«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ МЕН РӨЛІ
1.1. Кәсіпорынның қаржы шаруашылық қызметін талдаудың пәні, объектісі, қағидалары, мақсаты мен міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Шаруашылық қызметті талдаудың ұғымы, мазмұны мен рөлі ... ... ... ..14
1.3 «АБДИ» АҚ.ның жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24

2 КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ МЕН ЭКОНОМИКАЛЫҚ ПОТЕНЦИАЛЫН «АБДИ» КОМПАНИЯСЫ МЫСАЛЫНДА ТАЛДАУ
2.1 «АБДИ» компаниясының негізгі қаржы.экономикалық
көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
2.2. «АБДИ» компаниясының қаржылық тұрақтылығын, өтімділігі мен төлем қабілеттілігін талдау және бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45
2.3 Кәсіпорын табыстылығы (рентабельділігі) мен іскерлік белсенділігін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...56

3 КӘСІПОРЫННЫҢ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНЫҢ ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ЖАҚСАРТУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Кәсіпорынның шаруашылық қызметінің даму мәселелері ... ... ... ... ... ... 60
3.2 Кәсіпорынның шаруашылық қызметі жағдайын жақсарту жолдары ... ...62

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..73
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 76
Елбасының 2007 жылдың 28 ақпанындағы “Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан” атты Қазақстан халқына Жолдауында: «Бәсеке қабілеттілік ─ Қазақстанның әлемдік экономика мен қоғамдастыққа табысты кірігуінің кілті. Сондықтан да өткен жылдың өзінде біз жалпы қазақстандық жобамызды тұжырымдап, оны іске асыруды қолға алған болатынбыз. Бұл ─ біздің әлемнің бәсекеге барынша қабілетті елу елінің қоғамдастығына қарай жедел жылжуымыздың және оның тұрақты мүшесі ретінде Қазақстанның тұғырнамасын нығайту» деген. Осы орайда кәсіпорындардың бәсеке қабілеттілігін жоғарылату мәселесі олардың қаржысын тиімді қолданудың, басқарудың тиімділігін жоғарылату мәселесімен тығыз байланыстылығына көз жеткізуге болады. [1, 4-5 б]
«Біз Қазақстанның жаһандық экономикалық үрдістерге сәйкес дамып келе жатқан ел болуын қалаймыз. Әлемдегі жасалған жаңа мен озық атаулыны бойына сіңірген, дүниежүзілік шаруашылықтан шағын да болса өзіне лайық “орнын” иемденген, әрі жаңа экономикалық жағдайларға жылдам бейімделуге қабілетті ел болуын қалаймыз. Мемлекет өз тарапынан іскерлік бастамашылықтың жолындағы заңнамалық, әкімшілік және бюрократиялық кедергілерді ысырып тастауға, жеке меншік капиталдың келешегі үлкен кемел бастамаларына тікелей қолдау көрсетуге, Жаңа экономика жаңа басқару шешімдерін қажетсінеді, ал ондай шешімдерді осы заманға сай ойлай білетін және түпкі нәтижеге бағдарланған мемлекеттік менеджерлер ғана қабылдауға қабілетті.» - деп айтып кеткен еді Республикамыздың Президенті Н.Ә.Назарбаев 2007ж. Қазақстан халқына арналған «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты Жолдауында. [3, 6 б]
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Кәсіпорынның шаруашылық қызметі мен экономикалық жағдайын, кәсіпорын қаржысын басқару механизмін жетілдіру отандық экономика дамуының қазіргі сатысында өндірістің экономикалық тиімділігін жоғарылатудың маңызды факторларының бірі болып табылады. Әлеуметтік-экономикалық тұрақсыздық және нарықтық инфраструктураның өзгермелілігі жағдайында қаржылық менеджердің ағымдық күнделікті жұмысында айналым қаражаттарын басқару маңызды орынды алады, себебі осыдан кәсіпорынның сәтті және сәтсіз өндірістік-коммерциялық операцияларының себебін байқауға болады. Кәсіпорын қаржысының жеткіліксіздігі жағдайында оларды тиімді қолдану қазіргі кезде әрбір кәсіпорын қызметінің басым бағыттарының бірі болып табылады. Берілген жұмыстың өзектілігі кәсіпорынның одан әрі дамуы және бәсеке қабілеттілігін арттыруы үшін кәсіпорын қаржысын тиімді басқарудың маңыздылығымен анықталады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты - корпорацияның қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну.
Дипломдық жұмыстың мақсатына жету үшін келесі міндеттер қойылды:
- кәсіпорын қаржысының экономикалық мәні және ұйымдастыру негіздерін анықтау;
- кәсіпорынның қаржысын тиімді пайдалануды талдау;
- кәсіпорын қаржысын басқаруды жетілдірудің кейбір жолдарын ұсыну.
Зерттеу объектісі – «АБДИ» АҚ мысалында кәсіпорынның шаруашылық қызметі мен экономикалық жағдайын, қаржысын талдау.
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан». Астана, 2007 ж. 28 ақпан // Егемен Қазақстан, 1 наурыз 2008ж.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан -2030. Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы. Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы.
3. Назарбаев Н.Ә. Жолдауы «Қазақстан экономикасының, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында». Астана, 2009 ж. 18 ақпан // Егемен Қазақстан, 1 наурыз 2008ж. 3-4б.
4. Байбулова Д.Б. Управление финансовой устойчивостью предприятий в переходный экономике (на примере РК): Автореферат: 08.00.05─ Алматы, 2006.─ 22с.
5. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау / Оқу құралы.─ Алматы: Экономика. 2005.─ 330б.
6. Жуйриков К.К: Финансы предприятий в условиях рынка.─ Алматы, 2006, 353 с.
7. Бараненко С.П., Шеметов В.В. Стратегическая устойчивость предприятия.─ М.: Центрполиграф, 2008.─ 575;
8. Дружинин А.И., Дунаев О.Н. Управление финансовой устойчивостью.─ Екатеренбург: ИПК УГТУ, 2009.─ с. 363;
9. Нестеров В.О., Карпенко С.Н. Финансовый анализ и учет.─ М.: Финансы и статистика, 2009.─ с. 341;
10. Шеремет А.Д., Негашев Е.В. Методика финансового анализа деятельности коммерческих организациий.─ М.: ИНФРА-М, 2009.
11. Лупей Н.А. Методические рекомендации по учету финансовых результатов деятельности организаций: практическое пособие.─ СПб.: Книжник, 2007.─ с. 258;
12. Гиляровская Л.Т., Вехорева А.А. Анализ и оценка финансовой устойчивости коммерческого предприятия.─ СПб.: Питер, 2007 ─ 256 с.: ил.─ (Серия «Бухгалтеру и аудитору»)
13. Астахов В.П. Анализ финансовой устойчивости и процедуры, связанные с банкротством.─ М.: Ось-89, 2009.─ с. 163;
14. Илясов Г. Оценка финансового состояния предприятия: Методология и методика// Экономист.─ 2008.─ №6.─ с. 49-55;
15. Гребенщикова Е.В. Альтернативный расчет запаса финансовой прочности предприятия// Финансы.─ 2007.─ №8.─ с. 69-70;
16. Козлова Е.П., Галинина Е.Н. Финансовый анализ и аудит.─ М.: Финансы и статистика, 2008.─ с. 285;
17. Ириков В.А., Ириков И.В. Технология финансо*экономического планирования на фирме.─ М.: Финансы и статистика, 2007.─ с. 249;
18. Гиляровская Л.Т. Экономический анализ: Учебник для вузов─ 2-ое изд., доп.─ М: ЮНИТИ-ДАНА, 2008.─ 615с
19. Ковалев В.В. Финансовый анализ. Управление капиталом. Выбор инвестиций. Анализ отчетности.─ М.: Финансы и статистика, 2007.─ с. 512;
20. Никольская Э.В., Лозинская В.Б. Финансовый анализ.─ М.: МГАП Мир книги, 2007.─ с. 316;
21. Чернышева Ю.Г., Гузей В.А. Комплексный экономический анализ хозяйственной деятельности.─ Изд. 2-е.─ Ростов н/Д.: Феникс, 2009.─ 156 с.─ (Шпаргалки);
22. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа.─ М.: Инфра-М, 1999.─ с. 512;
23. Лябушин Н.П. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия.─ М.: Финансы и кредит, 2000, с.375;
24. Федорова Г.В. Фианасовый анализ предприятия при угрозе банкротства. Учебное пособие.─ М.: Омега─ Л, 2007.─ 272 с.
25. Шеремет А.Д., Сайфуллин Р.С. Финансы предприятий.─ М., ИНФРА─ М, 1998.─ 343 с.
26. Ионова А.Ф., Селезнева Н.Н. Финансовый анализ: учебник.─ М.: ТК Велби, Издательство Проспект, 2007.─ 624с.
27. Бригхем Ю., Гапенски Л. Финансовый менеджмент: Полный курс. В2-х т./ Пер. С англ. под. ред. В.В. Ковалева. Спб.: Экономическая щкола, 2008г. Т. 2. 669с.
28. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы және Ерекше бөлімдер): 2005 жылғы 15 қаңтарға дейінгі өзгертулер мен толықтырулар енгізілген.─ Алматы: ЖШС «Баспа», 2005-368б.
29. Коволев В.В. Финансовый анализ: методы и процедуры.─ М.: финансы и статистика, 2009.─ 560с
30. Под. ред. Таль Г.К. Антикризисное управление: Учебное пособие: В 2 т. Т. 2.: экономические основы.─ М.: ИНФРА─ М, 2008.─ 1027с
31. «АБДИ» АҚ-ның 2007-2009 жылдардағы іс-қағаздары мен жылдық қорытынды есептері.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
............................................................................
.......................................3
1 КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... шаруашылық қызметін талдаудың пәні, объектісі,
қағидалары, мақсаты мен міндеттері
....................................................................5
1.2. Шаруашылық ... ... ... ... мен ... ... ... жалпы сипаттамасы
.........................................................24
2 КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ МЕН ЭКОНОМИКАЛЫҚ ПОТЕНЦИАЛЫН «АБДИ»
КОМПАНИЯСЫ МЫСАЛЫНДА ТАЛДАУ
1. «АБДИ» компаниясының негізгі қаржы-экономикалық
көрсеткіштерін талдау
............................................................................
..............32
2.2. «АБДИ» ... ... ... ... мен төлем
қабілеттілігін талдау және бағалау
.....................................................................45
2.3 Кәсіпорын табыстылығы (рентабельділігі) мен ... ... ... ... ... ... ... ДАМУ
МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ЖАҚСАРТУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Кәсіпорынның шаруашылық қызметінің даму ... ... ... қызметі жағдайын жақсарту жолдары .......62
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
..........................73
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
....................................................76
КІРІСПЕ
Елбасының 2007 ... 28 ... ... ... жаңа ... атты
Қазақстан халқына Жолдауында: «Бәсеке қабілеттілік ─ Қазақстанның әлемдік
экономика мен қоғамдастыққа табысты кірігуінің ... ... да ... өзінде біз жалпы қазақстандық жобамызды тұжырымдап, оны іске асыруды
қолға алған ... Бұл ─ ... ... ... ... ... елу
елінің қоғамдастығына қарай жедел жылжуымыздың және оның ... ... ... ... ... ... Осы ... бәсеке қабілеттілігін жоғарылату мәселесі олардың қаржысын
тиімді қолданудың, ... ... ... ... ... көз жеткізуге болады. [1, 4-5 б]
«Біз Қазақстанның жаһандық экономикалық үрдістерге сәйкес дамып келе
жатқан ел ... ... ... ... жаңа мен озық ... бойына
сіңірген, дүниежүзілік шаруашылықтан шағын да болса ... ... ... әрі жаңа ... жағдайларға жылдам бейімделуге қабілетті
ел ... ... ... өз тарапынан іскерлік бастамашылықтың
жолындағы заңнамалық, әкімшілік және ... ... ... жеке ... ... ... ... кемел бастамаларына тікелей
қолдау көрсетуге, Жаңа экономика жаңа басқару ... ... ... ... осы ... сай ойлай білетін және ... ... ... менеджерлер ғана қабылдауға қабілетті.» - деп
айтып кеткен еді Республикамыздың Президенті Н.Ә.Назарбаев 2007ж. ... ... ... әлемдегі жаңа Қазақстан» атты Жолдауында. [3, 6 б]
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Кәсіпорынның шаруашылық ... ... ... ... ... ... механизмін жетілдіру
отандық экономика дамуының қазіргі сатысында өндірістің ... ... ... ... бірі ... ... тұрақсыздық және нарықтық инфраструктураның
өзгермелілігі жағдайында қаржылық менеджердің ағымдық күнделікті ... ... ... ... ... ... себебі осыдан
кәсіпорынның сәтті және сәтсіз өндірістік-коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... тиімді қолдану қазіргі кезде әрбір кәсіпорын ... ... бірі ... ... ... ... ... кәсіпорынның
одан әрі дамуы және бәсеке қабілеттілігін арттыруы үшін ... ... ... маңыздылығымен анықталады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты - корпорацияның қаржысын басқаруды талдау және
оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну.
Дипломдық ... ... жету үшін ... ... ... кәсіпорын қаржысының экономикалық мәні және ұйымдастыру негіздерін
анықтау;
- кәсіпорынның қаржысын тиімді пайдалануды талдау;
- кәсіпорын қаржысын басқаруды жетілдірудің кейбір жолдарын ... ...... АҚ ... ... ... ... экономикалық жағдайын, қаржысын талдау.
Зерттеу пәні - кәсіпорынның шаруашылық қызметі мен экономикалық жағдайын
басқару.
Дипломдық жұмыстың әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... және тік талдауы; статистикалық
мәліметтерді жинау мен ... ... ... талдау; кәсіпорынның
қаржысын басқарудың қазіргі заманғы әдістері. Бұл жұмысты жазу ... М.И., ... А.Д., ... Р.С., Ковалев В.В., Негашев ... Е.С., ... К.Ш. және т.б. ... ... әдістемелік
арқау ретінде көрініс тапты. Зерттеудің ақпараттық негізін кәсіпорынның
бухгалтерлік және қаржылық ... ... ... ... құжаттары, мерзімді баспа құралдарының ақпараттары,
қаржылық менеджмент саласындағы отандық және ... ... ... ... ... маңыздылығы: дипломдық зерттеудің
нәтижелері - кәсіпорынның шаруашылық және қаржылық ... ... ... ... және оның ... арттырудың кейбір жолдары.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш маңызды ... ... ... тізімінен және қосымшалардан құралады.
Кіріспеде зерттеу тақырыбының өзектілігі ... ... ... ... мәселелер қалыптастырылады, зерттеудің объектісі мен пәні,
әдістемелік және ... ... ... ... қатар зерттеудің
тәжірибелік маңыздылығы көрсетіледі.
Бірінші бөлімде ... ... ... ... мен
шаруашылық қызметін басқарудың теориялық ... ... ... ... мәні және ұйымдастыру негіздері анықталған;
кәсіпорынның қаржылық ... мен ... ... ... ... менеджментінің маңызы ашылған.
Дипломдық жұмыстың екінші бөлімі кәсіпорынның қаржылық жағдайы ... ... ... ... ... ... арналған:
«АБДИ» АҚ -ның қаржылық тұрақтылығын талдау, капиталды қолдануын ... - өзі ... ... ... ... бөлімде қойылған мақсаттар шегінде кәсіпорынның шаруашылық
қызметі мен экономикалық ... ... ... ... ... ұсыныстар келтірілген.
1 КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ... ... ... ... ... ... пәні,
объектісі, қағидалары, мақсаты мен міндеттері.
Кәсіпорынның қаржы шаруашылық қызметі және онда өтіп жатқан ... ... ... ... ... табылады: экономикалық
теорияның, макро- және ... ... ... ... мен ... ... ... есептің,
экономикалық талдаудың және т.б. Экономика ... ... жеке ... нақты жағдайындағы экономикалық процестердің дамуына жалпы,
жеке және ... ... ... ... зерттейді. Статистика
шаруашылық қызметте ... ... ... ... ... ... ... жағын зерттейді. Бухгалтерлік есептің пәні шаруашылық
қызмет процесіндегі капиталдың айналуы болып табылады. Ол барлық ... ... және ... ... ... қаражатының
қозғалысын және оның жұмыс нәтижесін құжат жүзінде көрсетіп отырады.
Кәсіпорынның қаржы шаруашылық қызметін талдау пәні ... мен ... ... ... ... табылады.
Кәсіпорынның шаруашылық қызметіндегі себеп-салдар байланыстарын біліп отыру
экономикалық құбылыстар мен ... ... ... жэне ... ... ... ... баға беруге, жоспарлар мен ... ... ... ... ... ... топтастыру,
жүйелендіру, моделдеу, шамалау басты әдістемелік мәселесі ... ... 22 ... қаржы шаруашылық қызметін талдау объектісі ... ... ... болып табылады. Мысалы, өнеркәсіптік
кәсіпорында талдау объектісіне өнімді өндіру және сату, оның өзіндік құны,
материалдық, еңбек және ... ... ... ... ... ... ... жағдайы және т.б. жатады.
Кәсіпорынның қаржы шаруашылық қызметін талдау принциптері.
Кәсіпорынның қаржы шаруашылық қызметіне талдау жүргізген кезде ... ... ... ... бір ... мен ... басшылыққа
алу керек.
Талдау ғылыми сипатта болуы, танымның дидактикалық теориясының
ережелеріне негізделуі, ... ... ... заңдарының талаптарын
ескеруі керек, ғылыми-техникалық процесстің алдыңғы ... ... ... ... ең жаңа әдістерін пайдалануы
тиіс;
Талдау кешенді болуы керек. ... ... ... ... мен ... ... қамтылуын және кәсіпорын экономикасындағы
себепті байланыстарды ... ... ... ... ... ... ... талдау объективті, нақты, дәл
болуы тиіс, нақты шындықты көрсететін ... ... ... ... ал оның ... ... талданған
есептеулерге негізделуі ... Осы ... ... ішкі және ... ... ... талдау әдістемесін
оның есептеулерінің ... мен ... ... ... ... ... ... туындайды;
Кәсіпорынның қаржы шаруашылық қызметін талдау жарамды болуы керек,
кемшіліктерді, қателіктерді, жұмыстағы жіберіп ... ... ... отырып, олар ... ... ... ... ... ... мен оның нәтижесіне белсенді
түрде әсер етуі ... Осы ... ... ... ... ... ... шараларды әзірлеу үшін, жоспардың
деректерін негіздеу, ... және ... үшін ... түрде пайдалану
қажеттігі туындайды. Басқаша ... ... ... ... ... ... ... бойынша, жүйелі түрде жүргізіп отыру
керек. Бұл талаптан кәсіпорындағы ... ... ... ... ... ... орындаушылар арасында бөлу және оны
жүргізуді бақылау қажеттігі туындайды;
Талдау оперативті болуы ... ... ... ... ... ... ... білуді, басқару шешімдерін кабылдауды және оны жүзеге
асыруды білдіреді;
Кәсіпорынның қаржы шаруашылық қызметін талдау принциптерінің ... бұл ... ... кәсіпорын қызметкерлерінің
көпшілігі катыса ... ... оның ... ... ... тәжірибені толығырақ анықтауға және ... ... ... ... ... ... экономикалық құбылыстарды, процестерді, шаруашылық
ету ... ... ... ... ... ... тиіс.
Басқаша айтканда, шаруашылық қызметтің ... ... ... ... ... ... ... халықаралық
саясат пен заңдарға сәйкестігін ескеру ... [5, 38 ... ... болу ... яғни оны жүргізгендегі кеткен шығындар көп ... ... ... ... ... принциптері ғылымилылық, кешенділік,
жүйелілік, ... ... ... ... ... ... жэне т.б. болып табылады.
Мақсаты мен міндеттері(Савицкая Г.В., 2003).
Нарықтық экономика жағдайында жұмыс істеуші кәсіпорындардың қаржылық
жағдайын талдаудың басты ... ... ... ... ... қаржылық жағдайға және оның есеп беру ... ... ... ... мен ... қалыптасу көздері арасындағы сәйкестікті, оларды
таратудағы рационалды және пайдаланудағы тиімділікті зерттеу;
- ... ... ... оның ... ... және ... ... анықтау;
- қаржы-есептік және несие ережесін сақтау;
- кәсіпорын активтері және оның міндеттемелерінің құрылымын зерттеу;
- ағымдағы активтердің ... ... оның ... дебиторлық
борыш және қорлар есебі;
- баланстың өтімділігін, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының және төлеу
қабілеттілігінің абсолюттік және ... ... ... ... ... бағалау;
- кәсіпорын ... ... ... ... деңгейінің өзгеруіне әсер етуші факторларды есептеп
шығару;
- кәсіпорынның іскерлік белсенділігін анықтау;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ және қысқа ... яғни оның ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметін талдаудың
қорытындылаушы кезеңі болып табылады. Және ол 3 сатыны қамтиды: жабдықтау,
өндіріс жөне ... ... ... ... ... ... ... құрайды. Кәсіпорынның қаржылық қызметі - бұл оның осы
қызмет нәтижесінде меншікті және тартылған капиталдың ... мен ... ... қызметі болып табылады. Ол ... ... ... ... мен ... ... есеп жөне несие тәртібін сақтауға,
меншікті және ... ... ... ... сондай-ақ кәсіпорынның тиімді қызмет етуі мақсатында
қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізуге бағытталуы тиіс. ... ... ... және ... ... ... ... байланыс пен
өзара тәуелділік бар. Осылайша қаржылық қызметінің жетістігі, ... ... ... ... ... өзі ... және ақша ... алуы оның өнімді сатуына, алдын ала
қарастырылған сұраптылымды ... ... өнім ... ... деңгейге
сәйкестігіне және оны бір қалыпты өндіруге жөне төлеуге байланысты болады.
]6, 54 ... ... ... ... ... және ... кәсіпорынның қаржылық
ресурстарының қалыптасуына оң әсерін тигізеді. Өндіріс процесінде өнім
сапасының төмендеуі жөне оны ... ... ... ... ... ... түсуіне кедергі жасайды, нәтижесінде кәсіпорынның
төлеу қабілеті төмендейді. Кері ... та бар, ол ақша ... ... ... келіп түсуінің іркілісіне, демек өндіріс
процесінің тоқтауына әкеліп соқтыруы мүмкін.
Шығындар көлемі өндіріс процесінің тиімділік деңгейімен ... ... ... көп ... ... ... ... көлемін
сақтай отырып ресурстарды, соның ішінде қаржылық ресурстарды соншалықты аз
жұмсайды. Және керісінше, шикізат пен ... ... ... еңбек өнімділігі деңгейінің төмендеуі, басқа да ... тыс ... және ... емес ... қосымша қаржы
қаражаттарының ... ... ... ... жөне материалдық
ресурстар шығыны ең алдымен өнімнің өзіндік құнында, содан соң ... ... ... айтылған көрсеткіштің көлемі көсіпорының өзіндік
қаражаттарының ... ... ... оның ... ... ... ... табады.
Кәсіпорынның қаржылық қызметінің қалыпты болуы әсіресе өз кезегінде
қойылған мақсаттарға қол жеткізуі үшін қажетті ... ... ... қабілеттілігінің кепілі болып табылатын өнім өндірудің үздіксіздігін
және кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз етеді. [5, 48
б]
Шаруашылық жүргізуші ... ...... ... жүйесінің
құрамды бөлігі және айырықша сферасы ... ... ... ... ... ... және материалдық емес
игіліктер жасалатын және елдің қаржы ресурстарының ... ... ... өндірістің басты буынына қызмет көрсетеді. Елдегі
ақша қтынастарының аса маңызды сферасын, атап айтқанда, ... ... ... ... және ... байлықты − халықтың қажеттіліктерін,
өндірістік емес сфераның материалдық шығындарын қамтамасыз етудің ... ... ... бұл ... қаржысы қаржылардың негізгі,
бастапқы бөлігі болып табылады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы қаржы жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... және материалдық емес игіліктер жасалады. Шаруашылық жүргізуші
субъектілер қаржысының сферасы шеңберінде ... ... және ... көпшілік бөлігі шоғырладырылады, бұл қоғамда ұлғаймалы ұдайы
өндіріс процесін қамтамасыз етеді.
Кәсіпорынның қаржы шаруашылық ... ақша ... ... ... процесінің негізгі жақтарын білдіреді және экономикалық ... ... оны ... ... ... тигізеді. Ол ұлттық
шаруашылықты одан әрі ... ... ... табыстар мен қорланымдарды
бөлу және пайдалану үшін қолданылады. Даму ... ... ... ... экономикалық инструменті, экономиканы қайта құрудың
қуатты құралы болып табылатын шаруашылық жүргізуші субъектілердің берік ... ... ... мүмкін емес. Өндірістік қатынастардың бір
бөлігі ретінде олар ... ... ... ... ... ... ... қызметінің тиімділігне тікелей әсер етеді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы өзіне қоғамдық − пайдалы
қызметтің сан ... ... ... ауыл ... ... ... (делдалдық), сауда, дайындау, геологиялық барлау,
жобалау қызметін, халыққа тұрмыстық ... ... ... ... ... қызметтерін, түрлі қаржы, ... ... ... ... ... меркетинг және басқа қызметті жүзеге асыратын
кәсіпорындардың, фирмалардың, қоғамдардың, ... ... ... мен ... ... ... ... кооперативтік ұйымдардың, мекемелердің қаржыларын кіріктіреді.
Ұлттық шаруашылықтың әрбір саласы қаржысының бұл саланың ... ... ... елеулі айырмашылықтары бар. Бірақ
сонымен бірге барлық салалардың ... мәні мен оны ... ... ... бұл ... ... орта қағидаттарына
және бірыңғай экономикалық заңдарға байланысты. Мұның бәрі олардың ... ...... ... категориясы сияқты оның функцияларын
орындайтын шаруашылық жүргізуші ... ... ... мен ... ... ала ... [6, 137-146 ... жүргізуші субъектілер қаржысының бөлгіштік функциясының
ерекшелігі ... ... ... айналымының процесінде
өндірілген өнімнің құны белгіленген экономикалық ... ... ... аударымдардың нормалары, несие үшін пайыз)
негізінде бөлінетігінде болып отыр, мұның өзі ... ... ... құнды бөлу және қайта бөлуге қатысуын айқындайды. Ақшалай қорлар
мен қорланымдарды экономикалық ... ... бөлу ... ... да іске ... ... ... блып табылады.
Оның мазмұны жай және ... ... ... ... және ... ... ... процесінде олардың қозғалысы арасындағы
сәйкестікті қамтамасыз етуде болып табылады. Бұл үшін ... ... мен оны ... ... болжамдары мен ниеттері негізінде,
белгіленген ... ... ... ... ... ... кірістер мен шығыстардың көлемін жасайды; шығыстардың ... ... ... ... ... мен өз қызметкерлерінің уақытша
тартылған ... банк ... ... ал ... ... ... қаражаттар есебінен жабылатынын анықтайды.
Бөлу − өндіру мен тұтыну арасындаңы байланыстырушы буын. Бұл процесс
кәсіпорындардың өнім ... ... алуы және оны ... ... ... және таза ... (пайданы) жасауға
пайдалану арқылы ... ... ... ... бір бөлігі қайта бөлу
ретінде орталықтандырылған қорларға − мемлекеттік бюджетке, ... ... ... ал ... ... еңбекке ақы ... ... ... кеңейту және дамыту жөніндегі шығындарды
қаржыландыруға ... ... ... ... субъектілер қаржысының бақылау функциясы кәсіпорын
экономикасында маңызды рөл ... ... және ... ... ... ... бақылау тек шаруашылық жүргізуші субъектілердің
ішінде ғана емес, ... ... оның ... ... ... және ... ... өзара қарым-қатынастарын да
жүзеге асырылады. Субъектілер арасындағы ... ... ... тауарларға, көрсетілген қызметтерге және орындалған жұмыстарға
ақы төлеу кезінде болады. Қаржы-кредит ... ... ... ... ... алдындағы міндеттемелердің орындалуы кезінде, ... ... және ... ... ... ... ... субъектілердің қаржысы сферасындағы сан алуан
қатынастар олардың ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші
субъектілермен болатын мынадай топтарға ірілендірілген ақша қатынастарына
саяды: [7, 124 ... ... әр ... ... және ... ... өнім өткізуден
түсім-ақша алу, өткізуден тыс табыстар түсіру, материалдық ... шарт ... ... ... ... ... және алу, бағалы
қағаздарды өткізу, ... ... ... мен ... ... олар ... ... мен пайыздар төлеу
және алу процесінде коммерциялық несиелеу кезінде қалыптасады);
- өзінің еңбек ... (бұл ... ... ақы ... ... ... табысты (пайданы) бөлу және тұтыну қорынан қызметкерлерге
жәрдемақылар төлеуді, сонымен ... ... ... тартуды
(бағалы қағаздар сату, кәсіпорынның қаржы ресурстарын ... ... ... ортақтастырады;
- мемлекетпен − бюджетке салықтар төлеу, бюджеттен ... ... ... ... ... алған кезде, сондай-ақ олар бойынша
төлемдер алғанда, валюта қорлары мен ресурстарын қалыптастырғанды;
- банктермен (қаржы қатынастарының бұл тобы банк ... алу, ... ... бойынша пайыздар төлеу, банктерге уақытша пайдалануға
белгілі бір төлем мен бос ақшаны беру, банк өткізетін ... ... ... нысаны түрінде іске асады);
- сақтық органдармен − мүлікті, қызметкерлерді, коммерциялық ... емес ... ... ... ... ... − ішкі ... қайта бөлу шегінде (пайданы, табыстарды,
капиталды қайта бөлу кезінде, жалгерлік төлемдер бойынша және басқалары);
- құрылтайшылармен (бұл қатынастар ... ... ... үшін қаржы жарналарын (салымдарын) төлеу кезінде, сондай-ақ
кәсіпорынның пайдасын бөлгенде және оның бір ... ... ... ... ... ... және т. с. с.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысына, бір ... ... ... табиғатын сипаттайтын белгілер, басқа жағынан,
қоғамдық өндірістің түрлі ... ... ... ... тән. ... ... бұл ... тән мынадай негізгі белгілерді
атауға болады:
1) қаржы қатынастарының көпқырлылығы, олардың нысандары мен мақсатты
арналымының сан ... ... ... ... міндетті болуы және оларды
қалыптастырумен, көбейтумен және ... ... ... ... ... ... капиталдар − бұл өндірістің серпінді элементі, олар
өндірістің өзі сияқты үздіксіз қозғалыста болады; ... ... ... ... ... болып отырады. Кәсіпорын қызметінің кез келген
мезетінде өндірістік құралдар материалдық-заттай және ақша нысанында болуы
мүмкін;
3) жоғары белсенділік, ... ... ... ... әсер ... ... ... субъектілердің қаржысы бүкіл қаржы жүйесінің
айқындаушы негізі болып табылады. [8,- 87 ... ... екі ... аталған қағидалы айырмашылықтары бұл
сфералардың қаржысын ұйымдастыруға – ... ... мен ... ... процестеріндегі қаржы қорларының қозғалысы ... ... ... қаржы нәтижелерін қалыптастыру – ... ... ... бөлу және пайдалану кезінде де әсерін тигізеді.
Мысалы, материалдық сфера қорларының қозғалысында ... ... ... ... ... ... өнім және ... емес
сфераға сипатты емес ... ... ... ... ... орын алады.
Коммерциялық және коммерциялық емес қызмет болып ... ... ... ... бекітіліп берілген, онда заңи тұлға
ұғымы ... Заңи ... деп ... шаруашылық жүргізу немесе жедел
басқару құқығындағы оқшау мүлкі бар және сол мүлікпен өз ... ... ... ... ... Өз атынан мүліктік және мүліктік емес
жеке құқықтық ... ие ... ... ... ... алады, сотта
талапкер және жауапкер бола алады.
Коммерциялық кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... бірі ретінде құн түріндегі ЖІӨ-ні жасау, бөлу және пайдалану
процестерін қамтиды. Олар негізінен ЖІӨ мен ҰТ ... ... ... іс-әрекет етеді. Сондықтан коммерциялық кәсіпорындар мен
ұйымдардың қаржысы материалдық өндіріс кәсіпорындары (ұйымдары) қаржысының
мазмұнымен және оларды ... ... ... ... ... 1 - ... жүргізуші субъектілер сыныптамасы
|Қызметтің | | | ... | ... ... емес |
|бойынша | | ... ... ... | | ... | ... жұмыстар ... ... | | | |
| | ... ... | | ... | | ... | | |
| | | |
| | ... емес |
| | ... ... ... | | ... | | ... | | |
| | ... ... |
| | ... ұйымдардың меншігі |
| | ... ... ... |
| | ... |
| | | ... | | ... | | | | | |- |
| | | | ... | |тік |
| | ... | ... ... |емес |
| | ... | |Тік ... ... |
| | | | | | |ның |
| | | | | | ... | | | | | |ры мен |
| | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | |
| | | ... | | | |
| | | ... ... | | | |
| | | ... | | |
| | | ... |құқы- | | | |
| | | |ғын- |ғын- | | | |
| | | ... ... | | | |
| | ... |
| | ... |
| ... жүйе |
| ... |
| ... және ... |
| |
| ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... Д.Б. Управление ... ... в ... экономике (на примере ... ... ... 2006.─ ... басқару үшін өндірістік процес пен жоспардың орындалу барысы
туралы толық және дұрыс ақпарат ... ... ... ... басқару
функциясының бірі, өндірісті басқаруға және жоспар мен ... ... ... ... ... жинауды, жүйелеуді және
жинақтауды қамтамасыз ететін есеп болып табылады.
Шаруашылық қызметті ... есеп пен ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл процесте оның есептік
ақпараты талдамалы өңделуден өтеді: қызметтің қол жеткен ... ... ... деректермен, басқа кәсіпорьшдардың және орташа ... ... ... сан ... ... ... нәтижесіне әсері анықталады; ... ... ... ... ... ... және ... ШҚТ көмегімен ақпаратты саралауға, түсінуге қол ... ... ... ... ... ... және негізделеді.
Экономикалық талдау шешімдер мен әрекекттердің алдында жүреді, ... және ... ... ... ... ... болып табылады, оның
тиімділігін арттырады. [4,- 22 б]
Демек, экономикалық талдауды басқару шешімдерін ғылыми негіздеу және
оңтайлаңдыру үшін ... ... ... ... ... ретінде
қарастыруға болады.
Шаруашылық қызметін талдауды басқару ... ... ... және ... ... ... болады, өйткені терең
талдаусыз бұл ... ... ... ... емес. Жоспарлауда, сапаны
бағалау мен жоспарлы көрсеткіштердің негізділігіне ... ... ... орындалуын тексеру мен бағалаудағы ... ... рөлі өте ... Кәсіпорын үшін жоспарды бекіту, шын
мәнінде, алдағы жоспарланған уақыт ... ... ... ... ... қабылдауды білдіреді. Бұл кезде алдыңғы жоспарлардың
орындалу нәтижелері ... ... даму ... зерттеледі,
өндірістің қосымша резевтері қарастырылып, есепке ... ... ... тек ... ... құралы ғана емес, сонымен қатар
олардың ... ... ... ... табылады. Жоспарлау кәсіпорын
жұмысының нәтижесін талдаудан басталады және ... ... ... ... ... оны ... ... негіздеуге мүмкіндік
береді.
Талдаудың бұл қызметі - жоспардың орындалуын бақылау және ... үшін ... ... ... - әлсіремейді, керісінше
нарыктық экономикада күшейе түседі, өйткені ... ... ... ... ... ... және ... жоспарларды шұғыл реттеп
отыру қажет болады. Үнемі өзгеріп отыратын сыртқы орта жоспарлау ... ... ... етеді. Жоспарлау бойынша менеджер әрбір ... ... ... білуі және кәсіпорын жоспарына шұғыл түрде
түзетулер енгізіп отыруы керек.
Өндіріс тиімділігін арттыратын ... ... мен ... ... орын ... Бұл ресурстарды ұтымды, үнемді пайдалануға,
алдыңғы қатарлы тәжірибені анықтап, енгізуге, еңбекті, жаңа ... ... ... ... ... ... ... шығындар мен
жұмыстағы кемшіліктерді ... және т.б. ... ... ... ... ... нығаяды, қызметінің тиімділігі артады.
Соныменен, шаруашылық қызметті талдау ... ... ... ... ішкі ... резервтерді анықтаудың құралы, ғылыми
негізделген жоспарлар мен басқару ... ... ... ... табылады.
Талдаудың кәсіпорынды басқару құралы ретіндегі рөлі қазіргі кезде
артып келеді. Бұл әртүрлі мән-жайлардан туындап отыр:
- ... ... мен ... ... ғылымды және капиталды көп ... ... ... ... ... ... қажеттігінен;
- басқарудың әкімшілік жүйесінен кету және ... ... ... ... ... ... алу, ... жекешелендіру мен
экономикалық реформаның ... да ... ... ... жаңа ... ... ... кәсіпорын басшысы тек өзінің түйсігіне және
ойындағы пайымдауларына ғана арқа сүйей алмайды. Басқару ... мен ... дәл ... ... және ... ... ... тиіс. Бірде-бір ұйымдастыру, техникалық жэне технологиялық
шаралар соның экономикалық дұрыстығы ... ... ... ... қызметті талдау рөлін дұрыс бағаламау, жоспардағы және
басқару шешіміндегі қателіктер қазіргі кезде ... ... ... Шаруашылық қызметті талдау байыппен қарайтын кәсіпорындар ... ... ... ... жетеді. [9, 108 б]
Кез-келген бизнес келесі үш басты сұрақтарды қоюмен оған жауап
іздеуден ... ... ... ... мен ... ... ... кәсіпорынның активтерінің тиімді құрамымен көлемі қандай болуы
қажет;
Қаржыландырудың көздерін ... табу ... және ... тиімді құрамы
қандай болуы қажет;
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігімен ... ... ... ... қызметі ағымдағы басқаруды қалай ұйымдастыру қажет; [11, 67
б]
Кәсіпорындардың қаржысы сферасындағы сан алуан қатынастар ... ... ... басқа шаруашылық жүргiзушi субъектiлермен
болатын мынадай топтарға iрiлендiрiлген ақша қатанастарына саяды:
Басқа да әр түрлi ... және ... ... өнiм ... ақша алу, ... тыс ... ... шығындарды өтеу, бағалы
қағаздарды өткiзу, басқа кәсiпорындардың акциялары мен ... ... және ... еңбек ұжымымен (бұл қатынастар еңбеккке ақы төлеудi, сыйлық қорын
жасауды, табысты бөлу және ... ... ... ... ... ... ... олардың арасында қаржы ресурстарын тиiмдi бөлумен;
Мемлекетпен – бюджетке салықтар ... ... ... ... ... ... сатып алған кезде валюта қорлары ... ... ... ... бұл тобы банк ... алу, ... кредиттер бойынша пайыздар төлеу, банктерге уақытша пайдалануға
белгiлi бiр бос ақшаларды ... ... ... ... ... ... емес тәуекелдi сақтаныру жөнiнде. [5, -40 б]
Бұл мәселелер кәсіпорынды басқарудың жалпы жүйесінің негізгі ... ... ... ... қаржылық ресурстарды тиімді басқарудың ... ... ... шегінде шешіледі (1-сурет).
Сурет 2. Кәсіпорынды басқару жүйесі
Ø
Пайдаланылған әдебиет: Баймухамбетова С.С. Финансовый менеджмент
Кәсіпорындардың қаржысына бiр ... ... ... ... ... ... басқа жағынан қоғамдық өндiрiстiң түрлi
сферасындағы қаржылардың қызмет етеуiне байланысты ерекшелiктер ... ... ... ... ... ... қатынастарының көпқырлылығы, олардың нысандары мен ... сан ... ... ... ... және ... ... және қайта бөлумен байланысты қатынастардың пайда болуы.
Жоғары белсендiлiк, кәсiпорындардың шаруашылық қызметiнiң барлық жағына
әсер ету ... ... ... ... ... ... негiзi болып
табылады.
Шаруашылық субъектісін, сондай-ақ оның кадрлық құрамын басқару жүйесін
ұйымдастырушылық ... ... ... оның ... ... түрлі тәсілдермен құрылған. Ірі компания үшін ... ... ... кіретін қаржы бойынша вице-президентпен (қаржылық
директормен) басқарылатын арнайы қызметтің бөлінуі тән ... ... емес ... ... директордың рөлін әдетте бас
бухгалтер атқарады. Қаржылық менеджердің жұмысында басты, ол оның ... ... ... ... ... ... ... оған қаржылық
сипаттағы басқару шешімдерінің қабылдану үшін ... ... ... ... ... ... басқарудың
ұйымдастырушылық құрылымына байланыссыз қаржылық мәселелерді ... ... ... ... ... бір дәрежеде қаржылық рынокпен
байланысты; бұл байланыс көп түрлі, ... ... әр ... жағдайда
болуы мүмкін; бағалы қағаздардың эмитенті, инвестор, ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты қаржылық рыноктағы операциялар
қаржылық құралдардың көмегімен жүзеге асырылады. Осы ... ... ... көз ... бар. ... ... қаржылық құралдар қаржылық рынокта
саудасы жүзеге ... ... және ұзақ ... ... контрактыны білдіреді. Осылайша, қаржылық құралдарға акцияларды,
облигация, фьючерстарды жатқызуға болады. [6,- 89 б]
Қаржылық ... ... ... мен ... көп ... Оларды үш
топқа бөлуге болады: жалпы экономикалық, ...... ... ... қаржы жағдайы бірнеше кезекте келесідей сапалы
көрсеткіштерді жетілдіруге байланысты: еңбек өнімділігі, ... қор ... ... ... ... ... жоспардың
орындалуы. Корпорация қаражаттарының ұтымыды орналастыруына өндірістің
материалды-техникалық ... ... ... ... ... ... бойынша жедел қызмет. Сондықтан да, қаржылық жағдай
талдау қаржы-шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... қаржылық қиындықтары, есеп айырысуларды дер
кезінде жүргізу үшін қаражаттардың жоқтығы, жектізу тұрақтылығына әсер ... ... ... ету ... бұзуы мұмкін. Осыған
байланысты корпорацияның қаржылық жағдайын талдау және оның ... ... ... ... бір-бірін толықтырып тұруы қажет.
Талдаудың міндеттері болып қаржы талдауын жалпы бағалау, мақсатты
бағыт бойынша ... ... ... қаржылық қиындықтардың
себебін анықтау, қаржы ресурстарын ... ... ... қаржы құралдарының айналымын жылдамдату және ... ... ... [17, -106 ... ... дәл ... және ... шешім қабылдау үшін біз
жақсы немесе жаман деп айта алмаймыз, бізге тарихи ... ... ... ... ... туралы есеп пен баланс статьларының мәліметтерін
салыстыра отырып корпорацияның экономикалық жағдайын ... ... ... жүйесін анықтау қажет. Бұл коэффициенттерді талдау
жетекшіге корпорация ресурстары мен ... ... ... ... ... шешімдерінің бұрын қабылданған нәтижелері
ретіндегі болып жатқан өзгерістерді ескеріп ... ... ... ... ... ... запасын анықтауға жоғары шығынды бағалауға,
өлшемсіз несиелерді бағалауға, қарызды дәл уақытысында ... ... ... ... ... мәселесіне жауап беруге
көмек береді.
Қаржы жағдайын ... ... және ... коэффициентерді немесе
көрсеткіштерді талдау қажет деген сұрақ туындайды. Бұл ... ... ... және ... ... мен қызмет түріне байланысты, сонымен бірге ... ... үшін ... аз ғана ақша бөле ... ... ... ... болып табылады. Коэффициентерді талдау, егер ол артық
бөлікке бөлініп талданатын ... ... мәні мен ... ... ... ... өту ... талдау тек корпорация басшысы үшін мүдделі емес.
Банкир немесе басқа мүмкін инвестор түрлі коэффициент және ... келе ... бөлу ... ... қабылдауда пайдалана алады. Бұл
корпорация қызметінің көрсеткіштерін зертте келе, потенциалды серіктес ... ... ... іс ... бола ма не ... ... ... Егер кәсіпкер өз кәсәіпорнын сатқысы ... ... ... оған ... ... ... ... болатын бағаға
айтарлықтай әсер етуі мүмкін. [2,- 98 б]
Коэффициенттердің (көрсеткіштердің) төрт ... ... ... ... көрсеткіштер.
Қажеттілігіне қарай басқа да коэффициенттерді пайдалануға болады.
Өтімділік білдіреді: 1) – есеп счеттарды өз ... ... үшін ... ... ... иелену және 2) – ақша құралдарына ... ... ... ... ... ... бірінші және ... ... ... ... ... жабу ... болып табылады. Жабық
коэффициенті тез өтімді активтерін ... ... ... ... ... ... корпорацияның қабілетін анықтайды. Бұл
коэффициент ағымдық активтердің ақша бірліктері ағымдық (қысқа мерзімді)
міндеттемелердің бір ақша ... ... ... ... Егер
арақатынас 1:1-ден аз болса, ағымдық ... ... ... ... Бұл ... жоғары тәуекелділік туралы, сонымен бірге
өнімді өткізу қиындықтары туралы, ... ... ... ... ... куә бола ... Бұл корпорация
активтері жеткіліксіз рационалды пайдаланғандығы ... және ... ... кредиторларға байланыстылығы жөнінде алдынала ескерту
болып табылады.
Кәсіпорынның қаржылық қызметінің ... ... ... ... ... ... қол жеткізу үшін қажетті жағдайларды
туғызады, оның ... ... ... ... ... өнім ... және кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз
етеді. [14,- 50 б]
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы деген ұғым келешектегі ... ... ... Қаржылық тұрақтылықты бағалау талдаудың
сыртқы субъектілеріне ... ... ... ... ұзақ мерзімге (бір жылдан аса) анықтауға мүмкіндік береді.
Нарықтық экономика жағдайында өндіріс ... ... ... оны ... әлеуметтік және басқа да мұқтажын өзін-өзі қаржыландыру, яғни
меншікті қаражаттар, ал олар жеткіліксіз ... - ... ... ... ... қарыз беру көздерінен қаржылық тәуелсіз
болудың мәні зор, алайда ... да ... ... ... ал ... ... ... Сондықтан заемдық, меншікті және жалпы ... ... әр ... ... зерттеледі. Ол үшін бірнеше жылдардағы К³1,
K³2, К³3 капитал құрылымының коэффициенттері есептеледі және талданады:
K³1 = ... ... ... жағдайдағы заемдық қаражаттар кәсіпорынның ... ... ... ұзақ ... пассивтерді, басқа да
пассивтерді білдіреді (яғни II және III ... ... ... тұақтылық дегеніміз сенімді кепілдігі бар төлем қабілеттілік,
нарық конъюктурасының кездейсоқтығы мен ... ... ... Сондықтан бағалаудың осы түрі, ... ... ... ... ... Көбінесе төлем қабілеттілікті өтімділікке ұқсатады
және керісіше. Сондықтан кәсіпорынның қаржылық ... деп, ... ... ... біршама ұзақ мерзімге қамтамасыз ететін
қаржылық теңдестік нүктесін түсіну керек. Теңдестік ... - ... база ... ... ... бұл ... қарызға алуға
тиым салуды және меншікті ... ... ... ... ... ... ... білдіреді. Яғни бір сөзбен айтқанда мүмкін
болатын шеткі деңгей ... өтеу ... ... ... ... ... бірі ... мерзімді болашақ позициясынан қызметінің тұрақтылығы. ... ... ... ... сипатталуы мүмкін, бірақ ең жалпы
жағдайда оны ақша қаржаттарының кезектескен ағып ... мен ағып ... ... ... ... Ақша ... бір ... кәсіпорын
қызметінің кысқа мерзімді болашағы сипаттамасына жатады, ал екінші бөлігі
осы қызметті ұзақ мерзімді ... ... ... ең ... ... ... құрылымына және кредиторлар мен инвесторлардан
тәуелділік дәрежесіне байланысты болады (Ковалев В.В.,2003).
Тауарлы-материалдық қорлардың қалыптасу көздерін сипаттау үшін ... ... ... ... ... Ол меншікті айналым қаражаттарын сипаттайды,
өткен кезеңмен салыстырғандағы оның ... ... ... онан ... дәлелдейді. Бұл көрсеткіш келесі формуламен (5) анықталады [18, ... ... Ск - Да , ... Со.к. – ... ... капиталы;
Ск – меншікті капитал;
Да – ұзақмерзімді активтер.
ТМҚ-ның меншікті және ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... капиталы. Ол алдыңғы көрсеткіштің ұзақмерзімді
міндеттемелер соммасына ұлғаюымен анықталады, оның формуласы (6) ... Со.к. + ... ... ... ... капиталы;
До – ұзақмерзіміді міндеттемелер.
ТМҚ негізгі қалыптасу көздеренінің ... ... ... (7) ... [18, ... ... + Кк, ... ИО- ТМҚ негізгі қалыптасу көздеренінің жалпы мөлшері;
Кк – ... ... ... мен қарыздар.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын бейнелейтін негізгі көрсеткіштердің бірі
баланс валютасында меншікті ... ... ... ... болып табылады, ол формула (8) бойынша анықталады [19, 249-256
б]:
, ... Кн- ... ...... ... мың ...... жалпы соммасы, мың теңге.
Қалыптасқан қауіпті жағдайды тәуелсіздік коффицентіне кері көрсеткіш болып
табылатын тәуелділік ... де ... Ол ... ... ... ... [19, 249-256 ... Кз = 1- Кн, ... Кз- ... ... ... капиталы.
Қаржылық тұрақтылықты сипаттайтын келесі көрсеткіш қаржыландыру коэффиценті
болып табылады, оның формуласы (10) [19, 249-256 ... Кф – ... ... ... қызметінің қай бөлігі меншікті қаражаттар арқылы,
және қай ... ... ... ... ... ... мәні Кф ≥ 1 ... қажет.
Қарыз және меншікті қаражаттар арақатынас коэффиценті активтерге салынған
меншікті капиталдың 1 ... ... ... ... ... ол келесі формуламен (11) есептеледі [19, 249-256 б]:
(11)
Бұл көрсеткіштің қалыпты шегі Кз]с ≤ 1.
Қаржылық ... ... ... ... бірі болып
маневірлілік коэффиценті табылады. Коэффицент еркін ... ... ... ... меншікті капиталының қай бөлігі мобильді түрде
екенін көрсетеді. Бұл көрсеткіштің төменгі деңгейі ... ... ... бөлігі қысқа уақыт аралығында қолма-қол ақша-
қаражаттарына ... ... жоқ, аз ... ... ... ... құндылықтарға шоғырланғанын білдіреді.
Кез-келген кәсіпорынның көптеген қаржыландыру көздері бар. Олардың
мөлшерін, құрамы мен ... ... ... кәсіпорын белгілі
мүмкіндіктер алады да, ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі нарықтық қатынас жүйелерінің келесі
ерекшеліктерімен анықталады.
Біріншіден, ресурстар ... ... ... және т.б.) жеке ... ... арасында тең бөлінбеген.
Екіншіден, белгілі көлемді және құрылымды ресурстарды қалай және
қайда пайдамен салуды білетін, бірақ ... жоқ, ... ... бос ... ... бірақ оларды қолданудың нақты жолын
білмейтін көптеген жеке және заңды тұлғалар кездеседі.
Үшіншіден, ... ... ... ... ... екі жағы ... ... жүргізудің әртүрлі аспектілері заң жүзінде реттеледі,
мысалы, ... ... ... ... ... ... уақытша пайдалануға беру кейбір сыйақы ... ... ... ... ... пайыздар, дивидендтер және
т.б., көтермелеу ... ... ... ... ... ішінде
ұсынылған ресурстарды жоғалту тәуекелі факторларымен).
1.3 «АБДИ» АҚ-ның жалпы сипаттамасы
Компанияның құру тарихы.
Қазақстан ... ... ... ... ойыншылар
болмағанда, біраз уақыт бойы мемелекетке канцелярлық тауар аз ... және ... ... ... ... ... кезде,
яғни КСРО құлағаннан кейін 1994 жылы кыркүйек айында Қазақстанның АБДИ
компаниясы құрылды. АБДИ ... өз ... ... мектеп
дәптерінің партиясын көтерме жеткізуінен бастады, ... оның ... АБДИ ... ... ... сұраныс арқасында және ұсыныстың
жеткілігінен үлкен кезектер бола бастады, ... ... ... ұлғайту
қажеттілігі туды. Жылдан жылға тауар ассортименті мен қызмет ... де ... ... ... күні Қазақстан бойынша 25 АБДИ фирмалық
дүкенінде 550 адам ... ... ... ... қалаларында ондаған
филиаладар мен дилерлер бар, және бұл шек емес, ... ... ... ... ... ... мен ... ашылуға дайындалып жатыр. [31]
«АБДИ Компаниң А.Қ. – ның стратегиялық бизнесі.
Өзіне қатысты қызметтің максималды түрде дамуы ... ... ... ... тауардың кең таңдау, толық ... ... ... ... қатар бағалардың жақсы үйлестіруі мен тауардың
сапасы көмектеседі. Жыл ... ... ... ... ... отырып,
сатудың 3 дәрежесінде: бөлшек, көтерме, корпаративті түрде жұмыс істеуге
көмектеседі. Компанияның негізгі мақсаты: ... ... ... ... әрбір азаматына әлемдік дәрежедегі мектеп пен офиске
арналған тауарды ... етіп ... және ... ... көрсету.
Корпаративті тұтынушыларға ерекше жағдай жасау мен компанияның ... ... ... индивидуалды тұрғыда қысқа мерзімде олардың
барлық өтінішін ... және ... ... ... Компанияның
жұмыс істеудің негізгі принциптері болып, ұсынатын тауар мен қызметтердің
ассортиментік ... ... ... максималды географиялық
жақындату, сатуға қазіргі кездегі ... ... және ... ... үнемі арттыру саналады.
Сауда жүйесі, филиалдар.
Қазақстанның үлкен қалаларында кең сервистік жүйелері бар: ... ... ... ... ... ... Қостанай,
Ақтөбе, Орал, Атырау, Шымкент, Тараз. ... 14 ... ... ... бар, соның ішінде 8 үлкен супермаркеттер. Бүгінгі таңда
компанияның жалпы ауданы 13 мың шаршы шақырымды ... ал ... ... мың ... ... ... Компанияның дамыған қызметтік жүйесі кең
ауқымды тұтынушылардың қысқа ... ... ... сұранысын
қанағаттандыруға көмектеседі. Қазақстанның әрбір қаласында 1 архитекторлық
стильде жасалған. ... пен ... ... ... ... ... компанияның визиттік картасы болады. ... ... ... ... тауар, бірдей қызмет, бірдей сату
политикасы, бірдей баға политикасы. Бір қалада бірдей және ... ... ... ... ... тауар жеткзуді жүзеге асыруға
оперативті байланыс көмектеседі. Өзіне - өз қызмет ету ... ... ... бостандық, штрихкодтау жүйесі, әр түрлі ... ... ... ... және ... алу ... Компани өзінің тұтынушылары үшін әртүрлі қызметтерді ұсынады:
Компанияның сайтында интернет – ... ... мен ... ... формалары;
- Тауарды мемлекеттің әрбір аймақтық өкілдігіне жеткізу;
- 14 қала бойынша ... ... ... ... АБДИ ... ... ... әрбір тауарына кепілдік;
- Логоны тауарға енгізу;
- Катриджті толықтыру;
- Оперативті полигафия және т.б.
Компания тұтынушыға өз уақытында жоғары сапалы ... ... ... жеңілдіктеріне және сатып алудан кейінгі қызметке көп көңіл
бөледі. Ал осындай ... тек қана ... ... істейтін
компаниялар бере алады.
Серіктестіктер.
35 әлемнің 180 өндіріс – фабрикалармен қарым – ... ... ... ... ... ... ... Венгрия, Польша, Ресей және т.б.
Ол АБДИ Компаниясының нарықта өз тауарына деген ... ... ... ... Қоймада үлкен мөлшерде тауарды үнемі бар ... ... ... ... ... ... ... – таңдаушыны таңдайды. Дүкендерде өз уақытында
тауардың түсуін қадағалайтын және қазақстандық ... ... ... ... ... – ала біліп қояды. АБДИ Компаниясы көптеген жылдар
бойы көптеген ... ... ... ... ... ... сауда маркаларымен жабдықтайды. Компанияның мұқият
жасалған политикасы мен логистикасына байланысты Компания әлемдік ... ... ... ... ... алады. Компания өз жітістігінде
тоқталмайды, ол ... ... ... жаңа ... ... жаңа ... ... жаңа дизаинді ойлап табуға
көмектеседі. [31]
Компанияның тұтынушылары.
АБДИ ... ең ... ... ... ... ... 1 жастан бастап шексіздіке дейін болып саналады, ... ... ... негізгі ерекшелігі ол даму мен оқып ... ... үшін ... ... маңызды, яғни жеке және ... ... ... ... ... баратын оқушы,
зейнеткерлер, Республиканың атақты және таңымал адамдары.
Компанияның ... ... ... ... мен ... – Қаржы, Қорғаныс, Әділеттік,
Байланыс пен энергетика, Ғылым мен білім беру, ... және ... Қ.Р. ... ... ... Қ.Р. ... ... және т.б.
2) Банктер – Қ.Р. Ұлтық банкі; Қазақстан Халық Банкі; Тұран Әлем
Банкі; TEXAKA ... ... ... ... және т.б.
3) Транспорттар – “Қазақстан Темір Жолы”; Эйр Астана; ... ... ... ... Трансаэро және т.б.
4) Байланыс, телерадиолық және телекоммуникациялық – ... ... ААҚ; К'cell; K' mobіle; Алма ТВ; ... ... 31 ... және т.б.
5) Зейнетақы фонды – Қазақстан Ұлтық Банктің ЗЖҚ; ҰларҮміт; Сенім;
Құрмет; Капитал және т.б.
6) ... газ ... мен ...... ... ... және ... Энергетикалық компаниялар – Алматы Пауер ... ... ... ... ... ... және т.б.
8) Аудиторлық компаниялар – «Қазақстанаудитң; Қ.Р. Аудиторлық Палатасы
және т.б.
9) Өндірістер – Қазақстан Аллюминий; Қазцинк; Теміртау ... ... және ... Оқу ... - ... ... ... ҚазМӘУ; Рысқұлов атындағы
ҚазЭУ; АТУжәне т.б.
Корпаративтік тұтынушылардың саны – 15000 және жылдан жылға өсуде.
Тауарлар.
Канцелярлық тауарлар ... ... жыл бойы ... ... ... ... бастап, кәсіпорынды немесе ұйымда жұмыс орынды
көркемдеумен аяқталады, сөйтіп, адамның өмірлік қызметіне жылдан ... ... ... ... көп туығаннан, тұтынушының тауарға
және қызмет көрсетуге сұранысы жоғарлайды, ... ... ... және ... ... топтың тұтынушлық қажеттілігін қанағаттандыру
үшін АБДИ үйге және офиске ... ... ... тауарды ұсынады.
Тауар ассортименті 15000 астам құрайды:
- Ақ қағазды өнім;
- Офиске арналған ... ... ... ... ... ... ... көркем материалдар;
- Компьютерлік аксессуарлар мен шығындар материалдары;
- Имидж сувенерлік өнім; тастан, қымбат бағалы металдан және ... ... ... тауарлар;
- Мектепке арналған оқулықтар, қазақ тіліндегі әдістемелік ... АҚ ... ... ... ... мен ... жүйесін
бірнеше негізгі депортаменттер мен оларға қызмет көрсетуші бөлімдер ... ... ... ... 5 ... бар. Олар:
- Қаржы және бухгалтерлік есеп депортаменті;
- Маркетинг және логистика депортаменті;
- Сату және аймақтық даму депортаменті;
- ... сату ... Оқу ... ... ... қызмет көрсетуші бөлімдер желісі бар:
- HR бөлімі;
- PR және дизайн ... Баға құру ... Заң және ... ... ... ... бөлімі;
- IT бөлімі:
- Тасымалдау және қойма бөлімі;
- Қауіпсіздік бөлімі.
Қаржы және бухгалтерлік есеп депортаменті.
Компанияның бұл депортаменті барлық ақша ... ... және ... ресурстарын қадағалап басқарады. Компанияның қаржылық
жоспарлары, барлық тауарлық-материалдық құндылықтар, ақша ... ... ... бухгалтерлік, қаржылық және
салықтық есептері мен талдаулары жүргізіледі.
Қаржы депортаментіне сондай-ақ баға құру ... де ... ... ... ... ... баға белгіленіп, компанияның баға
құру саяаты жүзеге асырылады.
Маркетинг және логистика депортаменті.
Тауарды ... және оны ... ... ... үшін ... өзі ... ... нарығын зерттеп, талдап отыру, халықтың
сұранысы мен жаңа тауарларды ... ... сату мен ... ... ... ... осы аталған маркетинг және логистика депортаментінің
басты қызметі.
Маркетингтік қызметтердің ең маңыздылары болып нарықты ... ... ... ... ... ... ... және жоспарлау,
маркетингтік саясаттық кешенін құрастырып және іске асыру ... ... айта кету ... маркетинг ғылыми - зертеу жұмыстарын (ҒЗЖ),
өндірісті, жоспарлауды және т.б. кызметтерді өзі ... ол тек ... ... ... ... тауар өндірушінің нарықтык мақсаттарын
ескере отырып, қамтамасыз етеді.[5,- 130б.]
Ұзақ мерзімді жоспарлау ... ... ... ... негізгі мән құрылған тенденциялар экстрополяциясына беріледі. Осы
кезде кәсіпорынды басқаруда болашақта іскерлік ... ... ... жоспарға неғұрлым жоғары көрсеткіштер енгізетін тұжырымдамаға
келеді. Бұл әдіс тұрақты ... ... ... толығымен жүзеге
асады.
Маркетинг жоспарларын құру ... ... ... ... ... ... ... төменнен жоғары жоспарлау; екі бағыттық
жоспарлау. Маркетингтің жоспары мынадай кезеңдерді ... ... (SWOT – ... ... – күшті жақтары,
weaknesses - әлсіз жақтары, oportunіtіes – мүмкіндітері, threats ... яғни ... ... ... ... ... ... Маркетинг стратегияларын анықтау;
4. Бағдарламаның тәжірбиелік жүзеге асуын ... ... ... ... ... ... ... кең тараған ұғымы инвестициялық жоба
немесе бизнес - жоспары. Бизнес – жоспар – бұл ... ... және ... ... ... ... ... көрсетететін
нақты құрылымды жоспарлық құжат. Бизнес – жоспарда ең бастысы және маңызды
бөлім деп маркетинг жоспарын айтуға болады. Жоспарлау кез ... ... ... ... ... іскерліктің бір бөлігі болып табылады.
Бизнес – жоспар – бұл ... ... ... қолдануға
негізделген компания басшыларының бизнесті бастау немесе кеңейту үшін
мүмкіндіктерді ... ... ... ... ... – жоспар – ... ... ... және ... ... ... ... көрсететін нақты құрылымды жоспарлық құжат.
Бұл дапортамент үш негізгі менеджерлер тобынан тұрады. Олар аймақтар
бойынша:
1) Ресей және ТМД аймағы;
2) Еуропа;
3) ... және Азия ... ... ... ... келу ... және ... ерекшеліктері бар.
Сату және аймақтық даму депортаменті.
Қазақстаның барлық ірі қалалары бойынша ... ... сату ... көрсету желісі бар. Олар: Астана, Алматы, Талдықорған, Өскемен,
Қызылорда, Павлодар, Қостанай, Қарағанды, ... ... ... ... ... ... Қазақстанның 14 қаласында 25 фирмалық дүкен, оның
ішінде 8 ірі ... бар. ... ... ... ... бірегей тауарлар, бірдей қызмет көрсету мен сату жүйесін, ... ... ... ... сату ... тағы да бір ... ... корпоративті клиенттермен жұмыс
істеу болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... тапсырыстарды қабылдау, компания тауарларының
ассортименттері туралы корпоративтік ... ... етіп ... жүргізу және келісімшарттарға отыру, мемлекеттік және мемлекеттік
емес компаниялардың тендерлеріне қатысу, мамандандырылған көрмелер ... ... ... ... жеткізіп беру және тауарларды
сатудан кейінгі де қызметтерді іске асыру болып табылады.
Оқу құралдары депортаменті.
«Абди» компаниясының бүгінгі ... жаңа ... бірі ... мен оқу ... ... және ... ... болып табылады. Бұл
депортаментте материалдарды пайдаланатын өнім шығару, баспа ісі, барлық
тілдерді қазақ ... ... ... ... ... өндіру іске
асырылады.
Сондай-ақ бұл депортамент арнайы ... ... ... және оқу
құралдарының сыныптарын техникалық жабдықтау, оның ішінде биология, химия,
физика пәндерінің лабороториялық зерттеу бөлмелерін ... ... ... ... ... ... ... де іске асырады.
Енді «АБДИ» компаниясының еңбек ресурстарына тоқталатын болсақ, 2009
жылдың мәліметтері ... ... 768 адам ... ... ... ... ... бар, ал қалған бөлігі орта білім иелері. Компанияда ... мен ... ... ... арнайы семинарлар өткізіп
тұру басты орынға қойылған. Сондай-ақ компанияның ... ... ... оқу ... ... алуға және шетелдік тәжірибелермен
алмасып отыру шаралары да жыл сайын өтіп ... ... ... ... оның ... ... ... мектептер мен оқу орындарының оқу құралдарын дайындау ... 90-шы ... ... осы уақытқа дейін ең ... ... бірі ... келді. Тек қана соңғы жылдары өкіметтің ... және оған ... ... ... ... бұл ... шешімін таба бастады. Өйткені, оқу құралдары мен ... ... жүз ... ... алмаймыз, себебі олар қазақ тілінде емес
және де ... ... ... ... жазылған. Сондықтан
отандық және ұлттық негіздегі оқулықтарды әзірлеу мен ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады.
Осы аталған мәселені шешуде «АБДИ» компаниясының ... ... ... ... ... ... ... қолға алу, қазақ
тіліндегі аудио және видио оқу құралдарын дайындау, сныптарды техникалық
жабдықтауда ... ... іске ... болып табылады.
Бүгінгі таңда «АБДИ» компаниясының келесі ... ... ... ... ... Ақ қағаз өнімдері – 30%,
- Мектеп ассортименті – 30%
- Кеңселерге арналған концелярлық ...... ... – 1%
- ... жабдықтамалар мен материалдар – 5%
- Әшекей бұйымдар мен табиғи теріден жасалған өнімдер – ... ... ... ... ... ... ... – 1%
Сурет 3 - 2009 жылғы құрылым
2 КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ МЕН ЭКОНОМИКАЛЫҚ ПОТЕНЦИАЛЫН «АБДИ»
КОМПАНИЯСЫ ... ... ... ... ... ... ... қызметін талдау үшін кәсіпорынның
экономикалық көрсеткіштерінің және олардың нәтижелерінің сипаттамасы ... ... есеп ... және ... ақпарат көздерінің көрсеткіштерінде
өз көрінісін табады.
Экономикалық көрсеткіштерді талдаудың мақсаты біршама ... ... ... алу болып табылады. Өнімді (жұмыс, қызмет)
шығарудың өсуі құндық формулада өндірістің экономикалық тиімділігін талдап
қорытылынған ... ... сапа ... ... ИСО-9001-2001 және экологиялық
менеджмент жүйесі ИСО 14000 ... ие. ... өнім ... ... ... тіркелген лабораториясы жұмыс істейді, ол шығарылған
өнімге сапа сертификатын және сәйкестілік паспортын береді.
«АБДИ» ... ... ... өнім ... ... ... ... өндірумен қатар, мәдениет, өндірістік, әлеуметтік объект
құрылыстарына ... ... да ... ... ... ... және ... өндірудегі шикізат негізі
жергілікті материалдар және шетелдік жартылай фабрикаттар болып табылады.
Кәсіпорынның жалпы экономикалық ... ... және ... ... ... ... үшін оның ... – экономикалық көрсеткіштерін
есептеп, талдау жасайық. Оны келесі кесте ... ... ...... берілген мәліметтер негізінде «АБДИ» АҚ-ның 2004-2005
жж. ... ... және ... ... сипаттауға
болады. Мұндағы көрсеткіштер кәсіпорынның соңғы екі жылдағы ... ... ... ... ... ... 2004 жылмен салыстырғанда 2005 жылы ... ... ... мен ... ... ... ... байқап
отырмыз. Бірақ кәсіпорынның таза табысының мөлшері 2005 жылы екі есеге ... 2005 жылы ... ... екі ... астам ұлғаюынан болып
отыр. Сондықтан да ол өндірістік қызметтен түскен табысқа, салық ... ... және таза ... әсер ... ... қызметінің соңғы
нәтижесіне айтарлықтай ықпал етіп отыр. Ал таза табыстың азаюы ... ... ... таза табыс арқылы анықталатын табыстылық немесе
рентабельділік көрсеткіштеріне әсер етеді. Мұны төмендегі ... ... ... мәні ... ... көрсетуге болады.
Кесте-2. «АБДИ» АҚ-ның технико – экономикалық көрсеткіштері
| № |Өндірістік ... |2004ж. |2005ж. ... |
| ... |бірлігі | | | |
| | | | | | + - |% |
|1 ... ... ... |мың. тг |9567,13 ... |+ 1530,85 |116,0 |
|2 ... ... | | | | | |
| ... құны |мың. тг |7732,95 |9227,81 ... |119,3 |
|3 ... ... |мың. тг |1834,18 |1870,17 |+ 35,99 |101,9 |
|4 ... ... |мың. тг |406,43 |1115,94 |+ 709,51 |2,75 |
| | | | | | |есе |
|5 ... қызметтен | | | | | |
| ... ... |мың. тг |1427,75 |754,23 |- 673,52 |52,8 |
|6 ... емес | | | | | |
| ... түскен табыс |мың. тг |-90 |9910 |+ 9820 |- |
|7 ... ... |мың. тг |1426,85 |853,33 |- 573,52 |59,8 |
| ... ... | | | | | |
|8 ... ... |мың. тг |974,62 |486,13 |- 488,49 |49,9 |
|9 ... 1 тг кеткен | | | | | |
| ... |тг |0,85 |0,93 |+ 0,08 |109,0 ... ... ... |12,0 |4,7 |- 7,3 |- ... |Сатудың рентабельділігі|% |10,2 |4,4 |- 5,8 |- ... ... |% |22,2 |7,5 |-14,7 |- |
| ... | | | | | ... ... ... | | | | | |
| ... ... құны |мың. тг ... ... |+ 78,435 |106,5 ... |Айналым құралдарының | | | | | |
| ... ... құны |мың. тг ... |5205,995 |+ 201,491 |163,1 ... ... ақы қоры |мың. тг |204,290 |260,694 |+ 56404 |127,6 ... |Жалпы жұмыскерлер саны |адам |705 |709 |+ 4 |108,4 ... |1 ... ... | | | | | |
| ... ... |тг |32035 |39486 |+ 7451 |117,7 |
|* ... ... «АБДИ» АҚ-ның 2004-2005 жылдардағы іс-қағаздары мен |
|жылдық қорытынды есептері. ... ... АҚ ... - шаруашылық қызметін талдау*
|Көрсеткіштер |2006 жыл, мың |2007 жыл, ... ... |
| ... |мың ... ... ... |
| | | | |(%) ... (сатудан) |6896,606 |10262,222 ... ... ... | | | | ... ... құны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |2484,054 |1231,088|49,5 |
|5.Негізгі құралдардың |23,017 |32,452 |9,435 |29 ... ... құны | | | | ... ... |300 |316 |16 |5 ... ... |0,00333 |0,00316 |0 |0 ... жарақтануы |3,836 |4,057 |0,221 |5,4 ... емес |12,936 |12,936 |— |— ... | | | | ... ... ... |13,775 |-3292,9 |23905 |
|11.Тауарлар ... ... ... ... ... |716 |728 |12 |2 ... саны ... | | | | ... ... ... ... |133,343 |10,4 ... ... |0,18 |0,26 |0,08 |30,8 ... (%) | | | | |
* ... ... ... ... ... ... іс-қағаздары
мен жылдық қорытынды есептері.
«АБДИ» АҚ-ң бухгалтерлік балансы және қаржы - ... ... ... есеп ... ... ... өсуі ... кәсіпорынның болашақтағы дамуын көрсетеді. Баланс
мәліметтері бойынша активтердің құрамы мен ... ... ... жасау
үшін келесі аналитикалық кесте құрылады.
Ал төмендегі 4 кестеден көретініміз 2009 жылы жалпы табыс 786, 6 мың
тг. ... бұл ... ... ... -9489, 1 мың тг аз, ... қызметтен түскен табыстың көлемі де азайды. 2009 жылы берілген
кәсіпорында негізгі ... ... ... ... ... ... ... байланысты 180, 8 мың тг. пайдаға шықты. Мерзім шығындары 2009 ... ... ... -2109, 9 мың тг ... ... және ... ... табыстың жоғарылауы есебінен кәсіпорындағы таза табыс 2009
жылы 180, 8 мың. теңгеге көбейіп, 240, 8 мың. ... ... Бұл ... өткен жылмен салыстырғанда табыстарының ... ... ... АҚ ... ... есеп беру ... ... отырып
келесі негізгі аналитикалық кестені құраймыз.
Кесте 4
«АБДИ» АҚ 2008-2009 ж.ж. негізгі техникалық-экономикалық көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... |
| | ... | |(+;-) |
| | | |2008 ж |2009 ж | |
|1 ... өткізуден түскен табыс|мың тг |10275, 7 |786, 6 |-9489, 1 |
|2 ... ... ... |мың тг |7940, 3 |380, 0 |-7560, 3 |
| ... | | | | |
|3 ... ... |мың тг |2835, 4 |2906, 6 |-1928, 8 |
|4 ... шығындары |мың тг |2775, 6 |165, 7 |-2109, 9 |
|5 ... ... ... |мың тг |559, 8 |740, 9 |+181, 1 |
| ... (зиян) | | | | |
|6 ... емес ... ... тг |- |- |- |
| ... ... | | | | |
|7 ... ... ... |мың тг |559, 8 |740, 9 |+181, 1 |
|8 ... ... ... |737 |768 |+31 |
| ... | | | | |
|9 ... ... ақы қоры |мың тг |4202, 0 |3797, 0 |-405, 0 ... |Бір ... ... жылдық |мың тг |255, 6 |272, 6 |+17 |
| ... ... | | | | ... |Негізгі құралдардың орташа |мың тг |724, 4 |717, 9 |-6, 5 |
| ... құны | | | | ... |Қор ... |мың тг |14, 2 |1, 1 |-13, 1 |
* ... ... ... ... 2008-2009 жылдардағы іс-қағаздары
мен жылдық қорытынды ... ... ... ... ... қорытындылайтын көрсеткіші
жалпы өнімнің шығындары болып табылады. Біріншіден, ол өте ... кез ... ... ... екіншіден, өзіндік құн мен
табыс арасындағы тікелей байланысты көсетеді.
Жұмысшылардың орташа тізімдік саны соңғы жылы 5 ... ... ... ақы ... 405 мың. ... ... ... бір жұмысшының орташа
жылдық еңбек ақысы 17 мың. ... ... 110, 9 % ... беру жылы ... ... ... ... құны 6, 5 мың. теңгеге
азаюына байланысты, 2009 жылы қор қайтарымы 1, 1 ... ... бұл ... ... 13, 1 тг. аз. Бұл ... ... ... ... ... ... ... пайдалану көрсеткіштері қор қайтарымы және
қор сыйымдылығы болып ... 5 ... АҚ ... ж.ж. ... өнім ... ... қорларға
әсерін бағалау
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... |
| | ... | |( +;-) |
| | | |2008 ж. |2009 ж. | ... ... өнім көлемі |мың тг. |10275, 7 |786, 6 |-9489, 1 ... ... ... ... тг |724, 4 |717, 9 |-6, 5 |
| ... құны | | | | ... |Қор ... |мың тг |14, 2 |1, 1 |-13, 1 ... |Қор сыйымдылығы |мың тг |0, 07 |0, 91 |+0, 84 |
* ... ... ... ... 2008-2009 жылдардағы іс-
қағаздары мен жылдық ... ... жылы қор ... коэффициенті 14, 2 теңге болса, 2009 жылы 1, ... тең ... яғни оның -13, 1 ... ... ... (1, 1-14, 2).
Қор сыйымдылығы коэффициенті есеп беру жылы +0, 84 теңгеге жоғарылады
(0, 91-0, 07), бұл қор ... ... ... отыр, ал бұл негізгі
құралдарды тиімді пайдаланудың жақсарғанын білдіреді.
Сатылған өнім көлемінің өзгеруіне ... ... да әсер ... "Еңбек бойынша есеп беру" формасына сәйкес келесі 6-шы ... ... ... есеп беру жылы ... саны 5 ... ... отыр
(22-27). Сатылған өнім көлемінің персоналдың орташа санына бөлу ... бір ... ... ... өнім ... есеп беру жылы -344, ... ... [35, 8-380, 6].
Кесте 6 «АБДИ» АҚ 2008-2009 ж.ж. еңбек көрсеткіштерінің сатылған ... ... ... ... |Өлшем |Нақты ... |
| | ... | |( +;-) |
| | | |2008 ж. |2009 ж. | ... ... өнім ... |мың тг. |10275, 7 |786, 6 |-9489, 1 ... |Персоналдардың орташа |адам |737 |768 |+31 |
| ... саны | | | | ... |Бір ... ... |тг |380, 6 |35, 8 |-344, 8 |
| ... ... өндіру | | | | |
* ... ... ... ... ... ... ... жылдық қорытынды есептері.
Материалдық ресурстарды тиімді пайдалану көрсеткіштері материал
қайтарымы және ... ... ... ... ... ... 6 ... мәліметтеріне сәйкес материалдық шығындар 2009 ... 4 мың. ... ... 387, 6 мың. ... құрады. Сатылған өнім
көлемінің материалдық шығындарға қатынасы ... ... ... есеп беру жылы +0, 5 ... ... (2, 0 – 1, 5), бұл ... -0, 19 ... азаюынан көрінеді. Өнімнің өзіндік құнының
неғұрлым жан-жақты көрсеткіші өндірілген өнімнің 1 ... ... ... ... ... Ол ... ... өзіндік құнының сатылған
өнімнен түскен табыс көлемі қатынасына тең.
Кесте 7 «АБДИ» АҚ 2008-2009 ж.ж. ... ... ... ... әсерін бағалау
| |Көрсеткіштер ... ... ... |
| | ... | |( +;-) |
| | | |2008 ж. |2009 ж. | ... |Сатылған өнім көлемі |мың тг. |10275, 7 |786, 6 |-9489, 1 ... ... ... |мың тг. |6987, 0 |387, 6 |-6599, 4 ... ... ... |тг. |1, 5 |2, 0 |+0, 5 ... |Материал сыйымдылығы |тг. |0, 68 |0, 49 |-0, 19 |
* ... ... ... АҚ-ның 2008-2009 жылдардағы іс-қағаздары
мен жылдық қорытынды есептері.
7 кестеден көрініп тұрғандай, 2009 жылы өнімнің ... ... 3 мың. ... ... (380, 0 – 7940, 3). ... ... сатылған
өнімнің бір теңгесіне келетін шығын арқылы жасау қажет. Бұл көрсеткіштің
мәні -0, 29 теңгеге (0, 48-0, 77) ... 8 ... АҚ ... ж.ж. ... өнімнің 1 теңгесіне келетін
шығындарды талдау
|№ | ... ... ... ... |
| | ... | |(+;-) |
| | | |2008 ж. |2009 ж. | ... ... өнім ... |мың тг |10275, 7 |786, 6 |-9489, 1 ... ... өзіндік құны |мың тг |7940, 3 |380, 0 |-7560, 3 ... ... ... 1 ... |0, 77 |0, 48 |-0, 29 |
| ... ... | | | | |
* ... әдебиет: «АБДИ» АҚ-ның 2008-2009 жылдардағы ... ... ... ... ... қалыптасуы шаруашылық қызметін біртұтас кешенді
талдауды ішкі және сыртқы талдау деп бөлу қажет етіп ... ... ... ... ... негізгі ақпараттық көздері бар.
Ақпараттарға қойылатын басты талаптар:
- орындылығы;
- нақтылығы;
- шынайлылығы;
- ... ... ... ... ... ... сипатта болуы керек,
талдау кешенді болуы керек, жүйелілік, объективтілік, іс-әрекеттілік,
тиімділік.
Әлемдік ... ... есеп ... екі түрі ... ... ... ... сондай-ақ сақтандыру ұйымдары
мен үкімет органдарын кәсіпорынның жұмыс жағдайы. Есеп берудің екінші түрі
басқаруды талдау, бұл ... ... ... жеке түрлерінің
өзіндік құнының нормативтері туралы, сондай-ақ сапасының ... ... ... тыс ... ... қалуына байланысты мәліметтерден
тұратын қатаң құпияландырылған, басқа тұлғалар үшін жабық есеп ... ... ішкі ... ... әрбір кәсіпорын үшін тек
потенциалды әріптестерін ... ... ғана ... ... қатар
қаржылық есепті сыртқы пайдаланушылардың ... ... ... ... үшін де ... талдаудың тәжірибесі қаржылық есепті ... ... ... ... ... алты ... ... бөліп
қарастыруға болады:
1. Көлденең талдау;
2. Тікелей талдау;
3. Тренингілік талдау;
4. Салыстырмалы талдау;
5. Факторлық талдау;
6. ... ... ... [15, 69 ... талдау-есеп берудің әрбір ... ... ... Ол өткен кезңдегімен салыстырғандағы бухгалтерлік есептің түрлі
баптарының абсолюттік және ... ... ... ... ... есеп позициясының жалпы нәтижеге тигізетін
әсерін ... ... ... ... көрсеткіштердің құрылымын
анықтау. Ол жалпы баланс немесе оның ... ... ... жеке ... үлес ... ... ... береді.
Тікелей және көлденең талдаулар бірін-бірі толықтырып отырады.
Тренингілік талдау - барлық көрсеткіштер 100% деп ... ... ... ... ... ... ... ауытқуын
есептеуге негізделеді. Тренингінің көмегімен ... ... ... ... қалыптасады, ал одан кейін перспективті, болжамдық
талдау жургізіледі. Қаржылық ... ... ... ... ... ... әр ... қаржылық коэффициенттерді пайдалану болып
табылады.
Коэффициенттер салыстырмалы шамалар болып табылады, оларды есептеу
кезінде ... ... ... ... ... ал ... бірлікке
қатынасы ретінде көрсетеді. Қаржылық коэффициенттерді ... ... ... ... ... өзара байланыстарға негізделген. Қатынасты
талдаудың ролін асыра бағалаудың да қажеті жоқ, себебі олардың әмбебап ... және ... үшін ... ... ... талдауды салыстырмалы көрсеткіштер негізінде жүргізудің
шетелдік тәжірибесін механикалық түрде көшіріп алу, көп ... ... бұл ... ... ... өз ... ... Нәтижесінде бір көрсеткіштердің мүмкін болатын маңызы туралы
берілген кеңестер кейбір кезде расталмайды. Дегенмен, ... ... ... ... ... зерттеу қажет болады, себебі
ол болып жатқан ... ... және де ... тек ... ... емес, сонымен қатар болашақта да дұрыс бағалауға мүмкіндік береді.
Әлдеқайда кең ... және ... ... ... ... ... тұрақтылық, табыстылық және іскерлік белсенділік. [13,
163 б]
Салыстырмалы талдау-бұл фирмалардың, еншілес ... және ... ... ... боыйынша есебінің
құрама көрсеткіштерін шаруашылық ішіндегі талдау, сондай-ақ берілген
фирманың көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... орташа салалық және орташа жалпы экономикалық
мәліметі бар ... ... ... ... ... талдау-бұл жекелеген факторлардың қорытынды көрсеткішке
тигізетін ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар факторлық талдау қорытынды көрсеткіштерді
оның құрамдас бөліктеріне жіктегенде тура, оның жеке ... ... ... біріктіргенде ол кері болуы мүмкін.
Өнімді өткізуден табыс көбінесе өнімді өндіруге және өткізуге кеткен
шығындарды дұрыс жоспарлаудан тәуелді. АҚ ... ... ... мен ... ... сату бөлімі бойынша, тұрмыстық ... ... ... ... ... ... сонымен қоса кәсіпорында
қосымша жұмыс және ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Осы аталған мәселені шешуде «АБДИ» компаниясының ұстанымы аталған
оқулықтарды басып шығарып, оларды аймақтарға ... ... алу, ... ... және ... оқу ... ... сныптарды техникалық
жабдықтауда қазақ тілінде іске асыру болып табылады.
Бүгінгі таңда «АБДИ» компаниясының келесі ... ... ... ... келесідей:
- Ақ қағаз өнімдері – 30%,
- Мектеп ассортименті – 30%
- Кеңселерге арналған концелярлық тауарлар – 20%
- Оргтехника – 1%
- ... ... мен ... – 5%
- Әшекей бұйымдар мен табиғи теріден жасалған өнімдер – 10%
- ... ... ... ... ... ... – 1% [31]
Калькуляция статьялары бойынша шығындарды топтастыру ресурстар қайда,
қандай мақсатпен және қандай мөлшерде жұмсалғандығын ... Енді ... ... ... ... қарастырайық:
Кесте 9 - 2009 жылдағы тауар сату бөлімі бойынша ... ... ... элементтері ... ... |
| ... | ... | |
|1 . ... |8412 |7469, 5 |-942, 5 ... ... ... |856 |424 |-432 ... ... | | | ... Қуат ... |987 |753 |-234 ... Негізгі еңбекақы |485 |459 |-26 ... ... ... |56, 3 |52, 7 |-3, 6 ... ... ... | | | ... қосымша |265 |238 |-27 ... | | | ... ... ... ... | | | ... ... |412, 8 |289, 5 |-123, 3 ... ... ... | | | ... |11474, 1 |9685, 7 |-1788, 4 ... ... ... шығындар |546, 6 |546, 6 |- ... ... ... | | | ... |375, 9 |375, 9 |- ... Өткізу ... | | | ... |133 |133 |- ... ... құн ... |12529, 6 |10741, 2 |-1788, 4 |
* ... әдебиет: «АБДИ» АҚ-ның 2008-2009 жылдардағы ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнын талдау өте маңызды болып
табылады. Ол өнімнің өзіндік құнын төмендету мүмкіндігін қолдану бойынша
кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... анықтауға, оның деңгейі бойынша жоспардың орындалуын
анықтауға және оның өсіміне ... ... әсер ... ... ... ... кәсіпорында -өзіндік құнды жоспарлау және есептеу шығындар
элементі және шығыстардың ... ... ... ... ... ... ... шикізат,
материал, бұйымдар мен жартылай фабрикаттар, отын, қуат құны), еңбекті
төлеуге шығындар, ... ... ... негізгі қор
амортизациясы, басқа да шығындар (өнімнің өзіндік құнына кіретін ... ... ... ... ... ... ... және банк
несиелер бойынша пайыздар).
АҚ «АБДИ» кәсіпорынның 2009 ... ... ... ... ... 1788, 4 мың. ... төмен, немесе барлық шығын
түрлері, әсіресе материалды ... ... ... және ... ... ... ... бірнеше құрылымы өзгерді:
материалды шығындар, ... ... ... ... ... ... ... төмендеуі себебі, сусын сату бөлімі бойынша
өндірісті орындау жоспары 89, 3 % - ға ғана ... ... ... ... жоспардан төмен болды.
Шығындардың сомасы өнім бірлігіне ... ... ... оның
құрылымы, кәсіпорын бойынша толықтай өнім шығару ... ... ... ... ... ... ... сомасы есебінен өзгеруі мүмкін.
Берілген кестеден көретініміз 10, 7 % - ға ... ... ... ... бойынша жоспардың толық орындалмауымен ... ... ... 1788, 4 мың. ... төмендеген. Өндіріске шығындарды
жоспарлау тапсырмалары:
- өнім ... әсер ... ... анықтау;
- шығындарды төмендету резервтерін анықтау;
- қажетті ассортиментте жоғары сапалы өнім өндірісін кеңейту.
2009 жылға АҚ «АБДИ» кәсіпорын бойынша өнімді ... және ... ... ... ... 7469, 5 ] 10741, 2 * 100 % = 69, 5 ... сақтандыруға шығарымдармен жұмысшылардың еңбек ақысы: 52,
7 ]10741, 2 * 100 % = 0, 49 ... ... қор ... 238 ] 10741, 2 * 100 % = 2, ... да ... 10741, 2 * 100 % - 27, 8 %
Өнімді өндіру және өткізуге әсер ... ... ... ... отынға, электр қуатына кетті, ол 69, 5 ... ... ең аз ... әлеуметтік сақтандыру шығындарымен
жұмысшылардың еңбек ... ... ... өндірістік қор
амортизациясына 2, 21 % және қалғаны 27, 8 % ... ... ... нан сату ... ... ... ... өзіндік құн
есептеленеді, олардың калькуляциясы қосымшада көрсетілген.
АҚ «АБДИ» кәсіпорында ... ... ... ... талдауы
келесілерді көрсетеді:
1) бөлімнің өзіндік құны, соның ішінде:
- ... ... ... ... ҚҚС - ... ... бағасы бойынша - 2706 мың. теңге;
2) ҚҚС - ғынсыз технологиялық қажеттілікке отын және ... ... 9 ... ... жұмысшылардың негізгі еңбек ақысы (міндетті еңбекақы,
тарифті ставка, және баға негізінде) - 472, 5 мың. теңге;
4) ... ... ... - 105, 4 мың. ... жинақтау қорына аударымдар - 47, 3 мың. теңге;
6) жабдыққа кеткен шығындар, жабдықты күту ... ... ... ... бойынша жұмысшылардың еңбек ақысы және т.б. - ... мың. ... ... ... шығындары (жарықтандыру, амортизациясына,
бөлім ғимараттарына жылу беру және т.б.) - 344, 9 мың. ... Осы ... ... ... ... құнды құрайды. Өндірістік өзіндік құн
АҚ «АБДИ» ... ... ... ... ... ... бойынша 4302, 9
мың. теңге, ал бір тоннаға 5, 062 мың. теңге. ... ... құн ... тыс ... оның ... ... жоспарланған 1540, 8 мың. теңге
сомасы, жалпы және әкімшілік шығындар, қосу 334, 3 мың. ... ... ... ... ... қосу ... ... аударым - 26, 5 мың.
теңге, 6204, 5 мың. ... ... ... ... құнды құрайды.
Негізгі өндірістік құнның ұстау бойынша қосымша ... ... ... ... ... ... олар нақты өзіндік ... 2913, 9 мың. ... ... сонымен қоса басқа ұйымдардың
қызметі 109, 3 мың. теңге, қорытындысында нақты өзіндік құнға өнімнің құны
5390, 6 мың. ... ... ... ... ... [31]
1) ақаудан жоғалтулар, яғни өнімнің пайызбен нақтылы шығарылымы;
2) ішкі өндірістік себептер бойынша түрып қалғандықтан жоғалтулар;
Өнімнің өзіндік құны - бұл ... ... ... ... Ол
өндірістік жоспарлау барысында табысты анықтау үшін, таратылатын ... ... мен оның жеке ... ... үшін ... ... шығаруға жоспарланған өнімнің толық өзіндік құны ... - ... ... және ... ... ... ... шаруашылық қызметін жылдық жоспарлауда шығындар ... ... бір ... ... ... бұл ... және ... ғана мүмкін. Инфляцияның жоғары қарқыны, еңбек
ақының минималды көлемінің индексациясы, ... пен ... ... өсуі және ... да себептер жылдық жоспарлауда
қиындатады. Смета өткізілетін өнім көлемін өзіндік құн ... ... ... ... өнімді есептеуге, өнімнің материалды сиымдылығы мен
еңбек сиымдылығы бағалауға, запас шығын және дайын өнімге салынатын ... ... ... ... ... ... ... өнімнің толық өзіндік құны табыс сомасын
анықтайтын өткізілетін өнімнің өзіндік құны ... ... ... ... және жоспарлы кезең аяғында ... ... ... сатылмаған өнім қалдығына негізделген. Табиғи түрде
таратылатын өнім ... ... [26, 289 ... ... О1 - ... ... басындағы таратылмаған өнім қалдығы;
ТП - алдағы жылда шығару жоспарланатын тауарлык, өнім;
О2 - жоспарлы кезең аяғында таратылмаған өнім ... ... ... ... олардың өзіндік құн бойынша көлемін, таратылатын
өнімге шығынды ... ... алу ... ... есебінің көлемі бір
таратылатын өнім ... ... ... үшін ... ... түсім бір
түрде болу керек. Оған шығын құрайды:
Срп=Соі +Стп-Со2
мұнда, Срп - - алдағы ... (жыл, ... ... ... құн бойынша
таратылатын өнімге шығын;
Соі - жоспарлы кезеңде (жыл, тоқсан) басында таратылмаған дайын өнім
қалдығының нақты өндірістің өзіндік ... - ... ... және ... ... сметасын анықтайтын
келешек кезеңде жоспарлы толық өзіндік құны;
Со2 - жоспарлы кезең (жыл, ... ... ... ... ... жоспарлы өндірістік өзіндік құны. [26, 291 б]
АҚ «АБДИ» кәсіпорынның өткізілетін өзіндік құнын білу үшін ... ... ... ... ... ... Өнім ... жоспарлы
өзіндік құны сәйкес түрдегі өнім өндірісіне жоспарлы шығынды оның табиғи
түрдегі жоспарлы көлеміне болумен ... ал ... ... 1 ... - ... ... ... құнының оның құндылық түрдегі (өткізу
бағаларын салыстыруда) ... бөлу ... ... ... = £ ... өнім ... ] V өнім ... С жоспар - жоспарлы өзіндік құны;
V өнім жоспары - өнім көлемі өзіндік ... ... өнім ... - ... түрдегі барлық өнімді ... ... ... ... 1 теңгесіне шығын = С барлық өнім ] Е барлық өнім
мұнда, С барлық өнім - барлық өнімнің өзіндік құны;
Е өнім - ... ... өнім ... ... кәсіпорында тауарлық өнімін ... ... ... ... өнімнің әрбір түрі бойынша жоспарлы жылда тауарлы
өнімнің табиғи түрдегі көлеміне ... ... ... ... ... жоспарлы құнын есептеу үшін керек:
Қазіргі жағдайда кәсіпорын ... ... ... екі ... ... ... ал ... сәйкес оны жоспарлау өнімді өткізу сәті
болып ... ... өнім үшін ... ... ... ... түсуі немесе өнімді тиеу мен есепті құжаттарды сатып алушыға
көрсету.
Біздің кәсіпорында түсім кәсіпорынның есепті ... ... ... ... өткізілмеген өнімнің жоспарлы ... ... ... ... ... ... төлеу мерзімі жетпеген тиелген тауарлар;
- сатып алушы ... ... ... ... ... ... ... сақтаулы тауар.
Өткізілетін өнімнің толық өзіндік құнын анықтауда бұл ... ... ... өндірістік өзіндік құн бойынша олардың нақты
(күтулі) мөлшерінде алынады. Жоспарлы кезеңнің ... өнім ... ... екі ... қана ... өйткені сатып алушы
уақытында төлемеген жөне ... ... ... ... АҚ ... ... ... және келісімшарттық тәртіпті бұзу
болып ... ... ... ... ... ... өнім ... анықтауда өндірістік өзіндік құн және запас
нормасы бойынша біркүндік өнім шығарылымы шығады. ... ... ... ... ... сәйкес тоқсан көрсеткіштері қолданылады.
Жоғарыда көрсетілген әдістермен қатар, қаржылық жағдайды талдауда
экономикалық, сондай-ақ экономикалық және ... ... ... ... бір ... ... ... түрлі әдістер мен тәсілдерді іскерлікпен пайдалану кәсіпорынның
қаржылық жағдайына ... ... ... және ... ... байланысты ұсыныстарды дайындауға мүмкіндік ... және оның ... ... ... ... ... ... бағалау, сондай-ақ қаржылық тұрақтылықтың абсолюттік
көрсеткіштерін талдау, олардың ойынша, кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... тиісті оның негізгі бастапқы пунктін
құрайды.
Қорыта айтқанда, кәсіпорынның ... ... ... ... ... мен тәсілдерді қолдануға еркі бар.Оларды ұтымды пайдаланып, ... ... ... байланысты дұрыс әдісті таңдай отырып,
аудитор қаржылық ... ... ... әрі ... ... ... сондай-ақ объективті және анық баға береді.
2.2. «АБДИ» компаниясының қаржылық тұрақтылығын,
өтімділігіментөлем қабілеттілігін талдау және бағалау
Баланс активтерінің құрамы мен ... ... ... ... ... ... және ... түрлерінің абсолтті және
салыстырмалы арту немесе кему мөлшерін белгілеуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... талдау
барысында, осы активтердің нақты қолда бар, құрамы, ... және ... ... ... ... ... құрылымын және оның жеке
топтарын ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Ағымдағы активтердің ең мобильді бөлігінің, олардың құнына қатынасы
арқылы анықталатын айналым ... ... ... активтердің) 2008 жылы 42,7 пайызды, 2009 жылы 46,5 пайызды
құрайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... төлеуге дайын қаражаттардың үлесін
көрсетеді. Ең ... ... ... ... және айналым
қаражаттарының мобильдік коэффициентінің ... өсуі ... ... жақсарғанын көрсетеді деп айтуға болады.
Келесі аналитикалық кестені құрастыра отырып, ағымдағы активтердің
құрамы мен ... ... ... 10 - ... компаниясының ағымдағы активтердің құрамы мен құрылымы,
мың теңге
|Көрсеткіштер |2008жыл ... ... (+) |
| | | ... (-) |
| ... мың|Үлес |Сомасы, мың|Үлес | |
| ... ... ... |салмағы, | |
| | |% | |% | ... ... |100 ... |100 ... |
|активтер, | | | | | ... ... | | | | | ...... |14,1 ... |10,6 |+573512 ... | | | | | ... | | | | | ... ... |19,2 ... |17,4 ... |
|борыш | | | | | ... ... |42,7 ... |46,5 ... ... | | | | | ... да ... |24,0 ... |25,5 ... |
|ағымдағы | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... ... мәліметтері негізінде.
Активтердің өсуі кәсіпорынның болашақтағы дамуын көрсететін
болғандықтан, ол осы ... ... оң ... ... мәліметтер кәсіпорын активтерінің жалпы алғанда жағымды
динамикасын көрсетеді. ... жеке ... ... зерттеу келесідей
қорытындыларды жасауға мүмкіндік береді. Ең ... ... – яғни ... 77516694 мың теңгеге немесе үлес салмағы 3,8 пунктке көбейген.
«АБДИ» компаниясының материалдық айналым қаражаттары 2008 жылы ... ... және ол 2009 жылы 55988666 мың ... ... Олардың үлесі
3,5 пунктке азайғанмен, оның көлемі 573512 мың теңгеге көбейіп отыр.
Бұл жағдай, материалды айналым қаражаттарының құрамында ... ... ... ... ие ... және де сол ... ... төмен
болып табылатын артық және қалып қойған материалдық құндылықтар, дайын
өнімдер, нормадан тыс шикізат ... ... ... ... па, соны ... үшін ... ... мен құрылымына тереңдетілген
талдау жүргізуді қажет етеді.
Есепті жылы ... ... та ... ... Егер оның көлемі 2008
жылы 75439151 мың ... ... 2009 жылы ол 91632117 мың ... құрайды
немесе 16192966 мың теңгеге өскен және бірақ ағымдағы активтер құрамындағы
оның үлесі 1,8 ... ... (19,2 – 17,4). ... ... неге ... және бұл ... не үшін түсіндіру керектігін зерттеп, ... ... ... және ... ... олардың құрамындағы күмәнді
қарыздарды анықтау қажет. ]31]
Дебиторлық ... ... ... ... тәртібінің бұзылу
нәтижесінде туындап, барлық уақытта да ... ... ... ... ... да оны ... ... толығымен айналымнан шығару
деп есептеуге болмайды, өйткені оның бір ... ... ... болып табылады да, кәсіпорынның төлем қабілеттілігіне ешбір ықпал
етпейді. Кәсіпорынның тауарлы – материалдық босалқылармен қамтамасыз етілуі
келесі 11-ші ... ... 11 - ... ... ...... босалқылармен
қамтамасыз етілуі, мың теңге
|Тауарлы – |2008 жыл |2009 жыл ... |Өсу ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... |+573512 |1,0 ... ... ... |+573512 |1,0 |
* ... ... ... ... 2008-2009 жылдардағы іс-қағаздары
мен жылдық қорытынды есептері.
Тауарлы – материалдық босалқылар 573512 мың теңгеге ... ... 1,0 ... ... Материалдардың өсуі жақсы, себебі ... ... ... ... материалдары шикізаттан тұрады.
Активтердің қорлану көздерін талдау кезінде меншікті ... ... ... көлемі белгіленіп, есеп беру
кезңіндегі ... ... ... ... ... баға ... ... өз меғншігіндегі капиталға басты назар ... ... ... қоры ... оның қаржылық тұрақтылығының барлығын көрсетеді.
Меншікті капиталдың көлемін ғана ... ... ... ... ... ... оның ... тапқан маңызды. Бұл көрсеткіш –
тәуелсіздік коэффициенті деп аталады. Бұл коэффициентке қарап ... ... ... ... ... екендігін білдіреді және ол
келесі жолмен табылады:
= 0.5 = ...... ... ... авансталған капитал;
– меншікті капитал.
Бұл коэффициенттің өсуі кәсіпорынның ... ... және де ... ... қаржылық қиындықтардың азаятындығын
көрсетеді. Көптеген ғалымдардың айтуы ... ... ... мәні кәсіпорынның барлық міндеттемелерін өз қаражатымен жабуды
қамтамасыз ете алатын ең төмеңгі көрсеткіш болады. ... ... ... ... де 0,5-ті құрады және ол өз ... ... жаба ... ... сөз.
Келесі көрсеткіш - тәуелділік коэффициенті. Бұл ... ... ... келеді және келесідей есептелінеді:
= 1 – =1 – 0.5= 0.5 = 1 – =1 – 0.5= ... - ... ... ... ... капитал;
Бұл үлес жоғары болған сайын, кәсіпорынның сыртқы қаржыландыру
көздерінен тәуелділігі жоғарылайды. ... ... ... ... екі ... да ... ... қаржылық тұрақтылығын сипаттайтын көрсеткіштердің
бірі – қаржыландыру коэффициенті. Ол келесі жолмен табылады:
==1.1 ... - ... ... ... коэффициенті; [27, 354 б]
Бұл көрсеткіш жоғары болған сайын, ... ... ... ... ... кіріседі. Көрсеткіш ... ... ... өз ... ал ... ... ... қаражатымен
қаржыландырылатынын көрсетеді. Кәсіпорынның көрсеткіші 2008 жылы ... және ол ... ... тиімді болатын, бірақ 2009 жылы бұл
көрсеткіш 0,95-ке төмендеді.
Батыс фирмаларында қаржыландыру коэффициентіне кері көрсеткіш ... ... ... ... ... ... қарыз және меншіктк қаражаттар қатынасының коэффициенті:
===0.94 (2008) ===1,05 ... ... ... салынған меншікті қаражаттың әрбір
теңгесіне қанша қарыз ... ... ... ... ... ... ең бір ... бірі - қаржылық тұрақтылық коэффициенті деп ... ... және ұзақ ... ... капиталының жалпы капиталдағы үлесін
сипаттайды және мына формуламен анықталады:
= (+ ... + ... =1.1 ... (+ ... + ... =1.2 ... - ... тұрақтылық коэффициенті;
- ұзақ мерзімді міндеттемелер; [27, 356
б]
Бұл ... ... ... ... ... Батыс тәжірибесінде бұл көрсеткіштің қалыпты мәні 0,9-ға ... ... ал оның ... ... қауіпті. Осыған қарап зерттеліп
отырған кәсіпорынның қаржысы тұрақты десек болады және ... ... ... ...... ... ұзақ ... тарту
коэффициенті. Ол ұзақ мерзімді міндеттемелердің меншіктік капитал мен ұзақ
мерзімді міндеттемелердің сомасына ... ... ... ... ... ](+ ) = ... + ... = 0.3
(2008)
= ](+ ) = ... + ... = ... ... ... есеп ... ... қаржыландыру үшін
меншікті капиталмен қатар тартылған ұзақ мерзімді ... мен ... ... ... ... ... капиталының абсолюттік мөлшерін
анықтаумен қатар, оның ... ... ... үлес ... да ... Бұл ... ... қаржылық тұрақтылығының әлдеқайда нақты
сипаттамасы болып ... ... ... оны іс ... ... ... деп атайды.
Ол кәсіпорынның меншікті қаражаттарының қандай бөлігі ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді
және келесі формуламен анықталады:
= 0.4 = ...... ... ... ... ... ... капитал.
Кәсіпорынның тауарлы – материалдық ... мен ... ... мен қамтамасыз етілуінің абсолютті көрсеткіштері қаржылық
тұрақтылықты талдау үшін басты роль атқаратынына ... ... ... ... ... бірі ... қорларды
қалыптастырудың өз көздері мен қамтамасыз етілуі коэффийиенті саналады, ол
меншікті айналым қаражаттарының ...... ... ... ... ... ... Бұл көрсеткішті тауарлы –
материалдық қорлар мен шығындарды жабу коэффициенті деп ... Ол ... ... ... ...... қорлардың қамтамасыз етілуі
коэффициенті;
– меншікті айналым коэффициенті;
– тауарлы – ... ... [3, 358 ... ... ... жабу ... қандай дәрежеде
тауарлы – материалды қорлар мен шығындар меншікті қаражаттармен ... ... ... ... ... етпейтінін көрсетпейді. Бұл жерде
кәсіпорынның материалдық қорлары үздіксіз жұмыс ... ... ... яғни ... көрсеткіш бірден үлкен. Енді осы көрсеткіштерді
жинақтап кестеде көрсетер болсақ:
Кесте 12 – ... ... ... ... бағалау
көрсеткіштері.
| |Көрсеткіштер ... | 2008 | 2009 ... ... | ... | | | ... ... – 0,6 |0,5 |0,5 |0 ... ... ... |0,4 –0,5 |0,5 |0,5 |0 ... |Қаржыл. коэф. | > 1 |1.1 |0.95 |-0.06 ... ... | < 1 |0,94 |1,05 |0,11 |
| ... ... | | | | ... ... ... |қалыпты=0.9|1,1 |1,2 |0,1 |
| ... ... | | | |
| | |–0,75 | | | ... ... ... ұ.м.т |- |0,3 |0,4 |0,1 |
| ... | | | | ... ... ... |>0.5 |0.45 |0.4 |-0.05 |
| ... | | | | ... |Тауарлы – мат. қор.|>0.6+0.8 |6.7 |6.2 |-0.5 |
| ... ... | | | | |
| | | | | | |
* ... әдебиет: «АБДИ» компаниясының есептік мәліметтері негізінде
Кестеге талдау жүргізер болсақ:
«АБДИ» компаниясының қаржылық тәуелсіздік коэффициенті екі жылда
да 0,5-ті ... және ... ... сәйкес келіп отыр. Тәуелділік
коэффициенті де 0,5-ті құрап, өзінің қалыпты ... ... ... 2008 жылы 1,1-ді ... ... мәннен
жоғары болатын және де қаржыландыруды талап етпейтін. Бірақ 2009 жылы бұл
көрсеткіш 0,95-ке ... ... ... қаражаттың меншікті қаражатқа
арақатынасы 1 теңгеге қанша қарыз қаражаттың тартылғанын білдіреді. Біздің
кәсіпорын 2008 жылы ... ... ... ... ... ... ... 94 тиынын тартқанын дәлелдейді. Ал 2009 жылы
қарыз қаражаттары меншіктік салымдардың әрбір ... 105 ... ... ... бұл көрсеткіштің мәні 1-ден асып кетсе, онда ... ... мен ... қауіпті нүктеге жетеді. Материалдық
айналым қаражаттарының айналымдылығының ... ... ... ... ... айналымдылығы кезінде коэффициенттің қауіпті
мәні бірден де асып ... ... ол ... да ... ... ... ... тигізбейді. Осыған байланысты талданып
отырған кәсіпорынға ... ... ... ... тұр деп ... ... ... қаражаттарының айналымдылығы және дебиторлық
борыш жоғары болып ... ... ... ... сипаттайтын ең бір
маңызды көрсеткіштердің бірі - қаржылық тұрақтылық коэффициенті. ... 2008 жылы 1,1-ді ... 2009 жылы 1,2-ге өсті және де ... ... ... «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамының
қаржысы тұрақты десек болады және және ... ... ... ... көрсеткіш – қарыз қаражаттарын ұзақ мерзімге ... ... ... ... мен ... үшін қарыз
қаражаттарын қаншалықты интенсивті пайдаланып ... баға ... бұл ... 2008 жылы 0,3-ті ... 2009 жылы 0,4-ке өскен.
Келесі көрсеткіш – ... ... ... ... ... ... деп те ... Бұл көрсеткіш меншіктік
капиталдың қандай бөлігі мобильді ... ... ... 2008 жылы ... және 2009 жылы ... ... және қалыпты жағдайдан төмен екені көрініп
тұр.
Тауарлы – материалдық қорлар мен ... жабу ... ... Бұл ... ... мен шығындардың қандай бөлігі меншікті
айналым ... ... ... 2008 жылы ... ал ... 6,2-ні ... ... көрсеткіштерді талдай отырып мынандай
қорытындыға келеміз: ұйым ... ... ... ... ... болады, бұл негізгі ... ... ... ... меншікті капитал үлесі өткен жылмен ... ... және бұл ... ... ... ... Жалпы
кәсіпорын қызметі тиімді және қаржысы тұрақты деп айтуға болады.
Қаржы жағдайын талдаудың маңызды ... - ... ... болып табылады. Өтімділікті талдау ... ... ... ... ... ... яғни оның ... бойынша өз уақытында және ... ... ...... ... ... ... қабілеттілігі және
актив өтімділігі арасындағы байланысты бейнелейтін блок – үлгі көрсетілген.
Оны көп қабатты ... ... ... онда ... ... бір
мәндес, бірақ екінші қабатты бірінші қабатсыз құру мүмкін емес, ал үшінші
қабатты бірінші, екінші қабатсыз құру ... ... ... ... ... онда барлық қабат құлайды.
Сондықтан, актив өтімділігі мен ... ... мен ... негізі болып табылады. Басқаша сөзбен, өтімділік – бұл
төлем қабілетін сүйемелдеу ... сол ... ... ... ... ... ... ие
болса, және төлемге қабілетті болса, онда оған өзінің өтімділігі қоштауға
оңай болады.
Сурет .4 - ... ... мен ... ... көрсеткіштерінің
арасындағы қарым – қатынас
Көбінесе төлеу қабілеттілігін анықтау үшін үш ... ... ... ... ... өтімділік коэффициенті
(аралық) және ағымды өтімділік ... ... ... ... ... пен қысқа мерзімді
қаржы инвестициясының қысқа мерзімді ағымды міндеттемесіне қатынасы ретінде
есептеледі. Ол ... ... ... ... ... ... ... жасалған мерзімінде немесе жақын ... ... ... ... ... көрсетеді.
Осы көрсеткіштің дұрыс шектеуі келесі түрде болады.
> 0,2 – 0,5
Бұл – ... ... ... ... жедел өтелуі керек
екендігін көрсететін төлем қабілеттілігінің ... ... ... өтімділік коэффициенті;
қысқа мерзімді ақшалай қаражаттар;
қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар;
қысқа мерзімді міндеттемелер.
«АБДИ» компаниясының ... ... ... мынадай
болды: 2008 жылдың басында (167559640 / 326719600 = 0,51) тең болған, ал
жыл соңында бұл көрсеткіш ... ... ... жыл ... ... Бұл ... бойынша кәсіпорын екі жыл бойында
да абсолютті өтімді болды деуге болады. Өйткені ағымдағы ақша ... ... ... ... ... ... жауып тұр.
Кәсіпорын бойынша есептеуден алынған нәтижелерден, ... ... ... ... ... ... (аралық) коэффициентті есептеу үшін ... ... ... берешектік және басқада активтер қосылады,
ал бөлімі болып сол көрсеткіш қалады - ағымды міндеттемелер.Ол банкирлер
тұрғысынан ... ... ... үшін қарастырылады.
Ол кәсіпорынның дебиторлармен өз уақытында есеп жүргізу жағдайында
болжамданған төлемдік мүмкіндігін көрсетеді, яғни ағымдағы ... ... тек ақша ... ... ... сонымен қатар өткізілген
өнімдер, орындалған ... ... ... ... үшін түсімдер
есебінен өтелетінін сипаттайды.
мұндағы мерзімді өтімділік коэффициенті;
қысқа мерзімді ақша қаражаттары;
қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар;
қысқа мерзімді ... ... ... ... да ... мерзімді міндеттемелер. ]29, 302 б]
«АБДИ» компаниясының ... ... бұл ... ... ... 2008 жылы жыл басында (167 559 640 + 108 855 661/326719600)
= 0,85, ал жыл соңында (24 507 6334 + ... ... = ... ... салыстырғанда 0,81 артқан.
Бұл коэффициент болжамды 1 – ден үлкен немесе тең болуы ... ең ... ... ... міндеттемелердің әрбір теңгесіне ақшалай
қаражат пен дебиторлық берешектің 50 – 70 ... кем емес ... ... Осы ... ... ... ол ... орналасқан.
Жалпы өтімділік коэффициенті барлық ағымды активтердің (келешектегі
кезеңдер шығынын алып ... ... және ... мерзімді
міндеттемелердің шамасына қатынасын көрсетеді, яғни ... ... ... ... ... алып ... ... акционерлер мен инвесторлар жайғасымымен пайдаланылады.
Жалпы өтімділік ... мына ... ... ... ... ... ... міндеттемелер.
Енді осы коэффициентті компания көрсеткіштеріне сәйкес есептеп көрейік:
2008 жылдың басында (3928295719326719600) = 1,20 құраса, ал жыл ... ... ... ... ... К ағ.ө > 2 ... болуы керек. Төменгі шекара, ағымды
активтердің ағымды міндеттемелерді өтеу үшін жеткілікті болуы ... ... ... ... ... төлеу қабілеттіліксіз
болып қалады.Ағымды активтердің ағымды міндеттемелерден екі еседен артық
артуы орынсыз деп ... ... ол ... ... қаражатын
тиімсіз жұмсайтыны және оны тиімсіз пайдаланатыны ... ... ... ... ... осы ... ... коэффициентті
бағалау үшін сақталмайды.
Өтімділіктің әр түрлі көрсеткіштері тек өтімді қаржыларды есепке алудың
әр түрлі дәрежесінде кәсіпорынның қаржы ... ... жан – ... қана ... ... ... талдау хабарламаларының әр түрлі
сыртқы пайдалушыларының мүдделеріне жауап береді мысалы, ... ... ... үшін абсолютті өтімділік коэффициенті қажет.
Кесте 13 - «АБДИ» компаниясының өтімділік ... ... ... |2008 |2009 ... |
| ... ... | | |(+,-) ... ... |≥ 0,2 – |0,51 |0,92 |+0,41 |
| ... |0,5 | | | ... ... |≥ 1 |0,85 |1,66 |+0,81 |
| ... | | | | ... ... |≥ 2 |1,20 |1,87 |+0,67 |
| ... ... | | | |
* ... ... ... компаниясының есептік мәліметтері
негізінде.
Кестенің мәліметтері жыл ... ... жыл ... ... ... көрсетеді. Осылай, абсолютті өтімділік коэфициенті -
0,41 пунктке, аралық - 0,81 пунктке және ... 0,67 ... ... ... ... тұрақтылық жағдайын тек ... ғана ... ... ... ... көрсеткіштер арқылы
да талдауға болады.
Сурет 5. (2008 және 2009 ... ... ... ... * ... ... «АБДИ» компаниясының ... ... ... ... ... нәтижелері бойынша, «АБДИ»
компаниясының ... ... және ... жеткізушілер мен банкирлер
жайғасымынан төлеу қабілеттілікті деп, ... ... ... ... ... ... ... болуы салдарынан, жұмысшы капитал
теріс мәнде болады. Жаңғырту үшін ... ... ... жетіспеуі
мен оны сырттан тартудың жетіспеуі өтімділік коэффициенттеріне өте үлкен
ықпал етеді.
3. Кәсіпорын табыстылығы (рентабельділігі) мен ... ... ... табу ... кәсіпорынның мақсаты болып
табылады. Сонымен қатар нарықтық ... ... ... және ... ... көзі болып табылады.
"Табыстар дегеніміз - қаржының келуі немесе активтер ... ... ... ... ... түріндегі есепті кезеңдегі экономикалық
пайданың ұлғаюы болып табылады, бұл акционерлер ... ... ... ... капиталдың өсуіне әкеледі".
Кәсіпорынның табыстылығы ... ... ... сипатталады. [21, 15 б]
Табыстылықтың абсолютті көрсеткіштеріне : өнімді (жұмыс, қызмет)
өткізуден түсетін табыс; жалпы табыс; ... ... ... ... және т.б. ... Ал ... көрсеткіштеріне: активтер
табыстылығы; сату көлемінің табыстылығы; өткізілген өнім ... ... ... және т.б. жатады.
«АБДИ» компаниясының бухгалтерлік балансы және қаржы - ... ... ... есеп ... негізінде жасалған.
Таза табыстың өсуі өз ... ... ... ... ұзақ ... ... активтер табыстылығы, негізгі
өндірістік қорлар табыстылығы, өткізілген өнім ... ... ... т.б.-ға әсер етеді. Есепті жылы аталған көрсеткіштер
табыстылығы өсті. Бұл оң деп ... ... ...... ... көзі, екіншіден кәсіпорынның өндірістік және әлеуметтік даму көзі
болып табылады. Кәсіпорынның іскерлік белсенділігінің ... ... ... мен ... тиімділігін
бағалау және талдау қаржылық талдаудың қорытынды кезеңі болып табылады.
14-кестеден көріп отырғанымыздай 2008 ... ... ... ... да ... көрсеткіштердің табыстылығын
анықтау мүмкін емес. Тек сату көлемінің ... ... ... Ал 2009 жылы ... ... ... ... жылды табыспен
жапты. Есепті жылы өнімді өткізуден түскен түсім 3 365,616 мың ... ... 1429,231 мың ... ... ... табысқа әсер ететін факторлар
:
1. өткізілген өнімнің өзіндік құны;
2. өнім бірлігінің ... ... өнім ... ( саны ... ... өнім ... ... өзгерістер.
Кесте-14 «АБДИ» компаниясының табыстылығын талдау
|Көрсеткіштер |Есептеу формуласы |Өткен жыл ... ... |
| | |2008 |жыл 2009 |(+,-) ... | | | |тг ... ... ... ... ... ... түскен |6896,606 |10262,222|3365,616 |
|түскен түсім (ӨӨТТ) |барлық табыс сомасы | | | ... ... ... ... ... ... |
| ... құн) | | | ... ... ... табыс -кезең |-4,858 |193,28 |- ... ... ... | | | ... емес ... |5,261 |2,699 |- ... | | | | ... ... ... ... |-36,994 |87,345 |- ... ... ... ... | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | ... ... ... ... |36,994 |47,618 |- ... ... ... ... ... | | | |
| ... | | | ... Таза ... | |-36,994 |47,618 |- ... ... (%) ... ... табыс / |- |0,0034 |- |
| ... ... | | | ... ... ... ... / |- |1,505 |- ... ... ... ... | | | |
| ... | | | ... активтер |Таза табыс / |- |0,0034 |- ... ... ... | | | ... ... |Таза табыс / |- |1,47 |- ... ... ... өндірістік | | | |
| ... орт. | | | |
| ... құны | | | ... ... ... ... / ӨӨТТ |0,18 |0,26 |0,08 ... | | | | ... өнім ... ... / |- |0,0046 |- ... |ӨӨТТ | | | ... ... ... ... / |- |1,0041 |- ... ... ... | | | ... ... ... ... ... ... |Көрсеткіштер ... ... ... жыл ... |Ауытқу |
| | | |2009 |жыл |(+,-) |
| | | | |2009 |мың тг |
|1 ... ... ... |3,1 |0,74 |-2,36 |
| ... |/ ... капитал | | | |
| ... | | | | |
|2 ... ... |Кск= ӨӨТТ |187,4 |216,4 |29 |
| ... |/ ... капитал | | | |
| ... | | | | |
|3 ... ... |Кск= ӨӨТТ |299,6 |316,2 |16,6 |
| ... |/ ... капитал | | | |
| ... | | | | |
|4 ... |Кта= ... |3,1 |0,74 |-2,36 |
| ... ... | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|5 ... қаражаттарын |Кз=Ағымдағы активтер|0,32 |1,34 |1,02 |
| ... ... |/ ӨӨТТ | | | |
|6 ... өнімнің|Кг= ӨӨТТ/ дайын өнім|3,31 |0,76 |-2 55 |
| ... | | | ... ... | | | | |
|7 ... қарыздың |Кдз=ӨӨТТ/ дебиторлық|3831,44 |24,67 ... ... ... | | |7 |
| ... | | | | |
|8 ... ... ... / |3,16 |0,74 |-2,42 |
| ... |кредиторлық берешек | | | |
| ... | | | | |
|9 ... ... ... =ӨӨТТ / |187,4 |216,4 |29 |
| ... ... ... ... | | | ... ... |Ида= ӨӨТТ / ... |3,8 |1 |-2,8 |
| ... ... ... капитал * | | | |
| | ... қыз ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | ... құны | | | ... әдебиет: «АБДИ» АҚ-ның 2008-2009 жылдардағы іс-қағаздары мен
жылдық қорытынды ... ... ... ... және ... ... қызметінің нәтижелері туралы есеп ... ... - ... ... ... ... ... айналымдылығы,
ағымдағы активтердің айналымдылығы, дайын өнімнің ... және ... ... ... ... ... Бұлардың бәрі бір-бірімен тығыз байланысты әрі
тәуелді. ... ... ... әсер ... ... ... ... капиталдың айналымның бәсеңдеуі, айналу кезеңінің ұзаруы,
өткізілген өнімнің ... ... ... ... түсімнің айтарлықтай
өспеуі, шаруашылық ... ... ... ... ... ... немесе азюы және т.б.
«АБДИ» компаниясының іскерлік белсенділігі ... ... ... оның ... ... ... ... Іскерлік
белсенділікті талдау, кәсіпорынның өз ... ... ... анықтауға мүмкіндік беретін, әр ... ... ... ... мен ... зерттейді.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы активтерге салынған ... ... ... ... ... ... ... болады. Елдегі экономикалық жағдай
мен оған байланысты шаруашылықты жүргізу ... ... ... әсер ... ... ... өтіп ... инфляциялық
процестер, кәсіпорындардың басым көпшілігінің жабдықтаушылармен, сатып
алушылармен ... ... ... ... ... тыс қор
жинақтауға әкеліп соқтырады, бұл қаражат айналымын айтарлықтай ... ... болу ... ... ... кәсіпорынның ішкі
жағдайымен бірінші кезекте, оның ... ... ... ... ... анықталатындығын айта кету керек. Шынында
да, қолданылған баға ... ... ... ... ... қорларды бағалау әдістемесіне байланысты кәсіпорын өз
қаражатының айналымының ұзақтығына көп ... аз әсер ету ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайын
бағалау үшін үлкен маңызы бар, өйткені ... ... ... ... ... тікелей әсер етеді. Оған қосымша, басқадай
бірдей жағдайда қаражаттың ... ... өсуі ... - ... ... ... көрсетеді. [4, 23 б]
Іскерлік белсенділікті арттыру үшін ... ... ... ... өзіндік құнды азайтуға тырысуы ... ... ... ... бақылауға алып, жаңа нарықтарды жаулап алу, тауар ассортиментін,
тауар саясатын ... ... ... ... ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНЫҢ ДАМУ
МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ЖАҚСАРТУ ЖОЛДАРЫ
1. Кәсіпорынның шаруашылық қызметінің даму мәселелері
Ағымдағы және келешек жоспарды ғылыми тұрғыдан ... ... ... ... ... ... экономикалық талдау жүргізбей
және келешекке негізделген болжауларсыз, кәсіпорын экономикасының даму
заңдылықтарын зерттеп ... орын ... ... мен ... ... түрғыдан негізделген жоспарды жасауға, басқару шешімінің
ұтымды нұсқасын таңдап алуға болмайды.
Қорларды ... ... ... мен басқару шешімінің орындалуын
бақылау керек. ... тек ... ... мен қол ... ... ... ғана ... сонымен қатар кемшіліктерді, қателіктерді
анықтап алу және ... ... ... ... әсер ету ... жүргізілуі тиіс. Сондықтан талдаудың шұғылдығы мен әрекеттілігін арттыру
қажет.
Объективті жэне ... ішкі және ... ... ... нәтижелеріне әсерін зерттеу.
Алдыңғы қатарлы ... және ... мен ... үйрену негізінде кәсіпорынның жұмыс істеу ... ... ... ... жоспарды орындауы, экономикасының дамуының қол
жеткен деңгейі, қолдағы бар мүмкіндіктерді пайдалануы мен оның ... ... ... ... ... ... ... бағалау. Объективті
тексеру бизнес-процестерді басқару жүйесінің тиімділігін арттыруға ықпал
етеді. [26,- 218 б]
Есепті ... ... ... ... ... ... ... қорытындысы бойынша қаржылық құжаттарды алып отырады.
Оларды айқын талдау басқару шешімін ... ... ... ... ... ... жақсарту бойынша бірқатар ұсыныстар келтіріледі :
Біріншіден, қандай да болмасын ... ... ... ... ... жөн. Кәсіпорынның өткен белгілі бір
кезеңдегі негізгі қаржылық сипатын, ... ... ... Оның үстіне тенденция көрсеткіштердің мәніне қарағанда
маңыздырақ, өйткені ... ... ... ... және
белгіленген нәтижелерге жету қабілетін немесе қабілетсіздігін ... ... ... қаржылық көрсеткіштерді анықтау
кіреді: белгілі бір кезеңдегі тұрақтылық, өтімділік, айналымдылық және ... ... ... Осы және басқа да ... ... ... ... ... тілі ... ... сондықтан оларды білу
және түсіну қажет. Сондай-ақ алынған нәтижелерді, ... ... ... ... талдау үшін бухгалтерлік есептің қосымша құжаттары керек
болады. Көптеген жеке ... ... ... ... өз
баланстарын жүргізбейді, өйткені бұны қажет деп ... ... ... ... ... ... ... айырылады. Оны олар,
әдетте, «тірі» ақшамен, не болмаса өндірілген ... ... мен ... немесе оны бәскелесінен ерекшелендіре алатын басқа да көрсеткіштер
бойынша бағалайды.
«АБДИ» компаниясының қаржылық мониторингін жүргізу керек болатын ... ... бір жыл, ал ... кезеңі бір тоқсаннан аспауы тиіс.
Екіншіден, баланс баптарының өзгерісін жалпы бағалау. ... ... ... ... ... өзгеруі кәсіпорын
қызметінің нақты сипаттамасын бере алады. Қорытынды көрсеткіштерді кезеңдер
бойынша салыстыруды бір ... ... ... ... ... ... тыс ... айналым активтер; қаржыландырудың ... ұзақ ... ... ... ... міндеттемелер.
Үшіншіден, талдауға қарап кәсіпорын қызметінің жалпы сипаттамасын
беруге болады. Жоғарыда айтылған сипаттардың барлығы қалай болса да тек ... ... ... және ... ... ... Мұнда
актив ретінде баланс активіне кіретін баптардың жай ұлғаюы ғана ... ... ақша ... ... ... ... ... үшін ең жақсы ара-қатыс активтің көбейюі, ал ... ... ... ... ... ... дегенмен әрдайым осылай
бола бермейді. Кәсіпорын тұрақты болып қала беруі мүмкін, егер де ... және осы ... оның өсу ... ... ... ... ... болса. Кәсіпорынның тұрақты жұмыс істеуі мына ... ... ... ... ... ... ... қарағанда
азырақ болса. [19, 322 б]
Ең нашар вариант - актив азаяды, ал ... ... ... ... бұл ... ... ... осы екі параметрге - актив пен кредиторлық
берешекке тиімді әсер етуі ... ... ... ... білдіреді. Әдетте, мұндай құбылыс кенеттен пайда ... бұл ... ... талдаудың маңыздылығын түсінбеуі салдарынан
немесе қаржы тұрғысынан білімі таяз болып, соған байланысты ... ... ... ... ... ... актив пен кредиторлық
берешекті басқару ... ... ... ... пен ... ... ... шегіндегі қаржылық
коэффициенттерді талдау өте маңызды. Табыс пен шығындар туралы есепті жалпы
талдау, мысалы түскен ақша мен ... ... ... ... жоқ ... және ... әр кезеңде неше түрлі өзгеріп
отыратынын көрсетіп отыр. ... ... өсіп ... ал ... ... ... байқалады. Алайда қаржылық сипаттың осы кезеңдегі теріс
тенденциясы жалғаса беруі мүмкін. Бұл кәсіпорын басшысының өндірістік және
өткізу ... ... ... ... алмай отырғандығын көрсетеді.
Бесіншіден, ақша қаражаттарының қозғалысы туралы ... ... ... ... мен ... ... туралы ақпарат
бере алады. Басшылар «тірі» ақша көбейе бастаған кезде қателіктер ... Дәл ... ... ... ... ... алып ... қабылданады. Тек ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есепті
талдау ғана басшылардың ақша ... ... ... ... ... бере алады. Бұндағы кеңінен -таралған қателік - ұзақ мерзімді
жоспардың және ... ... ... ... жоспардың болмауы.
Инвестициялық жоспардың болмауы ... ... ... да бетер
құлдыратады. Мұндай құжаттарды жасағысы келмеген басшылар ... ... ... ... ... орнына өздерін соған тәуелді етеді. ... ең ... үшеу ... ... ... ... жағдайларға,
екіншісі - оптималды жағдайға, ал үшіншісі - ойдағы ең жақсы ... ... ... Және де ... ... ... құрамдас
бөлігі, ал екінші - үшіншінің құрамдас бөлігі болуы ... Бұл ... ... ... ... ... талдаулар кәсіпорын басшыларының күнделікті
жұмысы болуы керек. Кәсіпорынға өзінің қаржылық ... ... ... ... ... дәл анықтау және олардың әрқайсысына жеке
әсер ететін өзінің ағымдағы ... ... ... үшін ... ... ... басқару есебіне көшу керек.
3.2 Кәсіпорынның шаруашылық қызметі жағдайын жақсарту жолдары
Кәсіпорында басқару есебін енгізу жыл ... оның ... ... ықпалын тигізеді.
Кәсіпорында өтімді емес, өтімділігі төмен тауарлы-материалдық
құндылықтардың бар болуы, ... ... ... оның ... үлкен мөлшерде болуы айналым қаражаттарының айналымдылығының
бәсеңдеуіне әкеліп ... және ... ... ... кері
әсерін тигізеді.
Осылайша, мүліктің және ағымдағы активтердің мобильділігінің өскеніне
қарамастан, кәсіпорын басшылығы оның ... ... ... оның ... ... ... сондай-ақ кәсіпорынның ағымдағы
активтерінің жалпы сомасында маңызды көрсеткіштердің бірі ... ... оның ... тұрақтылығын сипаттайтын дебиторлық борышты талдауға
басты назар аударуы қажет.
Айта кеткен жөн, ... ... ... ... ... бар ... емес, оның көлемі, қозғалысы және түрі, яғни бұл ... болу ... әсер ... ... ... пайда болуы кредиторлық
борыш сияқты ... ... ... есеп ... жүйесі кезеңіндегі
шаруашылық қызметтегі объективті процесс болып табылады. Дебиторлық ... ... ... ... ... нәтижесінде туындап, барлық
уақытта да ... ... ... ... ... ... да, оны
меншікті қаражатты толығымен айналымнан ... деп ... ... оның бір ... ... ... ... болып табылады да
кәсіпорынның төлем қабілеттілігіне ешбір ықпал етпейді.
«АБДИ» компаниясының дебиторлық борышы ... және ... ... бөлінеді. Өтелмеген дебиторлық борышқа төлеу мерзімі өтіп ... ... ... ... тиеліп жіберілген тауарлар үшін қарыздар ... ... ... ... ... ... ... және
қаржы тәртібінің бұзылуын көрсетеді. Осыған байланысты талдаушы оның
құрылымын зерттеу негізінде ... ... ... ... ... ... құрамы және құрылымымен толық танысып шыққаннан
кейін оны нақты құны бойынша бағалау керек. ... ... ... бірден өндіріліп алмауы мүмкін. Оның ... ... ... ... ... негізінде анықталады.
Бухгалтерлік тәуекелдің ... сол ... ... ... ... ... келмеуі мүмкін немесе ағымдағы жағдайлар толығымен ескерілмей қалуы
мүмкін. Нәтижесінде зияндар елеулі ... ... ... дебиторлық
борыштың қайтарылу ықтималдылығын анықтаудың және оны дайындаудың дұрыстығы
мен нақтылығын білуі керек.
Қарыздардың ... ... ... жылдардың орташа мәліметтері
бойынша есептеледі. Мысалы, есептеу үшін 3 жылдың мәліметтері ... 1,9%, 3,3% және ... ... Үш жыл үшін ... ... ... ... 4,0%-ға тең. Алайда оны зерттеліп отырған
кезеңдерге ... ... ... ... ... ... ... қайтарылмайтын пайызының байқалған өсу бағытын. ... ... ... бір ... ... ... ... тұлғалардың үлесіне қайтарылмайтын
дебиторлық борыштың қанша пайызы келеді (бұл пайыз ... ... ... негізгі қарыз тұлғалардың ішінде біреуінің ... ... ... ... әсер ете ... ... ... бойынша дебиторлық борышты қалай бөледі;
- ескі вексельдерді ұзарту дебиторлық борыштағы вексельдердің ... ... ... ... ... ... ... мен басқа да
жағдайлар есепке алынған ба; мысалы, оның өнімді қайтару ... ... ... және ... көрсеткіштерін зерттеу
маңызды болып табылады. [30, 465 ... ... – бұл осы ... ... ... алу ... ... қалыптасу мерзіміне байланысты болады. Тәжірибе көрсеткендей,
дебиторлық борыштың мерзімі қаншалықты ұзақ ... оны ... ... ... төмен болады.
Дебиторлық борыштың мөлшерлі мезгілін сипаттау үшін, ... ... ... бойынша топтастыру керек.
Уақыт бойынша үздіксіз және сенімді жеткілікті қорымен ... ... ету ... оның ... сипаттайтын шарттарды
қарастыру қажет. Бұл шарттар келесілерге нақты шектеулер түрінде көрінеді:
1. Жарғылық мақсатта ... ... ... құралдарды тарту;
3. Есептелген сомманың қалыптасуы және оны төлеу;
4. Мүліктің көбеюі;
5. Кәсіпорынның иелігінде қалатын жеке құралдар;
Бұл шарттарда көбінесе мүліктің ... және ... ... оның ... қарыздық құрамасымен бірге үйлестіріледі, ал ... ... ... және ... ... ... ... алады.
Сонымен қатар қаржылық тепе-теңдік облысында берілген кәсіпрынның даму
шарттары үйлесімді ... ... ... ... формадағы
кредиторлық қарызбен есептеулердің, қарыздық ақша ... ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде жеке
құралдардың қарыздық құралдарға ... ... ... ал жеке қарыздық ... ... ... ... және ... ... өткен шарттар бір-біріне қайшы келмеуі керек екендігі
түсінікті, ал бұлай ... ... ... ... табыстың өзінен аспауы
қажет. Сондықтан осы қызығушылықтардың барлығын ... тек жеке ... ... кезде мүмкін. Ал егер бұл құралдар ... ... ... ... бағытына қатаң шектеулер белгіленеді.
Сәйкесінше табыс бөлінетін элементтер ... бола ... Ал ... жағдайда тепе-теңдік бұзылады. Сондықтан да тепе-теңдікке жету
үшін кәсіпорынның ... ... және ... ... төлем
қабілеттілігін қамтамасыз ететін шарттарын анықтап, шектеулерін ... ... ... және ... ... ... ... шарт ең жалпы ... ... ... ... ... ... максималды көлемін анықтайды және де ол
қалыптасқан қарыз көлемінің жеке ақша ... ... ... ... ... ... осы ... есептік кезең аралығында өтеудің
негізі салынады. Осыдан кәсіпорын тауарлы материалдық ... ... ... ... ... тек өзінің мүмкіндіктеріне қарай алуы
керек. Бірақ бұл мүмкіндіктер қатаң түрде ... ал жеке ... ... регламенттелген.
Бұл шарттың бұзыылуы тікелей жеке ақша құралдарының шығындалуына, ал ол
өз кезегінде қаржылық жағдайдың нашарлауына алып ... ... ... ... ... ... ... яғни қарыз көлемі осы кезеңде болмаса да келесі есептік кезеңде
өтелуі керек, бірақ оны өтеу ... ... ... ... ... қажет.
Егер айналым құралдары ретінде қарыздыр мен ... ... ... бір ... ... несие алынса, онда ақшалай формадағы
жеке капиталдың өсімі басқада тен жағдайларда сол ... ... ... өсім жағымсыыз емес көлемде қалуын бақылау керек.
2-шарт. Кредиторлық қарызды өтеуге жене ақшалай формадағы есептеулерді
төлеуге үстінен ... ... жеке ... ... ... емес ... ... мүмкін болғандықтан, жеке құралдардың бастапқы көзі кемиді, яғни
кредиторлық ... ... ... ... да бірдей жағдайларда кемиді.
Қалыптасқан қарыз бен кредиторлық қарыздың нақты өтелген соммасы және
төленген есептеулер арасындағы айырмашылық ... ... әлі ... ... ... ... көрсететінін есепке алатын болсақ, онда
берілген шарт ... ... ... ... ... ... орындалуы есептік кезең аралығында төлем қабілеттіліктің
сақталуын қамтамасыз етеді, бірақ қолда бар жеке ақша құралдар ... ... ... қоса ... қарыз бен есептеулердің әлі
өтелмеген ауыспалы қалдығы есепке алынады, ал ... ... ... жеке өтеу ... бар.
3-шарт. Кредиторлық қарызды өтеуге жене ақшалай формадағы есептеулерді
төлеуге төменнен шектеулер. [30, 478 б]
Бұл шарт қарыз бен ... ... ... ауыспалы
опирациялар негізінде ақшалай формадағы жеке мүліктің қалыптасуын есепке
алады. Егер қарыз бен ... ... емес ... ... ... өтеу ақшалай формада жүргізілсе, онда ауыспалы опирациялар қосылады.
Нетижесінде жеке ресурстардың ақшалай ... ... ... ... ... ... ал ... емес құрамдас бөлігі керісінше ұлғаяды.
Ақшалай құрамдас бөлігінің өсуі ақшалай емес формадағы ... ... ... толтыру керек, сол кезде
Құрылған қарыз бен ақшалай емес формадағы міндеттемелердің жалпы
көлемін ... ... ... ... ... ... олардың ақшалай
формадағы өтелу соммасын ... ... ... ... жене ... қарызды (2-ескертуді қараңыз) бөлек алып бөлуге
болады. Олардың екі жаққа бірдей ... ... ... жене керісінше тәуелділігін белгілейді.Ол ақшалай жене ақшалай
емес формада алынған табыс шеңберінен шығып кетуіне жол бермейді.
Әрине ... мен ... ... ... пропорция
кәсіпорынмен анықталады, бірақ қарыздар және ... ... ... ... ... ... ... ететін бекітілген тепе-
тендікті бұзбайды.
Ақшалай жене ақшалай емес ... ... ... ... ... ... ... ақшалай формадағы жеке көздердің
бар екендігін түсіндіреді.Ол қарыздық ... ... ... ... ... келесі кезеңде де жүзеге асырылуы мүмкін, бірақ оның
көзі ағымдағы кезеңде болуы керек.
1-ескерту. Ақшадай формадағы есептеулер көлеміне шектеу.
2-ескерту. ... ... ... ... көлеміне шектеу.
3-ескерту. Ақшалай және ақшалай емес формадағы қарыздық капитал
көлеміне шектеу.
Шаруашылық ... ... ... ішкі ... ... (тиімді маркетинг; ағымдағы шығындардың тиімді құрылымы; негізгі
қорларды пайдаланудың жоғарғы деңгейі; өнім ... ... ... ... тиімді өндірістік менеджмент). Инвестициялық
факторлар (тиімді қор портфелі; ...... ... ... ... ... менеджмент). Қаржылық факторлар (тиімді
қаржылық стратегия; активтердің тиімді құрылымы (жоғарғы өтімділігі); қарыз
капиталының, соның ішінде қысқа ... ... ... ... ... ... төмендеуі; капитал құнының төмен болуы; тиімді қаржылық
менеджмент).
Дебиторлық борыштың, әсіресе оның күмәнді бөлігінің үлкен ... ... ... ... соқтырады. Егер мерзімі өтіп ... бар ... онда ... ... алу ... шұғыл шараларды
қарастыру қажет. Дебиторлық ... ... ... ... ... ... болады. Сондықтан кәсіпорын дебиторлық борыштың
уақытысында ... ... ... ... ... ... өсуі кәсіпорынның қаржылық жағдайына кері әсер
етеді. ... ... ... пайда болған қарыздарға және берешектің
ірі сомасына, олардың пайда болу себептеріне ... ... ... Олар:
сатып алушыларға қатысты ұйымның қате несиелік саясаты; серіктестерді дұрыс
таңдамау; ... ... ... қабілеттілігінің болмауы немесе
банкрот болуы; сату ... өте ... ... ... өнімді өткізудегі
қиындықтар; ақша қаражаттарының келіп түсуіндегі қиындықтар және т.б.
Кәсіпорын төлем қабілетті болуы ... ... ... ... ... ... құнын төмендету; төлем тәртібіне бақылау
жасау; тауарлардың бәсекелестік ... ... ... ... ... төлеуді талап ету; ақшаның сақталуы және мақсатты
жұмсалуын тексеру; жолдағы ақшаларды ... ... ... қызмет)
сатудан түскен түсімнің толық кірістелуін тексеру; төлем тәртібінің
сақталғанын тексеру; ... есеп ... ... ақшаны ең аз, қажетті
мөлшерде ғана ... ... ... ... ... ... ... өнімді өндіру және сату көлемінің төмендеуі, өзіндік ... ... ... азаюы және соның нәтижесі ретінде — кәсіпорынның өзін-
өзі қаржыландыруының меншікті көздерінің жетіспеуі;
- айналым капиталын ... ... ... ... айналдыру, жоспардан тыс және уақытша қаржыландыру көзі жоқ
басқа да мақсаттағы қорларға салып жіберу;
- кәсіпорын клиенттерінің төлем қабілетсіздігі;
- салықты ... ... ... төлемегені үшін ... салу ... ... ... көрсеткіштерінің өзгеру себебін анықтау үшін ақша
қаражаттарының кірісі мен шығысы бойынша жоспардың ... ... зор. Ол үшін ақша ... ... ... есеп ... қаржы бөлімінің деректерімен салыстырады. [30, -459 б]
Ең алдымен операциялық, инвестициялық және қаржылық қызметтен ... ... ... ... ... ... және ... себебін анықтап алу керек. Ақша қаражаттарының пайдаланылуына
айрықша назар аудару керек, өйткені кәсіпорын ... ... ... ... ... де ақша қаражаттарын артық және ұтымды емес ... ... ... соқтыруы мүмкін.
Кәсіпорынның қаржылық бюджетінің шығыс бөлігі әр бабы бойынша ... ... ... ... ... ... анықтай отырып талданады.
Талдаудың қорытындысы бойынша ... ... ... қабілетінің
тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін ақша қаражаттарының ... ... ... ... айқындалуы тиіс.
Ағымдағы кезеңде ақшалай активтер сомасының көбеюі келесі негізгі іс-
шаралар көмегімен ... ... ... қысқа мерзімді қаржылық салымдар
портфелін ликвидациялау; дебиторлық қарыздың ... ... ... оны қайта қаржыландыру; дебиторлық қарыз айналымын жылдамдату;
тауарлы - ... ... ... ... нормализациялау; тауарлы -
материалдық қорлардың маусымдық және сақтандыру қорларының көлемін
қысқарту.
Кәсіпорынның ... ... мен ... ... және ... ... ... қорытынды кезеңі болып табылады.
Талдаудың нәтижесінде іскерлік белсенділіктің төмендеуі байқалды. Оған ... ... ... жасаушы (айналым) капиталдың айналымның бәсеңдеуі,
айналу кезеңінің ұзаруы, өткізілген өнімнің өзіндік құнының өсуі, түскен
түсімнің ... ... ... ... ... төлем
тәртібінің бұзылуы, сұраныстың болмауы ... ... және т.б. ... ... үшін ... сатудан түскен түсімді өсіріп, өзіндік
құнды мейлінше азайтуға тырысуы ... ... ... ... ... ... жаңа ... жаулап алу, тауар ассортиментін, тауар
саясатын қайта қарауы керек.
Негізгі өндірістік қорларды пайдалану жаңдайын және ... ... ... ... кәсіпорынның жыне оның құрылымдық бөлімшелерінің негізгі құралдармен
қамтамасыз етілуін анықтау –қажеттілік қорының ... ... ... ... ... өсу ... жағаруы мен шығуының жоспарының орындалуын
анықтау
- негізгі құралдардың техникалық жағдайын зерттеу
- негізгі құралдарды пайдалану ... және оған әсер ... ... ... және ... ... құрал-жабдықтарды
пайдаланутиімділігіне ықпал жасау
- қор қайтарымның өсу резервтерін анықтау, негізгі ... ... ... өнім ... ... өндірістік қорларды пайдалану тиімділігінің ... ... ... Қор ... және қор ... ... ... Оралдың қор қайтарылым, ... және қнім ... ... ... олардың
құрылымын оптимизациялау негізінде анықтау үшін қажет.
Негізгі өндірістік құралдардың ... және ... ... ... маңызды орынды келесі көрсеткіштердің есебі қолданылады:
[14, 53 б]
1) жаңару коэффициенті
К жағ = жаңа ... НӨҚ құны ] жыл ... НӨҚ ... шығу ... = ... НӨҚ құны ] жыл ... НӨҚ ... тозу коэффициенті
Ктозу = НӨҚ тозу сомасы ] тиісті мерзімге НӨҚ ... ... өсім ... = НӨҚ өсім құны ] жыл ... НӨҚ ... ... ... = НӨҚ қалдық құны ] НӨҚ алғашқы құны
Талдаудың келесі кезеңі – кәсіпорынның негізгі өндірістік қорлармен
қамсыздандырылуын ... ... жеке ... ... ... ... қолда барын қнім
шығару үшін ... ... үшін ... ... қажеттілігімен
салыстыру жүргізіледі. Кәсіпорынныі ... ... ... деңгейін сипаттайтын жалпылауыш көрсеткіштер еңбектің қормен
жабыдықталуы және ... ... ... ... ... жалпы
қормен жарақталу көрсеткіші негізгі өнеркісіпті-өндірістік қорлардың орташа
жылдық құнының ең үлкен ... ... орта ... ... ... ... техникалық жабықталу дәрежесі өндірістік құрал-жабдықтарың
құнының ең үлкен сменадағы жұмысшылардың орта ... ... ... ... Оның өсу ... ... өнімділігінің өсу
қарқындылығымен салыстырылады. Еңбек ... өсу ... ... жабдықталуының өсу қарқындылығынан асуы керек.
Талдау процессінде аталған көрсеткіштердің динамикасы. Олардің
деңгейі ... ... ... ... шарауашылық аралық
салыстырулар жүргізіледі. Осыдан кейін олардың мөлшеріңің ... ... ... мен ... ... барысында кәсіпорынның
негізгі құралдарға капитал ... ... ... ... ол ... ... функционалды ерекшеліктерін анықтауға болады.
Бұндай бөлшектеу оларды оптималды құрылымға негізіде ... ... ... ... үшін қажет.
Директордың міндеті АҚ «АБДИ» компаниясының жарғысында көрсету
коэфиценті (К түзету)
Тозу
К ... ... ... ... ...... ... = НҚЖ қалдық ... ... ... ... ... бұл кәсіпорынның негізгі өндірістік корларымен
қамтамасыз етуін талдау, яғни жеке ... ... ... өнім ... жоспардың орындалуына қажетті жоспардың қажеттілігімен нақты саны
салыстырып олардың механизімі белгіленеді.
Кәсіпорынның ... ... ... ... етуін
көрсететін жалпылама көрсеткіштердің бірі бұл – қаржырықтандыру ... ... мен ... ... қор жарақтануының жалпы көрсеткіштері келесі дей ... ... ... орта жылдық құны ауысымдағы жұмысшылардың орта
тізімдік санына бөлеміз.
Кесте 16. АҚ «АБДИ» негізгі ... ... ... мен ... ... |2007 |2008 |2009 ... +; - |
| ... лент |% |Сома лент |% |
| | | | ... ... |
| | | | ... 2008ке ... ... мың ... |8025 |8900 |0, 25 |875 ... орта жылдық |1602 |1365 |1236 |-237 |-129 ... | | | | | ... ... ... |4, 9 |5, 8 |7, 2 |0, 9 |1, 4 ... ... |0, 2 |0, 17 |0, 13 |0, 3 |-0, 04 ... | | | | | ... ... |6, 7 |- |- |-6, 7 |- ... % | | | | | ... ... ... ... ... ... іс-қағаздары мен
жылдық қорытынды есептері.
Кестеден көріп отырғанымыздай ... ... ... ... ... бұл аз ... ... бұл жоғарғы көрсеткіштер Нарықтың
баланстық құнын азайту ... ... ... бұл ... осы
ауданда монополист болып табылады.
Кәсіпорын, егер де өзінің жұмысында белгілі бір принциптерге ... ... ... орындаса, алдына қойған мақсатына жетеді. Осыған орай
кәсіпорынның негізгі міндеттеріне жататындар :
- ... ... ... ... ... ... ... жаңалау және қолда
бар өндірістік мүмкіндіктеріне, сұранысқа сай қызмет көрсету; ... ... ... өндірістік ресурстарды ұқыпты пайдалану;
кәсіпорынның бет алысының ... мен ... ... ... ... ... оларды өзгертіп отыру;
- ғылыми-техникалық ... мен озық ... ... және ... ... ... ... прогрестің жетістіктерін іске асыру - бұл ... ... ... ... және ... оның ішінде отын -
энергия ресурстарын көптен-көп пайдалану, ал екінші ... ... ... жаңа ... процестерді іске асыру
болып табылады. Сондықтан негізгі қорлардың тозу ... ... ... ... ... негізгі көрсеткіштердің деңгейлерін
қор қайтарымы, ауысымдылық коффициенті, жабдықтау ... ... ... бұл ... ...... прогресс, негізгі қорлардың
құрылымын жетілдіру, ... әр ... бос ... ... ... және еңбекті жетілдіру, шаруашылықты
жүргізудің жаңа ... ... ... ... ... өз ... жағдай жасау, олардың квалификациясының өсуін және
еңбектерінің үлкен маңыздылығы, олардың тіршілік деңгейлерін арттыру,
еңбек ұжымдарына қолайлы саяси-психологиялық ахуалды ... ... ... ... ... ... ету, ... жақсы атағын қолдау; баға саясатын икемді
жүргізу және басқа да функцияларды іске асыру.
Кәсіпорын рыноктағы іс-әрекетінің негізгі үш бағытын жүзеге асыруы ... ... ... барынша азайту. Өндіріс шығындары неғұрлым аз
болған сайын кәсіпорын өз өнімінің бағасын бәсекелестерге ... ... ... нәтижесінде бұл өнімнің рыноктағы үлесі артады.
Ол үшін кәсіпорын стратегиясын жоспарлағанда ... ... ... ... жаңа ... ... ... құнын арзандату жолдарын қарастырады;
Шығындарды жүйелі түрде төмендету - кәсіпорынның жұмыс істеу ... ... ... ... табылады. Ұлттық экономиканың барлық
салаларында өндіріс шығындарын ... мына ... ... ... ... :
1) ... прогрестің жетістіктерін пайдалану;
2) өндіріс және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру;
3) экономикалық поцестерді мемлекет ... ... [27, 237 ... өнім ... мамандыруды жоғарылату. Бұл бағыттың негізгі мақсаты -
өндіріс өнімінің сапасын ... ... ... ... болса да,
сапалы өнімді таңдайды. Сондықтан да бұл бағытты таңдаған кәсіпорындар
қалай да өз өнімінің сапасын жоғарылатуды ... Ол үшін ... ... ... ... ... болуы керек;
- кәсіпорын өз қызметін рыноктың белгілі бір бөлігіне ғана арнайды. Бұл
бағытты таңдаған ... ... бір өнім ... ... зерттеп, соған сәйкес өндірісті ұйымдастырады, яғни
осы өнімнің өзіндік құнын төмендету немесе осы өнім ... ... ... ... ... Кәсіпорын бүкіл рынокқа ғана емес,
тек оның бір бөлігіне нақты тұтынушыға, оның сұранысына қызмет етеді.
Қорыта айтқанда, ең ... ... ... ... стратегияны жүзеге асыруға және алдына қойған мақсаттарына
жетуге бағытталғаны жөн.
ҚОРЫТЫНДЫ
Нарықтық экономикаға көшу ... ... ... өнімнің және қызмет көрсетудің ғылыми-техникалық прогресстің
жетістіктерін еңгізуді және өндірісті басқарудың ... ... ... қаржылық талдаудың мәні өте зор: ... ... ... маңызды түсініктемелері мен көрсеткіштеріне,
мүліктік жағдайын білмей, қанша табыс және шығын бар ... ... ... ... ... төлеу қабіліттілігін, іскерлік-
белсенділігін және ... ... ... ... бәрі ... Әсіресе қазір біз жоспарлы жүйеден нарықтық қатынастарға көшкен
кезде. Нарықтық ... ... ... ... ... келтірмеу керек.
Кәсіпорынның шаруашылық қызметі тиімділігінің бағалылығы басқарушылық
және кәсіпкерлік шешімдердің қажетті ... ... ... ... ... ... жасаудың негізгі көздерінің бірі -
бухгалтерлік баланс. Онда кәсіпорынның ... мен ... ... ... қызметіндегі нәтижелілігінің жыл ішіндегі деректері көрсетіледі.
Кәсіпорынның және өндіріс қаржы жағдайының тиімділігіне талдау ... ... ... мен ... ... Ең алдымен ресурстарды тиімді
пайдалануды және ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның рыноктағы кәсіпкерлік белсенділігін
қамтитын көрсеткіштер, кәсіпорынның қаржы ... мен ... ... ... жатады.
Дипломдық жұмысты қорытындылай келе, мынадай нәтижелер шығаруға
болады: ... ... ... қаржылық тұрақтылығын және оның
қаржылық ресурстармен қамтамасыз етілгендігін ... ... ... бұл төлем қабілеттілік және несие
қабілеттілігін сақтай отырып, капиталдың және ... ... ... ... ... ... ... «АБДИ» компаниясының қаржылық тұрақтылығына баға
берілді.
Бұл жерде келесі мәселелер белгіленді:
- ұйым қаражаттың қарыз көздерінен бірқатар ... ... бұл ... ... ... ... деңгейімен
байланысты;
- меншікті капитал үлесі өткен жылмен салыстырғанда біршама өскен
және бұл қаржы жағдайының ... ... ... ... алатын болсақ олардың жағымды динамикасы
қалыптасқан. Бұл ең ... ... – яғни ақша ... ... 3,8 ... ... ... болған. Есепті жылы дебиторлық
борыштар да ... ... ... ... ... ... үлесі 1,8 пунктке
азайған.
Қаржылық тұрақтылық немесе беріктік қорының жоғарылауы кәсіпорынның
қаржылық жағдайына оң әсерін ... және ... ... ... таңдалған өнімді өндіру стратегиясы рентабельділіктің
жеткілікті деңгейін қамтамасыз етеді.
Сонымен ... ... ... ... емес ... анықталды.
Бұл кәсіпорынның ең өтімді активтері тез арада төленетін ... ... ... ... ... барысында айқындалған кейбір кемшіліктерді ескере
отырып, бірқатар пікірлер мен ұсыныстар жасауға болады:
- мүлік құнындағы ... ... ... ... ... және ... айналым капиталының өрлеу қарқыны қарыз
капиталының өрлеу қарқынынан барынша ... ... қол ... ... ... ... қайта құру мақсатында, қысқа мерзімді
қарыз қаражаттарын тартуды қысқарту бойынша шаралар қабылдау қажет;
- негізгі қаражаттарды ... ... ... ... ... ... ... көрсету тарифін
өзгерту бойынша негізделген есептеулермен және ұсыныстармен ... ... ... ... ... ұсыныстарды жүзеге асыру «АБДИ» компаниясының қаржылық жағдайын
жақсартуға, меншікті қаржылық мүмкіндіктерін жұмылдыруға және ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Дегенменде, бұл көрсеткіштер кәсіпорынның ... ... әсер ете ... ... ... ... отырған саясаты дұрыс деп ... ... ... ... инвестициялау арқылы өз өндірісін
кеңейтуді ... ... ... ... қойып отырған мақсаттары мен оның
дамуының алғышарттары жағымды ойды қалыптастыруға себепкер болып отыр.
Дипломдық жұмыс барысынды ... ... ... оны ... ... және кәсіпорында қаржылық басқару қалай
жүретіндігі толық ашылды.
Зерттеу объектісі болған ... ... ... ... ... тұрақты және экономикалық өсу қарқыны жоғары ... ... ... ... ... кеңейту бойынша ұсыныстар мен
шаралар аталып көрсетілді. «АБДИ» ... ... ... ... ... алға ... сонымен қатар мұнай, газ ... ... ... ... ... ... «АБДИ» кеңсе тауарлары сауда нарығының кез келген шаруашылық
комплексінде орталық ... тұр. Дәл ... ... табыс қалыптасады.
Нарықтық экономикаға бұрылу ... ... ... ... ... ... еместігін көрсетті.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау үшін келесі көрсеткіштер маңызды
болып келеді: ... ... ... өнім) сатудан табыс; табыс; ақша
қаражаттар ағыны. Бұл көрсеткіштердің динамикасының бір жыл ... оның ... бір ... (жыл, ... ай) ... жұмысының
нәтижесіне байланысты болады. Егер, төлемсіздік орын алған ... әр ... ... ... ақша ... ... ... Егер ақша ағынының түсуі шығыннан ... ... ... және ... дамуына әсер ететін бәсекелестік
қабілетке ие ... Бұл ... ... бос ақша ... ... сала ... ... табу. Ал егер кәсіпорын пайда табатын болса,
онда оның төлем қабілеттілігі жоғары деңгейде болады.
Осы ... ... үшін АҚ ... ... ... ... шығынды болып табылады. Себебі соңғы жылдардағы экономикалық
жағдай, жоғары ... ... мен ... ... ұсынатын ірі сауда
орталықтарының көбеюі, бәсекелестік ортаның ... ... ... ... АҚ ... ... ... сауықтыру шараларын
жүргізуді талап етеді. АҚ «АБДИ» жақсы салық төлеуші, есеп дер ... ... ... ... ... даму жоспарларының негізгі
бағыты келесідей болу ... ... ... нарығындағы өзінің қызмет
көрсету тәжірибелерін жетілдіру, жаңашыл сату жолдары мен ... ... ... ... ... көбейтіп, олардың
бағасын бәсекелестік жағдайды ескере отырып ... ... ... ... өнім ... атап ... кеңсе тауарлары және оқушыларға арналған
өнімдерін өндіруді басты ... қою ... ... ТІЗІМІ
Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа ... жаңа ... 2007 ж. 28 ... // ... ... 1 наурыз 2008ж.
Назарбаев Н.Ә. Қазақстан -2030. Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі,
қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы. Ел ... ... ... Н.Ә. Жолдауы «Қазақстан экономикасының, әлеуметтік және ... ... ... Астана, 2009 ж. 18 ақпан // Егемен Қазақстан, 1
наурыз 2008ж. 3-4б.
Байбулова Д.Б. ... ... ... ... в ... (на ... РК): Автореферат: 08.00.05─ Алматы, 2006.─ 22с.
Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. ... ... ... / Оқу құралы.─ Алматы: Экономика. 2005.─ 330б.
Жуйриков К.К: ... ... в ... ... ... 2006, 353 ... С.П., Шеметов В.В. Стратегическая устойчивость предприятия.─ М.:
Центрполиграф, 2008.─ ... А.И., ... О.Н. ... ... ... ИПК ... 2009.─ с. ... В.О., Карпенко С.Н. Финансовый анализ и учет.─ М.: Финансы и
статистика, 2009.─ с. 341;
Шеремет А.Д., ... Е.В. ... ... анализа деятельности
коммерческих организациий.─ М.: ИНФРА-М, 2009.
Лупей Н.А. Методические рекомендации по ... ... ... ... ... ... СПб.: ... 2007.─ с.
258;
Гиляровская Л.Т., Вехорева А.А. Анализ и оценка финансовой ... ... СПб.: ... 2007 ─ 256 с.: ил.─ ... и ... В.П. ... финансовой устойчивости и процедуры, связанные с
банкротством.─ М.: ... 2009.─ с. ... Г. ... ... ... ... ... и
методика// Экономист.─ 2008.─ №6.─ с. 49-55;
Гребенщикова Е.В. ... ... ... ... прочности
предприятия// Финансы.─ 2007.─ №8.─ с. 69-70;
Козлова Е.П., Галинина Е.Н. Финансовый ... и ... М.: ... ... 2008.─ с. ... В.А., ... И.В. Технология финансо*экономического планирования на
фирме.─ М.: Финансы и статистика, 2007.─ с. ... Л.Т. ... ... Учебник для вузов─ 2-ое изд., доп.─
М: ЮНИТИ-ДАНА, 2008.─ 615с
Ковалев В.В. ... ... ... капиталом. Выбор инвестиций.
Анализ отчетности.─ М.: Финансы и статистика, 2007.─ с. ... Э.В., ... В.Б. ... ... М.: МГАП Мир ... с. 316;
Чернышева Ю.Г., Гузей В.А. Комплексный экономический анализ хозяйственной
деятельности.─ Изд. 2-е.─ Ростов н/Д.: Феникс, 2009.─ 156 с.─ ... А.Д., ... Р.С. ... ... ... М.: Инфра-М,
1999.─ с. 512;
Лябушин Н.П. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия.─ М.:
Финансы и кредит, 2000, ... Г.В. ... ... ... при ... банкротства. Учебное
пособие.─ М.: Омега─ Л, 2007.─ 272 с.
Шеремет А.Д., Сайфуллин Р.С. Финансы предприятий.─ М., ИНФРА─ М, 1998.─ ... А.Ф., ... Н.Н. ... ... учебник.─ М.: ТК Велби,
Издательство Проспект, 2007.─ ... Ю., ... Л. ... менеджмент: Полный курс. В2-х т./ Пер. С
англ. под. ред. В.В. Ковалева. Спб.: Экономическая щкола, 2008г. Т. ... ... ... ... (Жалпы және Ерекше бөлімдер):
2005 жылғы 15 қаңтарға дейінгі өзгертулер мен ... ... ЖШС ... 2005-368б.
Коволев В.В. Финансовый анализ: ... и ... М.: ... ... 2009.─ 560с
Под. ред. Таль Г.К. Антикризисное управление: Учебное ... В 2 т. ... ... ... М.: ... М, 2008.─ 1027с
«АБДИ» АҚ-ның 2007-2009 жылдардағы іс-қағаздары мен ... ... ... ... ... IT
Юридотдел
СБ
АХО
HR, PR, дизайна рекламы
ТСК
Д. маркетинга и логистики
Д фин. и Бухг.учета
Департ. продаж и ... ... ... төлем қабілеттілігі
Кәсіпорынның өтімділігі
Актив өтімділігі
Кәсіпорын имиджі (деңгейі), оның инвестициялық қызығушылығы
Активтерді басқарудың сапалылығы
2008 жыл
54%
25%
12%
6%
3%
негізгі құралдар
тауарлы-
материалдық
қорлар
Дебиторлық қарыз
Қысқа мерзімді
қаржылық
инвестициялар
Ақша қаражаттар
2009 жыл
0%
62%
25%
12%
1%
материалдық емес
активтер
негізгі құралдар
тауарлы-
материалдық
қорлар
дебиторлық қарыз
ақша-қаражаттар
Кәсіпорындағы ... ... ... және ... қамтамасыз етілуі
Қаржы басқарудың бөлімше кадрлері
Қаржылық
құралдар
Қаржылық
әдіс
Қаржылық
ақпарат
Қаржылық басқарудын
Техникалық ортасы
Жүйелік басқару
Басқару объектісі
өндіріс
Рынок
Бюджет,
Меншік иелері, контрагенттер
Қаржы ресурстарының көзі
Қаржы ресурстары
Қаржылық қатынас
Материалдық ағым
Қаржы басқаруының ... ... ... ... ... ... ... по рекл
Бренд-менеджер
Автопарк
мен по тендерам
Мен по анализу
мен по опт.прод
ассистент
менедж
Web-Сайт
Сист.
инжен
Тех.служба
завхоз
Дизайнер
Маркетолог
Регион менеджер
Спец по ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұйым қаржысының қызметтері28 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет
Кәсіпорынның айналым қаражаттары (айналым капиталы)3 бет
Кәсіпорынның қаржысына әсер ететін негізгі факторлар11 бет
Фирмалар мен фирма қаржысы17 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы24 бет
Өнім сапасын арттырудың шетелдік тәжірбиесі6 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
: автомобиль жолдарының жабындарын қалпына келтіру және жөндеу машиналары мен жабдықтары3 бет
«Dala Group» компаниясының қарыз қаражатын қалыптастыру механизмін жетілдіру жолдары14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь