Автомобильдік және автобустық турлар туралы жалпы мәлімет

1 АВТОМОБИЛЬДІК ЖӘНЕ АВТОБУСТЫҚ ТУРЛАР ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ МӘЛІМЕТ
1.1 Көлік туризмінің дамуы және жіктелуі
1.3 Автомобильдік және автобустық турлардың тарихы
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
Көлік - адамдар мен жүктердің орын ауысуын қамтамасыз етуге арналған қатынас жолдарындағы техникалық құрылыс пен салулар, көліктік
құралдар мен қатынас жолдарының жиынтығы. Көліктік құралдарға автомобильдер, трубопроводтар, мекемелер, ұшқыш аппараттары, жылжымалы теміржол құрамдары және т.б жатады. Қатынас жолдары деп - су жолдарын, аспалы жол канаттарын жүретін әуе трассаларын айтамыз. Қатынас жолдары және көліктік құралдар мен техникалық салулардың жиынтығы көліктік коммуникацияны құрайды.
Археологиялық деректемелер неолит заманынан бастап көліктің шаруашылық салаларына ене бастағанын байқатады. Көне обалардан табылған қалдықтары малдың көлік ретінде ежелден-ақ пайдаланылғанын көрсетеді. Ежелгі заманнан келе жатқан көлікке негізінен жегін малы мен мініс малы: түйе, жылқы, құлан, қашыр, есек, сиыр, бұғы, ит, т.б. жатады. Әрбір көлік малының тұрмыстық - шаруашылық жұмыстарда қолданылуы оның табиғи ерекшеліктеріне байланысты болды.
Мініс малы көне замандардан бері шөл далалы, орманды, батпақты, таулы - қыратты жерлерде негізгі көлікке айналды.
Жегін малы арба, күйме, шана сияқты көлік құралдарына жегіліп, жолаушы, жүк тасымалдауға, көшіп-қонуға пайдаланылды. Мұндай көлік түрлерінің біразы ежелгі Мысырда, Вавилонда, т.б. жерлерде біздің заманымыздан бұрынғы 3-мыңжылдықта қолданылғанын тарихи-археологиялық деректер дәлелдейді.
Әскери арбалар шығыстағы ежелгі мемлекеттерде соғыс кезінде кеңінен пайдаланылды. Әскери және жүк арбалардың тасқа қашап салынған суреттері Қаратау өңірінен де табылды. Қазақстан жеріндегі жергілікті халықтың ежелгі тұрмысын көрсететін петроглифтерде немесе басқа да археологиялық бұйымдарда, ескерткіштерде көлікке қатысты деректер көптеп кездеседі. Әсіресе көшпелі қазақтардың тұрмыс-тіршілігінде жылқы мен түйенің орны ерекше болған. Түйе шөлге және ұзақ жүріске шыдамды болғандықтан, ежелгі және орта ғасырларда Ұлы Жібек жолы бойындағы сауда керуендерінде, сондай - ақ мал қамымен көктеуге, жайлауға, күздеуге, қыстауға көшіп - қону кезінде негізгі көлік ретінде пайдаланылған. Жылқы да көшпенді халықтың тұрмыс - салтына аса қолайлы көлік болды. Қазақтар “ат – ердің қанаты” деп есептеген. Бағзы бір замандарда “аттың жалында, түйенің қамында” жүрген кездер де болған. Адамзат қоғамының дамуы барысында ғасырлар қойнауынан келе жатқан дәстүрлі көлік түрі мен құрамы да өзгеріске ұшырап отырды. Ғылыми-техникалық жетістіктерге орай көлік малын бірте – бірте автомобиль, пойыз, ұшақтар ығыстыра бастады. Сөйтіп, техникалық көлік түрлері қоғамдық даму сатыларын айқындайтын көрсеткіштердің біріне айналды. Қазіргі кезде де мініс малы – автомобиль, трактор бара алмайтын жерлерге де көлік ретінде пайдаланылады.
1 Осипова О.Я. Транспортное обслуживание туристов.- М.,
2004.редакцией А. Смаилова/ Агенство Республики Казахстан по статистике.- Алматы.
2 «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 1998.
3 Транспорт Республики Казахстан. Статистический сборник 2003.
4 Алиева Ж.Н. Туризмология негіздері., Алматы.,2004, 68б.
5 Авчинкин Д.В. Международные перевозки.- Минск, 1999.
6 Гуляев В.Г. Организация туристских перевозок.- М., 2001.
7 Шутов И.И. Пассажирские перевозки.- М., 1999.
8 Гуляев В.Г. Туристские перевозки.- М., 1998
9 Көлік / профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2006.
10 Kk.wikipedia.org
11 Htt/massaget.kz/auto/e-ee/14
12 http://www.calend.ru/event/2291/© Calend.ru
        
        1 АВТОМОБИЛЬДІК ЖӘНЕ АВТОБУСТЫҚ ТУРЛАР ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ МӘЛІМЕТ
Көлік туризмінің дамуы және жіктелуі
Көлік - ... мен ... орын ... ... ... ... қатынас жолдарындағы техникалық құрылыс пен салулар, көліктік
құралдар мен қатынас ... ... ... құралдарға автомобильдер, трубопроводтар, мекемелер, ұшқыш аппараттары, жылжымалы теміржол құрамдары және т.б жатады. Қатынас жолдары деп - су ... ... жол ... ... әуе ... ... Қатынас жолдары және көліктік құралдар мен техникалық салулардың жиынтығы көліктік коммуникацияны құрайды.
Археологиялық деректемелер ... ... ... ... ... ... ене ... байқатады. Көне обалардан табылған қалдықтары малдың көлік ретінде ежелден-ақ пайдаланылғанын ... ... ... келе ... көлікке негізінен жегін малы мен мініс малы: түйе, жылқы, ... ... ... ... ... ит, т.б. ... Әрбір көлік малының тұрмыстық - шаруашылық жұмыстарда қолданылуы оның табиғи ерекшеліктеріне байланысты болды.
Мініс малы көне ... бері шөл ... ... ... ... - ... жерлерде негізгі көлікке айналды.
Жегін малы арба, күйме, шана сияқты көлік құралдарына жегіліп, жолаушы, жүк тасымалдауға, көшіп-қонуға пайдаланылды. Мұндай көлік түрлерінің ... ... ... Вавилонда, т.б. жерлерде біздің заманымыздан бұрынғы 3-мыңжылдықта қолданылғанын тарихи-археологиялық деректер дәлелдейді.
Әскери арбалар шығыстағы ежелгі мемлекеттерде соғыс кезінде ... ... ... және жүк ... ... қашап салынған суреттері Қаратау өңірінен де табылды. Қазақстан жеріндегі жергілікті халықтың ежелгі тұрмысын ... ... ... басқа да археологиялық бұйымдарда, ескерткіштерде көлікке қатысты деректер көптеп кездеседі. Әсіресе көшпелі қазақтардың ... ... мен ... орны ... ... Түйе шөлге және ұзақ жүріске шыдамды болғандықтан, ежелгі және орта ғасырларда Ұлы Жібек жолы ... ... ... ... - ақ мал ... ... жайлауға, күздеуге, қыстауға көшіп - қону кезінде негізгі көлік ретінде пайдаланылған. Жылқы да көшпенді халықтың ... - ... аса ... ... ... ... “ат – ... қанаты” деп есептеген. Бағзы бір замандарда “аттың жалында, түйенің қамында” жүрген кездер де болған. Адамзат қоғамының дамуы барысында ... ... келе ... ... ... түрі мен құрамы да өзгеріске ұшырап отырды. Ғылыми-техникалық жетістіктерге орай көлік малын бірте – ... ... ... ... ... ... ... техникалық көлік түрлері қоғамдық даму сатыларын айқындайтын көрсеткіштердің біріне айналды. Қазіргі кезде де ... малы – ... ... бара ... ... де ... ретінде пайдаланылады.
Көлік құралдарының дамуы, әрине, туристтік қозғалыстың интенсивтігі мен оның ... ... ... ең ... ... ... ... артуын саяхат бюроларының ашылуына әкеп соқты, ал олар уақыт өте келе, «туристтік индустрияның» маңызды тірегіне ... ... ең ... да ... ... 1841 жылы ... ... Томас Куктың Мидленд округіндегі темір жол компаниясы Лейстер – ... ... 18 км ... ... ... еңгізуге үгіттеуінен басталады.
Томас Кук алғашқы болып 1872 жылы қалағандарға жерді айналып өтетін ... ... бұл ... ... ... ... ... 20 саяхатшы жерді 220 күнде айналып өтті. Лондонның көрмелері мен Еуропа қалаларына экскурсия жасаудан бастаған Томас Куктың бюросы бірте - ... іс - ... ... ... жаңа ... ... ... арқылы саяхаттар санын арттырды.
Томас Кук Египетке, Палестинаға, АҚШ - қа тұрақты саяхаттарды ұйымдастырып тұрды. Оның бюросы экскурсанттарды ... жол ... және ... ... шығарумен, жарнамалық компанияларынмен, банктік операциялармен, ақша айырбастаумен айналыса бастады. ... Кук 1892 жылы ... ... Оның ... ұлы мен ... жалғастырды. Қазіргі уақытта Томас Кук атындағы халықаралық туристік компания – барлық континенттегі туристік іс — ... ... ... ең ірі ... Қазір «Томас Кук » компаниясының 12000 туристік ... ... ... ... ... 20 млн ... ... көрсетеді.
Томас Кук қазіргі заманғы туризмнің негізін қалаушы, бірінші ... және ... ... ... ... ... саяхатшылардың ұйымдастырылған бұқаралық қозғалыстарының тиімділігі мен мәнін ең бірінші болып түсінген адам болып саналады.
19 ғасырдың екінші жартысы мен 20 ғасырдың ... ... ... ... ... жол ... ... дамуымен тығыз байланысты болды. Темір жолдардың маңыздылығы өте келе автокөлік және авиа көлігінің пайдасына кеміді.
Темір жол әуе ... ... ... ... ... ... жол ... үлесі төмендеуде, осы төмендеу 60-шы жылдардан басталған. Қолайсыз тенденцияны нейтрализациялау құралы болып жүру төлемінің төмен болуы табылады. Соңғы кезде ішкі ... ... ... ... ие ... ... Сонымен қатар темір жолмен жүрушілерге қызмет көрсетудің жаңа формалары табылып жатыр.
Біздің елде ... жол ... 50-ші ... соңынан дами бастады, әйгілі және кең туризм түріне айналды. Осы туризм түрі болашақта оның комфорттылығын жоғарлату ... ... ... мүмкіншіліктеріне ие болады. Су транспортымен салыстырғанда, темір жол транспортының жүйесі қалың және темір жол туризмі су туризміне қарағанда ... есе ... ... ... ... ... ... мен туристік обьектілері темір жол көлігінің жететін сферада орналасқан, соған қоса ол автобус ... ... ... ал осы ... ... көрікті ауданды көру үшін шексіз мүмкіншіліктерді туғызады.
Біздің мелекетіміздің көлік жүйесі ... ... ... кең ... ... ... маршруттарды ұйымдастыруға, Қазақстанның Азия және Европаның қалаларын барып көруге мүмкіншіліктер толып жатыр.
Бірақ уақыт өте келе, авиацияның даму ... ... оның ... бірте-бірте қысқарды. Мысалға алсақ, кемемен Солтүстік Атлантика ... ... ... баратын саяхат 80 сағат уақытты алады, ал ұшақпен тек қана 8 сағатта ұшып ... ... ... ... ... ... ... арқылы өтетін іскерлік рейстерде де байқалады. Бірақ Европаның батыс жағалаулары, Жерорта теңізі, Кариб теңізі, Азор және Атлантиканың басқа аралдары аймағында ... ... - ... ... маңызға ие болып отыр.
Круиздік туризм ежелгі заманнан пайда болғанға қарамастан, өзінің қарқынды дамуын 50-ші жылдардың аяғынан бастаған ... ... ... ... гиді ... ағылшын жазушысы Уильям Теккерей саналады. Круиздік саяхат ... ... ... ... ... жағалаулардың бойымен жүргізіледі. Қазіргі кезде осы саяхаттар жаңа сипатқа ие болып отыр. Ол ел ішіне басқа көлік түрін пайдаланып кіру ... ұзақ ... ... ... Жерорта теңізімен круиз жасағанда Италияда тоқтаған туристер Рим, Флоренция, сияқты әйгілі қалаларды көріп өтеді [1].
Қазақстанда су көлігін қолданатын ... әлі ... Ол ... ... ... ... ... Бірақ Республика адамдарының көпшілігі жыл сайын басқа елдердің теңіз және өзен ... ... ... ... ... екі түрі кең ... Ол автомобиль және авиациялық туризмдердің түрлері. Халықаралық және ішкі туризмде жеке автомобиль (жеке туристер) және автобустар (экскурсиялар) арқылы тасымалдау ... орын ... ... ... ... ... ... кезде таралмаған.
Автомобильдік қатынастардың қарқынды дамуы жеңіл автомобильдер мен ... ... ... ... ... дамуымен және жақсарумен байланысты. Қазіргі жолдардың қалың жүйесі автомобиль арқылы елдің немесе басқа елдің әр түкпіріне жетуге болатындығын көрсетіп отыр. ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылым сәйкес келеді. Мысалы: қоршалған паркингтер, мотельдер, ресторандар, ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде маңызды орынды - караванингтер алады. Олар автомобильдерге қосылған автоприцептер.
Туристерді ... ... ... жүргізілу керек. Олар туристердің көп күндік саяхатына сай комфортты болу керек. Гидтерге арналған арнайы орны, жүк ... орны болу ... ... туризм ресми туристік ұйымдардың деңгейінде дамып жатыр.
Автотуризм деп - жеке көлікті туристік мақсатқа қолдануды айтады. Осындай саяхаттар ... ... ... ... ... Автотуризмнің ерекше белгісі болып: оның жоғары маневрлендігі, қорғалануы, қысқы ... ұзақ ... ... және көп ... ... ... шығуға болатындығы саналады. Жоғарғы маневрлігі автотуристерге уақытша түнеу орнына оралуға мүмкіндік береді. Туризмдегі әуе қатынастардың маңызы ұшақтардың тасу мүмкіншілігінің ... ... Ол ... 50-ші ... ... ... Осы кезеңде ұшақтар пайда болған. Олардың жылдамдығы сағатына 700-950 шақырым. (Мысалы: ТУ- 104; каравелла; боинг-707). 60-шы жылдардың аяғында бірнеше жүз ... ... ... ... қолдануға берілді. (Мысалы: АҚШ-та боинг-747). Қазіргі туризм осы заманға сай жаңа ұшақтарды пайдаланады ... ... авиа ... ... тарту үшін льготалық тарифтер еңгізілген болатын. Әуе саяхаттардың әйгілігінің өсуі, көптеген ... осы ... ... ... ... түрлерінен басымдылығының өсуіне әкелді. Ол негізінен аралдық немесе туристік сұраныстан шалғай жатқан елдерге қатысты. Әуе көліктің ішкі туристерді тасымалдау маңыздылығы ... ... Ол АҚШ ... үлкен территориясы бар елдер мен дамыған әуе желілері бар елдері (Франция, Ұлыбритания, Германия, Канада, Аустралия).
Әуе көлігі тек қана көлік қызметімен ... ... үй ... атқару керек. Көптеген ірі әуежайлар туристерді қарсы алуға және шығарып салуға қолданады. Әуе көлігі маусымдық түсулер кезінде чартерлік ... ... ... ... ... ... салонның толық толтырылуы. Жеке шетел фирмаларға тарифті төмендетуге ... ... ... тасымалдау үшін ұшақтарды жалға алудың екі түрі бар: белгілі мерзімге ұшақты жалға алу; белгілі күн мен сағатқа ұшақты жалға алу.
Англиядан ... ... ... турлар 1815 ж. болғаны белгілі. 1829 жылы кезінде саяхатшыларға ... ... ... ... ... Оны ... атты неміс шығарған. Бұл жолкөрсеткіш әлі күнге дейін Еуропада өз ... ... ... ... кең ... ... ... дамуы сөзсіз туристік қозғалыс пен оның кеңістікте өзгеруіне әсер ететін негізгі факторлардың бірі болып табылады. Туризм ... ... ... «ат арбалардың орнына техникалық көлік құралдарының (теміржол мен су кемелері)» пайда болуынан болды. Келесі кезең автомобиль мен ... ... ... байланысты болды. Жаңа көлік құралдары кең халыққа саяхаттар жасауға мүмкіндік берді. Ал теміржолдың ... ... ең ... ... станциялар мен емделу орындардың географиясын өзгертті. Яғни көптеген жаңа орындарға теміржолдың тартылуы арқасында ... ... ... ... ... ... жол ... кеңеюіне түбегейлі әсер етті. Барлық жерлерде ол жөндеулерге және кеңейтулерге келді. Сонымен бірге, автострадалар деп аталатын тек автомобиль көліктерге ... ... ... ... да кірісті. Алғашқы автострадалардың бірі 1923 жылы. солтүстік Италияда салынды, ал оның дамуы 30-шы жылдың екінші жартысына келді. Бұл ... ... ... ... ... ... алды, бірақ тұрақты авиациялар көптеген елдерде 20-шы және 30-шы жылдары ... ... ... ... ... ... ... мақсаттардағы әуе қатынастары тек 1939 жылы маусымында ғана пайда болды. Ол Pan American Airways ... ... ... туристер тобын әкелген кезде пайда болды деп ... ғ. ІІ ... ... дәрежедегі өкілдер үшін жаппай туризмнің дамуымен сипатталды. Фултонның пароходты (1807 ж.) Стефонсонның ... (1814 ж.) ... ... ... байланысы мен жолкөрсеткіш жетілуі саяхаттарды арзандатуға және жеделдетуге, ыңғайлы және қауіпсіз етуге мүмкіндік берді.
Көлік қатынасы ... ... ... ... жолға қойылған. Шығыс Еуропа елдері мен Ресейдің көлік жүйесі жолдардың жиілігі мен сапасы, жүк айналымының мөлшері жөнінен ... ... ... мен ... ... ... дәрежеде. Дамушы елдер бойынша осы заманғы көлік жүйелері тек ... ... ғана ... ... ал көпшілік елдерде ат – арба, адам күшімен жүк тасу әлі де болса, кең орын алып ... ... ... сияқты елдерде теміржол мүлдем жоқ. Сол сияқты Парсы шығанағы жағалауындағы мұнай өндіруші елдер мен Мұхит аралдары, ... ... ... ... ... де ... жоқ [2].
Көліктік саяхат өзінше жеке туризм түрі ретінде қарастырылады. Көліктік саяхаттар – бұл түрлі көлік құралдарды қолданумен құрастырған маршруттар ... ... ... бар ұйымдастырылған туристтер топтарының саяхаттары. Олар түрлі негізгі белгілері бойынша классификациялайды:
маршруттағы жылжу әдісіне;
қолданатын транспорт түрлеріне;
маршрут трассасының құрылысына;
маусымдық және ... көп ... ... әуелік және теміржолдық саяхаттары жатады. (көліктік саяхаттардың жалпы көлемінен 80% ... ... ... турист сапар нысанасына жету жылдамдығы, саяхат ыңғайлығы, бағасы, жүкті тасымалдау мүмкіндігі және оның салмағы, жолда тоқтау мүмкіндігі, тамақтану ... шу ... ... ... және ... үшін ... ... кезінде кең көрінісі, қолайсыз экономикалық факторлардың болуы және әрине – қауіпсіздік ... ... ... ... Республикасының территориясы 2,7 млн шаршы шақырым және ол солтүстіктен оңтүстікке 1650 км, ал ... ... ... 3000 км ... созылып жатыр. Сондықтан да, елімізде көліктік коммуникацияның
дамуы өте маңызды жұмыс ... ... ... ... 2006 – 2013 жж. қатынас жолдарының ұзындығы [3]
Қатынас жолдарының түрі
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Барлығы
122,2
124,0
124,4
125,0
126,0
126,6
128,1
129,7
Теміржол
14,5
14,6
14,6
14,6
14,6
15,1
15,1
15,1
Автомобильді
85,9
88,0
88,4
89,0
90,0
90,1
91,6
93,2
Троллейбустық
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
Трамвайлық
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
0,1
Кеме
4,4
4,0
4,0
4,0
4,0
4,0
4,0
4,0
Трубопроводтық
16,9
16,9
16,9
16,9
16,9
16,9
16,9
16,9
Бұл 1-ші кестеден біз 2006 – 2013 жылдар ... ... ... ұзындығынан басқа, қатынас жолдарының жалпы
пайдалану ұзындығы өзгерген жоқ екендігін көреміз. Туристердің теңіз және
өзен көліктеріне деген ... ... ... ... мүлдем дамымаған.
Кесте 2
Жалпы қолданыстағы қатынас жолдарының ұзындығы (жылдың соңына, км. есептелген) [3]
Қатынас жолдарының
түрлері
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Жалпы қолданыстағы
темір жолдар
14648 ... ... ... ... ... ...
83634
84112
84112
84112
84112
Ішкі су кеме жолдары
4032
4032
4032
4032
4032
4032
Бұл 2-ші кестеден біз қатынас жолдарының түрлеріне жалпы тоқталдық. Яғни ... ... ... ... жыл сайығы дамуымен сипатталады.
Жалпы қолданыстағы көлік:
 Жер бетіндегі;
 Судағы;
 Әуедегі;
Өнеркәсіптегі көлік:
 Жер бетіндегі;
 Судағы;
 Әуедегі;
Жеке қолданыстағы көлік:
 Жер ... ... ... ... ... темір жол көлігі маңызды роль
атқарады. Тұтынушылар арасында теміржол ... оның ... ... ... ... тарифті болғандықтан көп сұраныста
болып келеді. Елімізде өтетін 14311,5 шақырым темір жол ... 877,6 ... ... ... ... ... басқа елдерде Қазақстан темір жолдарының 336,3 шақырымы жатыр.
Қазіргі таңда Каспий теңіз жағалауын өтіп ... одан әрі ... ... жол ... салу ... Ол ... екі проект
32 қарастырылуда: Ералиево- Түркменбаши (443 шақырым) және Өзен-Қазанджик (560 шақырым). Мемлекеттің көліктік стратегиясы бойынша автомобиль жолдарына көп мән ... 2007 жылы ... ... автомобиль жолы құрылысы басталды. Бұл республикалық маңызы бар автомобиль трассасы Маңғыстау облысына өте маңызды. Оны ... ... ... кететін уақыт 12 сағаттан 4 сағатқа дейін қысқарады.
Батыс Европа мен ... ... ... жаңа ... ... ... автобан. Мұндай жол қазіргі кезде ТМД жерінде кездеспейді. Оның ұзындығы 8445 шақырым. Ол Санкт- Петербург, Мәскеу, Қазан, ... ... ... ... ... және ... ... Қазақстанда өтетін 2787 шақырым жолының 814 шақырымы Арал маңынан өтеді. Проект бойынша, барлығымызғы танысты ... - ... жолы ... ... ... айналады. Бүкіл трасса бойынша АЗС- тер, кемпингтер, техникалық қызмет көрсету пунктері ... ... ... ... түсулер мен өрлеулер жоғалады.
Қазақстан “Еуропаға терезе” ашуда, яғни мәселе Қара теңізге “Евразия” атты жаңа кеме ... ... ... ... ... ... жаңалықты ел басы Нұрсұлтан Назарбаев Санкт- Петербургте өткен ТМД елдерінің басшылары қатысқан формалды емес саммитте айтқан. Бұл проект тек қана ... мен ... ғана ... ... ... де ... болады.
Көлік туризмнің жіктелуі:
Қозғалыс әдісі мен көлік құралдарын қолдану бойынша 3 топқа бөлінеді:
1)көліксіз (белсенді)
2)моторсыз көлікті пайдалану
3)моторлы көлікті пайдалану (пассивті)
1 ... ... ... ... ... жүгіру;
тау шаңғысы;
2 Моторсыз көлікті пайдалану түрлеріне
велосипед;
салт атпен;
желкенді ескекті;
жегу туризмі;
3 моторлы ... ... ... моторлы;
мотоциклді;
буерді [4].
1.2 Автомобильдік және автобустық турлар түсінігі
«Автокөлік» сөзі ... autos – өзі және ... ... сөздерінен) «өздігінен қозғалатын» деген мағынаны береді.
Автотуризм – бұл адамдардың тұрғылықты жерінен басқа мемлекеттерге немесе өзге ... ... ... ... қозғалыстың құралы автобус, жеке көлік немесе жалдама ретінде алынған автокөлік болуы мүмкін. Яғни жеке көлікті туристік мақсатқа қолдануды айтады. Автокөліктік ... ... бір түрі ... ... ... ... ұйымдастыруда автокөлік маңызды рөл атқарады. Автокөліктік транспортты көпшілік қолданысындағы транспорт деп атауға болады. Өйткені ол барлық жерде қолданылады: трансферлер мен ... ... мен ... ... ... ... автокөліктерді жеке қолданысы үшін жалға алуына дейін жалғасады. Автобустар мен автокөліктер жергілікті және ... ... ... транспорт.
Ол негізінен оның мобильділігімен, ақпараттылығымен, арзандылығымен ерекшелінеді. Авто тасымалдаулардың ерекшелігі болып олардың тек қана туристердің көпшілік ... ... әуе, ... жол, су көліктерін пайдаланылатын жолаушылардың трансфері ретінде қолдануға мүмкіндік табылады.
Автосаяхаттардың ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... көру мақсатымен ұзақ емес ара қашықтыққа жасалуы табылады. Қазіргі уақытта автосаяхаттар жеке, жалға алынған немесе қоғамдық ... ... ... Қоғамдық көлік бір елді мекеннен келесі елді мекенге тасымалдау үшін ... ... ... ... жеке ... ... күнге маршрут бойынша елді мекендерге саяхаттауға ыңғайлы [5].
Автокөліктің басқа көлік түрлерінен басымдылығы: ... ... ... ... ... ... қажеттілік бойынша шығуға мүмкіншіліктер, кең шолу, «есіктен-есікке» қызмет көрсету, яғни ол вокзалдар, станциялар, порттар салу үшін капиталдық шығындарды қысқартады. Ұзақ ... авто ... ... ... ... сипатталады. Осының өзінде жай ғана 8 мемлекетке дейін барып аралап қайтуға болады (Еуропаға саяхаттағанда), ал әрбір саяхаттаған ... сан ... ... ... олардың әрқайсысы турдың бағасына қосылып есептеліп кетеді. Сонымен қатар туристер үшін ыңғайлы ... ... ... ... ... ... сирек кездесетін мүмкіндігі пайда болады, себебі автобустық саяхаттар мобильді және ... ... мен ... ... ... жоқ.
Автосаяхаттардың басқа да кемшіліктері бар: жылдамдылығының төмен болуы және айналадағы ортаның ластануы, комфорттылық деңгейінің төмен болуы.
Автокөліктерді жалға алып жеке ... ... ... алу – ... ... айтарлықтай кең танымал және өте көп сұранысқа ие қызмет көрсетудің түрі, әсіресе стационарлы және курортты турларды. Кез келген туристтік немесе ... ... ... ... ... ең ... дейінгі автокөліктерді жалға беру конторалары жұмыс жасайды. Әлемдегі автокөліктерді жалға беру бойынша ең ... ... ... ... ... Оған ... ... алатын, 2008 жылдарда «Institutional Investor» ағылшын журналында автокөліктерді жалға беру бойынша ең мықты фирма деп аталған «AVIS» фирмасы болып ... ... ... ... ... ... ... тек қана жасы 21-ден кем болмауы және 70-тен аспауы талап етіледі (Ұлыбританияның ... ... ... 25 және 75 жас аралығы). Жалға беру компаниясында жұмыс жасаушыға паспортты және жүргізуші ... ... ... ... ... отырған кезден бастап – ақ куәлік 2 жыл мерзімнен кем уақытқа ... ... болу ... ... – 1 жыл, ал 25 ... кіші ... үшін ... етілетін стаж 1 жылға артады) [6].
Кесте 3
Туристік автобустарды классификациялау [автормен құрастырылған]
Туристік автобустарды классификациялау
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Орын саны ... түрі ... ... ... ... үлкен
сыйымдылық
Карбюраторлы
1 қабатты
Категорияға кірмейді
жұмсақ кресло
 
 
 
 
Үлкен
сыйымдылық
Дизелді
1,5 қабатты
2 жұлдызды
 
Кең көрініс
 
 
 
 
Орта сыйымдылық
Сжиженный
2 қабатты
3 жұлдызды
 
кондиционер
 
 
 
 
Микро ... ... ... ... ... ... видео
 
 
3-ші кестеден көріп отыраныздай автобустың да өзінің классификациясы болады:
орындарының санына қарай;
жанармай түрі бойынша;
қабаттылығы бойынша;
категория бойынша;
комфорт атрибуттары.
Сонымен қатар туристік автобустардың ... ... ... 1) өте ... ... ... ... да әртүрлі болып келеді: 170 орыннан жоғары (ең ... ... 2) ... ... 3) орта ... 4) кіші ... 5) ... 5-12 адамға дейін.
Жанармай түрі бойынша: отынның қолданатын түрі: бензин, солярка, сығылған газ. Сонымен ... ... және ... ... ... күн ... бойынша автобустар: бір, бір жарым, екі, үш этажды және арнайы болып бөлінеді. Лифтермен жабдықталған арнайы ... ... ... ... ... ... және ... құрал-жабдықтарды бар спортшыларға арналған.
Автобус категориясы комфорттылық деңгейі мен көрсетілетін қызметтерімен анықталады. Категориясы жоқ ... ... ... ... ... ... жоғарғы деңгейімен, т.б. сипатталады.
2*- жұлдызды автобус категориясында- жұмсақ орындар, тоңазытқыш, жылыту жүйесі, перделер, радио орталығы, микрофон бар.
3*- жұлдызды автобуста. ... биік ... ... ... ... көлеңке түсірген жалюзи, әр туристке арналған жарық пен ... ... ... ... душ, ... ... теледидар, радио, арнайы жарық, вентиляция, кондиционер, артқа қарай ... ... ... ... ... 5*- ... ... автобуста орындықтар екі қатарда орналасқан, аралары жақсы ашылады, теле-видео аппаратура, шағын асхана, т.б. бар.
Саяхаттарға арналған ең комфортты автобустар: «Мерседес», «Тойота», ... ... ... ... жатады. Осындай көлік түрінде бірнеше мыңдаған шақырым жүріп өтуге болады.
Халықаралық автобус турлары өзінің ұзақтылығымен, экскурсиялық бағдарламалардың мазмұнымен және ... ... ... көрсету жағдайларымен ерекшеленеді. Осы факторларға байланысты олар: экономикалық, ... ... және ... болып бөлінеді. Экономикалық турларда саяхатқа жақсы экскурсиялық бағдарлама, 2 - 3* жұлдызды отельде орналасу, түнде жүру ... ... бір ... ... орналасу 3 - 5* жұлдызды отельде, жақсы экскурсиялық бағдарлама, саяхаттайтын ірі пунктерде бос уақыт берілуі кіреді.
Эксклюзивті турлар: фирмалық ... ... ... ... осында клиенттің жеке сұраулары көңілге алынады.
Автосаяхаттың түрлеріне келсек, жеңіл автомобильдермен саяхат жасау. Осындай саяхаттар маршрут картасын құрумен басталады, содан кейін ... ... ... ... және елді ... жүру ... т.б. есептеледі. Содан кейін мотельдер, қонақ үйлермен, олардың қасындағы тұрақтарды жалға алу ... ... ... ... ... ... ... болып ТЖО-мен келісімдер жасау. Осындай келісімдер бірнеше болу керек.
Осы қызмет түрлерін серіктестер арқылы ... ... Ірі елді ... ... ... көп болу ... ... жерлермен танысу жолдама бағасына кіреді. 20 - 25 адамнан құрылған топқа қызмет көрсетудің ... ... қала ... шолу ... ... Осы ... мақсаты автосаяхаттаушыларға демалу мен ориентир жасауға көмектесу және келесі ... ... ... ... ... ... Осындай саяхат түрі бізде аз таралған, бірақ ... ... бар, оның ... жеке көлік саны күннен күнге өсуде. Саяхат барысында туристер жақындайды және оларды авто тематикаға арналған жалпы ... ... ... Осындай саяхат түрін ұйымдастыру кезінде үнемі маманданған автомобилистпен кеңес жүргізу ... ... ... ... ... ... ... болған жағдайда ғана көрсетіледі, көп жағдайда көп мемлекеттерде қызмет ... ... да ... ... ... АҚШ-ты атап өтуге болады, бірақ көп мөлшерде кепілдік беру керек.
Одан кейін ең үлкен сұранысқа ие автобуспен саяхаттау түрі. Автобуспен ... ... ... бар. ... жақтары атап өтсек:
Біріншіден, бір ғана саяхаттың өзінде бірнеше мемлекетті, астаналарын және қалаларын аралап шығуға мүмкіндіктің болуы. Екіншіден, автобустық турлар ... ... ... айтарлықтай арзан тұрады. Бұл соның ішінде авиабилеттерге үнемдеуден ... ... ... ... ... дауласпастан келісетін тағы бір артықшылығы, бұл – «есіктен есікке дейін жеткізіп салу», яғни: саяхатшылар өте аз жаяу ... ... ... да, ... ... да алып ... және қонақ үйдің дәл есігінің алдынан алып кетеді деген сөз. Ұшақта ұшудан қорқатындар үшін таптырмастай транспорт болып табылады. ... ... де ... ... бар: ... ... туризм теміржолдықпен салыстырғанда екі есе, ал авиациялықпен салыстырғанда төрт есе ... ... ... ... ... ... тап ... мүмкін. Мысалы, автобус бұзылып қалуы мүмкін. Кейде ұйымдастырушылық дәлсіздіктер де болып тұрады. Мысалы, қонақ үйде ... ... ... дегендей. Автобуспен саяхаттау топ болып саяхаттау үшін ыңғайлы. Мұндай саяхаттау түрі Европа мемлекеттерінде өте танымал және әлем ... ... ... осы ... ... ... кеңінен қолданылады[6].
Автокөліктік туризмнің ең бір танымал түрі Караванинг және ... ... ... және солай болып қалады. Көптеген туристтік компаниялар ... ... ... ... және ... Араб ... және т.б. мемлекеттер бойынша машинада саяхат жасауды ұсынады. Өйткені бұл жерлерде Сафари жақсы дамыған. Осындай қызмет үшін ең тиімді ... жол ... ... ... ... Саяхат жасаудың осындай түрі үшін жол таңдамайтын ... ... ... аса ... емес және ... Defender ... бола алады, яғни жол таңдамайтын машина.
Қазіргі уақытта жай ғана автокөлікпен саяхаттаумен ешкімді таң қалдыра алмайсын. Ал ... бар ... ... басқаша айтқанда автоүймен үлкен әсер қалады. Мұндай автокөліктерде саяхаттау өте ыңғайлы және ... ... ... ... сол уақытта сіз үйреншікті ортадағыдай әсерде боласыз. Өйткені көлік теледидар, диван, кресло, ... ... ... асханасымен және т.б. заттармен жабдықталған. Бұл автокөліктер әртүрлі болып аталады: автокемпер, дөңгелекті үй, мобикемпер, автоүй, автокараван немесе караван. Мұндай автосаяхаттың түрі ... деп ... ... мұндай автоүйлермен ұйымдастырылатын автосаяхаттар Солтүстік Америка, Оңтүстік Америка елдерінде, Европа мемлекеттерінде үлкен сұранысқа ие болып ... ... ... ... ... қала ... және қалааралық болып бөлінеді.
Автобустық туризм отандық туристік бизнес үшін барынша ұтымды бағыт болып калыптасып жатыр.
Автобус ... ... ... жылдардан – ақ бастау алған. Автобустық туризмнің атабабалары динамикалық режимде бір ғана саяхаттың өзінде континентальдық Еуропаның бірнеше қаласын аз ... ... ... ... ... бар ... бағалаған жас британдықтар екен. Ресейлік туристтер қызмет көрсетудің бұл түрімен жиырма жылдан кейін ... ... ... ... бұл түрі жаңа ... үшін барлық саланың ішінен пионерлердің бірі болды. Сол кездерде автобустық турлардың ... ... ... ... жылдамдығы, оған қоса шет елдерден дефицит болып табылатын тауарларды көп мөлшерде сатып алу мүмкіндігі: автобус ұшақ емес қой, ... асып ... ... ... ... жоқ, ... бір мемлекеттен басқа мемлекетке тасымалдау әлдеқайда қарапайым. Қазіргі таңда сатып алу турлары бірден төмендеп кететін динамикаға ие, дегенмен де, осы ... ... ... ... әлі ... ... ... [7].
Соңғы он жылдың ішінде автобустық туризмге сұраныстың динамикасы айтарлықтай өзгермеген, қатты құлдыраулар мен көтерілулер болмайды. Дәстүр бойынша тұтынушылық белсенділіктің шыңы ... ... ... тура ... содан кейін сатылымдар бойынша тұрақтылық жоғары деңгейде маусымнан ... ... ... ... ... (ең ... ай ... ал содан кейін қараша айындағы мектеп каникулдары және жаңа жыл ... ... ... ... ... ... желтоқсанның соңына дейін, сонымен қатар қаңтардың екінші жартысынан бастап наурыздың ортасына дейін ең ... ... ... ... ... саяхаттайды.
Автобустық турлардың артықшылықтары салыстырмалы түрде арзандығында: автобустық саяхаттар қарапайым ұшып ... ... ... 1,5-2 есе ... оған қоса ... бойы ... санына тәуелсіз түрде бағасы өзгермейді.
Егер де кімде – кім ... ...... ... ... деп ... ... онда ол қатты қателеседі. Көптеген турфирмалар категорияларға жіктелген комфортабельді автобустарды ұсынады. Бұл дегеніміз, автобустың ішінде видео, аудиоаппаратура, қайнатқыш, кіші ... ... ... алға және артқа оңай жылжытылатын орындықтар бар деген сөз. Айта кету керек, автобустағы орындықтардың арасындаға арақашықтық 87 см-ге тең ... ... ... ... ... еуропалық автобандардың керемет жазықтықтарында жағымды сырғанау және әрбір кесіп өтілген мемлекеттің әрбір ғажап әсем көріністерін тамашалау қамтамасыз етілген.
Ереже бойынша, ... тур өз ... ... ... ... ... ... үйде екі орынды бөлмеде таңғы аспен (әдетте 2 - 3* жұлдызды ... ... және ... ... көрсету қызметтерін қамтиды. Визаның құны жолдамаға кірмейді. Төленетін ... сіз ... ... да ... етеді, бірінші және екінші қабаттағы бірінші қатардың билеттері 20 долларға қымбатқа түседі. Сіз өз ... ... өте ... ... ... ... аз болғанын қадағалаңыз, дегенмен ол бір жағынан ол ... ... ... ...
Автобустық саяхаттың ұйымдастырушылары туристтерге өздерімен бірге кішірек жастық, көрпе және ыңғайлы аяқ киім алып алуларына кеңес береді. Жүктерге қатыстысы, ... ... ... ... ... дұрыс: азық – түлік салынған, автобуста ең қажетті болатын заттар салынған және тек қана қонақ үйде ғана ... ... ... бар сөмкелерге бөліп тастау керек. Поезда өзімен ... ... ... ... және әркім өзінің жеке дәрілік қорабшасын алып жүргені дұрыс.
Міндетті түрде ескертетін жағдай, ... ... ... ... ... ... бірқатар ережелері бар. Оған мысал ретінде, жол жүріп келе жатқанда қатты қажет болмаса салонда тұрып ... ... ... ... ... ... ... тек автобус қозғалыста кезде пайдалануға рұқсат етіледі (40-50 рет қана қабылдауға есептелген).
Автобустың ішінде темекі ... және ... ... ... ... ... сыйымдылығы (шамамен 5л болатын) шектеулі болатын шай қайнатқыштар бар. Жолаушыларды жарақаттап алмау мақсатында қайнаған су ... ... ... немесе тұрақтап тұрудан 5 - 10 минут бұрын беріледі. Осыдан бөлек, есте сақтаңыз, тоқтаулардың арасы 4 - 5 ... ... ... ... ... ... жөн.
Сапар барысында туристтерді барлық бағыттар бойынша фирманың тәжірибелі өкілі қосылып жүреді, ол маршруттың басқарушысы болады, ол барлық техникалық және ... ... ... мысалы, сіздерге шекарадан өтуге, қонақүйде жайғасуға көмектеседі, сонымен қатар, туристтерді ықпалды адамдармен немесе гидтармен кездесуді қамтамасыз етеді. Қаладағы ... ... ... аралап шығу үшін сізге бос уақыт беріледі, сондықтан да шопингпен шұғылдануға болады, ал ең бастысы –адасып кетпеңіз. ... ... ... ... ең бір ... емес түрлерінің бірі болып табылады [8].
Ереже бойынша, саяхат құнының ішіне тамақтанудан тек қана қонақ үйдегі таңғы ас қана ... ал ... ас пен ... ас ... ... кафе ... мейрамханаларда жүргізіледі. Кез - келген жағдайда, Еуропа бойынша автобустық ... ... ... ... толық және кереметтей жазылған маршрутты ұсынатынын, сондай – ақ, кез келген уақытта сізге гид ... ... ол ... қызықтыратын барлық сұрақтармен сіз содан көмек сұрай алатыныңызды түсінгеніңіз жөн.
1.3 Автомобильдік және автобустық ... ... ... ... ... бері ... ... ұзақ қашықтықтарға жету, өз жұмысын жеңілдетумен қатар өнімділігін арттыру үшін ... ... ... ... ... жануарлар қолданылып, кейінірек жолаушы және жүк тасымалдау үшін механикалық құрылғылар жасала бастады. Біздің дәуірімізде ең көп ... ... түрі ... ... ... ... ... өздігінен қозғалатын, жолаушыларды және жүкті, сондай-ақ өз қозғалтқышын тасымалдауға арналған дөңгелекті ... түрі ... ... ... тек бір өнертапқыш тарапынан тек бір күнде ойлап шығарылмағаны бізге белгілі. Автомобиль ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі автомобильді жүз мыңнан астам патенттер жасап шығарғаны жорамалданады. Дегенмен бірінші болып ... атап ... ... ... ... ... рет қозғалтқышты көліктің теориялық есептеулерін суреттеген Леонардо да Винчи мен Исаак Ньютоннан бастасақ болады [9].
Автомобиль туризміне келер болсақ, оның тарихы ... Жеке ... ... ... ... өндірісі дами бастаған кезден бастау алады.
Алғашқы автомобиль пайда болған кезден бастап, автотуризм басталған еді. Нағыз автомобильді «бум» Екінші ... ... ... ... Сол ... ... ... жеке көліктерінде саяхаттау мүмкіндігі туған еді. Автомобиль өндірісі үлкен қарқынмен жұмыс істей ... Жыл ... ... ... техникалық жағынан жаңа машина модельдерін шығарды. Автомобиль туризмінің дамуына сондай-ақ алыс жолдардың салынуы да септігін тигізді. Олар жол ... ... және ... ... ... ... 60-шы ... Кеңес Одағында кеңестік машиналар өндіріліп шыға бастады. Ал кейінірек, 70-жылдарға қарай елімізде авто жолдық туризмінің өзіндік дәстүрлері ... ... Жол ... ... шыға ... Ол ... жеке бағдарды айқындап, алдын-ала қонатын жерді анықтап, ... ... ... отыруға мүмкіндік берді.
Өздігінен қозғалатын көлік түрлерін жасап шығару талаптары XVII ғ. ... ... 1769 ж. ... ... ... ... ... тарапынан бумен жұмыс істейтін қозғалтқышы бар үш дөңгелекті арба жасалды. Осы 2 а.к. қуаты бар бу ... 3 т. ... 2-4 ... ... тасымалдауға болатын еді. Бірақ керекті бу қысымын қамтамасыз ету үшін жүріс кезінде жиі аялдамалар ... ... бұл ... ... ... ... кең ... себеп болды.
Дегенмен алғашқы жасап шығарылған автомобиль құрылысы жағынан қазіргі автомобильдерге ұқсас болғандығынан неміс инженерлері Готлиб Даймлер мен Карл ... ... ... ... ... ... Осыны 1876 жылы Алманияда Николаус-Август Отто-ның жасаған ... ... төрт ... ... жұмыс істейтін қозғалтқыш құрылысы мүмкін қылған.
XIX ғ. соңы – XX ғ. басында электр және бу қозғалтқышты автомобильдер бензинді автомобильдермен ... ... ... ... ... ... болады. Бірақ іштен жанатын қозғалтқыштардың артықшылықтары электр және бу автомобильдерінің шығарылуын минимумға дейін шектеді.
XIX ғ. соңы – XX ғ. басы ... ... ... ... ... өндірісінің басталуымен сипатталады. Осы кезеңде шығарылған автомобильдердің құрылысында ... ... ... ... ... шиналармен жабдықталған алдыңғы дөңгелектері басқарушы, артқы дөңгелектері жетекші төрт дөңгелекті (екі білікті) көліктің трансмиссиясы фрикционды іліністен, бір ... ... ... ... ... және ... ... жүйесінде алдыңғы басқарушы дөңгелектермен редуктор арқылы жалғанған рульді дөңгелегі болған. Сол жылдары автомобильдерде қолданылған көптеген ... ... ... уақытта да жетісті қолданылып келеді.
Көрсетілген кезеңде автомобильдің қарқынды дамуын шығарылып жатқан автомобильдердің ... ... және ... ... ... тежеп отырды. Олар тек ауқатты кісілер тарапынан және әскерді жабдықтандыру мақсатымен сатып алынатын болған. ... ... ... ... ... кәсіпкер Генри Форд тарапынан қолайлы құрылысы бар «Форд-Т» моделінің жасап шығарылуы және 1913 ж. оны ... ... үшін ... ... ... ... көлемін арттыруға және соның есебінде автомобильдің өзіндік құнын түсіруге себеп болған деуге болады. Тап сол кезде автомобиль бағасы арзандап көпшілікке ... ... ... ... ... ... ... кезең деп жанармай қоспасының қысылуынан тұтанатын іштен жанатын қозғалтқыштардың қолданыла бастауы болып саналады. Осы қозғалтқыштардың үлгісі неміс ... ... ... ... 1892 ж. ... ... ... (көбінесе жүк автомобильдерінде) сериялы түрде XX ғ. 20 ж. қолданыла бастады.
20 ж. басынан екінші дүниежүзілік соғыстың ... ... ... ... жеке ... ... ... қуатының және жүріс жылдамдығының көбейтілуімен сипатталады. Өндіруші фирмалар қозғалтқыштың орналасуы, аспа және трансмиссияның құрылғыларымен эксперименттеген. ... ... көп ... және ... ... автомобильдер жасалды. Арнайы автомобильдердің құрылыстары едәуір ерекшелене бастады.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін (50-60 жж.) автомобильдердің өндіріс көлемі кенеттен артты. Осы ... ... ... ... ... ... мен автобустардың құрылысында тіректі (қаңқасыз) кузовтардың көптеп қолданылуы болып табылады. Бұл шешім автомобильдерді жеңілдетуге, автомобиль ... ... ... қозғалтқышты автомобильге көлденең орналастыруға, алдыңғы дөңгелектерді жетекші қылуға және т.б. мүмкіндіктер тудырды.
Бірақ автомобильдер санының кенеттен артуы жолдарда қаза тапқандар мен ... ... ... қоршаған ортаның ластануы, көмірсутек жанармайының жетіспеушілігінің басталуы сияқты негативті салдарға алып келді. Осы ... ... үшін ... өндіруші фирмалар әлеуметтік қауым және өкіметтің қысымымен автомобильдердің құрылысына едәуір өзгерістер енгізді. Автомобиль құрылысының жетілдірілуінің төрт кезеңін байқауға болады.
1. ... ... ... (60 ж. ... Бұл кезеңде автомобильдерде қауіпсіздік белдіктері және жастықтары, қауіпсіз әйнектер. ... ... ... және т.б. ... ... Жанармай шығынының азайтылуы (70 ж. мұнай дағдарысынан кейін) Бұл кезеңде автомобильдің өзіндік салмағын азайту және аэродинамикалық пішін беру үшін ... ... ... ... ... жетілдіріліп, альтернативті (мұнайдан жасалмаған) автомобиль жанармай түрлері зерттеледі.
3. Қоршаған ортаға негативті әсерінің азайтылуы (80 ж. ... Бұл ... ... жұмыс процестері жетілдіріледі, пайдаланылған газдар үшін автомобильдің ... ... ... ... ... мен бейтараптандырғыштар қолданылады.
4. Автомобильді қолдануды қауіпсіздендіру және қолайлату (90 ж. соңынан) Бұл кезеңде тұтынушыларды барынша қанағаттандыратын өнім ... үшін ... ... фирмаларының арасындағы бақталастықтан автомобильдер компьютерлермен басқарылатын күрделі активті ... және ... ... ... ... ... ... [9].
ХХ ғасырдың басы жаңа көлік түрі – автомобильдің пайда болуы және дамуымен байланысты. Осылайша, 1904 жылы ... ... 8465 ... ... ал 1914 жылы ... саны 132315 – ке ... Автомобильдер 1908 жылы Генри Форд өзінің белгілі «Т» моделін ұсынған кезде АҚШ-тың туристтік сахнасына шықты. Бұл автомобиль жақсы жолдарға ... ... ... ... ... ... сапарлардың 84 % — де пайдаланылды. Автотуристтер жаңа туристтік аулалардың пайда ... ... ... (1920 – шы ... кейіннен олар мотельдерге айналды.
Автомобильдердің республика үшін ерекше маңыздылығы ... кең ... ... және ... тығыздығының сиректігі алдын ала анықтайды. Бұл жекелеген өңірлер үшін жүктерді және ... ... ... ... ... табылады.
Қазіргі таңда автомобиль пиасасында атқаратын қызметі, техникалық сипаттамасы, бағасы және басқа да өзгешеліктері бар көп мөлшерде автомобиль ... ... Оның ... ... бірі ... ... ... арасындағы бақталастық болып табылады. Автомобиль өндірушілері әлеуетті сатып алушыларды өзіне тарту ... жеке ... ... ... ... ... өнім ұсынуға, автомобильдің пайдалы әсер ету коэффициентін көбейте тұра ... ... ... ... ... және ... қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, автомобильді қолдануды жеңілдету және де құрылысына ең озат техникалық шешімдер еңгізілген жаңа ... ... ... ... ... ... Бұл ... қазіргі автомобильдер экономикалық,экологиялық және әлеуметтік себептермен анықталатын ... ... ... ... ... ... даму ... — Жұмыс істейтін бірақ қолдануға жарамсыз алғашқы іштен жану қозғалтқышын 1680 жылы Голландиялық ... Huygens ... ... ... ... арқылы жұмыс атқаратын поршеньді машина еді.
1698 — Ағылшын Thomas Savery алғашқы бу машинасын жасады.
1769 — Ағылшын James Watt ұзақ ... ... ... бу ... ... — Өздігінен қозғалатын алғашқы көлікті француз инженері Fardier және артилеррия капитаны Nicolas Joseph Cugnot (1725-1804) ... 1. ... ең ... ... ... ең ... автокөліктің тарихы Николас Джозеф Кагнот есімді механикпен тікелей байланысты. Николас Джозеф Франция мемлекетінің қорғаныс министрі Этьен-Француаның бұйрығымен артиллериялық жабдық ... ... ... ... Осы жобаға негізделе отырып, Кагнот пен екінші әскери механик Брезин бумен жүретін алғашқы көліктің ... ... ... ... 1). ... көліктің жылдамдығы өте баяу болатын, сағатына 4 шақырым. Бірақ осы көліктің артықшылығы – 5 тонна жүкті тасымалдай алатын еді. Бірақ осы ... бір осал жері ... ... ... ... ... ... рет жол апатына ұшырады. Нәтижесінде көліктің шығарылуы 1771 жылы ... ... ... ... ... ... тарихта ең алғашқы көлік ретінде танылады [11].
Іштен жанатын қозғалтқыштар өзінің жүз жылдан астам тарихында ізашарларымен салыстырғанда қуаттылығы артып, ... ... және ... мен ... ... ... азайып едәуір дамыды. Осы өткен уақыт ішінде ... ... ... ... ... ... да, ... күнде қолданылып жатқан қозғалтқыштардың орнын алар экономикалық жағынан жөнді түрі табылмады. Осы қозғалтқыштардың қолданатын жанармай түрінің жинақы түрде ... ... мен оның ... ... ұзақ ... ... қамтамасыз ететіндігі мұның басты себептерінің бірі болып табылады.
Алғашқы автомобильдер XVIII ғ. ... және ... ... ... түрі ... табылатын бу қозғалтқыштарымен қозғалатын болған. Бұл қозғалтқыштарда отын қозғалтқыш цилиндрінен тыс бу қазанының пешінде жағылады. ... су ... буға ... ... ... жоғары қысымдағы бу құбыр арқылы қозғалтқыштың цилиндріне беріліп механикалық жұмыс істейді. Ең алғашқы жұмыс істей алатын бу қозғалтқышын ағылшын ... Уатт ... ... 1784 ж. патенттеген. Сол заманның бу қозғалтқыштары ауыр және үлкен, ал ең ... өте ... ... әсер ету коэффициентіне ие болған.
Сурет 2. James Watt ұзақ уақыт жұмыс істейтін бу машинасы ... күші – бұл бір ... 30,48 см ... 247,5 келі салмақты көтеру энергиясы. XIX ғасырдың соңында шотланд инженері Джеймс Уатт (1736—1819) өзі құрастырған бу қозғалтқышындағы су ... ... ... ат ... ... ... 2). ... қозғалтқышқа дейін су тарту жұмыстарында жылқылар пайланылатын ... ... ат ... ... ... бірнеше жылқыны тәжірибеден өткізеді. Сонымен орта қуатты ... ... бір ... 67,5 ... 66,7 ... жеткізе алыпты. Осылай бір аттың күші секундына 745,2 джоуль есебіне теңестіріледі.
«Ат күші» термині ... ... ... алынғаннан бері стандартты түрде болмаса да қолданыла ... ... ... де ... ... ... қозғалтқыштарының қуатын анықтау үшін қолданылып келеді. Орта қуатты көліктің қозғалтқышы сағатына 80 шақырым жылдамдыққа жетуі үшін кем дегенде 20 ат ... ие ... ... ... ... ішінде жанып, ұлғайған газдар поршеньді қозғалтатын тиімділеу қозғалтқыш түрін ... ... ... тек 1860 ж. ... ... Жан-Этьен Ленуар тарапынан жұмыс істей алатын іштен жанатын қозғалтқыш жасалып патенттелгенде жетістікке жетті. Бұл қозғалтқышта қозғалатын поршеннің сорып ... газ және ... ... ... ... жүріс жолының ортасында электр ұшқынынан тұтанады (сурет 3). Іштен жанатын қозғалтқыштарды практикалық түрде қолдану ... тек ... ... ... ... ... ғана ... болды. Құрылысы жағынан автомобильдің іштен жанатын қозғалтқыштарын поршеньді және роторды деп екіге бөлуге болады. Поршеньді ... ... ... ... ... әсерінен поршень қозғалып иінді біліктің айналуына алып келеді. Осындай қозғалтқыштарды тұтану әдісіне қарай ұшқыннан ... және ... ... ... деп екі ... бөлуге болады. Роторды қозғалтқыштарда ұлғайған газдар айналатын бөлшек ... ... ... әсер етеді. Роторды қозғалтқыштар газотурбиналы және ротор-поршеньді болып жіктеледі.
Сурет 3. Жан-Этьен Ленуардың іштен жанатын қозғалтқышы[11]
Ал жанармаймен жүретін ... ... ... ... 3 дөңгелекті екі орынды үлгісі саналады. Тағы да бір ... ... ... ... ... көлік" деген атаққа Зигфрид Маркустың 1875 жылы құрастырған үлгісі де ... Бұл ... ... ... ... ... қарағанда әлдеқайда жоғары болған. Деректерге сүйенсек, сағатына 15 шақырымға дейін ... 4. Карл ... "Velo" ... ... Бенц 1885 жылы ... ... алғашқы көлікті ойлап тапты. Ол үш дөңгелекті екі адамды көлік. 3 шілде 1885 жылы ең алғаш рет бұл көлікті іск ... ... 4). ... — Oliver Evans ... ... ... ... жасады.
1801 — Англияда Richard Trevithick бумен жұмыс істейтін автомобиль ...... жану ... ... ... ... ... принциптерін жас француз инженері Sadi Carnot ұсынды.
1830 — 15–20 км/сағ жылдамдығында қозғалатын 14 жолаушы таси алатын автобустар жасалды.
1963 — Wankel ... ... рет NSU Spider ... ... — Jensen ... ... ... ABS жүйесін бірінші болып автомобильдеріне орнатты.
1973 — Еуропада сериялы өндірісте алғашқы рет турбиналы қозғалтқыш орнатылған BMW 2002 ... ... — Осы ... ABS жүйесі алғаш рет BMW 7 және Mercedes S серияларында орнатылды.
1984 — Турбина өндірушісі Garret intercooler атында ... ... ... Осы ... ... ... ... ауа алдын-ала суытылып, турбинаның өнімділігі арттырылды.
1986 — Екі турбина орнатылған алғашқы автомобиль Porsche 959 болды.
Автомобиль ... ... 1866 ж. ... ... ... ... Отто тұтандыру алдында жанармай қоспасын қысу принципі қолданылған төрт тактілі іштен жанатын қозғалтқыштың патентін ... Осы ... ... ... процесс “Отто айналымы” деп атанды. Осы принциппен жұмыс істейтін іштен жанатын қозғалтқыштардың бу қозғалтқыштарына қарағанда пайдалы әсер ету коэффициентінің аса ... ... ... ... ... ең көп ... қозғалтқыш түрі болып келеді. Кейінірек ағылшын Дуглас Кларк екі тактілі айналыммен жұмыс істейтін қозғалтқышты шығарды, бірақ бұл ... ... кең ... ... ж. Рудольф Дизель төрт тактілі Отто айналымымен жұмыс істейтін қозғалтқышқа патент алды. Бұл қозғалтқыштың ... ... ауа мен ... ... ... ... ... қолдануды керек етпейтін, цилиндрге, кейінірек енгізілген жанармайды тұтандыру үшін жеткілікті жоғары температураға дейін қатты қысылып ... тек ... ... болып табылады. Бүгінгі күнде өнертапқышы атымен “дизель” аталатын осы қозғалтқыштар автомобильдердің күш қондырғысы ретінде кең қолданылады ... ... - ... ... ... немесе жалға алған автобустармен саяхаттаулары. Олар еш шектеусіз бірге өткізілуі мүмкін. ... ... ... болуының арқасында қызықты жерлерге саяхатшылар қалаған уақыттарында бара ... ... арғы тегі 8-10 ... ... ат жегілген арбалар болатын. Ол 1662 герцог де Роанеспен Парижде қабылданған еді. Алайда қоғам оң ... ... ... көп ... ... ұмытылған болатын. Тек 1819 жылы ғана Парижде көп орынды ат жегілген ... ... ... ... ... ... 1830 ... бастап жұмыс жасай бастады. Олар аздаған адамдар тобын тасымалдауға арналған еді. ... аты – ... ... Латын тілінен аударғанда (for all) барлығына арналған көлік. Кейінірек ... ... ... bus ... атау ғана ... ... бір түрі ретінде автобустық туризм салыстырмалы түрде жас деуге де болады. ХХ ... ... ... ... әр ... ерекшеленбеді.1966 жылдан бастап ол ары қарайғы дамуды бастан өткерді: ... ... ... ... мемлекеттер саны артты. Уақыт өте келе халықаралық автобус туризмінің нарығы пайда бола бастады, инклюзив-турларға деген сұраныс артты.
Кейінірек ... ... ... ... кетті. Оның себебі ұшақ және жеке көліктерімен саяхаттау бәсекелестікке түсуі еді. Алайда 70-ші жылдардың ортасына қарай жанармайдың бағасының қымбаттауына және ақша ... ... ... ... ... ... туризмі қайтадан жандана бастады. Бұдан басқа, жоғары класты ... ... ... Олар жайлылығы жағынан теміржол вагондары, жеңіл автокөліктерге, ұшақтарға ұқсас болды. Олар ыңғайлы жатқызылатын креслолармен, ... ... ... бар, ... ... Кейбр автобустарда ұзақ уақыт демалуға арналған орындар бар. Оларда 40-70 орынға дейін болады. Бұл автобустар мықты экономикалық қозғалтқышпен ... олар өз ... ... ... ие ... бұл ... ... бәсекелестігін арттырады.
Автобус туризмінің бастау алуын XX ғасырдың 70-ші жылдарына қарай жатқызуға болады. 1975 жылы ең ... ... ... ... ... Лондон - Дублин - Голуэй құрылды. Оның ұйымдастырушысы ретінде ирландиялық фирма «С1Е» болды. 1980 жылы ... ... 3 млн ... ... жүрді. Автобустық фирма – гиганттар пайда болды. Осылайша, «Gteyhound» (АҚШ) компаниясының 12 ... ... ... ... жолаушылық және туристтік автобустарын иеленді.
1984-1986 жылдар аралығындағы кезең еуропалық автобус туризмінің тарихындағы маңызды сатысы болды. Себебі бұл уақытта ... ... ... ... ... жасап шығарылды. 1986 жылы Еуропа елдерінде теміржол және автобус компанияларының бәсекелестігінің өрши түсуіне байланысты ... ... ... ... « ... ... ... болды. Оған 33 еурпалық серіктестік кірді. Қазіргі таңда ол Еуропа бойынша 250 бағытқа қызмет ... ... ... ... ... бірі ... ... Шенген келісіміне қол қойылғаннан бастап, автобус бағдарлары артып, дами бастады [12]. ... ... ... ... түрі болып саналатындықтан, автобус туризмі үнемі даму үстінде. Қазіргі кезге дейін оның көлемінің өсуі байқалады. Танымдық-демалыс мақсатында ... ... ... ... 2-3 ... ... ... қазіргі таңда өте танымал. Екінші орында 1-2 аптаға созылатын, әр түрлі қалаларды ... ... ... ... ... иеленеді. Автобус тураларын ұйымдастыруда басқалар сияқты мерзімге қарамайды. Жыл бойына автобус турлары жұмыс жасайды. Сұраныстың аздаған ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
Осипова О.Я. Транспортное обслуживание туристов.- М.,
2004.редакцией А. Смаилова/ Агенство Республики Казахстан по статистике.- Алматы.
«Қазақстан»: Ұлттық ... / Бас ... Ә. ...... Қазақ энциклопедиясы, 1998.
Транспорт Республики Казахстан. Статистический сборник 2003.
Алиева Ж.Н. Туризмология негіздері., Алматы.,2004, 68б.
Авчинкин Д.В. Международные перевозки.- ... ... В.Г. ... туристских перевозок.- М., 2001.
Шутов И.И. Пассажирские перевозки.- М., 1999.
Гуляев В.Г. Туристские перевозки.- М., ... / ... Е. Арын — ... : ... ҒӨФ. 2006.
Kk.wikipedia.org
Htt/massaget.kz/auto/e-ee/14
http://www.calend.ru/event/2291/© Calend.ru

Пән: Транспорт
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автомобильдік және автобустық турларды ұйымдастыру, жоспарлау негіздері71 бет
Кітапхана қоры негізінде мәліметтерге BDE технологиясы арқылы қатынау40 бет
Weekend турлары77 бет
Жолаушыларды автомобильдік транспортпен тасымалдау қызметін сертификаттау. сәйкестік белгісі4 бет
Таулы аймақтардағы туристік маршруттар мен турлар ұйымдастыру жолдары69 бет
"Қабылдау бөлімі" бағдарламасы63 бет
Delphi және мәліметтер қоры100 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері31 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері. мәліметтерге ado арқылы қатынау26 бет
Delphi ортасы туралы түсінігі51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь