Жұмыссыздықтың әлеуметтік – экономикалық мәні

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. ЖҰМЫССЫЗДЫҚТЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК . ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ... ... ... ... ... 5

1.1. Жұмыссыздық және оның әлеуметтік экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Жұмыссыздықтың формалары және оның экономикаға тигізетін әсері ... ... ... ... 10

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖҰМЫССЫЗДЫҚ МӘСЕЛЕСІ ... ... ..14

2.1. Жұмыссыздықтың экономикалық және әлеуметтік салдары ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.2. ҚР жұмыссыздыққа қарсы мемлекеттік саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
Бүгінгі таңда әлемнің дамыған елдерінің қай-қайсысын алып қарасақ та олардың экономикасының негізгі бағытының бірі әлеуметтік салаға бағытталған болып келеді. Өйткені әлеуметтік сала сол елдегі халытың тұрмыс жағдайын, халықтың өмір сүру деңгейін және сол елдің жалпы экономикасының жағдайын көрсетеді.
Сондықтан әрбір елдің экономикасы халықтың әлеуметтік жағдайын көтеру үшін тұрақты экономикалық өсуді қажет етеді. Еліміздің нарықтық экономикаға өтуіне байланысты еңбек рыногының қатынастары күрделене түсуде. Ал әлеуметтік саланың жағдайын жақсарту ең бірінші сол елдің еңбек рыногына, халықтың ақшалай табыстарына, елдегі экономикалық активті халық пен жұмыссыздық деңгейіне байланысты болады.
Еңбек рыногы - бұл тауар болып табылатын еңбек ресурстарының нарығы, бұлардың тепе-теңдік бағасымен саны, оларға сұраныс пен ұсыныстың бір-біріне әсер етуімен сипатталады. Кәсіпкерлер мен еңбекке қабілетті адамдар рыноктың агенттері, олар еңбек рыногында өзара қатынаста болады. Сондықтан еңбек рыногы сұраныс пен ұсыныс механизмі арқылы экономикалық агенттердің арасындағы бәсекелестіктің нәтижесінде жұмыспен қамтудың белгілі көлемі және еңбек төлемі дәрежесі орнайтын экономикалық орта немесе болмыс болып табылады.
Осы еңбек рыноғында тепе-теңдіктің бұзылуы экономикада қоғамда дамуына тиімсіз құбылыс болып табылатын жұмыссыздықты қалыптастырады. Экономикада жұмыссыздар болып еңбекке жарамды жастағы еңбекке қабілетті, бірақ қазіргі уақытта жұмыс орны жоқ адамдар табылады. Сондыктан да жұмыссыздық ел экономикасының жағдайын көрсететін бірден-бір көрсеткіш. Себебі, жұмыссыздық тікелей елдің экономикалық құрылымына, өнеркәсіп салаларына, жалақы деңгейіне, халықтың әлеуметтік жағдайына байланысты болады.
Менің бұл тақырыпты орындаудағы неғгізгі мақсатым мен міндеттерім келесідей болып табылады:
• Еңбек және еңбек рыногының экономикалық мәнін ашу, шетелдік еңбек рыноғы үлгілерін талдау;
• Жалақы және жұмысбастылық және олардың өзара байланысын қарастыру, сонымен қатар еліміздегі жұмысбастылық пен жалақы деңгейін талдау;
• Жұмыссыздықты еңбек рыногының элементі ретінде қарастыру және жан-жақты талдау;
• Жұмыссыздықтың жалақы, инфляция және жұмысшы күші ұсынысы және сұранысымен байланысын анықтау;
• Жұмыссыздықтың түрлері мен олардың экономикаға тигізер әсерін қарастыру;
1. Жұмабаев С.К. Еңбек рыногы экономикасы: Оқу құралы. – Алматы:
Қазақ университеті, 2003 – 171б.
2. Рынок труда. Учебник / под.ред. проф. В.С. Буланова и проф. Н.А.Волгина. – М.: МГУ, 1996 г.
3. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. – Макроэкономика. – Оқулық – Алматы.Экономика. – 2003. – 432 бет.
4. Экономическая теория. / А.И. Добрынина, Л.С.Тарасевича. Санк – Петербург – 2001г.
5. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы: Оқу құралы – Алматы: Экономика, 2003. – 252 бет.
6. Аубакиров Я.А. Байжұманов Б.Б. / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Алматы. Қазақ университеті.
7. С.Әкімбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А.Жанайдаров / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Астана: 2002. – 446 б.
8. Джумамбаев С.К. Рынок труда в казахстанской экономике. – Алматы: Ғылым, 2003ж.
9. Берешов С. Регулирование заработной платы в республике Казахстан. – Алматы: ТОО «Баспа», 2004 г.
10. «Халықты жұмыспен қамту туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтарындағы заңы // Егемен Қазақстан, 2001ж, 30 қантар.
11. Журнал // Экономика и права Казахстана, 2004 г. №13.
12. Ю.К.Шокоманов Состояние и перспективы экономического развития Казахстана в переходной период // Вестник КазНУ, Серия экономическая, №4, 2001 г. – с.38-44.
13. Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі агенттігінің бюллетені.
2004 жылғы Қазақстан Республикасының өңірлері бойынша. – Алматы. 2004 жыл. – 6 бет.
14. Статистический ежегодник. Алматы. – 2005г.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
.......................................................................3
1. ЖҰМЫССЫЗДЫҚТЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК – ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ....................5
1.1. Жұмыссыздық және оның ... ... ... ... және оның ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖҰМЫССЫЗДЫҚ МӘСЕЛЕСІ..........14
2.1. Жұмыссыздықтың экономикалық және әлеуметтік
салдары..................................14
2.2. ҚР жұмыссыздыққа қарсы мемлекеттік
саясаты.......................................................15
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........................................................20
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ......................................................................
22
КІРІСПЕ
Бүгінгі таңда әлемнің дамыған елдерінің қай-қайсысын алып ... ... ... ... бағытының бірі әлеуметтік
салаға бағытталған ... ... ... ... сала ... ... тұрмыс жағдайын, ... өмір сүру ... сол ... ... ... ... көрсетеді.
Сондықтан әрбір елдің экономикасы ... ... ... үшін ... ... ... ... етеді. Еліміздің нарықтық
экономикаға өтуіне байланысты ... ... ... ... Ал ... саланың жағдайын жақсарту ең бірінші сол елдің еңбек
рыногына, халықтың ақшалай табыстарына, ... ... ... ... ... ... байланысты болады.
Еңбек рыногы - бұл тауар болып табылатын ... ... ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныстың
бір-біріне әсер етуімен сипатталады. Кәсіпкерлер мен ... ... ... агенттері, олар ... ... ... болады. Сондықтан еңбек ... ... ... ... ... экономикалық агенттердің арасындағы
бәсекелестіктің нәтижесінде жұмыспен қамтудың белгілі көлемі және ... ... ... ... орта немесе болмыс болып табылады.
Осы еңбек рыноғында тепе-теңдіктің ... ... ... ... ... ... табылатын жұмыссыздықты
қалыптастырады. Экономикада жұмыссыздар болып еңбекке жарамды ... ... ... ... ... жұмыс орны жоқ адамдар табылады.
Сондыктан да жұмыссыздық ел экономикасының жағдайын ... ... ... жұмыссыздық тікелей елдің экономикалық құрылымына,
өнеркәсіп салаларына, жалақы деңгейіне, халықтың ... ... ... бұл ... ... ... мақсатым мен міндеттерім келесідей
болып табылады:
• Еңбек және еңбек рыногының ... ... ашу, ... ... ... талдау;
• Жалақы және жұмысбастылық және ... ... ... ... қатар ... ... ... ... ... ... ... рыногының элементі ретінде қарастыру және жан-
жақты талдау;
• Жұмыссыздықтың жалақы, инфляция және ... күші ... ... ... анықтау;
• Жұмыссыздықтың түрлері мен олардың экономикаға ... ... ... ... кәсіподақтар мен жұмыссыздық, олардың өзара
байланыстары, мәселелерін шешу ... ... ... ... Қазақстандағы жұмыссыздық мәселесінің жалпы жағдайын, олардың өзіндік
ерекшелігін қарастыру;
• Еліміз тарапынан жұмыссыздықпен ... ... ... және
әлеуметтік саясаттың негізігі бағыттарын айқындау.
1. Жұмыссыздықтың әлеуметтік – экономикалық мәні
1.1.Жұмыссыздық және оның әлеуметтік - экономикалық ... жеке адам және ... үшін ... ... ... ... алып келеді. Жеке адам үшін ол ... ... сөз, ... ... ... ... айырылып,
көтеріңкі психикалық жүк көтереді. Ал ... үшін ол ... ... ... адам ... жойылады, ... ... ... жастарға байланысты мәселелер асқынады
және т.б. бос ... ... ... ... ... басып
кетуі шүбәлі болып келеді. Сонымен қатар бұл ... ... атай ... ... ... Нарықтық экономикаға жұмыссыздықтың
табиғи деңгейі тән, жұмыс ... ... ... ... да болып тұрады.
Табиғи жұмыссыздықтың болуы ... ... ... ... бар деуге болады.
Жұмыссыздық мәселелері көптен бері ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері,
жұмыссыздық деңгейіне әсер ... ... және т.б. ... ... ... талқыланып жатыр. Қазақстан жағдайында бұл мәселелер
шиеленісе түсті. Өйткені экономикалық ... және ... ... күрт ... байланысты адам қылықтарына өзгешеліктер енді.
Жұмыссыздық туралы көптеген анықтамаларды жинақтап қорытсақ, оған
келесідей анықтама ... ... ... адам - ол ... ... ... жағдайында жұмысы жоқ, бірақ жұмыс істей алатын және жұмыс іздеп
жүрген адамдар. Ал ... - ... ... халықтықтың бір
бөлігін жұмыссыздар ... ... ... ... ... ... ұйымының анықтамасы бойынша жұмыссыз деп табсы
әкелетін жұмысы жоқ, ... ... ... және ... төрт ... ... әр жолмен іздеген адам танылады.
Жұмыссыздықты есептеу формуласы (u) ... ... ... белсенді халық санына (L) бөлу ... ... ... ... = ... рыноктық қатынастар арқылы дамуында еңбекке деген сұраныс
және еңбек ұсынысы арқылы еңбек рыногында тепе-теңдік жағдай орын алады ... ... шын ... мұндай еңбек рыногының тепе - ... алуы ... ... ... ... ... дегеніміз
экономикадағы қызмет етіп отырған кәсіпорындар қанша ... ... ... етсе
соған сәйкес экономикада ... ... ... ... саны ... дегенді білдіреді.
Шындығында еңбек рыногында ... ... ... ... болып отырады. Яғни, экономика ... ... ... ... орын ... дегенді білдіреді. Егер де осы
табиғи деңгейден асып ... ... ... ... ... заңы ... , онда экономикада тұрақсыздық жағдай жұмыссыздық мәселесі орын алады.
Бұл жағдайды келесі еңбек рыногының тепе-теңдік ... ... ... ... ... сұранысы қисығы Nd мен ... ... Ns ... Е ... ... болады, ол нүкте еңбек рыногындағы
тепе-теңдікті сипаттайды. Осы ... ... ... ... жалақының және NE ... ... ... ... Егер ... W1 ... ... болатын болса, онда
рыноктық сәйкессіздік ... ... ... ... ... В-А ... өседі, осының нәтижесінде Nb- Nа ... ... ... ... жұмыссыздық бұл еңбек рыногындағы сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ... Жұмысшы
күші болып табылатын ... ... ... ... ... категорияға бөлінеді.
Еңбекке қабілетті адамдар - жасына және денсаулығына қарай еңбек етуге
қабілетті адамдар. ... ... ... ... экономиканың рыноктық немесе рыноктық емес ... ... ... жүргізіледі. Яғни, рыноктық емес құрылымда
қызмет ететіндерге мемлекеттік әскер, полиция, мемлекеттік ... ... ... кіреді.
Жұмыссыздар болып еңбекке жарамды жастағы еңбекке қабілетті, бірақ
жұмыс орны жоқ адамдарды айтады. Жұмысы бар ... және ... күні ... ... жұмысбасты адамдар болып табылады. Жалпы ... ... ... мен ... ... күші ... кірмейтіндер өзара жеке категория болып
табылады. Бұларға жұмысы жоқ және ... ... ... жоқ ... ... жұмыс істегісі келетін, бірақ әр түрлі себептермен жұмыс істеуден
күдер үзген адамдар. Адамдардың бұл ... ... ... ... қамтылу мен ... ... ... ... Институционалдық емес адамдар;
• Жұмыс істеушілердің саны;
• Жұмыссыздар саны;
• Жұмысшы ... ... ... ... ... Осы көрсеткіштердің
арасында өзара келесідей байланыс бар:
... ... саны ЧРС = ... ... ... ... ... Ч3 = Ч3/ЧИН;
• Халықтың жұмыссыздық дәрежесі УБ = ЧБ / (Ч3+ЧБ);
• Жұмыссыздықтың ... NБ = ЧБ / ... * ... ... осы ... дәрежесі
мен
динамикасы бірнеше факторларға тәуелді, оларға демографиялық, жастық ... ... ... ... құрамы, жекелеген аймақ пен
салалардағы еңбек рыногындағы сұраныс пен ұсыныстың арақатынасы.
Жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... ... яғни ... таратылуы
мен мерзімінің ұзақтылығын. ... ... ... ... жұмыссызданған бөлігін сипаттайды.
Жұмыссыздықтың ұзақтық мерзімінің көрсеткіші бар ... ... ... ... ... ... ... жағдайда жұыссыздытың
белгілі бір дәрежесін болуын заңды және қажет деп ... Дж. ... ... ... ... сұраныстың
бейімділігінің жеткіліксіз екендігінен болады деп ... ... ... ... ... ... сұраныстың қосымша кеңеюіне
байланысты жұмысшылардың санының өзгермеген жағдайы болып ... ... әрі ... ... тек таза инфляциялық өсім болады. Осындай кезде
амалсыз жұмыссыздық нолге тең.
Кейбір экономистер ... ... ... ... деп ... Осы жағдайда жұмыссыздықтың табиғи дәрежесі
туралы ... ... ... ... қолданылатындығына байланысты сипатталады. Негізгі экономикалык
ресурс жұмысбастылықты ... ... күші ... ... ... ... мақсаты.
Табиғи жұмыссыздық деңгейі - бұл жұмыс істеуді қалайтындардың жалпы
санының ішінде жұмысы жоқ ... ... ... ... ... адам үш түрлі санаттың біреуіне ... ... ... ... және ... ... кірмейтіндер. Жұмыс
істейтін адам деп — үй шаруасымен немесе оқумен шұғылданбайтын, апта бойы
жұмыс істейтіндер осы ... ... Егер де ... жаңа ... кіруді
күтіп жұмыс істемесе және жұмыстан уақытша босатылса немесе жұмыс іздеп
жүрсе, онда ол ... деп ... ... екі ... ... адамдар
(студенттер және үй шаруашылығындағы әйелдер) жұмыс күші ... ... және жаңа ... кіруді күтпейді.
Жұмыс күші - ... мен ... ... жиынтығы, ал
жұмыссыздық деңгейі - бұл жұмыс күшінің жалпы санындағы ... ... ... ... ... ... экономикалық активті халық деген
негізі ұғым қолданылады. Ол дегеніміз еңбек ... ... ... келген
және еңбекке қабілетті, жұмыс істегісі келетін ... ... ... 2000 ... ... экономикалық активті халытың
саны күннен-күнге өсуде, оған ... ... ... ... ... ... ... жалақының
жоғарлап, оның тұрақты ... ... ... ... ... ... демографиялық өсуге бет алғанымыз және
т.б. жағдайлар себеп болып отыр.
Экономикалық активті халықтың өсу динамикасын ... 2-ші ... ... 2004 жылы ... ... ... 7,9 млн. ... жетті,
өткен жылмен салыстырғанда 13,4% ... ... ... ... 7,2 млн. ... ... көріп отырғанымыздай, елімізде соңғы жылдары жыл санап
өндірістің дамуымен және ... ... саны ... ... ... өсуде, ал оның есесіне елімізде ... ... - ... ... – ақ ... активті халықтардың жұмыспен қамтылу
дәрежесін келесі 3- ші суреттен көруге болады.
Сурет 3 – Жұмыспен ... ... ші ... көріп отырғанымыздай еліміздің экономикасының өсуіне
байланысты, активті халықтар ішіндегі жұмыспен қамтылған халықтың ... ... ... азаюына себеп болуда.
1.2. Жұмыссыздық формалары және оның экономикаға ... ... ... ... оның ... құрылымы және елдегі
әлеуметтік, жалпы қоғамдық жағдайларға ... ... ... ... Олардың еңбек рыногындағы ... ... ... ... ... де әр ... болып келеді. Енді оларға
жеке-жеке тоқталып өтейік.
Уақытша жұмыссыздық. ... ... өз ... ... ... ... мүмкіншіліктері бар кезде "жұмысаралық" жағдайда қалады.
Кейбіреулерің ... ... ... олар басқа жұмыс орнын іздеу
үстінде болады. Ал басқалары тұрақты ... ... ... уақытша
жұмыссыз болады (мысалы, құрылыстағы қолайсыз ... ... ... ... ... рыногында жастар арасында алғаш рет
жұмыс іздеп жүргендер де уақытша жұмыссыздардың қатарына қосалады.
Осы ... ... жаңа ... ... ... ... ... қайтып орналасқанда олардың орнын басқа жұмыссыздар басып отырады.
Сондықтан, еңбек рыногында әр түрлі ... ... ... ... ... өзгертсе де, осы жұмыссыздық түрі сақтала береді. Осы жұмыс
орнын іздеп жүрген және жұмысқа ... ... ... ... ... ... ... жұмыссыздар" деп атайды. Уақытша
жұмыссыздар еңбек ... ... ... мен ... бар деп ... ... ... міндетті және ерікті
болып бөлінеді. Жұмысшылардың көпшілігі жұмысаралық ... өз ... олар - ... ... ... жұмыстарын жоғары төлемақылы
жұмысқа ... ... орын ... Бұл ... ... ... ... табыс әкеледі және еңбек
ресурстарының ... ... ... ... дегенді білдіреді.
Яғни, бұл жалпы ... ... ... ... жұмыс орындарының көбеюімен байланысты. Жалпы ... ... ... орта ... 1 ... 3 айға дейін созылады.
Құрылымдық жұмыссыздық. Экономикада уақытша жұмыссыздықтан
ақырындап ... ... деп ... ... ... ... ... "құрылымдық" терминін құрамдық ... ... ... өте келе ... ... қызмет
көрсету саласында технология мен сұраныс құрылымында өзгерістер ... өз ... ... ... ... сұраныс құрылымын
өзгертеді. Осы ... ... ... ... мамандықтарға деген
сұраныс азаяды немесе мүлдем жойылады. ... ... ... жаңа ... ... ... Осы
жағдайда еңбек күші ... ... ... ... ... және ... жауап бере алмағандықтан ... ... ... қызметкерлерлердің өздерінің мамандық тәжірибелері
рынок сұранысына ... ... ... ... олардың
тәжірибесі мен ... ... мен ... ... ... байланысты ескіріп, керексіз болып қалады. Сонымен қатар
жұмысбастылықтың географиялық құрылымы әрдайым ... ... ... 10 ... ... жұмыс орындарының "қысқы белдеуден" -
"жазғы белдеуге" миграциясы мысал бола алады.
Уақытша және ... ... ... ... анық ... ... ... болатын тәжірибе бар,ал құрылымдық
жұмыссыздар жаңа жұмыс орнына орналасуы үшін ... оқу ... өтуі ... ... ... жерін де ауыстыруы керек. Уақытша жұмыссыздыққа
қарағанда ... ... ұзақ ... болғандықтан
олар экономикадағы еңбек рыногы жағдайы үшін қауіпті болып келеді.
Циклдік жұмыссыздық. ... ... ... ... ... жеткіліксіздігімен байланыстыруға болады. ... ... және ... қамтудың көлемдерінің циклдық
ауытқуларын құрайды. ... ... ... ... ... ... ... азаюымен және жұмысшы күшінің бір бөлшегінің
жұмыстан босауымен байланысты ... ... бұл түрі ... екі жұмыссыздық формасына
қарағанда экономиканың тиімді дамуына кері ... ... елде ... циклдік түрінің өсуіне байланысты халықтың
тұрмыс тіршілігі төмендейді, әлеуметтік сала нашарлайды, яғни бір ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының егемендігін алғаннан кейінгі 6-7 жылды ... ... ... өндірістің жаппай жабылуымен, ... ... ... ... деңгейінің тым жоғары болуына ... ... ... ЖІӨ ... ... құлдырады. Инфляция орын ... ... ... ... ... ... және жалған жұмыссыздық болады. Бірінші ... ... ... және ... болады, бірақ еңбек рыногында түрлі
жағдайларға байланысты ол ... ... таба ... ... жағдайда әр
түрлі себептермен еңбекпен ... ... ... ... ашық және ... ұзақ және ... ... болуы
мүмкін. Ұзақ мерзімді жұмыссыздыққа циклдік және ... ал ... ... маусымдық және уақытша жұмыссыздық жатады.
Маусымдық жұмыссыздық. Өндірістің ... ... ... маусымдық ауытқуымен байланысты болады. Оларға: ... ... ... ... жыл бойы ... сұраныс бір деңгейде
болмайды. Жұмыссыздықтың маусымдық түрі жүмысшы мен жалдаушы ... ... ... ... алады.
Батыс экономистері әдетте табиғи жұмыссыздықты және толық жұмыспен
қамту болғандағы ... ... ... объективтік
диспропорияларды көрсететін құрылымдық жұмыссыздық деп ... Ал ... ... ... және маусымдық жұмыссыздықты
жатқызады. Шынында да ... ... оның ... ... ... ... кұрылымдық өзгерістермен байланысты,
оның циклмен даму ерекшеліктері ... ... ... ... жұмысбастылық жұмыссыздықтың мүлдем жоқтығы емес. Басқа сөзбен
айтқанда, толық жұмысбастылық кезінде ... ... ... ... тең ... ... ... жұмысбастылық кезіндегі жұмыссыздықты "жұмыссыздықтың
табиғи деңгейі" деп атайды. Жұмыссыздықтың табиғи деңгейімен ... ... ... ... ... өндірістік әлуеті" деп
аталады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... көлемі.
Жұмыссыздықтың табиғи деңгейі дегеніміз - оң өлшем, өйткені уақытша
жұмыссыздарға да ... ... үшін ... керек.
Құрылымдық жұмыссыздарға да оқу курстарынан өту үшін ... ... ... ... ... ... саны бос жұмыс орындар санынан көп ... ... күші ... ... ... ... сөз, ... жағдайда
жиынтық сұраныс тапшылығы мен циклдік жұмыссыздық пайда болады. Басқа
жағынан қарағанда жиынтық ... ... ... ... жұмыс күшінің
жетіспеушілігі байқалады, яғни бос жұмыс орындарының саны жұмыс ... ... ... артық болады. Мұндай жағдайда жұмыссыздықтың нақты
деңгейі жұмыссыздықтың табиғи ... ... ... күші ... мұндай тапшылық инфляциямен қатар болады.
Экономикадағы жаппай жұмыссыздықтың орын алуы ... ... ... ең ауыр ... ... ... Ол қоғам өмірі
мен адамдар арасындағы ... ... ... ... ... Мысалы, жаппай жұмыссыздық орын алған кезде қоғамда ұрлық,
адам өлтіру, тонау, адамдарға ... жиі ... ... ... ... ... табылатын жұмыссыздықтың өршуі
қоғамдық адамзаттық қатынастарға кері ... ... ... ... ... ... әлем ... барлығы қоғам үшін зиянды ... ... ... күреске шығып, оны болдырмаудың алдын алып
отырады.
Қандай да ... ... ... ... экономикалық шығындарымен байланысты болады. Қоғамның экономалық
шығындары ... ... мен ... ... ... түсетін ... ... ... бойынша төленетін жәрдемақының өсуімен, мемлекеттік еңбек,
жұмыспен қамту және әлеуметтік ... ... ... ... өз ... әлеуметтік-негативтік процестерді күшейтеді.
Қоғамдағы әлеуметтік ... ... ... барлық
елдер жұмыссыздық мәселесін басты орынға қойып, онымен күрес жүргізеді. ... ... ... үшін де ... ... ... ... еліміз
экономикасында егемендігін алғаннан кейін жаппай жұмыссыздық орын алып, ол
соңғы бірнеше ... ғана ... таба ... Енді ... ... ... ... қарастырайық.
2. Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық мәселесі
2.1. Жұмыссыздықтың экономикалық және әлеуметтік салдарлары.
... ... ... ... ... ... ... қалған жұмысшылардың біліктілігі жоғалады
• Халықтың әр түрлі әлеуметтік топтары арасында жұмыссыздық шығындарын
тең бөлмеу орын алады
• Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... пайда болады
2.2. Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздыққа қарсы мемлекеттің саясаты
Қазақстанда жұмыссыздарға әлеуметтік қолдау көмек көрсетілуде.
2002 жыл үшін жұмыссыздық жәрдем ақысының орта шамасы 3651 ... ... ... ... орта ... - 28,4% ... Жұмыспен қамтамасыз
ету органдарында, 2003 жылдың қантар ... ... ... ... саны 127,9 мың адамды құрады. Соның ішіне ауыл тұрғындары 90,2
мың (36,4%). 361,1 мың ... ... ... ... ... жыл ... қабылданған халықты жүмыспен қамтамасыз ету туралы 15
желтоқсан 1991 жыл №413 XII ... ... ССР) ... ... ... 1995 жыл 5 ... ... күші бар, өзгерістер
енгізілді (№2488), №2488 1995 ... 30 ... ... күші бар №2088 ... 1993 жыл 8 сәуірдің ҚР заңының күші, №259 - 1 1998 жылы 1 шілде ... ... ... ... ... ұйымдастырды, әлеуметтік
кепілдемелермен жәрдем ақы ұсынылды. Қазіргі уақытта ... ... ... ... (ҚР №361-1, 5.04.99 заңы бойынша өзгерістермен)
30 желтоқсан 2003 жыл заңы ... ... ... ету ... ... реттеуге шақырады, сонымен қатар жұмыссыздарды
әлеуметтік қорғауда бар, ескі заң ... ... ... одан әрі ... ... Ескі заң 20 рет ... ... Бұл заңның әлеуметтік саяси-экономикалық
жағдайларды ескермей жасалғандығы түсінікті.
Жаңа заң ... ... ... ... ету орталықтары жабылып,
олар мемлекетті қазыналық коммуналды кәсіпорындары деп атала басталды
(МҚКК), ал ең ... ... ... ... ... ұғым ... кетті.
Жұмыссыздар материалдық көмек алады, онын әлі деңгейі анықталмаған: басында
оны 3,5 есепті көрсеткіш деп анықтаған, артынан 1,5 есепті ... ... енді ... ... ... ақша ... сылтауратып 1 есепті
көрсеткішке түсірді.
Ескі заң бойынша егер жұмысшы штаттан қысқарылған ... ... ... болса, онда ол жарты жыл ай сайын ... ... алып ... ... ... байланысты жұмыстан қуылған және еңбекпен
қамсыздандыру қызметіне ... 3 ... ... ... оның көлемі
инфляциялық процестерге де байланысты өсіп отыратын. Қазіргі ... ... ... ... жан ... ... 2 ... аспайтын (табыс мөлшері) жұмыссыздар отбасының ... ... ескі ... ... 3 аймен әлі есептескен жоқ (тек Алматы ... ... 30 млн. ... қарыз). Сондықтан жұмыссыздардың
материалдық көмекті ерте мерзімде ... деу, ... ... қашан берілетіні белгісіз.
Егер жұмысбастылық туралы ескі заңда жұмыссызға кәсіби даярлық
кезеңде стипендия берілсе, қазір ол да ... ... ... ... жұмыс іздеу былай жасалады: белгілі журнал бойынша, яғни онда
қалаған жұмыс беруші ... ... ... тіркеп жұмыссыздар
кәсіпорындағы бос орындарын, ... әр күн ... ... ... ... ... ... басқа нормалары бойынша
кеткендерден тәуір. Қысқартумен кеткен тұлға, бұрынғы жұмыс орнынан екі
орта айлық ... ... ... ... Егер тұлға босағаннан кейін
жұмысбастылық орталығына тіркелсе, онда бұл ... ... айда да ... онда тағы бір орта айлық жалақы көлемін алуға ... бар. ... ... соң ... биржасындағы тұлға ресми түрдегі жұмыссыздық деп
табылып ... ... ... бар. ... ... орталығы тұрғын
үйлік жәрдем ақы бекітілгенде, коммуналды қызметтің белгілі бір ... ... үшін ... ... ... ... 67 өнеркәсіптік кәсіпорындар оптималды шығындармен
айналысады. 2004 жылы тұрақты және ... ... 198 ... ... бойынша және тұрақты емес 188 кәсіпорын жұмыс істейді.
Толығымен 9 ... ... ... өнеркәсіптік кәсіпорын банкроттықта
болып қайта құрылу стадиясында екі ... ... қала ... шығу үшін тоқтап тұрған кәсіпорынды жүргізуді қамтамасыз ету,
қайта құру және жаңа ... ... үшін ... ... ... ... болды. Өнеркәсіптік саясаттың басты мақсаты қала
экономикасына әсер ... ... іске қосу ... ... ... ... шағын және орта бизнес дамыды. Жалпы
тіркелген ... ... ... саны — 6616, ... ішінде 4495-і
жеке тұлғалар. Индивидуалды кәсіпкерлік қызметімен ... ... ... мен ... бойынша 18966 бірлікке жетті. ... ... ... және орта ... ролін жақсарту идеялары ескертіліп,
жұмыскерліктің кәсіпкерлік инициативаға белсенді қатысуы ... ... ... Алдағы уақытта жоспарланады:
- әрдайым жұмыссыздармен өз жеке ісін ұйымдастырғысы келетін тұлғалар мен
жеке кызметін жүзеге асырғысы келетін тұлғалар мен ... ... ... ... пен өзін - өзі ... ... анықтау үшін тестер жүргізу;
- өз бетінше жалпы ақпарат ... ... ... ... мен ... ... тәжірибесін
жариялау;
- несие ұсыну ... ... және орта ... ... жаңа ... ... 2005 жылы 2004 ... кеңейту
жоспарлануда;
Батыста негізгі макроэкономикалық дамудың жалпы бағыты ... ... ... ... ... еңбек нарығында өз әсерін көрсетіп отыр:
- банкротты кәсіпорындарда ... ... ... ... ... емес
жұмыспен қамтылған кәсіпорындар, экономикалық құрылыстардың қайта құрылуы;
инвестициялық ... яғни ... ... ... және ... ... құрумен сақтау тәуекелділіг;
- миграциондық процестердің жалғасуы әсіресе, тұрғындардың қаладан және
республикадан тыс жерлерге ... ... ... ... ... ... ... әсері жанама түрде,
сондықтан есеп бойынша экономика ... ... ... ету ... экономикасының құрылысының өзгерістерін есепке ала отырып төмендейді.
Қалыптасқан экономикалық жағдайларды ... ... кез ... ... ... ... ... қалыптастырады, кәсіпорындарды максималды түрде
сақтап қалу және олармен өте қызмет ету, яғни шаруашылық ... ... ... төлеушілер мен жұмыс берушілер), сонымен ... ... яғни ... ... ... ... жұмсалатын шаралар.
2004ж. еңбек нарығында қалалық жұмыспен қамту байланыстарының жобасы
бойынша төмендегі кесте түрінде ... ... 1.
| | | | | ... ... ... ... |Нақтылы |Жоспар |
| | | | | |
| | |2003 жыл |2003 жыл |2004 жыл |
|1 ... орта |2,52 |2,1 |3,0 |
| ... ... | | | |
|2 ... ... ... |5377 |6000 |
| ... ... саны | | | |
|3 ... ... ... |5326 |5960 |
|4 ... ... |142,5 |134,7 |144 |
| ... саны | | | |
|5 ... ... |2500 |2503 |2500 |
| ... ... оның |900 |925 |900 |
| ... ... ... | | | |
|6 ... оқу және кәсіби |90 |220 |120 |
| ... ... | | | |
|7 ... ... |1225 |1519 |1450 |
| ... | | | |
|8 ... ... |2587 |1500 |
| ... ... ... | | | |
| ... | | | |
|9 ... жерлеуге |17 |17 |17 |
| ... ... ... | | ... ... ... ... сферасының негізгі бағыттары тұрғындарды жұмыспен
қамту және әлеуметтік ... ... ... мен ... ... ... ... бағытын анықтайды:
- қала халқының өмір сүру деңгейінің әлеуметтік қорғау жүйесін жақсарту;
- экономикалық жеке ... ... ... ... үшін ... қолайлы
жағдай жасау;
- еңбекке қабілетсіз адамдардың және тұрғындардың нашар тобы үшін өмір ... ары ... ... ... ... ... экономикалық даму міндетімен оны қайта құру
құрылыстарын ескере ... ... ... ... ... ... ... еңбек қатынасы аясында және тұрғындарды әлеуметтік
аясында заңдылықтардың орындалуына байланысты бақылау жүргізу;
- әлеуметтік сферада тиімді ... ... ... ... ... ... адамдардың құқықтары мен заңды
қызығушылықтарын практика жүзінде жүзеге асыру, әлеуметтік ... ... ... ... нақтыландыру;
- өмір сүру деңгейінің ең төменгі ... ... ... ... ... көмек көрсетілген тұлғаларға бағдарламаны нақтыландыру;
- жергілікті өзін - өзі реттеу ... мен ... ... басшылары мен кәсіпорындардың және басқа да төменгі өмір сүру деңгейін
қамтамасыз етудегі шарттар және ... ... ... ... ... ролін ұйымдастыру сферасында, экономикалық тиімді
шараларды дамыту және енгізу, әлеуметтік қызмет көрсету банкін құру;
- жұмыссыздар азаматтық тиімді кәсіби ... ... ... ... оқыту және қайта даярлауды ұйымдастыру және өткізу;
- жұмыссыздарды әлеуметтік ... ... ... ... ... нормативтер жүйесін дамыту;
- еңбек нарығындағы басты қатысушыларын әлеуметтік серіктестігін жақсарту
(мемлекет, жұмыс беруші азамат), ... ақы ... ... ... ... және ... ... мәселелерді шешу;
Қазақстан халқына «тәуелсіз тиімді және қауіпсіз ... ... ... « ... ... басты
инвестициямыз – бұл, адам инвестициясы» деп атап көрсетілген.
Кедейлік пен жұмыссыздыққа қарсы стратегиясы төмендегідей ... ... ... ... ... және орта ... ... еңбек сыйымдысы көп салаларға белсенді ... ... ... капиталды тартуды дамыту;
- жұмыспен қамту кезінде – шарт және ... ... ... қоғамдық жұмыссыздықтарды дамыту, ең алдымен жол салу және орман
отырғызу;
- жеке кәсіпкерліктің даму ... ... жоқ ... ... алып ... ... көрсету сферасын белсенді дамыту, әсіресе, туризмді.
Бағдарламада «жұмыс пен қамту заңның жүзеге асуына жауапты органдардың
болашақтағы іс - ... ... ... ... ... жұмыспен
қамтуға және азаматтарға реабилитация жасау, ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мен жұмыссыздарды
қайта даярлау әсіресе кәсіпкерлік бастаманы дамыту мақсатымен ... ... ... ... және үйреру органдарына «жәрмеңке»
өткізу. Осы берілген бағдарламаларды жүзеге асыру, бір ... ... және ... ... саясатын, әлеуметтік ауыртпалығын жұмсарту
болса, екінші жағынан оның жүзеге ... үшін ... орта ... ... ... ... даму мен түзетілуіне алғы шарттар болып
табылады.
Қорытынды
Қорыта келе, еңбек рыногының тепе – ... ... ... құбылыс болып табылатын жұмыссыздық мәселесі орын алады.
Экономикада жұмыссыздар болып еңбекке ... ... ... ... ... ... жұмыс орны жоқ адамдар табылады. Сондықтан
да жұмыссыздық ел экономикасының ... ... ...... ... ... ... елдің экономикалық құрылымына,
өнеркәсіп салаларының дамуына, елдегі жалақының деңгейіне, ... ... ... мен ... ... ... болады.
Еңбек рыногында ылғи да еңбек сұранысы еңбек ұсынысынан артық болып
отырады. Яғни, экономика заңдылығы бойынша ... ... ... ... ... ... Егер де осы табиғи деңгейден асып ... ... ... ... заңы ... 3 %), ... тұрақсыздық жағдай жұмыссыздық мәселесі орын алады.
Табиғи жұмыссыздық деңгейі – бұл жұмыс істеуді ... ... ... ... жоқ ... ... ... деректерде әрбір адам үш түрлі санаттың ... ... ... істейтін, жұмыссыз және жұмыс күшіне кірмейтіндер.
Жұмыссыздық қалыптасуының ерекшеліктеріне байланысты орын бірнеше
формалары болады. ... ... ... ... ... ... Циклдік жұмыссыздық
• Маусымдық жұмыссыздық
• Жаппай жұмыссыздық
Осы аталған жұмыссыздық формаларының экономикадағы жұмыссыздықтағы
үлесіне байланысты олардың экономиканың ... ... ... де әр ... ... ... – ақ ... шешу үшін кетеін уақыт пен шығындар да ... Осы ... ... ... экономика дамуына кері әсері
жоғары әсері болатын циклдік және жаппай ... ... алу ... Бұл ... де ... ... ... ұшырағанын немесе
тиімсіз даму жолында отырғанын көрсетеді.
Жұмыссыздық өз кезегінде әлеуметтік – негативтік процестерді күшейтеді.
Қоғамдағы әлеуметтік қайшылықтарды шиеленістіреді. ... ... ... ... ... ... қойып, онымен күрес жүргізеді. Бұл
мәселе біздің еліміз Қазақстан Республикасы үшін де ... ... ... ... еліміз экономикасында егемендігін алғаннан кейін жаппай
жұмыссыздық орын алып, ол соңғы бірнеше жылдаған шешімін таба бастады.
Қазақстандағы еңбек ... ... ... ... ... бұл
әлеуметтік – экономикалық сала болғдықтан, еліміздің ... ... ... ... бұл ... ... да күрт ... кетті.
Бірақ, еліміздің экономикалық реформаларды тиімді ... ... ол ... ... өз ... беріп, бүгінде еңбек рыногының
қатынастары дамып және жалпы ... ... ... ... ... жылдан – жылға азаюда. Соңғы 2005 жылы еліміздегі
жұмыссыздықтың деңгейі 7,9 % -ды құрады. ... бұл 1998 ... 13,5 % ... деңгейімен салыстырғанда әлдеқайда үлкен ... ... ... ... ... мәселесін шешу және ... ... ... ... ... бастап басты орынға қойылды. Оның
бірде – бір мысалы, өткен ... ... ... ... ... әлеуметтік мәселелерді айтсақ болады. Жолдауда еліміздің әлеуметтік
мәселелерін шешіп, халықтың тұрмыс жағдайын көтеру үшін елде ... ... ... ... мөлшерін 30 пайызға өсіру, зейнетақы
мен студенттердің степендиясын жоғарлату және ... да ... ... ... көтеру керектігін атап өтті. Әрине бұл ... ... ... таппай отырған әлеуметтік мәселесін ... ... ... ... арттырып, жұмыссыздық мәселесін
шешеді.
Осыларды қорытындылай келе, еліміздің еңбек рыногы ... ... ... оң ... алды. Рыноктың экономикалық қатынастардың дамуы
экономикада еңбек ұсынысы мен еңбек сұранысын өз күшімен ... бет ... ... еңбек рыногындағы басты мәселе еліміздің тұрақты ... ету үшін ... ... бәсекеге қабілетті мамандар дайындап,
бәсекеге қабілетті өнімдер өндіру.
Сондықтан мен жұмысымды аяқтай келе, әр Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ат салысса, онда біздің экономикамыз
қарқындап алға басады деп ... ... ... Жұмабаев С.К. Еңбек рыногы экономикасы: Оқу құралы. – Алматы:
Қазақ ... 2003 – ... ... ... Учебник / под.ред. проф. В.С. Буланова и проф.
Н.А.Волгина. – М.: МГУ, 1996 ... ... Н.Қ., ... М.Ә. – ... – Оқулық –
Алматы.Экономика. – 2003. – 432 бет.
4. ... ... / А.И. ... ... Санк ...... Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы: Оқу ... ... ... 2003. – 252 ... Аубакиров Я.А. Байжұманов Б.Б. / Экономикалық теория. Оқу ... ... ... ... ... А.С.Баймұхаметова, У.А.Жанайдаров / Экономикалық теория.
Оқу құралы. – Астана: 2002. – 446 б.
8. Джумамбаев С.К. ... ... в ... ... – Алматы:
Ғылым, 2003ж.
9. Берешов С. Регулирование заработной платы в республике Казахстан. ... ТОО ... 2004 ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы
23 қаңтарындағы заңы // Егемен Қазақстан, 2001ж, 30 қантар.
11. Журнал // Экономика и права ... 2004 г. ... ... ... и ... ... ... в переходной период // Вестник КазНУ, Серия экономическая,
№4, 2001 г. – с.38-44.
13. ... ... ... ... агенттігінің
бюллетені.
2004 жылғы Қазақстан Республикасының өңірлері бойынша. – Алматы. 2004
жыл. – 6 бет.
14. ... ... ... – 2005г.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек биржасы мен жұмыссыздықтың теориялық мәселелері25 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Жұмыссыздықтың экономикалық-теориялық негізі24 бет
Жұмыссыздықтың мәні, түрлері және себептері.ҚР жұмыссыздықпен күресу шаралары.25 бет
Жұмыссыздықтың мәні, түрлері мен себептері22 бет
Жұмыссыздықтың мәні, түрлері, себептері19 бет
Жұмыссыздықтың түрлері мен формалары, себептері35 бет
Жұмыссыздықтың экономикалық мәнінің теориялық негіздері4 бет
Жұмыссыздықтың әлеуметтік - экономикалық салдары4 бет
Жұмыссыздықтың әлеуметтік зардаптары20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь