Ипотекалық және тұрғын үй несиесі нарығының қазіргі кездегі жағдайы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1 ТҰРҒЫН ХАЛЫҚТЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК ЖАҒДАЙЫН АРТТЫРУДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕ МЕН ҚҰРЫЛЫСТЫҚ ЖИНАҚ ЖҮЙЕСІ АРҚЫЛЫ АЛЫНАТЫН ТҰРҒЫН ҮЙ НЕСИЕСІНІҢ МАЗМҰНЫ

1.1 Ипотекалық несиелеудiң мәнi мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.2 Тұрғын үй құрылыстық жинақ жүйесі арқылы алынатын тұрғын үй несиесінің мәні, мақсаттары, шарттары, кезеңдерi мен тәртiбi ... ... ... ... ... ... ... 11

2 ИПОТЕКАЛЫҚ ЖӘНЕ ТҰРҒЫН ҮЙ НЕСИЕСІ НАРЫҒЫНЫҢ ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ ЖАҒДАЙЫ

2.1 Қазақстандағы тұрғын үй несиесі рыногының жалпы жағдайын талдау және оның бағдарламалы шешiмiне баға беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.2 Екінші деңгейлі банктердің тұрғын үй несиесін берудегі тәжірибесін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ИПОТЕКАЛЫҚ ЖӘНЕ ТҰРҒЫН ҮЙ НЕСИЕСІНІҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН БОЛАШАҚТАҒЫ БАҒЫТТАРЫ

3.1 Қазақстанда тұрғын үй құрылысын қаржыландырудағы ипотекалық несие мен тұрғын үй несиесін дамытудың проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
3.2 Ипотекалық несие беру мен құрылыстық жинақ жүйесiн қаржыландырудағы банктердің рөлін күшейту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .40
КІРІСПЕ

Соңғы жылдары ел экономикасында, жалпы алғанда және қаржы секторында елеулі сандық өзгерістер ғана емес, сонымен бірге маңызды сапалық өзгерістер де болғанын өкен 2006 жылдың 15 қарашасында Астана қаласында өткен Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының ҮІ Конгресінде жарияланған мәліметтер дәлелдеп отыр.
Еуропа Одағы мен АҚШ-тың Қазақстан экономикасын нарықтық экономика деп тануы және Қазақстанға үш аса ірі беделді халықаралық рейтинг агенттіктерінің инвестициялық рейтингін беруі осы сапалық өзгерістердің дәлелі болып табылады.
Қаржы институттары одан әрі нығайды. Заңнаманы жетілдіру және банктердің, жинақтаушы зейнетақы қорларының, сақтандыру және брокерлік-дилерлік ұйымдардың, сондай-ақ зейнетақы активтерін басқару жөніндегі компаниялардың, лизинг ұйымдарының қызметін реттеу жөнінде елеулі жұмыс жүргізілді. 2004 жылдан бастап елдің бүкіл қаржы секторын реттеуші бірыңғай органның, яғни қаржы ұйымдарының қызметін қадағалау агенттігі жұмыс істей бастауы оң оқиға болды. Алайда, аймақтық және әлемдік экономиканың дамуының қазіргі кезеңі экономиканың нақты және қаржы секторларында жаңа серпілістерге баламалы реформаларды одан әрі жүргізу қажеттігін туғызады. Әлемдік экономикада жаһандану үдерістері барған сайын күшейе түсуде және соның салдары ретінде банкаралық бәсеке арта түсуде. Сондықтан Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының ҮІ Конгресі орта мерзімге белгілеген қаржы секторының міндеттерін талқылауды өзінің күн тәртібіне негізгі міндеттер ретінде қойып отыр. Бұл жөнінен Президенттің Қазақстан Республикасының халқына арнаған 2004 жылғы 19 наурыздағы «Бәсекелесуге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекелесуге қабілетті экономика үшін, бәсекелесуге қабілетті ұлт үшін» деген жолдауына орай Қазақстан Республикасын индустриялық-инновациялық дамытудың 2003─2015 жылдарға арналған Стратегиясын және Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрылысын дамытудың 2005─2007 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыруда қаржы секторы аса маңызды рөл атқарады. Қазақстан Республикасының нарықтық экономикаға көшуiмен бiрге ипотекалық несиелеудiң алғышарттары пайда бола бастады. Әлемде қабылданған тұрғын үй құрылысын ұзақ мерзiмдi қаржыландырудың негiзгi бағыттары ипотекалық несие беру және құрылыстық жинақ жүйелерi болып табылады. Сондықтан да Қазақстан үшiн тұрғын үй саясатының басым бағыттарының бiрi – ипотекалық несие беру және құрылыстық жинақ жүйелерiн қалыптастыру болып табылады.
Құрылыстық жинақ жүйесiн енгiзу тұрғын үй проблемасын шешуге елеулi үлес қосатыны баршаға мәлiм, өйткенi құрылыстық жинақ қаржылары тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға халықтың тiкелей қатысуын ынталандырады. құрылыстық жинақ жүйесi дамыған қаржы рыноктарының болуын қажет етпейдi және ол көбiне халықтың орташа табысы бар жiгiне бағытталған. Аталмыш бағдарламаның табысты жүргiзiлуi, оның мемлекет тарапынан тиiстi қолдау табуы, ипотекалық несие бойынша белгiленетiн сыйақы мөлшерiнiң тартымды деңгейiнiң болуы, тиiстi заңмен реттелетiн қажеттi және қолайлы жағдайлардың қалыптасуы тұрғын халықтың неғұрлым басым жiктерi үшiн ипотекалық жүйенi неғұрлым тартымды етуге мүмкiндiк бередi. құрылыстық жинақ жүйесiн дамытуға ең алдымен мемлекет мүдделi болып табылады, ал осы жүйеге қатысушылар оның қолданысын пайдалана алады.
Құрылыстық жинақ жүйесiн дамытумен қатар ипотекалық несие беру жүйесiн дамыту тұрғын үй мәселесiн шешудегi маңызды бағыттардың бiрi болып табылады. Мұның өзi рынокта тұрғын үйдi жеке меншiкке сатып алу үшiн жағдай жасайды және халықтың неғұрлым экономикалық белсендi бөлiгiне бағытталады. Сонымен бiрге, бүгiнгi таңдағы ипотекалық несие беру халықтың табыстары есебiнен тұрғын үй проблемасын шешудiң басқа да құралдарымен үйлестiрiлiе отырып дамытылуы тиiс. Бүгiнгi таңда, бiз тұрғын халықтың әлеуметтік жағдайын арттыруға елеулі үлес қосатын ипотекалық несиенiң және тұрғын үй құрылыстық жинақ жүйесі арқылы алынатын тұрғын үй несиесінің шет елдiк тәжiрибесiн оқып бiлiп, осы алған бiлiмдi елiмiздiң банк жүйесiнiң практикасында қолданғанымыз абзал.
Жұмысты жазу барысында қарастырылып отырған мәселелер, атап айтқанда: - ипотекалық несие мен тұрғын үй несиесін беру жүйесiн дамытудың негiзгi мақсаттары мен қағидалары;
- ұзақ мерзiмдi несие беру жүйесiн ұйымдастырудың, сондай-ақ осы салаға несиелiк ресурстарды тартудың ұйымдық-экономикалық тетiгiнiң сипаттамасы;
- жылжымайтын мүлiктi кепiлге қойған халыққа несие беруге банктердiң қатысуын жандандыру есебiнен ипотекалық несие беру жүйесi;
- ипотека пулдарымен қамтамасыз етiлген ипотекалық облигацияларды шығару жолымен банктердiң қайта қаржыландыруы және де ипотекаға қатысушылардың қаржылық тәуекелдерiн төмендету мен азаматтар үшiн тұрғын үйге қол жеткiзу мақсатында заңнамалық базаны жетiлдiру, процесстi нормативтiк реттеу нысандары сияқты мәселелерi Қазақстанның банк жүйесiнiң қалыптасуы мен дамуына байланысты сұрақтарды зерттеудiң жаңа бағыты болып табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИТЕТТЕР ТІЗІМІ


1. Н.А. Назарбаев “Концепция внешней политики требует адаптации к современным условиям”/ Казахстанская правда, 03.10.200
2. Концепция развития финансового сектора Республики Казахстан на 2007 – 2011 годы, от «25» декабря 2006 года №1284
3. www.nationalbank.kz
4. www.alb.kz
5. www.kkb.kz
6. www.kisi.kz http://www.afk.kz/kaz/
7. www.stat.kz
8. www.strategy.kz
9. www.afn.kz
10. http://www.buhgalter.kz/kaz/print.php?id=1098267422&archive;=
11. http://www.kmc.kz/modules/content/item.php?itemid=33
12. http://www.minfin.kz/structure/data/sp_2006_09_kz.pdfhttp://www.minfin.kz/structure/data/sp_2006_09_kz.pdf
13. http://www.minplan.kz/common/counter.cfm?id=79
14. http://www.halykbank.kz/
15. Лаврушин О.И. Банковские операции- М.: Инфро,1998
16. Банковский портфель – 1. Книга банкира. Книга клиента. Книга инвестора/ О.Н. Антипова және басқалары – М.: Соминтэк,1996
17. Банковский портфель – 1. Книга менеджера. Книга банковского финансиста. Книга банковского юриста/ О.Н. Антипова, Г.М. Антонов және басқалары – М.: Соминтэк,1996
18. Лаврушин О.И. Банковское дело– М.: БиБНКЦ,1998
19. Колесникова В.И, Кроливецкая Л..П. Банковское дело– М.: Финансы и статистика, 1998
20. Белоглазова Г.Н. Коммерческие банки в условиях формирования рынка- Л.: ЛФЭИ, 1991
21. Белугин М.И. Сберегательное дело. Есептiк-несие техникумдарына арналған оқулық - М.: Финансы и статистика, 1985
22. Бор М.З., Пятелко В.В. Стратегическое управление банковской деятельностью.-М.: Приор,1998
23. ОҚО ұлттық банк филиалының дайындаған статистикалық мәлiметтерi, 2003,2004,2005,2006.
24. “ТұранӘлемБанк” АҚ жылдық есеп беруі, 2006 ж.
25. “Қазақстан қаржыгерлерінің V1 конгресі”, Астана қ.,2006 ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ……………………………………………………………………...........5
1 тұрғын халықтың әлеуметтік жағдайын ... ... ... мен
құрылыстық жинақ жүйесі арқылы алынатын тұрғын үй ... ... ... ... мәнi ... ... үй ... жинақ жүйесі арқылы алынатын тұрғын үй несиесінің
мәні, мақсаттары, ... ... ... ... және ... үй ... нарығының қазіргі кездегі жағдайы
2.1 Қазақстандағы тұрғын үй несиесі рыногының жалпы ... ... ... ... ... ... Екінші деңгейлі банктердің тұрғын үй ... ... ... ... ... ... және ... үй несиесінің өзекті
мәселелері мен болашақтағы бағыттары
3.1 Қазақстанда тұрғын үй құрылысын қаржыландырудағы ипотекалық ... ... үй ... дамытудың
проблемалары...............................................32
3.2 Ипотекалық несие беру мен ... ... ... ... ... ... ... ... ... ел ... жалпы алғанда және қаржы секторында
елеулі ... ... ғана ... ... ... маңызды сапалық
өзгерістер де болғанын өкен 2006 ... 15 ... ... ... ... ... ... ҮІ Конгресінде жарияланған
мәліметтер ... ... ... мен ... ... ... нарықтық экономика деп
тануы және ... үш аса ірі ... ... ... ... рейтингін беруі осы сапалық ... ... ... ... одан әрі ... Заңнаманы жетілдіру және банктердің,
жинақтаушы зейнетақы ... ... және ... ... ... активтерін басқару ... ... ... ... реттеу жөнінде елеулі жұмыс
жүргізілді. 2004 жылдан бастап елдің бүкіл қаржы секторын реттеуші бірыңғай
органның, яғни қаржы ... ... ... ... жұмыс істей
бастауы оң оқиға болды. ... ... және ... ... ... ... ... нақты және қаржы секторларында ... ... ... одан әрі ... ... ... экономикада жаһандану үдерістері барған сайын күшейе түсуде және
соның салдары ретінде банкаралық ... арта ... ... ... қауымдастығының ҮІ Конгресі орта мерзімге белгілеген қаржы
секторының ... ... ... күн ... ... ... қойып отыр. Бұл жөнінен Президенттің Қазақстан Республикасының
халқына арнаған 2004 жылғы 19 ... ... ... ... ... қабілетті экономика үшін, бәсекелесуге қабілетті ұлт
үшін» ... ... орай ... ... ... дамытудың 2003─2015 жылдарға арналған Стратегиясын және
Қазақстан ... ... үй ... дамытудың 2005─2007 жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыруда қаржы секторы аса ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық несиелеудiң алғышарттары пайда бола бастады. Әлемде
қабылданған ... үй ... ұзақ ... ... негiзгi
бағыттары ипотекалық несие беру және құрылыстық жинақ жүйелерi болып
табылады. ... да ... үшiн ... үй ... басым
бағыттарының бiрi – ипотекалық несие беру және құрылыстық жинақ жүйелерiн
қалыптастыру болып табылады.
Құрылыстық жинақ жүйесiн ... ... үй ... ... ... қосатыны баршаға мәлiм, өйткенi құрылыстық жинақ ... ... ... ... ... ... ... ынталандырады.
құрылыстық жинақ жүйесi дамыған қаржы ... ... ... ... ол көбiне халықтың орташа табысы бар жiгiне бағытталған. Аталмыш
бағдарламаның табысты жүргiзiлуi, оның ... ... ... ... ... несие бойынша белгiленетiн сыйақы мөлшерiнiң тартымды
деңгейiнiң болуы, тиiстi ... ... ... және ... ... ... ... неғұрлым басым жiктерi үшiн
ипотекалық жүйенi неғұрлым тартымды ... ... ... құрылыстық
жинақ жүйесiн дамытуға ең алдымен мемлекет мүдделi болып табылады, ал ... ... оның ... ... ... жинақ жүйесiн дамытумен қатар ипотекалық несие беру ... ... үй ... шешудегi маңызды бағыттардың бiрi ... ... өзi ... тұрғын үйдi жеке меншiкке сатып алу үшiн жағдай
жасайды және халықтың неғұрлым экономикалық ... ... ... ... бүгiнгi таңдағы ипотекалық несие беру халықтың табыстары
есебiнен тұрғын үй ... ... ... да ... ... ... тиiс. Бүгiнгi таңда, бiз ... ... ... ... елеулі үлес қосатын ипотекалық несиенiң және тұрғын үй
құрылыстық жинақ жүйесі арқылы алынатын ... үй ... шет ... оқып ... осы ... ... ... банк жүйесiнiң
практикасында қолданғанымыз абзал.
Жұмысты жазу барысында қарастырылып отырған мәселелер, атап ... ... ... мен тұрғын үй несиесін беру жүйесiн дамытудың негiзгi
мақсаттары мен қағидалары;
- ұзақ ... ... беру ... ... сондай-ақ осы салаға
несиелiк ресурстарды тартудың ұйымдық-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... беруге банктердiң
қатысуын жандандыру есебiнен ипотекалық ... беру ... ... ... ... етiлген ипотекалық облигацияларды шығару
жолымен банктердiң ... ... және де ... ... ... төмендету мен азаматтар үшiн
тұрғын үйге қол ... ... ... ... ... ... реттеу нысандары сияқты мәселелерi Қазақстанның
банк жүйесiнiң қалыптасуы мен дамуына байланысты сұрақтарды зерттеудiң
жаңа бағыты болып табылады.
1 тұрғын халықтың әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жүйесі арқылы алынатын тұрғын үй несиесінің мазмұны
1. Ипотекалық ... мәнi мен ... ... ... үй ... ұзақ ... ... бағыттары ипотекалық несие беру және құрылыстық жинақ жүйелерi
болып табылады. Сондықтан да Қазақстан үшiн тұрғын үй ... ... бiрi – ... ... беру және құрылыстық жинақ жүйелерiн
қалыптастыру болып табылады.
Құрылыстық жинақ жүйесiн дамытумен қатар ... ... беру ... ... үй ... ... ... бағыттардың бiрi болып
табылады. Мұның өзi рынокта тұрғын үйдi жеке меншiкке сатып алу ... ... және ... ... ... ... ... Сонымен бiрге, бүгiнгi таңдағы ипотекалық несие беру халықтың
табыстары есебiнен тұрғын үй ... ... ... да ... ... өз дамуын табуда.
Ипотека ұғымы әлемдiк қаржы жүйесiне Ежелгi Грециядан келген. Оны
архонт ... ... ... ... VI ... ... болатын.
Солонның мирасқоры – Драконт жеке меншiкке және оның ... ... кез ... қол ... ... және ... заңдар енгiздi (б.д.д 621 ж). ... бұл ... ... ... ... ... қалғандығы да бұл заңдардың қаталдығын
растайтындай.
Бiздiң дәуiрiмiзге ... 594 ж. ... ... ... ... ... соның iшiнде жер салықтарының күшiн жояды, мұрагерлерге
өтуi мiндеттi емес мүлiктi мұрагерлiкке беру еркiндiгiн ... ... осы ... ... әрбiр мүлiк иесi өз қалауынша мұрагерлiк құқығын
таңдауға мүмкiндiк алды. Бастапқыда Афина ... осы ... ... ... алушының жеке тұлғасы ретiнде болып отырды.
Қарызын өтей ... ... ... кете ... Жеке бастың
жауапкершiлiгiн мүлiктiк жауапкершiлiкке ауыстыру мақсатында Солон қарыз
алушының жерiн ағаш ... ... ... ... ... ... ... тақтайшада қоршалған жер белгiлi бiр сомаға талаптарды
қанағаттандырудың кепiлi болады деген жазу болған. ... ... деп ... ... Грек ... ... ‘’ ...
ағаш қазық деген ұғымды бiлдiредi.
Ипотекалық жүйенiң басты ... ... ... ... ... ... байланысты болып келетiн қауiп-қатердiң алдын алу
болып табылады. Жер- жеңiл ... ... ... да оны ... үшiн және қарыз берушiлер үшiн тәуекел деңгейi әркез жоғары.
Ипотека мүлiктiң басқа бiр иеленушiге заңсыз ... ... ... ... өте келе бұл сөз кепiлдi бiлдiру үшiн қолданыла бастады.
Әлемдiк тәжiрибеде кеңiнен қолданылатын, алайда бiздiң ... ... ... болуына байланысты дамуы кешiгiп жатқан
несиенi ... ... ... емес формасы – ипотека болып табылады.
Бiрiншiден, ипотекалық несие- бұл қатаң ... ... ... ... ... ... жағдайда жылжымайтын мүлiк сатылады
және одан түскен түсiм ... ... ... ... ... ... ... мүлiктердiң өтiмсiздiгне байланысты, ... ... ... ... ... ... ... бөлiгiнiң көздеген мақсаты
болады. Олар тұрғын үйлердi, өндiрiстiк ғимараттарды сатып алу, немесе
қайта құру және жер ... ... ... үшiн ... ... емес және ... ... дамуына қаржы
ресурстарын тартудың бiрден бiр әдiсi болып табылады. Ол жылжымайтын мүлiк
объектiлерiне иелiк ету ... ... ... ... ... дағдарысты жоюға екi жол арқылы ықпал етедi. Бiрiншiден,
ипотекалық ... оң ... ... ... ... ... ... ондағы өнеркәсiп салаларының бiрқатарында өндiрiсiтiң
құлдырауын тоқтатуға мүмкiндiк бередi.
Екiншiден, ипотекалық несиелеудiң дамуы ... ... ... ... өзiнiң оң әсерiн тигiзедi.Бiр жағынан,
ипотекалық несиелеудiң дамуы жұмыссыздық зардаптарына ... ... ... өндiрiсiне қосымша жергiлiктi еңбек ресурстарын тартады.
Мұндай жағдайда, ипотека жұмыспен қамту мәселесiн шешуге ықпалын тигiзедi.
Екiншi жағынан, әлеуметтiк тұрақтылыққа қол ... ең ... ... халықтың тұрғын үйге деген қажеттiлiгiн қанағаттандыру болып
табылады. Үйi немесе пәтерi бар ... ... ... бала ... болады. Жақсы тұрғын үймен, тұрмыстық жағдаймен ... өмiр ... ... (денсаулығын) арттыра түсiп, өмiрiн
ұзартады, соның нәтижесiнде, халықтың еңбекке қабiлеттiлiгi артады.
Ипотекалық несие беру жүйесiн ... ... ... ... ... ... заңсыз әдiстермен орнатумен байланысты
заңсыз әрекеттерге тосқауыл қою болып табылады.
Қазiргi кезде елiмiзде тұрғын үйдi ... алу ... ... ... ... ... ... халықтың тұрғын үймен
қамтамасыз етiлуiнiң ... ... ... ... бiрi ... ... Ол тұрғын халықтың болашаққа
сенiмдiлiгi мен экономиканың әртүрлi секторларының даму ... ... беру ... ұзақ ... ... ... болсақ ол несинеi өтеу мерзiмiн созады және де ай сайын төленетiн
төлем мөлшерiн азайтады. Мұнда жаңадан сатып алынғалы ... ... ... қайтарудың кепiлi болып саналады және қарыз алушы өз қарызын өтей
алмаған ... банк ... ... ... мүлiктi сатып жiбередi.
Ипотекалық несиенiң негiзгi қатысушыларына мыналар жатады:
- Қарыз алушылар - ... ... өз ... бiлдiрген, несие берушiнiң
ойынша, несиенi қайтарып ... ... ... бар, сенiмдi және
тұрғын үйдi ипотекаға алған кезiнде бастапқы (аванстық) төлем ... бар жеке ... ... ... - ... ... несиелiк қабiлетiн бағалау негiзiнде
оларға ипотекалық несиенi ұсынушы және берiлген ... ... ... ... банктер мен басқа да қаржы мекемелерi;
- Тұрғын үй сатушылар - өз меншiгiндегi тұрғын үйдi ... ... ... ... жеке ... тапсырысы бойынша олардың меншiгiндегi
тұрғын үйдiсатушы жеке ... ... ... ... агеттiктерi - ипотека кезiнде кепiл құралы болып табылатын
тұрғын үйлердi бағалауды тәуелсiз ... ... ... ... ... ... Екiншi реттегi ипотекалық нарықтың операторлары- бұл бiрiншi реттiк
несие берушiлерден ипотекалық несиенi ... ... ... негiзiнде
құнды қағаздарды шығаруды жүзеге асыратын заңды тұлғалар;
- Инвесторлар – екiншi реттiк ... ... ... ... ... ... айналысатын жеке немесе заңды тұлғалар
(институционалды ...... ... ... және т.б.);
- Үкiмет – бiрiншi және екiншi реттiк ипотекалық ... ... ... ... ... ... қояды, екiншi реттiк
ипотекалық нарықтың операторларын басқаруға қатысады.
Бiрiншi реттiк нарық қарыз алушы мен ... ... ... етуiнiң
арқасында қалыптасады, ал оның құралы-ипотекалық несие болып табылады.
Ипотеканы экономикалық жүйенiң элементi ретiнде ... ... оның ... үш ... атап көрсетуге болар едi:
1) жылжымайтын мүлiк кепiлi өндiрiстi ... үшiн ... ... ... ... ... құқықты қамтмасыз етудiң құралы;
3) бағалы қағаздар рыногын қалыптастыратын көмекшi құралы.
Экономикалық қатынастардағы ипотека- бұл ... ... ... ... тартуға мүмкiндiк беретiн тетiк болып
табылады.
Ендiгi жерде ... ... ... мен ... ... алдындағы тартымды жақтарын атап өткен жөн болар едi.
Ипотекалық несиенiң атқаратын қызметтерi мыналар:
- материалдық өндiрiс саласына инвестиция тартудың қаржылық механизмi;
- ... ... ... ... ... ... мүлiктi бөлу және оны қайта айналдыруды ынталандыру
құралы;
- ипотекалық бағалы қағаздарды шығаруды қамтамасыз етудiң ... ... ... ... да ... ... негiзгi белгiлерге мыналарды жатқызуға болады:
1) кепiлмен қамтамасыз етудiң мiндеттiлiгi, яғни қарыз алушы өзiнiң
мiндеттемесiн орындамаған жағдайда, оған алдымен ... ... ... соң ғана тұрғын үйдi сату жүзеге ... ... ... ... мүлiктi сатудан түскен сома
есебiнен өтеп отырады.
2) несие беру ... ... д ... ... ... ұзақтығы. Несиенi өтеу мерзiмiнiң ұзақтығының
нәтижесiнде қарыз алушының қарыз ... ай ... ... ... ... ... ... келедi;
3) ипотекалық несиелердiң мақсатты сипаты.
4) Ипотекалық несие бойынша тәукел деңгейiнiң ... ... ... Оның ... ... мыналарды жатқызуға
болады:
- ипотекалық несиенiң берiлетiн сомасы сатып алынғалы отырған ... ... ... 60-70 ... ... ... ... ипотекалық несие бойынша төленетiн негiзгi қарыз сомасы мен сыйақының
(мүдденiң) мөлшерi қарыз алушының ай сайынғы табысының 30 ... ... ... ипотекалық несие берушiнiң тәуекл деңгейiн ... ... ... ... ... ... басты мақсатының өзi – орташа табысы
бар тұлғалардың тұрғын үй ... ... ... ... ... ... атқара алатын жүйенi қалыптастыру болып табылады. Мұндай жүйенiң
қалыптасуы елiмiзде төмендегiдей мәселелердi ... ... ... ... азаматтардың төлем қабiлетi бар сұранысын арттыру мен тұрғын халықтың
қалың жiгiне тұрғын үй сатып алуды ыңғайлы ... ... ... дамытуды қамтмасыз ету.
Ипотекалық бизнестiң дамуы экономиканың
нақты секторының дамуына оң әсерiн тигiзедi. ... ... ... ... тез арада сатылуына ықпалын тигiзедi.
Сонымен, жоғарыда аталынған себептердiң барлығы да ... ... ... ... ... болып табылады.
1.2 Тұрғын үй құрылыстық жинақ жүйесі арқылы алынатын тұрғын ... ... ... ... кезеңдерi мен тәртiбi
Қазiргi кезде ипотекалық ... ... ... бередi.
Ипотекалық несие берудiң мәнi азаматтарға ... ... үй ... ... ұзақ ... ипотекалық несие берудiң нарықтық жүйесiн құруға
негiзделедi. Сонымен ... ... ... мамандандырылған қызмет
атқаратын «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ және ... ... АҚ өз ... ... ... ... ... үй
сатып алу мақсатында толық көлемде ақша жинауға мүмкіндігі шектеулі тұрғын
халық үшiн қолайлы ... ... ... ... бұл тұрғын үй сатып алуды
елеулi түрде жеделдетедi.
Несиеге тұрғын үй сатып алу тұрғын үй проблемасын шешушi ... ... ... бiрге шешушi рөл атқаратын екiншi деңгейдегi ... ... ... ... болып табылады. Ал мемлекет болса
ипотекалық процесске барлық қатысушылардың өзара ... ... ... ... ... ... арқылы көмекшi рөл атқарады,
сондай-ақ қажет болған жағдайда ... ... ... үй ... жеке ... тарту және азаматтардың тұрғын үй сатып алуына
жәрдемдесу үшiн тiкелей немесе жанама түрде қатыса алады.
Ұзақ мерзiмдi ипотекалық ... ... ...... ... мен ұзақ ... ипотекалық несиенiң есебiнен монополияланудан
тәуелсiз тұрғын үй рыногынан тұрғын үй ... ... ... ... ... кiрiсi бар азаматтарды шамасы жетерлiк баға бойынша
тұрғын үймен қамтамасыз етудiң тиiмдi ... ... ... құру болып
табылады.
Бұл жүйенi құру:
тұрғын үй саласына халықтың жинағы және ... тыс ... да ... қаржы ресурстарын тартуға;
тұрғын үй рыногын жандандыруға мүмкiндiк туғызады.
Қалыптасу үстiндегi отандық ипотекалық несие беру жүйесi:
Қазақстан заңдарының базасына және ... ... ... сипатында болуға;
азаматтардың, банктердiң, инвесторлардың, зейнетақы қорларының,
сақтандыру компанияларының және тағы ... ... ... ... қабiлетiнiң шектеулiлiгiн, инфляция деңгейiнiң
салыстырмалы жоғарылылығын, қаржы ресурстары ... ... ... экономикасында ұзақ мерзiмдi ипотекалық несие беру ... мен ... үшiн ... Республикасының Үкiметi 2000 жылдың 21
тамызында № 1290 қаулысымен мақұлдаған ''Қазақстан Республикасында тұрғын
үй құрылысын ұзақ ... ... және ... ... беру ... ... ... әрi – Тұжырымдама) ... ... алға ... ... және ... ... жетiлдiру, ипотекалық несие берудiң
қосымша көздерi мен тұрғын үй ... ... ... iстеуiн қамтамасыз
етушi зейнетақы активтерiн орналастыру тәртiбiне өзгерiстер енгiзу;
ипотекалық несие беру жөнiндегi қызметтердi жүзеге асыруға ... ... ... ... ... белгiлеу;
екiншi деңгейлi банктердiң ипотекалық облигацияларды шығару тәртiбiн
белгiлеу;
зейнетақы активтерiн басқару жөнiндегi компаниялардың ... ... ... ... облигациялар алуына рұқсат ету
тәртiбiн белгiлеу;
ипотекалық несие алушы азаматтарды, қарыз берушiлер мен инвесторларды
салықтық ынталандыру;
қарыз алушыларды қарыз берушiлердiң ... ... де, әрi ... ... ... өтей алмаған жағдайда үйден шығару рәсiмi
кезiндегi оларды қорғау үшiн әлеуметтiк тетiктердi жасау;
әрi ... әрi ... ... ... ... ... ... банктердiң тәжiрибесiнде жиi кездесiп отырған тұрғын
үйге ипотекалық несие беру ... құру ... ... ұзақ ... ... несиелердiң шарттарын төмендегi
тәртiппен айқындауға болар едi:
ұзақ ... ... ... инфляция деңгейiне қарай индекстелiп,
теңгемен берiледi;
тұрғын үйге ұзақ мерзiмдi ипотекалық несие алынған несиелердi қайтаруға
нақты жағдайлар жасай ... 5 ... ... және одан да көп ... жылға дейiн) берiледi;
несие бұл орайда кепiлдiң нысанасы болып табылатын сатып алынатын тұрғын
үйдiң нарықтық құнының 70 %-нан аспайтын ... ... ... алушы өзiнiң жеке қаражаты есебiнен қарыз берушiге сатып ... үй ... 15-30 % ... ... ... ... қажетi;
сыйақының (мүдденiң) мөлшер нарықтық мөлшерге сай болуы керек, бұл
олардың төлемiн ... ... ... ... деп ... ... және осы ... банктер, инвесторлар, жинақтаушы зейнетақы
қорлары, сақтандыру ұйымдары және басқа да қаржы ... ... ... ... едi ... ... ... қарыздың сомасы мен ол бойынша ... ... ... формула бойынша есептелген ай сайынғы төлем нысанында төленуi
тиiс.
Ұзақ мерзiмдi несие ... ... ... ... қаражаттарын пайдалану қатаң бақылауға алынып отырып
берiледi. Осы қаражаттардың есебiнен сатып ... ... ... ... ... ... ... қызметiн
атқарады.
Ипотекалық несие алудың стандартты рәсiмi мынадай ... ... ... алушының алдын ала саралауы (қарыз берушi туралы ақпарат, ... ... ... ... ... ... ... мен
мiндеттер).
2. Қарыз берушiнiң ипотекалық ... ... ... ... ... ... ақпаратты тексеру, оның төлем қабiлеттiгiн бағалау
және басқалары).
3. Тұрғын үйдi – ипотека нысанасын оның нарықтық ... ... ... ... әдiстемелер) мен тұрғын жайларды бағалау нысандары.
4. Ипотека нысанасын, қарыз алушының өмiрiн және ... ... оның ... ... ... Қарыз алушылар мен тұрғын үйдi сатушылардың арасында пәтердi сатып алу-
сату шартын және қарыз алушы мен қарыз ... ... ... шартты
жасасу, қарыз алушының тұрғын үйдi сатып алуы және оның қарыз берушiге
ипотека ... ... ... заң бойынша кепiлге өтуi. Егер банк
тұрғын үйдi сатушы болған жағдайда банк пен ... ... ... да
сатып алу-сату шарты жасалады.
Ипотекалық несие берген ... ... ... ... ... ... тәуекелiн) келесiдей шараларды қолданған қажет болар
едi:
қарыз берушiлердi кепiлге берiлген мүлiктен ... ... ... ... сатудың нақты мүмкiндiгiмен қамтамасыз ету;
Қазақстан Республикасының азаматтық iс ... ... ...... ... кепiлдi даусыз алуды жүзеге асыру;
ипотекалық несиелердiң андеррайтингтiк тетiгiн iске қосу, сол ... ... ... ... беру мен ... ... ... сенiмдi рәсiмдерiн
әзiрлеу.
Қазiргi кезде ипотекалық несиенiң ... ... ... ... ұзақ ... ипотекалық несиелер беру процесiнiң
кезеңдерi мен тәртiбi Қазақстан Республикасы Ұлттық банкiнiң нормативтiк-
құқықтық ... ... ... ... валютасы - Ұлттық теңге; Пайыздық мөлшерлеме - 10% (бүкіл ... ... ... жарна - тұрғын үйдің бағасынан 10% кем ... ... - 20 ... ... ... берілетін өтінішті қарағаны үшін комиссия 5000 теңге болады.
Банктің несие алуға берілетін ... ... ... үй ... ... теріс шешімі шыққан жағдайда комиссия сомасы қайтарылмайды.
Банктің Несие алуға берілетін ... ... ... үй ... ... оң шешім қабылдағаннан кейін сақтандыруды Заемшы Банк анықтаған
сақтандыру компанияларында ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үй алуға берілетін несие шарттары бойынша кеңес алу
тегін беріледі. ... ... ... үй ... ... қарыз алушының
қажетті құжаттар тізбесін қарастырып өтеміз (кесте 1):
Кесте 1 - ... ... ... деңгейлі банктеріндегі тұрғын
үй алуға берілетін қарыз алушыны тарапынан берілетін құжаттамасы
|1. |Несие алуға ... ... ... |Банктік заем алуға арналған сауалнамасы ... ... ... жеке ... ... ... |Салық төлеушікуәлігінің көшірмесі (РНН) ... ... ... ... ... |
| ... ... ... он екі ... ... ... ұйым ... және бас |
| ... қолы ... ... ... ... берген ұйымның |
| |толық атауы,почталықмекен-жайымен банктікдеректемелері, клиенттің Банкке|
| |хабарласусәтіндегіатқарып отырған лауазымы, түрлері бойынша |
| ... ... ... ... ... |
| |анықтама. ... ... ... қолы ... ... зейнетақы қорыныңмөрі басылған |
| |жинақтаушы ... ... ... ... ... жеке зейнетақы шотынан|
| |үзінді көшірме ... ... ... ... отбасы мүшелерінің туу |
| ... ... ... ... ... жасқа толған отбасы мүшелерінің |
| ... ... және ... ... ... кәмелеттік жасқатолмаған |
| |отбасы мүшелерінің атынан кепілдік мүлікті кепілге ... және |
| ... ... ... ... ... иесі болыптабылатын кепіл зат беруші отбасының |
| ... ... ... ... мүлікті кепілдік |
| |қамтамасыз ету ... ... және ... ... тыс тәртіппен |
| |сатуға нотариаткуәландырғанкелісімі ... тұру ... (не ... ... ... ... ... |
| ... ... ... беру |
| ... ... жоқтығы туралы |
| ... ... ... ... ... ... ... мүлікті бағалауактісі ... және ... ғ 3 ... ... ... ... туралы анықтама ... ... ... ағымдағы, оның ішінде |
| ... ... ... ... берешегінің мөлшері |
| |туралыанықтама ... ... ... ... ... және мүлікпен жер салығы|
| |бойынша берешегін төлегені туралыквитанциялардыңкөшірмелері ... ... жасы ... асқанклиенттер |
| |бойынша жеке ... ... ... (сақтандыру шарты(полисі)) |
2. Пайыздық мөлшерлемесі ауытқымалы ипотекалық несие тұрғын үй бағасының
70% төлеуге ... ... 30% сіз ... ... ... Ал ол ... ... жоқ азаматтар үшін ... ... ... егер ... несиелерге кепілдік беру қазақстандық қор» АҚ
кепілдік етсе сіз ... ... 10% ... ... ... ... ... алу мерзімі ұзақ болған сайын әр айдағы ... ... етіп ... Бұл ... ... ге өте ыңғайлы. Ипотекалық
несиенің пайыздық мөлшерлемесі ауытқымалы болып ... және ... ... екі рет ... мен ... ... қайта қарастырылады. 
Несие валютасы - Ұлттық теңге; Несие сомасы - 600 000 теңгеден жоғары;
Пайыздық мөлшерлеме - Инфляцияға байланысты ... екі рет ... мен ... ... ... отырады. Мөлшерлеменің ең жоғарғы ... ... ... ... ... ... 4,5% көп ... тиіс; Бастапқы жарна - Ипотекалық несие ... ... 70% ... ... ... «Ипотекалық несиелерге кепілдік
беру қазақстандық қор» АҚ ... ... ... 90%); Сақтандыру - Қарыз
алушы өзінің қаражатынан жеке басын ... ... ... ... ... ... ... мерзіміне кепілдікке берілетін тұрғын үйін
сақтандыруы міндетті. Сақтандыру сыйақысы жылына бір рет ... ... - 3 ... 20 ... ... 2 - Нарықтық бағдарлама шегінде берілетін ипотекалық несиені ... ... ... ... ... ... қол ... дейін қажетті құжаттар: |
|1 ... ... ... алушы қол қойған өтініш-сұрақнама |
|2 ... ... ... ... ... дің жеке ... ... |
|3 ... ... ... ... ... куәлік (көшірме) |
|4 |Неке ... ... ... ... бұзылуы туралы куәлік) немесе |
| |нотариус куәлігіндегі қарыз алушы дің несие алу кезеңінде ... |
| ... және ... ... ... ... |
|5 ... алушы (ортақ қарыз алушы дің) негізгі және қосымша жұмыс (ондай|
| |бар жағдайда) орындарынан анықтама, ... ... ... дің ... |
| ... ... дің) басқа да табыстарын сәйкес ұйымдар растаған |
| ... |
|6 ... ... дің ... ... алушы ) жұмыс орнындағы кадр бөлімі |
| ... ... ... ... еңбек кітапшасының көшірмесі |
|7 |Нотариустың растауымен күйеуінің (әйелінің),  кәмелетке ... ... |
| ... оған қоса кәмелетке толмаған отбасы мүшелерінің |
| ... ... ... ... ... тыс ... |
| |жазбаша рұқсаты |
|8 ... ... ... ... ... оған қоса: |
| |- ... ... ... ... ... ... ... |
| |паспорты (сатушының қолында); |
| |- ... ... бар ... үй салу ... жер ... |
| |жекеменшік құқық ... ... ... ... акт; |
| |- ... ... және ... жүргізетін іс-әрекетке құқықтың |
| |мемлекеттік тіркеуге алынғандығы ... ... ... ... |
| ... |
| |- ... ... ... ... |
| |- ... кадастр тіркеу қағазынан көшірмемен бірге №2 ақпараттық |
| |анықтама (Жылжымайтын ... ... ... ... дайындайды, |
| |сату күніне қажетті). |
| ... ... ... заңды тұлға болмай, кәсіпкер болған жағдайда |
| |ұсынуға қажетті қосымша құжаттар: |
|1 ... ... ... ... ... ... анықтамасы |
|2 ... ... ... ... ... және патент көшірмесі |
| |Кепілгер бар жағдайда ұсынуға қажетті қосымша құжаттар: |
|1 ... ... ... ... ... ... ... банкпен кепілдік |
| |келісім-шартын жасасуы міндетті |
|2 ... жеке ... ... |
|3 ... ... жеке тұлға болса, онда оның жалақысы туралы анықтама, |
| ... ... кадр ... ... ... келісім-шарты немесе |
| |еңбек кітапшасының ... ... |
|4 ... ... заңды тұлға болған жағдайда - нотариустың растауымен |
| |жарғы мен құрылтай ... ... оған қоса ... ... ... бар ... ... пен шығыс туралы есеп, соңғы есеп күніне |
| ... ... және ... ... ... |
| |көшірмелері қажет. ... үйді ... ... ... ... ... ... бойынша
беріледі:
- Несие сомасы – 600 000 ... 50 000 000 ... ... ... мерзімі – 3 жылдан 20 жылға дейін;
- Кепілзат ретінде ... ... дің ... ... ... ... жекеменшігіндегі тұрғын үй немесе басқа да мүлігі
жарайды;
- Құрылысқа лицензиясы бар ... ... ... жобаға
мердігерлік;
- Тұрғын үйді салуға ипотекалық несие алу үшін А.Қ.Ж. сақтандырған
жағдайда ... ... ... тұрғын үйдің бағаланған сомасынан
85% ... ... ... үйді ... арналған ипотекалық несиелер келесі ... ... ... ... – 600 000 ... 10 000 000 теңгеге дейін;
- Несиенің көлемі – кепілзаттың ... ... 50% ... ... ретінде қарыз алушы дің немесе үшінші жақтың (затқа кепілгер)
жөндеуге қажетті тұрғын үйі немесе жекеменшігіндегі басқа да тұрғын
үйі, ... ... ... ... кестесі мен бағасы, жұмысты тапсыру жайлы ... ... ... ... үйді ... ... несие алу үшін қарыздың жалпы сомасы
тұрғын үйдің бағаланған сомасынан 70% ... ... ... Ал ... ... 85% ... ... Жөндеу жұмыстары бітісімен қарыз алушы дің қаражатынан жылжымайтын
мүлік қайта бағаланады.
Ипотекалық ... алу ... ... ... ... ... ... арналған несие жеке
тұлғаларға, жеке ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін) адамдарға
беріледі;
- Ипотекалық несие бойынша ... ... ... ... бола ... ... мерзімі: пайыздық мөлшерлеме бірқалыпты болған жағдайда ... 120 айға ... ал ... болған жағдайда 37 айдан 180
айға дейін;
- Коммерциялық жылжымайтын мүлікті сатып алуға арналған ипотекалық
несие ... ... ... ... беріледі: бөлек тұрған ғимараттар,
офистік алаңдар; ғимараттардағы алаңдар, бизнес-орталықтардағы
офистер; өндіріс ... ... ... ... ... пайдалану мақсатында тұрғын үй қорынан шығарылған пәтерлер;
алдағы уақытта тұрғын үй қорынан шығарып, коммерциялық жылжымайтын
мүлік ретінде ... ... ... ... Ипотекалық несие мөлшері - 2 000 000 теңгеден жоғары.  
Ипотекалық несиені алу шарттары:  
- Коммерциялық жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлікпен айналысатын (жеңілдетілген декларация
бойынша немесе патент арқылы жұмыс істейтін) адамдарға ... ... ... ... ... ... бірқалыпты немесе
ауытқымалы бола алады;
- Несие мерзімі: пайыздық мөлшерлеме бірқалыпты болған жағдайда 37 айдан
120 айға дейін, ал ... ... ... 37 ... 180 айға дейін;
- Коммерциялық жылжымайтын мүлікті сатып ... ... ... ... ... ... ... беріледі: бөлек тұрған ғимараттар, офистік
алаңдар; ғимараттардағы алаңдар, ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік бағытта
пайдалану мақсатында тұрғын үй ... ... ... ... тұрғын үй қорынан шығарып, коммерциялық жылжымайтын ... ... ... ... ... Ипотекалық несие мөлшері - 2 000 000 теңгеден жоғары.  
Ипотекалық несиені алу шарты:  
- Бастапқы жарнаның ең аз ...... ... ... – 37-ден 240 айға дейін;
- Несие мөлшері – 600 мың теңгеден жоғары;
- Пайыздық мөлшерлемесі бірқалыпты;
- Міндетті түрде жеке бас пен ... ... ... ... ... ... кезектен тыс өтеу несие
берілгеннен кейін кез-келген уақытта ... ... ... ... үйді ... ... және ... арналған
ипотекалық түрғын үй ... ... ... ... ... Қоғамы жүзеге асырып жатқан ипотекалық
несиелер ... ... ... ... ... ... бағдарламаларының қандай артықшылықтары
бар екендігін қарастыру қажет.
1) сыйақы мөлшерлемелерінің төмендігі;
2) несие мерзімінің ұзақтығы;
3) несиені теңгемен алу мүмкіндігі;
4) аннуитенттік ... ... ... ауыртпалық етпейтіндігі;
5) несиені мерзімінен бұрын төлеу мүмкіндігі;
6) бастапқы жарнаның аздығы.
Ипотека көмегімен үй ... ... ... азаматтардың жиі
Өз кірістері мен шығындарын жоспарлау мәселесі өте күрделі мәселе және
ешкім оны дер ... шеше ... ... ... ... өз ... мерзімі өтіп кеткен берешегін өтеуге 60 күн
уақыт береді. Осы мерзім аяқталғанша сіздің қаражат ... ... ... үй ... ... ... ... – тұрғын үй жағдайын жақсарту үшін
кейіннен заем алу құқығымен өз ... ... ... ... ... ... ... алатын тұрғын үйіне «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ
банкі» АҚ-да шарттың жалпы сомасының 50% мөлшерінде алдын ала жарна ... ... ал Банк өз ... ... ... ... ... қалған 50%-і мөлшерінде тұрғын үй ... ... ... ең аз ... – 3 ... үй ... жинақ ақшасы жүйесі тұрғын үй құрылысы жинақ
ақшасының Салымшыларына ... ... ... бюджеттен
төлеуді қарастырады. Сыйлықақы мөлшері негізгі сомадан және ол бойынша
есептелетін Банктің сыйақысынан ... ... ... ... ... үй ... жинақ банкі» АҚ мамандандырылған қаржы
мекемесі болып табылады. Ол Салымшыларға тұрғын ... мен ... ... үшін ... ... ... Уақытша бос ақшаны Банк
мемлекеттік бағалы қағаздарға және ... да ... ... құралдарға
сала алады, ол Салымшылардың тұрғын үй заемына қажетті соманы алатындығына
және жинақталған ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ заемдарының негізгі
артықшылығы – заем берілетін ... ... ... ... төмен ставкалы
болатындығына кепілдік берілуі, бұл «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ
банкі» АҚ-ның несие капиталы рыноктарынан тыс ... ... ... ... ... саясатының сыйақы ставкаларының ... ... ... ... ... Бұл тұрғын үй құрылысы
жинақ ақшасы жүйесінің ерекшелігі болып табылады, ... ... ... Заем ... бір ... ... «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ
банкі» ... ... және ... ... ... қалыптастырады.
Ұтымды жақтары:
1. Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы жүйесі – қаражатты сенімді жерге салу;
2. ... үй ... ... ... аз ... ... түрде салымдар
жинақтауға мүмкін береді;
3. Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасының салымшыларына тұрғын үй заемы бойынша
тұрақты және төмен проценттердің ... ... ... үй ... жинақ ақшасы жүйесі – тұрғын үй жағдайын жақсарту ... заем алу ... өз ... ... ... ... ... жүйесі.
Салымшының сатып алатын тұрғын үйіне «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ
банкі» ... ... ... ... 50% ... ... ала ... сомасын
жинақтауы қажет, ал Банк өз кезегінде Салымшыға рыноктағыға қарағанда ... ... 50%-і ... тұрғын үй заемын береді. Салым
жинақтаудың ең аз ... – 3 ... үй ... ... ақшасы жүйесі тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасының
Салымшыларына мемлекеттік сыйлықақыны ... ... ... ... мөлшері негізгі сомадан және ол бойынша есептелетін
Банктің сыйақысынан тұратын ынталандырылатын салымның 20%-ін құрайды.
«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс ... ... АҚ ... қаржы
мекемесі болып табылады. Ол Салымшыларға тұрғын заемы мен ... ... үшін ... ... ... ... бос ақшаны Банк
мемлекеттік бағалы қағаздарға және басқа да тәуекелсіз қаржылық құралдарға
сала алады, ол Салымшылардың тұрғын үй ... ... ... ... жинақталған ақшаларының сақталатындығына кепілдік алуын қамтамасыз
етеді.
«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс ... ... АҚ ... негізгі
артықшылығы – заем берілетін барлық мерзім ішінде сыйақының ... ... ... ... бұл «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс ... ... ... ... ... тыс ... істеуімен, соған қарай
банктің проценттік саясатының ... ... ... ... тәуелсіз екендігімен байланысты. Бұл тұрғын үй құрылысы
жинақ ақшасы жүйесінің ерекшелігі болып табылады, ... ... ... Заем беруші бір тұлға ретінде «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ
банкі» АҚ-ның қаржыландыру және ... ... ... қалыптастырады.
Ұтымды жақтары:
1. Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы жүйесі – ... ... ... салу;
2. Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы аз ... ... ... ... мүмкін береді;
3. Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасының салымшыларына ... үй ... ... және ... ... болатындығына кепілдік берілген.
«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ бүгінгі таңда ... ... ... ақшасының механизмін іске асырушы Қазақстандағы жалғыз банк
болып табылады.
Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы жүйесі – бұл ... үйді ... ... ... не ... қажетті соманың жартысын «Қазақстанның тұрғын
үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-дағы жинақ шоттарында алдын ала ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді кредиттеу.
Жинақтау сомасына Салымшылардың салымдары, «Қазақстанның ... үй ... ... ... ... және ... сыйлықақысы кіреді.
Қазақстан Республикасының аумағында тұрғын үй жағдайын жақсарту жөніндегі
іс-шаралар кредиттеу объектісі болып табылады, ол ... ... үйді ... алу, оның ... тұрғын үй жағдайын жақсарту
мақсатында оны ... ... ... үйді ... ... және ... (құрылыс материалдарын, жер
учаскесін сатып алуды немесе мердігерлік жұмыстың ... ... ... ... үй ... ... банкі» АҚ жинақтаудың мынадай
мерзімдерін белгілейді: тұрғын үй ... ... ... ... ең ... – 3 жыл, ал ең көп ...... Кредиттеу мерзімі –
тұрғын үй заемын пайдалану жинақтау мерзіміне қарай 10 жылдан 15 ... Заем ... ... ... бұрын өтелгені үшін айыппұл
салынбайды.
«Қазақстанның тұрғын үй ... ... ... АҚ-ның бекітілген тарифтік
бағдарламасына сәйкес салымдар бойынша бүгінгі күнгі проценттер жылдық 1,5%-
тен 4,5%-ке дейін, заемдар бойынша – ... ... ... ... үй құрылыс жинақ банкі» АҚ мынадай тарифтік
бағдарламалар ... ... ... ... ... ... ... бағдарлама; Ұзақ мерзімді тарифтік бағдарлама.
Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасына салымдар бойынша сыйақы есептеумен қатар
«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс ... ... ... Салымшыларына жыл сайын
салым сомасының 20% ставкасы бойынша ... ... ... ... есептеледі. Жыл сайын сыйлықақымен ынталандырылатын
салым сомасы 60 ... ... ... ... Тұрғын үй құрылысы жинақ
ақшасына салынған салымдар бойынша барлық ... мен ... ... ... ... ... бағытталады.
Мұндайда, егер тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасына салынған ... ... ... сомасынан артық болса, салымның ынталадырылмаған
қалған сомасы ескеріледі, яғни, ... жылы ... ... ... ынталандырылады.
Тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасына тартылатын ... ... ... үй ... жинақ банкі» АҚ-ның сыйақы ставкасы
салымдар бойынша мемлекеттің ... ... ... ... оның ... ... болатын шығынынан артық кірісті
қамтамасыз етуі – Салымшыны одан әрі ақша ... ... ... ... үй ... жинақ банкі» АҚ-на тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... капиталына
Мемлекеттің қатысуымен, сондай-ақ жеке тұлғалардың салымдарына міндетті
ұжымдық ... беру ... ... ... қатысуымен қамтамасыз
етіледі. Бүгінгі күні ... ... ... ... ... ... және
1,5 млрд. теңгені құрайды.
Тұрғын үй заемдарынан басқа Банк ... үй ... ... ... ... ... үшін аралық тұрғын үй заемын да бере алады.
Аралық тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... мүмкін және ол тартылған қаражат құнына, операциялық шығыстардың,
оның ішінде ... ... Банк ... ... үшін ... ... айқындалады.
«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» ... ... ... үй ... ... ... ... шартты мерзімінен бұрын бұзуға және
Банктің есептеген сыйақысымен бірге салымын ... ... Егер сол ... ... 5 ... ... ... жинақталған жағдайда Салымшы жинақтаған
қаражатын мемлекет сыйлықақысымен бірге ала алады.
2 Тұрғын үй несиесі нарығының қазіргі
кездегі тәжірибесін талдау
2.1 Қазақстандағы ... үй ... ... ... ... ... оның ... шешiмiне баға беру
«Қазақстан Ипотекалық Компаниясы» АҚ Арнайы бағдарламасы 2004 ... ... ... ... бұл ... ... ... жылдарға арналған тұрғын үй құрылысын дамыту
Мемлекеттік бағдарламасы шегінде жүзеге ... ... ... ... ... ... ... АҚ қаржы операторы
рөлін атқарады. Арнайы бағдарлама бойынша ипотекалық ... ... ... емес ... үйді ... алуға беріледі. Бағдарламаның
бағыттары Қазақстанның барлық аймақтарында ... ... ... ... алу ... ... ... берілген:
- Балалары бар жас отбасылар;
- Мемлекет бюджетінің тарапынан қаржыландырылатын мемлекеттік
ұйымдар қызметкерлері;
- Әлеуметтік ... ... ... жылдың бірінші жартысында мемлекеттік ... ... ... аушыға бойынша 3 397 764 мың. теңге көлемінде талап ету құқықтары
сатып алынды. Бұл жоспарланған саннан 34 %-ға көп ... ... ... мың. ... ... ... ... тиімді жүзеге асырылуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... барлық ұйымдардың қарым-қатынасын
оптимизациялау тұрғысында жұмыс атқарып ... ... ... ... ... ҚР ... министрлігі, «Қазақстан Ипотекалық
Компаниясы» АҚ және ... ... ... ... ... мемлекеттік бағдарлама жайлы хабардар ету мақсатында ... ... беру және ... ... ... келеді,  оған қоса бас
офистің қызметкерлері аймақтарға барып ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлері келесі
аймақтарға барып-қайтты:
1. Оңтүстік-Қазақстан;
2. Шығыс-Қазақстан;
3. Қостанай;
4. Алматы;
5. Ақтөбе;
6. Атырау;
7. Солтүстік-Қазақстан;
8. Жамбыл.
Оған қоса, Мемлекеттік бағдарлама шеңберіндегі тұрғын үйдің көп ... ... ету ... ҚР Қаржы Министрілігі, Қазақстан Ипотекалық
Компаниясы және серіктес банктер ынтымақтастық Меморандумға қосымша ... қол ... Онда ... азаматтарының несиені өтеуге қаншалықты
мүмкіндігі бар ... ... ... ... асырылып, қарызды рәсімдеу үшін
алынатын комиссия көлемін 0,5% дейін төмендету қарастырылған. Қазақстан
Республикасының ... ... ... 2004 ... ... «Бәсекеге қабiлеттi Қазақстан үшін!  Бәсекеге ... ... ... ... ... ... атты ... жолдауында
алға қойған мақсаттарға қол ... үшін ... ... ... кездесіп, несиелер бойынша пайыздық мөлшерлемелерді қалай
төмендету мүмкін екендігін ортаға ... ... ... ... келеді.
Қазақстан Ипотекалық Компаниясы бірқатар банктермен Халықтың ... ... ... қорлары жоқ және бүкiл табысын ағымдағы тұтынуға
жұмсау мұқтаждарына мәжбүрлi екендiгiн ескеру ... Ақша ... ... ... жылдардан бастап өсе бастағанына қарамастан, төмен болып
қалуда.
Халықтың тұрғын үйге ... ... ... ... ... ... жаңа ... құрылу қарқыны, көшi-қон
деңгейi, күрделi үй шаруашылығының саны және т.б. ... бала ... ... кему ... ... өлiмнiң жалпы коэффициентi
өсуде және тиiсiнше 1999 жылдан берi керi үрдiс ... ... ... ... ... ... кезде бала туудың төмендеуi
отбасының мөлшерiн және болашақтағы ... ... ... яғни
келешекте үй шаруашылығының құрылымы мен саны осы кездегiден едәуiр өзгеше
болады, ол ... үйге ... ... ... алып ... жылы бас ... ... Астанаға көшiру сұранымға, ал сонымен
бiрге жылжымайтын мүлiктiң бағасына да ... ... алып ... ... ... ... орай жылжымайтын мүлiктiң тұрғын үйдiң де,
коммерциялық мүлiктiң де бағасы соңғы екi жылдың ... ... ... 10-15 ... төмендедi. Қазiрiг уақытта тұрғын үйге деген тапшылық
едәуiр сезiлiп отырған Астанада бағаның 1998 жылы аспандап ... ... ... және ... ... баға 20-30 пайыздың төмен
дейгейде тұрақтанды.
Егер облыс орталықтарындағы жағдайды ... ... онда ... байқалады. Жоғарыда көрсетiлгендей, екi Астанада тұрған үйдiң
жергiлiктi рыногында сұраным әлi де ... ... бұл ... ... ақы ... бiршама жоғары өнеркәсiптiң өндiрушi және
қайта өңдеушi ... ... ... ... шоғырланған
Қостанай, Атырау, Павлодар, Өскемен ... да тән. Және ... ... ... ... ... тұрғын үйге деген сұранымның
төмендеуi ... ... ... үй жағдайына сапалық көрсеткiштермен қарайтын
болсақ, ол жалпы алғанда қолайлы болып көрiнедi. Он бес миллион халқы ... ... ... үй ... 253 млн. ... метрдi құрайды, яғни әр
адамға шаққанда орташа ... 17 ... ... ... ... жақын
аралықты қарастыратын болсақ, онда бұл ... ... ... ... көз жеткiземiз. Тұрғын үй жағдайын жақсартқысы келген
есепте тұрған 264 мың жанұяны тұрғын үймен қамтамасыз ету және ... ... жуық ... метр ... ... ... үйлерден көшiру үшiн,
Қазақстанда жыл сайын 3-3.5 миллион шаршы метрге жуық жаңа ... ... ... тиiс.
Соңғы жылдардағы тұрғын үй проблемасының өткiрлiгi белгiлi деңгейде
миграциялық процестерге байланысты болып ... яғни ... ... ... үй ... ... ... басым болып отыр. ... ... ... бос ... бар ... ... мәлiм.
Қазақстанда экономикалық қайта құрудың басынан ... ... ... ... үй ... өте жай ... ... салынған тұрғын үйлерге халықтың тұрмысы нашар ... ... ... Ұзақ ... ... ... тұрғын үй нарығы
қажеттi ақша-несие механизмдерiн қамтамасыз ете алмады. Сонымен ... ... ... iске ... ... үй ... тұрғын үй
қорында бар қауiптi және көнерген үй құрылыстарынан шамамен 0.5 пайызын
құрайды. Тұрғын үй ... ... ... ... ... оның ... нақты қаупi бар.
Тұрғын үйге деген сұраныс қолайлы қалыптасқан жалғыз орталықтарға Алматы
және Астана қалалары жатады, өйткенi онда шет ... және ... ... және ... ... ... ... бөлiгi орныққан.
Сонымен бiрге, қазба байлықтарын ... және ... ... ... ... ... ... қалыпты екендiгiн айта кеткен жөн.
Халықтың басым бөлiгiнiң жинақтары төмен ... ... ... үш ... (2003-2006 ж.ж.) олардың өсiмi байқалады. Соның нәтижесiнде
тұрғын үйге деген, әсiресе көп қабатты үйлердегi кеңейтiлген ... ... ... ... үй ... ... келетiн болсақ, онда республика аумағы
бойынша бiрдей жағдай байқалып ... ... ... ... ... бөлiгi
қайталама нарықтағы айналымда болса, жаңа тұрғын үйлердiң құрылысы өте баяу
жүруде. Мiне ... 1999 ... ... үй ... ... ... ... 7 есеге төмендеп кеттi. Тұрғын үй құрылысының көлемiн
республикадағы халық санына шағатын болсақ, онда оның ... ... ... ... ... ... айқын көрсетедi. Ол,
мемлекеттiк емес салада салынып жатқан ... ... үлес ... өсiп ... яғни жеке ... өнiмiнiң өсуi. Егер 1990
жылы жеке мекемелер тұрғын үй құрылысының 78 % салса, ал бұл ... ... жаңа ... үй ... 90 % құрап отыр.
Қазiргi таңда тұрғын ... ... ... ... ... ... 1.5-2.5 есе ... болып отыр.
Құрылыс саласындағы инвестициялықт белсендiлiктiң төмендеуi жағдайында
ұзақ мерзiмдi ипотекалық несие беру ... шет ... ... ... iске ... тиiс. Бұл ... шешудiң негiзгi жолы- қаржы
несие саласына қоғамдық және бюджеттiк емес ... ... ... 3 - Жеке ... берілген несиелер
... ... ... ... ... ... |54,1 ... секторға несиелердің өсуі (%-бен өзгеріс)** |51 ... ... ... несиелер (%-бен |33,6 ... | ... ... ... ... |2 ... ... ... ... %-бен) |59,9 ... ... ... ... 2006 жыл басынан бері жиынтық несие портфелінің ұлғаюы, инфляция
қарқынына түзетілмеген
**** Үмітсіз заемдар ... ... үй ... шешуде халықтың өздерiнiң қаржыларын
қатыстыратын нарықтық механизм жөндi қалыптаспаған.
Тұрғын үйдiң еркiн ... ... ... ... ... ұзақ
мерзiмдi несиелеу көлемi тұрғы үй құрылысын қаржыландырудың жалпы көлемiнiң
аз үлесiн құраған және ... жеке дара ... ... ҚҚА берген мәліметтеріне көңіл аударатын болсақ, онда біз 2006 ж.
халықтың жай-күйінің, ... жеке ... ... жаңа банктік
өнімдерді ендіруге байланысты халықтың несиелерінің көлемі ЖІӨ көлеміне
қатынасына жəне банктердің ... ... ... қатысты алғандағы
өсімін байқаймыз.
2.2 Қазақстан Республикасындағы ... үй ... ... қазіргі
жағдайы
Халықты несиелеудің ұлғаюы банктердің несие портфелін ... ... əсер ... ... ... экономикалық ахуалдың
нашарлауына жəне валюта бағамдарының ауытқуларына байланысты тəуекелдер
назарға алынуы ... ... ... сапасының төмендеуі кредитті алу
бойынша шектеулердің ... ... ... ...... себепші болды. Несие бюроны құру жəне клиенттің төлем ... ... ... ... ... ... ... уге байланысты
тəуекелдің төмендеуіне ықпал ететін болады. Экономиканың өсуі, сонымен
қатар ... ... ... атап ... ... ... ... тарапынан несие ресурстарға сұраныстың ұлғаюына əкелді
(Кесте 4 және Сурет 1 ).
Кесте 4 - Жеке ... ... ... және ... ... ... ... ... |48,0 |122,1 |304,7 |671,6 |1 246,2 ... | | | | | ... жалақы |110,9 |107,0 |114,6 |112,0 |111,8 ... | | | | | ... 1- Жеке ... ... несиелер және нақты жалақы индексі
Халыққа қызмет көрсету технологияларын жетілдіру жəне жеке ... жаңа ... ... ... ... осы ... ... өсуіне себепші болды. Мəселен, ағымдағы жылдың басынан бастап ... ... ... ... ... ... 2 есе ... өсті,
ал олардың банктердің несие портфеліндегі үлесі ұлғаюда.
Жеке тұлғаларды несиелеудің өсуімен қатар оларды шетел ... ... ... ... валютаның нығаю үрдісі аясында ... ... ... ... үлес ... ... бұл ... елеулі ауытқулармен байланысты валюта тəуекелінің дəрежесін
біршама төмендетеді. Экономикалық өсумен бірге болатын ... ... ... ... ... ... ... ірі
қалаларда халықтың ұлғаюы жылжымайтын ... ... ... əкеледі.
Мəселен, Статистика агенттігінің деректері ... ... ... ... үй бағасы бірқалыпты болмағанымен тұрақты өсті, сұраныс
əдеттегі маусымдық тербелістер кезеңінде де төмендеген жоқ. Бұл ... ... ... ... ... ... бағасының өсуі 2005 ... ... ... ... ... 50,3%, ал 2006 ... 10 айда
39,5% болды (Сурет 2 ).
Сурет - 2 Жеке тұлғалардың несиелерінің банктердің ... ... үйге ... ... сұранысы ипотекалық несиелер беру ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктердің несие
портфеліндегі халықтың ипотекалық ... үй ... ... ... ... Бұл ... ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... үй ... ... ... құнына қатынасы кепіл құнының
60%-нан аспайды, берілген ипотекалық тұрғын үй заемының жалпы сомасы 2,55%
болды. Осы көрсеткіш тəуекелдің ... ... ... ... ... - 3 ... ... тұрғын үйлердің нарықтық бағасы
(тенге 1 ш. м.)
Кесте 4 - Кепіл құнының 60%-ынан аспайтын ипотекалық тұрғын үй заемдары
... ... | |
| ... ... ... |
|Заемдар, барлығы, |4 629,80 |100 ... ... үй ... оның ... |344,4 |7,43 ... ... 60%-ынан аспайтын ипотекалық тұрғын |8,8 |2,55* ... ... | | ... ... үй заемдарының жалпы сомасындағы үлесі
Дерек көзі: ҚҚА, ҚРСА
Пайдалануға берілетін тұрғын үй көлемінің ұлғаюына қарамастан ... ... ... үрдісі бар. Жылжымайтын ... ... ... ... ... несиелеу р бойынша өз міндеттемелеріне
толық көлемде қызмет көрсете алмауы ... ... ... ... ... ... жəне ... төмендеуіне əкелуі мүмкін. Сонымен
қатар, қазіргі кезде банктердің несие портфелін ... жəне ... ... консервативтік көзқарасы байқалады. Бұл банктерге
көп шығыннан қашуға мүмкіндік береді.
Кесте 5 - ... ж.ж. ... жеке ... берілген тұтыну
несиелерінің көлемі
... ... |15,2 |30 |58,3 |122,1 |261,3 |540,9 ... ... | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |2,5 |2,9 |4,2 |5,4 |6,7 |8,5 |11,7 ... | | | | | | | ... %-бен | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... 4- ... ж.ж. ... жеке ... ... тұтыну
несиелерінің көлемінің серпіні
Тұтыну мақсатына берілген, əлемдік практикада неғұрлым тəуекелді ... ... ... ... 2006 ... 9 айда 2 есе ... млрд. теңгеге (несие портфелінің үлесі 01.10.06ж. 11,7%, ... ... ... ... 5). ... несиелеріне қатысты, əдетте, əлемдік
практикада бұл неғұрлым қымбат несиелеу екендігін атап өткен дұрыс, дамыған
елдердегі олардың сыйақы ... ... ... қайта қаржыландыру
(есепке алу) ресми ставкаларынан біраз асып кетеді.
Кесте 6 - Тұтыну несиелеріне қатысты ... ... ... ... ... |01.01.03 |01.01.04 |01.01.05 |01.01.06 |01.10.0|
| | | | | | | |6 ... |84,8 |86,8 |89,6 |86 |83,4 |72,8 ... |17,1 |13,5 |12,2 |9,1 |12,7 |15,5 |25,5 ... |1,6 |1,6 |1 |1,3 |1,3 |1,1 |1,8 ... ... ... 5 - ... несиелеріне қатысты банктердің несиелік портфелінің
жіктемесі
Өз кезегінде, қолма-қол ... есеп ... ... ... жəне
төлем карточкаларының ұстаушыларына көрсетілетін қызмет көрсетуді кеңейту
олардың 2004 жылдың басынан бастап 2 есе ... ... ... ... ... ... ұстаушылар санының ұлғаюымен несие лимит бойынша заем
қаражатын ... ... ... саны да ... ... ... ... санының үлесі əжептеуір төмен. Клиенттің жалақысы
негізгі қамтамасыз ету болатындықтан осы ... ... ... ... ... ... Банк секторындағы несиелік тəуекел
Заемдардың жартысынан астамы шетел валютасында беріледі, олардың төрттен
үшін ұлттық экономика алады.
Бақыланып ... ұзақ ... ... ... ... нығаюы шетел
валютасында берілген заемдар үлесі төмендеуінің оң ... ... ... ... ... өсуі ... берілген заемдардың ұлғаюын қамтамасыз ... ... ... ... бөлігін елдің резиденттері алды, ал қалған
бөлігі банктердің ұлттық ... ... ... ... ... ... ... сыртқы сұранысты
қанағаттандыруға бағытталды.
Кредиттеудің ... өсуі ... ... валютасындағы заемдардың үлес
салмағының азаюы ұлттық валютаның нығаю үрдісіне байланысты болды (Кесте 7
және сурет ... 7 - ... ... ... көлемі
| ... | |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |98,4 |98,5 |100 |88,8 |77,4 |79,9 |75,7 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... ... екінші деңгейдегі
банктердің бірдей қабылдағанын білдіреді. Сонымен бірге шетел валютасындағы
заемдардың үлесі əлі де ... ... ... ... өзі ... ... айтарлықтай өзгерген жағдайда банктердің активтерін қайта бағалауға
жəне тұрақтылықтың азаюына, сондай-ақ кірістерінің ... ... ... ... ... ... ... заемшылардың
кредиттік тəуекелдерінің өсуіне əкеліп соқтырады.
Дерек ... ҚҚА, ... 6- ... ... ... ... ... ТМД елдеріне экспансиясы 2003-2005 ... ... ... талаптардың жиынтық активтердегі үлес салмағының өсуіне
себепші болды. Оған қоса мұндай өсу ағымдағы ... ... бері ... ... ... ... ... заемдар Ресей Федерациясында (40 ... ... өзі ... ... ... түрдегі төмен
үлес салмағымен (4 %) ғана өтелетін елдік тəуекел деңгейінің ... ... ... ... тысқары экспансиясы
бірнеше жыл бұрын республиканың халықаралық ... ... ... ... ... инвесторлардың Қазақстан
Республикасының резидент банктеріне сенімінің артуы, жəне соның нəтижесі
ретінде салыстырмалы ... ... ... қол ... ... Өз ... ... жиынтық активтеріндегі резидент
еместерге қойылатын ... ... ... ... ұлғайғаннан кейін жыл
басынан бері осы көрсеткіштің төмендегені байқалды (сурет 22).
Қазақстандық ... ... ... экспансиясы ішкі нарықтағы
төмен пайыздық ... ... ... ... тəсілі ретінде
қаралауы мүмкін, алайда осы сыртқы ... ... ... жəне ... ... ... ... неғұрлым жоғары
тəуекел деңгейімен ерекшеленеді. Сонымен, ... ... ... ... ... ... талаптардың жалпы жиынтығындағы сияқты банк
секторындағы несие ... де ... ... ... ... ... ... өзі кредиттеу елдеріндегі экономикалық жағдайдың нашарлауына
байланысты кредиттік тəуекелдің өсуіне əкеліп ... ... 8 және ... 8- ... ... ... ... қойылатын талаптар (%)
|01.01.0 |01.01.02|01.01.03|01.01.04|01.01.05|01.01.06|01.01.07|01.01.07|
Дерек көзі: ҚҚА
Сурет 7- Жиынтық активтердегі резидент еместерге қойылатын талаптар ... ... ... екінші деңгейдегі банктер қызметінің ... ... олар ... ... ... ... ... ұлғайтып отыр. Ресей Федерациясының резидент еместеріне
берілген ... ... ... ... үшін ... ... деңгейіне себепші болады (сурет 8). Сонымен қатар, Ресейдің резидент
еместерді кредиттеу бағыты ретіндегі басым жағдайы екі мемлекеттің ... ... ... ... Өз ... ... деңгейі Ресейдің неғұрлым жоғары тəуелсіз ... ... қоса ... ... портфеліндегі мұндай кредиттердің үлесі 4 % болды,
осыған байланысты банк жүйесінің Ресейдегі ... ... ... ... ... туралы қорытынды жасауға болады.
Кесте 9 - Елдер бойынша резидент еместерге берілген заемдар ... ... ... ... |40,7 ... ... ... |17,9 ... араладары (Брит.) |8,0 ... |6,2 ... және ... ... ... ... |5,1 ... |4,7 ... ... ... |3,6 ... |13,7 ... ... ҚҚА
Сурет 8- Елдер бойынша резидент еместерге берілген ... ... ... ... ... ... салалары бойынша шоғырлану көрсеткіштеріне
сəйкес «қалыпты» шоғырлану шегінде тұр.
Несие портфелін əртараптандырудың банк секторының экономикадағы құрылымдық
өзгерістерге бейімделуін айқындау үшін аса ... бар. ... ... ... ... ... ... нəтижелері
негізінде банк секторы заемдарының шоғырлануының қалыпты деңгейі туралы
қорытынды жасауға ... ... ... 10- ... ... ... ... | ... ... ... |1 592 |
| ... ... |1 464 ... ... |1 404 |
| ... ... |1 252 ... ... |1 431 |
| ... валютасымен |1 245 ... ... |1 466 |
| ... ... |1 375 ... ... ... негізгі, кредиттелетін секторларының ... ... жəне ... заемдар деңгейі қалыпты, ал ... ... банк ... ... жоғары деңгейде болып отыр (Кесте).
Кесте 11 - Жіктелген заемдар құрылымы
|Экономиканың |Стандартты ... ... ... ... | | | | ... | | | | ... | | | | |
| ... |
| |6 |6 |6 |6 |6 |7 | ... |54,3 |60,4 |44,2 |37,1 |1,5 |2,5 |100 ... |38,5 |50 |57,7 |47,7 |3,8 |2,3 |100 ... | | | | | | | ... |57,8 |60,4 |40,2 |30 |2 |9,6 |100 ... |65,7 |61,9 |32 |36,7 |2,3 |1,4 |100 ... ... ... ресурстарға арналған баға тербелістерінің кредиттік ... ... ... ... трансұлттық компанияларды кредиттеу бас
компаниялар жəне облигациялық заемдарды халықаралық капитал нарықтарына
орналастыру ... ... ... ... ... ... ... беруге байланысты тəуекелдердің ... ... ... өсу ... ... ... тарапынан
кредиттерге сұраныстың артуын ... ... күні ... 70%-ы ... ... беріледі. Cонымен бірге халықты
кредиттеу басым қарқынмен ... ... ... атап ... ... ... өсуі ... үй құрылысының қарқынды дамуына
байланысты екендігін атап өткен ... ... ... ... ... ... соңғы уақытта
өнеркəсіп кəсіпорындарына (атап айтқанда: ... газ жəне ... ... ... ... 10% ... жоқ, ... олардың
көбі не халықаралық бас компаниялардан жəне банктерден қаражатты тікелей
алады, не өзінің қызметін меншікті ақша ... ... ... ... ... ... бағаларының ауытқуына ... ... ... ... ... ... жəне ... жанама байланысты салаларға қаражат едəуір көп түседі, бұл
əлемдік тауар ... баға ұзақ ... ... жағдайда əлуеттік
кредиттік тəуекелдер ұлғаюы мүмкін.
Үмітсіз кредиттер үлесінің неғұрлым жоғары ... ... ... заемдар бойынша байқалды. Сонымен қатар, осы сектордың жиынтық
несие портфеліндегі үлесі шамалы ғана, бұл осы ... ... ... ... барлық банк секторында тұрақсызданудың туындау
ықтималын тиісінше төмендетеді.
Сонымен қатар, банк ... ... ... ... ... осалдық факторларына көбірек ұшырайды (банк ... ... 10%). ... ... құрылыс ұйымдарын ағымдағы ... жəне ... ... ... ... ... мынадай топтарға бірігуі ескеріле отырып есептелді:
тау-кен өндіруші, өңдеуші жəне ... ... ... ... ... ... құрылыс. Экономиканың басқа секторларының бөлек-
бөлек үлесі, əрқайсысы елеусіз болып табылады. Сонымен бірге, экономиканың
басқа секторлары қосып ... ... ... ... нарығында ұсыныстың
күрт өсуі жылжымайтын мүлік бағасының ... ... ... ... ... индустриясының рентабельділігіне теріс əсер етеді.
Жылжымайтын мүлікті кепілге берумен кредиттеу көлемі банк жүйесіндегі
жиынтық несие ... ... ... - ... ... ... ... тұрақсыздандыруға байланысты тəуекелдер көбейді (Кесте ... ... ... ... немесе құлауының ең ... ... ... шеңберінде банктерді банкроттыққа немесе банк
жүйесін тұтастай алғанда дағдарысқа əкелуі мүмкін.
Кесте 12 - ... ... ... ... ... ... ... үлесі (%-бен)
|01.01.01 |01.01.02 |01.01.03 |01.01.04 |01.01.05 |01.01.06 |01.01.07 |
Сурет 9- ... ... ... ... несиелерді ң үлесі* (%-
бен)
Несие портфелі сапасының ... жəне банк ... ... ... ескертетін өлшемдердің бірі «жұмыс істемейтін» кредиттер
үлесі болып ... ... банк ... ... ... ... ... үлес салмағы дағдарыстан бұрынғы кезеңдегі
Азия ... ... ... ... бұл осы ... ... туындауының қауіпті ескертулерінің болмағандығын көрсетеді
(сурет 10).
Тəуекелдің ... ... ... ... жəне ... өсу
қарқынының жоғары деңгейі тұрақты сақталған жағдайда ... ... ... ... ... ... қаржы институтының
тəуекелдерді ішкі ... ... жəне ... ... ... ... ... неғұрлым маңызды элементтерінің бірі болып
табылады. Осы тəуекелдің рөлі банк ... ... ... ... ... ... ... Жалпы алғанда банктердің
кредиттік тəуекелдері 01.10.2006 жылғы жағдай бойынша заемдардың жалпы
көлемінде 2,08% ... ... ... ... ... секторын қоса алғанда) үмітсіз ... ... ... ... ... бірге, тəуекелдің осы ... ... ... ... ... ... мынадай факторлар, атап
айтқанда: (1) кірістіліктің жоғары деңгейі, (2) берешектің төменгі деңгейі
(левередж), (3) кепілмен ... ... ... ... жəне (4) ... ... ... үшін жеткілікті болатын ... ... ... ақша ағынын əкелетін бизнес тұрғысынан заемшы ... ... ... ... ... ... ... басқалары
заемшылардың əлуетті төлем қабілетін бағалаумен тікелей байланысты.
Экономикада кредиттердің елеулі ұлғаюы байқалғанда 2005 жыл ... ... ... ... факторларын талдау ағымдағы тəуекелдің
төменгі деңгейіне қарамастан, ... өсу ... жəне ... төлем жасау қабілетінің деңгейі ... ... ... ... ... ... ... əлуетті осалдығы бар (кесте 13).
Кесте 13 - Несие портфеліндегі ... ... ... ң ... ... |2,0 ... |13,5 ... |15,5 ... |16,0 ... |17,0 ... |19,0 |
* ... ... Азия ... ... - ... ... кезең,
Қазақстан бойынша –2006 ж.
Дерек көзі: ҚҚА, ХВҚ
Сурет 10- Несие портфеліндегі "жұмыс істемейтін" несиелерді ң үлесі* (%-
бен)
Экономиканың ... ... ... 2006 ... ... Атап ... ... левередждің неғұрлым жоғары
деңгейі сауда, құрылыс жəне ауыл шаруашылығы секторы бойынша, яғни ... ... ... дерлік айқындайтын секторлар бойынша
байқалады.
Кесте 14 - Экономиканың ... ... ... 2006 ... ... ... ... (2005) |ROE өзгеруі 05/04 |Левередж (2005) |Банктердің несиелерін
жіктеу, үлесі %-бен (01.01.07) ... ... ... ... ... ... ң ... өсуіндегі сектордың салымы | | | | |
|Стандартты ... ... | | | ... |17,11 |-32,86 |10,07 ... |1,50 |29% |16% | ... |62,80 |12,39 |1,11 |60,90 |37,40 ... |10% | ... шаруашылығы |-10,76 |-9,09 |2,49 |38,50 |57,60 |3,80 |10%
|3% | |Құрылыс |11,44 |-25,96 |6,65 |38,10 |59,00 |2,90 |8% |10% | ... |-4,85 |0,73 |57,80 |40,20 |2,00 |4% |3% | ... |43,25 ... |82,80 |17,10 |0,00 |0% |0% | ... |30,12 |10,99 |2,17 |65,70
|31,90 |2,30 |37% |33% | |Жиынтығы |39,46 |5,91 |1,74 |57,46 |40,31 |2,24
|100% |75% | ... ... ... ҚҚ А, ... осы ... ... осы сектордың кəсіпорны, ауыл шаруашылығын
қоспағанда, жоғары рентабелділікті жəне ... ... ... ... ... үрдістер өзгерген жағдайда олардың төлем қабілетінің
тəуекелі шиеленіседі. Осы секторларды ... жəне ... орай онда ... ... ... мен ... неғұрлым
ұтқыр олып келеді, бұл қолайсыз сценарий кезінде банкроттықтың өсуіне жəне
банктердің несие ... ... ... ... ... ... жəне ірі əрі орта ... рентабельділігі
деңгейін талдау жоғарыда көрсетілген тəуекелдерді растайды. ... ... ... ... ... несие портфеліндегі
үлесінің аздығына қарамастан белсенді түрде кредиттеуге тырысады. Сонымен
қатар «айқын емес» есептілікпен байланысты проблема бар, бұл ... ... ... ... ... ... .
3 ... республикасында ипотекалық және тұрғын үй несиесінің өзекті
мәселелері мен ... ... ... ... үй құрылысы және жылжымайтын ... ... ... тұрғын үй бағдарламасы іске асырылып жатқанына көп уақыт өтпеді.
Осы уақыт ішінде біз оның ... ... ... көз жеткіздік.
Тек 2005 жылы ғана қаржыландырудың барлық көздері бойынша бағдарламада
көрсетілген 3 миллион ... ... ... 5 ... ... ... метр
тұрғын үй пайдалануға берілді, бұл 2004 жылғы деңгейден 1,8 есеге көп. ... ... мен ... ... ... тұрғын үй
бағдарламасына түзетулер енгізу керек. Жеке тұрғын үй құрылысын кең ауқымда
дамыту үшін ... ... ... керек. Ипотекалық несиелеу
жүйесі бойынша тұрғын үй сатып алуға табысы жетпейтін азаматтар үшін тұрғын
үй құрылысы жинақтары ... одан әрі ... ... ... ... үйді
жалға беру рыногын әлемдік стандарттарға сай дамытып, оны ... ... ... үшін ... ету ... банктiң берген мәлiметтерiне жүгiнсек, Қазақстанда бүгiнгi таңда
1,5 млн. адам тұрғын үйге мұқтаж болуда және әр ... ... ... үй ... ... қатысады, барлығын ескере келе олардың 69 %
сенiмдi салымшылар қатарына жатады. Мұнда ... ... ... ... ... ... 4,9 млрд. теңге бөледi деп болжамдануда.
Ұлттық банктiң көрсеткiштерiне ... ол сома ... ... бюджетке
төленетiн салықтар мен мiндеттi төлемдер 7,8 млрд. теңге көлемiнде қайтады
екен. яғни, мемлекеттiң таза табысы 2,9 млрд. ... ... тиiс. ... ... 10 ... жасаған болжамы бойынша жаңа жинақ бағдарламасы
арқасында 924 мың ... метр ... үй ... жаңа ... ... 26,6
млрд. теңге халықтың уақытша бос ақшалары тартылады, құрылыс ... iшкi ... ... 32,6 ... ... ... ЖIӨ 1,7 %-
ке өседi. Ұлттық банктiң болжамы бойынша, егер жаңа тұрғын үй ... әр ... ... ... өз ... ... ... онда
бұл әсердi батыл түрде екi еселеуге болады екен.
Қазақстандағы ... ... ... ... тәжiрибесi
өкiнiшке орай, оң нәтиже бермесе де, ... ... ... ипотекалық несие берудi ... Атап ... ... ... ... ... (КЖМО) және “КазкоммерцБанк” ААҚ-
мен бiрлесе отырып ... ... ... ... берудi жоспарлап отыр.
Олар кепiл мәселесiн шеше отырып, кепiлген сатып алынатын ... ... ... төленетiн төлемдердiң есебiнен өтелiп отырады. ... ... ... ... ... ... олар жалпы қарыз
сомасының 30 %-дан 50 %-ға дейiнгi мөлшерiнде, 3 жылдық мерзiмге ... алып ... ... ... ... ... сатып алу нақты
ақшаға сатып алумен салыстырғанда мүлiктi жалға алғанмен пара-пар болады
екен де, ... ... ... ... ... ... тұжырымдар
бар.
Аталып отырған жоба жалпы алғанда Қазақстан ... жоба ... ... Оның ... ... соңғы кездердегi ел
экономикасындағы коммерциялық жылжымайтын мүлiкке деген сұраныстың ... ... ... ... ... мақсатта қолданылатын ғимараттарға
деген сұраныс ерекше көп. ... ... ... ... алуға деген
сұраныстың өсiмiне әсерiн тигiзедi. Осы салада жүргiзiлген маркетингтiк
зерттеулер коммерциялық ... ... пен ... ... ... бiрдей екендiгiн көрсеттi.
Жұмыстың екiншi ... ... ... ... отырғандай,
отандық ипотекалық банктердiң қалыптасуындағы екi үлкен проблемалар ... ... ... едi, ... ипотекалық банктер қызметiнiң iшкi және
сыртқы қызмет аясы.
Сыртқы орта экономикалық өсудiң ... және ... ... ... ... ... Екiншi жағдайды нақты түсiндiрп өткен
жөн. Ипотекалық банктердiң өздерiне ғана тән қызметi, ... ... ... ... қалыптастыруды талап етедi. Ипотекалық ... ... ... және де өзге ... құрылымдар
қызметiнен ерекше болып келедi.
Ипотекалық банктердегi пассивтi операцияларының 50 %-ға ... ... ... ... ... қалған бөлiгi: ұзақ мерзiмдi
заемдар мен ауыспалы ... ... ... ... акционерлiк
капиталдан, резервтiк қор мен бөлiнбеген пайдадан тұрады. ... 85 %-ын ұзақ ... ... ... олар ... ... ... деңгейлi коммерциялық банктер ипотекалық қызметтi ... ... өз ... жүзеге асыру барсында басшылыққа алынатын бiрқатар ... ... ... ... мен ... ... ... 1995 жылдың 31 тамызында қабылданған ҚР “Банктер мен банк ... Заңы ... ... 30,35,36 баптар), ҚР Ұлттық банк басқармасының
1997 ... 23 ... ... ... ... ... ... “Эмиссиондық бағалы қағаздар туралы” Заңның қабылдануы да
ипотекамен айналысатын банктерге өз үлесiн қосар едi.
Ипотекалық банк ... ... ... ЕДБ ... ... бiздiң ойымызша келесi жағдайларды ескерген жөн болар едi:
а) банктiң ипотекалық операцияларды жүргiзуi үшiн арнайы лицензиясы болуы
тиiс;
б) ... ... ... ... ... стандарттарға
өтетеiн банктер арасындағы бiрiншi топқа енуi және 1996 ... ... N 292 ... деңгейлi банктердiң халақаралық стандарттарға
өтуiнiң тәртiбi” Ережесiнiң талаптарына ... ... ... банк ... ... ... банк белгiлеген пруденциалдық нормативтер мен
басқа да ... ... ... банк ... ... екi жыл iшiнде шығынсыз болуы тиiс;
д) банктiң ағымдық жылдағы қаржы есебiн Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... тиiс.
Аталған проблеманың екiншi блогы – бұл банктiң iшкi ... ... ... табылады. Ол қаржылық опреациялардың мүлдем жаңа түрiн
қалыптастыруға ... тиiс. Егер ... ... тұрғын үи
несиесiн ұсынуынан туындайтын қызметiн қарастыратын ... онда ол ... ... қарыз алушының бiлiктiлiк дәрежесi;
- қарыз алушы туралы мәлiметтердi жинау және тексеру;
- ... ... үй ... ... ... ипотекалық тұрғын үй несиесiн өтеу ықтималдылығын бағалау;
- ипотекалық тұрғын үй несиесiн беру туралы шешiм қабылдау;
- ... ... ... ипотекалық тұрғын үй несиесiне қызмет көрсету.
Ипотекалық тұрғын үй несиесiн ұсынудың мерзiмi 3 жылдан ... ... ... ... үй несиесi бойынша сыйақы ставкасы тiркелген
немесе өзгермелi болып келедi.
Ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... – ол ... ... деңгейiн анықтау болып табылады. Несиенi қайтармау
тәуекелiн ... ... ... ... ... қарыз алушының төлем қабiлеттiлiн бағалау;
2) потенциалды қарыз алушының банктегi несие алу тарихы ... ... ... баға ... ... ... ... құжаттарды тексеру;
4) жылжымайтын мүлiктiң жағдайын зерттеу және бағасын тексеру;
5) несие алушының жұмыс ... ... ... ... ... несиелеу процесiнiң кеңiнен қанат
жайып кетуi үшiн, арнайы мамандандырылған ... ... құру ... ... ... мен ... да ... институттарының
ұсынатын операциялары ипотекалық несиенi ұсыну мен ақша тарту саласындағы
бәсекелестiгi ипотекалық банктердiң дәстүрлi операциялары шеңберiнен ... ... ... көбейту үшiн жеке тұлғалардан салымдарды
тартуға, жеке құнды қағаздарға капитал салуға, факторингтiк және ... ... ... ... ... Әрбiр мамандандырылған
ипотекалық банктер өздерiнiң қызмет ауқымын ... кең ... ... ... ... ... ол экономикалық конъюнктура
тұрақсыздығымен тығыз байланыста болады. Ел экономикасында ... ... ... ... ... банктер қызметiне керi әсерiн тигiзедi,
өйткенi қарызды қайтармау мүмкiндiгi арта түседi.Қорыта айтқанда, ... ... ... ... ... ... ... несие беру механизмiн қалыптастыру ұзақ мерзiмдi талап ... ... ... беру мен құрылыстық жинақ жүйесiн ... ... ... жолдары.
Әлемнiң көптеген елдерiнде тұрғын үйдi несиеге алу тұрғындардың тұрғын
үй проблемасын шешудiң негiзгi ... ... қана ... ... ... ... ... саласы болып табылады, мұнда осы ссалаға
капиталдың құюлуын қамтамасыз ететiн банктiк құрылым басты рөль ... ... ... жүйесi - ұзақ мерзiмдi ипотекалық несие
беретiн банктердi және басқа да ... ... ... ... ... ... ұзақ ... несиелендiруге қажеттi ресурстармен
қамтамасыз ету механизмдi қамтуы керек.
Ең басты мәселесiнiң бiрi ... ... ... беру мен ... стандарттау, қарыз алушының төлем қабiлетiн бағалаудың ... ... ... қаржы тарту үшiн құралдарын анықтау болып табылады.
Ипотекалық тұрғын үй несиелердiрудiң ... ... ... ... несие беретiн қарыз берушiлердiң өтiмдiлiгiн қамтамасыз ететiн
жүйесi олардың қайта қаржылану ... ... ... ... ... ипотекалық несиенiң бiрiншi және қайталама нарығын қамтиды.
Мұндай институтқа акционерлiк қоғам ... ... ... Оның ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi,
халықаралық қаржы ұйымдары, екiншi деңгейлi ... ... ... кезеңiнде бұл компания резервтiк және ... ... ... ... ... ұзақ ... ресурстарды тартудың үлгiсi:
- қарыз берушiлердiң ипотекалық облигациялар шығаруы және оларды қаржы
нарығына сатуы;
- ұжымдық инвестиция жүйесi арқылы ... ... ... қаржылануы;
- ипотекалық несиелердiң қайталама нарығының операторлары арқылы қарыз
берушiлердiң ... ... ... ... ... ... тартудың басқа да үлгiлерi
қолданылуы мүмкiн. Ипотекалық несие үшiн ұзақ мерзiмдi ресурстарды тарту
төменгi көздерден iске ... ... ... мен ... да қаржы мекемелерi, қорлар беретiн несие желiлерi мен
қарыздары есебiнен;
2. инстиутуционалды және басқа да инвесторлар арасында екiншi ... ... ... ... ... ... мақсатты облигациялық қарыздарды орналастыру қаржылары есебiнен;
4. қайталама нарықта қаржы құралы болып табылатын кепiлге қойылған мүлiктi
сату.
Тұрғын үй ... ... ... ... мен ... қызметке деген сенiмсiздiктi жоюды ұстануы өте маңызды, ... ... ... және ... ... ... коммерциялық құрылымдар мен кәсiпорындарда көрiнiс берсе, ал
азаматтарда мақсатты тексерiлмеген ең жаңа ... ... ... ... ... ... сенiмдiлiктi жоғалтты. Бұл
психологиялық кедергiнi жеңу мен инвестициялық қызметтегi ... ... ... ... ... ипотека
процедурасын мейлiнше пайдалана отырып қол жеткiзедi.
Жоғарыда бiз Қазақстанда 2006-2007 жылдарда iске ... тиiс ... ... ұзақ ... ... мен ипотекалық несиелендiрудi
дамыту жүйесiнiң ... ... ... ... ... ... кезекте ел экономикасындағы бағдарламаны iске асырудан
күтiлетiн нәтижелердi атап өткен дұрыс болар едi:
- ... ... ... ... ... ... ... жыл сайын тұрғын үйдi iске қосу нәтижесiнде республикалық тұрғын үй
қорын арттыру, 2004 ... ... ... 1500 ... ... дейiн;
- тұрғын үй қорының пайдалану мерзiмi мен қолайлылығын арттыру;
- азаматтардың өмiр сүру қауiпсiздiгiн арттыру;
- елдi ... ... ... ... ... ... мен жылжымайтын мүлiк нарығындағы жағдайды
тұрақтандыру;
- құрылыс саласын дамыту;
- жаңа ... ... ... ... ... ... Қазақстанда ипотекалық несие беру ... және ... ... ... ... жүйесiн құрумен
тiкелей байланысты. Ал ипотекалық жүйе қалыптасуы үшiн кез ... оның ... ... алғы шарт ... табылады.
Қазақстанның қазiргi кездегi ипотекалық жүйесiне қажеттi инфрақұрылымның
элементтерi:
1. жылжымайтын мүлiктi мiндеттi түрде тiркеудiң жүйесi;
2. жылжымайтын мүлiктi ... ... ... ... ... несие механизмiн реттейтiн және бақылайтын мемлекеттiк
мекемелердiң болуы;
4. арнайы мамандандырылған ипотекалық ... ... ... ... емес ... ... ... сақтандыру компаниялары.
8. ипотекалық несие механизмiн реттейтiн және ... ... ... ... мамандандырылған ипотекалық банктер;
10. коммерциялық банктер;
11. банктiк емес қаржы –несие институттары, сақтандыру компаниялары.
Осы іс-шаралар сондай-ақ қаржылық қызмет ... ... емес ... халықаралық қағидаттарына сай ... ... ... ... ... жүзеге асыратын мекемелер ғана ... ... ... ... шоғырландыру дəрежесі жоғары
жəне қаржылық жүйе ... бар ... ... ... бағытталуы
тиіс.
Нарықтық экономикаға өтудегі банк ... ... ... ... ... ... жаңа деңгейге жетуiнiң
қажеттiгiнен ... ... ... экономикаға көшкен жылдар
аралығында Қазақстан Республикасының банк жүйесi реформалаудың ұзақ ... ... ... ... Бұл ... ... банк жүйесiнде тек
сандық емес, сонымен бiрге сапалы өзгерiстер болды деп айтуға болады.
Құрылыстық жинақ жүйесiн енгiзу ... үй ... ... ... ... ... мәлiм, өйткенi құрылыстық жинақ қаржылары тұрғын үй
құрылысын қаржыландыруға халықтың ... ... ... ... ... ... қаржы рыноктарының болуын қажет етпейдi
және ол көбiне халықтың орташа табысы бар ... ... ... ... ... оның ... ... тиiстi қолдау
табуы, ипотекалық несие бойынша белгiленетiн ... ... ... ... ... ... реттелетiн қажеттi және ... ... ... халықтың неғұрлым басым жiктерi үшiн
ипотекалық жүйенi неғұрлым тартымды етуге ... ... ... ... дамытуға ең алдымен мемлекет мүдделi болып табылады, ал ... ... оның ... ... ... ... ... банк жүйесiн реформалау қажетiлiгi
Қазақстаннның эволюциялық ... ... жаңа ... ... туындаған болатын. Нарықтық экономикаға көшкен жылдар
аралығында Қазақстан Республикасының банк ... ... ұзақ ... ... ... ... Бұл кезеңде елiмiздiң банк жүйесiнде тек
сандық ... ... ... ... ... болды деп айтуға болады.
Құрылыстық жинақ жүйесiн енгiзу тұрғын үй проблемасын шешуге елеулi
үлес қосатыны баршаға мәлiм, ... ... ... ... ... үй
құрылысын қаржыландыруға халықтың тiкелей қатысуын ... ... ... ... ... ... ... қажет етпейдi
және ол көбiне халықтың орташа табысы бар ... ... ... ... ... оның ... тарапынан тиiстi қолдау
табуы, ипотекалық несие ... ... ... ... ... ... ... заңмен реттелетiн қажеттi және ... ... ... ... ... ... ... үшiн
ипотекалық жүйенi неғұрлым тартымды ... ... ... ... жүйесiн дамытуға ең алдымен мемлекет мүдделi болып табылады, ал ... ... оның ... ... ... дамуына байланысты несие ресурстарын тартудың басқа да үлгiлерi
қолданылуы ... ... ... үшiн ұзақ ... ... ... ... iске асатын болады:
5. банктер мен басқа да қаржы ... ... ... несие желiлерi мен
қарыздары есебiнен;
6. инстиутуционалды және басқа да ... ... ... ... ... ипотекалық облигацияларға жайғастыру есебiнен;
7. мақсатты облигациялық қарыздарды орналастыру ... ... ... ... ... ... ... табылатын кепiлге қойылған мүлiктi
сату.
Тұрғын үй саласын қаржыландырудың ... ... мен ... қызметке деген сенiмсiздiктi жоюды ұстануы өте маңызды, ... ... ... және ... ... ... ... құрылымдар мен кәсiпорындарда көрiнiс берсе, ал
азаматтарда мақсатты ... ең жаңа ... ... ... ... ... ... сенiмдiлiктi жоғалтты. Бұл
психологиялық кедергiнi жеңу мен инвестициялық қызметтегi ... ... ... ... әрқайсысында ипотека
процедурасын мейлiнше пайдалана отырып қол ... бiз ... ... ... iске ... тиiс “Тұрғын
үй құрылысын ұзақ мерзiмдi қаржыландыру мен ... ... ... ... қабылданғаны туралы айтып өткен
болатынбыз. Ендiгi кезекте ел экономикасындағы бағдарламаны iске ... ... атап ... ... ... едi:
- көптеген тұрғындардың тұрғын үймен қамтамасыздық жағдайын жақсарту;
- жыл сайын ... үйдi iске қосу ... ... ... ... арттыру, 2004 жылдың соңына дейiн 1500 шаршы метрге дейiн;
- тұрғын үй қорының пайдалану мерзiмi мен ... ... ... өмiр сүру ... ... елдi мекендердiң сәулеттiк келбетiн ажарландыру;
- республика азаматтары мен жылжымайтын мүлiк ... ... ... ... ... жаңа ... ... құру;
Қорыта келе, қазiргi кезде Қазақстанда ... ... беру ... және ... ... ... мекемелер жүйесiн құрумен
тiкелей байланысты. Ал ... жүйе ... үшiн кез ... оның ... ... алғы шарт болып табылады.
Қазақстанның қазiргi кездегi ипотекалық жүйесiне қажеттi ... ... ... ... ... тiркеудiң жүйесi;
13. жылжымайтын мүлiктi бағалайтын арнайы ... ... ... несие механизмiн реттейтiн және бақылайтын мемлекеттiк
мекемелердiң болуы;
15. арнайы мамандандырылған ипотекалық банктер;
16. коммерциялық ... ... емес ... –несие институттары;
18. сақтандыру компаниялары.
19. ипотекалық несие механизмiн ... және ... ... ... ... ... ... банктер;
21. коммерциялық банктер;
22. банктiк емес қаржы –несие ... ... ... ... ... Н.А. ... ... внешней политики требует адаптации ... ... ... правда, 03.10.200
2. Концепция развития финансового сектора Республики Казахстан на 2007 ... ... от «25» ... 2006 года ... ... ... ... www.kisi.kz http://www.afk.kz/kaz/
7. www.stat.kz
8. www.strategy.kz
9. www.afn.kz
10. http://www.buhgalter.kz/kaz/print.php?id=1098267422&archive=
11. http://www.kmc.kz/modules/content/item.php?itemid=33
12.
http://www.minfin.kz/structure/data/sp_2006_09_kz.pdfhttp://www.minfin.kz/
structure/data/sp_2006_09_kz.pdf
13. http://www.minplan.kz/common/counter.cfm?id=79
14. http://www.halykbank.kz/
15. Лаврушин О.И. Банковские операции- М.: Инфро,1998
16. Банковский портфель – 1. ... ... ... ... ... инвестора/
О.Н. Антипова және басқалары – М.: Соминтэк,1996
17. Банковский портфель – 1. ... ... ... ... финансиста.
Книга банковского юриста/ О.Н. Антипова, Г.М. Антонов және басқалары ... ... ... О.И. ... дело– М.: БиБНКЦ,1998
19. Колесникова В.И, Кроливецкая Л..П. Банковское дело– М.: Финансы и
статистика, 1998
20. ... Г.Н. ... ... в условиях формирования рынка- Л.:
ЛФЭИ, 1991
21. Белугин М.И. Сберегательное дело. Есептiк-несие техникумдарына арналған
оқулық - М.: ... и ... ... Бор М.З., ... В.В. ... управление банковской
деятельностью.-М.: Приор,1998
23. ОҚО ұлттық банк филиалының дайындаған статистикалық ... ... АҚ ... есеп ... 2006 ... ... қаржыгерлерінің V1 конгресі”, Астана қ.,2006 ж.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Екінші деңгейлі банктердің тұтыну несиелері8 бет
Жылжымайтын мүлік рыногын реттеудің экономикалық-құқықтық мәселелері74 бет
Ипотекалық банктердің құрылуы19 бет
Ипотекалық несие туралы6 бет
Ипотекалық несие түсінігі30 бет
Ипотекалық несиелеу нарығы7 бет
Ипотекалық несиелеудIң теориялық негIздерI105 бет
Ипотекалық несиенің теориялық аспектілері мен тәжірибесі108 бет
Нарықтық экономика жағдайындағы ипотекалық несиелендіру жүйесі73 бет
Нарықтық экономикадағы ипотеканың алатын орны мен ролі35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь