасында экономикалық
ынталандыру мен жеңілдіктер жүйесінің болуы. Барлық жағдайлары бірдей
болғанда салық салу ... ... ... ... ... инвестицияларды құқықтық реттеу екі деңгейде жүзеге асады: ұлттық-
құқықтық және халықаралық-құқықтық. Ұлттық-құқықтық және ... ... ... ... және ... тығыз байланысты [4].
Шетелдік инвестицияны халықаралық-құқықтық реттеу екі жақты және ... ... ... Шетелдік инвестицияның халықаралық-
құқықтық реттеудің басты құраушы бөлігін инвестицияның ынталандыру мен
өзара қорғаудың екі ... ... ... Инвестицияны ынталандыру мен
қорғаудың Қазақстан Республикасында жасалған екі ... ... ... ... ... ... негізде екі режим ұсынады:
ең қолайлы жағдайлы режим немесе ұлттық режим. Ең қолайлы жағдай принципі
деп, әрбір ... ... ... келісуші мемлекетке, басқа үшінші
мемлекетке берген немесе болашақта беретін артықшылықтарын, жеңілдіктерін,
беретіндігіне міндеттелетіндігі айтылады. ... ... ... ... ... шетелдік компаниялар және шетелдік тауарлар осы елдің
адамдарының құқықтарымен, ұлттық компаниялар мен ... ... ... ... ... кепілдіктерінің бірі – шетелдік инвесторға оның
мүддесіне қысым жасалған жағдайда, осы ... ... ... ... ... ... да шағымдануға мүмкіндік беріледі. Жалпы екі жақты
келісім таластың екі түрін шешудің тәртібін ... ... ... ... ... ... талас және мемлекеттер арасындағы
талас. Егер талас консультациялар немесе басқа да дипломатиялық каналдар
жолымен шешілмесе, ол ... ... ... ... ... Бұл ... яғни ... таласты халықаралық сотпен
шешкенде Қазақстан Республикасының инвестициялық имиджіне үлкен нұқсан
келеді, өйткені мұндай процестер ... ... ... ... ... ... ... сот процесі арқылы жеңіп алғандағы материалдық пайда, елдің имиджіне
түсетін дақтан келетін шығынмен ... ... ... ... ... ... ... инвестиция үшін тағы да бір ерекше
кепілдік бар. Оның мәні, екі ... ... ... ... ... уақыты біткеннен кейін аталған келісімнің ... ... ... ... ... 10-15 жыл ... Мұндай кепілдік шетелдік инвестициялар үшін кеңейтуге
ұмтылушылықты дәлелдейді.
Республикада ... ... ... ... ... және бұл ... мен ... кең өріс ашу мақсатында Парламент депутаттары
Заң жобасын талқылау мен тиянақтауға үлкен белсенділік пен конструктивтілік
танытты. Жобаның ... ... ... және ... жекелеген
парагарафтарына редакциялық түзетулер жасалды. Заң жобасының ... ... ... түзетулер мен толықтырулар жасалды.
55. Шетелдік инвестициялардың түрлері, олардың рөлі және ... ... ... іnvestіre – киіндіру) – табыс алу, меншікті капиталды
молайту, елдің материалдық ... мен ... ... ... ... түсу үшін шаруашылық жүргізуші субъектілер салатын
инвестициялық қаражатты білдіреді. Инвестициялар инвестициялау формаларына,
айналыс өрісіне, негізгі ... ... ... ... ... ... көздеріне қарай негізгі капиталға салынатын
инвестициялар, шетелдік инвестициялар, ... ... ... ... инвестициялар – шет ел инвесторлары жүзеге асыратын
инвестициялар. Шетелдік инвестицияларға:
-     тікелей шетелдік инвестициялар ... ... ... ... немесе акцияларына салу);
-     қоржындық шетелдік инвестициялар ( қаражатты ұзақ ... ... мен ... қағаздарға салу);
-     сыртқы несиелер, қарыздар, ресми және гуманитарлық көмектер ... ... ... ... ... елдің
территориясында өндірісті ұйымдастыруын айтады. Тікелей ... ... ... ... ... өз ... ... – ұзақ мерзімді борышқорлық міндеттемелер мен ... ... ... ... ... және ... капиталға
шаққанда табыс алуды қамтамасыз етеді. Әлемдік практикада капитал қорланымы
мен халықтың жинақ ақшасының көп бөлігі бағалы қағаздар мен ... да ... ... жанама түрде өндірісті инвестициялауға қатысады. Мысалы,
әлемдік инвестициялық байлықтың жалпы көлеміндегі қаржы байлығының ... – 57,7%. ... ... ... ... ... ... АҚШ-та бағалы қағаздарға (негізінен, акцияларға) салынған
инвестицияның жалпы көлемдегі үлесі ... ... ... ... ... басқа да бағалы қағаздар сатып алуға жұмсаған
шығыны олардың жалпы көлемінің 3%-нен ... ... ... себебі қор
рыногі мен қаржы құралдары дамымаған.
Шетел инвестицияларын тарту мен қолдау стратегиясын ... ... ... ... және ... ... ескере
отырып, шетел инвестицияларының табысты және тиімді нысандарын таңдап алу
бүгінгі таңда  маңызды мәнге ие болып отыр [4,б.6].
Қазақстан ... ... ... АЭА және экспортты дамыту
жөніндегі 2010 - 2014 жылдарға арналған ... ... ... көлемі  1- кестеде келтірілген.
 
Кесте 1
Қазақстан Республикасына инвестициялар тарту шараларын қаржыландыру ... ... ... |
| ... мың. |
| ... ... ... инвестицияларды тарту |1 382 596 ... ... үшін ... ... |45 000 ... ... ... имиджін |723 170 ... | ... ... ... ... ... |614 426 ... мен ИА ... және құру |13 506 395 ... мен ИА ... тартымдылығын арттыру |13 506 395 ... ... |4 670 971 ... ... ... |1 316 971 ... қаржылай қолдау |3 354 000 ... |19 559 962 ... ... ... тарту жолдары мен шаралары
Шетелдік инвестицияларды тартуға бағдарлану негізгі бағытқа айналды, мұның
өзі қолайлы ... ... ... талап етті”. Біз үшін
тәуелсіздіктің алғашқы ... ... ... ... ... сол
арқылы алдағы міндеттерді нақтылайтын кез келді. Бұл ... ... ... ... ... ... ахуал, яғни саяси тұрақтылық
қалыптастыру қажеттігін, шетелдік инвестициялар салу үшін ... ... ... ... ... ... ... істеуі үшін мүмкіндік туғызуды ... ... ... ... Азия ең ірі ... ... ... тұрған өңір ретінде
сипатталатыны белгілі. Солай болсадағы Қазақстанға тартылған ... ... ... ... екі есеге дейін ұлғайған.
МұныңөзіәлемдікқоғамдастықтыңҚазақстандағытұрақтылықпеноныңинвестициялықәлеу
етінжоғарыбағалайтынынкөрсетеді. Соңғы он жылда республика экономикасына 30
млрд. ... ... ... ... ... ... ... мен жаңа арналарының
ашылуы халықаралық инвесторларды біздің елмен белсенді ынтымақтасуға
ынталандырып отыр.
Шетелдік ... ... ... ... елімізге қосымша
инвестициялар тартуда, жаңа технологиялар мен сапаның жаңа стандарттарына
жету ... ... әлі де ... ... ... ... ... Бізде
экономикалық белсенді халық саны әлі де ... ... ... белгілі.
Екінші жағынан, бүгінде елде өндірістің өсу қарқыны жоғары. Мұның ... оның әр ... ... ... ... ... ... кадрлар
әзірлеуді күн тәртібінен түсірмеуді жүктейді. Бұл ретте шетелдің ... ... ... ... ... ... ... ойы
бізге осы қағиданы меңзейді. Республикамызда қолға алынған индустриялық-
инновациялық жүйе де бірінші кезекте білікті ... ... ... ... және портфельдік шетелдік инвестициялар жаһандану жағдайында
ТІКЕЛЕЙ ШЕТ ЕЛ ИНВЕСТИЦИЯЛАРЫ
Шет ел ... мен ... ... ... ... ... отырып, инвесторлар базарды ... кету ... ... ... ... олар ... да гөрі қауіп-қатері көп
ұзақ мерзімдік қаражат салуға ... ... ... ... кіріс
тәуекелмен салған ақша мөлшерінен асып түседі. Тікелей шетелдік ... ... ... ... ... күрделі қаржы мөлшерінен әлдеқайда
артық. Осыдан барып дамушы елдер инвестицияның бұл ... ... ... қорытынды жасауға болады. Тікелей шетелдік инвестициялар
әрқилы жүзеге асуы мүмкін. ... ... қор ... компанияның акцияларын компанияларға тікелей сатып алу жолымен қатысуы
шектеулі. Бұл инвестициялар көбіне ... ... ... ... ... және осы ... ... ықпал жасай аламайтын
болғандықтан, енжар, немесе “портфельдік” деп аталады. ... ... ... ... – бұл ... ... және айырбас, қарыз акциялар секілді мемлекеттік ... ... ... ... лицензиялық келісім.
Халықаралық корпорация жергілікті фирманың белгілі бір ... ішкі ... ... үшін пайдалану хұқын бере алады. Жергілікті
фирма халықаралық ... оның ... ... үшін ... ... ... үлкен қатерге бас ... ... шет ел ... ... мүмкіндік береді. Кейде халықаралық
корпорация соңынан лицензиялық келісімдер жасау үшін жергілікті фирмалардың
акцияларын сатып алады. ... ... ... өз құрамына кіретін
компаниялардың материалды негізінде бір елге ... ... беру ... ... корпорациялары нені басшылыққы алады дегенді анықтау
мақсатымен кең көлемді зерттеу жұмыстарын жүргізеді. Жергілікті базардың
мінездемсесі. Базардың тартымдылығы мен ... ... ... ең басты фактор болып саналады. ... ... ... қамтамасыз ететін, немесе оған қол жетерліктей мүмкіндікті, шамадан
тыс болмаса да, ... ... заң мен ... ... потенциальдық табысы мен тиімділігін ... ... ... ... ... құны өзінің негізгі !әлемдік валютаға
қарағандағы) экономикалық қызметінің нәтижелерімен күңгірт бағаланатын
тұрақты ... ... (иен, ... маркасы, әсересе доллар) шаққандағы
халықаралық корпорациялардың шығышы мен пайдасына ... ... ... инв. – ... қағаздарға капиталды
болашақта пайда табу мақсатында ... қор ... ... ... б.т. ... ... ... муниципальдық өзін-өзі басқару органдардың корпоративтік
компаниялардың шығарған акцияларына, облигацияларына және басқа да ... ... ақша ... ... инв/я – кор нарыгынын
озгеру конъюнктурасына байл. бағалы кагаздарды кайта сату максатында багалы
кагаздарга ... ... Бұл ... ... ... алайда оны
төмендетуде диверсификациясы колд-ы.
Портфельдік инвестицияны жүзеге асыру барысында инвестор пайыз ... ... ... ... жөне ... резервтерін қалыптастырады.
Портфельдік инвестицияны ... бос ақша ... бар ... компаниялар және фирмалар жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасында портфельдік иневстициялардың ... ... ... қарағанда мемлекеттің бағалы қағаздарына
жұмсалымдардың үлесі біршама жоғары. Оның ... ... ... ... қаражаттың сенімділігін, яғни тәуекелге ұшырамайтынан
көруге болады. Ал ... ... ... ... ... ... ... олардың тәуекелі де жоғары болып келеді. Портфельдік
инвестиция — бұл ... ... ... ... ... жане ... мен баскадай активтерди сатып алу болады. Портфель — бұл әртүрлі
инвестициялык кұндылыктардың бірігіп ... ... да, ... ... инвестициялық мақсатқа жетуіне қызмет көрсететін құралы. Портфельге
бағалы кағаздардын бір түрі немесе ... ... ... облигациялар, жинақ жане депозиттік сертификаттар, аманаттық
куәліктер, сақтандыру полистер және басқалары кіреді.
58. Инвестициялық жобаның мәні, ... және ... ... – бұл белгілі 1 бастапқы мәлімет/рі бар ж/е ... ... ... оны шешу ... ... ... ... жоба – алға қойғанмақсатқа жету үшін, қандай да 1 жобаға капитал
жұмсаумен б/сты жасалатын ... ... ... ... ... ... б/ша инв/қ объекті/ріне жатады: 1) салынатын, қайта
құрылатын н/е кеңейтілетін кәсіпорын, ... ... 2) ... ... кәсіп/да жаңа өнім түр/рін өндіру. 3) өндірістің ... н/е ... ... ... түрлері:
1) жоба/ң көлеміне қарай: а) шағын жоба/р - 10-15 млн ... ... ... қажет ететін жоба. б)Ірі жоба – капитал жұм/ы 1 млрд доллар
н/е одан да ... іске ... ... ... қарай: а) қысқа: 1 ж дейін; б) орта: 1ж/н
– 3 н/е 5 ж; в) ... 5 ж/н ... ... ... ... а) әр ... – бірдей іске асатын н/е соның
ішінде біреуін таңдауды қажет ететін жоба; б) өзара б/сты – ... ... ж/р; в) ... ...... ... асырылуы
екіншісіне қарама-қайшылық тудырмайтын тәуелсіз ж/р;
Шағын жоба өндірісті кеңейту ж/е шығарылған өнім ... ... ... жоба ... ... құру н/е техн/қ жағынан қайта қарж/ру жоспары.
Ірі жоба ішкі н/е сыртқы нарықтағы сұранысты қамтамасыз ету үшін ... ... ... жоспары.
Кез-келген инвестициялық жоба оның жүзеге асырылуымен байланысты ж/е табыс
алу ... ... ... алға ... мақсат/р/ң жүзеге
асырылу кезеңі инвест/қ жоба/ң өмірлік циклы д.а. Сонымен қатар кез-келегн
инв/қ жоба оны дайындау, іске асыру ... 3 ... ... ... алдындағы, инвестиция/у, жоба өнімін пайдалану.
1) инвест/у алдындағы кезең:
а) инвестиц/қ мүмкіндікті талдау;
б) жобаны даярлау (техника/қ-экономика/қ н/е ... ... ... ... ж/е қарж/қ тиімділікті бағалау
г) жоба б/ша шешім қабылдау
2) ... ... ... ... жасау;
б) жобалау;
в) құрылыс
г) маркетинг
д) оқыту
3) жоба өнімін пайдалану кезеңі:
а) ... алу ж/е іске ... ... ... кеңею н/е жаңару
Кез келген инвестициялық жобаны ... ... ... оның
тиімділігін бағалауға үлкен мән береді. Тиімліктің ... ... ... бірі экономикалық тиімділік.
Экономикалық тиімділік – жобаны іске асыруға байланысты туындайтын барлық
шығындар мен нәтижелерді ... ... ... ... ... ... ... Жобының іске асыруынан туындайтын әлеуметтік нәтижелер, яғни жобаның
іске асыру жұмыссыздық мәселесін шешуге ықпалы; жоба ... ... ... денсаулық, тұрмыс жағдайына қатысты сұрақтар
дұрыс шешіледі.
- Жобаны іске асырудың ... ... ... ... ... ... ... инв жобаны
іске асйыруға қатысушылар үшін жобалардың іске асуынан туындайтын
қаржылық нәтижелермен анықталады.2.Бюджеттік ... мем ... ... ... инв жоба бойынша қаржылық тиімділік.Бұл
көрсеткіштер инв жобаның іске асуынан бюджеттен түсетін салықтық жіне
де ... ... ... ... тиімділік
жобаны іске асыруыға байланысты туындайтын барлық ... мен ... ... ... ... ... жобаны жасау және инвестициялық цикл фазалары
Инвестициялық жоба дегеніміз- бұл жаңа ... ... ... ... жіне ... ... ... кешені болып табылады
жіне сонымен қатар одан белгілі бір ... ... ... бұл ... ... қабылдау туралы кәсіпорынның іс-
әрекетінің жоспарын сипаттайтын құжат болып табылады. ... ... егер жоба ірі ... ... ... жүргізілетін жоба болатын болса, онда инвестициялық
жобаның ... ... ... ... ... 2) ... алдағы қаржылық нәтижелерін ... 3) ... ... 4) ... ... жүзеге асыруда қабілеті бар мамандарды
таңдау. Бизнес-жоспардың ... ... ... ... ... ... сипаттамасы, саланың сипаты, өткзіу
және нарықты талдау, ұйымдық жоспар, ... ... ... ... талдау, қаржылық талдау, тәуекелдерді талдау,
қорытынды, қосымшалар. Резюме бөлімінде бизнес ... ... ... ... және бизнес жоспарды жасаудың ең соңғы кезеңінде
сипатталады. Онда ... өнім және ... ... ... ... мақсаты, қаржылық нәтижелері, тартылатын инвестиция
көлемі және табыстары, өтеу ... ... ... ... ... сипаттамасы бөлімінде объектінің орналасу орны, заңды
мәртебесі, ... ... ... кәсіпорынның ағымдағы жағдайы,
жұмыс ... ... ... ... есеп айырысу
шаралары және кәсіпорынның даму ... ... ... ... ... мәселелер- саланың шикізат базасы, инвестициялық
климаты, сала ... ... сату ... ... ... ... ... жақтары. Өткізу немесе нарықты талдау бөлімінде потенциалды
тұтынушыны ... ... ... талдау және сатылатын өнімді
жетілдіру жағдайы қарастырылады. Ұйымдық жоспар- бұл бөлімінде кадрлармен
қамтамасыз етілу ... ... ... ... ж/е ... дңгей/і қарастырылады. Инвестициялық ... ... яғни ... ... ... ... қажетті капиталды тартудың көздері мен шарттары қарастырылады.
Өндірістік жоспарда өндірістік процестің толық ... ... ... ... көлемі анықталады. Маркетингтік жоспарда жоспарланатын
сату ... мен ... ... алу үшін ... іс-әрекетінің
жоспары қарастырылады. Қаржылық жоспар бөлімінде табыстар мен шығындардың
жоспары, ақша қаражаттарының түсімі мен ... ... ... ... ... және ... ... қарастырылады. Тәуекелді талдау
бөлімінде кәсіпорынның қызметіне әсер ететін барлық ... ... осы ... ... әдістері қарастырылады.
Қорытынды бөлімінде кәсіпорынға жоба бойынша ұсыныстар беріледі, ... ... үшін ... ... ... берілетін кепілдеменің
түрлері, қаржылық көздерін талдау мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... суреттер
көрсетіледі.
60. Инвестициялық жобаны қаржыландыру әдістері
Біздің республикамыздағы экономикалық жағдай инвестицияны қаржыландыру
көздерінің әлі де ... ... ... ... ... оны экономикалық тұрақтылыққа және оның әрі қарай өсуіне
жағдай жасайды.Сондықтан бұл мәселелер инвестициялық қызметте маңызды ... ... ... ... ... элементтерден
тұрады:қаржыландыру көздері және инвестицияны қаржыландыру әдістері.
Инвестицияны қаржыландыру көздері өздеріне тән ... ... ... ... байланысты және меншік иелерінің деңгейіне байланысты
жіктеледі.
Меншік қатынастарына қарай:
• меншікті қаражат көздері есебінен ... ... ... ... ... ... ... есебінен қаржыландыру – жарғылық капиталға қосқан
жарналар және акция және облигацияларды сатудан түскен түсімдер;
... ... ... ...... ... несиелер ,
қаржылық институттардың берген несиелері , коммерциялық несиелер;
Меншік ... ... ... ... ... ... есебінен қаржыландыру, яғни
қайтарылатын жағдайда мемлекеттік ... ... ... ... ... беру(дотация ,субсидия ,субвенция)
• әр түрлі әлеуметтік қорлардың қаражаттар есебінен қаржыландыру;
• щаруашылық жүргізіші ... ... ... ... ... есебінен қаржыландыру;
Инвестициялық қызметті қаржыландыру көздері мен әдістері әр түрлі болып
келеді. Кәсіпорындардың инвестициялық ... ... ... ... Өзін өзі қаржыландыру әдісі
2. Акционерлеу әдісі
3. Бюджеттік қаржыландыру әдісі
4. Несиелеу әдісі
5. Инвес-қ қаржыландырудың ... ... ... ... ... ... бойынша ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... ... ... байланысты әр ... ... ... ... пайдаланушылар келесілер:
1. Мемлекет меншігіндегі кәсіпорындар
2. Мемлекеттік бағдарламаларды жүзеге асыруға ... жеке және ... ... ... екі ... ... инвестиция алушыларға жатқызамыз.
Яғни инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... мемлекет жауапты болып табылады.
Бюджеттік қаржыландыру әдісі 3 ... ... ... ... Аз ... ... ... әлеуметтік экономикалық тиімділікке қол жеткізу
2 Бюджеттік ресурстарды пайдаланудың мақсаттық сипатын қарастыру
3 Белгіленген жоспарды уақытында орындау
Бюджеттен ... ... ... ... ... ... ... мемлекет мемлекеттік несие алуы да
мүмкін.
Несиелеу әдісі ... ... ... ... қолданылады.
Банктің несиелері- қаржы нарығындағы шығарылған ресурстардың кең тараған
түрі.
Қазіргі замандағы Қазақстан Республикасындағы ұлттық заң шығарудың ... ... ... операцияларды одан әрі жетілдіруге бағытталған,
нормаларды құруға әсерін ... ... ... ... ... несие операцияларының, инвестициялық қызмет жобасын несиелеу деп
аталатын, жаңа түрін пайдалану тиімді болар еді.
Несиелеу әдістерінің 2-формасы бар:
◦ коммерциялық ... банк ... ... несие — сатушы тауарды сатып алушыға төлемін кейінге қалдыра
отырып беретін ... Бұл ... ... ... ретінде, әдетте, вексель
жүреді. Банк несиесінің әмбебаптық сипаты бар. Бұл ретте ... ... және ... ... ... несиегерлер болып келеді. Банк несиені
несиелеу ... ... ... ... (1 ... ... мерзімге), орта
мерзімді (1 жылдан 3 жылға дейінгі мерзімге) және ұзақ мерзімді (3 ... ... ... ... Ол қарызгерге тиесілі жылжымайтын мүлік,
тауарлар, бағалы қағаздар мен өзге де ... ... ... ... ... ... ... қаржылық ұйымдар мен әр түрлі
салалардағы мен кәсіпорындардың АҚ формасында құрылып,оларды қаржыландыруға
қажетті қаражаттарды акцияларды сату ... ... ... барлық коммерциялық банктер, сақтандыру компаниялары және басқа да
қаржылық ұйымдар,сондай-ақ әр ... ... ... ... ... құрыла алады.
Акционерлеу әдісінің өзіне тән ерекшеліктері бар:
1.дивиденд көлемі АҚ-ң қызметіне тікелей тәуелді болады;
2.акционерлеу әдісі арқылы инвесторлар ірі жобаларды ... ... ... кезінде кәсіпорын-ң басты мақсаты пайда табу және оны
жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... болуы шетел капиталын пайдалану қажеттілігін
туғызады.Қазақстандағы саяси және ... ... ... ... ... ... әлі де ... белсендіру қажет
себебі экономиканың көптеген салалары шетел капиталынсыз өздерінің қызметін
толыққанды жүргізе алмайды.Сондықтан шетелдік қаржыландырудың негізінен
инвестициялық ... ... жабу үшін және ... экономиканы
жандандыру үшін шетелдік инвестцияны тарту қажет етіледі.Шетел капиталының
отандық экономикағы келуінің 3 түрі бар:
1.экспорттық
2.мем дамытуға бер-н ... ... ... ... несие дегеніміз-бұл экспорттық мем-ке тауарды немесе қызметтерді
сатып алу ... ... ... дамытуға берілген ресми көмек
дегеніміз-екі үкімет арасындағы болып табылатын,яғни несие беруші ... ... ... инвестор алушы отандық үкімет.Бұл екіге
бөлінеді:технологиялық және қаржылық.Шетел капиталының ... ... ... және ... ... ... мүмкін.
Қазақстан даму банкі (ҚДБ) – мемлекеттік қаржы институты.2001жылдың ... ... ... ... мен ... даму ... туралы” заң
шығады.Осы заңға сәйкес ерекшк құқықтық ... бар ... Даму ... Даму ... ... Әділет Министрлігінің тіркеу
комитетінде 2001жылы ЖАҚ формасында ... ... ... АҚ ... ... бері ... бір ғана акционері
Самұрық-Қазына әл-ауқат қоры болып табылады. Қазақстан Даму ... ...... инвестициялық қызметті жетілдіріп,
тиімділігін арттыру; өндірістік инфрақұрылым мен өңдеуші ... ... ... ішкі және ... инвестициялар тартуға
жәрдемдесу. Банктің ... ... ... орта ... ... және одан көпке), ұзақ мерзімге (10 жылға және одан көпке – 20 жылға
дейін) несиелендіру; Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... резиденттерінің
экспорттық операцияларын несиелендіру; басқа несие институттары беретін
қарыздар мен несиелер ... ... ... ... ... қаржыландыру мақсатымен Қазақстан Республикасы экономикасының
өндірістік секторының несиелендірілуін ... ... іске ... инвестициялық жобаларды қаржыландыру тетіктерін
жетілдіру. 
Даму Банкі өз қызметін 2001жылдың 1сәуірінен ... және ... ... ... ... ... несиелеу болып
табылады:
1.ауыл шаруашылығы;
2.тігін өндірісі;
3.химиялық өнеркәсіптер;
4.құралдарды өңдеу және жасау
5.көлік және байланыс;
6.электр ... ... және ... ... ... Даму ... таңда мем-к инвестициялық саясаттың ең басты жолсеріктерінің бірі
болып табылады.Өнеркәсіптің шикізатқа жатпайтын ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымын дамыта отырып
банк Қазақстан экономикасының тұрақты ... ... ... ... ... ... экономикалық тиімділігі және оларды сараптау
«Инвестиция» сөзі латын тілінен қазақ тіліне аударғанда «қаражат салу ,
жұмсау»деген ... ...... ... ... ... өту ... болған жаңа термин болып табылады.Олай болу ... ... ... ... ... деген ұғым пайдаланылды.
Нарықтық мәмілелерде ... ... ... ... және
ақшалай емес құндылықтарды жобаның артықшылықты көрсеткіштеріне баға бере
отырып, инвестициялық жобалардың ... ... ... әкелетін
тиімділікті анықтау болып табылады. Жалпы экономикалық ... ... ... ... әсер етуін бағалаудан тұрады. Мысалы «Заман»
деп аталатын компания кез-келген бір тауарды мынандай ... ... ... ... ... мемлекеттік ұйым сатсын; импортталатын
қосалқы элементтерді де ... ... ... ... ... ... өзінің жұмысшыларына еңбек ақысын мемлекеттік
стандартының деңгейінде төлесін; нәтижесінде ... ... ... ... еркін нарығындағы бағадан едәуір төмен
бағамен сатады. Мемлекеттің осындай жобаны іске асырудан табатын пайдасын
мынадай нұсқалармен салыстыра отырып ... ... ... ... ... ... ... бағамен сату, жұмысшыларға еңбекақыны әлемдік
стандарттар бойынша төлеу, ... соң ... ... еркін
бағамен сатып алу; ұқсас тауарларды шетелден сатып алу. ... ... ... бұл ... іске асуының нәтижесінде түскен
кәсіпорын иелерінің пайдасын емес, мемлекеттің пайдасын анықтау керек болып
табылады. Егер жобаның қаржылық үлесі ... ... да, ... ... ... ... ... да ірі инвестициялық жобалар үшін олардың
қаржылық тиімділігінен гөрі, экономикалық тиімділігін талдау қалыптасқан.
Экономикалық тиімділікті ... ... ... ... ... ие:
1. қаржылық талдаудың қорытындысын ұсыну; 2. экономикалық ... ... мен ... жаңа жіктелуін жасау; 3.қаржылық
мәндерді экономикалық мәндерге ... ... ... және ішкі ... мен ... ... ... 4.ресурстарды қолдану
және өнімдер алу үшін басқа мүмкіндіктердің ... ... 5. ... ... ... ... шығарып тастау (өйткені олар
мемлекеттің ... ... ... 6.жыл ... ... ... ... бастапқы көлемімен салыстыру (бұл нәтиже
болады).
Кез келген инвестициялық жобаны ... ... ... ... ... үлкен мән береді. Тиімліктің бірнеше түрлері бар,
соның бірі экономикалық тиімділік.
Экономикалық тиімділік – ... іске ... ... ... ... мен ... ... алатын тиімділік.
Мұны анықтағанда мынадай тиімділіктер ескеріледі:
- Жобының іске асыруынан туындайтын әлеуметтік нәтижелер, яғни ... ... ... ... ... ... жоба бойынша жұмыс
жасайтын жұмыскердің денсаулық, тұрмыс жағдайына қатысты ... ... ... іске ... ... ... ... мынандай
тиімділіктері бар:1.коммерциялық тиімділік дегенміз,яғни инв ... ... ... үшін ... іске ... ... нәтижелермен анықталады.2.Бюджеттік тиімділік- мем бюджет
есебінен жүзеге асыратын инв жоба ... ... ... инв ... іске асуынан бюджеттен түсетін салықтық жіне
де басқа түсімдерге байланысты сипатталады.3.Экономикалық ... іске ... ... туындайтын барлық шығындар мен мен
нәтижелерді есепке алатын тиімділік.
62. Инвестициялық портфельдің қалыптасуы және жіктелуі және оның ... ... – бұл ... ... ... құралдары,
яғни меншікті компаниялардың және ... ... ... және ... да құнды қағаздарға жұмсалатын қаржы.
Құнды қағаздарды инвестициялаудың мақсаты – процент алу, капиталды
сақтау және капиталдың өсуін қамтамасыз ету. Егер де ... ... ... есептесек, онда артықшылықты қабілетті, жаңа компаниялардың өнімділігі
төмен және қауіп- қатері жоғары құнды ... ... ... ... алайда, егер іс сәтті қалыптасса, жоғары проценттер әкелінетін
болса және ... егер де ... үшін ең ... ... ... ... ... ету болса, онда белгілі компаниялардың ... ... ... және күні ... ... орташа немесе аз
проценттік төлемдер шығаратын, үлкен өтімділікке ие болатын құнды қағаздар
портфеліне қосылады.
Инвестициялық портфельді қалыптастырудың басты мақсаты – не ол, ... ... салу ... ... ... ... ... және
ең үлкен кепілдік табысты қамтамасыз ететін, мүмкіншілігі барынша ... өтеу ... ... ... ... ... ... өзінің қасиеті
арқасында тұрақты болымды нәтижеден тұрады.Қағида бойынша, портфельдерді
басқару екі тәсілге бөлінеді – ... және ... ... – инвестициялық портфельден алынған табыс
мөлшерінің болжайтындығын сипаттайды.
Пассивтік басқарудың мәні – күні ... ... ... ... ... ... жағдайда ұзаққа ұстап қалатын жақсы
әртараптандырылған портфельдерді жасаудан тұрады.
Кәсіпорынның ... ... ... ... үш кезеңге
бөлінеді:
• Оны қалыптастыру мақсатын анықтау;
• Компанияларды ,кәсіпорынды, банкті, үкіметті, ... ... алу ... ... ... ... ... жүргізуші коммерциялық банкті
таңдау.
Кәсіпорының қаржы менеджелері инвестициялық портфельді ... ... ... Бұл тоерия төрт элементтен тұрады: активтерді
бағалау, инвестициялық шешім қабылдау, портфельді оптималдау, нәтижелерді
бағалау.
Тәуекелдік және табысқа ... ... ... ... ... ... Нарықтық;
✓ Консервативті.
Қазіргі кезде портфель жоғарғы қор нарығында көп ... ... ... бұл ... жеке меншік инвесторларды жұмысқа тарту
үшін қолданады. Дұрыс шешім қабылдау үшін бұл ... ... ... ... аса көңіл бөлетін ... бірі ... ... ... ... , қаржы менеджері қай қағазға инвестиция ... ... ... ... ... ... ... нарық айналымындағы
бағалы қағаздардың инвестициялық сапасын талдайды. Біздің елде мұндай
практика әлі іске ... ... ... ... ... ... арқылы
жүргізіледі:
o Оптималды портфель типін таңдау;
o Қолайлы портфель тәуекелдігі және табыстың үйлестірілуін бағалау;
o Алғашқы портфель құрамын анықтау;
o Алдағы уақытта ... ... ... таңдау.
Ойластырған инвестиция объектісінің қаржысын талдау барлық кезеңдегі
инвестициялық процестің бір бөлігі болып есептелінеді
63. Инвестициялық ... ... мен ... ... ... жағдайында кәсіпкерлік қызметпен айналысу еркіндігі кәсіпкерліктің
қалыптасу мен дамуы, әсіресе, шағын және орта бизнестің ... ... ... айқын көрсете алды. Сондықтан еліміздің заңнамаларына сәйкес
кәсіпкерлік қызметті ұйымдастыру ... ... өте ... кез-келген нысанының дамуы елдегі ішкі экономикалық жағдайға
және көзделген мақсатты жүзеге асыру үшін өз ... ... ... ... ... де ... болады. Әрине, бұл
факторлар көбінесе шағын бизнестің дамуына әсер ... ... ... ... ... өздерінің арасында және мемлекетпен
өзара экономикалық қарым-қатынасын заңды негізде ұйымдастыруды қажет етеді.
Қазіргі таңда ... ... өз ... ... ... дамытуда. Көптеген өндіріс орындары қайта ашылып, ал ... келе ... ... ... ... аясын кеңейту арқылы жүздеген,
мыңдаған халықты жұмыспен қамтып отыр. Бастапқыда инвестицияны жүзеге асыру
жетекшілері өз бетінше инвестицияға ... ... ... ... ... ... ... онда мұндай жағдайда ең әуелі шешімнің
зардаптарын бағалауды ... ... ... инвестициялардың жүзеге
асырылмауы да өзінше бір ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін жоғарлатуға бағытталған инвестициялар.
Бұл инвестиция мақсаты – ескірген қондырғыларды ауыстыру, персоналды қайта
оқыту немесе өндірістік ... ... және өтім ... өте ... ... ... ... шығындарын төмендету үшін жағдайлар
туғызу;
2) өндірісті кеңейтудегі инвестиция. Бұл ... ... ... ... ... ... нарыққа арналған тауарлар мен
қызмет түрлерінің өндіріс көлемін кеңейту;
3) жаңа өндірісті ... ... Бұл ... ... ... тауарлар мен қызмет түрлерін шығару үшін жаңа ... және ... жаңа ... ... ... мемлекеттік басқару ... ... ... ... экологиялық нормалар немесе қауіпсіздік стандарттары).
Несие айналмалы капиталды қалыптастырудың, өндірісті дамытудың көзі болып
табылады. ... ... ... ... ... жоғары болуына
байланысты, ол шын мәнінде инвестиция көзі бола алмай ... ... ... ... инвестициялық несиелендіру тәуекелділігі жоғары болғандықтан,
банк қызметінің аталған дәстүрлі түрі іс жүзінде кең дамымай отыр. ... өзге де ... ... кәсіпорындарға дәстүрлі емес қызмет түрлерін
де ұсынады. Олар:
➢ лизинг;
➢ факторинг;
➢ форфейтинг;
➢ траст және т.б.
Қазақстан Республикасында шағын кәсіпорындардың дамуына әсер ететін ... ... ... ... болады:
Салық саясатының жетілмегендігі немесе шағын кәсіпорындар үшін салықтық
ауыртпалықтардың жоғары болуы. ... ... ... ... ... жол ... және «көлеңкелі» секторға өтуіне мәжбүрлейді.
Өзінің жеке ісін бастаған кәсіпкерлер және шағын кәсіпорындар басшыларының
бастапқы капиталды қалыптастыру, қаржылық қолдау көздерінің болмауы ... ... Банк ... ... ... көбінесе жоғары
пайыздық ставкалар мен қысқа мерзімде қайтару қажеттігіне байланысты шағын
бизнес субъектілерінің барлығы ... қол ... ... ... өз ... ... жоғары болуына және кепілдіктің болмауына
байланысты шағын бизнесті қаржыландыруға ... ... ... құру ... және ... ... ... шамадан тыс
реттеудің, тіркеу-лицензиялық тәртіптің жүйесіздігі. Осыған байланысты
кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруда, әсіресе, бастапқы ... ... ... ... ... Сондықтан бұл мәселеге мемлекет
тарапынан реттеу мен қолдаудың нақты жолдарын қарастырудың ... ... ... ... ... ... ... бизнесті қолдау бойынша жүргізіліп отырған шаралар,
заңнамалардағы өзгерістер туралы аз хабардар ... ... ... ... инвестициялардың орны мен рөлі
Қазақстан экономикасының нарықтық қатынастарға көшуi жағдайында қайта
құрылымдандыру мен ... ... ... ... ... ... ... қайта құрылымдандыру дегенiмiз, басым
iргелi және қолданбалы зерттеулер үшiн жауап ... ... ... ... қызметтiң тиiмділiгiн арттыру
мақсатында оларды одан әрi қайта ұйымдастыру. 
Қайта құрылымдандыруқолда бар қаржы, кадр ... және ... ... ... саласының алдында тұрған мiндеттермен тығыз
байланыста жүргiзу қажет.
Ғылымның мемлекеттiк секторын қалыптастыру және бiрқатар ... ... жаңа ... үшiн дәстүрден тыс) ғылыми ұйымдардың шағын
және орташа нысандарын құру болуға тиiс. ... ... ... және ... стратегиялық мәнi бар зерттеулер жүргiзетiн ғылыми ұйымдарды
қоспағанда, ғылыми-техникалық салалардың объектілерiн ... ... ... ... кешенiн әзiрлеп, жүзеге асыру қажет. 
      Интеллектуалдық меншiктi және басқа материалдық емес активтердi
мемлекеттiк ... ... ... ... үшiн, ... нысандарын
өзгерте отырып, оларды қайта құрған және (немесе) мемлекеттiк меншiктi
жекешелендiрген кезде, оларды ... мен ... ... ... ... ... бекiтуi қажет. 
Ел аумағындағы инвестициялар ұлғаймалы ұдайы өндіріс процесін ... ... ... үй ... жол ... байланысты жаңа жұмыс
орнын жасау инвестициялық процестерге немесе капиталдың құрылуына тәуелді.
Инвестиция барлық қоғамда да экономиканы нығайтудың негізі болып табылады.
сондықтан оны ... ... ... ... және ... ... ашу –
еліміздің қазіргі даму сатысындағы басты ... Оны шешу ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыру керек. Ол халық ... ... ... пайда табу
мақсатымен ұзақ мерзімді капитал қорын жасауға бағытталған ... ... ... ... үшін ... қаржыны пайдалану мен
молайту жолдары, ... ... ... өңдейтін және олардың
өнімдерін пайдаланатын салалар арасында ғылыми негізделген арақатынас болуы
шарт.
Инвестициялар деп - ... ... ауыл ... және
өндірістің басқа да салаларындағы шаруашылық субъектісіне ... ... ақша ... ... яғни ... ... салынып ол
шаруашылықты әрі қарай ... ... үшін ... шығындардың
жиынтығын айтады. Инвестиция дегеніміз – бүгінгі күні қолда бар ақшаны,
мүлікті және басқа да ... яғни ... ... да бір ... үшін ... сол ... ке ... яғни алдағы уақытта пайыз
түрінде ... ... ... ... ... табу ... ... Бұл
жоғарыда айтылған процеспен екі ... ... ... келеді. Оның
біріншісі – уақыт, ал екіншісі – тәуекелдік . Сонымен қатар инвестиция
экономикалық өсудің ... бола ... , ... ... дамуына жағдай
жасайды.
Қайта өндіру үрдісіндегі инвестициялардың алатын орны ерекше. ... ... ... ... ... ... даму үлесін біршама
жақсартуда және дамыту мақсатындағы бағдарламалар да ... ... ... болсақ, «Қазақ қайта өңдеу және тамақ өнеркәсібі ғылыми-
зерттеу институты» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі  («ҚазҚТӨ ҒЗИ» ... ... ... және ... ... ... ... жүргізеді және олардың нәтижелерін өндіріске енгізеді. Негізгі
миссиясы – қайта өңдеу, тамақ өнеркәсібі және ауыл ... ... ... ... мен ... ... ... ғылыми тұрғыдан қамтамасыз ету. 2010 жылдың шілде ... ... АҚ ... ... ... институты. Негізгі
ғылыми жетістіктері: күріш дәнін жинағаннан кейінгі өңдеудің, сақтаудың
және кешенді тұрғыдан қайта өңдеудің ... ... ... ... өндіруге арналған кешендік жақсартушы әзірленді, нанда
«картоп ... ... ... ... сүт ... ... ... жасалған ашытқы негізінде нан ... қант ... ... ... және «Күнсары», ірімшік
қосылған пряниктің «Шырын» және «Нағыз» ... ... ... ... қосылған таблетка түріндегі және құрғақ ұнтақ түріндегі қымыз бен
шұбаттың ұзақ мерзімге сақталатын өнімін ... ... ... ... ... қосалқы өнімдер негізінде, ұзақ мерзімге (90
күн) сақталатын жаңа ет өнімдерінің 4 ... ... және ... ... ... биоқоспасы бар құрама жұмсақ ірімшік 
өндіру ... ... ... ... ... өндірістік, салалық және аймақтық
құрылымы
Жаңа ғасырға адамзат өмiр салтын түбегейлi өзгерткен аса көрнектi ... ... ... бара ... Iргелi және қолданбалы
ғылымның нәтижелерiн ... ... ... адамзатты тұрақты
дамытудың аса маңызды факторына айналуда. Инвестициялық белсендiлiктiң
төмендеуi қолайсыз фактор ... ... өзi ... ... жаңарту, озық
технологияларды, инновациялық қызметтi енгiзу мүмкiндiктерiне ... ... ... салаларда инвестиция ұдайы өндiрiстiң қажеттерiн жаппайды. 
Салалық құрылым мен инвестицияның негiзгi ... ... ... ... ... салаларының, дамымаған машина
жасаудың және тұтыну секторының басымдығы жалғасып отырған процесс ... ... өзi ... ... ... мiндеттерiне қайшы
келедi.Осылайша, нарықтық реформаның басталуы жалпы әлеуметтiк-экономикалық
жағдайдың едәуiр өзгеруiне алып келдi. Өндiрiстiң құлдырауы, ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық әлеуеттiң өсе түскен сұранымсыздығына
жағдай жасады. Қаржыландыру көлемiнiң едәуiр азаюы ғылымды реформалау мен
ғылыми-техникалық ... ... ... ... етуi мен сақталуы
проблемаларын шешудi үйлестiре жүргiзудi ... ... ... ... ... тән ... ... жұмыс iстеу
тетiктерiн дамыту табиғи қадам болды. Дамыған елдердегi және ... ... iске ... ... ... ... қағидаттық айырмашылықтарды атап ... ... ... қатынастарға көшуi жағдайында қайта құрылымдандыру
мен жекешелендiру өзгерiстердiң ажырағысыз элементi болып табылады. ... орта ... ... байланыстырылатын Қазақстандағы кәсiпкерлiктi
қайта өркендету неғұрлым жетiлдiрiлген техникалық базада жүзеге ... ... ... ... ... оған ... қолдау көрсету керек
екендiгiн де білдіредi (тiкелей қаржыландыруын, соның iшiнде коммерциялық
банктердiң тәуекелдiк, жеңiлдiктi, несиемен ... ... ... ... ... ... қоса алғанда). ... ... ... ... ... ... ... халықаралық
бағдарламаларында шағын және орта кәсiпорындарға көмектiң арнаулы қорларын
құру көзделген. Қаражаттың бiр ... ... ... ... ... ... деп аталатын нысанда келiп түсетiн
болады. 
      Шағын және орта бизнестi қолдауда алға ... ... қол ... салық-қаржы саясатының ынталандыру қызметi ерекше ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық
әлеуетiн нығайтуға жәрдемдесу мемлекеттiк ... ... ... ... тиiс, ... ... ... тығыз
байланысуына орай, ол неғұрлым ... және ... ... ... ... есепке алу үшін, бірінші кезекте, оларды
инвестиция нарығының даму ... ж/е ... ... ... қарай жіктеудің принципті тәсілдерін дайындау қажет. Осындай
жіктеу аймақтық деңгейдегі ... ... ... ... іс-
шараларының әр түрлі болуының негізін қалайды. Ғылыми-техникалық саланы
басқарудың мемлекеттiк органы және ... ... ... ... және ... ... ... бағыттарына: 
      аймақтарда экономикалық өсудiң белсендi нүктелерiн және оларға ғылыми-
техникалық қолдау көрсетудiң ... ... ... ... басым ғылыми-технологиялық мәнiстерiн белгiлеуге
қатысуға; 
аймақтарда ғылыми-техникалық қызметтi ұйымдастырудың және қолдаудың жаңа
нысандарын ... ... ... ... тиiс. 
Мемлекет тарапынан:
аймақтық саясаттың жүйелiк қағидаттары мен әдiстерiн әзiрлеудi, аймақтардың
стратегиялық дамуын ғылыми ... ... ... ... жобаларын ғылыми-техникалық жағынан
сүйемелдеудi; 
аймақаралық, трансаймақтық және шекара маңындағы өзара тиiмді iс-қимылды
қалыптастыру ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды елдiң әлеуметтiк-
экономикалық дамуының құрамдас бөлiгi ... ... ... ... ... ... ету қажет. 
66. Инвестициялық тәуекелдің мәні мен экономикалық негізі
Тәуекел күрделі және көп аспектілі категория ... ... ... ... көп түрлері кездеседі және жіктеу белгісі тәуекелді
сипттауға және ... ... ... ... ... Тәуекел – бұл
экономикалық категория. Экономикалық категория ретінде ... және ... ... Егер осы жағдай пайда болса, онда үш экономикалық
нәтиже: теріс ... ... ... ... оң ... ... ... құтылуға болады, бірақ кәсіпкери тәуекелден құтылмайды, өйткені
бұл пайданың жоғалуын білдіреді.
Тәуекел дегеніміз – алдын ала ... ... ... жоспарланған
нәтижемен салыстырғанда зиян шегу немесе табысты азырақ алу ықтималдығы.
Тәуекел– тарихи және ... ... ... ... ... ... ... ол – адамзат баласы саналы түрде ... ... ... білдіреді. Өркениеттің даму деңгейіне қарай тауарлық-қаржылық
байланыстар пайда бола бастаған кезде тәуекел ... ... де ... ... ... ... тәуекел – болуы да мүмкін, болмауы да мүмкін
құбылыс болып табылады. Әрине, мұндай тәуекел бола қалған ... оның ... ... ... ... Бұл нәтижелердің біріншісі –
жағымсыз, яғни «жаман айтпай, жақсы жоқ» демекші, ұтылыс, зиян шегу ... Ал ... еш ... да, ... да жоқ бос ... ... Үшіншісі – әрине, тәуекелдің төресі, яғни ұтысқа, пайда табуға қол
жеткізген жағымды нәтиже.
Тәуекелшілдікті мүмкіндігінше тізгіндеп, ... ... ... ... ... ... ... ететін жағдайларды болжап, оны насырға
шаптырмаудың амал-тәсілдерін қарастырудың үш ... жолы ... ... ... ... ... (банктермен, қаржылық,
инвестициялық, сақтандыру компанияларымен, биржалармен т. б.) байланысы
барысында туындайды. Мұндай тәуекелге себеп ... ...... ... ... ставкаларының өсуі, құнды қағаздар бағасының
төмендеуі т. б.
Тәуекел табиғаттың түрлі құбылыстары және қоғамның ... ... ... ... ... жоғалтулар қаупімен түсіндіріледі. 
Тәуекелді басқаруға болады, яғни тәуекелдік жағдай туындауын белгілі бір
шекте болжамдау және тәуекел  ... ... үшін ... ... беретін түрлі шаралар қолдануға болады.
Инвестиция дегеніміз – бұл ... ... ... ... ... оны ... құру және кеңейту, сол сияқты пайда алу мақсатында ұзақ
мерзімді қаражат ... ... ... ... деп ... ... және ... да
пайда әкелетін іс әрекет обьектілеріне салынатын ақша ... ... ... ... ... ... қатысушылары-жеке және
заңды тұлғалар, мемлекет, сол сияқты шетелдік инвесторлар бола алады.
Кез-келген істі бастау үшін ... ... ... ... ... ... анықтап және оларды қалай басқарудың амалдарын
саралап және де ... ... ... қаржылық
институттардың, кәсіпкерліктердің, ұйымдардың ұзақ мерзімді қаржыландыру
көздерінің басқарылуын жан-жақты талдап, зерттеп білу. Онда ... ... ... ... мен ... ... - бұл ... ұзақ мерзімді қаржыландыру түрінде жұмсалатын
шығын жиынтығы. Инвестициялық ... ... ... ... ... белгілі бір пайызын алып отыру.
Инвестициялық тәуекел – бұл инвестициялық ... ... ... ... – бұл ... ... ... категория
ретінде болуы және болмауы жағдайларын көрсетеді. Егер осы жағдай ... онда үш ... ... ... ... ... зиян); нөлдік; оң
(ұтыс, пайда, табыс). Тәуекелден құтылуға ... ... ... ... ... бұл пайданың жоғалуын білдіреді.
Көбінесе тәуекелді басқаруды ... ... ... ... ... ... болу көзіне байланысты тәуекелді жүйелік
(макроэкономикалық) және ... емес ... ... деп 2-ге
бөлуге болады.
Жүйелік тәуекелдер сыртқы жағдаймен анықталады, субъектілерге ... ... ... ... елдік тәуекел және форс-мажорлық жағдайларды
жатқызуға ... ... ... ... ... ... ... байланысты болады. Ол сыртқы экономикалық қызметтің
барлық қатысушылары үшін ... және ... ... ... Бұл ... өзін ... және ... тәуекел
деп 2-ге бөлеміз.
Экономикалық тәуекел экономика саласындағы жағымсыз ... ... ... ... ... әсер ... ... таза тәуекелдер мен
алып-сатарлық тәуекелдер деп бөлінеді.
Таза тәуекелге жататындар: табиғи жаратылыс ... ... ... және мүліктік тәуекелдер.
Алып-сатарлық тәуекелдерге жатады: өндіргіш сауда-саттық тәуекелдерді ... ... ...... саяси жағдайдың өзгеру салдарымен байланысты.
Форс-мажорлық жағдайлар тәуекелі табиғи апаттардың жобаны жүзеге асыру
барысына әсер ету ... ... емес ... ... субъектіге тән, оның жағдайына тәуелді және
оның нақты ерекшелігімен анықталады. Оның ішінде маңыздыларына:
Іскерлік т/л – ... ... ... н/е ... ... ... тәуекелі – жобаны жүзеге асыру сәтіндегі қажетті ақша
қаражаттардың жоқ болуы т/лі, ... ... ... н/е ... өзгеру т/лі.
Техникалық т/л – жобалаудағы қателерден, таңдалған ... ... ... ... ... жұмыс мерзімдерінің бұзылуынан, шикізатқа, энергияға және
құраушыларға бағаның көтерілуінен ж/е т.б. ... ... т/л – ... ... ... деңгейдегі т/лі.
Өтімділік т/лі – нивестициялау объектісін сату ... ... ... ... ... ... тез сату мүмкіндігінің
тәуекелі.
67.Қаржылық және инвестициялық тәуекелдердің жіктелуі
Қаржылық тəуекел (ҚТ) алуан түрлілігімен сипатталады, ж/е тиімді басқару
шешімдерін дайындау ж/е ... ... ... ... бір ... ... ... болу көздері бойынша ҚТ мынадай топтары бөлінеді:
Жүйелік н/е ... ... Ол ... ... ... ... ... өзгерістерімен б/сты қарж/қ шығындардың
ықтималдылығын сипаттайды. Тəуекелдіктің бұл түрі ... ... ... тəн. ... емес н/е ... ... ... кəс/ң тиімсіз
қызметімен б/сты қарж/қ шығындардың ... ... ... ... ... менеджер, активтер мен капиталдардың тиімсіз
құрылымымен, пайданың нормасы жоғары тəуекелдікті қаржылық операцияларға
шектен тыс ... ... ... ... ж/е ... ... деңгейде ҚТ тиімді игеру есебінен болдырмауға болатын
басқа ұқсас факторлар салдарынан орын алады. 2. ... Бұл ... ... ... ... ... ажыратудың негізгі параметрі б.т.: Пайыздық
тəуекелдік, Валюталық тəуекелдік, кəсіпорынның қаржылық ... ... ... өтей ... ... ... ... тəуекелдік, инновациялыққаржылық
тəуекелдік,депозиттік тəуекелдік. ... ... б/ша ҚТ ... ... жеке қаржылық операция тəуекелдігі. Ол белгілі ... ... тəн ҚТ ... ... ... ... ... (мысалы, нақты акцияны иемденуге тəн тəуекелдік); қаржылыққызмет
түрлері/ң тəуекелдігі ... ... ... н/е несиелік қызметі
тəуекелдігі); кəс/ң тұтастай ... ... ... ... тəн ... ... оның ... ерекшеліктерімен, капитал құрылымымен, активтер
құрамымен жəне ұдайы жəне ауыспалы ... ... жəне ... Зерттелетін құралдарының жиынтығы б/ша ҚТ: жеке ҚТ. Ол жеке
қаржылық құралдарға тəн жиынтықты тəуекелдікті сипаттайды; қоржынды ҚТ. ... ... бір ... ... ... ... тəн жиынтықты
тəуекелдікті сипаттайды. 5. ... б/ша ... ... ажыратылады:қарапайым ҚТ. Ол жеке түрлерге бөлінбейтін ҚТ түрін
сипаттайды. Құнсыздану тəуекелдігі қарапайым ... ... бола ... Ол қарастырылатын түрлерінің кешенінен тұратын ҚТ түрін сипаттайды.
Инв/қ тəуекелдік күрделі ҚТке мысал бола ... ... ... ... ... ... мынадай топтарға бөлінеді: тек
экономикалық шығын əкелетін тəуекелдік. Мұндай тəуекелдік түрінде қаржылық
салдар тек ... ... ... ... ... жіберіп алу тəуекелдігі. Ол
кəсіпорын қалыптасқан объективті жəне ... ... ... қаржылық операцияны жүзеге асыра алмау жағдаятын сипаттайды.
7. ... ... ... табу ... қарай қаржылық тəуекелдіктердің
екі түрі ажыратылады:тұрақты ҚТ. Ол ... ... ... асырудың
барлық кезеңіне тəн ж/е тұрақты ... ... ... ... ... ... пайыздық тəуекелдікті, валюталық тəуекелдік пен т.б. ... ... ... ҚТ. Ол ... ... ж.а/ң тек ... п.б/н ... сипатқа ие тəуекелдік түрін сипаттайды. 8.
Ықтималды қаржылық шығындар деңгейі б/ша: ... ҚТ. ... ... ... ... б/ша ... есептік сомасынанаспайтын
тəуекелдікті сипаттайды;күрделі ҚТ. Ол қаржылық шығындары ж.а/тын қаржылық
операция б/ша ... ... ... ... тəуекелдікті
сипаттайды;Апатты ҚТ. Ол қаржылық шығындары өзіндіккапиталдан ішінара н/се
толықтай айырылу арқылы анықталатынтəуекелдікті сипаттайды (тəуекелдіктің
бұл түрі ... ... да ... ... мүмкін). 9. Алдын ала
болжау мүмкіндіктері бойынша:болжанатын ҚТ. Ол экономиканың ... ... ... ... ауысымымен,
бəсекелестіктіңболжаулы дамуымен ... ... ... ҚТ. Ол ... ... ... Мұндай тəуекелдікке форс-мажорлық топ
тəуекелдіктері ... ... бола ... мүмкіндігі
бойынша ҚТ:сақтандырылатын ҚТ. Оларға сыртқы ... ... ... ... ... ... ... қаржылық тəуекелдікноменклатурасына сəйкес);сақтандырылмайтын
ҚТ. Оларға сақтандырунарығындағы сəйкес сақтандыру өнімдерінің ұсынысы жоқ
түрлері жатады. Ал осы ҚТ түріне жататын ... ... (ИТ) ... ... ... болу ... ... тәуекелді жүйелік (макроэкономикалық) және
жүйелік емес (макроэкономикалық емес) деп 2-ге бөлуге ... ... ... ... ... ... ... және онымен
реттелмейді. Оларға елдік тәуекел ж/е форс-мажорлық жағдайларды жатқызуға
болады. Елдік тәуекелдер кәсіпкерлік қызметтердің халықаралық жағдайлармен
тікелей ... ... Ол ... ... ... ... ... үшін
өзекті және елдегі саяси-экономикалық тұрақтылығына тәуелді. Бұл тәуекелдің
өзін экономикалық және саяси тәуекел деп 2-ге ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Кәсіпкердің қаржылық жағдайының әсер ететін тәуекелдер таза тәуекелдер ... ... деп ... Таза ... ... ... ... экологиялық, саяси-көліктік және мүліктік
тәуекелдер.Алып-сатарлық тәуекелдерге ... ... ... және қаржылық тәуекелдер.Саяси тәуекел – ... ... ... ... ... ... ... табиғи апаттардың жобаны жүзеге асыру
барысына әсер ету қауіптілігін анықтайды.
Жүйелік емес ... ... ... тән, оның ... тәуелді және
оның нақты ерекшелігімен анықталады. Оның ішінде маңыздыларына:Іскерлік т/л
– жобаны ж.а/тын компания/ң н/е жобаның салалық спецификсымен ... ...... жүзеге асыру сәтіндегі қажетті ... жоқ ... т/лі, ... бірге несиелеу н/е инвестициялау
шарттарының өзгеру т/лі.
Техникалық т/л – ... ... ... ... ... ... ... жеткіліксіздігінен,
жүргізілетін жұмыс мерзімдерінің бұзылуынан, шикізатқа, энергияға және
құраушыларға бағаның көтерілуінен ж/е т.б. ... ... т/л – ... ... төмен деңгейдегі т/лі.
Өтімділік т/лі – нивестициялау объектісін сату қажеттілігі ... ... ... ... ... тез сату ... ... тәуекелді төмендету әдістері мен тәсілдері.
Инвестициялық тәуекел – бұл инвестициялық шығыны қаупі, ... ... ... қабылдаушы тұлға (инвестор, менеджер) ескі
және жаңа ақпаратқа қатысты өз ... ... ... қарап, басқару
шешімдерін қабылдауда ақпаратты талдау мен бағалаудың ... ... ... мен ... ... ... ... Жобаның тәуекелдерін
бағалау кезінде бірін-бірі толықтыратын екі бағытта ... және ... ... ... ... ... тәуекелдерін сапалық талдау
әдісі қарапайым ... ... Мәні ... ... және зерттеушіні
сандық нәтижеге яғни айқындалған тәуекелдің құндық бағасына және олардың
жағымсыз ... мен ... ... алып келу ... ... әдісінің басты міндеті – жобаға тән ... ... ... ... және идентификациялау. Сапалық талдаудың нәтижесі –
сандық талдауды жүзеге асыру үшін маңызды бастапқы ақпарат ... ... ... талдаудың негізгі нәтижелері жобаның нақты тәуекелдерін
және оларды тудыратын себептерді ... ... ... ... жасау және олардың құндық бағасын анықтау болып табылады.
Ал инвестиция жоба тәуекелдерін сандық талдау әдісі сапалық талдау ... ... ... ... Және жоба ... ... білдіреді. Яғни осы кезеңде тәуекелді жағдайлардың олардың
салдарының пайда болу мүмкіндігінің сандық мәндері анықталады. Яғни ... ... ... ... асырылады.
Тәуекел деңгейін төмендеті үшін ... ... ... ... ... және нәтижелер туралы қосымша ақпараттар алу;-
шектеу;- сақтандыру;- жабу;- хеджирлеу және т.б.
Диверсификациялау өздерінің ... ... ... түрлі салым
объектілері арасында инвестицияланатын қаражаттарды орналастыру процесін
білдіреді. Диверсификациялау принципінде клиенттерге өз ... ... ... ... ... сатып алынатын және тұрақты орташа табыс
әкелетін түрлі бағалы қағаздарға ... ... ... ... ... ... қызметтер арасында капиталды
орналастыру кезінде тәуекелдің бөлімінен қашуға мүмкіндік ... ... бір ... ... ... ... түрлі акционерлік қоғам N
акцияларын сатып алу табыс ... N ... ... және сәйкесінше
тәуекел деігейін N есе төмендетеді.
Кейде инвестор нәтижелер анықталмаған және ... ... ... қабылдайды. Әрине, егер инвесторда толық ақпарат болса, ол сапалы
болжам жасап, тәуекел ... ... ... еді. Бұл ... ... ... ... Ақпарат бағалы тауар болып табылады, ол үшін
инвестор үлкен ақша төлеуге ... олай ... ... ... салымы
кәсіпкерліктің бір сферасы болып табылады. Толық ақпарат құны толық ақпарат
бар кездегі бір нәрсенің ... ... алу құны мен ... ... емес
жағдайдағы күтілетін құн арасындағы ... ... ... ... ... ... шықпаса да, қаражаттарды перспективаға өткізудің сапалы
болжамын қамтамасыз ететін ... пен ... ... зеттеуге салған
тиімді.
Шектеу – шығыстар, сатулар, несиелер және тағы ... ... ... ... тәуекел деңгейін төмендетудің маңызды құралы болып табылады
және шектеуді банктер қарыз беруде, овердрафт ... ... ... ... ... ... карточкасы
бойынша), жол чектері және еврочектер бойынша сату, инвесторлар капитал
салымы сомасын анықтау кезінде ... мәні – ... қашу үшін ... ... ... ... яғни ... деңгейін нөлге дейін төмендету үшін төлеуге ... ... құны ... ... ... тең ... онда тәуекелге қарсы
инвестор басынан кешу мүмкін кез келген қаржылық жоғалтуларды толық өтеуді
қамтамасыз ететіндей ... ... ... ... сақтандыру оның
деңгейін төмендету әдістерінің ең тараған түрі болып табылады. Сақтандыру –
бұл ерекше ... ... Бұл ... үшін ... ... екі ... қажет: сақтандырушы мен сақтанушы. Сақтандырушы сақтанушы төлемдері
есебінен ақша қорын ... ... ... қор) ... ... ... өте ... Клиент өтінішін жібереді,
корпорация сақтандырумен қорғау нұсқаларын карастырып, ... өз ... Екі ... ... ... жағдайда сақтандыру шарты жасалады.
Сақт/ң бұл турі ... ... ... реттеледі. Бұл сақтандыру
өнімi инвесторды инвестициялау еліндегі саяси ... ... ... - ... - инвестициялау елінің мемлекеттік
органының сақтандыру объектісіне қатысты ... ... ... ... одан айыратын заңды және әкімшілік әрекеті, соның
ішінде экспроприациялау, ұлттандыру, 6 ... кем емес ... ... ... ... ... мерзім белгіленбесе, меншік құқыгын шектеу
aктілері; - ... ... ... ... ... ... ... бұзушылықтар;- Инвестициялау елінің мемлекеттік органының
6 айдан кем емес ... ... егер ... ... ... ... ... айырбастау валютасына айырбастау және ... ... ... ... мен ол ... ... кедергі жасауға байланысты күтпеген іс-әрекеттері.
69. Қазақстан экономикасындағы құрылымдық өзгерістеріндегі инвестициялардың
рөлі.
Қазақстанда жүргізілген экономикалық ... ... ... ... ... ... мен ... түбірлі өзгертуді қарастырды.
Жаңа нарықтық ... ... ... құрылымның дамуын жеделдету
мақсатында мемлекет меншігінен алу ж/е жекешелендіру ... ... ... ... ұмтылған кез келген мемлекеттің ... ... ... - ... ... ... ... дұрыс шешу
б.т. Экономика саласын реформалаудың алғашқы ... ... ... 80%-ы ... ... үлесіне тиісті болды. Жекешелендіру
экономикалық дағдарыстың тереңдеуімен қатар ... ... ... ... ... ж/е
өңдеуші өнеркәсіп саласы басым еді. Бірінші кезеңде (1991-1992 жылдар)
жекешелендіру белсенділік байқату сипатында ... ... ... ... бір ... ... ... кәсіпорын ұжымынан
өтініш түскеннен кейін ғана шешті. Онан соң аукцион, конкурс өткізу арқылы
сатылды немесе өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылым еңбек ұжымына ақысыз
берілді. Жекешелендірудің екінші ... ... ... ... ... ... алу мен жекешелендірудің; ұлттық бағдарламасын»
бекітуден бастау алады. Бұл бағдарлама - бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... мақсат
етіп қойды. Қаз.эконо/сының базалық саласын қамтитын: өнеркәсіпті, ... ... ... ісін кең ... ... ... ... өзіндік ерекшелігі - мемлекет ... ... ... ... еді.Кәс/рды АҚ/рға
айналдыру жұмысы қатар жүргізілді. Алғаш рет жеке жоба бойынша ... ... мен ... ... ... ... Осы кезеңде
айтарлықтай қиын жағдайда тұрған «Қарметкомбинатты» тек ... ... ... оның жаңа ... қарыздарды бірден жапты. 
Жекешелендірудің үшінші кезеңі (1996-1998 жылдар) - электр қуаты мен ... ... ... ... ... ... ... жылдан басталып, бүгінгі күнге дейін жалғасып отырған төртінші
кезең мемлекеттік ... ... мен ... ... ... ... арасындағы өкілеттілікті бөлудің жаңа әдістерімен сипатталады.
Инвестициялық iс-әрекет еліміздің ... ... ... бiрi болып табылады. Сондықтан да инвестициялық iс-әрекеттi
жандандыру әрдайым өзекті мәселелердiң бiрi болып табылады.
Инвестициялық ахуалды жақсартуинвестицияларды шетелдiктердiң ғана ... ... да ... ... секторына салуын тиiмдi
ететiндей, шетелдiк капиталдың құйылуына да, ... iшкi ... ... ... да ... ... ... ортаны
қалыптастыруды талап етедi. Бұл үшiн нормативтiк құқықтық базаны, салық
және кеден ... ... күшi ... жер және жылжымайтын мүлiк
рыногын, көлiк және коммуникациялық қызмет ... ... банк ... ... көрсетулер рыногын одан әрi дамыту қажет.
Жаңа инвестицияларды тартуды жандандырумақсатында халықаралық қаржы және
экономикалық ұйымдар мен ... ... ... ... ... ... сыртқы рыногында ... ... ... ... ... мен жандандырылуы тиiс.
Тiкелей инвестицияларды ... ... ... жетiлдiру
инвестицияларды мемлекеттiк қолдаудың заңдық базасын жақсартуға, тiкелей
инвестицияларды фискальдық ынталандырудың жүйесiн ... ... ... ... жүйесiн құруға және инвесторлардың
ағымдағы проблемаларын тиiдi шешуге бағытталуы тиiс.
Инвестициялық тартымдылықты арттыру iс-әрекеті ... ... ... ... бiрi ... ... ... да
инвестициялық iс-әрекеттi жандандыру әрдайым басымды мәселелердiң ... ... ... ... ... кезеңде өндірістік сектордағы төмен инвестициялық
сұраныс негізгі қорлардың тозуын күшейтті.
Осыдан қазіргі ҚР үкіметінің инвестициялық ... ...... және ... ... ... ... іс жүзіндегі өндірісті
кеңейту мен жаңарту, бар ... ... ... және ... ... ... ... инвестицияны ынталандыру.
Жалпы инвестициялық саясат дегеніміз – халық шаруашылығының әр ... ... табу ... ұзақ ... ... жұмсау. Ол күрделі
қаржыны тиімді пайдаланудың, оларды шешуші бағыттарға шоғырландырудың,
қоғамдық өндірісте тепе-теңдікті ... ... ... ... ... ... Егер инвестициялық саясат дұрыс
жүргізілсе, әрбір шығындалған теңгеге келетін ... ... ... өнім ... ҚР ... ... Отандық және шетелдік инвесторлар рөлі
Инвестициялар деп - өнеркәсіпке, құрылысқа, ауыл ... ... ... да ... шаруашылық субъектісіне мүліктей, заттай
сондай-ақ ақша қаражаты түрінде , яғни ... ... ... ол
шаруашылықты әрі қарай өркендетіп дамыту үшін жұмсалынатын шығындардың
жиынтығын айтады. Инвестиция дегеніміз- бүгінгі күні ... бар ... және ... да ... , яғни капиталды қандай да бір өндірісті
дамыту үшін жұмсап, сол арқылы келешекте , яғни ... ... ... ... басқадай үлкен кәсіпкерлік табыс табу болып ... ... ... процеспен екі фактор ... ... ... ...... ал ... – тәуекелдік . Сонымен қатар инвестиция
экономикалық өсудің негізі бола отырып , елдің ... ... ... Осы ... ... ... ... дамудың жоғарғы
және тұрақты қарқынын қалыптастырудың , ғылыми- техникалық прогресс
жетістіктерін өсірудің , ... ... ... ... болып
саналады. Нақтылық инвестиция дегеніміз – ... ... бір ... ... ... яғни ... (жер,
жабдық , құрылыс) өсуіне , дамуы жұмсалану үшін салынатын салымдар болып
табылады. Қаржылық ... ...... ... немесе
мемлекет шығарған акцияларға , облигациялар және басқадай құнды қағаздарға
банктердің депозиттерін салынған ... ... ... Қаржылық
инвестициялар иелену мерзіміне қарай мынадай категорияларға жіктеледі:
а) қысқа мерзімдік иелену- иелену мерзімі бір жылға ... ұзақ ...... мерзімі бір жылдан артық;
Инвестор – қор нарығында ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз- Қазақстан Республикасында инвестицияны жүзеге
асыратын ... ... ... ... ... ... ... табу және капиталды ұлғайту мақсатымен өндірістік және басқа да
қызметтерге қаржы жұмсау болып табылады , яғни ... ... ... ... ... қандай да бір табыс түсетін жұмысқа немесе іске
жұмсалынуы тиіс. Инвестор өз ... ... екі ... ... - ... ... ... - инстиуттандырылған инвесторлар (банктер ... ... , ... ... , тағы ... ... ел ... отандық ішкі инвестиция 124 млрд. долларды
құрады - Елбасы
АСТАНА. 10 сәуір. ҚазАқпарат - Бүгінге дейін ел экономикасына ... ... 124 ... ... ... ... Ақордада өтіп жатқан
Кәсіпкерлер кеңесінің отырысында Мемлекет басшысы ... ... ... ... ... ... ... жалпы 300 млрд. доллар инвестиция
тартылды. Соның ішінде ішкі инвестиция 124 ... ... ... ... ... ... ... қосқан зор үлесін білдіреді. Осы 300
млрд. ... ... ... экономика көркейіп келеді»,-деді Н.
Назарбаев.
Шетелдік инвестиция дегеніміз - қабылдаушы ... ... ... ... ... үшін ... ... түрде ауысуы болып келеді.
Шетелдік инвестициялардың елдер мен өнеркәсіп ... ... ... ... ... құрамына айтарлықтай әсер етеді. Шетелдік
инвестицияларын тарту саясаты 1991 ... ... оң ... беруде.
Шетелдік инвестиция, сондай-ақ, сыртқы несиелер, қарыздар, дамуға ... ... ... ... Нарықтық экономика жағдайында шетелдік
инвестицияны тарту және пайдалану тек қаражаттың ғана емес, сонымен бірге
шетелдік ... ... ... де ... ... ... жаңа рыноктарға жол ашады, ірі құрылымдық өзгерістерге,
нарықтық ... ... ... ... кеңеюіне,
экономиканың жекеше секторының қалыптасуына серпін береді. Қазақстан үшін
тікелей шетелдік ... ... ... Ол ... ... ... ... ұзақ мерзімді мүддесін қанағаттандырады және сыртқы
борышты қалыптастырмайды.
Шетелдік инвестицияға тікелей шетелдік ... ... ... ... компаниялардың жарғылық қорына не акцияларына салу),
қоржындық шетелдік инвестиция, сондай-ақ, сыртқы ... ... ... көмек, гуманитарлық көмек жатады. Нарықтық экономика жағдайында
шетелдік инвестицияны тарту және ... тек ... ғана ... ... ... технологиялардың, басқару тәжірибесінің де ағылып
келуін қамтамасыз етеді, жаңа рыноктарға жол ... ірі ... ... ... ... ... кеңеюіне, экономиканың жекеше секторының қалыптасуына серпін
береді. Қазақстан үшін тікелей шетелдік инвестиция неғұрлым тиімді.
71. ҚР ... ... ... ... ету. ҚР ... ... берілген: табыс алу мақсатында кәсiпкерлiк
қызмет объектiлерiне салынатын мүлiктiк және санаткерлiк қазыналардың
барлық түрi, оның ... ... және ... ... пен мүлiктiк құқықтар, ұстап қалу құқығы,
импортталған және өңдемей сатуға арналған ... ... ... және коммерциялық ұйымдарға қатысудың өзге де нысандары;
- облигациялар мен басқа да борыштық мiндеттемелер;
- ақша сомаларын, ... ... ... және ... ... бойынша кез келген өзге орындауды талап ету;
- авторлық құқықтарды, патенттердi, ... ... ... ... ... ... нормативтiк-техникалық,
сәулеттiк, конструкторлық және технологиялық жобалық құжаттаманы ... ... ... ... ... ... асыру үшiн лицензияға негiзделген немесе мемлекеттiк
орган өзге де нысанда берген ... ... ... ... заң ... инвесторға жататын тұлғалар белгіленген, оларға: шетелдiк ... ... ... азаматтығы жоқ тұлғалар, шет елде ... жерi бар ... ... ... бұл ... ... қызметтi жүргiзу үшiн азаматтығын алған ... ... жерi ... елде тiркелген болуы керек; шет мемлекеттер;
халықаралық ұйымдар жатады.
Инвестиция (латынша іnvestіre – киіндіру) – табыс алу, меншікті капиталын
молайту, ... ... ... мен ... ... ... еселей түсу үшін шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... өзгешелігі бар. Инвестицияда қаражат тек
материалдық активтерге ғана ... ... және ... де ... ... ... ... инновациялық және
әлеуметтік сала арқылы тікелей де, жанамалай да ... ... ... ... ... ... ... нысандарына, айналыс өрісіне,
негізгі капиталдың ұдайы өндірісіндегі мақсатына, рөліне, қаржыландыру
көздеріне ... ... ... ... инвестиция, шетелдік
инвестиция, қоржындық инвестиция ... ... ... капиталға
салынатын инвестиция – құрылысқа, материалдық, бейматериалдық негізгі
капиталды ... ... ... ... техникалық жағынан қайта
жарақтандыруға, күрделі жөндеуден өткізуге, ... ... ... ... құралдарының қорларын толықтыруға жұмсалатын қаражат.
Негізгі капиталды инвестициялау нысандарына ... ... ... ... мал, екпе ағаштар, жер қойнауын барлау, компьютерлік және
бағдарламалық қамтамасыз ету, көркем және әдеби шығармалардың ... ... және жаңа ... ... ... капиталға салынған инвестиция
Қазақстанда 2000 жылы бейқаржылық активтерге салынған инвестиция көлемінің
79,1%-ы болды. Бейқаржылық инвестицияның қалған 20,9%-ы материалдық айналым
құралдарының ... ... ... мен бейөндірістік активтерді
(жер, жер қойнауы телімдерін, патенттер, лицензиялар, т.б) ... ... ... ... елдің экон. өрлеуінің
негізгі факторы болып табылады.
2-бап. Қазақстан Республикасының инвестициялар туралы заңдар
1. Қазақстан Республикасының инвестициялар туралы ... ... ... негiзделедi және осы Заң мен ... өзге де ... ... актiлерiнен тұрады.
2. Осы Заң:
мемлекеттiк бюджет қаражатынан инвестицияларды жүзеге асыруға;
коммерциялық емес ұйымдарға, оның iшiнде бiлiм беру, қайырымдылық,
ғылыми ... дiни ... үшiн ... ... ... қатынастарды
реттемейдi.
3. Инвестицияларды жүзеге асыру кезінде туындайтын және Қазақстан
Республикасының өзге де заңдарының қолданылатын ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының осындай заңдарына қайшы
келмейтін бөлігінде қолданылады.
4. Егер ... ... ... ... ... осы
Заңдағыдан өзгеше ережелер белгiленсе, халықаралық шарттың ... ... ... ... - Қазақстан Республикасының
2007.02.19. N 230 (қолданысқа енгізілу ... ... ... ... Инвестициялық қызмет объектiлерi
1. Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде ... ... ... ... ... кез ... ... мен
түрлерiне инвестициялар салуды жүзеге асыруға құқығы бар.
72. ҚР инвестициялық қызметті заңнамалық қамтамасыз ету.
Заңда Инвестицияларға анықтама берілген: табыс алу мақсатында ... ... ... ... және ... ... түрi, оның ... жылжитын және жылжымайтын мүлiк пен мүлiктiк құқықтар, ұстап қалу құқығы,
импортталған және өңдемей сатуға арналған тауарлардан басқалары; 
- акциялар және коммерциялық ... ... өзге де ... ... мен ... да ... ... ақша сомаларын, тауарларды, ... ... және ... шарттар бойынша кез келген өзге орындауды талап ету;
Инвестиция (латынша іnvestіre – киіндіру) – табыс алу, меншікті капиталын
молайту, елдің материалдық байлығы мен ... ... ... ... түсу үшін ... ... ... салатын
инвестициялық қаражат.
Инвестицияның күрделі қаржыдан өзгешелігі бар. ... ... ... активтерге ғана салынбайды, қаржылық және ... де ... ... ... ... ... ... сала арқылы тікелей де, жанамалай да салынады. Инвестиция өзінің
құрамы жағынан біртекті емес, ... ... ... ... ... ұдайы өндірісіндегі мақсатына, рөліне, қаржыландыру
көздеріне қарай негізгі ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді. Негізгі капиталға
салынатын инвестиция – құрылысқа, материалдық, ... ... ... ұлғайтуға, қайта жаңғыртуға, техникалық жағынан қайта
жарақтандыруға, күрделі жөндеуден өткізуге, сатып ... ... ... ... ... ... жұмсалатын қаражат.
Негізгі капиталды инвестициялау нысандарына үйлер, ғимараттар, машиналар
мен жабдықтар, мал, екпе ағаштар, жер ... ... ... ... ... ету, ... және әдеби шығармалардың түпнұсқалары,
жаңа үйлер және жаңа ақпарат жатады. Негізгі капиталға салынған ... 2000 жылы ... ... ... инвестиция көлемінің
79,1%-ы болды. Бейқаржылық инвестицияның қалған 20,9%-ы материалдық айналым
құралдарының қорларын толықтыруға, құндылықтар мен бейөндірістік активтерді
(жер, жер қойнауы телімдерін, ... ... т.б) ... ... ... инвестиция елдің экон. өрлеуінің
негізгі факторы ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуші
көрсеткіштері мен фаторлары
Сөз жоқ, еліміздің ... ... жыл ... ... келеді.
Бұлтартпас дәлел – соңғы көрсеткіштер. Тәуелсіздік жылдары 171 млрд ... ... ... тартылса, оның ішінде 48 пайызы немесе 81,6 млрд
доллар – соңғы төрт жылдың үлесінде. Қазір 80 ... ... ... ... ... ... ... Олардың ішінде жалпы сомасы 260 млн
долларды құрайтын 80 шақты жоба ... ... ... ... ... 8 ... ... компания жұмыс
істейді. Солардың ішінде Fortune-500 тізіміне енген «Шеврон», «Сименс»,
«Майкрософт», «Дженерал ... ... ... ... ... ... бар. Сондықтан да дүниежүзілік сарапшылар біздегі
инвестициялық тартымдылық сырын іздеп, талдау ... ... ... ... жыл ... ... зерттеуінде біздің елдегі шетелдік
инвесторлардың 84 пайызы ... ... ... қатарға
шығаратынын анықтады. 
Әлбетте, әлемдік дағдарыс бізді айналып ... жоқ. ... 2009 жылы ... ... ... ... өз ... бергені анық. Шетел
инвесторлары дағдарысқа ... ... ... қол жеткізілген
макроэкономикалық тұрақтылықты сол кездегі үкіметтің зор жетістігі деп
бағалады. 
Сөйтіп, ... ... ... ... 144 елдің ішінде 16-
орында тұр. Ал өткен жылғы қараша ... Fitch ... ... еліміздің суверенді рейтингін ВВВ+ деңгейіне ... ... ... ... ... ... бірге шетел инвесторларының 80 пайызы
Қазақстандағы саяси және әлеуметтік тұрақтылықты жоғары бағалайды. Біз
қазір әлемдегі саяси тұрақтылық ... ... ... ... 50 елдің
қатарына кіретінін мақтанышпен айта аламыз. Әрине, экономикалық һәм ... ... ... жоқ. Бұл – ... татулық пен конфессияаралық
келісімді насихаттайтын, халқымыздың бейбіт өмір сүруін мұрат еткен Елбасы
еңбегінің жемісі. Сол себепті де ... ... ... елге ... ... инфрақұрылым, өзге елдермен салыстырғандағы
төменгі салық мөлшерлемесін де жоғары бағалайды. ЕҮ компаниясының Қазақстан
бойынша ... ... ... ... «Ел экономикасын
диверсификациялау бағдарламасын жүзеге асыру барысында кәсіпкерлікке жаңа
мүмкіндіктер пайда болуда. ... ... ... ... ... ... ... 2015 жылға қарай Қазақстан
экономикасы ең ... ... ... ... Бұл ... ... одан ... арттыруға септігін тигізетіні
сөзсіз» дейді. 
Әлбетте, мұнымен тынбай, елдің инвестициялық әлеуетін ... ... ... ... тура ... Ең ... ... инвесторға бизнес
жүргізу мүмкіндігін кеңінен насихаттау қажеттігі туындайды. Біздің жаққа ат
басын бұрған инвесторға алдымен ақпарат ... ... ... ... да ... ... болады. Мәселен, еліміздің инвестициялық
тартымдылығынан мағлұмат беретін ... CNN, Euronews және ... ... ... ... ... ... Таяу Шығыс,
Африка мен Азияға тарайды. KAZNEX INVEST ... биыл ... 1,5 мың рет ... ... Осы ... көрсету кезінде
ұлттық инвестициялық www.invest.gov.kz сайтына кіріп-шығатындар ... ... Екі ... ... ... бұл веб-сайтқа 170 елден 236
мың адам ... ... ... ... 200-ге жуық ... ... кету керек, мұндай жарнамаға әлемдегі жетекші елдер, сондай-ақ ТМД
кеңістігінен ... ... ... ... Былтырғы зерттеуге
сәйкес, танымалдық жағынан біз – АҚШ-та ... ... Таяу ... ... ... ... ... институттарының да қызығушылығы айтарлықтай.
Айталық, Дүниежүзілік банк ... ... IFC ... ... ... қоржынымызға 370 млн доллардан астам ... ... ... ... ... ... қолдау, бөлшек
сауда, құрылыс материалдары мен теміржол ... ... ... ... және орта ... ... ... көрсету бар. Биылғы
инвестиция көлемі жыл ... ... 6 трлн ... асуы ... ФИНАМ
инвестициялық холдингінің сарапшысы Антон Сороконың айтуынша, ... ... ... ... айнымаса, 2014 жылдың соңына қарай
бұл көрсеткіш 6,7-6,8 трлн теңгеге ... ... ... ... ... ... даму үстінде. Сондықтан шетелдік инвесторлар ... ... үшін ... ... ... ... ... тікелей шетел инвестициясы көлемі (жан басына
шаққанда) Қазақстан-5777;  Ресей-3203; Түрікменстан-3257: Әзірбайжан-979:
Армения-1628: ... ... ... ... ... нарықты экономика жүйесiне енгелi қоғам өмiрi
көптеген өзгерiстердi бастан ... ... ... ... ... экономикалық саясаттың басты мақсаты ... ... ... ... ... Нарық жағдайында кәсiпорындардың тиiмдi
қызмет етуi, экономикалық өсуi және дамуы адам ресурстары, ... және ... да ... ең ... пайдалануға мүмкiндiк
беретiн стратегиялық бағыттың дұрыс анықталуына тәуелдi.
74. ... ... ... ... және ... ... иелену мерзіміне қарай мынадай категорияларға
жіктеледі:
а) қысқа мерзімдік иелену- иелену ... бір ... ... ұзақ ...... ... бір ... артық;
Инвестор – қор нарығында құнды қағаздарды сатып алушылар болып табылады.
Ұлттық инвестор дегеніміз- Қазақстан Республикасында ... ... ... ... Заңды тұлғасы. Инвестиция дегеніміз –
табыс табу және капиталды ... ... ... және ... ... ... ... болып табылады , яғни қаржы үнемі жұмыс істеуге
басқаша айтқанда, қандай да бір ... ... ... ... іске
жұмсалынуы тиіс. Инвестор өз алдына дербес екі ... ... - ... ... ... - инстиуттандырылған инвесторлар (банктер ,
инвестициялық қорлар , зейнетақы ... , тағы ... ... дегеніміз – халық шаруашылығының әр түрлі салаларында ... ... ұзақ ... ... ... ... ... қаржыны тиімді
пайдаланудың , оларды шешуші бағыттарға шоғырландырудың , ... ... ... ... ... ... көрсететін шаруашылық
шешімдерінің жиынтығы. Егер инвестициялық саясат дұрыс шешілсе, әрбір
шығындалған ... ... ... табыстың мөлшері өседі, өнім молаяды.
Инвестициялық саясат күрделі қаржыны, қорларды өндіретін , өндейтін және ол
өнімдерді пайдаланатын салалар ... ... ... қамтамасыз етуі
керек. Қазіргі кезде күрделі қаржыны жаңа өндіріс орындарын тұрғызудан гөрі
оларды техникалық жағынан қайта жарақтандыруға, қайта ... ... әрі ... ... ... ... ара ... өсіре беру
көзделіп отыр. Нарықты экономикаға көшу ... ... ... ... бағытталуға тиіс. Тікелей инвестиция дегеніміз-
капиталды экспорттаушының қабылдаушы ел ... ... ... Тікелей инвестициялар арқылы халықаралық
корпорациялар дүниежүзілік нарықта өз бөліктерін ... Ал , ... - ... ... ... күші тауарға айнала бастаған кезінде
пайда болады. Капиталдың алғашқы қорлануы процесінде тікелей ... ... ... ... ... ... ... Өндіріс құрал жабдығынан айырылған ... өз ... ... сатуға мәжбүр болды. Бұл процесс ... ... ... ... ... ... әлем елдерінде
пайдаланудың негізгісі мыналар :
1. Инвестициялаушы елдегі капиталдың мол қорлануы;
2. Дүниежүзілік ... әр ... ... ... сұраныс пен
ұсыныс арасындағы тепе-теңдіктің бұзылуы;
3. Жергілікті рынокты монополизациялау мүмкіндігі;
4. Капитал экспортталатын елде арзан шикізат пен ... ... ... ... тұрақтылықтың және қолайлы инвестициялық ахуал;
Капиталды шетке шығару мына нысандарда жүргізіледі:
өнеркәсіп, сауда т.б. кәсіпорындарына тікелей инвестициялар ;
портфельдік инвестициялар (шетелдік облигацияларды, акцияларды және ... құды ... алу ... ... ... өте тапшы бүгінгі экономикалық жағдайда
экономиканы тұрақтандыруға , реформаларды ... және ... ... ... ... капиталын тартпайынша мүмкін емес. Шетел
инвесторы - шетелдік заңды тұлғалар, шетел азаматтары , шетел мемлекеттері
, халықаралық ... , ... ... ... ... бар ... ... , егер олар шаруашылық қызметін жүргізу үшін
азаматтығын ... ... ... ... ... бар елде ... ... инвестиция дегеніміз-қабылдаушы елдегі компанияның
қызметін бақылап, ... ... үшін ... ... түрде ауысуы
болып келеді. Шетелдік инвестициялардың елдер мен өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... айтарлықтай әсер
етеді. Шетелдік инвестицияларын тарту саясаты 1991 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан эксимбанкі, сырттан
қарыз алу жөніндегі комитет және инвестициялар ... ... ... ... ... ... ... капиталы үшін қолайлы ... ... ... ... ... бағыттарына тіршілікті
қамтамасыз ету салалары мен экспорт бағдарындағы ...... ... – химия салалары , электр энергетикасы , металлургия ,
коммуникация және де ... ... ... , жүн , ... т.б. ... болу себепті, ароөнеркәсіп кешені жатады.
75. Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... – халық шаруашылығының әр түрлі салаларында
пайда табу мақсатымен ұзақ мерзімді капитал жұмсау саясаты. Күрделі қаржыны
тиімді пайдаланудың, оларды ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің жолдарын көрсететін шаруашылық
шешімдерінің жиынтығы. Егер инвестициялық саясат дұрыс шешілсе, әрбір
шығындалған ... ... ... табыстың мөлшері өседі, өнім молаяды.
Инвестициялық саясат күрделі қаржыны, ... ... ... және ... пайдаланатын салалар арасында дұрыс пайдалануды қамтамасыз етуі
керек. Қазіргі ... ... ... жаңа ... ... тұрғызудан гөрі
оларды техникалық жағынан қайта жарақтандыруға, қайта ... ... әрі ... ... ... ... ара салмағын өсіре беру
көзделіп отыр. ... ... көшу ... инвестициялық саясат
сұранысты қанағаттандыруға бағытталуға тиіс.
Болашаққа ... ... мен ... ... ... ... және
аймақтық деңгейлерге жасалған матрицалық модельдердің мәліметтерін талдау –
халық шаруашылығының тиімді құрылымы ... ... ... ... ... Осы ... ғана экономиканың салалық және аймақтық
құрылымдарын мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ҚР ... құрылымдық саясаты келесідей мәселелерді
қамтуы тиіс:
Дайын өнім шығару экспорттық әлеуметті арттыратын салалар дамуына ... ... ... қанағаттандыратын және импортты алмастыратын өнім
өндірісін кеңейту;
Халық қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... ... алдын ала ғылыми
негіздемейінше және ... ... ... оны ... ... дұрыс таңдамайынша құрылымдық өзгерістерді қажетті бағытта
қамтамасыз ету мүмкін ... ... пен ... ... ... ... ... түрде капитал мен өзге де қорлардың бір ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешуге
және қоғамдық өндіріс тиімділігін арттыруға ... ... ... ... Ал олардың шешімін тұтастай алғанда жалпы
экономикалық саясатынан туындайтын құрылымдық ... ... ... ... ... ... ... аса маңызды скі моселеге ерекшс коңіл бөлу ... ... ... ... нарықтық механизм әсср етс
алмайды, ... бұл ... ... тарапынан ... ... ... ... жәнс ... ... ... белсенділігін ынталандырумен тығыз
байланыста қарастырмасақ ... ... ... ... ... ... мәселесін шешу мүмкін емес. Сондай-ақ,
болашақтағы ғылыми негізделген ... ... ... ... ... басқарудың жоғарғы деңгейінде инвестициялық шешімдер
қабылдауға қатысты мақсатты сипатта болады.
Экономикадағы құрылымдық өзгерістерді сипаттайтын корсеткіштер ... ... ... ... ... саясатын жүзеге асыру мсн
болашақтағы кезендерге белгіленген ... қол ... ... ... шараларға байланысты. Басқаша айтқанда, ... ... ... — макроэкономикалық, салық жәнс аймақтық
дсңгейлердс құрылымдық саясатты ... ... ... ... ... ... ... саясатты қалыптастыру
нсгізіне өзара тиімді қатынастарды ... ету ... ... ... ... қоғамдық өнім өндіру бөлімшелері арасындағы, аралық
және дайын ... ... ... құралдарының өндірісі, үлттық
табыстағы тұтыну қоры мсн қор ... ... және ... ... ... ... ... жұмыстары мен өндіріс жабдықтарына
шыпғын жұмсау арнларындағы қатынастар. Олардың негізінде ... ... ... - ... ... ... ... қорларын қолдана отырып, халықтың материалдық жәнс мәдени
қажсттіліктерін, жақсы тұрмыс жағдайын ... ету. ... ... ... ... негізі әрдайым аз шығын жұмсап коп нәтижсге қол
жсткізуге бағыттайтын шаруашылық жүргізудің нарықтық моделі.
Макроэкономикалық салада оңтайландыру ісі ... ... ... да әсер ... ... ... ... жүзегс асырудың
маңызды тетігі - макроэкономикалық жағдайға айтарлықтай әсер етстін салалық
басымдықтарды ғьлыми негіздеу болып табылады.
76. ҚР-дағы ... ... ... ... ...... қызметті жандандыру,
экономиканы дамыту, өндірістің тиімділігін арттыру және ... шешу ... ... шаруашылық субъектілері үшін қолайлы
жағдай жасау барысында мемлекеттің жүргізетін шараларының жиынтығы. ... ... ... ... ... шығындалған теңгеге келетін
ұлттық табыстың мөлшері ... өнім ... ИС ... ... ... ... ҒТП-ті жеделдетуге, қоғамдық өндіріс құрылымына ... ... ... ... ... ықпал ете алады.
Инвестициялық саясат күрделі қаржыны, қорларды өндіретін, өндейтін және ол
өнімдерді пайдаланатын ... ... ... ... қамтамасыз етуі
керек. Қазіргі кезде күрделі қаржыны жаңа өндіріс орындарын тұрғызудан гөрі
оларды техникалық жағынан қайта жарақтандыруға, ... ... ... әрі ... ... ... қаржының ара салмағын өсіре беру
көзделіп ... ... ... көшу ... ... ... қанағаттандыруға бағытталуға тиіс. ИС мақсаты-елдің экономикалық,
әлеуметтік дамуының стратегиялық ... іске ... ИС ... ... салаларының дамуына қолдау көрсету, ... ... ... ... ... жасау, отандық
өнімдердің бәсекелестік қабілетін қамтамасыз ету, шағын және орта бизнестің
дамуын қолдау, экспорт өндірісін дамыту. ... ... ... ... ... принциптер ұсталынады:
1) Кәсіпорынның стратегиялық жоспарының мақсаты және оның ... қол ... ... мен ... ... есепке алу
3) Инвестицияның қажеттілігін экономикалық негіздеу
4) Портфельдік және нақты инвестициялардың ықшамды құрылымын қалыптастыру
5) Маңыздылығына қарай жобаларды іріктеу, және ... бар ... ... ресурстардың көздерін есепке ала отырып инвестициялау
6) Инвестицияларды қаржыландырудың ең ... және ... ... ... ... ... индустриялық-инновациялық дамуының 2010-2014 жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламасы мынадай принциптерге негізделеді:
- бизнес-бастамаларға бағдарлану;
- ... емес ... ... ... және ... ... мемлекет пен жеке меншік сектор арасындағы тәуекелдерді оңтайлы бөлу
және индустрияландыру процесінде олардың рөлдерін нақты ... жаңа ... ... ... ... іске ... барысында қатысушылар құрамынан
жобаларды пысықтау деңгейі бойынша перманентті нақтылаумен байланысты;
- транспаренттік – ... ... ... ... ... сұрауларының, мемлекеттік қолдау
шараларының, -
- Бағдарламаны іске ... ... ... ... ... тең қолжетімділік – Бағдарлама қатысушысы отандық, ... ... ... да, ірі және ... ... ... да болуы
мүмкін;
- бәсекелестік – тиімді ... ... және ... ... ... ... алу ... ретінде;
- трансферттік (қолданылу әсері) – нормативтік-құқықтық және нормативтік-
техникалық базаны жетілдіруге ... ... ... ... ... экономикалық қызметтің ... ... ... – іске ... жатқан бағдарламалық құжаттарда көзделген
мемлекеттік саясаттың аса тиімді шаралары осы ... іске ... ... ... ... және салалық инвестициялық саясат
Аймақтық ИС- кез келген бір ... ... мен ... ... сай ... ... жұмылдырып, оларды
тиімді пайдалану бағыттарын анықтауға мүмкіндік беретін аймақ ... ... ... ... саясаттың мақсаты проблемалық
аймақтарды таңдап қолдау саясатымен ұштастыра отырып, инфрақұрылымды,
шаруашылық қызметтi нығайтуға және ... ... ... ... ... ... ... жобаларды жүзеге асыру жолымен аймақтар
арасындағы әлеуметтiк-экономикалық даму деңгейiндегi ... ... ... ... саясаттың негiзгi қағидаттары:
республикалық мүдделердiң аймақтық, ... ... ... ... аумақтық орналасу ерекшелiктерi ескерiле отырып,
аймақтардың табиғи байлықтарын тиiмдi пайдалану; сол аумақта ... ... ... ... ынталандыру тетiктерiн
құру арқылы проблемалық аймақтардың экономикалық таңдап, қолдау; мемлекет
үшiн айрықша маңызды стратегиялық мәнi бар аймақтарды ... ... ... ... ... аймақтардың қарқынды және теңдес әлеуметтiк-
экономикалық дамуын ... ету; ... ... ... ... ... селолық аудандарға мемлекеттiк қолдау көрсету; ел
қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету үшiн ... өңiрi ... ... ... ... әлеуетiн нығайту жөнiндегi мемлекеттiк
саясатты әзiрлеу және жүргiзу; орталық және жергiлiктi басқару органдары
арасында ... одан әрi ... ... ... ... ... жатады. ҚР аймақтық саясатының негiзгi бағыттары:
Аймақтардың бiрiншi тобы - ... ж/е ... ... үшiн ... ... анық ... 2 топ ... үшiн өндiрiстiң
салаландырылуын жүзеге асыру мұнай өңдеу және мұнай ... ... ауыл ... ... дамытумен және ауыл шаруашылығы
өнiмiн өңдеу жөнiндегi шағын бизнес кәсiпорындарын құрумен, сондай-ақ көлiк
пен байланыс инфрақұрылымын дамытумен байланысты. 3 топ ... ... ... ғылыми жұмсалымды түрлерiнiң ең жоғары деңгейiмен түпкi
және бәсекелес қабiлеттi өнiм шығаратын өңдеу ... ... ... ... ... мiндетке айналады. 4 топ аймақтары үшiн
бiрқатар ірi кәсiпорындардың әлеуетiн одан әрi пайдалану ... ... ауыл ... ... ... өндiрiстердi дамыту. 5 топ
аймақтары үшiн машина құрылысын, бiрiншi кезекте ... ... ... және ... ... ... ... айналады. 6 топ
аймақтарында ауыл шаруашылық өнiмiн өңдейтiн шағын және орта, сондай-ақ,
дайындау, ... және ... ... кәсiпорындарын дамытуға негiзгi
назар аударылатын болады.
Салалық ИС- ағымдағы және алдағы уақыттарда ел экономикасының дамуын, ... ... ... ... ... ... елдің экономикалық және
қорғаныс қабілетін қамтамасыз ететін шаруашылық ... ... ... ҚР-да экономиканың жекелеген салаларына қатысты инвестиция
тартуға мемлекет тарапынан өзіндік қолдау көрсетіледі. Президенттің ... 11 ... ... жол- ... ... жол» атты ... Жолдауында айтылғандай Жалпы инвестициялық портфель 6 триллион
теңгені ... ... ... – 15%. Сонымен қатар, жобаларды
халықаралық қаржы ұйымдарымен ... ... ... ... ... ... ... Азия даму банкі, ЕҚДБ және ИДБ қазірдің
өзінде 90 басымдықты жобаға 9 ... ... ... ... дайын.
Қаржыларды бөлу инвестициялық белсенділікті қолдауға, халықтың табыстары
деңгейі төмендеуінің алдын ... және жаңа ... ... ... ... Нәтижесінде қысқа мерзімді және орта мерзімді
перспективада экономиканың тұрақты өсуі ... ... ... секторларына жатады:
- Өндірістік инфрақұрылым
- Өңдеу өнеркәсібі
- Тұрғын үй, әлеуметтік сала және ... ... Ауыл ... ... қаржыландыру және несиелендіру көздерінің құрамы мен
құрылымы
Инвестицияны қаржыландыру көздерінің болуы оны экономикалық тұрақтылыққа
және оның ары ... ... ... ... Сондықтан бұл мәселелер
инвестициялық қызметте маңызды орын алады.
Жалпы инвестицияны қаржыландыру жүйесі екі құрылымдық элементтен тұрады:
... ... ... ... ... ... ... өздеріне тән белгілеріне байланысты, яғни
меншік қатынастарына байланысты және меншік иелерінің ... ... ... ... ... ... қаражат көздері есебінен қаржыландыру – өзін ... ... ақ ... ... ... ... қаражаттар есебінен қаржыландыру – жарғылық капиталға қосқан
жарналар және ... мен ... ... ... ... займдық қаражаттар есебінен қаржыландыру – барлық банктік несиелер,
қаржылық институттардың берген несиелері, коммерциялық несиелер.
2. Меншік ... ... ... ... ... ... есебінен қаржыландыру – қайтарылатын
жағдайда мемлекеттік несие беру, ал қайтарылмайтын ... ... ... ... әр түрлі әлеуметтік қорлар есебінен қаржыландыру
2.3.ШЖС есебінен қаржыландыру
2.4.шетелдік инвесторлардың қаражаттары есебінен қаржыландыру.
Инвестицияны қаржыландыру әдістері:
1. Өзін өзі қаржыландыру әдісі. Әрбір кәсіпорын өзін ... ... ... бұл ... басқа әдістерге қарағанда
артықшылықтары бар:
• өзін өзі қаржыландыратын кәсіпорын бұл оның ... ... Өзін өзі ... ... ... ... ... жоғары болады.
• Өзін өзі қаржыландыратын кәсіпорынның банкротқа ... ... ... өзі қаржыландыру әдісі негізгі қорларды амортизациясы және таза пайда
есебінен қалыптастырады. Амортизациялық аударымдардың үш функциясы бар:
... ... ... бөлігін бағалайды
• Дайын өнім құнына негізгі қордың ... ... ... ... ... ... ... факторларға байланысты:
• Кәсіпорындағы негізгі қорлардың орташа жылдық құнына
... ... ... ... ... Амортизациялық аударымдарды есептеу әдістеріне байланысты.
2. Акционерлеу әдісі – нарықтық экономикада оның ішінде
кәсіпорын үшін инвестиция тартудың ең ... ... ... ... ... ... тұлғаның қаржылық ұйымдар мен әр түрлі салалардағы
мемлекеттік кәсіпорынның акционерлік қоғам формасында құрылып, ... ... ... ... сату ... ... айтады.
3. Шетелдік әдіс. Меншікті қаржыландыру ресурстарының
шектеулі болуы шет ел ... ... ... ... ... ... экономикаға келуінің үш түрі бар:
• Экспорттық несие – бұл экспорттың ... ... ... ... алу ... берілетін несие.
• Мемлекетті дамытуға берілетін ресми көмек – ... ... ... ... ... ... ... несиелік институттары, ал несие
алушыға отандық үкімет жатады.
• Шетел капиталының ағымы – тікелей инвестициялық және несиелеу арқылы
келуі ... ... ... ... құру ... жарғылық капиталын сатып алу және осы кәсіпорынға несие
ұсыну жатқызылады.
4. Бюджеттік және несиелік әдістері. Мемлекеттік
капиталдар жұмсалымы ... ... ... процессімен қатар
жүреді (экономикалық, әлеуметтік, құқық қорғау, қауіпсіздік). Капитал
жұмсалымдары арқылы ... ... ... ... тиімділігін
көтеру, жеке салалар мен ... ... және ... ... сақтау бойынша мәселелерді шешеді. Мемлекеттік инвестиция
алушыларға біріншіден мемлекет ... ... ... ... жүзеге асыруға қатысатын заңды тұлғалар жатады.
79. Халықтың жинақтары - инвестицияларды қаржыландыру және ... ... ... және ... ... ... деңгейдегі
банктердегі депозиттері қаржы секторын қорландырудың негізгі көзі болып
қалады. Мемлекет осы ... ... ... және оның ... ... ... қабылдайды. Бұған кірістер деңгейі тұрғысынан
алғанда ... ... ... ... ... ... ... бойынша өтеуге кепілдік беру, нарықтық тәуекелдерді сақтандыру
құралдарын ... ... ... ... ... және ... ... арттыру, сондай-ақ халықтың қаржылық сауаттылығын
арттыру арқылы қол жеткізіледі. Халықтың жинақ ақшаларына инвестициялық
процесстерді тарту үшін жинақтаушы ... ... және ... қаражаттарын пайдалануға болады. Ол үшін, меншік иелері ... ... мен ... ... ... ... өнеркәсіп дамуына зейнетақы қор активтерін ... ... ... ... ... жинақ ақшаларына
жасалған мемлекеттік эксперимент банктік салаға және мемлекетке деген халық
сенімін үзді. Сондықтан, ... ... ... ... ... беру ... ... банктер мен мемлекеттік
бюджеттің тартылған ... және ... мен ... ... ... ғана өнеркәсіп тауарларының отандық өндірісінің
өсуі мүмкін ... ... ... ... ... келетін
болсақ, мысалы, АҚШ-та бағалы қағаздарға (негізінен, акцияларға) салынған
инвестицияның жалпы көлемдегі үлесі ... ... ... халықтың
акциялар, облигациялар, басқа да бағалы қағаздар сатып ... ... ... ... ... ... аспайды. Мұндай жағдайдың себебі қор
рыногі мен қаржы құралдарының дамымағандығында. Қазіргі таңдағы еліміздегі
қалыптасқан экономикалық жағдайда халықтың ... ... ... ... ... ... ... бос ақша қаражаттары үлкен инвестициялық
потенциалға ие ресурс ретінде танылады. Сонымен қатар, халықтың ... ... ... мен ... ... ... ... беру
қасиетіне ие ресурстар қатарын толтыра алады. ... ... ... өмір ... ... үшін ... ... экономиканың нақты
секторын инвестициялау үшін қолдану тәжірибесі кең таралған. Бұл мақалада
Қазақстан ... ... ... ... ... ... анықтала отырып, оны арттырудың кейбір ... ... ... ... ... үрдісін
ұйымдастыру халықтың жинақ қорының қалыптасуына алып келеді. Бұл ... ... ... ... мүмкін: бос ақша қаражаттарын қолма-қол
ақша түрінде шоғырландыру; бос ақша ... ... ... Инвестициялық үрдісті қаржылық талдау әдістері
Қаржылық талдау – экономикалық талдаудың ... ... ... ... ... және ... тәсілдерінің жиынтығын
білдіреді.
Қаржылық экономикалық талдау кәсіпорынның шаруашылықтағы қызметін талдаудың
негізгі бөлігі б.т. қаржылық экономикалық талдауды ... ... ... ... болады: 1. Кәсіпорынның қаржылық жағдайы анықталады
2. ... ... ... ... ... ... ... 3. Жобаны жүзеге асыру үшін шешім қабылданады.
Қаржылық экономикалық талдау қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... болады:
1. Пайда мен шығындар туралы есеп беру
2. ... ... мен ... ... есеп беру бұл ... инвестиция жұмсауда қаражаттарды
бағалауға және ақша түсімдерімен шығындарын баұылауға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ ағымдағы шотқа түсетін ақша ... ... ... ... міндеттемелерді уақытында өтеу қабілетін анықтауға болады.
Кәсіпорын балансы бұл құжат потенциалды инвесторлар мен ... ... ... ... Себебі баланс активтер өсімінің қарқынын және
бұл активтердің қайсысы баланс есебінен өскенін анықтауға болады. Сондай-ақ
баланс арқылы кәсіпорындардың қаржылық ... ... ... ... ... ... ... модельдер әдісі 4.Факторлық жүйенің ұлғаю
әдісі5.Салыстыру әдісі 6.Индекстік әдіс
Көлденеңінен талдау әдісі – динамикалық коэф-тер әдісі деп ... ... әдіс ... ... ... экономикалық және қаржылық
көрсеткіштерінің һзгеруі процестерін анықтауға болады.
Тігінен талдау ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерге жеке
көрсеткіштердіңүлесі сипатталады.
Мультипликативті факторлық модельдер әдісі б.ша қарастырылатын көрсеткішті
басқа көрсеткіштерге көбейту және бөлу арқылы ... одан әрі ... алу ... құрылуы.
Факторлық жүйенің ұлғаю әдісі – бұл факторлық модельдерді құру ... деп ... Бұл әдіс ... бір ... басқа көрсеткіштер жиынтығы
ретінде көрсетеді және 3 кезеңнен тұрады:
1. Алғашқы көрсеткішті 2 көрсеткіштің қатынасы ... ... ... ... ... ... ... қосындысы
негізінде есептеу
3. Алынған жеке көрсеткіштердің әрқайсысын басқа көрсеткіштерге бөлу
арқылы ... ...... ... ... ... ... сондай-ақ нақты
кәсіпорындардың ресурстарды қолдану тиімділігін көрсету үшін кәсіпорынның
келесідей көрсеткіштерін салыстыру керек:
1. Сапа бойыншаортақ көрсеткішін
2. Ең ... ... ... ... әдіс – ... ... көрсеткіштердің мәнін сипаттайтын
қатысты көрсеткіштің жай индекстер ретінде өсу қарқыны мен көрсеткіштер
қатынасы ... ... ... ақша ... ... ... – қаржылық жыл ішінде банктің табатын және төлейтін ... ... ... ... ... ... ... әдетте кәсіпорынның әр түрлі қызметтер ақша ... ... ... ақша ағымы;
2.операциялық қызметтен ақша ағымы;
3.қаржы қызметтен ақша ... ақша ... ... сөздің мағынасында «-» таңбалы ағын
«+» таңбалы ағынға ауысуын білдіреді. Релевантты ақша ағындары стандартты,
қарайым ... ... тән, яғни ақша ... ... ... ұзақ уақыт бойы сол жоба бойынша еселенген түрде қайтып
алынуын білдіреді.
Инвестициялық жобаға ақша қаражаттарын құяр алдында тек ... ... ... қана ... ... қоса ақша ағынын дұрыс
жұмсау, яғни релевантты (релевантты емес) екеніне көз жеткізіп, бұл ... ... ... ... ... ... талаптарын жеңілдететін
және болашақта нәтижелі жоба болатын жобаны таңдаудың талаптарының бірі.
Релевантты ақша ... ... ... ... ... мынадай болады:
1. Инвестициялық жоба тұрақты кіріспен. Бұндай жобалар
алғашқы бастамадағы салымдар бойынша ... ... ... бір ... ... ... тұратын жобалар болып табылады. Интервал алдын ала
анықталады немесе сол кезде беліглі болады. Ағынның ... бір ... ... ... деп ... Мысалы, жылжымайтын мүлікті немесе
жер учаскелерін белгілі уақыт аралығында ... ... ... ... ... фиксалды процент бойынша капиталды салым ретінде салу.
Бұнымен қоса, жобаның тиімді болуы үшін ... ақша ... ... бұл ... ... ақша салуға бола ма жоқ па
мәселесі шешіледі. Сонымен қоса, жобаның ... ... ... да ... ... бұл ... ... ұзақ уақытқа табыс алу мүмкіншілігінің
бар жоғын шешеді.
Осы типтегі ... ... ең ... тез ... ... ұзақ ... жоба созылса да тұрақты сенімді табыс алуға
мүмкіндік туғызатын жоба болып ... ... ... ... қорлары
секілді мысалын келтіруге болады.
2. ... өсіп ... ... бар ... Бұл түрі ... ... кіріс алып отыратын түріне ұқсайды, бірақ
ең басты айырмашылығы бұл жерде белгілі бір уақыт арасында салып ... өсіп ... ... ретінде, өндірістік және торговые предприятие,
және басқа іс жүргізетін яғни өзінің қызметін ... ... ... ... ... Бұл тип ең кең ... түрге жатады, яғни
инвестициялық жобаны таңдар кезде осыған да ... мән ... ... ... ... жобалар. Бұл тип бір
реттік салым салу есебінде жүзеге ... Бұл тип ... ... белгілі бір уақыт мерізіміне жоспарланған болып, жоба мерзімі
біткенде аяқталады.
Бұл типтің басты ерекшелігі, өзі айтып тұрғандай белгілі бір ... өмір ... ... ақша ... ... сол ... табыс көзіне
кірген соң салған салымыңды еселеп бір реттік алу болып табылады. ... көзі ... ... ... алынуы мүмкін. Қарапайым мысалы
ретінде, жылжымайтын мүлік құрылысын (үй) ... ... ... ... салады, біткен соң табысын алады. Қаржылық сферада жинақ
салымдары мысалы бола алады.
Бұл ... ... ... пен ... жоба ... ... және аяқталған соң сол табыс көзі беріледі.
4. Спекулятивтік инвестициялық жоба. Бұл тип ... ... ... ... жүзеге асады және қысқа мерзім ішінде орын
алады. ... ... алу сату ... және ... ... ... ... жатады. Бұл типті қысқа уақыт ішінде аз ... ... ... қте ... ... тиімділігінің коэффициенті
Әлемдік тәжірибеде инвестициялық жобаның коммерциялық
немесе қаржылық тиімділігін бағалауда оның ... ... ... ... ... ... Tаза ағымдық құн NPV
Таза ағымдық құн NPV инв-қ жобаны жүзеге асырудан ... ... ... ... ... ағымдық құндарымен және сол жобаны іске асыруға
қажетті барлық шығындар дисконтталған ... ... ... ... ... ... уақыт мерзіміндегі ақшалай түсімдер
K- жоба капиталының құны/ дисконт нормасы
I0 - жобаның бастапқы шығындары
t – мерзімі
NPV=
NPV>0 жобаны қабылдауға ... және ... жоба ... де және ... де емес ... жоқ)
NPV

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 508 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дамыған елдердің бюджеттік – қаржылық бақылау органдарына сипаттама3 бет
Қазақтан Республикасында қаржылық бақылауды ұйымдастыру ерекшеліктерінің теориялық негіздері78 бет
Мемлекеттік қаржылық бақылаудың проблемалары4 бет
«Инвестициялық процестегі құрылыс кешенінің рөлі»13 бет
Ақша теориясы, түрлері, даму кезеңдері қызметі26 бет
Бағалы қағаздар нарығында баға белгілеу4 бет
Инвестиция ұғымы7 бет
Инвестициялық қызметтің мәні мен принциптері10 бет
Корпоративтік қаржының мағынасы мен мәні және көрсеткіштері12 бет
Корпорациялар қаржысының мазмұны және оларды ұйымдастыру26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь