«Қаржылық жағдайы» категориясын талдау объектісі ретінде теориялық зерттеу; қаржылық жағдайын талдау көрсеткіштерін жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныстар. «Kazakhstan Trading Company» ЖШС мысалында

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6

1. КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МЕН МАЗМҰНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.1 Қаржылық жағдайдың мәні, оны талдаудың мақсаты мен міндеттері ... ... .8
1.2 Қаржылық жағдайын талдаудағы есептіліктің мақсаты және оның ақпараттық маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18

2. КОМПАНИЯНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН «KAZAKHSTAN TRADING COMPANY» ЖШС .НІҢ МЫСАЛЫНДА ТАЛДАУ ... ... ..27

2.1 «Kazakhstan Trading Company» ЖШС.нің капитал құрылымы және оны бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
2.2 «Kazakhstan Trading Company» ЖШС.нің ақшалай қозғалыстарын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
2.3 «Kazakhstan Trading Company» ЖШС.нің ақша ағымдары ретіндегі кәсіпорынның табыс көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54

3. КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН БАҒАЛАУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .58
3.1. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау мәселелері ... ... ... ... ... ... ... 58
3.2 Кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсартудағы қаржылық жоспарлауды оңтайландыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .65

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 70

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..73
Қазақстан Республикасында нарықтық қатынастар заңдылығының экономикалық өмірге енуі мен жеке меншікті ұйымдардың көбеюі, бизнес пен кәсіпкерліктің дамуы, басқару жүйесінің демократиялық жолдармен реттелуіне байланысты және бұған қосымша батыс идеологиясы мен ұсыныстары менеджмент, бухгалтерлік есеп бағытындағы консервативтік жүйені жойды. Бухгалтерлік есеп, бұдан туындайтын қаржылық қорытынды есеп нарықтық қатынастардың негізін қалайтындығына кәсіпкер, бизнесмендер мен меншік иелерінің және ұйымдарды басқарушылардың көзі жетті.
Еліміздегі бизнесті дамыту, қаржылық қатынастардың теориялық және қолданбалы негізін білу, құқықтық жүйедегі заңдылықтарды білу, тиімді және оңтайлы шешім қабылдау қызметінде ұйымның қаржылық жағдайын талдаудың атқаратын рөлі өте зор.
Қаржы саясатын тиімді бағытқа салу, экономикалық модельдер құрып, салыстырмалы талдау ісін күнделікті экономикалық өмірге қосу ұйымның қаржы жағдайын жақсартады.
Қазақстан Республикасының 28 ақпан 2007 жылғы 234-111 «Бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есеп беру туралы» Заңына сәйкес қаржылық есеп беру ұйымның қаржылық жағдайы, қызметінің нәтижелері мен қаржылық жағдайындағы өзгерістер туралы ақпарат береді, яғни қаржылық есеп беру негізінде ұйымның қаржылық жағдайына талдау жүргізіледі.
Нарық жағдайында ұйымның өміршеңдігінің кепілі мен жай- күйінің орнықтылығының негізі оның қаржы тұрақтылығы болып табылады. Ол ақша қаражатын еркін орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану жолымен өнімді өндіру мен сатудың үздіксіз процесін қамтамасыз ете алатын өзінің қаржы ресурстары жағдайын көрстетді.
Отандық талдау әдебиеттерінде қаржылық талдау мәселесі аз зерттелген, сондықтан оның прогрессивті әдістері әзірше бізде ойдағыдай қолданыс таба алмай отыр. Ал бұл кәсіпорын қызметінің қаржылық нәтижесі мен экономикалық дамуына, ең ақырында еліміздің экономикалық өсуіне кері әсерін тигізеді.
Кәсіпорын экономикасын ары қарай көтеру мәселелерін табысты шешу үшін ресурстарды тиімді паидалану қажет, резертер ашып өндірістің пайдаланылмаған резервтерді өндірістік қызметте пайдалану интенсивті техналогиялар енгізу, өндіріс басқаруының эканомикалық әдістерін жетілдіру, техникалық прогрессінің дамуымен өндірістің негізгі құралда жағдайы және прайдаланылу денгейіне және кәсіпорынның қажетті енбек ресурстарымен қамтамасыз етілуіне тәуелділігі күшейді. Кәсіпорының жеткілікті енбек рерурстарымен қамтамасыз етілуі олардың тиімді пайдаланылуын енбек өнімділігінің жоғары денгейі өнім көлемін жоғарылату және өндіріс тиімділігін көтеру үшін маңызды болып табылады.
1. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» ҚР Заңы. – Алматы, 2007ж.
2. «Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, 30 қараша 2000 жыл // www.zakon.kz. 2010.
3. «Банкроттық туралы» №67-1 ҚР-ның Заңы 21.01.97 жыл// www.zakon.kz. 2010
4. Мейірбеков А.Қ., Кәсіпорын экономикасы: – Алматы, 2003.
5. Өсербайұлы С. Корпоративтік қаржы: Оқу құралы. Алматы: Қазақ университеті, 2004.
6. Асқарова Ж.А. Бизнесті бағалау: Оқу құралы. – Алматы, 2006.
7. Шуванова В.И., Абдиманов Н.А. Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру және кәсіпорынның есептік саясатын қалыптастыру: Оқу құралы. –Алматы, 2001.
8. Мельников В.Д. Основы Финансов: Учебник. Алматы: ТОО «Издательство LEM», – 2005.
9. Қаржылық есептеменің халықаралық стандарттары.-Алматы: Раритет, 2003
10. Ермекбаева Б.Ж., Купешова Б.К. Корпоративные финансы: Учебное пособие. – Алматы, 2007
11. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия // Учебное пособие. Алматы: Экономика, 2003г
12. Сатмурзаев А.А. Бухгалтерский учет на современном предприятии // Экономика. Алматы, 2005.
13. Чухланцев Д. Управление финансовыми потоками компании. – М. Юнити, 2002 г.
14. Жуйриков К.К.,Раимов С.Р. Корпоративные финансы // Алматинская академия экономики и статистики, – 2004г.
15. Байбулова Д.Б. Управление финансовой устойчивостью предприятий в переходной экономике (на примере Республики Казахстан). Дисс.канд.экон.наук. Алматы, 2003 г.
16. Шевченко О.А. Место бюджета движения денежных средств в системе управления организацией // Финансовый менеджмент – 2005г. — № 4. — с. 36 – 40.
17. Балабанов И.Т. Основы финансового менеджмента. Финансы и статистика // М. – 2000.
18. Рубинштейн Т.Б. Планирование и расчеты денежных средств фирм и компаний. М. 2004. — с. 305–308.
19. Бертонеш М., Найт Р. Управление денежными потоками: Питер, 2004.
Овсийчук М.Ф. Управление денежными средствами предприятия: М. Аудитор, 2002г.
20. Стоянова Е.Е. Финансовый менеджмент. Учебно - практическое руководство. – М.: Перспектива, 2003г.
21. Поршнева А.Г. Управление организацией: – М. ИНФРА-М., 2004 .
22. Радионова В.М., Федотова М.А. Финансовая устойчивость предприятия в условиях инфляции. М.: Издательство “Перспектива”, 2003.
23. Павлова Л.Н., Финансы предприятий: М.: Издательское объединение «ЮНИТИ», – 1998г.
24. Насырова М.Р., Токсанбай С.Р., Кулпыбаев С.К., Гуляева С.П. “Современный экономический русско-казахский толковый словарь-справочник” – “Қазіргі экономикалық орысша-қазақша түсіндірме сөздік-анықтамалық” – Алматы: Экономика, 2003ж.
25. Сергалиев М. Русско-казахский словарь.Орысша-қазақша сөздік. “Сөздік- Словарь”– Алматы, 2000.
26. Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің қаржылық есептілігі 2007- 2009ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ...................................................................
..................................................6
1. КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУДЫҢ ... МЕН ... ... ... ... оны ... мақсаты мен міндеттері.........8
1.2 Қаржылық жағдайын талдаудағы есептіліктің ... және ... ... ... ... «KAZAKHSTAN TRADING COMPANY» ЖШС ... ... ... Trading Company» ЖШС–нің ... ... және ... «Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің ақшалай ... ... Trading ... ЖШС–нің ақша ағымдары ... ... ... талдау………….……….......………..54
3. КӘСІПОРЫННЫҢ ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын ... ... ... ... ... қаржылық жоспарлауды
оңтайландыру............................................................
.................65
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.....................................70
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... өмірге енуі мен жеке меншікті ұйымдардың көбеюі, бизнес ... ... ... ... ... жолдармен реттелуіне
байланысты және бұған қосымша батыс идеологиясы мен ұсыныстары ... есеп ... ... ... ... ... ... туындайтын қаржылық қорытынды есеп нарықтық қатынастардың
негізін қалайтындығына ... ... мен ... ... ... басқарушылардың көзі жетті.
Еліміздегі бизнесті дамыту, қаржылық қатынастардың теориялық ... ... ... ... ... ... білу, тиімді және
оңтайлы шешім қабылдау ... ... ... жағдайын талдаудың
атқаратын рөлі өте зор.
Қаржы саясатын тиімді бағытқа салу, экономикалық модельдер ... ... ісін ... ... ... қосу ұйымның қаржы
жағдайын жақсартады.
Қазақстан Республикасының 28 ... 2007 ... ... есепке алу және қаржылық есеп беру туралы» ... ... есеп беру ... ... ... ... ... мен
қаржылық жағдайындағы өзгерістер туралы ақпарат береді, яғни қаржылық есеп
беру негізінде ұйымның қаржылық ... ... ... жағдайында ұйымның өміршеңдігінің кепілі мен жай- күйінің
орнықтылығының негізі оның ... ... ... ... Ол ... ... орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану ... ... мен ... үздіксіз процесін қамтамасыз ете алатын өзінің
қаржы ресурстары жағдайын көрстетді.
Отандық ... ... ... ... ... аз зерттелген,
сондықтан оның прогрессивті әдістері әзірше бізде ойдағыдай қолданыс таба
алмай отыр. Ал бұл кәсіпорын ... ... ... мен экономикалық
дамуына, ең ақырында еліміздің экономикалық өсуіне кері әсерін тигізеді.
Кәсіпорын экономикасын ары қарай көтеру мәселелерін ... шешу ... ... ... ... резертер ашып ... ... ... ... ... интенсивті
техналогиялар енгізу, өндіріс басқаруының эканомикалық әдістерін жетілдіру,
техникалық прогрессінің дамуымен өндірістің ... ... ... ... денгейіне және кәсіпорынның қажетті енбек ресурстарымен
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі олардың тиімді пайдаланылуын енбек
өнімділігінің ... ... өнім ... ... және ... ... үшін маңызды болып табылады.
Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі - ... ... ... ... ... ... және ... басқару, өндірістік,
әсіресе қаржылық шешімдер қабылдау үшін оның қаржылық жағдайын ... Тек ... және ... ... ... ғана оның қызметін объективті
бағалап, ұйымның қаржылық тұрақтылығын нығайту немесе жақсарту және ... ... ... ... ... ... ... басшылыққа нақты ұсыныстар беруге болады. Бүгінде іскерлік ... ... ... кәсіпкерлерге, әсіресе қаржы менеджерлеріне ғылымның
жаңа салаларында қарастырылатын қаржыны ... ... және ... ... ... ... мүмкін емес. Оларға алдымен қаржы
менеджменті, бухгалтерлік есеп, аудит және ... ... ... ... ... ... ... және бизнестің тиімділігін
талдаудағы теориялық және әдістемелік проблемаларды зерттеу ... ... ... ... Trading ... ЖШС.
Дипломдық жұмыстың мақсаты - «қаржылық жағдайы» категорисын талдау
объектісі ретінде ... ... ... ... талдау
көрсеткіштерін жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныстар жасау ... Осы ... орай ... ... ... ... қаржылық жағдайы мазмұнының мәнін ашу;
- қаржылық жағдайы және ... ... әсер ... ... ... Trading ... ЖШС-не шаруашылық қызметіне қысқаша
талдау жасау;
- талдау ... ... және ... ... ... қатар
тиімділікті бағалау көрсеткіштерін негіздеу;
- қаржылық есептілік нысандарының қаржылық жағдайын талдаудың ... ... оның ... шолу ... үдерісінде келесі нәтижелер алынды:
- ұйымдардың қаржылық жағдайы мазмұны экономикалық талдау объектісі
ретінде негізделді;
- ұйымның қаржылық жағдайы ... ... ... ... ... тұрақтылықты талдаудың кешенді әдістемесі әзірленді.
Диплом жұмысын жазу барысында Қазақстан Республикасының заң актілері,
ұйымның қаржылық жағдайын ... ... ... және ... ... ... «Kazakhstan Trading Company» ЖШС ... ... ... ... үш ... ... қолданылған
әдебиеттерден тұрады.
1. КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ... ... ... ... оны ... ... мен міндеттері
Нарықтық қатынастар жағдайында кәсіпорынның ... ... ... өте зор. Бұл ... ... ие болуымен,
сондай-ақ олардың меншік иелері, жүмысшылар, коммерциялық серіктестер және
де басқа ... ... ... ... ... үшін толық жауапкершілікте болуымен байланысты.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау ... ... ... "қаржылық жағдай" дегеніміз немесе ... ... не, соны ... алған жөн. Соңғы жылдары шығарылған арнайы
әдебиеттерде бүл ұғым әр ... ... ... ... ... ... ... қаржыны тарату, пайдалану және оны
қалыптастыру көздерімен (меншіктік капитал және міндеттемелер, ... ... деп ... Н.А. ... бұл ... былайша анықтайды: "Кәсіпорынның
қаржылық жағдайы, қаржы ... ... ... және ... ... ... ... кәсіпорынның қалыпты өндірістік,
коммерциялық және басқа да қызмет түрлері үшін қажетті қаржы ресурстармен
қамтамасыз етілуімен және ... ... сай, ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілерімен қаржылық қарым-
қатынаста болу, төлеу ... және ... ... ... ... ... мүмкіндігі оның қаржылық жағдайының
жақсылығын керсетеді".
В.М.Радионова мен М.А. Федотова кәсіпорынның қаржылық жағдайы "қаржы
ресурстарының қалаптасуымен, ... және ... ... ... ... және ... қаржылық жағдай ұғымын
былайша түсіндіреді: "Қаржылық жағдай — бұл ... ... ... ... ... және пайдалануын сипаттайтын көрсеткіштер
жиынтығы".
Профессор И.Т.Балабанов "Шаруашылық субъектісінің ... - бұл оның ... ... ... ... ... қабілеттілігі, несие қабілеттілігі) қаржы ресурстары мен ... ... ... және ... да шаруашылық субъектілерінің
алдында өз міндеттемелерін орындау. Шаруашылық субъектісінің ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылық; несие қабілеттілігі; капиталды пайдалану;
валюталық өзін-өзі өтеу" — деп ... осы ұғым ... ... ... ... ... "Кәсіпорынның қаржылық жағдайы - бұл бірқатар көрсеткіштермен
сипатталатын оның саулығы мен өмір сүру ... ... ... ... Э.Т. Төлегенов, Ж.Г. Жұмағалиевалардың ... ... ... ... ... және оның төлеу
қабілеттілігін көрсетеді[4].
Осы берілген түсініктерге сүйене ... ... ... жасауға
болады:
Кәсіпорынның қаржы жағдайы осы кәсіпорынның ... бір ... ... және оның өз ... ... үздіксіз жүргізуі
мен өзінің қарыз міндеттемелерін уақтылы өтеуі үшін ... ... ... ... қаржы жағдайы осы кәсіпорынның белгілі бір ... ... және оның өз ... ... үздіксіз жүргізуі
мен өзінің қарыз міндеттемелерін уақтылы өтеуі үшін қаржы ресурстарымен
қамтамасыз етілуін ... ... ... - бұл ... ... ... төлем қабілеттілігі мен несие қабілеттілігін сақтай
отырып, табысты өсіру негізінде ... ... мен ... ... ... көрсететін қаржы ресурстарының жағдайы [4.26 б].
Кәсіпорынның жалпы ... ... ол ең ... ... ... артуын қамтамасыз ететін ақша ағымының қозғалысын
көрсетеді. Нарық жағдайында ол ең ... ... ... ... табыстың
тұрақтылығын талап етеді және оның мөлшері мемлекетпен, жабықтаушылармен,
несие берушілермен, жұмысшылармен және тағы ... есеп ... ... ... ... тиіс. Сонымен қатар кәсіпорынның одан ары дамуы
үшін барлық есеп айырысулар мен ... ... ... ... кәсіпорында өндірісті дамытуға, оның материалдық-техникалық базасын
жаңартуға және де әлеуметтік ... ... және ... ... ... табыс қалуы қажет .
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың ақпараттық негізі қаржылық
есеп беру болып табылады.
Қаржылық есеп беру түрлеріне ... ... ... ... ... ... кіріс пен шығыс есебі;
3) ақша қозғалысы туралы есеп
4) меншікті капиталдағы өзгерісі есебі
Онда сонымен қатар түсіндірме хат ... ... ... ... ... ... қаржылық есептен ... ... ... және бұл ... ... ... оқылады.
Түсіндірме хатта, берілген ... есеп және есеп ... ... ... отырғандығы және қаржылық есепті ... сай ... да ... ... тиіс. Мысалы, оған субъектіге
әсер етуші ... мен ... ... қаржылық есепте жазылған
міндеттемелер туралы түсініктерді жазуға болады. Нарықтағы географиялық
сегменттер, сомалық ... ... ... ... ... ... әсері туралы мәлімдемелер және басқалары қосымша ... ... ... ... ... қаржылық жағадайын талдаудың
рөлі жоғары. Бұл ... ... ие ... ... ... иелері, жұмысшылар, коммерциялық серіктестер және де ... ... ... ... ... ... толық жауапкершілкте болуымен байланысты.
Ұйымның қаржылық жағдайы оның өндірістік, ... және ... ... үшін ... ... ресурстармен қамтамасыз етілуімен және
оларды мақсатқа сай, ... ... және ... ... ... ... ... қарым-қатынаста болу, төлеу
қабілеттілгі және қаржылық тұрақтылықпен сипатталады .
Ұйымның ... ... ... ... оның ... ... ... банктер, жабдықтаушылар, сатып
алушылар, акционерлер және т.б.) өзара қарым-қатынасы үлкен әсер ... да, ... ... қатынаста болу – жақсы қаржылық
жағдайдың бірден-бір шарты болып табылады.
Жабдықтаушылар мен ... ... және ... қабіліттілігі жоғары
ұйымдармен келісім-шартқа үлкен ықыласпен отырады. Қаржы органдары,
әсіресе салық инспекциясы ... ... ... болғанын қалайды, себебі
тек осындай ұйым ғана салықтар мен басқа да міндетті төлемдерді уақытылы
төлей алады.
Осылайша, ... ... ... ... қабілетін және оның
іскерлік қарым-қатынастағы қуатын анықтайды. Ұйымның қаржылық жағдайының
объективті дұрыс бағасын алудың ең ... ... бұл – ... ол ... бағытын бақылауға, оның шаруашылық қызметіне кешенді түрде баға беруге
мүмкіндік береді және ... ... ... ... ... ... өндірістік кәсіпкерлік қызметі арасында байланыстырушы
қызметін атқарады.
Ұйым осы ... ... ... ... ... ... дұрыс
басқарды деген сұраққа жауап береді. Қаржы ресурстары жағдайының нарық
талаптарына сай болуы және де ... ... ... ... бере алуы өте ... ... табылады, себебі қаржылық тұрақтылықтың
жетіспеушілігі ұйымның төлеу қабілетінің жоқтығына және оның ... ... ... ал көп ... – дамуға кедергі жасап, ... ... және ... ұйым шығындарын көбейтуіне ... ... ... жағдайда жұмыс істеуші ұйымдардың қаржылық жағдайын талдаудың
басты міндеттері ... ... ... ... ... баға беру және оның есеп беру ... ... мен ... ... көздері арасындағы сәйкестікті,
оларды таратудағы тиімділікті зерттеу;
- айналым ... ... оның ... және ... ... ... ... және несие ережесін сақтау;
- ұйым активтері және оның міндеттемелерінің құрылымын зерттеу;
- ағымдағы активтердің айналымдылық ... оның ... ... және қорлар есебі;
- баланс өтімділігін, ұйымның қаржылық тұрақтылығының және төлеу
қабілеттілігінің ... және ... ... ... табыстылығын бағалау;
- ұйымның қаржылық жағадайының тұрақтылығынын ұзақ және қысқа
мерзімді болжау және т.б. [5].
Қаржылық ... ... ... ... ... талдаудың
қорытындылаушы кезеңі болып табылады және осы ол үш ... ... ... және ... Бұлардың жиынтығы коммерциялық, өндірістік
және қаржылық қызметті құрайды. Ұйымның қаржылық қызметі – бұл оның ... ... ... және ... ... ... мен құрамына
өзгеріс әкелетін қызметі болып табылады. Ол ... ... ... түсуі мен тиімді пайдаланылуына, есеп және несие тәртібін сақтауға,
меншікті және ... ... ... ... ... ... ... қызмет ету мақсатында қаржылық
тұрақтылыққа қол ... ... ... Ұйым ... ... және ... ... арасында тығыз байланыс пен ... бар. ... өзі ... ... және ақша ... алуы
оның өнімді сатуына, алдын ала қарастырылған сұрыпталымды ... ... ... ... ... ... және оны бір ... өндіруге
және төлеуге байланысты болады.
Жоғары сапалы өнімді үздіксіз өндіру және өткізу ... ... ... оң ... ... ... процесінде өнім
сапасының төмендеуі және оны сатудың қиындылықтары ұйым ... ... ... түсуіне кедергі жасайды, нәтижесінде ұйымның төлеу
қабілеті төмендейді. Кері байланыс та бар, ол ақша ... ... ... ... ... ... яғни ... процесінің
тоқтауына әкеліп соқтыруы мүмкін.
Шығындар көлемі өндіріс процесінің тиімділік деңгейімен ... ... ... көп ... ұйым ... ... көлемін сақтай
отырып ресурстарды, соның ішінде қаржылық ресурстарды ... ... Және ... ... пен ... ... нормасының
өсуі, еңбек өнімділік деңгейінің төмендеуі, басқа да ресурстардың ... ... және ... емес шығындар қосымша қаржы қаражаттарының
қажеттілгіне себепші болады. Еңбек және ... ... ... ... ... ... құнында, содан соң табыста талдап қорытылады. Соңғы
айтылған көрсеткіштің көлемі ұйымның өзіндік қаражаттарының көлемін өзгерте
отырып, оның ... ... ... елеулі көрініс табады.
Ұйымның қаржылық қызметінің қалыпты ... ... өз ... ... қол жеткізу үшін қажетті жағдайларды туғызады, оның
төлеу ... ... ... ... өнім ... ... ... қаржылық жағадайының тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Баланс ақпараттары ... ... ... берілген
кәсіпорынмен өзінің серіктесі ретінде жұмыс жүргізудің мақсатқа сәйкестігі
және оның шарттары туралы шешімдер қабылдай алады; өз ... ... ... және берілген кәсіпорынның акцияларын ... және ... ... ... ... ... көп жағдайда қаржылық жағдайды ... ... ... ... ...... ... негізгі түрі бола отырып, ол
есепті кезеңдегі кәсіпорын мүлкінің құрамы мен ... ... ... мен ... меншікті капитал ... ... ... дебиторлық және кредиторлық борыштың динамикасы
мен жағдайын және кәсіпорынның несие қабілеттілігі мен төлеу ... ... ... ... ... ... капиталын орналастыру тиімділігін,
оның ағымдағы және ... ... ... қызметке жетуі, қарыз
көздернің көлемі мен құралымын, сондай-ақ оларды ынталандыру тиімділгін
бағалауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... ... жағдайын бағалауда ақпараттың ең қажетті түрі
болып табылады. Ағылшын ... ... ... іске ... оқу ... ... жазылған: Баланс – бұл ... бір ... ... барлық активтер мен оның ... ... ... Бұл ... ... мерзіміндегі бизнестің (іскерлік
қызметтің) қаржы ... ... ... ... ... пен пассивтің әр
бабы ақшалай көрініске ие болады және де активтер сомасы әрқашан пассивтер
сомасына тең ... ... ... ... мен пассивін құру принциптері бұрынғы қалпында
қалып отыр, яғни ... ... ... ... ... төмен активтерден өтімділігі жоғары активтерге қарай пассивтер
принцип бойынша ... ... ... ... байланысты мерзімінің
жеделдігі азынан көбіне қарай.
1) Баланс табиғаты жағынан тарихи сипатта болады.
2) Баланс кәсіпорын ... және ... ... Баланста салыстырмалы шаруашылық аралық талдау жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... мәлімет жоқ.
5) Баланс есепті кезеңнің басы мен соңындағы мезгілдік мәліметтердің
жиынтығы болып ... ... ... ... ... алуда тарихи бағаны қолдану
принципі ... ... және ... есеп ... ... да нысандары шаруашылық
субъектісі қызметінің барлық жақтарын толығымен көрсетпейді. [7].
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылық жағдайына талдау ... ... ... қаржылық есеп берудің басқа да ... ... ... ... ... жыл ... барлық табыс
сомасын осы кәсіпорынның өзінің қызметін жүргізу үшін ... ... ... ... тұратын кіріс пен шығыс есебін ... оның ... ... ол ... ... суреті және
қатып қалған қаржылық жағдайы емес, ол капитал қозғалысы, ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның балансына
қарағанда, бұл құжат талдаушы адам үшін анағұрлым маңызды және ақпараттық
болып ... Ол бұл ... ... ... зиян ... анықтау
үшін табыстар мен шығындар туралы жеткілікті мөлшерде ... ... ... ... ... бір кезеңдегі кәсіпорынның ... баға ... ... ... ... есеп ... басты
нысаны ретінде бөліп қарастыратын біздің елге қарағанда, табыс және зиян
туралы есепке біршама басымдылық ... ... ... Дәл осы ... және ... компаниялардың жылдық есебінде бірінші
болып келтіріледі.
Табыстар мен шығындар баптарының арасын ажырату ұйымның ... ... ... ... ... ... пен ... есебі қаржылық есептің қалған
екі элементі туралы- яғни ... пен ... ... ... тұрады.
Табыстар активтердің көбеюін немесе міндеттемелердің азаюын көрсетеді, ал
шығындар- активтердің азаюын немесе есепті ... ... ... қозғалысы есебінде кәсіпорынның белгілі бір кезеңдегі ... ... ... және оларды пайдалану жолдары
көрсетіледі. Кәсіпорынның есепті кезеңіндегі ... ақша ... үшін ... ... ... ... ... ме, соны
көрсетеді. Ол сондай-ақ қолданушыларды кәсіпорынның ... және ... ... ... бір ... есепті
кезеңдегі ақша қаражаттарының келіп түсуі мен шығыны туралы ақпараттармен
қамтамасыз ете ... ... ... қаржы жағдайындағы өзгерістерін
бағалауға мүмкіндік береді [6].
Ақша қаражаттарының қозғалысын талдау № 4 ... ... ... есеп ... ... және ... есеп
(синтетикалық есеп-шоттар бойынша айналымдар)» бойынша ... есеп ... ... ... ақша ... ... азаюы ақша ағымының теңгерімсіздік (несбалансированность) деңгейімен
белгіленеді, яғни ақшаның келуі (приток) және ... ... ... ... ... ... кіруі мен шығуына жоспарлау мен
бақылауды күшейту керек. ... үшін ең ... ... ... ... ... қалыптастыру болып табылады.
Ақшаның келуінің ақшаның кетуінен асып кетуі еркін ... ... және ... кетудің келуден асып кетуі ... ... ... алу ... ... ... ішке ... бағытталған
жебелер (стрелки) ақша қаражаттарының келуін, сыртқа қарай — кетуін
көрсетеді.
|Жаңа ... ... | ... ... | ... ... ... заемдық капитал | ... ... ... ... | ... несие мен займдарды |
|өтеу | ... ... ... | ... ... ... | | ... сату| ... ... | ... ... | | ... Ақша ... ... ... ... К.К.,Раимов С.Р. Корпоративные финансы // Алматинская
академия экономики и статистики, – 2004 ж.
Ақша ағымдары жоспарланады, ол үшін 1 жылды айларға бөле ... ... ... үшін ... және бес күндерге ... ... ... ... ... Егер біршама уақыт бойы ақша қаражаттарының
оң қалдықтары болжамалса, онда оларды алдын ала ... ... ... ... ... кезде қалдығы ақшаның жетіспеушілігі пайда болуы
мүмкін. Онда заемдық қаражаттарды тарту ... ... ... ... ... көптеген факторлар әсер етеді. Оларға:
- пайда болу орнына байланысты- ішкі және сыртқы;
- нәтижесінің маңыздылығына байланысты- негізгі және негізгі емес;
- құрылысы ... ... және ... ... ету ... ... ... және уақытша.
Ішкі факторлар кәсіпорынның өзінің жұмысын ұйымдастыруына байланысты
болады, ал ... ... ... ... ... емес ... ... жағдайына әсер ететін факторларды анықтау оның
қалыптасуының ... ... ... ... ... ... ... және ішкі жағдайлардың әсерінен пайданың
абсолюттік мөлшері және салыстырмалы деңгейі елеулі өзгеріске ұшырайды.
Сыртқы факторларға ... ... баға ... несиелеуі,
импортқа шығарылуы, кәсіпорынға салық салынуы, жұмыскерлердің еңбекақылары
облысында заңдық және нормативтік құжаттардың өзгерісін енгізуге болады.
Тұрғын халықтың ... және ... ... ... ... ... ... саясатына байланысты өзгеруі мүмкін. ... ... ... индексациялауды ұстап тұру (ең ... ... ... ... және т.б.) ... өсуіне байланысты
сатып алуға жарамдылығы қабілеттілігінің қысқаруына, ал ол болса, тауардың
сатылу көлемінің төмендеуіне әкеледі.
Кәсіпорын ... ішкі ... ... ... әсер ... жұмыскерлер санының жоғарлауына (немесе ... ... ... және әлеуметтік қажетілік шығындары көбейеді (азаяды), ал ол
өз кезегінде жалпы ... ... ... таза ... ... әсер ... ... тауар айналымы қатынасы бойынша есептелген ... сол ... ... ... ... ... қана ... мүмкін.
Тауарларды сатудан түскен пайданы қалыптастыруға да жалпы табысқа
және айналым ... әсер ... ... ... ... ... ... негізгі факторлар болып: тауар сату көлемі, сатылатын тауардың
бөлшектеу бағасы, айналым шығындары, айналым ... ... ... ... қор ... кәсіпорынның салық
сыйымдылығы, жұмыскерлердің саны табылады. ... әсер ... ... ... пайданы есептеуде дәстүр бойынша кірмейтін, бірақ шындығында
экономикалық пайданы құрайтын элементтерді енгізуге болады. Бұл кәсіпорында
айналым ... ... ... ... ... құзырында қалатын
пайдаға енгізілетін ... ... ... ... ... негізгі факторлардың бірі - кәсіпорыннан салық заңдылықтарын
бұзғаны үшін ұстап қалатын қаражаттар болып табылады.
Бір-біріне әсер ететін факторлардың пайда ... әсер ету ... үшін ... ... ... ... кешенді талдау
әдісін пайдалануға болады. Мұнда өзара әсер ететін факторлардың жиынтығына
ресурстарды, шығындарды және ... ... ... ... ... ... ... мен пайданың арасындағы тәуелділік
деңгейі анықталынады, ал содан ... ... ... ... ... талдау әдісін қолданғанда, кез келген ... ... өсуі ... ... ... әкелуі керек.
Кәсіпорынның дамуы келесі қажетті жағдайларда мүмкін болады.
Тп >Тт > Ти >Тф ... - ... өсу ... – тауар айналымының өсу қарқыны;
Ти – айналым шығындарының өсу қарқыны;
Тф – жұмыскерлердің қор қарулануының өсу қарқыны;
Тр – жұмыскерлер санының өсу ... ... ... өсу ... ... бұлардың реттік
қатынастар жолдарымен есептелінеді. Кәсіпорының қарқынды дамуы тауар
айналымы және ... ... ғана ... ... ... ... ... жоғарлауымен, капиталдың көбеюімен сипатталады. [8]
Факторлық талдаудың нәтижесі кәсіпорынның ары қарай рационалды дамуы
жолын таңдауға ... ... ... ... және ... ... ретінде қызмет етеді. Жалпы және таза пайданың барлық
шығындарға қатысты, кәсіпорынның жалпы табысы ... ... яғни ... ... асыру тиімділігін анықтауға болады.
Тауарды сұраныстың төмендеуіне байланысты сату кезінде пайда болатын
қиыншылықтар тауарларды сатудан түскен ... ал ол ... ... пайданың
төмендеуіне әкелуі мүмкін. Рынокта сұраныс пен ұсыныстың ... баға ... ... ... ... ... сұраныс көлемі
көп болады, ал жоғары болса, төмен болады, яғни осы тауарларды ... ... ... ... көлемін көбейткен сайын пайданың нормасы өседі,
одан кейін оның өсуі ... ал ... ол ... ... ... ... төмендейді.
Кәсіпорынның салық салу объектісі болып пайдадан басқа жұмыскерлердің
еңбекақысы, шығындары табылады, сондықтан пайда мен ... ... ... әсер ... ... Жұмыскерлердің саны көп ... ... ... шығындар көбейеді және соған сәйкес нақты еңбекақы
қорынан есептелінетін, яғни кәсіпорынның төлейтін ... ... ал ... ... шығындарының өсуіне және пайданың төмендеуіне әкеледі.
Негізгі қызметтен түскен ... ... ... ... ... ... құрайды:
1. «Сатудан түскен түсім» факторының әсерін есептеу. Бұл фактордың әсерін
есептеуді екі бөлікке бөлу ... ... ... ... өнімнің саны мен
бағасын көбейтумен есептелінетіндіктен, басында сатудың бағасының пайдаға
әсерін, содан ... ... ... ... ... өзгерісінің пайдаға
әсерін есептеу керек. Факторлық талдауды жүргізген кезде инфляцияның ... алу ... ... ... ... есептеу
1.2 «Сатылған өнім саны» факторының әсерін есептеу
2. «Сатылған өнімнің өзіндік құны» факторының әсерін есептеу. Мұны талдауда
тиянақты болу керек, өйткені ... ... ... ... кері әсер етуі
мүмкін.
3. «Коммерциялық шығындар» факторының әсерін есептеу
4. «Басқару шығындары» ... ... ... ...... да ... және ... тыс қызмет
факторлары және төтенше факторлар – шаруашылық сферасы факторлары ретінде
кәсіпорынның қаржылық жағдайына соншалықты елеулі әсер ... ... ... өнім және ... ... ... ... тұрақтылығының маңызды факторларының бірі- активтердің
тиімді құрамы мен құрылымы, сондай-ақ кәсіпорынның басқару стратегиясы ... ... ... ... ... өз ... ресурсы, соның
ішінде таза табысы қаншалықты көп болса, соншалықты ол өзін ... ... ... таза ... көлемі ғана емес, сонымен қатар оны
тарату құрылымы, ... ... ... бағытталған бөлігі де өте
маңызды болып табылады.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына қарыздық капиталдар нарығындағы
қосымша ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттарын қаншалықты көп тарататын болса, оның қаржылық
мүмкіндіктері де соншалықты жоғары болады, алайда, ... ... ... те ... яғни ... өз ... ... есеп
айырыса ала ма?, жоқ па?- деген қауіп туады.
Және де бұл ... ... ... ... ... бір түрі ... ... үлкен роль берілген.
Сонымен қорыта келе, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына әсер ететін
мынадай ішкі факторларды атап ... ... ... ... ... ... ... өнімнің құрылымы және оның жалпы төлем қабілеттілігі бар
сұранысының үлесі;
- төленген жарғылық капиталдың мөлшері;
- шығындардың көлемі, олардың ... ... ... қорлар мен резервтерді, олардың құрамы мен құрылымын қоса алғандағы
мүлік пен қаржы ресурстарының динамикасы;
- ... ... ... ... ... ... экономикалық жағдайының
әсері, қоғамда үстемдік етуші техника мен технология, төлеу қабілеті бар
сұраныс және тұтынушылар ... ... ҚР ... ... және несие
саясаты, кәсіпорынның қызметін бақылау жөніндегі заң актілері, ... ... және тағы ... ... [10, ... Қаржылық жағдайын талдаудағы есептіліктің мақсаты және оның
ақпараттық маңызы
Экономикалық ... - бұл ... ... ... бөле ... ... байланыстар мен тәуелділіктерін зерттеуге негізделген, экономикалық
құбылыстар мен процестердің мәнін танудың ғылыми тәсілі.
Әлемдік, ұлттық ... және оның ... ... ... ... мен ... ... ... және ... ... ... деңгейіндегі экономикалық құбылыстар мен ... ... ... деп бөлінеді. Соңғысы «шаруашылық
қызметті талдау» (ШҚТ) деген атау алған.
Экономикалық талдаудың экономикалық ... мен ... ... ... ... ... болуын бухгалтерлік есеп пен баланс жүргізудің
пайда болуымен және дамуымен байланыстырады. Алайда ол өзінің теоретикалық
және ... ... ... ... ... ... ... XIX ғ. екінші жартысында алды. Шаруашылық ... ... ... ... ... ... кейінірек - XX ғ. бірінші жартысында
болды.
Шаруашылық қызметін талдау мазмұны кәсіпорынды ... ... ... ... ... оның атқаратын рөлі мен қызметінен
туындайды. Басқару жүйесі мынандай өзара байланысты қызметтерден ... ... ... есеп және ... ... және ... ... |Басқарылатын жүйе | ... ... ... өткізу, ... мен |
| ... ... |
| ... және ... да қызметтер) | ... жүйе |
| ... |
| ... және ... |
| |
| ... |
| ... ... қабылдау |
| ... 2. ... ... экономикалық талдаудың орны
Дерек көзі: Байбулова Д.Б. ... ... ... в ... ... (на ... ... -Дисс.канд.экон.наук. Алматы, 2003.
Жоспарлаудың көмегімен кәсіпорынның, оның құрылымдық бөлімшелерінің
және кейбір жұмыскерлер қызметтерінің ... ... мен ... Оның ... ... кәсіпорын дамуының және оның әрбір мүшесінің
қызметінің жоспарлануын, өндірістің соңғы ең жақсы ... ... ... қамтамасыз ету болып табылады.
Өндірісті басқару үшін өндірістік процес пен ... ... ... ... және ... ... болуы тиіс. Сондықтан өндірісті басқару
функциясының бірі, өндірісті басқаруға және ... мен ... ... ... ... ... жинауды, жүйелеуді және
жинақтауды қамтамасыз ететін есеп болып табылады.
Шаруашылық қызметті талдау есеп пен ... ... ... ... тізбек болып табылады. Бұл процесте оның есептік
ақпараты талдамалы өңделуден өтеді: қызметтің қол жеткен ... ... ... ... ... ... және ... салалық
көрсеткіштермен салыстыру жүргізіледі; сан алуан факторлардың шаруашылық
қызметтің нәтижесіне ... ... ... ... ... ... келешектегі жоспарлар және т.б.
айқындалады. ШҚТ көмегімен ақпаратты саралауға, түсінуге қол ... ... ... ... ... ... және ... талдау шешімдер мен әрекекттердің алдында жүреді, ... және ... ... ... жасау негізі болып табылады, оның
тиімділігін арттырады.
Демек, экономикалық талдауды басқару шешімдерін ғылыми негіздеу ... үшін ... ... ... ... ... ... болады.
Шаруашылық қызметін талдауды басқару қызметі ретінде өндірісті
жоспарлаумен және ... ... ... ... өйткені терең
талдаусыз бұл қызметтерді жүзеге асыру мүмкін емес. Жоспарлауда, сапаны
бағалау мен ... ... ... ... ... жоспардың орындалуын тексеру мен бағалаудағы шаруашылық
қызметті ... рөлі өте ... ... үшін жоспарды бекіту, шын
мәнінде, алдағы жоспарланған уақыт ішінде ... ... ... ... ... ... Бұл ... алдыңғы жоспарлардың
орындалу нәтижелері ескеріледі, кәсіпорынның даму тенденциясы зерттеледі,
өндірістің ... ... ... ... алынады. Шаруашылық
қызметті талдау тек жоспарды негіздеу құралы ғана емес, ... ... ... ... ... болып табылады. Жоспарлау ... ... ... ... және сонымен аяқталады, ... ... ... оны ғылыми тұрғыдан негіздеуге ... бұл ... - ... ... ... және соларды
негіздеу үшін ақпараттар дайындау ... - ... ... ... ... ... ... сыртқы ортаның белгісіздігі
және өзгергіштігі жағдайында ағымдағы және алдағы жоспарларды шұғыл ... ... ... ... ... ... сыртқы орта жоспарлау процесінің
үздіксіз болғанын талап етеді. ... ... ... әрбір жағдайдың
өзгеруін бағалай, ... ... және ... ... шұғыл түрде
түзетулер енгізіп отыруы керек.
Қаржылық есептіліктің ... ... ... ... ... нәтижесі және ақша ағыны туралы экономикалық шешім қабылдауға
қажетті ақпараттарды пайдаланушыларға беруден тұрады. ... олар ... ... ... айтқанда, ақша қаражаттарының ... мен ... ... ... ... ... ... есептілік компания басшылығының сеніп тапсырылған ресурстарды
басқару нәтижесін де ... ... ... ... және ... ... басшылығына беріледі.
Жоғарыда аталған мақсаттарды қанағаттандыру үшін қаржылық есептілік
компанияның активтері, міндеттемелері, меншікті ... ... ... туралы және оның ақшалай ағындары туралы ақпараттармен қамтамасыз
етеді. Халықаралық стандарттарда қаржылық есептілікті ... ... ... ... және ... принциптерінде
келтіріледі және олар екі топқа бөлінеді :
1) ... ... ... ... ... ... ... сипаттамалары.
Осы принциптерді қысқаша сипаттап өтейік. Бірінші топқа есептеу
принципі және қызметтің үздіксіздік ... ... ... ... ... принципіне сәйкес құрастырылатыны
белгілі. Есептеу принципі ... ... ... ... ... қызметі нәтижелері болып табылмайтын, бірақ төлеу ... ... ... ... ... ... жағдайына әсер
ететін оқиғалармен қаматамасыз ... ... мен ... ... ... және ... ... есептілікке
енгізіледі. Есептеу принципі бойынша ... ... ... ... және ... ақшаға байланысты өткен кезеңдегі
операциялармен ғана ... ... ... ... ... ... болашақта ақша түрінде алынатын ресурстар ... ... ... ... пайдаланушыларды экономикалық
шешімдер қабылдау кезінде төтенше маңызды өткен ... мен ... ... ... ... есептілік әдетте компания қызмет істеп тұрған кезде және
көрінер болашақта қызмет істеуі жағдайында ... ... ... ... және қажет етпейді немесе өзінің қызмет ауқымы
елеулі қысқармайтыны болжамданады. Егер мұндай көздеу немесе қажеттілік
болса, онда ... ... ... ... ... керек және
қолданылатын негіз ашылып көрсетілуі қажет.
Пайдаланушылар үшін қаржылық есептілікке сапалық сипаттамалар ... алу ... ... ... ... ... сапалық
сипаттамалары түсініктілік, орындылық, сенімділік және салыстырмалылық
болып табылады.
Қаржылық есептіліктегі ұсынылған ақпарат пайдаланушыларға ... ... Ол үшін ... ... және ... ... есеп ... жеткілікті білімдері болуы керек және ақпаратты
қалауы бойынша зерделеу қажет екендігі ... ... ... ... тиіс қиын ... ... олардың маңыздылығына байланысты экономикалық шешімдер қабылдау
үшін ... бір ... ... ... ... алып ... ... пайдалылығын қамтамасыз ету үшін, ол шешім қабылдайтын
пайдаланушыларға орынды болу керек. Ақпарат пайдаланушылардың ... әсер ете ... ... ... ... және болашақ оқиғаларды
бағалауға көмектесетін болса, бұрынғы бағалауларын ... ... ... болып табылады.
Ақпараттың болжамды және растаушы ... ... ... қолда бар активтердің қазіргі деңгейі мен құрылымы туралы ақпарат
пайдаланушылар үшін ... ... ... қолайлы
мүмкіндіктерін қолдануды және қолайсыз жағдайларын дұрыс сезінуде ... ... Бұл ... өткен болжамдар үшін растаушы рөл ... ... ... ... болатын өзгерістерге қатысты
немесе жоспарланған ... ... ... ... ... және ... нәтижелері туралы
ақпарат болашақтағы қаржылық жағдай және ... ... ... ... пайдаланушыларды тікелей қызықтыратын басқа да аспектілер
үшін жиі қолданылады.Оларға мыналар жатады: ... мен ... ... ... ... ... компанияның өзінің міндеттемелерін
уақытында орындауы. Ақпарат бағдарлаушы құндылық ... үшін ... ... нысанында болмау керек.
Ақпараттың пайдалылығына жету үшін, ... ... ... ... ... мен ... ... және пайдаланушылар оған әділ
ұсынылған деп сенетін ... ... ... ... ... ... ... сипаты немесе ұсынылуы бойынша сенімсіз
болуы мүмкін, және онда оны тану бағытынан ... ... ... ... ... ... егер ... қарастырылған залалды өтеу туралы даудың
негізділігі және мөлшері өз пайдасына шешілсе, онда компания үшін баланста
даудың ... ... тану ... ... та ... бірақ осы дауға
байланысты сомалар мен жағдайларды ашып көрсету орынды болады.
Сенімділікті қамтамасыз ету үшін ... ... мен ... ... ... ... керек. Мысалы, баланс, тану критериясына жауап
беретін, компанияның есеп беру кезеңіне нәтижесінде активтер, міндеттемелер
және меншікті капиталға ... ... мен ... да ... ... ... мен ... да оқиғаларды дұрыс көрсету үшін оладың тек қана
заңдық ... ... ... ... ... ... және ... сәйкес есепке алынуы және ұсынылуы қажет. Операциялар мен басқа
да оқиғалардың мәні ... ... ... ... ... үнемі шыға
бермейді. Мысалы, бір компанияның активін басқа біреуге сату кезінде,
құжаттарда ... ... ... ... ... ... ... бірге,
сатушыға осы активке, экономикалық пайданы ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда активті сату туралы
ақпарат ... ... ... ... қаматамасыз ету үшін қаржылық есептілікте көрсетілген
ақпарат бейтарап ... ... ... ... егер жоспарланған
нәтижеге жету мақсатында ақпаратты жеке сұрыптаумен немесе ұсынумен шешім
қабылдауға немесе ... ... әсер ... ... болмайды.
Бұдан басқа, белгісіздік жағдайында талап етілетін, есептеулер үшін
пікір қалыптастыру ... ... бір ... ... ... ... Мұнда
активтер немесе табыстар асырылмауы, ал міндеттемелер мен ... ... Бұл ... ... активтер немесе табыстарды
саналы түрде төмендетуге немесе міндеттемелер мен шығындарды жоғарлатуға
жол бермейді. Бұл жағдайда ... ... ... ... және ... ... сапасын жоғалтады.
Сенімділікті қамтамасыз ету үшін қаржылық ... ... және оны алу үшін ... қоса ... ... ... қажет.
Ақпаратты жіберіп алу есеп берулерді жалған ... қате ... ... ... ... ... ... жағынан қарағанда сенімсіз
және істелінбеген болып табылады.
Ақпаратты жіберіп алу немесе бұрмалау қаржылық есептілік негізінде
қабылданып, ... ... ... әсер ете ... ... ... ... Маңыздылық ақпаратты жіберіп алудың
немесе бұрмалаудың нақты жағдайында ... ... ... ... ... яғни ... ... немесе нүктесін көрсетеді және
пайдалы болу үшін ақпараттың негізгі сапалық сипаттамасы болып табылмайды
[12].
Компания ... ... өз ... ... ... ... қажет, өйткені ол уақыт ... орай ... ... Операциялардың барлық аспектілерін ... ... ... ... оның ... ... мүмкін. Екінші
жағынан, пайдаланушыларға сенімді ... ... ... аз ... ... ... өйткені олар шешімді ертерек қабылдауға мәжбүр болады.
Орындылық пен сенімділік арасында ... жету ... ... ... қабылдауы кезінде қажеттілігін
қанағаттандыруды барлығынан бұрын шешу керек.
Ақпараттан алынған тиімділік оны алуға ... ... ... керек.
Тиімділік пен шығындарды бағалау елеулі деңгейде байымдау мәселесі болып
табылады. Сонымен бірге ... ... ... алатын пайдаланушылар
шығармауы мүмкін. Бұдан ... ... ... ... қойған
пайдаланушылар ғана қолданбайды.
Тәжірибеде қаржылық есептіліктің негізгі бағытын орындау үшін ... ... ... жиі ... ... ... ... әр түрлі жағдайларда кәсіптік пікірдің
көмегімен ... ... ... маңыздылығын анықтайды.
Пайдаланушыларда компанияның қаржылық есептілігін әр түрлі уақыт
кезеңінде оның қаржылық ... мен ... ... ... ... ... бірге әр түрлі компаниялардың есептілігіне салыстыру
мүмкіншілігі болу керек.
Салыстырмалылық - ... ... ... ... одан да көп ... арасындағы ұқсастық пен айырмашылықты табуға
мүмкіндік беретін ақпараттардың қасиеті.[9, ... ... ... және ... да оқиғалардан туындаған
қаржылық нәтижелерді бағалау және көрсету ... ... және ... сүру ... ... ... әр түрлі компаниялар үшін ... ... ... ... ... Есептік ақпараттарда қолданылатын
салыстырмалылық қаржылық есеп берулердің әр түрлі есептік кезеңіне ... ... ... ... ... ... кезінде жүзеге асырылуы
керек.
Сапалық сипаттама ... ... ... ... ... ... бірге басқа компаниялармен кезеңнен
кезеңге қолданатын ұқсас операциялар және басқа оқиғалар үшін есеп саясаты
нұсқалары ... ... ... алуы ... ... салыстырмалылығын қамтамасыз ету ең жарайтын
есеп саясатын ... үшін ... ... керек. Егер ... есеп ... ... және ... сияқты сапалық
сипаттамаларды қамтамасыз ете ... және оған ... ... ... ... бар ... ... онда компания үшін мұндай есеп саясатын
қолдануды жалғастыру орынсыз.
Пайдаланушылар ... ... ... орай қаржылық жағдайын,
қызмет нәтижелерін салыстыруды қажет ететіндіктен, қаржылық есептілікте
алдыңғы жылдардағы ... ... ... ... ... ... ... қаржылық есептіліктің
элементтеріне жатқызылады.
1) активтер - бұл өткен кезеңдердегі оқиғалардың нәтижесінде ... ... ... ... ... деп күтілетін ресурстар;
2) міндеттемелер - бұл компанияның өткен кезеңдердегі ... оны ... ... пайда әкелетін ресурстардың азаюына
әкелетін ағымдағы қарыздары;
3) капитал (таза активтер) – компанияның ... ... ... ... ... үлесі.[9]
Қызмет нәтижелерін өлшеумен тікелей байланысты қаржылық ... ... ... - бұл есепті кезең ішінде активтердің көбеюі немесе
міндеттемелердің ... ... ... пайданың өсуі, бұл ... ... ... жоқ ... ... әкеледі;
2) шығыстар - бұл есепті кезең ішінде ... ... ... ... ... экономикалық пайданың азаюы, бұл капиталдың
азаюына әкеледі және оның меншік иелерінің ... ... ... жоқ [9].
Осылайша, қаржылық есептіліктердің барлық элементтері ... ... ... ... ... ... ... тану критерийлерін анықтау
мәселесі өте ... Тану – бұл ... ... ... ... ... туралы есеп беру элементтердің біреуінің анықтамасына сәйкес
келетін және танудың төмендегі критерилерін қанағаттандыратын ... ... осы ... ... кез ... болашақ экономикалық пайда
компанияға түсуі немесе шығуы мүмкін деген ... ... бап ... дәрежедегі шынайылықпен өлшеуге болатындай құнға ие.
Бұл үдеріс өзіне ... ... ... ... ... көрсетуді
және осы соманы бухгалтерлік балансқа және пайдалар мен залалдар туралы
есеп беруге қосуды қамтиды ... ... есеп және ... есептілік туралы» Заңы
бухгалтерлік есеп жүйесін, қаржылық ... ... ... ... ... сипаттамаларды, бухгалтерлік есепті жүргізу
және қаржылық ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүйесін және қаржылық есептіліктерді
реттеуді өкілетті ... – ҚР ... ... жүзеге асырады.
Бухгалтерлік есеп әдісі ... бірі ... және ... ... ақша өлшемінде бағалау екені
белгілі. Бағалау – бұл ... ... ... ... ... және тіркелетін ақша сомасын анықтау әдісі. Бұл
үшін бағалаудың нақты әдісін таңдап алу қажет.
Зерттеу ... ... ... негіздері қаржылық
есептіліктерде әртүрлі дәрежеде және ... ... ... Олар ... ұғымдарды қамтиды:
Бастапқы құн (тарихи немесе нақты құн) – бұл сол немесе ... ... ... ... ... ... транспорт және басқа да өз күшімен
дайындауда есептелінген немесе сатып алуға ... ... ... ... төлеуге байланысты ақша қаражаттары және олардың эквиваленттерінің
нақты сомасы ... ... ... ... ... ... алынған пайданың сомасы бойынша немесе міндеттемелерді
жабу үшін іс ... ... ... төленеді деп күтілетін ақша
қаражаттарының немесе оның ... ... ... ... құн ... ... ... басым бағалау үшін
пайдаланылады. Бұл әдіс ... ақша ... ... сатып алу
қабілеттілігінде көрсетіліп, пайдаланушылардың көзқарасы жағынан қарағанда
үздік болып табылады.
Тәжірибе ... ... құн ... да ... ... ... ... құндылықтарды бағалау
сауда шығындарын алып тастағанда сату құнымен немесе егер осы ... ... ... ... ... ... бағаланса, нарықтық құны
бойынша жасалады. ҚЕХС 36 ... ... ... ... ... ... асып түспейтін құн бойынша есепке алуды талап етеді. Пайда
болған айырма берілген есеп беру ... ... ... ... танылады,
бірақ нарық жағдайларына сәйкес өзгеруіне орай шығындар ... ... ... ... құн ... ... мүлік объектісін
қазіргі мезетте жаңаға айырбастау қажет болған жағдайда, төленуі мүмкін
ақша қаражаттары ... ... ... сомасына тең. Міндеттемелер,
осы міндеттемелерді қазіргі мезетте ... ... ақша ... ... ... сомасы болып табылатын ағымдағы
құны бойынша бағаланады.
Әділ құн ҚЕХС - да тараптар арасында ... ... алу үшін ... ... міндеттемелерді орындау үшін жеткілікті ақша қаражаттары
сомасы ретінде анықталады, тараптар осындай мәміле жасауға тілегі бар ... ... ... ... ... болады. Әділ құнға тәжірибелік
анықтама беру мүмкін емес, ҚҚЕХС осыны түсіне отыра, әділ құнды ... оны ... және ... ... ... ... ... нарықтық құнмен
ауыстыруға болатынын талап етеді.
Ағымдағы дисконтталған құн ... ... ... ... ... ... ... түсуі мүмкін болашақ ақша түсімдерінің
дисконтталған мөлшері. Міндеттемелер компанияның қалыпты қызметі барысында
міндеттемелерді өтеу үшін ... ақша ... ... жылыстауының
дисконтталған құнымен бағаланады.
Құнды дисконттау нақты бар жағдайларға негізделген, ақшаның кейбір
сомалары ... ... (бір ... соң ... ... жыл) ... ... алу үшін қолданылуы мүмкін болғандықтан, қазір қымбатырақ
тұрады. Дисконтталған сома ... ... мен ... кезеңдер сандарын
есепке ала отырып, күрделі ... ... ... Жалпы
жағдайда пайыз нормасы қаржылық операциялар мәліметтері үшін орташа немесе
ағымдағы нарықтық пайыздық ставканың басым мәні бойынша таңдалынады[11].
Қатаң ... ... ... кез - ... ... ... жоқ, сол ... өте субъективті және бір мәнді емес болып
табылады.
Қаржылық есептілікті қалыптастырудың тағы бір орталық және ... ... бірі ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету болып табылады. Ақпаратта елеулі қателер мен
бұрмалаулар ... және ... шын ... ... болса, шынайы
болып саналады. Қаржылық есептіліктің шынайылығы қабылданатын шешімдердің
сапасын, түптеп келгенде, шаруашылық ... ... ... ... компанияның қаржылық жағдайын, оның ... ... ақша ... және ... ... ... ... керек. Қаржылық есептілікте көрсетілген ақпарат,
егер ол бухгалтерлік есеп стандарттарымен ... ... ... болса, шынайы және толық болып саналады.
Ақпараттардың шынайылығын ... ... ... ... ... есептіліктің ақпараттарын компанияның қызметі туралы,
оның ... ... және ... ... ... ... ... көзі ретінде зерттеп пайымдау түбірімен өте көне ... ... ... ... ... ... TRADING COMPANY»
ЖШС–НІҢ МЫСАЛЫНДА ТАЛДАУ
2.1 «Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің капитал құрылымы және оны
бағалау
«Kazakhstan Trading ... ... ... 1999 жылы құрылған. Ол өндіріс, шаруашылық, делдалдық,
коммерциялық, қаржылық, ... және өзге де ... ... ... ... ... мақсаты - заңды және жеке ... ... ... ... және ... ... ... түрі - жеке.
Серіктестік құрылтайшылары - жеке тұлғалар. Ол заңды тұлға ... және ... ... ... өтеуге негізделген.
Меншігінде өз мүлкі, балансы бар. Негізгі ... түpi – ... ... ... Trading ... ЖШС өз ... келесі құжаттар
негізінде жүзеге асырады:
-«Kazakhstan Trading Company» ЖШС Жарғысы;
-«Kazakhstan Trading Company» ЖШС Құрылтай ... ... ... ... 1.07.99жыл №409-1(өзгертулер
мен толықтыруларды қоса);
-өзге де заңдар, нормативтік актілер, ... және ... ...... ... әсер ... ... өндіріс компаниясы. Компания Қазақстанның мыңдаған азаматтарын
жұмыспен қамтамасыз етіп отыр. ... ... ... ... ... ... игерудің, тұзды өндірудің ... ... ... келеді.
Компания мына үш бағытта жұмыс жүргізеді:
1. Экономикалық мүддені қорғайды;
2. Стратегиялық мүддені қамтамасыз ... ... ... ... ... тұз өндіруші компаниясын
құрады.
Kazakhstan Trading Company» Жауапкершілігі ... ... және ... мүддеге мына бағыттар арқылы
қол жеткізуді көздейді:
1. Ресурстық базаны құру;
2. Тамақ ... ... ... ... ... кеңейту;
4. Өнімді тасымалдау бағытын диверсификациялау;
5. Көлемді жобалардағы Қазақстанның үлесін көбейту.
Кесте 1
«Kazakhstan Trading Company» ЖШС-нің ... ... ... |
| |2007ж |2008ж |2009ж ... |587,0 ... ... ... |164,6 |377,7 |489,6 ... |751,6 ... ... ... көзі: «Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің қаржылық есебі негізінде |
|құрылды. ... ... ... Trading ... ... ... ... мәліметтер берілген. Кестеде ірі Балхаштұз өңірінде және
Индербор өңірінде тұз қорларының жиыны көрсетілген. Балхаштұз өңірінде ... ... тұз қоры 1 589,6 млн. ... ... Ал ... ЖШС-нің
соңғы ақпараты бойынша 489,6млн. тонна тең болып отыр. Екі ... ... 2 079,2 млн. ... құрайды.
Кесте 2
«Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің 2007-2009 жылдардағы негізгі
капиталының өзгеру динамикасы
|Негізгі капитал |2007 ж ... ж ... ж |
| | |(%) | |(%) | ... ... ... 123 | ... 144 |8,4 |1 044 289 627 |
|Материалдық емес |80 544 422 |-5,2 |75 199 119 |71,2 ... 354 ... | | | | | ... мерзімді |31 321 654 |-1,3 |30 418 229 |76,5 |129 367 677 ... | | | | | ... | | | | | ... |1 521 564 |24,7 |2 027 115 |86,5 |15 005 124 ... ... | | | | | ... |3 897 411 |4 |4 148 804 |18,3 |5 078 445 ... | | | | | ... ... | | | | | ... ұзақ ... 365 |23,5 ... 481 |-12,3 |117 947 741 ... ... | | | | | ... |1 845 741 |7,7 ... |26,3 ... 350 |
| |223 | |623 | | ... көзі: «Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің ақша қаржылық негізінде |
|құрылды. ... ... Trading ... ... ... жылдардағы
негізгі капиталының өзгеру динамикасын талдауға болады. ... ... ... жыл ... ... байқадық. Яғни негізгі
капиталдың жиынтық сомасы 2008жылы 1999247623 ... ... Ол ... салыстырғанда 7,7%-ға өскен, ал 2009 жылы бұл ... ... ... Ол ... тең. ... Trading Company»
ЖШС–нің 2007-2009 жылдардағы капилалының өсуінен ... ... ... ... 3
«Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің 2007-2009 жылдардағы айналым
капиталының өзгеру динамикасы
|Айналым капиталы | ... ж ... ж |
| | |(%) | |(%) | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... қаражаттар |522 573 |-6 ... 627 |27,25 ... 112 ... ... |424 | | | | ... | | | | | ... ... ... |17 |542 577 786 |9,1 |596 886 351 ... ... | | | | ... мерзімді |150 654 |-15 ... 869 |27,4 ... 325 ... ... |211 | | | | ... ... |-1,1 |99 257 536 |29,7 |141 150 626 |
| |798 | | | | ... ... |48 547 024|-1 |47 236 004 |7,2 |50 903 906 ... | | | | | ... арналған ұзақ |254 104 |-95 |13 219 |98,6 |962 492 ... ... | | | | | ... ... мерзімді |43 241 657|-4 |41 631 511 |9,1 |45 804 422 ... | | | | | ... ... ... |20,0 ... |
| | | |552 | |234 ... ... «Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің қаржылық есебі негізінде |
|құрылды. ... ... ... Trading ... ... ... ... капиталының өзгеру динамикасы компания үшін оң нәтижені
көрсетіп отыр.
2007 жылы кәсіпорынның айналым капиталы 2008 жылмен ... ... 2008 жылы ... ... төмендеуіне кәсіпорынның
балансындағы негізгі капиталдың ... ... ... ... өтелуі және қордардың өсуі себе болды. ... ... ... ... 2008 ... қарағанда 2009 жылы 337 593 682
теңгеге артты. Ол 20,0%-ға ... 3. ... ... ... ... ... жылдардағы өзгеру
динамикасы
*Дерек көзі: «Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің қаржылық ... ... ... ... таза ... ... айырмашылықтан түскен 97,9 млн.
теңге мөлшеріндегі айтарлықтай пайданы қосқанда, 128,8 млн. ... ... ... тұз ... ... байланысты 2008 жылдың
бірінші жартыжылдығында алынған 21,5 млн. ... ... ... 5,7 млн. ... ... 2009 жылдағы күрделі салымдардың жылдық бюджеті 13%-ға, яғни 4 ... (2009 ... 1 ... ... ... 4,5 млн. ... ... Бұл 2009 жылы қосымша тұз өндіруге мүмкіндік беретін ... 2009 ... ... бері ... ... 2009 ... 6 ... қаржылық нəтижелерге түсінік бере келе,
Өндірістік көрсеткіштер: 2009 жылдың бірінші жартыжылдығында
Компания Балхаш жəне Индерборды ... 5 673 мың ... тұз ... 2008 жылдың бірінші жартыжылдығындағыдан 226 мың тоннаға немесе 3,8 %-
ға кем. Бірқатар өндіру ... ... 2009 ... ... 2009 ... ... ... Балхаш жəне Индерборды қосқанда,
11,6 млн. Тонна деңгейінде қалып ... 2009 ... ... алты ... ... жəне Индерборды есептемегенде, 4 455 мың ... ... оның ... 3580 мың тоннасы ... ... 80 %) ... ... ішкі ... 756 мың ... ... 2009 жылдың бірінші жартыжылдығында Балхаш жəне Индерборды іс
жүзіндегі тұз жеткізу көлемдерін қосқанда, 1176 мың ... ... ... 2008 ... ... ... ... тиісінше 1,9 % жəне 1,8 %-ға
артық.
Қаржылық көрсеткіштер: Салық төлеуден кейінгі пайда (таза пайда)
2008 жылдың сəйкес ... 147,5 млн. ... ... ... ... алты айында 128,8 млн. теңге құрады (13 %-ға төмен). ... 2009 жылы тұз ... ... ... ... ... 2009 жылдың ақпанында болған теңгенің құнсыздану нəтижесінде 101,6 млн.
теңге ... ... ... ... бағамдық айырмашылықтан
түскен кіріспен ішінара өтелді. Бағамдық айырмашылықтан ... ... таза ... 2008 ... ... кезеңімен салыстырғанда 66%-ға
төмендеді. Аталған азаю орташа тұз сату ... 39 %-ға – ... ... ... 44 631 ... ... құлдыруына жəне тұзды жеткізу
көлемінің 1,8 %-ға төмендеуіне байланысты ... 2009 ... ... ішкі ... сұраныстың азаюы Компанияға экспорттық
жеткізілімдерді ұлғайтуға мүмкіндік ... ... ... ... 80 %-ын (2008 ... ... ... 75 %) құрады. 2009
жылдағы ішкі нарыққа жоспарлы жеткізу 2,2 млн. ... ... ... ... ... ... 2008 жылдың сəйкес кезеңімен
салыстырғанда 53 %-ға азайды.
Операциялық шығындар: 2008 жылдың сəйкес кезеңіндегі 121,8 ... ... 2009 ... алғашқы алты айында 149,6 млн. теңге
құрады (23%-ға артық). Бұл өсудің негізгі себебі ... ... ... ... ... ... ... айыппұлдар мен
қызметкерлерге ... ... 2009 ... ... алты ... ... 2008 ... сəйкес кезеңімен салыстырғанда теңге
түрінде 3,7 %-ға артты. Бұл негізінен ... ... ... ... ... ... ақы төлеу шығындарының, электр
қуаты шығындарының артуынан болды жəне шикізат пен материалдар, ... ... ... ... шығыстардың, əлеуметтік жобалар шығындарының жəне
бас компания гонорарының азаюымен ішінара өтелді. Өндірілген тұздың тоннаға
шаққанда доллар ... ... ... ... мен ... 2008 ... ... жартыжылдығымен салыстырғанда 13 %-ға
кеміді.
Операциялық қызметтен ақша ағымы 2009 жылдың алғашқы алты ... ... ... 2008 ... ... ... салыстырғанда 68%-ға
азайды, бұл негізінен, орташа тұздың бағасының арзандауына ... ... ... ... ... ... ... материалдық емес активтерді сатып алу шығындарын есептемегенде)
2009 жылдың ... алты ... 12,9 млн. ... ... 2008 ... ... ... 36 %-ға төмендеді. Жалпы 2009 жылы
Компанияның күрделі салымдары 45,3 млн. ... ... ... ... ... ... 13 %-ға ... 2008 жылы күрделі салымдар шамамен
41,9 млн. теңгені құрады. Операциялық жəне күрделі шығындар тұз ... жəне ... ... ... ... басқа да факторларға сəйкес
мерзімді түзетуге жатады.
Таза қаржы құралдарының, олардың баламаларының жəне ... ... 2008 ... 31 ... ... ... 53,4
млн. теңгемен салыстырғанда, 2009 жылдың ... ... ... ... ... ... ... сомасы 2008 жылдың соңындағы жағдай бойынша
2,0 млн. ... ... 2009 ... 30 ... 1,4 ... құрады .
Бухгалтерлік баланс – белгілі бір уақытта ... ... ... және пайда болу көздерінің ... ... ... ... және басқа да мақсаттардан гөрі, ең
алдымен қысқа мерзімді міндеттемелерді өтеуге арналған. Ақша қаражаттарының
баламалары ретінде жіктелетін ... ақша ... ... ... оңай ... ... және құн өзгерісінің шамалы тәуекеліне ұшырауы
тиіс. Осылайша, әдетте инвестиция ақша қаражаттарының баламасы ретінде,
оның ... ... ... үш ай ... ... алу ... бастап одан аз
өтеу мерзімі болған кезде ғана жіктеледі. Меншік капиталына ... егер ... ... ақша ... ... ... ғана, мысалы, оларды өтеу күніне дейін көп ұзамастан сатып
алынған артықшылықты акциялары ... және ... ... нақты күні
көрсетілген жағдайда ақша қаражаттарының ... ... ... ... Trading ... ... баланс құрамы мен құрылымы.
|Активтер |код |2007ж |2008ж |2009ж ... ... ... | | | | ... ... |010 |522 573 |425 403 ... 112|
| | |424 | | ... ... |011 ... ... ... ... | |633 | | ... ... ... ... |012 ... ... ... 325|
| | |211 | | ... |013 ... |99 257 536 ... ... | |798 | | ... салық активтері |014 |48 547 024|47 236 004 |50 903 906 |
|Сатуға арналған ұзақ ... |015 |254 104 |13 219 |962 492 ... | | | | ... ... ... ... |016 |43 241 ... 511 |45 804 422 |
|Қысқа мерзімді активтердің барлығы|100 ... ... |
| | | |104 |234 ... ... АКТИВТЕР | | | | ... ... |020 ... 229 |129 367 677|
|инвестициялар | | | | ... ... ... |021 |30 255 ... 539 |43 903 198 ... қатысу әдісімен есепке |022 ... ... ... 371|
|алынатын инвестициялар | |365 | | ... ... ... |023 |1 521 564 |2 027 115 |15 005 124 ... құралдар |024 ... ... ... |
| | |123 | |627 ... және ... ... |026 |500 899 |798 692 898|1137 879 |
| | |825 | |549 ... 4 ... емес ... |027 |80 544 422|75 199 119 |261 291 354|
|Кейінге қалдырылған салық |028 |3 897 411 |4 148 804 |5 078 445 ... | | | | ... ... ... |029 ... ... ... 741|
| | |365 | | ... ... ... |200 ... 934 ... |
| | | |424 |919 ... (100 ... | |3264465123|3 899 04156|5107 309 |
| | | |0 |153 ... ... ... ... | | | | ... ... ... |031 ... |250 183 649|289 196 218|
|міндеттемелер | |610 | | ... ... ... |032 ... |112 001 ... 857|
| | |378 | | ... және ... ... |033 |1 148 948 |1 275 436 |1 251 368 ... ... | | | | ... ... ... |034 ... |156 811 ... ... | |209 | | ... ... ... |036 |23 611 861|25 431 737 |30 238 907 ... ... міндеттемелердің |300 |719 691 |596 785 ... ... | |514 | | ... ҰЗАҚ ... ... | | | | ... мерзімді қаржылық |040 |1382904404|1 356649 |1 489603 ... | | |101 |370 ... ... борыш |041 |14 683 780|15 884 827 |15 597 419 ... ... ... |043 |69 434 102|76 352 863 |82 353 568 ... | | | | ... ... ... |044 |300 582 |291 926 000|318 946 475|
| | |132 | | ... ... |400 ... ... |
|барлығы | | |261 |660 ... ... ... | | | | ... ... |050 |132 916 ... ... ... | |055 | | ... |053 |5 393 |17 104 |0 ... ... ... |1075194507|1113 451 |1778 479 |
| | | |726 |661 ... ... |500 ... |
| | |3 |2 |620 ... (300 бет+400 бет+ 500 бет) | ... | | |0 |3 ... ... ... Trading ... ЖШС–нің қаржылық есебі негізінде |
|құрылды ... - ... бір ... және ... ... көрсеткіші.
Кәсіпорын рентабельділігін келесі формуламен есептеуге болады:
1. Экономикалық рентабельділік немесе активтер рентабельділігі
[5]:
Ракт. = Таза ... / ... ... = ... / 1 687 644 234 *100% = 23,190%;
2. Инвестицияның рентабельділігі:
Ринв.= СалықСалуғаДейінгіТабыс/МеншіктіКапиталдыңОрташаЖылдықҚұны* 100%;
(2)
Ринв. = ... ... * 100% = ... ... ... ... = Таза ... /МеншіктіКапиталдыңОрташаЖылдықҚұны*100%; ... = ... / ... = ... Сату ... = Таза ... / ... = ... / ... * 100% = ... шегі – ... ... жоқ, ... пайдасы 0-ге
тең сәттегі сатудан түскен ... ... шегі ... шығындардың
өтелу кезеңі анықталады. Рентабельділік шегі аз болған сайын ... ... ал ... ... ... ұзақ ... ... Компания өтімділігі активтердің жылдам және
жеңіл мобилизациялануына мүмкіндік береді.
Өтімділік - ... сату мен ... ... ... емес ... ... да ... ақша қаражаттырна
айналып, ағымдағы қаржылық міндеттемелердің орнын ... ... ... ... ... ... өтімділік талдауы – кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... коэффициенті – кәсіпорынның қысқа мерзімді қаржылық
міндеттемелерін уақытында орындау қабілеттілігі.
Төлем қабілеттілігі – бұл ... ... ... ... және ... ... жабу қабілеттілігі.
Өтімділік талдау үшін төлем балансы ... ... ... ... ... ... ... коэффициенті:
КАбсӨтім = А1 / П1+П2; норматив = 0,2-0,4. ... = ... / ... +1 965 762 660 = 0,6.
2. Тез өтімділік коэффициенті:
КТезӨтім = А1+А2 / П1+П2; ... = ... = ... / 723 015 873 +1 965 762 660 =1,9.
3. Ағымдағы өтімділік немесе жабу коэффициенті:
КАғымӨтім = КАғымӨтім1+ КАғымӨтім0 = 1,9+2,08=3,98.
(7)
КАғымӨтім1= 1 687 644 234+3 419 664 919 / ... ... ... / ... ... ... Қайта құру коэффициенті:
КҚайтаҚұру = КАғымӨтім+ 0,5*( КАғымӨтім1- КАғымӨтім0) / 2;
(8)
КҚайтаҚұру =3,98+0,5*(1,9-2,08)/2=1,425.
Кесте 5
«Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің 2008-2009 жылдар ... ... ... атауы |2007жыл |2008 жыл |өзгеріс|2009 жыл |Өзгеріс|
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |0,32 |0,36 |+0,04 |0,6 |+0,24 ... | | | | | ... ... коэффициенті |0,9 |1,1 |+0,2 |1,9 |+0,8 ... ... |1,9 |2,7 |+0,8 |3,98 |+1,28 ... | | | | | ... құру коэффициенті |1 |1,1 |+0,1 |1,425 |+0,325 ... ... ... ... ... жағдайын талдау Оқу |
|құралы. – Алматы, 2003. ... ... ... ... ... ... ... осы
үш тобының мәліметтері бойынша төлеу қабілеттілігі болмаған. Абсолюттік
өтімділік коэффициенті 2007ж 0,32 коэффициент , 2008 жылы 0,36 ... ... жылы ... 2009 жылы 0,24 ... жоғарылаған. Тез өтімділік
коэффициенті 2007ж 0,9 коэффициент , 2008 жылы 1,1 ... ол 2008 ... 2009 жылы 0,8 ... ... және ... ... яғни жалпы ағымдағы активтер 2007ж 1 коэффициент , 2008
жылы 2,7 құрады, ол 2008 жылы 0,8-ке, 2009 жылы 1,28 ... ... ... талдауы
|Көрсеткіштер |2009 жыл |
|1 |2 ... тыс ... ... 919 ... ... ... 234 ... және резерв |2 418 530 620 ... ... ... ... 660 ... ... ... 183 ... ... ... 683 |
|R тез ... |1,9 |
|R ... ... |0,6 |
|R ... құру |1,425 |
|R ... ... ... ай |3,98 |
|* ... көзі: ДүйсенбаевК.Ш. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау Оқу |
|құралы. – Алматы, 2003. ... өте ... ... ... бар. ... ... ... 1,425-ке тең. Демек, компания банкроттыққа ұшырамайды.
Себебі ақша ағымдарының айналымы тұрақты түрде көрінеді.
Банкроттық ықтималдылықты ... ... ... ... сала ... танымал жұмыстардың бірінің авторы батыс экономисі Э.
Альтман болып ... ... ... ... ... талдау арқылы несиелік қабілеттілік индексінің есептеу
тәсілін шығарды. Альтман индексі өз ... ... ... мен ... ... ... ... көрсеткіштерін
анықтайды. Ол мына формуламен анықталады [14]:
Z = ... ... ... ... ... арқылы анықталады [11]:
К1 = Пайызбен Салыққа Дейінгі Табыс / Барлық Активтер = 2 599 270 978 /
5 107 309 153 = ... = ... ... ... / ... ... /
5 107 309 153=0,2.
К3 = МК (Нарықтық Баға) / Тартылған Капитал (Баланстық Баға) =1 945 542 619
/ 158 ... = ... ... / Барлық Активтер = 1 778 479 661 / 5 107 309 153 =
16,6.
К5= Меншікті Айналым Активтері / ... ... = ... ... = ... ... ... бойынша компанияның банкроттық ықтималдылығы
|Z-нің мәні ... ... |
|1 |2 ... кем |Өте ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... М., Найт Р. ... ... ... ... |
|2004. ... ... Trading ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің өзгеру динамкасы
|Көрсеткіштер|2007 ж |Өзгерісте|2008 жыл |Өзгерістер |2009 жыл |Өсу |
| | |р | | | ... |
|1 |3 |-1 |2 |4 |3 |5 ... |0,3 |0,1 |0,4 |0,1 |0,5 |125 ... |0,4 |-0,1 |0,3 |-0,1 |0,2 |66,7 ... |8,7 |0,9 |9,6 |2,7 |12,3 |128,1 ... |17 |-1 |16,0 |0,6 |16,6 |103,75 ... |1 |-0,6 |0,4 |-0,1 |0,3 |75 ... |2,8 |0,1 |2,9 |3,2 |3,2 |369,6 ... ... Trading ... ... ... есебі негізінде |
|құрылды ... ... ... ... ... Z-есебі бойынша банкроттық қаупі алыс деген ... ... ... 2010 ... болжам жасайтын болсақ, аталған ... ... ... тең болуы ... ... ... және ... ... жыл ... өсіп
келетінін көріп отырмыз.
Кесте 9
«Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің 2007-2009ж меншікті капиталының
құрамы мен құрылымы
|Меншікті |2007 жыл |2008 жыл |2009 жыл ... | | | |
| | ... ... | ... ... %| теңге |Үлесі|
| | |% | | | |% ... |132 916 055 |10,99 ... 145 |15,5 ... 442 |6,5 ... | | | | | | ... |5 393 |0,0004 |17 104 |0,00001 |0 |0 ... | | | | | | ... |1 075 194 |88,94 |1 113 451 |77,75 ... |73,54|
|табыс |507 | |726 | |661 | ... ... |100 ... |100 |2 418 530 |100 |
|барлығы |593 | |222 | |620 | ... ... ... мен ... Trading Company» ЖШС–нің қаржылық есебі |
|негізінде құрылды ... ... Trading ... ЖШС–нің 2007-2009жж меншікті
капиталының құрамы мен құрылымы бойынша мәліметтер ұсынылған.
2007 жылы меншікті капиталының құрамында «Шығарылған ... ... ... ... ... ... ол сәйкесінше 10,99 % және 88,94 %
болды. 2008 жылы «Бөлінбеген ... ... ... болған, 77,75 %
болды. Бөлінбеген табыс өндіріске 1 113 451 726 ... ... жылы ... табыс өндіріске 1 778 479 661 теңге көлемінде
реинвестицияланған, оның меншік капиталындағы үлесі 73,54 пайызға ... ... үлес ... ... сол бұрынғы көрсеткіштер қалды.
Ұзақ мерзімді міндеттемелер үлесі жоғары болуы, ... ... ... капиталды толықтыруға қажеттілігін жоғары болуын
сипаттайды. 2007 жылы ұзақ ... ... ... ... ... 60,3 ... болғандығы, ал қысқа ... ... 514 ... ... 39,7 ... көлемінде үлестік қатынаста болды.
2008 жылы ұзақ мерзімді міндеттемелер 1 788 705 261 теңгені құрап, үлесі
59,9 ... ... ал ... ... міндеттемелер 716 315 726
теңгені құрап, 40,1 пайыз көлемінде үлестік қатынаста ... 2009 ... ... ... ... ... ... үлесі 56,7 пайыз
болғандығы, ал қысқа мерзімді міндеттемелер 851 258 391 ... ... ... ... ... қатынаста болды.
Кесте 10
«Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің 2007-2009жж ... ... ... ... ... ... ... жж |2008-2009 жж |
|капиталы | | | ... ... |
| |
10 ... «Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің 2007-2009жж қарыз
капиталының құрамы мен құрылымы бойынша мәліметтер ұсынылған. Ұзақ ... 2008 жылы ... ... (-1,4 %) ... 2009 жылы
+177 057 399 теңгеге (+9,0 %) өскен.
Қысқа мерзімді міндеттемелер 2008 жылы ... ... ... 2009 жылы ... теңгеге (+15,9%) өскен.
Кесте 11
«Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің 2007-2009жж ұзақ мерзімді қарыз
капиталының өзгеру динамикасы
|Ұзақ мерзімді ... ... ... ... жж ... жж |
|қарыз капиталы | | | ... ... |
| |
11 ... ... Trading ... ... 2007-2009жж ұзақ
мерзімді қарыз капиталының өзгеру динамикасы көрініс табады. Жалпы ... ... ... ... яғни ... ... 2008 ... теңгеге (-1,4%) төмендеген, ал 2009 жылы +177 057 399 теңгеге
(+9,0%) өсуі байқалады. Мұнда, «Ұзақ ... ... ... азаю ... -26 255 303 теңге, (-1,9%), ал 2009 жылы бұл ... өсу ... ... теңге (+8,9 %).
«Ұзақ мерзімді кредиторлық борыш» ... ... ... 1 201 047
теңге, (7,6 %) болды, ал 2009 жылы бұл бап ... азаю ... ... (-1,8%). ... мерзімді бағалау міндеттемелері» 2008 жылы
2 154 269 теңгеге (4,5%) артты, 2009 жылы +11 369 358 ... ... ... ... ... 2008 жылы ... болған, ал 2009 жылы 6 000 705 теңгені құрады. «Басқа ұзақ мерзімді
міндеттемелер» 2008 жылы -8 656 132 теңгеге (-3,0 %) ... 2009 ... ... (8,5 %) ... ... Trading Company» ЖШС–нің 2007-2009жж қысқа мерзімді қарыз
капиталының өзгеру динамикасы
|Қысқа мерзімді |2007жыл |2008жыл |2009жыл |2007-2008 жж ... жж ... ... | | | ... |өзгерістер |
| ... ... ... ... ... Trading Company» ЖШС–нің
2007-2009 жж қысқа мерзімді міндеттемелердің өзгеру динамикасын ... ... ... ... қаржылық міндеттемелер» 2007 жылмен
салыстырғанда 2008 жылы 1 199 039 ... ... (0,5 %) ... Ал 2009
жылы оның пайыздық көрсеткіші 13,5 % тең ... ... екі жыл бойы ... ... ... несиелер мен
заемдарды қолданбаған. «Салық бойынша міндеттемелер» 2007 жылы 117 984 ... 2008 жылы 112 001 697 ... ... -5,38,0 % ... Ол 2009
жылы 2008 жылмен салыстырғанда 9 695 160 теңгеге өсіп, 8,0% құрады.
2007 жылмен салыстырғанда 2008 жылы алынған аванстардың ... ... ... ... ол 4,7 ... тең ... Ал 2009 жылы ... арту сомасы 8 712 244 теңгеге (6,8%) көбейді.
Осылайша, біз ... ... ... маңызды
көрсеткіштерінің бірі - капитал құрылымын толық ... ... ... ... ... Сонымен бірге кәсіпорынның капитал
құрылымы басқа да факторлар - елдегі саяси және ... ... ... ... ... және ... ... жетілуі, меншіктің
капиталмен қамтамасыз етілуі, кәсіпорынның қаржы жағдайы жэне ... ... ... ... ... ... осы факторларды кешенді түрде
қарастыру маңызды, бұл талданатын кәсіпорынның қаржы жағдайын ... ... ... ... Trading ... ЖШС–нің ақшалай қозғалыстарын талдау
Кәсiпорынның қызметi – бұл байланысқан шаруашылық ... олар ... ... ... байланысты. Егер қандай да бiр
факторды қарастырмай қалдырса, онда басқа да факторларды бағалауда нәтижесi
дұрыс болмауы мүмкiн.
Тәуелсіздік ... ... ... ... ... ... [16]:
, (10)
Мұндағы: – тәуелсіздік коэффициенті;
– меншікті капитал;
– авансталған ... ... ... ... ... ... сомасы).
КТС = 2 418 530 620 / 4 191 937 802=0,58.
Бұл коэффициенттің өсуі кәсіпорынның ақша ... ... ... ... ... ақша ... азаятындығын
көрсетеді [16].
АҚШ және Еуропа елдерінде тәуелсіздік коэффициентінің жоғары ... ... 0,5-0,6 тең ... ... ... баланс валютасына
қатынасы саналады. Бұл жағдайда ... ... ... ... өз ... ... ... жартысын сатып
кәсіпорын өзінің қарыз міндеттемелерін жабуына болады.
Бұны тәуелсіздік коэффициентіне кері ... ... ... барлық авансталынған капиталдағы үлес ... ... Оны ... ... ... де ... Ол мына формуламен
анықталады [16]:
немесе , ...... ... ... ... ... (баланс валютасы, жиыны);
– тәуелсіздік коэффициенті.
КТ = 2 688 778 533 /4 191 937 802= 0,6
КТ =1-0,58=0,42
Бұл коэффициент авансталған капиталдың ... ... ... ... үлес ... ... ... кәсіпорынның сыртқы қаржыландыру
көздерінен тәуелділігі жоғарылайды [17].
2007жыл: Кт= ... / ... = ... жыл: Кт = 2 356 875 967 / 3 652 582 951= 0,6
2009 жыл: Кт = 2 688 778 533 /4 191 937 802 = 0,6
Сурет 4.«Kazakhstan Trading ... ... ... жылғы тәуелділік
коэффициентінің деңгейі
*Дерек көзі: «Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің мәліметтері ... Trading ... ... ... ... ... ... 0,8 құрады, бұл көрсеткіш 2008 жылы 0,6 құрады. Ал 2009 жылы да ... яғни 0,6 тең ... Бұл ... ... ... көздерінен тәуелділігі төмен екенін байқауға болады.
Кесте 13
«Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің ... ... ... ... туралы есеп
|Көрсеткіштердің атауы |2007ж |2008 ж |2009ж ... ... ... ... | | | ... ... ... | | | ... ... |1 234 085 ... ... ... ... | |913 |978 ... | | | ... ... ... ... 885|1 126 742 |
| | | |799 ... ... ... ... 080|194 531 903 |
|Алынған аванстар ... |20 977 621 ... 518 ... ... ... |44 819 336 |1 057 220 |
| | | |944 ... ... ... барлығы, |913102758 |1 014 558 |2 256 065 |
|оның ішінде: | |620 |354 ... ... мен ... ... ... ... 350 |
|үшін төлемдер | | | ... ... ... |89 735 009 ... 047 ... ақы ... ... |58227773 |64 697 526 |89 341 747 ... ... ... төлеу |19224560 |21 360 623 |61 265 823 ... ... ... ... ... ... 121 |
|Бюджетке басқа төлемдер ... |68 602 625 ... 605 ... ... ... ... 771|933 202 661 |
|Операциялық қызметтен түскен ақшалай |197574563 |219 527 293|343 205 624 |
|қаражаттардың таза ... (010 бет – | | | ... бет) | | | ... Инвестициялық қызметтен түскен | | | ... ... ... | | | ... ... ... ... |89633588 |99 592 876 |522 401 180 |
|барлығы, оның ішінде: | | | ... ... ... |779467 |866 075 |5 054 207 ... емес активтерді өткізу |5232 |5 814 |181 014 ... ұзақ ... ... ... |290492 |322 769 | ... ... ... |5804201 |6 449 113 ... 077 ... ... берген займдарды өтеу |2303054 |2 558 949 |152 623 ... ... ... |89 390 156 |326 946 259 |
|2.2. Ақшалай қаражаттардың ... ... ... 693 ... оның ... | | | ... ... ... ... |85 041 983 |87 543 840 |
|Материалдық емес активтерді иемдену |541424 |601 583 |2 195 250 ... ұзақ ... ... ... |13 539 726 ... 104 ... активтерді иемдену ... ... ... 298 ... ... ... беру |5498438 |6 109 376 |5 858 635 ... төлеулер ... |41 407 574 ... 566 ... ... ... ... ... |-562 286 |-411 197 513|
|ақшалай қаражаттардың таза сомасы | |490 | ... ... ... ... | | | ... қозғалысы | | | ... 13 ... ... ... ... ... ... 759 |
|барлығы, оның ішінде: |6 | | ... алу ... ... 139 |
| |4 | | ... ... ... ... | | ... алу | | | ... түсімдер |2426681 |2 696 313 ... 507 ... ... ... ... ... 314|190 428 379 |
|шығуы,барлығы, оның ішінде: | | | ... өтеу ... ... 493|142 325 876 |
|Басқалар ... |49 019 584 |9 265 396 ... ... ... түскен |167884335 |186 538 150|224 146 380 |
|ақшалай ... таза ... | | | ... – 080 бет) | | | ... ... ... 358 877|-275 137 |428 107 359 |
|азаюы(030 бет+/-060 бет+/-090 бет) | |670 | ... ... және ... |293 214 547|522 573 424|247 435 754 |
|баламалары есепті кезең басына | | | ... ... және ... |522 573 ... ... 113 |
|баламалары есепті кезең аяғына | | | ... ... ... Trading ... ... қаржылық есебі негізінде |
|құрылды. ... ақша ... ... ... капиталдың
қатыстырылған капиталға қатынасын көрсететін қаржыландыру коэффициенті
болып ... ... ...... ... ... ... міндеттемелер.
КК = 2 418 530 620 / 2 688 778 533=0,9.
Бұл коэффициент жоғары болған сайын, соғұрлым банктер мен ... ... ... кіріседі.
Бұл коэффициент кәсіпорын қызметінің қандай бөлігі өз қаражатымен, ал
қандай бөлігі қарыз ... ... ... ... (( ... жағдай төлем қабілеттілігінің өте қауіпті жағдайға
жеткендігін және несие алуды қиындатқанын көрсетеді.
Батыс ... ... ... кері көрсеткіші
кеңінен қолданылады, қатыстырылған капиталдың меншіктік ... ... ... және меншікті қаражаттар ... ... ... – қарыз және меншікті ... ... ... ... капитал.
= 2 688 778 533 / 2 418 530 620 = 1,1.
Бұл коэффициент ... ... ... ... ... ... қанша қарыз қаражатын тартқанын көрсетеді.
«Kazakhstan Trading Company» ... бұл ... ... ... ... КК\М= ... / ... 152 = 1,1.
2008 жылы: КК\М= 2 356 875 967 /2 168 846 343 = ... ... КК\М = 2 ... / ... = ... мәні кәсіпорын 2007 жылы активтерге салынған меншіктік
қаражаттардың ... ... ... ... 110 ... тартқанын
дәлелдейді. 2008 жылы қарыз қаражаттары ... ... ... 110 ... ал 2009 жылы да 110 ... ... көбейген. Демек,
кәсіпорын қарыз қаражаттарын пайдалануға көп күш жұмсаған, ... ... ... ... әдебиеттерде бұл көрсеткіш үшін қалыпты шектеу: ((. Егер
оның мәні 1-ден асып ... онда ... ақша ... ... қауіпті нүктеге жетеді, бірақ жауап әр уақытта бір жақты бола
бермейді. Қарыз және ... ... ... ... ... ... ... қызметінің сипатына және айналым
қаражатының ... ... ... ... ... ... ... жоғары көрсеткіштері және дебиотрлық борыштың
одан да жоғары айналымдылығы ... ... ... мәні ... ... ... мүмкін, ол сонда да кәсіпорынның ақша ... ... ... тәуелсіздік дәрежесін сипаттайтын ең бір маңызды
көрсеткіштердің бірі ақша ... ... ... ... ... ... инвестицияларды жабу коэффициенті деп атайды. Ол меншікті және ұзақ
мерзімді қарыз капиталының жалпы капиталдағы үлесін ... және ... ... ... ... – ақша ... коэффициенті;
– ұзақ мерзімді міндеттемелер;
... ... ... ... 2 418 530 620+1 965 762 660 / 4 191 937 802 = 1,05.
Бұл дербестік коэффициентімен салыстырғанда анағұрлым жұмсақ
көрсеткіш. ... ... бұл ... ... мәні 0,9-ға ... ... ал оның ... төмендеуі қауіпті [16].
Жоғарыда келтірілген көрсеткіштер арқылы кәсіпорын капиталының
құрылымын сипаттай отырып, ... ... мен ... ... әр түрлі тенденцияларды көрсететін жеке ... ... ... ... коэффициенттерге бірінші кезекте қарыз қаражаттарын
ұзақ мерзімге тарту коэффициенті жатады. Ол ұзақ ... ... ... мен ұзақ ... ... ... қатынасымен
анықталады. Көрсеткішті есептеу фомуласы келесідей [15]:
, ... ...... ... ... тарту коэффициенті немесе ұзақ ... ... ... капитал;
– ұзақ мерзімді міндеттемелер.
=1 965 762 660/ 2 418 530 620 + 1 965 762 660 = 1 965 762 660 /
4 384 293 280 =0,45.
Бұл коэффициент ақшалай есеп берудің ... ... ... капиталмен қатар тартылған ұзақ мерзімді несиелер мен қарыздардың
үлесін ... ... ... ... мен ... пайдаланып
жатқанына баға береді.
Капиталдың құрылымын қалыптастырудың тиімділігін анықтау үшін ... ... ... ... ... де ... Ол ... фирмаларында кеңінен қолданылады және ... ... ... ... ... «Kazakhstan Trading
Company» ЖШС-де инвестициялау коэффициенті 2007 жылы 0,39– ға, ... 0,49 – ға, ал 2009 жылы 0,45 – ке тең ... Бұл ... ... ... тек қана ... құралдарды сатып алуға ғана емес,
кәсіпорынның ақша есеп беруінің басқа да ... ... ... ... активтерін сатып алуға да пайдаланылады деуге болады.
Меншікті айналым қаражаттарының ... 2007 жылы ... 192 ... жылы ... 439 тг., ал 2009 жылы ... тг. ... ... меншікті айналым капиталының абсолюттік ... ... оның ... ... ... үлес ... да табу
керек. Бұл көрсеткіш кәсіпорынның ақша тұрақтылығының ... ... ... саналады. Арнайы әдебиеттерде оны іс жүзінде жұмсау
коэффициенті деп атайды.
Ол ... ... ... қандай бөлігі, осы
қаражаттарды еркін жұмсауға ... ... ... ... ... келесі формуламен анықталады [16]:
, ...... ... ... ... ... ... капитал.
= 1 453 902 259 / 1 945 542 619=7,5.
Жұмсау коэффициентінің мәні, кәсіпорынның ... ... оның ... ... материал сыйымдылығы жоғары өндірістерге
қарағанда қор сыйымдылығы ... ... ... ... ... ... қорлары мен шығындарының қалыптасу
көздерімен қамтамасыз етілуінің абсолютті көрсеткіштері ақша ... үшін ... роль ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің бірі болып қорларды қалыптастырудың
өз көздерімен қамтамасыз етілу коэффициенті саналады, ол меншікті ... ... ... мен ... ... ... Бұл ... тауарлы-материалдық қорлар мен
шығындарды жабу коэффициенті деп атайды. Ол келесі формуламен ... ...... ... ... ... меншікті айналым капиталы;
– тауарлы-материалдық қорлар.
= 1 453 902 259/1 687 644 234=0,9.
Материалды ... ... жабу ... ... ... қорлар мен шығындар меншікті ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Шаруашылық тәжірибенің статистикалық ... ... ... оның қалыпты мәні келесі түрде болады [16]:
Қорлар мен шығындардың меншікті айналым қаражаттарымен ... ... ... меншікті қаражат көздерімен қажетті қорлар
мен шығындарын, қалғандарын қысқа мерзімді қарыздармен жабу назарға алынып
анықталады. Бірақ бұл ... ... мен ... ... ... айналу
жылдамдығы жоғарылаған кезде негізделген қажеттілікке сәйкес болу керек.
Егер олардың мөлшері ... ... асып ... онда ... ... материалдық қорлардың бір бөлігін ғана жаба алады, яғни
көрсеткіш (( ... ... ... материалдық қорлары үздіксіз
жұмыс жасауға жеткіліксіз болғанда көрсеткіш (( ... ... ... ... ақша ... жақсы екендігін көрсетпейді. Сондықтан
материалдық қорлардың ... ... ... ... ... ... ең бірінші материалдық қорлардың ... ... ... ... ақша ... тек қана ... ... құрамымен
емес, сонымен бірге ақша есеп берудің активтеріне салудың дұрыстығымен де
сипатталады. ... ... ... ... ... қатар
кәсіпорынның қарыз қаражаттарының құрылымы да қарастырылады.
Бағалаушының келесі маңызды жұмысы – кәсіпорынның ақша ... ... ... ... бойынша топтауға мүмкіндік беретін абсолютті
көрсеткіштерін зерттеу.
Ақша тұрақтылықтың абсолютті көрсеткіштері – ... ... ... ... ... ... дәрежесін
көрсететін көрсеткіштер.
Тауарлы-материалдық қорлардың қалыптасу көздерін сипаттайтын ... ... ... Меншікті айналым капиталының бар болуы (). Бұл көрсеткіш
меншікті капитал мен (баланс ... I ... ұзақ ... (баланс активінің I бөлімі) арасындағы айырма ретінде
анықталады. Ол меншікті айналым қаражаттарын сипаттайды. Алдыңғы
кезеңмен салыстырғанда оның ... ... ... ... көрсетеді. Құрылысына қарай меншікті айналым
капиталының бар болуын былай жазуға болады [16]:
(18)
Мұндағы: – ... ... I ... меншікті капитал;
– баланс активінің I бөлімі;
– ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... есептеп
табу үшін пайдаланылады: кәсіпорынның қысқа мерзімді активтерін ... ... ... жабу ... және тағы
басқалары.
2. Тауарлы-материалдық қорлардың меншікті және ұзақ ... ... ... бар болуы ().
Бұл көрсеткіш алдындағы көрсеткішті, яғни меншікті айналым капиталының
ұзақ мерзімді ... ... қосу ... мына ... ... (19)
Мұндағы: – ұзақ ... ... ... ... ... баланс пассивінің II бөлімі.
3. Тауарлы-материалдық қорлардың негізгі қалыптасу көздерінің жалпы
мөлшері алдыңғы ... ... ... ... мен ... қосу ... мына ... арқылы анықталады [16]:
= 3 419 664 919+176 393 325+228 300 764=3 824 359 008 (20)
Мұндағы: – ... ... ... мерзімді несиелер мен қарыздар.
Тауарлы-материалдық қордың бар болуының үш көрсеткішіне тауарлы-
материалдық қорлар мен шығындардың ... ... ... ... үш ... сәйкес келеді.
1. Меншікті айналым ... () ... (+) ... ... - 1 ... 975 ...... қорлар мен шығындар.
2. Тауарлы-материалдық қорлардың меншікті және ұзақ ... ... ... (+) ... ... (-)
():
=3 419 664 919-1 687 644 234= +1 732 020 685. (22)
3. Қорлардың негізгі ... ... () ... ... (+) ... жетіспеушілігі (-):
= 3 824 359 008 - 1 687 644 234= + 2 136 714 774 ... ... Trading ... ... ... ... оларды
қалыптастырудың қалыпты көздерімен қамтамасыз етілуі (артықтығы +,
жетіспеушілік-)
|№ |Көрсеткіштер ... |2008ж |2009ж |
| | |ары | | | ... |1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... | ... ... |
| | | |52 |343 |620 ... ... ... ... | |2 254 945 |2 744 934 |3 419 664 |
| | | |385 |424 |919 ... ... ... капиталы | |-418 238 |-576 088 |-1 001 134 |
| |(1ж-2ж) | |233 |081 |299 ... ... ... | ... ... ... |
| |міндеттемелер | |318 |187 |660 ... ... | ... |1 763 987 |3 419 664 9|
| |қор-лардың меншікті және | |351 |406 |19 |
| ... ... ... | | | | |
| ... бар ... | | | | |
| ... | | | | ... |Қысқа мерзімді несиелер | ... ... ... ... |мен қарыздар | | |198 | ... ... | ... ... ... ... ... | |826 |004 |08 |
| ... ... ... | | | |
| ... ... | | | | ... ... ... ... ... ... |
| | | |360 |257 |414 ... |Өзіндік айналым | |38 198 073 |-60 752 ... |
| ... ... (+)| | |158 |975 |
| ... жетіспеушілігі (-) | | | | |
| ... | | | | ... | ... |1 325 532 |+1 732 020 |
| |қор-лардың меншікті және | |291 |119 |685 |
| ... ... ... | | | | |
| ... ... (+) | | | | |
| ... жетіспеушілігі (-) | | | | |
| ... | | | | ... | ... ... ... |қор-лардың қалыпты негізгі| |266 |127 |774 |
| ... ... ... | | | |
| ... ... (+) | | | | |
| ... ... (-) | | | | |
| ... | | | | ... көзі: «Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің қаржылық есебі ... ... ... қорлардың, олардың қалыптасу көздерімен қамтамасыз
етілуінің үш көрсеткішін есептеу кәсіпорынның ақша жағдайын оның ... ... ... төрт ... бөлу мүмкіндік береді:
1) Ақша жағдайдың абсолютті тұрақтылығы;
2) Ақша жағдайдың қалыпты тұрақтылығы;
3) Тұрақсыз ақша жағдайы;
4) Дағдарысты ақша жағдайы.
Ақша ... ... ... мына ... ... ... ... немесе (
Бұл теңсіздік тауарлы-материалдық қорлар меншікті айналым капиталымен
жабылатынын көрсетеді, яғни кәсіпорын сыртқы кредиторлардан ... ... ... өте ... ... Оның ... бұл жағдай ең дұрыс
деп қарастырылмауы мүмкін, себебі әкімшілік негізгі қызмет үшін қаражаттың
сыртқы көздерін пайдалана алмайды, пайдаланғысы ... ... ... жоқ. Ақша ... ... ... мына ... [18]:
((
Ақша жағдайды төлем тәртіптерін және несиелік қатынастарды бағалау
үшін берілген ... ... ... ... ... ... ... қатар ақша жағдай
үшін барлық айналым капиталының, ... ... ... ... ... маериалды айналым қаражатының айналымдылығы
маңызды орын алады.
Тауарлы-материалдық қорлардың жағдайын тереңдетіп талдау ақша жағдайды
ішкі талдаудың ... ... ... ... ... ақша есеп беруде жоқ
және коммерциялық ... ... ... қорлар жөнінде
ақпаратты қолдануды көздейді.
Өтімділіктің әр түрлі көрсеткіштері тек ... ... ... әр ... дәрежесіне кәіпорынның ақша жағдайының тұрақтылығын жан-
жақты сипаттап қана қоймай, сонымен ... ... ... әр ... ... ... жауап береді. Көптеген кәсіпорындар
үшін аралық өтімділіктің төмен коэффициентінің жалпы өтімділіктің жоғары
коэффициентіне сай ... тән ... атап өту ... Бұл ... ... жинақ бөлшектер, дайын өнімнің ... тыс ... ... ... Бұл ... ... ... ақша
қаражатының жетіспеуіне әкеледі. Осыдан, жалпы өтеу коэффициентінің жоғары
болуына қарамастан, оны ... ... ... үшінші тобына
кіретін баптары бойынша, жағдайын немесе динамикасын ... ... ... ... ... өнімдер мен қызмет көрсетулер үшін ... ... ... ... ... ... ... басқа шектен тыс қорлануының ... жеке ... ... Бұл
себептер сыртқы және ішкі себептерден болуы мүмкін.
Бірақ, алдымен өтімділіктің жоғарыда ... ... ... ... ... және оларға әр түрлі факторлардың әсер
ету көлемін анықтау керек. Бұл есептеулер 14 ... ... ... Trading ... ... қысқа мерзімді активтерінің өтімділік
көрсеткіштері
мың теңге
|№ |Көрсеткіштер |2007ж ... |2008ж ... |2009ж ... ... |1 |2 |% |3 |% |4 | ... |Қысқа мерзімді |1 493 171|100 |1 468 836|100 |1 687 644|100 |
| ... | | | | | | |
| ... ... | | | | | | ... ... және |522 573 |35 |425 403 | |675 543 | |
| ... ... ақша | | | |29 | |41 |
| ... | | | | | | ... борыш және |970597 |65 |1043432 | |1012101 | |
| ... да ... | | | |71 | |59 ... ... ... |627 251 |100 |630 484 |100 ... |100 |
| ... оның | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... |217 331 |35 |213 280 |34 ... |32 ... да ... |409 919 |65 |417204 |66 |494715 |68 |
| ... ... | | | | | ... |Өтімділік |- | |- | |- | |
| ... | | | | | | ... ... |0,83 ... |0,23 |0,93 |- |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... |1,16 ... |0,26 |1,24 |- |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | ... ... |1,16 |-0,18|0,98 |0,26 |1,24 |- |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... Trading ... ЖШС–нің қаржылық есебі негізінде |
|құрылды. ... ... ... 2007 жылы ... ... 0,83; аралық өтімділік коэффициенті 1,16 және жалпы
өтімділік ... 1,16 –ға тең ... 2008 жылы ... өтімділік
коэффициенті 0,7; аралық өтімділік коэффициенті 0,98 және ... ... 0,98 – ге тең ... 2009 жыл ... ... ... біршама төмендегенін көрсетеді. ... ... ... 0,23 ... көтеріліп, 0,93 – ті құрады, аралық –
0,26 пунктке (1,24– ті ... және ... – 0,26 (1,24 – ті ... ... ... ... жан ... бағалау үшін, оларды құрайтын
факторлардың өзара байланысын білу маңызды.
Осылайша, кәсіпорынның ақша тұрақтылығының маңызды ...... ... ... ... Ол баланстың өтімділігімен
тығыз байланысты. Сонымен бірге кәсіпорынның төлем ... ... ...... ... және ... ... ақша нарығының жағдайы,
кепілдік және банктік заңдардың ... ... ... қамтамасыз
етілуі, дебиторлық борыш, кәсіпорынның ақша ... және ... ... ... талдау кезінде осы факторларды кешенді түрде
қарастыру маңызды, бұл бағаланатын ... ақша ... ... мүмкіндік береді.
Кесте 16
«Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің 2007-2009 жж капитал құрылымының
коэффициенттері:
|Көрсеткіштер |2007 ж ... ж ... ж ... және қарыз капиталдарының |0,69 |+0,09 |0,78 |+0,32 |1,1 ... ... (К1) | | | | | ... ... ... |-0,85 |-0,38 |-1,23 |+0,64 |-0,59 ... етілу коэффициенті, (К2)| | | | | ... Ақша ... ... |1,02 |0,1 |1,12 |0,12 |1,24 ... (К3) | | | | | ... ... коэффициенті, (К4) |1,02 |1,06 |1,08 |-0,19 |0,89 ... Ақша ... ... |2,01 |-0,1 |1,91 |+0,34 |2,25 ... | | | | | ... ... Trading ... ЖШС–нің қаржылық есебі негізінде |
|құрылды. ... Trading ... ... 2009 жылғы капитал
құрылымының коэффициенттерін есептеу жолдары [15]:
К1 = ... ... ... = ... ... = ... капиталы) - (айналымнан тыс активтер) / айналым активтері=
-0,59.
(25)
К3 = меншік капиталы / баланс валютасы = 2 418 530 620/1 ... ... ... = ... ... / ... капиталы = 2 418 530 620/2 688 778 533 =
0,89. ... = ... ... ... міндеттемелер) / баланс валютасы =
(2 418 530 620+1 965 762 660) / 1 945 542 619 = 2,25. (28)
Сурет 5. Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің ... жж ... ... ... ... Trading ... ... мәліметтері негізінде
құрылды.
Іскерлік белсенділік коэффициентін анықтау арқылы «Kazakhstan Trading
Company» ЖШС–нің 2007-2009 жж кәсіпорынның капиталды пайдалану тиімділігін
анықтаймыз. Ол, ... ... ... ... ... .
Коб.с.к. = Түсім / Меншік капитал құны ... ж =1 129 608 153 / 2 183 670 ... ж =1 394 993 806 / 2 216 884 ... ж ... 818/ ... ... ... айналымдылығы коэффициенті [15]:
К об.кр.з. = өткізілген өнімнің өзіндік құны / кредиторлық борыш
(30)
К об.кр.з.( 2007 ж) = 641 094 111 / 334 687 ... ... 2008 ж) = 677 775 365 / 351 065 ... ... 2009 ж) = 767 931 054/ 243 898 183 =3,2
Есептеулерді күндерге ... ж = ... ... ж = 360/1,9 = 190 ... ж = 360/3,2 = 113 ... ... айналымдылығы 2008 жылы 2 күнге ... ... ... өтеу үшін ... ... 2 күн қажет болған. Ал
2009 жылы, кредиторлық борышын өтеу үшін компанияда 77 ... ... ... ... ... жағдайы түзетіле бастағанын
білдіреді.
Қарастырылған көрсеткіштер үшін тұтас нормативті критерийлердің
жоқтығын тағы бір рет атап ... Олар ... ... байланысты:
кәсіпорынның салалық ерекшеліктеріне, несиелеу принциптеріне, ... ... ... ... ... айналымдылығына,
кәсіпорын беделіне және т.б. Тек бір ғана ереже қалыптастыруға ... ... ... кәсіпорын үшін "жұмыс істейді": кәсіпорын ... ... жэне ... ... ... ... енгізеген басқа да
тұлғалар) динамикада қарызға алынған құралдар үлесінің парасатты ... ... ... (шикізаттар мен материал жеткізушілер, қысқа
мерзімді несие беретін банктер және басқа контрагенттер) жеке ... ... ... ... ... ... ... көреді.
2.3 «Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің ақша ағымдары ретіндегі
кәсіпорынның табыс көрсеткіштерін ... ... ... ... белгісінің біреуіне,
оның жиынтық табысының ... және оны алу ... ... ... табыс - біздің белгілі уақыт мерзімінде ... ... ... етіп табатын немесе алатын ақшамыздың сомасы.
Табыстың ... ... ... ... табыс деп аталады.
Шынында да, ... ... ... неге ... ... бір ... ұжым ... болып отырған өнім ... оның ... ... ... кеңейтсе, егер
еңбек өнімділігі артып, өндіріс шығыны ... ... ... өседі. Демек, бұл ... ... ... ... ... және есептеулік ... ... ... ... ... ... тауарлы өнімдерді сатудан түскен пайда;
- тауарлы ... ... ... ... ... ... көр сетуден түскен пайда немесе зиян;
- сатылудан тыс операцияларды ... ... ... ... Оған ... ... ... және т.б.
Есептеулік пайда-бұл негізгі ... және ... ... және ... ... нсиелерді шегергендегі
бюджетке түсетін жалпы ... ... ... ... мен ... салыстырмалы және
қазіргі қолданылып ... ... ... жасалады. ... ... ... ... ... талдау ... ... ... ... әдісімен анықтау-өнімнің
әрбір жеке түрлерін көтерме ... ... ... ... түсім және оның ... ... ... ... табылады.
Табыс – меншікті капитал өсімінің бірден-бір көзі. Нарықтық қатынастар
жағдайларында акционерлер мен қаржы ... ... ... ... ... ... отырып, ... ... ... ... және ... ... ... қабылдайды.
Нарықтық экономикада табыс - өндірістік активтердің және өндірілетін
өнімнің қозғаушы күші болып табылады.
Тағы да айта ... ...... кәсіпорын жұмысшыларының
әлеуметтік игіліктерінің көзі ... ... ... ... ... да ... ... төлемдерді өтегеннен кейін кәсіпорын
қарамағында қалатын ... ... ... ... ... ... ... жасауға, әлеуметтік сала ... ... ... ... – оның ... және ... ... факторы болып табылады. Бұл қорытынды кәсіпкерлік
қызметтің түпкі ... ... ... ... ... ... ғалымдары кәсіпорындардың мақсаттарын келесідей тәртіппен
тұжырымдайды:
- ... ... ... ... ... ... ... арттыру;
- әлеуметтік жауапкершілікті арттыру.[14].
Қаржыны басқарудың бүгінгі теориясы бизнестің ең бірінші
кезектегі ...... ... ... ... ... табылады деген тұжымға негізделген. Яғни кәсіпорындар
өздерінің қарапайым акцияларының биржалық құнын арттыру ... ... ... да оның ... ... өз әсерін тигізетіні
сөзсіз, алайда олар ... ... ... ... ... мақсаттарын бұлайша саралау батыстық экономика үшін әбден
ақылға қонымды. Табысты арттыру аз ғана ... ... ... ... ... табылады, ал акционерлік меншікті арттыру – ұзақ ... ... ... ... ... ... анықтама беруге болады, табыс - төтенше
таралған, кең ... ... ... ... ... ... көп мағыналы ұғым.
Сөздің кең мағынасында ақшалай құнына ие ... кез ... ... ... ... ... құндылықты алуды
көрсетеді.
Кесте 17
«Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің 2007-2009 жж ... ... |2008ж |2009ж ... жж ... жж ... | | | ... |өзгерістер (+,-)|
| | | | |(+,-) | |
| | | | | ... |% | ... |% ... |1129 ... ... |-20,3|
| |608153 |06 |818 |3 |2 |988 |3 ... |641 094 |677 ... |+36 681 ... ... өз |111 ... |054 |254 | |689 |4 ... | | | | | | | ... ... |284 133 |337 218 ... ... ... ... |409 |441 |764 |032 | |323 |3 ... |319 430 |324 082 ... |+4 651 |+1,4 ... |+5,6 ... |795 |343 |624 |548 | |281 | ... | | | | | | | ... салуға|218 603 |223 661 |276 181 |+5 057 |+2,26|+52 519 ... |236 |235 |228 |999 | |993 |1 ... | | | | | | | ... ... |170 530 |144 180 ... |-26 349 |-18,2|+35 264 ... |026 |031 |727 |995 |7 |696 | ... ... ... Trading ... ... қаржылық есебі негізінде |
|құрылды. |
17 ... ... ... ... ... түсім сомасы
2007 жылы 1129 608153 тг., 2008 жылы ... тг., ал 2009 ... тг. ... 2008 жылы 2007 жылмен салыстырғанда +265385653тг.
немесе +19,02 % артқан, ал 2009 жылы 2008 ... ... тг. ... -20,33% азайған. Өткізілген өнімнің өзіндік құны
2007 жылы 641 094 111 тг., 2008 жылы 677 775 365 тг., ал 2009 ... тг. ... 2008 жылы 2007 ... ... +36 ... ... +5,41 % ... ал 2009 жылы 2008 жылмен ... .тг. ... +11,74 % ... ... ... табыс 2007
жылы 319 430 795тг., 2008 жылы 324 082 343 тг., ал 2009 ... тг. ... 2008 жылы 2007 ... ... ... ... +1,4 % ... ал 2009 жылы 2008 жылмен салыстырғанда
+19 123 281 тг. немесе +5,6 % ... ... ... ... ... ... 218 603 236 тг., 2008 жылы 223 661 235 тг., ал 2009 жылы ... тг. ... 2008 жылы 2007 ... салыстырғанда +5 057 999 ... +2,26 % ... ал 2009 жылы 2008 ... ... +52 519 993
тг. немесе +19,01 % артқан.
Сурет 6. ... Trading ... ... 2007-2009 жж табыстылықтың
өзгеру динамикасы
*Дерек көзі: «Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің мәліметтері негізінде
құрылды.
6-шы сурет 17 ... ... ... Бұл ... ... ... 2007 - 2009 жылдар бойынша өзгеруін көруге
болады. Таза табыс ... 2007 жылы 170 530 026 тг., 2008 жылы 144 ... тг., ал 2009 жылы 179 444 727 тг. ... 2008 жылы 2007 ... ... тг. ... -18,27 % ... ал 2009 жылы
2008 жылмен салыстырғанда +35 264 696 тг. ... +19,7 % ... Trading ... өзінің қаржылық саясатын ХҚЕС сәйкес
топтастырылған есептері бойынша ... ... ... ... 15 %
мөлшерінде белгіледі. Жоғарыда көрсетілген даталардың нақты ... ... беру үшін ... ... жасалғандығына
қарамастан, олар өзгеруі мүмкін және «Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нде,
оның директорларының, басшыларының, қызметкерлерінің ... ... де ... көрсетілген даталардың нақтылығына қатысты уағда немесе
кепілдік (нақты айтылған немесе ұйғарылған) бермейді, берген жоқ ... ... жоқ және ... ... ... ... ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН БАҒАЛАУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
1. ... ... ... ... ... және келешек жоспарды ғылыми тұрғыдан негіздеу кәсіпорынның
өткен жылдардағы ... ... ... экономикалық талдау жүргізбей
және келешекке негізделген болжауларсыз, ... ... ... ... ... орын алған кемшіліктер мен қателіктерді
анықтамай ғылыми түрғыдан негізделген жоспарды жасауға, ... ... ... ... ... болмайды.
Қорларды үнемді пайдалану жоспары мен басқару ... ... ... Талдау тек фактілерді анықтау мен қол ... ... ... ғана ... сонымен қатар кемшіліктерді,
қателіктерді анықтап алу және ... ... ... ... әсер ... да ... ... Сондықтан талдаудың шұғылдығы ... ... ... жэне ... ішкі және ... ... ... нәтижелеріне әсерін зерттеу.
Алдыңғы қатарлы тәжірибелерді және ғылым мен практиканың
жетістіктерін үйрену ... ... ... ... тиімділігін
арттыратын резервтерді іздестіру.
Кәсіпорын жұмысының жоспарды орындауы, экономикасының дамуының
қол жеткен деңгейі, қолдағы бар ... ... мен оның ... ... рыногындағы жағдайын тексеру бойынша нәтижелерін бағалау.
Объективті ... ... ... ... ... ықпал етеді.
Есепті кезеңнің соңында әрбір басшы өзінің ... ... ... ... ... ... алып отырады.
Оларды айқын талдау басқару шешімін дұрыс ... ... ... ... ... жақсарту бойынша бірқатар ұсыныстар келтіріледі :
Біріншіден, қандай да болмасын қаржылық ... ... ... бастаған жөн. Кәсіпорынның өткен ... ... ... ... ... олардың тенденциясын ... Оның ... ... ... ... ... өйткені бағытты, қозғалыс ... ... ... ... жету ... ... қабілетсіздігін көрсетеді.
Қаржылық мониторингтің міндетіне қаржылық көрсеткіштерді
анықтау кіреді: белгілі бір ... ... ... айналымдылық
және т.б. және олардың тенденциясы. Осы және басқа да ... ... ... ... ... тілі болып табылады, ... ... және ... қажет. Сондай-ақ алынған нәтижелерді, тұжырымдар мен
ұсыныстарды талдау керек.[18]
Қаржылық мониторинг өткізу үшін ... ... ... ... ... қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижелері туралы есеп
(№2үлгі); ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп (№4үлгі).
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ең ... бір жыл, ал ... кезеңі бір тоқсаннан аспауы тиіс.
Екіншіден, баланс баптарының өзгерісін жалпы бағалау. Баланс
баптарының ... ... ... ... өзгеруі кәсіпорын
қызметінің нақты сипаттамасын бере алады. Қорытынды көрсеткіштерді кезеңдер
бойынша салыстыруды бір ... ... ... ... ... ... тыс активтер; айналым ... ... ... ұзақ мерзімді міндеттемелер; қысқа мерзімді міндеттемелер.
Үшіншіден, талдауға қарап кәсіпорын ... ... ... ... Жоғарыда айтылған сипаттардың барлығы қалай болса да тек екі
парметрмен ғана: активпен және кредиторлық берешекпен байланысты. ... ... ... активіне кіретін баптардың жай ұлғаюы ғана ... ... ақша ... ... ... құралдар жиынтығы
түсіндіріледі.
Кәсіпорын үшін ең жақсы ... ... ... ал ... ... болып табылады. Тамаша жағдай, дегенмен әрдайым осылай
бола бермейді. Кәсіпорын ... ... қала ... мүмкін, егер де актив
көбейсе және осы кездегі оның өсу ... ... ... ... тезірек болса. Кәсіпорынның тұрақты жұмыс істеуі мына ... ... ... ... ... ... берешекке қарағанда
азырақ болса.
Ең нашар вариант - актив азаяды, ал кредиторлық берешек өседі. Егер
де бұл тенденция ... ... осы екі ... - ... пен ... ... әсер етуі бойынша ... ... ... білдіреді. Әдетте, мұндай құбылыс кенеттен пайда ... бұл ... ... ... ... ... ... қаржы тұрғысынан білімі таяз болып, соған байланысты назарын басқа
көрсеткіштерге аударуы салдарынан ... ... ... пен ... басқару тұтқаларын жетілдіру керек.
Төртіншіден, табыс пен шығындар туралы есептің шегіндегі ... ... өте ... ... пен ... туралы есепті жалпы
талдау, мысалы түскен ақша мен шығындар ... ... ... жоқ ... және ... әр ... неше түрлі өзгеріп
отыратынын көрсетіп ... ... ... өсіп ... ал ... ... ... байқалады. Алайда қаржылық сипаттың осы кезеңдегі ... ... ... ... Бұл ... ... өндірістік және
өткізу қызметтерінің қаржылық сипатын нығайта алмай отырғандығын көрсетеді.
Бесіншіден, ақша қаражаттарының қозғалысы туралы ... ... ... ... мен ... қызметі туралы ақпарат
бере алады. Басшылар «тірі» ақша көбейе бастаған ... ... ... Дәл ... кезеңдерде кэсіпорынның құлдырап қалуына алып келетін
шешімдер қабылданады. Тек ақша ... ... ... ... ғана ... ақша ағымын басқаруға қабілеттілігі ... ... бере ... ... ... ... ... - ұзақ мерзімді
жоспардың және ағымдағы ... ... ... ... ... ... болмауы кәсіпорынды ақшаның жоқтығынан да бетер
құлдыратады. Мұндай құжаттарды жасағысы келмеген ... ... ... өз
пайдасына қарай өзгертудің орнына ... ... ... ... ... ең ... үшеу болуы тиіс. Біріншісі жағымсыз жағдайларға,
екіншісі - ... ... ал ... - ... ең жақсы мақсаттарды
жүзеге асыруға есептеледі. Және де бірінші жоспар ... ... ал ... - ... ... ... ... керек. Бұл осындай
жоспарлардың өміршеңдігінің міндетті шарты.
Алтыншыдан, қаржылық талдаулар кәсіпорын ... ... ... ... Кәсіпорынға өзінің қаржылық жағдайын жақсарту үшін,
әртүрлі тізбектердің тиімділігін дәл ... және ... ... ... ететін өзінің ағымдағы жұмысындағы ... ... үшін ... ... қосымша басқару есебіне көшу керек.
Кәсіпорында басқару есебін енгізу жыл ішіндегі оның ... ... ... тигізеді.
Кәсіпорынды дамытудағы ішкі факторлар: өндірістік факторлар (тиімді
маркетинг; ағымдағы ... ... ... ... ... ... деңгейі; өнім (тауар) ассортиментінің қажетті деңгейде
диверсификациялануы; тиімді өндірістік менеджмент). Инвестициялық ... қор ... ... — монтаж жұмыстарының төмен ұзақтылығы;
тиімді инвестициялық менеджмент). Қаржылық ... ... ... ... ... ... (жоғарғы өтімділігі); қарыз
капиталының, соның ішінде қысқа мерзімді көздері үлесінің ... ... ... ... ... ... ... болуы; тиімді қаржылық
менеджмент).
«Kazakhstan Trading Company» ЖШС–гі 2009 жылды табыспен жапты.
Осыған орай мынадай ... ... ... ... ... ... үшін, ең алдымен алып-сататын тауарлар ... ... ... ... болу ... ... тауарлар ассортиментін
кеңейту;
- өткізілетін өнімнің өзіндік құнын мейлінше азайту.
Өзіндік құнды кемітудің басты факторлары:
- өндірістің техникалық деңгейін көтеру;
- өндірістің материал, отын, ... және ... ... ... және ... ұйымдастыруды жетілдіру;
- технологиялық процестерді қуаттылықпен негізгі қорларды ... ... ... ... ... қорлардың қалдығын азайту;
- еңбек өнімділігін арттыру, нақты еңбекті ұтымды ... ақша ... ... және ... ... ... жасау, әсіресе бұрын пайда болғандарға және ірі ... ... ... ... азайту;
- есептеу жүйесін жетілдіру;
- тауарды өткізуді дұрыс ұйымдастыру;
- негізгі қорларды пайдалануды жақсарту және т.б.
Дебиторлық борыштың, әсіресе оның күмәнді ... ... ... ... ... әкеліп соқтырады. Егер мерзімі өтіп кеткен
сомалар бар болса, онда ... ... алу ... шұғыл шараларды
қарастыру қажет. Дебиторлық борыштың пайда болуы есептеулер тәртібінің
бұзылуы нәтижесінде ... ... ... ... борыштың
уақытысында өтелуін үнемі бақылауында ұстауы жөн.
Дебиторлық берешектің өсуі кәсіпорынның қаржылық жағдайына кері әсер
етеді. Сондықтан ... ... ... ... ... және ... ... олардың пайда болу себептеріне назар аударуы керек. Олар:
сатып алушыларға қатысты ұйымның қате несиелік саясаты; серіктестерді ... ... ... ... ... ... немесе
банкрот болуы; сату көлемінің өте жоғары қарқында ... ... ... ақша ... ... ... ... және т.б.
Дебиторлық борышты басқару үшін оны есепке алып, талдау (көлемі,
мерзімі, түрлері ... ... ... ... ... ... ... қатар оларды төлемеу себептерін анықтау керек.
Кәсіпорнның төлем қабілеттілігіне әсер ететін ... ... ... ... ... кәсіпорн қызметінің маусымдылығы, жалпы
экономикалық конъюнктура, саяси жағдай, ақша нарығының жағдайы, ... ... ... капиталмен қамтамасыз етілуі, дебиторлық борыш
көлемі және т.б.
Кәсіпорын төлем қабілетті ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын төмендету; төлем тәртібіне бақылау
жасау; тауарлардың бәсекелестік ... ... ... ... ... ... ... ету; ақшаның сақталуы және мақсатты
жұмсалуын ... ... ... ... ... (жұмыс, қызмет)
сатудан түскен түсімнің толық кірістелуін тексеру; ... ... ... ... есеп ... ... ... ең аз, қажетті
мөлшерде ғана сақтау керек[20].
Төлем қабілетсіздіктің себептері мыналар болуы мүмкін:
- өнімді өндіру және сату ... ... ... ... өсуі, пайда
сомасының азаюы және соның ... ...... ... ... ... жетіспеуі;
- айналым капиталын дұрыс пайдаланбау: қаражаттарды дебиторлық берешекке
айналдыру, жоспардан тыс және ... ... көзі жоқ ... ... ... салып жіберу;
- кәсіпорын клиенттерінің төлем қабілетсіздігі;
- салықты мерзімінде немесе ... ... үшін ... ... ... жоғарылығы.
Төлем қабілеттілік көрсеткіштерінің өзгеру себебін анықтау үшін ақша
қаражаттарының кірісі мен шығысы ... ... ... ... зор. Ол үшін ақша ... ... туралы есеп деректерін
бизнес-жоспардың қаржы бөлімінің деректерімен салыстырады.
Ең алдымен операциялық, инвестициялық және қаржылық қызметтен ... ... ... ... ... белгілеп және жоспардан
ауытқудың себебін анықтап алу керек. Ақша ... ... ... ... ... өйткені кәсіпорын бюджетінің табысты бөлігін
орындаған ... ... де ақша ... ... және ... емес ... ... әкеліп соқтыруы мүмкін.
Ағымдағы кезеңде ақшалай активтер сомасының көбеюі келесі негізгі іс-
шаралар көмегімен жүзеге асырылуы мүмкін: қысқа мерзімді қаржылық ... ... ... қарыздың жалпы көлемін азайту
мақсатымен оны ... ... ... қарыз айналымын жылдамдату;
тауарлы - ... ... ... ... ... тауарлы -
материалдық қорлардың маусымдық және сақтандыру қорларының ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Талдаудың нәтижесінде кәсіпорынның
табысының өскендігі байқалды. ... ... ... үшін
кәсіпорын сатудан түскен түсімді өсіріп, өзіндік ... ... ... керек. Сонымен қатар айналым ... ... ... ... ... алу, тауар ассортиментін, тауар саясатын қайта қарауы
керек.
Кәсіпорынның дамуы ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу көмегімен болуы мүмкін.
Таурларды өткізу жүйесін таңдау ең маңызды шешімдердің бірі ... ... үшін ең ... ... ... тауарларды сату
үшін жасақталған бөлшектік сауда дүкендерінің болуы және делдалдар қызметін
пайдалану болып табылады.
Өткізу каналын ... ... ... ... ... ... ... тапсырысын орындаудың кешенділігі, дер кезінде
орындалуы мен толықтығы; ... ... ... ... ... кеткен шекті шығындардың минимумы, дефектісі бар тауарлардың
орнын толтыру мүмкіндігі және ... ... ... ... ... ... ... өткізу каналы мынаны қамтамасыз етеді:
- өнімнің (тауардың) нарықта жылжуының ... ... ... әсер ... ... ... алу;
- өнімді тарату жүйесінің табыстылығы.
Кәсіпорынның өткізу қызметін тиімді ... үшін ... ... ... ... :
- ... ... құру, тауарлардың сату бағаларын анықтау;
- дебет-кредит талдауын тұрақты ... ... ... ... мен ... ... ... нарығының құрылымындағы
ауытқулар мен маусымды ескере отырып ақпараттарды жинау және талдау;
- тауарды сатудың негізделуі;
- ... ... ... ... ... ... туралы, сонымен қатар тауардың "өмірлік
циклының" стадиялары туралы ақпараттарды жинау;
- баға саясатын үнемі жетілдіру.
Сату (бөлшек) бағасының ... ... ... :
- ... ... құн (шот, ... ... кедендік
декларация құжаттарымен қуатталған) жабдықтаушылардан сатып алынған
құн;
- ... ... Trading ... ... оны қоспайды );
- ҚҚС («Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің ҚҚС- нан босатылған );
- сауда үстемесі (5-10 % ).
«Kazakhstan Trading Company» ... ... ... айналысады және
"ЛИФО" бағалау әдісін таңдады.
Кәсіпорынға ... ету ... ... ... даму
дәрежесіне сәйкес болуы керек. Олардың өзгерусіз, бір орында ... ... ... басқару икемді, әрқашан басты мақсатқа
жетуге және ... ... ... ... ... ... ескеріп
отыруға тиіс. Кәсіпорынға басшылық етудің міндеттері де практиканы терең
зерттеудің ... ... одан әрі даму ... анықтап, бұл
дамуды шапшаңдату үшін өндіріске әсер етудің сол кезең үшін аса ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның нарықтық жағдайдағы ең маңызды мақсаты
-қызметінің қаржылық ... ... ету, ... қатар, пайда
табуды тұрақтандыру болып табылады.
Кәсіпорын, егер де өзінің жұмысында белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... мақсатына жетеді. Осыған орай
кәсіпорынның негізгі міндеттеріне ... :
- ... ... ... ... ... жүйелі түрде жаңалау және қолда
бар өндірістік мүмкіндіктеріне, сұранысқа сай қызмет көрсету; өзара
алмасушыларын ... ... ... ... ... ... бет ... стратегиясы мен тактикасын әзірлеу және
жағдайлардың өзгеруіне байланысты оларды өзгертіп ... ... ... мен озық ... ... және ... ... кеңінен енгізу;
Ғылыми-техникалық прогрестің ... іске ... - бұл ... ... ... ... және материалдар, оның ішінде отын -
энергия ресурстарын көптен-көп пайдалану, ал ... ... ... ... жаңа ... ... іске ... табылады. Сондықтан негізгі қорлардың тозу ысырабын азайту
оларды жақсылап пайдалану жолымен, негізгі ... ... ... ауысымдылық коффициенті, жабдықтау жүктемесінің
коэффициентін арттыруы ... бұл ... ... — техникалық прогресс, ... ... ... ... әр ... бос ... ... өндірісті және еңбекті жетілдіру, шаруашылықты
жүргізудің жаңа нысанын дамыту есебінен мүмкін болады;
- өз қызметкерлеріне жағдай ... ... ... ... және
еңбектерінің үлкен маңыздылығы, олардың тіршілік ... ... ... ... ... ахуалды жақсарту;
- кәсіпорынның сататын ... ... ... ету, кәсіпорынның жақсы атағын қолдау; баға саясатын икемді
жүргізу және басқа да ... іске ... ... ... негізгі үш бағытын жүзеге асыруы
керек:
- өндіріс шығындарын барынша азайту. Өндіріс ... ... ... ... кәсіпорын өз өнімінің бағасын бәсекелестерге қарағанда
төмендете алады. Соның нәтижесінде бұл өнімнің рыноктағы үлесі ... үшін ... ... ... ... ... жақсарту ... жаңа ... ... ... ... ... ... қарастырады.
Шығындарды жүйелі түрде төмендету - кәсіпорынның жұмыс ... ... ... ... ... табылады. Ұлттық экономиканың
барлық салаларында өндіріс шығындарын төмендетудің мына ... ... ... ... :
1) ғылыим-техникалық прогрестің жетістіктерін пайдалану;
2) өндіріс және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру;
3) экономикалық поцестерді мемлекет тарапынан реттеу.
- өнім өндіруде мамандыруды жоғарылату. Бұл ... ... ... ... өнімінің сапасын жақсарту, тұтынушылар бағасы жоғары болса да,
сапалы өнімді таңдайды. Сондықтан да бұл ... ... ... да өз ... ... ... көздейді. Ол үшін жақсы
дизайнерлер, жақсы дамыған маркетинг ... ... ... ... өз қызметін рыноктың белгілі бір бөлігіне ғана арнайды. Бұл
бағытты ... ... ... бір өнім ... ... ... соған сәйкес өндірісті ұйымдастырады, яғни
осы өнімнің өзіндік құнын төмендету ... осы өнім ... ... саясатын жүзеге асырады. Кәсіпорын бүкіл рынокқа ғана емес,
тек оның бір бөлігіне нақты тұтынушыға, оның сұранысына қызмет етеді.
Қорыта айтқанда, ең ... ... ... ... ... ... асыруға және алдына қойған ... ... ... ... ... ... жақсартудағы қаржылық жоспарлауды
оңтайландыру
Қаржылық жоспарлау – бұл қаржы ... ... ... ... аса ... ... бірі және ... – экономикалық
жоспарлаудың құрамды бөлігі. Олар экономиканың үйлесімді және тепе-теңдік
дамуына ... ... ... ... кешенінің аграрлық буындарының
қызметін үйлестіруге, қоғамдық өндіріс өсуінің жоғарғы қарқынын қамтамасыз
етуге, халықты ... ... ... ... ... ... сол, бұл жоспарлау өндірістің ... ... ... ... ... ... белсенді ықпал
жасау негізінде ақша қозғаласының ... ... ... ... ... ... жоспарлау – бұл қаржы жоспарларын (тапсырмаларын)
әзірлеу, қаралған мерзімде оларды орындау, ... ... ... ... ... басқарудың элементі ретінде қаржы саясаты
құралдарының бірі болып ... Ол ірі ... ... ... ... жасауға мүмкіндік туғызады[22].
Экономиканың бүгінгі даму кезеңінде қандай да ... ... ... болжау қажеттілігі туындайды. Себебі кәсіпорынның
ағымдағы қаржылық ... мен ... ... ... ... ... болжамымен байланыста болады.
Сондықтан, кәсіпорында ақшалай ағымдарды болжауды жүргізу маңызы күшее
түсуде.
Кәсіпорында ақшалай ... ... ... ... ... ... – ақша ... түсімдері мен шығыстарының жоспарында
көрініс табады.Ол ағымдағы қаржылық жоспардың бір нысаны болып танылады.
Ақша ... ... мен ... ... ... ... кесіндісінде маусымдық ауытқуларын ескере кәсіпорынның ... ... ... Ол ... ... түрлері мен жалпы
кәсіпорын бойынша құрастырылады.
Ақша қаражаттарының түсімдері мен шығыстарының жоспарын ... ...... шаруашылық қызметтің жеке түрлері
кесіндісінде ... ... және таза ... ағымдарын уақыт
ұзақтығында болжау мен жоспарлау ... ... ... ... ... ... қаражаттарының түсімдері мен шығыстарының жоспарын құру мынадай
кезекпен жүргізіледі:
Бірінші кезеңде, ақша қаражаттарының түсімдері мен шығыстарының ақша
қаражаттары ... ... ... ... себебі бұл жоспардың
қорытындылық көрсеткіштері құрамдас бөліктерінің ... ... ... кезеңде, кәсіпорынның инвестициялық қызметі бойынша ... ... мен ... ... ... мұнда, операциялық қызмет бойынша таза ақша ағымдары
ескеріледі.
Үшінші ... ... ... ... ... ... ... мен шығыстарының ... ... ол ... ... және ... ... сыртқы көздерін қамтамасыз етуге арналған.
Төртінші кезеңде, жалпы және таза ... ... ... ... ... ақша қаражаттары қалдықтарының динамикасы болжамданады.
Кәсіпорынның инвестициялық қызметі бойынша ақша ... мен ... ... екі ... әдіс ... ... ... өткізудің жоспарлы көлемі арқылы;
- мақсатқа қойған жоспарлы таза пайда көлемі ... ... ... бойынша ақша қаражаттарының түсімдері
мен шығыстарының болжамы өнімді өткізудің жоспарлы көлемі ... ... ... жеке ... есептеу келесідей кезекпен
жүргізіледі:
- өнімді өткізу көлемін анықтау;
- дебиторлық борышты инкассациялау коэффициенті;
- ... ... ... ақша қаражаттарының сомасын есептеу;
- өнімді өндіріп өткізу бойынша операциялық шығындар сомасын анықтау;
- ... ... ... ... бағасына кіретін) салықтардың
сомасын анықтау;
- ... ... ... ... ... ... сомасын
есептеу;
- пайда есебінен төленетін салықтар сомасын есептеу;
- операциялық қызмет бойынша кәсіпорынның таза пайда сомасын ... ... ... ... ... ақша ... ... есептеу;
- Таза ақша ағымының сомасын есептеу[19].
Өнімді өткізу көлемін анықтау сәйкесті тауар нарығының ... ... ... ... ... өндіру жоспары) жүргізіледі.
Бұл тәсіл, ... ... ... ... кәсіпорынның ресурспен
қамтамассыз етілуі мен оларды пайдалану деңгейімен, сонымен қатар сәйкесті
тауар нарығының сыйымдылығымен ... ... ... ... ... ... көлемін анықтаудың негізгі көрсеткіші болып тауарлы
өнімді өткізудің жоспарлы ... ... ... ... жоспарлы көлемі қолма қол есеп айырысу мен
тауарлы коммерциялық несиеге сатылу көлемі дифференцияланады.
Дебиторлық борышты инкассациялаудың ... ... ... борышының деректі деңгейі арқылы, коммерциялық несиеге
тауарларды ұсыну саясатын ескере ... ... ... ақша ... сомасы кәсіпорынның
операциялық қызметінен болатын ақшалай кірістерінің жоспарлы ... ... ... ... төлемдер сомасы есептелінеді. Бұл
сома жеке өнім ... ... ... жоспарлы көлемі мен қосылған ... ... ... ... және ... да ... ... операциялық қызметі бойынша жалпы пайданың жоспарлы
сомасы есептеледі.
Есептелген ақша қаражаттарын жұмсаудың ... ... ... ... ... нәтижелі ақша ... ... ... ақша ... ... ... екі ... былай есептеледі:
ЧДПп = ЧПп + АОп ; ЧДПп = ПДСп  – РДСп ,
Мұнда, ЧДПп   – ... ... ... таза ... жоспарлы сомасы;
ЧПп  – операциялық қызмет бойынша кәсіпорынның жоспарлы таза ...  – ... ... мен ... емес активтер бойынша
амортизациялық аударымдар сомасы;
ПДСп  – ... ... ... ақша қаражаттарының жоспарлы түсім
сомасы;
РДСп  – операциялық қызмет ... ақша ... ... ... қызмет бойынша ақша ... ... ... ... ... ... қойған жоспарлы таза пайда арқылы,
жоспардың кейбір көрсеткіштерін есептеу келесідей ... ... ... жоспарлы таза пайда көлемі анықталады. Бұл сома қаржы
ресурстарындағы жоспарлы қажеттілікті танылтады, олар ... даму ... ... ... ... ... Мақсатқа қойған
жоспарлы таза пайда көлемін анықтау болашақтағы ... ... ... ... элементі – таза пайданың капитализацияланатын бөлігі: негізгі
құралдардың өсімі; ... емес ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді қаржылық инвестициялар портфелінің
өсімі; резер.
2-ші ...... ... таза ... ... кәсіпорын
иелеріне төленетін табыстар; пайдаға қатысатын жалдауға алынған жұмысшылар
бюджеті; ішкі әлеуметтік ... ... ... ... ... ... кезеңі операциялық қызмет бойынша ақшалай
қаражаттарының шығыстарының жоспарлы ... ... Бұл ... ... ... шығындары (амортизациялық аударымдарсыз)
және табыс пен пайда есебінен төленетін салықтар мен алымдардың жоспарлы
сомасына негізделеді.
Бұл әдістеменің ... ... таза ақша ... ... сомасын
есептеу болып табылады. Бұл көрсеткіш мақсатқа қойылған таза ... ... ... ... ... ... ... жоспарлы кезеңдегі
ақшалай қаражаттарының түсімдер мен ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттарының түсімдер мен
шығыстар сомаларын болжамдау тікелей ... ... Бұл ... ... ... ... Жүзеге асыруға бет алған жеке инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы.
- Қалыптасуға жобаланған ұзақ мерзімді қаржылық ... Егер ... ... ... бар болса, онда оның
өсімін қамтамасыз етуге қажетті ақшалай ... ... ... құралдар мен материалдық емес активтерді сатудан ... ... ... сомасы. Бұл есептеудің негізіне
оларды жаңалау жоспары қойылу керек.
- Инвестициялық пайданың болжамды мөлшері. ... ... ... ... ... ... ... түскен пайда
кәсіпорынның операциялық пайда есебінде ... ... ұзақ ... қаржылық инвестициялар ғана бойынша пайда
көлемі болжамданады – ... пен ... ... ... ... ... ... қаражаттарының түсімдер мен шығыстар
сомаларын болжамдау тікелей есептеу әдістемесі бойынша ... ... ... қаржыландырудағы қажеттілігі негізінде, жеке
элементтері бойынша есептеледі. Оны ... ... ... алынады:
- Барлық нысандағы ұзақ және қысқа мерзімді қаржылық несиелер мен
заемдардың тартуға белгілеген көлемі. Бұл жерде, ... ... ішкі ... мерзімді кредиторлық борышты тарту мен ... ... ... қызмет бойынша ақшалай ағымдарда көрініс
табады.
- Қайтарусыз мақсаттағы ... ... ... кірістер сомасы. Бұл көрсеткіштер бекітілген мемлекеттік
бюджет пен ... ... емес ... ... ... негізінде жоспарға енгізіледі.
- Ұзақ және қысқа ... ... ... ... ... ... қарызды төлеуге қарастырылған сома. Бұл сомаларды
есептеу кәсіпорынның банктермен және ... да ... ... ... ... ... ... негізінде
жүргізіледі.
Қорыта келе, есептеулер кәсіпорынның қаржылық қызметі бойынша ақша
қаражаттарының қозғалысы туралы ... ... ... кесіндісінде жалпылайды.
Алдағы жылға айлар кесіндісімен құрылған ақшалай қаражаттарының
кірістері мен шығыстарының жоспары кәсіпорынның ақшалай ... ... ... ... бола ... Ақшалай қаражаттарын күнделікті басқару
үшін төлем күнтізбелігі қолданылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
1. Негізгі және айналым ... ... ... ... Trading Company» ЖШС–нің 2009 жылдың басы ... ... ... ... ... талдауға болады. Мұнда
барлық көрсеткіштердің жыл ... ... ... Яғни ... ... ... ... теңгеге артты. Ол 26,25%-ға тең.
Сонымен қатар 2007 жылы ... тең ... ... ... ... Негізгі құралдар барлық ұзақ мерзімді активтерде ең көлемді екені
байқалады.
«Kazakhstan Trading ... ... 2009 ... басы ... ... капиталының өзгеру динамикасы компания үшін оң нәтижені
көрсетіп отыр. Яғни, айналым капиталының жиынтық ... ... ... ... ... ... артты. Ол 20,0%-ға тең.
Қаржылық көрсеткіштер: Салық төлеуден кейінгі пайда (таза ... ... ... ... 147,5 млн. ... ... ... алғашқы алты айында 128,8 млн. теңге құрады (13 %-ға ... ... 2009 жылы тұз ... айтарлықтай арзандауына байланысты төмендеді,
бұл 2009 жылдың ақпанында болған теңгенің құнсыздану нəтижесінде 101,6 млн.
теңге ... ... ... ... ... ... кіріспен ішінара өтелді. Бағамдық ... ... ... таза ... 2008 ... ... кезеңімен салыстырғанда 66%-ға
төмендеді. Аталған азаю орташа тұз бағасының 39 %-ға – тоннасына 72 ... 44 631 ... ... ... жəне ... жеткізу көлемінің
1,8 %-ға төмендеуіне байланысты болды. 2009 жылдың ... ... ... ... азаюы Компанияға экспорттық жеткізілімдерді
ұлғайтуға мүмкіндік бергендіктен, ... ... сату ... 80 ... ... бірінші жартыжылдығында 75 %) құрады. 2009 ... ... ... ... 2,2 млн. ... ... ... Компанияның
долларлық баламадағы түсімі 2008 жылдың сəйкес кезеңімен салыстырғанда 53 ... ... ... ... олардың баламаларының жəне қаржы
активтерінің мөлшері 2008 жылдың 31 желтоқсанындағы ... ... ... ... салыстырғанда, 2009 жылдың екінші тоқсанының соңында 603,8
млн. теңгені құрады. Займдар ... 2008 ... ... ... ... млн. ... ... 2009 жылдың 30 маусымында 14,2 ... ... ... қорытындысының көмегімен Альтманның Z-есебі
бойынша банкроттық қаупі алыс деген тұжырым жасауға болады. Ағымдағы ... ... ... болсақ, аталған көрсеткіш шамамен 110,5-ке
(29,9*369,6%/100) тең ... ... ... ... ... тиімділік көрсеткіштері жыл сайын өсіп келетінін көріп отырмыз.
«Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің 2007-2009жж жалпы ... ... ... ... яғни ... ... 2008 жылы
-24 637 358 теңгеге (-1,4%) төмендеген, ал 2009 жылы +177 057 399 теңгеге
(+9,0%) өсуі ... ... ... ... ... ... азаю ... -26 255 303 теңге, (-1,9%), ал 2009 жылы бұл бап
бойынша өсу байқалады ... ... (+8,9 %). ... ... борыш» бабының көбею сомасы 1 201 047 теңге, (7,6 %) ... 2009 жылы бұл бап ... азаю ... ... ... ... қалдырылған салықтық міндеттемелері» 2008 жылы 6 918 761 теңге
болған, ал 2009 жылы ... ... ... ... ұзақ ... 2008 жылы -8 656 132 теңгеге (-3,0 %) төмендеді, 2009 ... ... (8,5 %) ... Trading ... ... ... ... мерзімді
міндеттемелерді талдау кезінде «Қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелер» 2007
жылмен салыстырғанда 2008 жылы 1 199 039 теңгені құрап, (0,5 %) ... ... жылы оның ... ... 13,5 % тең ... ... ... екі жыл
бойы кәсіпорын қысқа мерзімді несиелер мен заемдарды қолданбаған. «Салық
бойынша міндеттемелер» 2007 жылы 117 984 378 ... 2008 жылы 112 001 ... ... -5,38,0 % ... Ол 2009 жылы 2008 ... салыстырғанда
9 695 160 теңгеге өсіп, 8,0% құрады. 2007 ... ... 2008 ... ... көбею сомасы 5 576 939 теңгені құрады, ол 4,7 пайызға
тең келеді. Ал 2009 жылы ... ... арту ... 8 712 244 теңгеге
(6,8%) көбейді.
«Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің 2007-2009жж меншікті
капиталының құрамы мен құрылымы ... ... ... 2007 ... ... құрамында «Бөлінбеген табыс» үлесі жоғары болған, ол
88,94 % болды. Бұл жылы, 2008 жылы ... ... ... ... болған,
77,75 % болды. Бөлінбеген табыс өндіріске 1 113 451 726 теңге ... жылы ... ... ... ... теңге көлемінде
реинвестицияланған, оның меншік капиталындағы ... 73,54 ... ... ... үлес ... болып, сол бұрынғы көрсеткіштер қалды.
Кредиторлық борыштың айналымдылығы 2008 жылы 2 күнге өсті, ... ... өтеу үшін ... ... 2 күн ... ... ... жылы, кредиторлық борышын өтеу үшін компанияда 77 ... ... ... ... ... ... түзетіле бастағанын
білдіреді.
«Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің 2007-2009 жж. қарыз қаражаттарын
қолданатын болғандықтан ... ... ... РСС* көрсеткішін
анықтағанда ол мынаған тең болды.
2007 ж. РСС*=(1 – 0,3)* 12,1+(-4,02)=5,66
2008 ж. ... – 0,28)* ... ж. ... – 0,20)* ... деңгейі инвесторлар үшін эмитенттің ... ... ... ... ... ... пассивіндегі қарыз
қаражаттарының жоғары үлесі қарыз алушының ... ... ... сипаттайды. [17].
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалауды жақсартуда келеслерді
ұсынамыз:
- Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалауда өткізуді бір ... ... ... ... ... ... ... басшыларының әрдайым қаржылық жағдайын бағалауға мониторинг
жасау;
- Қаржылық ағымдардың келуін ұйымдастыруды, басқару шешімдерін қабылдау
үшін қаржылық ақпаратқа қол жеткізуді қамтамасыз ... ... ... ... және оның инфрақұрылымын дамыту;
- Несие нарығын, қоғамдық институттарды, акционерлік ... және ... ... ... Кәсіпорында Альтман моделінің қос факторлы және бес факторлы үлгісін
Қазақстан экономикасын ескере отырып, қолдану;
- Альтман , ... , ... , ... R ... ... сай моделін құратын арнайы білікті мамандар
тобын құру;
- Кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... ... ... ... ... сай үнемі жоғарылатып отыру.
Сонымен, аталған әдістемелерді кәсіпорында қолдану оның ақша ... мен ... ... мәселесін шешуге оң ықпалын тигізе
алады, себебі бағалау жүргізу барысында капиталдың ... ... ... дұрыс басқарушылық шешімдерді қабылдау мүмкіншілігі туындайды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру ... ҚР ... ... ... ... Республикасындағы бағалау қызметі туралы»
Қазақстан Республикасының Заңы, 30 қараша 2000 жыл // ... ... ... №67-1 ... Заңы 21.01.97 ... ... Мейірбеков А.Қ., Кәсіпорын экономикасы: – Алматы, 2003.
5. Өсербайұлы С. ... ... Оқу ... ... ... ... Асқарова Ж.А. Бизнесті бағалау: Оқу құралы. – Алматы, 2006.
7. Шуванова В.И., Абдиманов Н.А. ... ... ... кәсіпорынның есептік саясатын қалыптастыру: Оқу құралы. –Алматы,
2001.
8. Мельников В.Д. ... ... ... ... ТОО ...... ... есептеменің халықаралық стандарттары.-Алматы: Раритет, 2003
10. Ермекбаева Б.Ж., Купешова Б.К. Корпоративные финансы: Учебное пособие.
– Алматы, ... ... К.Ш. ... финансового положения предприятия //
Учебное ... ... ... ... ... А.А. ... учет на ... предприятии //
Экономика. Алматы, 2005.
13. Чухланцев Д. Управление финансовыми потоками компании. – ... 2002 ... ... ... С.Р. ... ... // Алматинская
академия экономики и статистики, – 2004г.
15. Байбулова Д.Б. ... ... ... ... ... ... (на примере Республики ... ... 2003 ... ... О.А. ... ... ... денежных средств в системе
управления организацией //  Финансовый ...... ...  с.
36 – 40.
17. Балабанов И.Т. Основы ... ... ... и
статистика // М. – 2000.
18. Рубинштейн Т.Б. Планирование и расчеты денежных средств фирм ... М. ... ... ... М., Найт Р. ... ... ... Питер, 2004. 
Овсийчук М.Ф. Управление денежными средствами ... ... ... ... Е.Е. ... менеджмент. Учебно - практическое
руководство. – М.: Перспектива, 2003г.
21. ... А.Г. ... ... – М. ... 2004 ... ... В.М., Федотова М.А. ... ... в ... ... М.: ... “Перспектива”, 2003.
23. Павлова Л.Н., Финансы предприятий: М.: Издательское ...... ... М.Р., ... С.Р., ... С.К., Гуляева С.П.
“Современный ... ... ... ...... ... орысша-қазақша түсіндірме сөздік-
анықтамалық” – Алматы: Экономика, 2003ж.
25. ... М. ... ... ... ... ... 2000.
26. Kazakhstan Trading Company» ЖШС–нің ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалпы ұлттық өнім экономикалық категориясының теориялық аспектілері70 бет
Қоршаған ортаны құқықтық қорғау»23 бет
Қазақ тілінде шырай категориясының қалыптасуы, зерттелуі33 бет
Қазақ тіліндегі белгілілік пен белгісіздіктің функционалды-семантикалық категориясы36 бет
Қазақ тіліндегі белгілілік функционалды-семантикалық категориясы25 бет
1С бухгалтерия бағдарламасының қолданылуымен еңбек көрсеткіштерінің есебі62 бет
«Cүт сарысуы негізіндегі фитосироптың микробиологиялық көрсеткіштерін зерттеу»45 бет
«Жартаc» ЖШС-ндегі еңбек өнімділігі көрсеткіштерін талдау, оны арттыру мақсатында кәсіпорын тарапынан жасалатын шаралар жүйесіне баға беру, оның кемшіліктерін анықтау және оларды жетілдіру бойынша ұсыныстар ұсыну64 бет
«Инвестиция мемлекеттік реттеу обьектісі ретінде»72 бет
«Таза Мұнай Ақтөбе» ЖШС-нің мысалында кәсіпорынның экономикалық тиімділік көрсеткіштерін талдау және бағалау27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь