Кәсіпорындағы ақша қаражаттарын басқаруды жетілдіру

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.КӘСІПОРЫННЫҢ АҚША ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
6
1.1 Ақша қаражаттарының мәні және түрлер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 6
1.2 Кәсіпорынның ақша қаражаттарын бөлу механизмі және
есептеу әдістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
12
1.3 Кәсіпорынның ақша қаражаттары ағымын жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 18
2. «ЖҰЛДЫЗ СТРОЙ» ЖШС АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ МЕН
ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ БӨЛУ МЕХАНИЗМІН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
22
2.1 «Жұлдыз Строй» ЖШС .інің шаруашылық қызметіне талдау жүргізу ... ... ... 22
2.2 Баланс активтері мен олардың қалыптасу көздерінің құрамы мен құрылымының динамикасын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
29
2.3 Ақша қаражаттары ағымын басқаруды талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46
3. КӘСІПОРЫННЫҢ АҚША ҚАРАЖАТТАРЫН ТИІМДІ ПАЙДАЛАНУДЫ ЖЕТІЛДІРУДІҢ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
56

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 63
ҚОСЫМШАЛАР
Қазіргі таңдағы шаруашылық шарттарында көптеген кәсіпорындарда өз дамуының стратегиясы мен тактикасын жеке таңдау мүмкіндіктері бар. Кәсіпорынның өзін өзі қаржыландыруы басты мәселе болып табылады.
Кәсіпорын қаржысы мемлекеттің қаржы жүйесінің негізі болып табылады, себебі кәсіпорындар халық шаруашылық кешенінің негізгі бөлігі. Кәсіпорын қаржысының жағдайы жалпы мемлекеттік және аймақтық ақша қорларының қаржылық ресурстармен қамтамасыз етілуіне әсер етеді. Мұнда тікелей байланыс орнайды: кәсіпорындардың қаржылық жағдайы неғұрлым тұрақты болса, соғұрлым жалпы мемлекеттік және аймақтық ақша қорлары қаржы ресурстарымен қамтамасыз етіледі, әлеуметтік-мәдени және басқа да қажеттіліктер қанағаттандырылады.
Қазақстанда соңғы мәліметтер бойынша кәсіпкерліктің даму қарқыны бойынша дамыған елдермен қатарлас келеді, алайда, отандық кіші және орта бизнес субъектілерінің жыл сайын 2-2,5 мың бірлігі банкроттыққа ұшырап отыр, бұл шамамен барлық кәсіпорындар санының 1,5 пайызын құрайды. Еуропамен салыстырғанда бұл әлдеқайда жоғары. Сонымен қатар тіркелген, бірақ, қызметін бастай алмаған кәсіпкерліктер саны да жоғары (30 пайыз шамасында).
Мұндай статистиканың себептерінің бірі кәсіпкерлердің бизнесті бастау алдында өз мүмкіндіктері мен нарықтық жағдайды дұрыс бағалап, тәуекелді ескермеуінде. Нақтырақ айтқанда, қаржылық менеджменттің дұрыс жүргізілмеуінде.
Кәсіпорынның қаржысы, оның түпкі жұмыс нәтижесін сипаттайтын негізгі көрсеткішке айналды. Кәсіпорын қаржысының сандық және сапалық көрсеткіштерінің параметрі оның нарықтағы орнын және оның экономикалық кеңістікте жұмыс атқару қабілеттілігін көрсетеді. Осы аталғандар экономиканы жалпы басқару үдерісінде қаржыны басқарудың ролінің артуына ықпал етті.
Ақша қаражаттары нарықтық экономикадағы ең дефицитті ресурстар болып табылады. Кәсіпорыннның қызметінің табысқа жетуі ең алдымен оның басшыларымен ақша қаражаттарын тарту және оларды тиімді мақсаттарда бөлуне байланысты. Кәсіпорынның тұрақты қызмет етуі үшін негізгі шаруашылықтың бірі ақша қаражаттарымен қамтамасыз етілу деңгейі болып табылады. [1]
Кәсіпорынның белгілі бір уақытқа алынған жалпы капиталы тұрақты, алайда уақыт өте келе ол өзгеріске ұшырайды. Кәсіпорынның капиталы үнемі қозғалыс үстінде. Кәсіпорындар арасындағы бәсекелестік үнемі өзгерістегі шарттарға тез бейімделуді қажетсінеді. Мұндай шарттарға: біршама капитал салымын қажет ететін технологиялық жетістіктер, инфляция, пайыздық мөлшерлемелердің өзгерісі, салықтық заңдылықтар – бұлардың барлығы кәсіпорын капиталының қозғалысына үлкен әсер етеді. Сондықтан да кәсіпорын аясындағы капитал қозғалысын тиімді басқара білу қажет [2]
Ақша қаражатының негізін, бөліну механизімін, оны жоспарлай және болжай білу, кәсіпорын қызметінің күтілетін нәтижеге жету, яғни пайда табудағы басты құралы болып табылады. Зерттеу тақырыбы осындай шарттарға негізделген.
Ақша қаражаттары – бұл кәсіпорынға жоғарғы өтімділікті қалыптастыратын және қызметті таңдаудағы еркіндік беретін активтердің ең өтімді категориясы
Дипломдық жұмыс мақсаты – қарастырылған кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызметін талдау негізінде ақша қаражаттарының бөліну механизмін жүргізілу тәртібін зерттеп, оларды жақсарту ұсыныстарын жасақтау.
Зерттеу объектісі – «Жұлдыз Строй» ЖШС ақша қаражаттарының қозғалу процесі. Зерттеу пәні – кәсіпорынның ақша қаражаттарының бөліну механизмі.
1. Өсербайулы С, Қалымбекова Ж.Қ. Қаржы менеджменті. Оқу құралы -Алматы, ЭБФ, ОЛ 2007
2. Ермекбаева Б.Ж., Купешова Б.К. Корпоративные финансы. Алматы. Казақ университеті, 2007
3. Бригхем Ю. Гапенски А. Финансовый менеджмент. (2-т) Под ред. В.В. Ковалева-СПб, 2004
4. Стоянова Е.С. Финансовый менеджмент. Учеб.М.Перспеқтива 2004
5. Уткин Э.А. Финансовый менеджмент. Учебник для Вузов. - М.: Издательство «Зерцало», 2006.
6. 'Закон РК «О товариществах с ограниченной ответственностью» от 22.04.1998 №220-1 с дополнениями и изменениями от 05.05.2006г.
7. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансовой отчетности. Учебное пособие.-Алматы: Издательство Экономика, 2009
8. Дюсембаев К.ПІ. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау: оқу құралы. - Алматы: Экономика баспасы,2003
9. Бланк И.А., Управление прибылью - Киев, 2005.
10. Балабанов И.Т. Финансовый аңализ и планирование хозяйствующего субъекта. - 2-е изд., доп. - М.: Финансы и статистика, 2006.
11. Васина А.А. Анализ финансового состояния компании. - М, ИКФ «Альф», 2003
12. Вахрин П.И. Финансовый анализ в коммерческих и некоммерческих организациях: Учебное пособие. - М.:ИКЦ «Маркетинг», 2007. - 320 с.
13. Ефимова О.В. Финансовый анализ. - М.: Бухгалтерский учет, 2007
14. Ковалев В.В. Финансовый анализ: методы и процедуры.-М.: ФиС, 2006
15. Любушин Н.П., Лещева В.Б., Дьякова В.Г. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия: Учеб. Пособие для вузов. - М. :ЮНИТИ-ДАНА, 2008
16. Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. - М.: ИНФРА-М, 2007
17. Тренев Н.Н. Управление финансами. - М.: ФиС, 2004. - 496 с.
18. Черногорский С.А. Основы финансового анализа, М.: Герда, 2003.
19. Шеремет А.Д., Сайфуллин Р.С. Финансы предприятий, М.: ИНФРА-М, 2006
20. Құлпыбаев С. Қаржы. Оқулық. Алматы.2007
21. Мельников В.Д. Основы финансов. Учебник. Алматы.2007
22. Рахимбаев А.Б., Михель Э.Э. и др. Корпоративные финансы. Учебное пособие. - Алматы:2009
23. Суровцев М.Е. Финансовый менеджмент. Практикум. - М.:Эксмо, 2009
24. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың халыққа жолдауы 2011ж.
25. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың халыққа жолдауы 2012ж.
26. «Бизнестің жол картасы 2020» бағдарламасын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 13 сәуірдегі № 301 Қаулысы.
27. «Ұлттық инновациялық қор» Акционерлік Қоғамы ресми сайты.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ  БІЛІМ  ЖӘНЕ  ҒЫЛЫМ  МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ... ЖӘНЕ ... ... МЕКТЕБІ
Қаржы кафедрасы
| | ... ... | ... | ... ... ... | ... Ж. ... | ... жұмысы
тақырыбы:
«Кәсіпорындағы ақша қаражаттарын басқаруды  жетілдіру»
050509– «Қаржы» мамандығы бойынша
Орындаған ... ... ... ... ... ... ... ... Садыханова Д. А.
(аға оқытушы)
Алматы, 2012
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және ... ... ... ... ... ... ... арналған
ТАПСЫРМА
Студент Имангалиев  Е.С.
«Кәсіпорындағы ақша қаражаттарын басқаруды  жетілдіру»
жұмыс тақырыбы «23» желтоқсан 2011 ж. № ... ... ... ... ... « 26 » сәуір 2012 жыл
Жұмыстың бастапқы мәліметтері: «Жулдыз- Строй» «ЖШС -інің 2009, ... 2011 ... ... ... ... ... қаржылық есебі, ҚР-дағы корпоративтік ... ... ... ... ... ... толықтырылуы қажет сұрақтар тізімі немесе жұмыстың
қысқаша мазмұны
а) Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... ... «ЖШС -інің қаржылық жағдайын талдау
в) Кәсіпорынның қаржылық жағдайын жетілдірудің негізгі бағыттары
Диплом жұмысын дайындау
КЕСТЕСІ
|Реттік ... ... ... ... ... ... |сұрақтар тізімі ... | |
| | ... | |
| | ... | |
|1 ... ... ... ... |Заңдар мен әдебиеттерді|
| |зерттеу мен ... ... ... | ... |
| ... ... ... | | |
|2 ... ... ... ... |22.01.2012 |Дипломдық жұмыс бойынша|
| |және оны ... ... | ... құру |
|3 ... бөлімді жазу және оны |30.01.2012 ... ... |
| ... ... | ... ... |
| | | ... |
|4 ... ... және ... ... |
| |т.б. ... ... және | ... ... |
| ... | ... |
|5 ... мен ... ... ... |Ұсыныстарды қайта қарау|
| ... ... | | |
|6 ... ... ... ... |5.04.2012 |Қайта өңделіп, |
| ... ... ... Аяқталған| ... |
| ... ... ... | | |
|7 ... мен ... танысу. |15.04.2012 |Қол қойылды |
|8 ... мен ... ... ... ... қорғауға дайын |
| ... ... ... | | |
| ... | | ... ... күні 29.12.2011 ж
Кафедра меңгерушісі ... ... М. ... ... жетекшісі ... ... ... ... алған студент ______________ Имангалиев  Е.С.
МАЗМҰНЫ
|Кіріспе.....................................................................|4 |
|...................................................... | ... АҚША ... ... | ... ... | ... Ақша қаражаттарының мәні және |6 ... | ... ... ақша ... бөлу ... және | ... |12 ... ... | ... Кәсіпорынның ақша қаражаттары ағымын |18 ... | ... ... ... ЖШС  АҚША ... МЕН | ... ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ БӨЛУ МЕХАНИЗМІН |22 ... | ... ... ... ... шаруашылық қызметіне талдау жүргізу...........|22 |
|2.2 Баланс активтері мен олардың қалыптасу көздерінің құрамы мен құрылымының| ... |29 ... ... | ... Ақша ... ... ... |46 ... | ... ... АҚША ... ... ... ... | |
|ЖОЛДАРЫ.....................................................................|56 ... | |
| | ... ... | ... ... |63 ... |
|.............. | ... | ... ... ... ... көптеген кәсіпорындарда өз
дамуының стратегиясы мен ... жеке ... ... ... өзін өзі қаржыландыруы басты мәселе болып табылады.
Кәсіпорын қаржысы мемлекеттің қаржы жүйесінің негізі болып ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорын
қаржысының жағдайы жалпы мемлекеттік және аймақтық ақша қорларының ... ... ... әсер ... ... ... байланыс
орнайды: кәсіпорындардың қаржылық жағдайы неғұрлым тұрақты болса, соғұрлым
жалпы мемлекеттік және аймақтық ақша қорлары қаржы ... ... ... және ... да қажеттіліктер қанағаттандырылады.
Қазақстанда соңғы мәліметтер бойынша кәсіпкерліктің даму қарқыны
бойынша дамыған елдермен ... ... ... ... кіші және орта
бизнес субъектілерінің жыл сайын 2-2,5 мың ... ... ... бұл ... ... ... санының 1,5 пайызын құрайды.
Еуропамен ... бұл ... ... Сонымен қатар тіркелген,
бірақ, қызметін бастай алмаған кәсіпкерліктер саны да ... (30 ... ... себептерінің бірі кәсіпкерлердің бизнесті бастау
алдында өз мүмкіндіктері мен нарықтық жағдайды дұрыс бағалап, ... ... ... ... ... ... қаржысы, оның түпкі жұмыс нәтижесін сипаттайтын негізгі
көрсеткішке айналды. Кәсіпорын ... ... және ... параметрі оның нарықтағы орнын және оның экономикалық
кеңістікте жұмыс атқару ... ... Осы ... ... ... ... ... басқарудың ролінің артуына
ықпал етті.
Ақша қаражаттары нарықтық экономикадағы ең ... ... ... ... қызметінің табысқа жетуі ең ... ... ақша ... ... және ... ... ... бөлуне
байланысты. Кәсіпорынның тұрақты қызмет етуі үшін негізгі шаруашылықтың
бірі ақша қаражаттарымен қамтамасыз етілу деңгейі ... ... ... ... бір уақытқа алынған жалпы капиталы тұрақты,
алайда уақыт өте келе ол өзгеріске ... ... ... ... ... ... арасындағы бәсекелестік үнемі өзгерістегі
шарттарға тез бейімделуді қажетсінеді. Мұндай шарттарға: біршама ... ... ... ... ... инфляция, пайыздық
мөлшерлемелердің өзгерісі, салықтық заңдылықтар – ... ... ... ... үлкен әсер етеді. Сондықтан да кәсіпорын
аясындағы капитал қозғалысын тиімді басқара білу қажет [2]
Ақша қаражатының негізін, бөліну ... оны ... ... ... ... қызметінің күтілетін нәтижеге жету, яғни пайда
табудағы ... ... ... табылады. Зерттеу тақырыбы осындай шарттарға
негізделген.
Ақша қаражаттары – бұл ... ... ... және ... ... еркіндік беретін активтердің ең
өтімді ... ... ...... кәсіпорынның өндірістік-
шаруашылық қызметін талдау негізінде ақша ... ... ... тәртібін зерттеп, оларды жақсарту ұсыныстарын жасақтау.
Зерттеу объектісі – «Жұлдыз Строй» ЖШС ақша ... ... ... пәні – ... ақша ... ... ... жұмыста қойылған мақсаттарға жету үшін келесі мәселелерді
шешу қажет:
- кәсіпорын ... ақша ... мәні мен ... ақша ... бөлу ... және ... әдістерін
қарастыру арқылы қазақстандық нарықта қызмет ... ... ... ... ... ... кәсіпорын бойынша ақша қаражаттарының ... ... ... ... және ... ... қызмет бойынша ақша ағымының оптималды құрылымын
анықтап, жақсарту жолдарын ұсыну.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш негізгі бөлімнен, қорытынды, қолданылған
әдебиеттер ... және ... ... ... ақша қаражаттары түсінігіне қатысты теориялық сұрақтар,
кәсіпорын қызметіндегі ақша қаражаттарының маңызы мен ... ... ... ... есептеу әдістері, ақша ағымын басқару және
болжауға қатысты мәселелер қарастырылды.
Екінші бөлімде, нақты кәсіпорынның қаржы - ... ... ... ... ... ақша ... ... бағалау,
олардың қозғалысының негізгі көрсеткіштері талданды.
Үшінші бөлімде, ақша ... ... ... және ... ... жақсарту жолдары мен оңтайландыру әдістері қарастырылған.
Дипломдық жұмыста ақша ... ... ... ... отандық және шетел әдебиеттері мен әдістемелері, сондай-ақ кезең
бойынша кәсіпорынның бухгалтерлік құжаттары пайдаланылды.
1 КӘСІПОРЫННЫҢ АҚША ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. Ақша қаражаттарының мәні және ... ... ... мен ... болмасын өз қызметі барысында
басқа заңды және жеке тұлғалармен қарым-қатынас жасайды. Сол уақыттардағы
есеп айырысулардың ... ... есеп ... ... ... Ақша ... ... белгілі бір заңға сәйкес ... ... ... мен ұйымдар ақшалармен есеп айырысу операцияларын Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банк ... ... ... мен ... ... ... Есеп айырысу операциясының бухгалтерлік есебін
жүргізгенде мыналарды басшылыққа алу ... ... ... есеп айырысу оепрацияларын толық, уақытылы және ... ... ... ... ақшалардың түгелділігін және олардың тиімді
пайдалануын бақылау;
● Есеп айырысу, ... ... ... ... ақшаларының кіріске алынуы мен шығыс етілуін дұрыс есептеу.
Ақшалар шоттарындағы тек ғана ... ... ... өтеу ... ... ... ... есептеледі. Кәсіпорындар мен ұйымдардың
ақшалары олардың кассасындағы, есеп ... және ... ... ... чектеріндегі ақшаларынан, банктердегі
арнаулы шоттарындағы ақшаларынан, сондай-ақ аударылған жолдағы ақшаларынан
құралады. Ақша бағаналары бұл ... ... ... ... ... ... табылады. Оларға қазыналық вексельдер, коммерциялық қағаздар
және депозиттік сертификаттар жатады. Көп жағдайларда оларды қысқа мерзімді
инвестициялар шотында есептейді.
Ақша ағымдарын басқару ... ... ... маңызды бағыттарының
бірі болып табылады. Оған ақша қаражатының айналым ... ... ... ... оны ... ақша ... ... деңгейін анықтау,
бюджеттерді жасау және т.б. Джон ... ... ... ... және ... ... ... үш себеппен
анықгалады: ескішілдікке негізделген (ағымдағы операцияларды ... ету ... ... (болжанбаған төлемдерді өтеу
қажеттілігі), алыпсатарлық (болжанбаған ... ... ... ... ... ... дерексізденген уақыт ағымын сипаттайтын қаржы
циклы қаржы менеджментінің басты сипаттамасы болып ... ... ... талдау ағымдық, инвестициялық, қаржы қызметінің
және т.б. ... ақша ... ... ... ... береді.
Ақша қаражаттары козғалысын талдауда схема колданылады. Тек қарапайым болуы
үшін кейбір ... ... ... ... ... тура болжау өте қиын. Әдетте болжау жоспарлы кезеңдегі ақша
қаражатының бюджетін ... ... ... тек ... ... ... ғана ... өткізу көлемі, қолма қол ақша түріндегі
түсімнің үлесі, дебиторлық және ... ... ... ... ... және т.б. Болжау әдістемесіне жататындар: түсімдерді,
шығыстарды болжау, таза акша ... ... ... ... жиынтық қажеттілігін анықтау.
Кәсіпорынды барлық уақытта әр ... ... ... түсетін
капиталдар жиынтығы ретінде қарастыруға болады. Оларға: инвесторлардан,
кредиторлардан ... ... ақша - ... ... фирма
қарекеттері негізінде алынған кірістер жатады. Бұл қаражаттар ... ... ... ... алу, ... ... ... қарыздарды қалыптастыру және де өзгелер.[3]
Кәсіпорынның белгілі бір уақытқа алынған жалпы капиталы тұрақты, алайда
уақыт өте келе ол ... ... ... ... үнемі қозғалыс
үстінде. Кәсіпорындар арасындағы бәсекелестік үнемі өзгерістегі шарттарға
тез бейімделуді қажетсінеді. ... ... ... ... ... ететін технологиялық жетістіктер, инфляция, пайыздық мөлшерлемелердің
өзгерісі, салықтық ...... ... кәсіпорын капиталының
қозғалысына үлкен әсер етеді. ... да ... ... капитал
қозғалысын тиімді басқара білу қажет[4].
Ақша қаражаттары – бұл кәсіпорынға жоғарғы өтімділікті қалыптастыратын
және қызметті таңдаудағы ... ... ... ең ... алуға бағытталған кәсіпорын қызметі өнімді өткізу процесінде
дебиторлық қарызға ... ақша ... ... ... ... ... Бұл ... өз нәтижесіне жетті деп есептелінеді, егер
инкассациялау ... ақша ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін жаңа цикл басталады.
Қаржылық есеп беру аясының талдаушылары атап ... ... ... ... ... қуатты кеңейту сияқты
қызметтерде қолданылуы керек. Бұл айтылғандар «ақша қаражаттары ағымы»
деген ... ... ... ... көрсетеді [5].
Отандық және шетел әдебиеттерінде бұл ұғым ... ... ... ... ... ... ... «ақша
қаражаттарының ағымы терминінің тікелей мағынасы жоқ». Кәсіпорындарда келіп
түсетін ақша қаражаттары (яғни, ақшалай ... және ... ... ... ... ... ... бұл ақша қаражаттарының
кірісі мен шығысы ... ... ... ... ... ... -
өндірістік, қаржылық немесе инвестициялық. Аталған қызметтердің әрқайсысына
тиесілі ақша ... ... мен ... ... болады. Бұл
айырмашылықтарды ақша қаражаттарының таза түсімі ... таза ... ... жөн. ... ... ақша қаражаттарының таза ... ... ... ақша ... ... өсуіне негізделеді,
ал таза шығыс есепті кезең бойындағы ақша қаражаттары ... ... ... ... ... ақша ... ... қызмет негізінде қалыптасатын ақша қаражаттарын айтады [6]
Өзге американдық ғалым Дж. К. Ван Хорнның айтуы бойынша «фирманың ақша
қаражаттарының ... ... ... ... табылады». Фирма активі –
ақша қаражаттарының таза қолданысы, ал ... – таза ... ... көлемі уақыт бойынша сату ... ... ... ... шығындарға және қаржыландыруға байланысты
өзгереді.
Германиядағы ғалымдардың түсіндірмесінде бұл термин «Cash-Flow» (қолма-
қол ... ... деп ... ... ... ... «Cash-Flow»
жылдық шығынның, амортизациялық ... және ... ... сомасына тең. «Cash-Flow» арқылы кәсіпорын өзінің бүгінгі және
болашақтағы ... ... ... ... ... ағымдары» түсінігі маңызды мәнге ие. Мұны, 1995 жылы
бухгалтерлік есеп беру құрамына ... ... № 4 ... ... ... ... атты есеп беру ... енуі түсіндіреді. Бұл
қаржылық есеп ... ... ... ақша қаражаттарын
қолдану және тартудағы мүмкіндіктерін бағалауға көмектеседі.
Көптеген ғалымдар ақша қаражаттары ағымы астарында белгілі бір ... ... ... ... және ... ақша ... айырмашылықты түсінеді: олар оны пайдамен салыстырады. Пайда ... ... ... ... және оның ... ... болып табылады.
Ақша қаражаттарының пайдадан айырмашылығы : түсім – берілген кезеңдегі
өнімді өткізуден немесе қызмет көрсетуден түскен есепті кіріс. Бұл ... ... емес ... ... ... және ... қызметіндегі ақша қаражаттарының және ... ... ... ... ... қазіргі таңдағы қаржылық
менеджменттегі жаңа бағыттардың бірі ... ... ... ақша ... ... ... – қаржылық менеджердің
жұмысындағы басты бағыт.
Кәсіпорындағы жүйелік есеп, талдау және ақша ... ... ... ... және болашақтағы қаржылық тұрақтылығы мен
төлемқабілеттілігін қамтамасыз етеді.
Ақша қаражаттары ағымын ... ... ... – кіріс көлемінің
баланстылығы және ақша қаражаты ... ... ... ... ... ... ... ету. [8]
Кәсіпорынның қызметін бағалау үшін келесі үш көрсеткіш маңызды:
- тауарды (өнім, қызмет ... ... ... түсім;
- пайда;
- ақша қаражаттарының ағымы.
Осы көрсеткіштердің шекті көлемі және жыл ішіндегі өзгеру динамикасы
белгілі уақыт ... (жыл, ... ай) оның ... ... Алайда, төлемсіздік ... ... ... ... ақша ... ... ... орынға ие. Төлемдер
бойынша ақша қаражатының түсімі артық болған жағдайда ... ... ... даму үшін ... ... ие болады. Яғни бұл
артықшылықтар, кәсіпорынның бос ақша қаражаттарын қосымша ... ... өзге де ... ... аясына немесе қызмет түріне салудан
көрінеді. Сондай-ақ, қажетті сомадағы тұрақты ақша қаражаттарының бар ... ... ... ... ... ... береді.
Кәсіпорынның қаржы шаруашылық қызметін анықтайтын түсініктерге келесілер
жатады:
• Тауар (өнім, қызмет) сатудан түскен түсім – бұл, ... ... ... де ... мен ... ... ... қолма-қол
немесе қолма-қолсыз ақша түрінде болатын қарапайым ... өзге ... ... ... ... ... түскен пайда - өндірілген өнімге кеткен шығын мен есепті кіріс
арасындағы ... Ақша ... ... келесілер есебінен жүргізіледі: тауарды
сатудан түскен пайдадан, алынған ... ... ... ... ... ... қаржылақ салымдар
бойынша дивидендтер мен пайыздардан және өзгелерден.
• Ақша ағымдарының шығысы – ағымдық операциялық және ... жабу ... ... төлемдер және мемлекеттік
бюджеттен тыс қорларға салымдар жүргізуде, ... ... ... пайыздар мен дивидендтер төлеуден, қаржылық салымдардан
және өзге де жағдайлар нәтижесінде пайда ... Ақша ... таза ... – ақша қаражаттары бойынша барлық
түсімдер мен ... ... ... ... ... есепті жыл басындағы қалдық ақша қаражаттары ... ... ... ... ... ... ... [8]
Соңғы есептік кезеңдегі кәсіпорын балансындағы ақша қаражаттар қалдығының
өсуі немесе кемуі, өткен есепті ... ... ... пен ... ... ... ... активіндегі кез-келген мүлік
бабының құнының өсуі – ... ... ... ақша ... ... ... ... Керісінше, баланс пассивіндегі қаржыландырудың
меншікті немесе тартылған ... өсуі ақша ... ... ... ... ... ... нәтижесі болып:
- банктегі шоттарда және кассада қажетті ақша қаражаттарының ... ... жыл бойы ... төлемқабілеттілігін және
қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ететін баланстың актив пен пассив
құрылымын қалыптастыру.
Ақша ағымдары ... – бұл ... ... ... ... ... ... және төлейтін ақша қаражаттарының көлемі.
[9]
Алынған пайда сомасы және келіп түскен ақша ағымының ... ... ... ... кәсіпорынмен белгілі бір уақытта (жыл,
тоқсан) алынған таза ... ... Ол анық ... ... ... сәйкес келмейді. Оны ақша қаражаттары келіп түскеннен соң емес,
сату процесі аяқталған соң мойындайды. Бұл кәсіпорынның есептік ... ... ... ... ... ... ... сатылған
кезінен бастап емес, оны өткізу кезінде мойындайды.
Кәсіпорынның ... ... ... ... есептік кезең бойынша
кәсіпорынға келіп түскен пайда мен ақша ... бір ... ... білген жөн. Пайда авансталған құнның өскендігін көрсетеді, бұл
кәсіпорынды басқарудың тиімділігін ... ... ... ... баға ... ... ... тәрізді өзге де себептер әсер етуі
мүмкін. Сондай-ақ пайданың болуы кәсіпорында бос ақша ... ... ... ... экономикасында ақша қаражаттары өте дефицит ... және көп ... ... ... жетуінде басқарманың
ақша қаражаттарын тиімді пайдалану қабілеттілігі ескеріледі.
Ақша ағымдарын басқару өзіне келесі аспектілерді қосады:
- ақша қаражаттарының қозғалысы есебі;
- қолма-қол ақша ... ... ақша ... ... ... құрастыру;
- ақша қаражаттары қозғалысы бюджетінің жүзеге асырылуын қадағалау.
Бұл, кәсіпорын қызметіндегі, айналым және ... ... ... және ... капиталын қоса алғандағы басты бағыттарды
қамтиды.
Кәсіпорын үшін ақша ағымын басқару келесі ... ... ... ... баланс өтімділігін реттеу;
• қаржылық салымдардың, дебиторлық қарыздардың, қорлардың, айналым
активтерінің құрамы мен құрылымын оңтайландыру;
• уақытша капитал ... және ... ... ... ... ... жоспарлау.
Жоғарыда көрсетілген себептерді тиімді басқару кәсіпорынның ақша
қаражаттарын тиімді пайдалануды және ... ... ... ... 1. ... ақша қаражатының қозғалысы
Дерек көзі: Бланк И.А., Управление прибылью - Киев, 2005.
Жоғарыда тұрақты қаржылық жағдайдағы, негізгі ақша қаражаттарын ... ... ... ... схемасы көрсетілген. Ақша
қаражаттарының қозғалу бағыты бойынша екі ақша ... ... ... ... және шыққан. Келіп түскен ақша ағымы – кәсіпорынға белгілі ... ... ... ... ақша ... ... ... ал
кеткен аша ағымына аналогиялық уақыт периодындағы ... ... ... ақша ... ... ... түрлері бойынша ақша ағымын қолма-қол және қолма қолсыз
деп бөлеміз. ... ақша ...... есеп ... ... ... асырылады. Қолма-қол ақша қаражаттары – қолда бар ақша
қаражаттын алу және ... ... ... ... ... байланысты ақша ағымы ішкі және сыртқы болады. Сыртқы
ақша ағымы кәсіпорынның конрагенттерінен келіп ... және ... ... ақша ... құрайды. Бұл операциялар кәсіпорын ... ... ... ... ... ... әкеледі. [10]
Ішкі ақша ағымы кәсіпорынның ішіндегі айналысты құрайтындықтан, (мысалы,
материалдарды өндірістен қоймаға қайта ... ... ... ... ... бағасын төмендету және т.б.) ішкі ақша ағымы қалдық
ақша қаражаттарына әсерін ... ... ... және ... көлеміне байланысты
артықшылықты, оптималды және дифицитті ақша ағымдары болып ... ақша ... ақша ... ... ... ... ... болған жағдайда қалыптасады. Оптималды ақша ... ... ... мен келіп түсуінің арасындағы баланстылықты
(теңділікті) ... ... ... ... ... ... жеткілікті болады. Ал керісінше жағдай туындағанда, яғни төлемдердің
түсімдерден көп болуы дифицитті ... ... ақша ... ... оны ақша ... ... ... ала кіргізуге болады. Кәсіпорында жүйесіз пайда болған ақша
қаражаттарының қозғаласын жоспарланбаған ақша ... деп ... ... ... ... және ... ... қарастырылады. Тұрақты ақша ағымы қарастырылып отырған уақыт
аралығындағы бөлек интервал ... ақша ... ... мен ... Өзге де жағдайларда, бірегей ... ... ... ағым ... ... ... есептеу әдісі бойынша жалпы және таза ақша ... ... ... ... ... ... ... және төленген ақша
қаражатының жиынтығын ... Таза ақша ... ... қарастырылып
отырған уақыттағы түсім және төлем арасындағы айырмашылық қарастырылады.
Таза ақша ағымын келесі формула бойынша анықтайды:
ЧДП=ПДС–ВДС
(1)
Мұндағы, ЧДП – есепті кезеңдегі таза ақша ...... ... келіп түскен ақша қаражаттарының
сомасы;
ВДС – есепті кезеңдегі төленген ақша қаражаттарының сомасы.
Бірдей уақыт аралығында жүзеге асырылатын ақша ... ... ... бірқалыпты уақыт интервалындағы тұрақты ақша ... ... ... бұл ... ... ... келеді.
Ақша ағымдарын тиімді басқару үшін келесілерді білген жөн:
• анықталған уақыт бойынша олардың көлемі (ай,тоқсан,жыл);
• олардың негізгі элементтерін;
• ақша қаражаттарының ағымын ... ... ... ... кезең бойынша ақша ағымының жалпы көлемінен басқадай
түрлерін бөлек интервал бойынша қарастыру;
• ақша ағымының ... әсер ... ішкі және ... маңызды
факторлар.
Кәсіпорынның өтімді ақша қаражаттарының ағымы – кәсіпорынның қаржылық
тұрақтылығын көрсететін негізгі көрсеткіштердің бірі болып ... ... бір ... аралығындағы таза несие ұстанымының өзгерісін білдіреді.
1.2 Кәсіпорынның ақша қаражаттарын бөлу механизмі және ... ... ... қамтамасыз ету үшін қажетті
көлемде меншікті капиталы болуы керек. Бұл үшін кәсіпорын табысты қызмет
атқаруы тиіс. Осы мақсатқа ... ең ... ақша ... ... мен ... ... ... яғни ақша қаражаттарын мақсатты бағыттарда
бөлу.
Ақша қаражаттары транзитті экономикадағы ең ... ... ... және ... жеңісі көп жағдайда басшылардың қаражаттарын
жинақтап оларды тиімді пайдалануында.
Кәсіпорынның ақша ... ... ... қарекетінің басты
бөлігін қамтиды. Олардың қатарына айналым және айналымнан тыс активтерді,
меншікті және қарыз ... ... ... ... ... ... капитал айналымын жеделдетуді
қамтамасыз ететін қаржылық тетік болып ... Оған ақша ... ... ... қол жеткізілетін өндірістік және ... ... ... және ... ... қырекетіне қызмет
ететін капиталға деген қажеттілікті төмендету әсер ... Ақша ... ... ... ... ... жеделдету негізінде кәсіпорын
пайда сомасын ұлғайтуды қамтамасыз етеді.
Ақша ... ... ... ішкі ... қалыптасатын меншікті
қаржылық ресурстарды тиімді ... ... ... ... ... жүзеге асыруға болады.
Кәсіпорынның тұрақты қызмет етуі үшін ... ... бірі ... ... ... деңгейі болып табылады.
Ақша қаражатының ағымы үш түрлі қарекет бойынша бөлінеді:
- ағымдық;
- инвестициялық;
- қаржылық.
Қалыпты қызметін жүзеге асырып ... ... ... ақша ... ... инвестициялық және қаржылық қызметке
бағытталуы мүмкін. ... ... және ұзақ ... ... мен зайдарды
өтеуге, сонымен қатар займдарды берушілерге пайыздарды төлеу.
Негізгі қызмет бойынша ақша қаражатының түсімдері мен шығыстарының
негізгі бағыттары
|Түсімдер ... ... ... ... табыс |1. ... мен ... ... мен ... ... ... шығыста ... ... алу |2. ... төлеу ... да ... ... |3. ... сақтандыруға және |
|ақша қаражаттарын қайтару) ... тыс ... ... |
| |4. ... бойынша бюджетпен есеп |
| ... |
| |5. ... ... пайыздар төлеу |
| |6. ... ... ... ... ... ... құрастыруымен ... ... ... ... көзі болғандықтан ол ақша қаражаттарының
негізгі көзі болуы тиіс.
Негізгі қызмет – кәсіпорынның негізгі кірістерінің көзі ... ... және ... ... ... ... да қызмет
түрлері.
Стратегиялық қаржылық жоспардың екінші сұрағы инвестициялау көздеріне
қатысты. Кәсіпорынның қаржылық жағдайының ... ... осы ... қай
көздер арқылы қаржыландыру керек екенін шешуге ... ... ... ... ... бөліп, керсетуге болады: меншікті, тартылған және ... ... ... үшін неғүрлым қызықты, өйткені оның
тәуелсіздігі мен дербестігі деңгейін арттырады, ... да бір ... ... ... кәсіпорын беделін арттырады. Бірақ
меншікті қаржылардың қалыптасуы екі шартпен анықталады: табыстардың болуы
және ... ... үшін ... ... ... ... жүзеге асырудың екі шартының бірі ... бола ... ... ... жасап, жүзеге асырғысы келгенің меншікті ... ал ... бар адам оны өз ... жасағысы келмейді.
Инвестициялау үшін меншікті қаржыларды ... тек ірі ... ... келеді. Бірақ олар үшін бизнес-жоспар мен оның қаржылық ... ... ... 2. Ақша ... қозғалу схемасы
Дерек көзі: Ковалев В.В. Финансовый анализ: методы и процедуры.-М.: ФиС,
2006
Инвестициялық қызмет ұзақ мерзімді пайдадан мүлікті сату-сатып ... ... ... ... ақша қаражаттарының
қозғалысы болашақта ақша қаражатының кірісі мен пайда табуды ... ... ... ... ... ... қызмет бойынша ақша қаражаттарының түсімі мен шығыстарының
негізгі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |сатып алу (негізі құралдар, ... ... ... ... |материалды емес активтер) |
|түсетін пайыздар мен дивидендттер ... ... ... да ... салымдарды қайтару|Ұзақ мерзімді қаржылық салымдар ... ... ... ... ... ... ... қызмет уақытша ақша қаражатының шығысына алып келеді.
Қаржылық қызмет кәсіпорынның меншікті капиталы мен қарыз құрылымының
көлемі мен ... ... ... ... ... ... қаржылық қызмет атқарған кезде акционерлерден ресурстарды алады
(акция эмиссиясы), ... ... ... ... несие алады және несие бойынша төлемдер жүргізеді.
Қаржылық қызмет бойынша ақша қаражаттарының түсімі мен шығыстарының
негізгі ... ... ... ... мен ... ... алынған несиелерді қайтару |
|Акция мен облигация эмиссиясы ... ... ... мен ... ... дивидендттер мен |облигация ... ... ... ... бойынша пайыздар алу |Облигацияларды өтеу ... ... ... ... ... ... ... қызмет негізгі және инвестициялық қызметті қаржылық
қамтамасыз ету және ақша қаражатын ... үшін ... ... ... ... ... орынды алады. Фирма
басшылығының акцияны қосымша шығаруы немесе бақылау пакеті ... ... ... ... ... ... ... тәсілі болып
табылады. Бірақ бұл кезде фирма басшылығы саналы ... ... ... Олардың алғашқысы фирмаға билік етудің біршама белігін ... ... Ұсақ ... ... жасалған бизнес-жоспармен қарата
алмайсыз, ол ірі инвесторлар өте ірі күшті қажет ... ... ... ... ... ... үшін тағыды екі шартты ұстану
керек.
Кәсіпорынның негізгі, инвестициялық және ... ... ... келесідей көрсетуге болады:
Ұзақ мерзімді активтерді алуға
кеткен ақша ... ... ... және ... ... ... ... төлеуге
қаражаттары
кеткен ақша қаражаттары
Сурет 3. Кәсіпорынның негізгі, инвестициялық және қаржылық қызметтері
арасындағы ... ... ... И.Т. ... аңализ и планирование
хозяйствующего субъекта. М.: ... и ... ... ақша ... ... екі ... қолданылады: тікелей
және жанама. [9]
Тікелей әдіс – экономист-бухгалтерлерге, қаржыгерлерге түсінікті
ең қарапайым есеп ... ... ... ... Бұл ... есеп
регистрларымен байланысты (бас кітап, ... және ... ... мен ... ... ... және көрсеткіштерін есептеу
үшін қолайлы. «Кәсіпорынның ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... есеп ... түрі осы ... әдіс ... ... Осылайша,
бүкіл кәсіпорын немесе оның жекелеген қызмет ... ... ... ... ақша ... кірісі болып табылады. Ал,
төлемдердің ... ... ... ... ай ... ... ... құрылуы мүмкін. Ол үшін бас ... ... есеп ... ... ала ... ... форма ақша қаражаттарын оперативті ... ... ... әдіс ... ... ... ... нәтижесінде ақша ағымын тікелей ... ... ... деңгейін анықтауға мүмкіндік береді. Ал оперативті
басқаруда тікелей әдісті қаржылық міндеттемелер бойынша есеп ... ... ... ... ... бақылау жүргізуде қолданылады.
Бұл әдіс кемшілігі алынған қаржылық нәтиже мен ақша ... ... ... ... байланыстың ескерілмеуі.
Жанама әдіс аналитикалық жағынан қолайлы. Ол алынған пайда мен ... ... ... ... ... ... ... жанама әдіспен есептеу, бухгалтерлік есеп шоттары бойынша
нақты ақша ... ... таза ... ... ... ... жанама әдіс қызмет түрлері бойынша ... ... ... ... және кәсіпорынның пайдасының
нақты қайдан келетінін, қайда салыну керектігін көрсетеді.
Жанама әдіспен құрылған ақша ... ... ... есеп,
есепті уақыттың басына және аяғына арналған ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттараның
шоттар бойынша есебі өзгеруінің өзге ... ... ... ... ақша ... ... бірнеше түзетулер қатары енгізіледі.
Шаруашылық операциялар және ақша ... ... ... ... емес факторлардың және уақытша келеңсіздіктің әсерін
азайтады. ... емес ... және ... ... мысалы
ретінде, материалдық және материалдық емес ... тыс ... ... және ... ... ... немесе бір капиталдық
активтердің екіншісіне ауыстырылуы.
Шетел тәжірибесінде ақшалай емес ... ... ... ... келісіммен ұсынылады. Мұндай келісімдерді ақша ағымдарын жанама
әдіспен есептеу кезінде түзетулер талдауы ... ... ... таза ... ... ... ... кемуіне әсер етеді.[11]
Кәсіпорынның таза пайдасының ... әсер ... ... түзетулер
келесідей:
- негізгі құралдар және материалдық емес активтер бойынша аударылған
амортизация;
- запас қалдықтарының азаюы;
- дебиторлық қарыздың қысқаруы;
- болашақ ... ... ... ... мен жабдықтаушылар арасындағы кредиторлық ... ... және ... ... тыс қорлардың алдындағы
кредиторлық қарыздың өсуі;
- өзге де қысқа мерзімді міндеттемелердің өсуі;
- алынған ... ... ... ҚҚС ... ... алынады:
- негізгі құралдарды қайта бағалау сомасы;
- запастарды өсіру;
- дебиторлық қарызды жоғарылату;
- кредиторлық қарызды жоғарылату;
- өзге де қысқа мерзімді міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... ... қор қаражаттарын пайдалану;
- болашақ кезең шығындарын өсіру;
- алынған құндылықтар бойынша ҚҚС қалдығының өсуі.
Егер есепті кезең нәтижесі бойынша ... ... ... онда ... ... оның көлеміне негізделіп жүргізіледі.
Ақша қаражаттарын оперативті басқаруда ... ... ... ол ... ... мен ... ... қаражаттары
арасында байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Оның көмегімен кәсіпорын
қызметіндегі кемшіліктерді ... ... шығу ... ... ... ішкі қолданушылармен аналитикалық есепті ... ... ... ... ішкі ... қарастыру қажеттілігі (бас
кітап);
Аналитикалық жұмыс жүргізудегі екі әдіс бірін-бірі толықтырып, есепті
кезең бойынша кәсіпорындағы ақша ... ... ... ... ... ... ақша ... ағымын жоспарлау
Ақша қаражаттары ағымы – бұл кәсіпорынның есепті және ... ... және ... ақша ... жиынтығы. Ақша
қаражаттарының қозғалысын жоспарлау бухгалтерлік есептің кассалық ... ... ... ... ... мен төлемдер ақшаның ... ... ... ... ... ... ... негізінде есепке
алынады. [12]
Ақша қаражаттарының ағымы болжамы, өзімен бірге кассалық әдіс
негізінде ... ... және ... туралы есепті ұсына отырып,
жоспарланатын түсімдер мен шығыстар құрылымын ашады.
Ақша қаражаттары ағымының есебін құру және ... ... ақша ... ... ... ... сату ... болжамдау;
- ақша қаражаттарының түсімін болжамдау;
- ақша қаражаттарының төлемдерін болжамдау;
- есепті кезең соңына арналған бос ақша қаражатын ... ... ... қолданылмай тұрған бос ақша қаражатын азайту.
Ақша қаражатының ... ... ақша ... ... ... тәрізді тек кәсіпорын басшысының ғана емес, сондай-ақ инвесторлардың
қызығушылығын ... ... олар сол ... ... ... ... және қарыздары мен дивидендттерін төлеуге ... ақша ... ... ете алу ... бағаланады.
Осылайша, кәсіпорын басшысы да, инвестор да ақша ... ... ... ... ақша ... қамтылу мүмкіндігі туралы;
- міндеттемелері бойынша есеп айырысу мүмкіндігі туралы;
- дивидендттерді ... ... ... ... ... қажеттілігі туралы мәліметтерді ала алады.
Ақша қаражаттары ағымын болжау немесе ... ... мен ... – бұл ... ... нақты жобаның дамуы үшін қажетті
көлемдегі ақша ... ... ... ... ... жылы ... ... мен төлемін ай бойынша, екінші жылы тоқсан бойынша,
әрі қарай жыл бойынша жоспарлау ... Егер сату ... ... ... ... түсімдердің сметасы ай бойынша бөлінсе, онда бірінші жылға
арнап ай бойынша жоспар құруға болады.
Мұндағы ... ақша ... ... ... ... көрсеткіштерді өзгеріске ұшырамайтындай етіп емес, ... ... ... ... ... және салыстырыла отырып қажетті
өзгертулерді енгізуге және бақылауға база құрылады.
Кезең аяғындағы қажетті қалдық жоспарланбаған ... жабу ... ақша ... ... ... Егер, резерв көлемі
кәсіпорынның ақша қаражаттарының қалдығынан асатын ... онда ... ... ... туып және аяқасты ақша қаражаттарының жетіспеушілігі
тумауына жоспар ... ... ... ақша қаражаттары қалдығының нақты көлемі резервтен жоғары болса,
онда ақшалай ресурстарды тиімді пайдалану үшін қайта бөлу ... ... ... ... қабылдау қажет.
Келесі жылдың әр айына арналған ақша қаражаттарының қозғалысының болжамын
жасау үшін «кәсіпорынның ақша ... ... ... ... Бұл ... шешетін негізгі мәселесі ақша ... мен ... ... ... ... яғни кәсіпорынның
болашақ өтімділігін тексеру (кәсіпорынның ... ... ... ... ақшалай соманың банк шотында болуы).[13]
Ең бастысы болжам өзгеріс енгізуге болатын жұмыс құжаты ... ... ... шешілетін мәселе қолма-қол сатылымнан және несиеге сатудан түскен ... ... мен ... ... мен ... туады. Бұл екі
болжам да ... ... ... байланысты. Ал болжам өз ... өмір сүру ... және ... ... ... ... жасалатын уақыт кәсіпорын қызметінің тұрақтылығына, басқару
аппаратының қажеттілігіне және басқару аппаратының өз ... ... ... ... ақша ағымдарын басқару үшін маңызды қаржылық құжат болып
кассадағы және банк шоттарындағы ақша қаражаттарының қозғалысының ... ... ... табылады. Ол басқарушыға операциондық және инвестициялық
қарекетті оперативтік қаржыландыруды қамтамасыз етуге, мемлекет ... ... ... ... ... қабілеттілігінде
және кәсіпорынның активтерінің өтімділігіндегі өзгерістерді қадағалауға
мүмкіндік ... ... ... ... ... - кәсіпорынның ақша
қаражаттары мен төлемдерінің ... ... ... ... ... ... ... тапсырмалар түрінде филиалдарға жеткізу.
Төлем балансы меншікті ... ... ... және ... ... ... анықтауға мүмкіндік береді.
Төлем балансы негізінде басты қажеттіліктерге қаражаттарды жұмсауды
бақылайды. Бұл бақылаудың ... ... ... ... ... ... ... Бұл құжатты дайындау қажеттілігі несиелер бойынша төлемдер
жасау тәртібінің өзгерісі кезінде, мемлекет, ... ... ... алдында төлемдік міндеттемелер бар ... ... ... ... күн ... ақша ... ағымдары мен
төлемдердің арасындағы тепе-теңдікке басқарушының ерекше ... ... ... ... ... жоқ ... онда кәсіпорын айналымына қосымша
ақша қаражаттарын тарту шаралары немесе ... ... ... ... ... ақша қаражаттарының қозғалысының жоспары
жасалады.
Жоспарлаудағы тағы бір қажетті құжат «кассалық бюджеттің жұмыс парағы».
Бұл құжат ақша ... ... ... ... ... Құжатта
қолма-қол ақшаға және несиеге сатылымның бағалануы талданады.
Ақша ағымдарының қозғалысын болжамдау екі бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімі
жұмыс ... ... ... ақша ... таза ... ... ... әр түрлі баптарын қосады. Ақша қаражаттарының таза
ағымдарының сомасы жоспарланған ... ... үшін ... ... ... ... мәлімет береді. Екінші бөлімінде (қаржылық)
негізгі қызметтің кәсіпорын жоспарларына әсерін ... ... ... үш ... ... ... ... ақша қаражаттарыныңт таза ағымы;
- қажетті қаржыландыру;
- ақша қаражаттарының бос қалдықтары;
Ақшалай қаражаттарға қажеттілікті анықтауда бірнеше ... ... ... ақша ... ... ... және оның ... бағалау үшін;
• ақша қаражатының қандай бөлігін есептік ... ... ... ... ... қағазға салу қажет екенін анықтау үшін;
• ақша ... мен тез ... ... трансформациясын
қандай көлемде орындау керектігін анықтау үшін қолданылады.[14]
Батыс елдері тәжірибесінде келесі модельдер белгілі:
- Баумоль моделі;
- Миллер-Орр моделі;
- Монте-Карло ... ... ... ... 1952 жылы ашылған. Бұл модель бойынша есеп шоттағы ақша
қаражаттарының сақталуының артықшылықтары мен ... ... ... ... ... ақша ... деңгейін қолдана
отырып қызмет етеді, ақша қаражаттарды уақыт аралығында жұмсайды, ... ... ... ... қысқа мерзімді бағалы қағаздарға
салуы да мүмкін. Ақшалай қаражаттар таусылған соң кәсіпорын сатып ... ... сата ... және ақша ... ... ... қайтадан толықтырады.
Баумоль моделі бойынша ақша қаражаттарының көлемі:
Q = √ 2*V*C/ ... V – ақша ... ... ... – бағалы қағаздарға ақша қаражаттарын конвертациялау бойынша
шығындар;
r – кәсіпорын үшін ... ... ... салымдар бойынша
пайыздық табыс көлемі
Q/2 – ақша қаражаттарының орташа қоры
Бұл модель көбінесе тұрақты ақша қаражаттар шығындары бар және ... ақша ... ... бар ... үшін ... ... Бұл модель келесі сұрақтарға жауап береді: ақшалай
қаражаттардың кірісі мен шығысын алдын-ала білу ... ... ... ... ... ... қажет.
Миллер-Орр моделі бойынша келесі этаптар орындалады:
✓ ақша ... ... ... ... ... бұл ... көлемі әрдайым кәсіпорынның есептік шотында тұрақты
болуы қажет (бұл көлем эксперттік ... ... ... ... орташа қажеттілігімен анықталады) (Он)
✓ статистикалық мәліметтер арқылы есептік ... ... ... ақша ... ... ауытқуы анықталады. (V)
✓ ақша қаражаттарының есептік шоттағы сақталуы бойынша ... (Рх), ... қоса ... ... мен ақша
қаражаттарының өзара трансформациялану шығындары (Рт) анықталады.
✓ Есептік ... ақша ... ... ... ... ... = 3 * 3√3* РтV / 4* Рх
(3)
✓ есеп шоттағы ақша қаражатының ... шегі (ОВ) ... ... есеп ... ақша қаражатының қалдығы – қайтару нүктесі ... ... ... 1972 жылы ... ... ... моделінің дамыған түрі.
Бұл модельдің мақсаты – ақша ... ... ... ... ... ақша қаражатының жоғарғы шегіне жеткендегі
уақытта өте өтімді активтерге немесе активтерді ... ... ... ... операциялары жақын күндердегі ақша қаражатының
қозғалысын болжамдауға тәуелді болады.
Миллер-Орр моделі бойынша фирма А ... ... ... ... Стоун моделі бойынша ақша қаражаттарды трансформациялау өлшемі ... ... ... тәуелді болады.
Монте-Карло моделі 1980 жылы Лернер ұсынған. Бұл ... ... ... ақша ... ... ... ... бағалау үшін
қолданылуы мүмкін. Ақша қаражаттар қалдығы екі көрсеткіштің ... ... ... көлемі, ақша қаражатының түсімі.
Қорытындылай келе, келесі шешімге ... ... ... гүлденуі
оның қарекетін қамтамасыз ету үшін ақша ... ... ... үшін ең негізгі мәселе – бұл ... ... ақша ... оң ... ... және ... қаржыландыру
көздерін іздеу.
1. «ЖҰЛДЫЗ СТРОЙ» ЖШС-НІҢ АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ МЕН ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ЖШС-нің шаруашылық қызметіне талдау жүргізу
Қазіргі уақытта нарықтық қатынастар жүйесінде кәсіпорындар келесідей
айрықша ... ... ... ... ... ... қай
салаға жататындығы, негізгі және айналым қорларының құны, ... ... ... үш ... ... ... ... ірі, орта
және шағын. Олардың кешені бірін-бірі толықтыра отырып, экономиканың тұтас
ағзасын құрайды.
Ірі кәсіпорындар – нарыққа негізгі өнім ... ... ... ...... «қаңқасы», экономикалық тұрақтылықтың базисі.
Шағын және орта кәсіпорындар, үнемі жаңарып тұратын номенклатурасымен ... аз ғана ... өнім ... ... ... ... материалдар мен шикі затты қолдану қажет болған жағдайда
пайда болады. Сонымен, ... ... ... салыстырмалы толған
кезінде жекелеген тапсырыстарды есепке алып өнімді аяқтайды, яғни ұсақ –
түйек ... ... ... ... ... кәсіпорындар қызметтің
барлық саласында нолдік нәтиже алумен байланысты ... ... ие ... Бұл әрі ... ... әрі жаңа ... игеру. Өнімнің
жаңа түрін игеру. Шағын кәсіпорындардың ... ... ... қоғамға аз шығындар алып ... ... ... ... құру және ... үшін ... жеңілдіктер тәртібін тағайындау
керек.
Сондай-ақ шағын бизнес ... ... ... ... ... ... ие және өз ... сферасында үстемдік етпейтін
фирмалар жатады. Көптеген шетелдік зерттеулер шағын кәсіпорындарға ... ... ... бар және сату ... 20 млн ... ... ... Бірақ бұл көрсеткіштер шартты болып табылады.
Біздің елімізде «Жеке кәсiпкерлiк туралы» заңға сәйкес шағын және
орта бизнеске мынадай ... ... ... ... жұмыскерлерiнiң жылдық орташа саны елу ... дара ... және ... ... ... ... жылдық орташа саны елу адамнан аспайтын және жыл бойғы
активтерiнiң орташа жылдық құны ... ... ... ... республикалық
бюджет туралы заңда ... ... мың ... ... ... ... заңды тұлғалар шағын кәсiпкерлiк субъектiлерi болып
табылады.
Заңды тұлға құрмаған, жұмыскерлерiнiң жылдық орташа саны елу ... дара ... және жеке ... ... ... жылдық орташа саны елуден астам, бiрақ екi жүз елу адамнан
аспайтын немесе жыл ... ... ... ... құны ... ... ... республикалық бюджет туралы заңда белгiленген үш жүз ... мың ... ... ... ... аспайтын заңды тұлғалар орта
кәсiпкерлiк субъектiлерi болып табылады.
Қазақстанда шағын және орта бизнеске бірнеше инвесторлармен құрылатын,
географиялық ... ... ... ... және ... шектеулі
үлесіне ие, басқаруды ... ... ... барлық негізгі
стратегиялық шешімдерді өздері қабылдайтын ... ... ... ... ... жоқтығымен шешімін қабылдау
барысында, өндіріс саласында да, ... ... да ... ... ... ерекшеленеді.
Нарықтық экономиканың шаруашылық жүргізуші субъектілерде «кәсіпкерлік»
және «бизнес» ұғымдары өзара тығыз байланысты. Кәсіпкерлік пен бизнесті
экономикалық қызметтің бір түрі ... ... ... ... ... ... айтулары бойынша, бұл терминдер - өндіру ... және ... ... ... ... ... үшін ... көрсету
немесе жай қызмет көрсету, серіктестіктер арасында екі ... ... ... ... ... пайда табуға бағытталған, жеке тұлғалармен,
кәсіпорындармен немесе ұйымдармен жүзеге асырылатын ( тек ... ... ) ... ... ... ... және ... түсініктері экономикалық тұрғыдан
қарастырғанда синонимдер болып табылады. « Бизнес » түсінігі экономикалық
тұрғыдан қарағанда ... ... ... ... ... ... қағамның қажеттілігін қамтамасыз ететуге қажетті өндіріс
жүйесі ... ... ... ... ... ... арасындағы қатынастарды қамтиды және тек қана ... да, ... ... ... де ... ... ... бизнес – бұл нарықтық қатыныстар жүйесіндегі
адамдардың ... ... Ал, ... ... ... бір
формасы ретінде қарастырылады және оның әр ... ... ... ... ... ... сәйкес ( жалпы бөлім ):
«кәсіпкерлік – азаматтар мен ... ... ... нысанына қарамастан,
тауарларға (жұмысқа, қызметке) сұранысты қанағаттандыру арқылы пайда табуға
бағытталған, жеке меншік ... ... ... ... ... негізделген ынталы қызметі. Кәсіпкерлік қызмет кәсіпкердің
өз ... өз ... және ... ... ... ... »
Нарықтық қатынастарға өту кәсіпорын қызметінің, оның ішінде өнеркәсіп
кәсіпорындарының ... ... ... ... сәтті жұмыс
істеуі үшін ғылыми-техникалық прогресс жетістіктерін енгізу негізінде
бәсекеге қабілетті өнімі немесе ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін жоғарлатуы болуы қажет.
Керісінше жағдайда, олар банкрот жағдайында болуы мүмкін.
«Жұлдыз ... ... ... ... ... жиналысы шешімімен Құрылтай құжаттарын Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексі, ... ... ... ... ... ... бар ... туралы» Заңы, Қазақстан
Республикасының «Жеке кәсіпкерлік туралы» Заңы мен ... да ... ... ... ... ... өз қызметінің
негізгі мақсаты ретінде пайда келтіруді көздейді. Негізгі қызмет түрлері:
Құрылыс жұмыстарын жүргізу;
* Пәтерлерге жөндеу жұмыстарын жүргізу,;
* Аздаған мөлшерде ... ... ... мен ... ... ... ... алу қажет болатын ... ... ... осындай лицензия алған сәттен туындайды және оның ... ... ... алынып қойған, қолдану мерзімі біткен
немесе жарамсыз деп танылған сәттен бастап ... ... ... ... ... ... ... құқықтары бар және Қазақстан Республикасының күшіндегі заңдарында
тыйым ... ... ... ... асыру үшін қажетті азаматтық
міндеттерді атқарады. Серіктестік заңдарға сәйкес құрылады және өз ... және ... ... ... Ол өз ... ... ... мүлік ретінде жауап береді. Оның қатысушылары серіктестік
міндеттемелері бойынша жауап бермейді, ... өзі ... ... ... ... Серіктестік мөрі, тауарлық белгісі, фирмалық бланкісі ... есеп ... ие. ... ... бұл ... ... ... ашуға құқығы бар. Компания жұмыскерлерінің жылдық орташа саны
елуден асатын адамнан тұратын бiрақ екi жүз елу адамнан ... ... ... ... орташа жылдық құны тиiстi қаржы жылына арналған
республикалық бюджет ... ... ... үш жүз ... бес ... ... ... көрсеткiштен аспайтын орта кәсiпкерлiк субъектiсі
болып табылады.
Компанияның қатысушыларының құқықтары:
* ... ... ... ... және ... заңдармен
белгіленген тәртіппен қатысу;
* Оның қызметі туралы ақпарат алу, бухгалтерлік және де өзге де ... ... ... ... ... Серіктестік қызметін тоқтатқан жағдайда несие ... ... ... ... ... ... мүліктің бір бөлігін
алу;
* Қолданыстағы белгіленген ... ... ... ... сату ... ... шығу;
* Қазақстан Республикасы Заңнамасында және серіктестік жарғысында ... ... ... ... ... шешімдеріне сот
тәртібімен дауласуға кұқылы.
Компания қатысушыларының міндеттері:
* Компанияның жарғылық ... ... ... ... ... ... ... мөлшер, тәртіп пен
мерзімдерде салымдар енгізу;
- ... ... ... деп ... жарияламау;
* Серіктестік қатысушылары серіктестік жарғылық ... және ... ... да ... ... ... Серіктестік қатысушының талап етуі бойынша оның қатысушының мүдделеріне
қатысы бар серіктестіктің қызметі туралы ақпарат беруге міндетті. ... ... ... ... 8-1 ... сәйкес серіктестік
қатысушыларының мүддесіне қатысты деп танылады [16];
* Қатысушының мүдделеріне қатысы бар серіктестіктің қызметі туралы ... ол ... ... ... ... өтініш жасаған кезде
беріледі. Қатысушының өтініштері серіктестіктің кіріс ... ... ... ... ... ... етіп ... ақпаратты
өтініш жасалған күннен бастап отыз күнтізбелік күннің ішінде беруге
міндетті;
* Компанияның қызметі ... ... ... ... алушыларға компания
Жарғысында көрсетілген тәртіп пен мерзімдерде беріледі.
Компания өз жүмысын жүргізу үшін қатысушылар ... ... 2 млн. ... негізінде құрылды. Жауапкершілігі шектеулі
серіктестіктің жарғылық капиталына салым ақша, бағалы ... ... ... оның ... жер ... ... мен интеллектуалдық
қызмет нәтижелеріне құқық және өзге де мүлік болуы мүмкін. Серіктестік
заңдарына ... ... ... ... ... ... құқығы бар.
Жарғыны үлкейту серіктестік табысынан, қатысушылардың қосымша салымынан
немес қосымша қатысушылар арқылы өзгереді. Егер ... ... ... ... ... арқылы өзгерсе, онда олар құрылтай шартын
қабылдауға тиіс. Барлық салымдарды, ... ... соң ... ... ... ... Ол жалпы жиналыс шешімімен әр
қатысушы салым пайызына байланысты дивиденд ретінде бөлінеді, егер ... ... ... ... мұқтаждықтарға жұмсалмаса. Қатысушылар жалпы
жиналыс бойынша резервтік капитал көлемі жылдық пайда негізінде құрылады.
Серіктестік ... ... ... ... жабылады, ол
жетпеген жағдайда шығынды жабу жалпы ... ... ... құрамын нақты және айналымды қаражаттар құрайды, оның ... ... ... ... ... жеке ... иесі құқықпен
тағайындалады. Серіктестіктің мүлкін кұралу салымы ретінде:
* ... және ... ... ... ... ... ... салаларындағы білім
тәжірибеге құқық;
* өндіріс, қызмет және басқа шаруашылық нәтижесіндегі кірген ... банк ... және ... ... түскен кіріс;
- Қазақстан Республикасы заңдарына қайшы келмейтін басқа ... ... ... ... ... ... ... Оның кемінде қатысушылардың жалпы жиналыс шешімі бойынша
басқа да көздер арқылы.
Серіктестіктің таза ... ... ... соң ... қалады.
Серіктестіктің негізгі басқару органдары болып ... ... ... ... және ... органы - Директоры.
Жоғарғы басқару органы болып - қатысушылар жалпы жиналысы табылады. Ол
қатысушылар немесе олардың өкілеттерінен кұрылады. Қатысушылардың ... ... ... жатады:
серіктестіктің жарғылық капиталы мөлшерін, орналасқан жері мен фирмалық
атауын өзгертуді қоса алғанда, оның жарғысын өзгерту ... ... ... жарғысын бекіту;
серіктестіктің атқарушы органын құру және оның өкілеттіктерін мерзімінен
бұрын тоқтату, сондай-ақ ... ... оның ... ... беру туралы шешім қабылдау және осылай берудің ... ... ... ... және олардың өкілеттіктерін
мерзімінен бұрын тоқтату, ... ... ... ... мен ... ... жылдық қаржылық есептемесін бекіту және оның таза табысын
бөлу;
5. жарғымен ... ... ... ... құзыретіне жатқызылған
құжаттарды қоспағанда ішкі ережелерді, оларды қабылдау процедураларын және
серіктестік ішкі қызметін реттейтін өзге де ... ... ... өзге ... ... коммерциялық есем ұйымдарға қатысуы туралы шешім шығару;
7. серіктестікті қайта ұйымдастыру немесе тарату туралы шешім шығару;
8. тарату ... ... және ... ... ... серіктестікке қатысушыдан үлесті мәжбүрлеп сатып алу ... ... ... мүлкін кепілге беру туралы шешім шығару
жатады;
11. ... ... ... жарналарын енгізу туралы шешім шығару
жатады;
12.серіктестікке қатысушыға және үлестерді ... ... ... туралы ақпарат берудің тәртібі мен мерзімдерін
бекіту.
Қатысушылар жалпы жиналыста өз ... ... ... ... Өкілдер
уақытша немесе уақытсыз тағайындалуы мүмкін. Қатысушылар жалпы жиналысы
егер қатысушылар мен олардың ... ... ... қабылданған шешім
құқықты деп табылады. Бұл жиналыстың өткізу уақытын, орнын, күн мәселесін
Директор қабылдайды. ... ... ... ... ... ... уақытын, күн тәртібін береді. Әрбір қатысушы жарғылық
капиталдағы ... бес ... кем ... ... жиналыс өткізу
мерзімінен он күн бұрын күн тәртібіне өз сұрақтарын енгізуге құқылы.
Қатысушылар жалпы жиналысы арасында ... ... ... ... Директор атқарады. Директор серіктестік қызмет ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Директор жалпы жиналыс шешімімен сайланады.
Директор құзырына мына мәселелер ... ... ... ... әрекет етеді;
- серіктестіктің өкілі болуы құқығына сенімхаттар, соның ... ... арту ... ... береді;
* серіктестік қызметкерлеріне қатысты оларды қызметке тағайындау туралы,
оларды басқа жұмысқа ... және ... ... ... бұйрықтар
шығарады, еңбекке ақы төлеу жүйелерін белгілейді, лауазымдық ... ... ... ... ... ... беру ... шешеді,
көтермелеу шараларын қолданады және тәртіптік жазалар қолданады;
* жарғы және басқа да қызметтер жүргізу.
Директор қатысушылар құзырына ... ... ... ... Қатысушылар өз құзырына кіретін кейбір сұрақтарды шешуді Директор
құзырына бере алады. Директор қатысушылар келісімінсіз ... ... ... ала ... және серіктестік қызметіне сәйкес
қызметпен айналыса алмайды. ... ... ... және ... ... ... қорын қатысушылар бекітеді.
Жұмыс уақыты, жұмысқа алу және ... ... ... заңдарына сәйкес жүргізіледі.
Қатысушылар жалпы жиналыс шешімімен ... ... ... құру немесе жою арқылы тоқтатады. Құқықты тұлғаны қайта
құру, біріктіру, бөлу, бөліп ... ... ... ... ... Қайта құрғанда серіктестік кұқықтары жаңа тұлғаға өтеді.
Серіктестік өз қызметін ... ... ... жиналыс шешімімен;
әрекеттегі заңдарға сәйкес деп тапқан сот ... ... ... да ... ... ... жиналыс, сот шешімімен таратылса сот
тағайындалған Тарату комиссиясы жүргізеді. Тарату комиссиясы ... ... ... ... ... ... Ол ... бағалап несие қарыздарды үшінші тұлғаларға қайтарады және таратылу
балансын құрастырып қатысушылар ... ... ... Мүлік тарату
комиссиясы шешімімен сатылады. Пайдалануға берілген ... ... ... таратылуы аяқталған, ал серіктестік өмір сүруін
тоқтатты деп заңды ... ... ... ол ... ... ... ... Строй» ЖШС технико-экономикалық
көрсеткіштеріне талдау 1-ші кестеде көрсетілген.
Кесте 1. «Жұлдыз ... ... ... ... ... ... |2009ж |2010ж |2011ж |
| |1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... және ... ... |76416470 |
| |қызмет көрсетуден түскен табыс| | | |
|2 |НҚ орт ... құны ... ... ... |
|3 ... ... активтердің |6208635,18 |6420629,15 ... |
| ... ... құны | | | |
|4 |Қор ... (1/2) |57,35 |60,03 |32,1 |
|5 |Қор ... (2/1) |0,017 |0,016 |0,031 |
|6 ... құн |0 |0 |0 |
|7 ... ... (1-6) |5976454 |6326782 |4057282 |
|8 ... да ... |0 |0 |0 |
|* | | | | |
|9 ... шығыстар ... ... ... ... |Салыққа дейінгі пайда (7-9) |1848243,49 |847398,67 |-251414,0 ... ... ... салығы |554473 |169479,72 |0 ... ... (10-11) ... |677919 |-251414 |
|13 |Дебиторлық берешек |4008127 |4149345 |4177210 ... ... ... % |20,49 |13,39 |3,052 ... |Қысқа мерзімді |20,74 |13,19 |1,53 |
| ... ... %| | | ... - ... ... «Жұлдыз Строй» ЖШС-нің қаржылық есептілігі |
Осы кестеде көрсетілген мәліметтер ... ... ... болады.
Кесте 2. «Жұлдыз Строй» ЖШС-нің технико-экономикалық көрсеткіштерінің
өзгерісі
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... |
| | ... |% ... |% |
| |1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... және |350328 |5,86% ... |-35,87% |
| ... ... ... табыс| | | | |
|2 |НҚ орт ... құны |1170,88 |1,12% ... |19,90% |
|3 ... ... ... |211994 |3,41% |1694041 |26,38% |
| ... ... қулы | | | | |
|4 |Қор ... (1/2) |2,68 |4,67% |-27,93 |-46,53% |
|5 |Қор ... (2/1) |-0,001 |-5,88% |0,015 |93,75% |
|6 ... құн |0 |0 |0 |0 |
|7 ... ... (1-6) |350328 |5,86% ... |-35,87% |
|8 ... ... |0 |0 |0 |0 |
|9 ... ... |1351173 |32,73% ... |-28,76% ... |Салыққа дейінгі пайда (7-9) |-1000845 |-54,15% |-693556 |-81,85% |
|11;|Корпоративтік табыс салығы |-554473 |-100 |+30000 |+100 ... ... (10-11) |-446408 |-34,50% |-723556 |-85,39% ... ... берешек |141218 |3,52% |27865 |0,67% ... ... ... % |-7,1 |-34,65% |-10,338 |-77,21% ... ... ... |-7,55 |-36,40% |-11,66 |-88,40% |
| ... рентабельділігі, %| | | | |
| ... | | | | ... - ... ... ... ... ЖШС-нің қаржылық есептілігі |
1 және 2 кестелер ... ... ... «Жұлдыз Строй» ЖШС-
нің қаржылық жағдайы ... ... ... нашарлап кеткен, оған
салыққа дейінгі пайданың 693556,44 теңгеге немесе 81,85%-ға (100-18,15)
азайғаны ... ... ... ... құны ... ... қор
қайтарымдылығы, яғни негізгі құралдардың пайдаланылу тиімділігі төмендеген.
Дебиторлық берешек өткен жылмен ... 27865 ... ... ... Осы ... барлығы сату рентабельділігінің төмендеуіне
әкелді. Серіктестікте келесі жылы да осындай
жағдай жалғаса берсе, қаржылық қиыншылыққа ... ... ... үшін жылжымалы мүлікке қысқа мерзімді заим ұсынғанда заим алушының
қаржылық жағдайын ... ... ... ... асыл тас, ... ... алғанда несие шарттарын қайтадан қараған дұрыс.
2.2 Баланс активтері мен олардың қалыптасу ... ... ... ... ... ... ... мен құрылымының динамикасын талдау
кәсіпорынның барлық мүліктерінің және оның жекелеген ... ... ... арту немесе кему мөлшерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Алайда, кәсіпорын мүлік кұнын өсу ... ... ... ... ... номиналды көрсеткіштерінің нақты көрсеткіштерден
айтарлықтай ауытқуына әкеліп ... ... ... ... қажет.
Отандық тәжірибеде инфляцияны есепке алу ... ... ... құру барысында жүргізіледі. Баланс активтерінің құрамы мен құрылымын
талдау кәсіпорынның барлық мүлкі мен оның ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін анықтуға мүмкіндік береді.
Баланс бойынша кез-келген ... ... ... ... ... ... оң бағасын алады, егер келесі теңсіздіктер
сақталынса.
1. Меншікті капитал >Ұзақ мерзімді активтер
Талданып ... ... бұл ... ... > ... Қысқа мерзімді активтер >Ұзақ мерзімді міндеттемелер + Қысқа
мерзімді міндеттемелер
Талданып отырған кәсіпорында бұл теңсіздік ... + ... ... ... ... = ... құны = ... валютасы
Активтердің құрамы мен орналасуын талдауда баланс деректері бойынша
келесі кесте құрылады:
Кесте ... ... ЖШС ... жылғы балансы бойынша активтердің
құрамы мен орналасуы
|Көрсеткіштер |2009ж |2010ж |2011ж |
| ... ... ... ... ... ... баланс валютасы
өткен жылмен салыстырғанда 1715015,48 теңгеге көбейген. Бұл кәсіпорынның
жұмысын қанағаттанарлық дегенді білдіреді, себебі кәсіпорынның әрі ... жол ... ... көрсеткендей мүлік, құнының өсуі негізінен
мобильдік қаражаттар есебінен болған. ... ... ... жылмен
салыстырғанда мобильдік қаражаттардың мөлшері 1694040,49 ... ... өсу, ... ... ... бағалы металдарды
сату, сатып алумен айналысатын болғандықтан жағымды деп бағаланады.
Осыдан кейін ... ... ... ... активтердің үлесін
анықтау маңызды, яғни мобильдік коэффициентінің көбеюін анықтау. Мобильдік
коэфффициенті ағымдағы активтердің құнын барлық мүлік ... ... ... ... жабу үшін қаражаттардың үлесін сипаттайды. Бүл коэффициенттің
мәні жоғарлаған сайын кәсіпорынның үздіксіз жүмыс істеуін қамтамасыз етеді
[16].
Кмобильдік = қысқа мерзімді ... ... ... / ... ... ... ... отырған кәсіпорында:
К мобильдік жыл басы = 64200629,15 / 6526010,78 =0 ,983
К мобильдік жыл соңы = ... ... = ... ... ... ... ... өткен жылмен
салыстырғанда мобильдік қаражаттардың үлесі көбейген. Бұндай өзгеріс бизнес
үшін ... ... ... ... сипаттайтын келесі
көрсеткіш мобильдік және иммобильдік қаржаттардың қатынасы көрсеткіші.
Талданып отырған кәсіпорында бұл ... ... және ... ... қатынасы жыл басы = 6420629,15
/ 105381,63 = 60,9
Кмобильдік және иммобилизациялық қаражаттар қатынасы жыл басы = ... ... = ... ... және ... қаражаттар қатынастарының
жақсарғанын көрсетеді. Көрсетілген есептеулерден егер ... ... онда ол ... коэффициенттің де жоғарлауына
әкелетінін байқауға болады.
Бұдан ары қарай кәсіпорынның мүліктік жағдайының ... ... ... керек. Бұл үшін негізгі қорлардың, жағдайын зерттеу
қажет. Басында ... ... ... ... құнының жалпы мүлік
кұнының ішіндегі үлес ... ... Бұл ... ... ... көрсетеді. Негізгі құралдардың нақты құны коэффициентінің
мөлшері баланс активтерінің барлық сомасында 50 % -дан кем емес болу керек.
Негізгі ... ... құны = ... құн ... ... ... /
баланс валютасы
К негізгі капиталдың нақты құны = 105831,63 /6526010,78 = 0,016=1,6%
К негізгі капиталдың нақты құны = ... / ... 0,015 = ... барысында негізгі құралдардың техникалық жағдайын сипаттайтын
көрсеткіштер зерделенеді. Оларға: тозу және ... ... ... ... тозу ... ... бір ... беру керек, яғни 50%- дан аспауы керек.
Кесте 5. Негізгі құралдардың техникалық жағдайы көрсеткіштері
|Көрсеткіштер |2009ж |2010ж |2011ж |Өсу ... |
| | | | ... | | | |ж |ж ... ... ... ... ... |43090 |
|құралдардың | | | | | ... құны | | | | | ... ... ... ... ... |22115,24 |
|құралдардың | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... |1170,88 |20974,76 |
|құралдардың қалдық| | | | | ... | | | | | ... |77,56 |79,2 |77 |1,64 |-2,2 ... % | | | | | ... | | | | | ... |22,5 |20,8 |23 |-1,7 |2,2 ... | | | | | ... | | | | | ... көзі: «Жұлдыз Строй» ЖШС-нің айналымдық-сальдосының ведомості |
Кестеден ... ... ... ... ... ... ... жағынан негізгі құралдары жауап бермейді.
Сондықтан компания басшыларына өздерінің ... ... ... керек
немесе күрделі жөндеуден өткізу керек .
Талдау ... ... ... ... ... ... ... Оларға:
1. қор қайтарымдылық коэффициенті;
2. қор сыйымдылық коэффициенті;
3. қор қарулану коэффициенті;
4. интегралдық көрсеткіш.
1. Негізгі ... ... ... қор ... ... Ол ... ... 1 теңгесіне қанша түсім келетінін
көрсетеді.
2. Қор сыйымдылық ... қор ... ... ... Ол 1 ... ... ... негізгі құрал келетінін көрсетеді.
З.Негізгі құралдардың механикаландырылғаны жэне ... ... ... қор қарулану коэффициенті. Ол 1 жұмысшыға
ақша көлемінде қанша нақты құрал келетінін көрсетеді.
4. Негізгі құралдардың ... ... ... ... ... Кез-келген компания өзінің негізгі ... деп ... егер ... ... ... ... ... қор сыйымдылық
коэффициентінен ... ... ... ... Строй» ЖШС үшін осы көрсеткіштерді есептеп
көрейік:
Кесте 6. «Жұлдыз Строй» ЖШС негізгі құралдарының тиімді ... |2009ж |2010ж |2011ж |Өсу ... ... |
| | | | ... | | | |ж | ... |5976454 |6326782 ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... |104210,75 |105381,63|126356,39 |1170,88 ... ... ... | | | | | ... ... теңге | | | | | ... ... ... ... |-446407,82|-723556,44 |
|Қор |57,35 |59,78 |31,16 |2,43 |-28,62 ... | | | | | ... (1\2) | | | | | ... |0,017 |0,016 |0,032 |0,01 |0,016 ... | | | | | ... (2\1) | | | | | ... - ... ... «Жұлдыз Строй» ЖШС-нің қаржылық есептілігі ... ... ... ... ... құралдарын тиімді
пайдаланбайды. Компанияда қаржы-шаруашылық қызметіне қатыспайтын негізгі
құралдар бар ... ... қор ... коэффициентінің азаюы және қор сиымдылық
коэффициентінің көбеюі куә. Негізгі ... ... өсуі ... ... ... әкелмейді.
Егер компания негізгі құралдарын толық пайдаланбаса, онда бұл ... ... ... әкеп ... ... интегралдық көрсеткіш факторлардың әсерінен
интегралдық көрсеткіш төмендеп кеткен, ал ол болса негізгі кұралдарды жалпы
бағалауды білдіреді..
Ары қарай ... ... ... ... мен ... ... ... ол үшін келесі аналитикалық кестені кұрамыз.
Кесте 7.Кәсіпорынның қысқа мерзімді активтерінің құрамы мен құрылымы
|Көрсеткіштер |2009ж |2010ж |2011ж |
| ... ... ... ... ... 8 ... құрастырайық
Кесте 8. Кәсіпорынның қысқа мерзімді активтерінің құрамы мен құрылымының
өзгерісі
|Көрсеткіштер ... ... ... ... |
| ... мың тг |% ... мың тг |% |
|Мобильдік қаражаттар, |211993,97 |3,41 ... |26,38 ... | | | | ... ... |-78,26 ... |-100,00 ... борыш |-537989 |-11,48 |27865 |0,67 ... ... жэне ... |55,99 |1682664,37 |74,63 ... ... ... | | | | ... | | | | ... - ... ... ... Строй» ЖШС-нің қаржылық есептілігі ... ... ... ... ... көп үлес ... ... алады. Өткен жылмен салыстырғанда дебиторлық қарыздар
27865мың теңгеге өсіп, ал үлес ... ... ... ... ... өсуіне компанияда баға саясатының нашарлығы себеп болуы
мүмкін.
Мобильдік қаражаттар ішінде келесі орынды алатын ақша ... ... ... ақша ... ... ... үлес
салмағы 13,4% -ға жоғарлаған. Бұл дегеніміз, компания ... үшін ... ... ... қалыптасу көздерінің құрамы мен құрылымы
динамикасын ... ... ... ... көздерінің құрамы мен
құрылымы динамикасын талдау барысында кәсіпорынның мүлкін сатып алу, құру,
негізінен мешікті және ... ... ... жүзеге асырылатынын
есепке алу керек, және олардың қатынастары қаржылық тұрақтылықты анықтайды.
Активтердің қалыптастыру көздерін ... ... ... және
тартылған капиталдардың нақты мөлшері анықталады. Сонымен қатар олардың
жалпы капиталдағы үлес ... да ... ... Бұл ... коэффициенті деп аталынады, ол ... ... ... ... екенін көрсетеді.
Тәуелсіздік коэффициенті меншікті капиталдың салынған капиталға
қатынасымен анықталады.
1) ... ... - ... коэффициенті; Мк - меншікті капитал; Ак - авансталған
капитал (баланс валютасының ... ... ... ... ... ... 60%-дан аспайды.Бұл
дегеніміз компанияда меншік иесі 60% салынған капиталға ие.
Тәуелділік коэффициенті ... ... ... ... үлесін сипаттайды. Бұл үлес көп болған сайын, кәсіпорын сыртқы
қалыптасу көздеріне тәуелді. Берілген ... ... ... -ға ... Кк / Ак ... Кт= 1 - Ктс ... - ... коэффициенті; Кк - қатыстырылған капитал;
Ак - авансталған капитал (баланс валютасы,жиыны); Ктс - тәуелсіздік
коэффициенті.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын ... ... ... ... Бұл ... ... ... болуы
банктер мен инвесторлардың қаржыландыруын қамтамасыз етеді. Қаржыландыру
коэффициенті қандай бөлік меншік қаражатынан, ... ... ... ... ... 1 -ден аз ... ... деп
есептелінеді.
Кәсіпорынның тәуелсіздік дәрежесін сипаттайтын ... ... ... ... Ол ... ... капиталдың ішінде
меншік және ұзақ мерзімді қарыз қаражаттарының үлесін ... және ... ... - ... ... коэффициенті;
Уа - ұзақ мерзімді міндеттемелер;
Ак - авансталған капитал;
Мк - меншікті капитал.
Батыс елдері тәжірибесінде коэффициенттің ... мәні 0,9 ... ал оның ... төменгі мәні 0,75.
Кесте 9. «Жұлдыз Строй» ЖШС салынған (авансталған) капиталының құрамы мен
құрылымы
|№ |Көрсеткіштер |Жыл басында |Жыл ... ... ... | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... ... отырғанымыздай компанияда салынған
капиталдың мөлшері 1715015,18 ... ... ... ... ... жағымсыз сипат береді. Есеп беру жылында меншікті капитал 378344,51
теңгеге немесе 22,13%-ға төмендеген және ... ... ... ... ... ... де, ... коэффициенті де азайған.
Кесте 10.«Жұлдыз Строй» ЖШС салынған (авансталған) капиталының ... ... ... ... | ... | |
| ... | ... | |
| ... |
| |мың ... ... талдау. Меншікті капиталды ... ... ... болған өзгерістерге ерекше көңіл аудару керек,
өйткені меншікті капиталдың ... ... ... ... ... және осы ... ... азды-көпті
еркін жұмсауға мүмкіндік беретін нысанда тұрғандығы анықталады. [17]
Меншікті капиталды талдауда меншікті ... ... ... ... яғни ... ... ... тәжірибеде таза айналым
капиталына сәйкес келеді. Меншік қаражаттарының бар болуы ... ... ... ... айналымда екенін көрсетеді: Жағымды бизнес деп
есептелінеді, егер меншік қаражаттарының бар болуы салынған ... ... ... ... ... түрлеріне қарамай-ақ меншік
қаражаттарының бар болуы келесі түрде анықталады: ... ... - ... ... Егер ... ... жыл сайын көбейіп отырса, онда
компанияның қаржылық жағдайының мықты екенін көрсетеді. [18]
Кесте 11. Меншік ... бар ... ... |2009ж |2010ж |2011ж ... ... |5610421,8 ... ... ... ... ... |104210,75 ... ... ... ... бар |5506211 ... |4997485,88 |
|болуы | | | ... - ... ... «Жұлдыз Строй» ЖШС-нің қаржылық есептілігі |
Есептеуден көргендей ... ... ... ... ... ... ... көруге болады. ... ... ... ... ... маневрлік коэффициенті. Ол
меншік қаражаттарының қандай бөлігі ... ... ... ... ... ... = Таза ... капиталы/Меншік капиталы = (Қысқа мерзімді
активтер - қысқа мерзімді міндеттеме)/Меншік капиталы
Талданып отырған кәсіпорын үшін бұл ... жыл ... ... / ... = ... ... 98% -ға тең. Жыл соңында 8114669,87-
3117184\5123842,27=0,97 немесе 97%.- ға тең екенін көріп отырмыз.
Маневрлік коэффициенттің ... мәні ... ... ... ... ... ... екенін, яғни тез арада қолма-қол ақшаға
айналмайтынын көрсетеді: Бұл коэффициенттің теориялық мәні 0,5-тен төмен
болмауы керек.
Кәсіпорынның ... ... оның ... ... ... бірі және сондықтан онымен тығыз байланысты болады.Сол себепті
нарық экономикасы жағдайында оған көп көңіл бөлінеді. [19].
Арнайы есептік-талдау ... ... ... ... ... ... көзқарастар кездеседі. Қаржылық талдау бойынша кейбір авторлар
төлем қабілеттілігі ... ... ... үзақ ... ... ... алу ... түсінеді. Мысалы,О.С.
Ефимова төлем қабілеттілігі: «кәсіпорынның өзінің ұзақ ... ... ... алу ... ... ... деп
жазады. «Фирманың қызметін қаржылық талдау» ... ... да ... ұстайды. «Төлем қабілеттілігін,-деп жазады ... ... ... уақыты келген кезде өтеу қабілеттілігін анықтау
үшін бағалайды». Басқа авторлар төлем қабілеттілігі деп кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... талдау» оқулығының авторлары «Кәсіпорынның төлем
қабілеттілігі деп оның ... ... ... ... өзі ... ... қабілеттілігі түсіндіріледі»деп есептейді.
Төлем қабілеттілігі- кәсіпорынның жедел өтеуді талап ететін ... ... есеп ... ... ақша ... және ... болуы. [19]
Төлем қабілеттілігі- бар ақша сомасының белгілі бір мерзімді ... ... ... ... төлем қабілеттілігінің
коэффициенті ... ... Егер ... қабілеттілігінің коэффициенті
бірден үлкен немесе тең болса,онда бұл ... ... ... ... Егер ... ... ... 1-ден аз болса,онда
талдау үдерісінде төлем қаражаттарының жетіспеу себептерін анықтау керек.
Қарыздарды өтеу үшін ... ... ... ... ... ... ... потенциалды құрал болып табылады.
Қарыздарды өтеу үшін құралдар ... ... ... бар тауарлы-
материалдық құндылықтардың қоры бола алады.Оны сатып кәсіпорын ... ... ... ... ... қарыздарды өтеу кәсіпорынның барлық
ағымдағы активтермен қамтамасыз етіледі. Нақ ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді міндеттемелерінің сомасынан
артса, онда ол қарыздарды өтеуге дайын деп есептеуге болады. Бірақ, егер
кәсіпорын барлық ... ... ... өтеуге бағыттаса, онда дәл
сол кезде оның өндірістік қызметі тоқтатылады, ... онда ... тек ... ... құрайды, ал материалды айналым құралдарын
алуға ақша жоқ, олар ... ... ... ... ... ... бар деп, ағымдағы активтің сомасы
ағымдағы міндеттемелерінен көп жоғары ... ... ... тек қарызды өтеуге ғана емес,сонымен бірге үздіксіз өндіріс
үшін қаржылары болуы керек.
Ағымдағы төлем қабілеттілігі ... ... ... ... ... банктік қарыздар және басқа да есеп айырысулар
бойынша қарыздары жоқ болса төлем қабілетті деп ... ... ... қабілеттілігі нақты бір мерзімдегі оның төлем
құралдарының сомасын осы ... ... ... ... ... ... анықталады.
Төлем қаражатының сомасын анықтау мәселесі бойынша әр ... ... ... ... ақша ... ... бағалы қағаздарды жатқызу әлдеқайда тиімді, себебі олар тез
өткізіледі және ақшаға тез ... ... ... ... ... ... міндеттемелер мен қарыздар, банкінің
қысқа мерзімді ... ... ... қарыздар, кредиторлық борыштар
және басқа пассивтер кіреді. [19].
Төлем құралдарының ағымдағы міндеттемелерден асуы ... ... ... білдіреді. Банкте есептің және басқа шоттарда ... ... ... несиенің мерзімі өтіп кетуі, қаржы органдарына
қарыз ... ... ... ... ... ... төлемге
қабілетсіздікті көрсетеді.
Төлем қабілеттілігі оны қысқа мерзім ішінде (апта, жарты ай) талдау
кезінде анығырақ ... ... ... ... ... ... төлемдік күнтізбе
көмегімен есептелуі мүмкін, оның негізінде ағымдағы жедел ... ... ... кредиторлармен, банкпен, қаржылық
және басқа органдармен өз ... есеп ... ... ... ... ... күнтізбе аналитикалық есептің мәліметтері,
банк көшірмесі, төлемнің мерзімдік картотекасы негізінде жасалы. Мұндай
есептер ... ... 3-5 ... бір рет және ... ... ... ... мүмкін. Есептеудің мерзімділігі кәсіпорын ... ... Егер ... ... ... сирек, ал егер
тұрақсыз болса жиі жүргізуге болады. Ағымдағы оперативтік анықтау ... ... ... және ... ... оның қарыздары (мерзімді
міндеттемелері) туралы келесі ақпаратты қарастырайық.
Ағымдағы төлем қабілеттілігін талдау кезінде сандық ... ... білу ... ... ... ... болжамаған жағдайларға
байланысты ақша қаражатының түсуі ... ... ... ... тұру
қабілеттілімен сипатталады. Бұл өзгермелі жағдайға төтеп беру үшін әр ... ... алу, ... капиталды көбейту, активтерді сату, қайта
орналастыру, кәсіпорын қызметінің деңгейі мен ... ... ... ... қарызға алу қабілеттілігі әр ... ... және тез ... ... Ол ... табыстылығымен,
тұрақтылығымен, салыстырмалы өлшемімен, салалардағы жағдаймен,капиталдың
құрамы және құрылымымен анықталады.
Көбіне ол ... ... ... ... мен ... ... ... тәуелді. Несие алу қабілеттілігі ақша қаражаты керек ... ... ... ... ... ұзарту үшін қажет кезде маңызды.
Алдын ала келісіммен қаржыландыру немесе ашық несие линиялары ... бір ... ... және ... бір ... ала алатын несие) -
потенциалды қаржыландыруға қарағанда, керек кезде алудың сенімді көздері.
Кәсіпорынның қаржылық икемділігін ... ... оның ... және артықшылықты акцияның рейтингі, ... ... ... кездейсоқтық дәрежесі, ереуіл, сұраныстың төмендеуі
және жабдықтау көздерінің жойылуы ... ... ... ... қабілеттілігі есепке алынады.
Ағымдағы (қысқа мерзімді) төлем қабілеті өте тар түсінік, себебі оны
болашақта қолдану мүмкін емес.
Кәсіпорынның ... ... ... жылдан аса) төлем
қабілетін ... үшін ... ... ... пайдаланады. Динамикалық көрсеткіштердің бірі өнімді (жұмыс,
қызмет) өткізуден түскен табыстың орташа ... ... ... ... ... үшін алымында есепті кезеңдегі есеп шоты ... ... ал ... ... ... ... қалдықтарын алуға болады.Бұл есепте алымы баланс жасау мерзіміндегі
емес белгілі бір ... үшін ақша ... ... ... ... теориясы мен практикасында перспективті төлем
қабілеттілігін талдауды нақтыландыру және тереңдету үшін ... ... ... ... ... маңыздысы табыс пен табыс
табу қабілеттілігі, себебі осы факторлар кәсіпорынның ... ... ... ... ... табу ... деп ... негізгі қызметінен тұрақты табыс алу ... Осы ... ... үшін ақша қаражатының
жеткіліктігі мен оның ... ... ... Ақша ... ... ... ... кәсіпорынның күрделі
шығындары, айналым қаражатының өсуі немесе дивиденттерді төлеуді жабу үшін
табыс табу қабілеттігін көрсетеді.
Циклділіктің және басқа ... ... жою ... ... мен бөлімінде бес жыл ішіндегі мәліметтер алынады.
Есептеу келесі формула бойынша жүргізіледі.
Кақша қаражатының жеткіліктігі = Өнімді өткізуден түскен табыс / (Күрделі
шығындар + ... ... + ... ... өсуі).
1-ге тең ақша қаражатының жеткіліктік коэффициенті кәсіпорынның сыртқы
қаржыландыруға ... ... ... ... ... Егер ... 1-ден төмен болса, онда кәсіпорын өз ... ... ... ... және ... қазіргі деңгейі қолдауға
қабілетті емес.
Коэффициент кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... тереңдету бағыттарын көрсететінін ескеру керек.
Ақша қаражаттарын капиталға айналдыру ... ... ... ... ... активіндегі инвестиция
деңгейін анықтауда қолданылады және келесі формула бойынша есептеледі:
К ақша ... ... ... ... ... ... / (Алғашқы
құны бойынша негізгі құралдар + Инвестициялар + Басқа активтер + Меншікті
айналым капиталы). ... ... ... ... ... 8-10% ... ... саналады.
Кәсіпорынның перспективті төлем қабілеттілігін анықтау үшін кәсіпорын
активіндегі ақша қаражатына айналдыра алатын жылдамдық және дайындықты
сипаттайтын өтімділіктің статистикалық көрсеткіштері кеңінен пйдаланады. ... жиі ... ... ... коэффициенті;.
2) аралық өтеу(жабу) коэффициенті;
3) жалпы өтеу (жабу) коэффициенті.
Абсолютті өтімділік коэффициенті ... ... ... мен тез өткізілетін бағалы қағаздардың ... және ... ... қатынасы ретінде есептеледі.
• Ол баланс ... ... ... жақын мезгілде
ағымдағы қарыздардың қандай бөлігі өтелетінін ... ... ... шектеуі келесі түрде:
К абсолюттік өтімділік > 0,2- ... - ... ... ... ... ... ... өтелуі керек
екендігін көрсететін төлем қабілеттілігінің қатаң ... ... мәні ... ... ... ... өтеу коэффициентін есептеу үшін (немесе оның басқа аталуы:
қауіпті өтім коэффициенті, ... дәл ... ... ... ... ... алымына дебиторлық борыш және
басқа да активтер қосылады. Ол кәсіпорынның дебиторлармен өз уақытында есеп
жүргізу жағдайында ... ... ... ... ... міндеттемелердің қандай бөлігі тек ақша қаражаты есебінен емес,
сонымен қатар өткізілген өнімдер, орындалған ... ... ... үшін түсімдер есебінен өтелетінін сипаттайды.
Айналым қаражатының өтімді бөлігінің (яғни ... ... ... ... ... ... ашып ... бір
көрсеткіштің есебі айналым құралдарының жеке категорияларының өтімділігі
бірдей еместігінен шығып отыр.
Аралық өтеу ... ... ... ... ... былайша
өрнектеледі:
Аралық өтеу >1 Бұл коэффициенттің теориялық анықталған бағалауы 0,7-
0,8 аралығында.
Қауіпті өтімділік ... ... ... ... ... борыштың бір айналымының орташа ұзақтығына тең
кезеңге сипаттайды.
Басқа да көзқарас бар. ... бұл ... ... кем ... себебі жедел және қысқа мерзімді міндеттемелердің әр ... ... және ... ... 50 ... кем ... тиіс.
Ағымдағы өтімділік коэффициенті (жалпы өтеу коэффициенті) ... ... ... және ... ... міндеттемелердің көлеміне
қатынасын көрсетеді. Ол ағымдағы ... мен ... ... ... ... ... ... және дебиторлармен өз
уақытында есеп айырысу жэне дайын өнімді ... ... ... ... ... бірге материалды айналым құралдарының басқа элементтері қажет
болған кезде сату жағдайында бағаланатын ... ... ... ... өтеу ... ... ... жедел және қысқа мерзімді
міндеттемелердің сомасын ... ... ... ... және ... құрылымының тұрақтылық дәрежесін ғана емес, кәсіпорынның өзінің
қысқы мерзімді ... ... тез ... алу ... Нарықтық экономикасы дамыған елдерде бұл ... ... ... ... ... ерекше мән беріледі. Оның
кеңінен қолданылуының негізгі себептері:
1) біріншіден, ағымдағы активтермен ағымдағы пассивтердің өтелу ... Бұл ... ... ... болса, соншалықты қысқа мерзімді
міндеттемелерді төлеу сенімділігі жоғары болады;
2) екіншіден, ағымдағы активтердің ағымдағы ... асып ... ... ... ... ... сату немесе жою (тарату)
кезінде зияндардың пайда болуына ... ... Бұл ... ... ... ... ... үшін соншалықты тиімді. Бұл арттыруды
шетел компанияларында жүмыс істеуші капитал немесе қаржы -эксплуатациялық
қажеттілік деп атайды.
Жалпы өтеу ... ... ... ... күрт ... ... ... тауарлар мен көрсетілген қызметтермен есеп
айырысу ... ... ... ... ... ... құрылымы және басқалар әсер етеді Берілген көрсеткіш
үшін мына ... ... мән ... ... ... > ... ... кәсіпорынның өтімді құралдарға (немесе қаражаттарға)
тиімді қажеттілік деңгейі ағымдағы міндеттемелерден 2 есе асуы ... ... ... өтімділік коэффициенті барлық айналым
қаражаттарның бір айналымының орташа ұзақтығына тең кезеңдегі кәсіпорынның
күтілетін төлеу қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... пікірлер де
кездеседі. Ол 1 мен 3 арасындағы шектерде болуы тиіс.Төменгі шегі ағымдағы
міндеттемелерді өтеуге жеткілікті болуы ... ... ... ... ... мүмкін.
Ағымдағы активтердің ағымдағы міндеттемелерден екі есе артық болуы
орынсыз болып саналады, себебі бұл ... өз ... ... мен ... тиімсіз пайдалануын көрсетеді.
Ағымдағы өтімділік коэффициентінің 2-ге тең нормативтік мәні біздің
елімізде есеп беру кәсіпорындардағы нақты ... ... ... ... ... қабылдау үшін қажет белгілердің бірі ретінде
алынған. Ағымдағы өтімділік ... ... мәні ... үшін бірдей, яғни шаруашылық субьектісінің өндіріс түрі мен
салалық ерекшеліктері ... ... ... кәсіпорындарды банкроттық анықтамаға жатқызуға
болады. Яғни,бұндай белгілермен анықтау дұрыс емес,себебі көп ... ... ... ... ... ... ... бөліп
көрсетпейді.
Бұл нормативтік мән әлемдік есептік талдау тәжірибесінде салалар жэне
салааралық бойынша ... ... ... ... Сауда
министрлігінің мәліметтері бойынша,салалар мен кәсіпорындар тобы бойынша
жалпы өтеу коэффициенті 1990 жылы ... ... ие ... ... тамақ өнімдерінің өндірісі -1,25, баспа қызметі-1,67,
химия өнеркәсәбі-1,30, мүнай және көмір өндіру өнеркәсібі-1,0, мащина жасау-
1,85, ... ... және ... техника өндірісі-1,47, бөлшек сауда-
1,50. Біздің елде де статистикалық материалдарды жинақтау мөлшеріне қарай
бұл көрсеткіштің мәнін салалар мен ... ... ... ... ... ... ... керек.
Кәсіпорын өтімді қаржының болуын оларға ұтымдылық қажеттілік шегінде
реттеуі қажет. ... ... ... үшін ... факторларға байланысты:
* Кәсіпорын және оның қызметінің көлемі, мөлшері (өндіру және өткізу
көлемі қаншалықты көбірек ... ... ... қоры мол ... өнеркәсіп және өндіріс салалары (өнімге деген сұраныс және ... ... түсу ... ... цикл ... ... өндіріс көлемі);
* материал қорын қалпына келтіруге қажет уақыт (олардың айналу ұзақтығы)
* кәсіпорын жұмысының маусымдылығы;
* жалпы экономикалық коньюктура.
Егер ағымдағы ... мен ... ... ... ара
қатынасы 1:1-төмен болса,онда кәсіпорын өз шоттарын төлей алмайды деуге
болады. 1:1 ... ... ... мен қысқа мерзімді міндеттемелердің
теңдігін білдіреді. Активтер өтімділігінің әр түрлі дәрежесін ... ... тез ... ... деуге болмайды, яғни бұл
жағдайда да кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына қауіп төнеді. Егер де Каго
мәні 1:1 арақатынасынан көп ... онда ... ... ... ... бос ... ... көлемі бар екені ... ... ... кредиторлары тұрғысынан, айналым құралдарын құрудың осы
варианты аса ... ... ... ... ... ... ... қорлардың өте көп жиналуы, ... ... ... ... активтерін шебер пайдалануымен байланысты.
Өтімділіктің әр түрлі көрсеткіштері тек өтімді қаржыларды ... эр ... ... ... қаржы жағдайының тұрақтылығын жан-
жақты сипаттап қана қоймай, сонымен бірге талдау хабарламаларының әр ... ... ... ... береді. Мысалы,шикізат пен
материал жеткізушілері үшін абсолютті өтімділік коэффициенті (абсолюттік
өтімділік) қажет. Осы ... ... банк ... ... (аралық өтімділік) көп көңіл бөледі. Кәсіпорынның ... ... ... мен ... ... кәсіпорынның
қаржылық тұрақтылығын ағымдағы өтімділік коэффициенті (К ... ... ... Енді ... ... ... ... есептеп көрейік
Кесте 12. «Жұлдыз Строй» ЖШС қысқа мерзімді активтерінің өтімділік
көрсеткіштері
|Көрсеткіштер |2009ж |2010ж |2011ж ... ... ... ... оның ... |6420629,15|8114669,87 |
|ішінде: | | | ... ... және ... ... |1445440 ... |3937459,87 |
|қаржы салымдары | | | ... ... және ... да |4687334 |4149345 |4177210 ... | | | ... ... ... |- ... қысқа мерзімді міндеттемелер |702424,18 |1023824 |3117184 |
|оның ішінде: | | | ... ... ... және ... |- |- |- ... ... ... |1023824 |3117184 ... ... ... |2,42 |2,20 |1,26 ... өтеу коэффициенті |5,98 |6,25 |2,60 ... ... ... |8,84 |7,92 |2,60 ... - ... ... ... Строй» ЖШС-нің қаржылық есептілігі |
• Кестенің ... жыл ... ... жыл ... ... ... көрсетеді. Абсолютті өтімділік коэффициенті ... ... 3,67 ... ал ... 3,65 ... ... ... соңында бұл көрсеткіштер азайғанымен теориялық мәндеріне сәйкес келіп
тұр.
Ағымдағы өтімділік коэффициентінің қалыптасуына факторлардың әсерін
тізбектелген ... ... ... ... ... = (2254795,5+4149345 +16488,65) / 1023824 = 6,27
2. ағымдағыөтімділік= (3937459,87+4149345 +16488,65/ 1023824 = 7,9
3. ... ... 1023824 = ... ... ... = ... 1023824 = ... ағымдағы өтімділік = (3937459,87+4177210+0/ 3117184 = 2,60 1. Ақша
қаражаттар есебінен
7,9-6,27=1,63
2. ... ... ... - 7,9 = 0,04
3. Тауарлы- материалдық қорлар есебінен 7,92 - 7,94 = -0,02
4. Қысқа мерзімді міндеттемелер ... ... = ... ... ... ... ... көргендей, ағымдағы өтімділік коэффициентіне ақша
қаражаттарының 1682664,37 теңгеге, дебиторлық қарыздың 27865 ... ... әсер ... ... 2093360 ... өсуі бұл көрсеткіштің төмендеуіне
әкелді.
Баланс өтімділігін талдау. ... ... бұл ... ... ... ... ... төлеу үшін
тез арада мобилизациялау мүмкіндігі. Баланс өтімділігін талдаудың мәні -
активтегі өтімділік дәрежесі бойынша ... ... ... ... ... дәрежесіне, яғни ақша қаражаттарына айналу жылдамдығына
байланысты кәсіпорын активтері келесідей топтарга бөлінеді:
А 1 Ең ... ... ... қаражаттары, қысқа мерзімді қаржы
салымдары);
А 2 Тез өткізілетін активтер (дебиторлық борыштар, ... да ... 3 Баяу ... ... (ТМҚ, ұзақ ... дебиторлық борыштар,
ұзақ мерзімді қаржы инвестициялары);
А 4 Қиын өткізілетін активтер (аяқталмаған күрделі құрылыс, негізгі
құралдар, материалдық емес ... мен ... ... төлеу уақытының ... ... 1 ... тезірек төленуге тиісті міндеттемелер (кредиторлық
қарыздар, есептелген салықтар, шығындар);
. П 2 ... ... ... (қысқа мерзімді несиелер,
ұзақ мерзімді несиелердің ... ... 3 Ұзақ ... ... ... ... бөлімі);
П 4 Тұрақты міндеттемелер (пассивтің бірінші бөлімінің баптары ... ... ... - ... ... ... ... өтімді деп саналады, егер келесідей қатынастар
сақталса:
А1>П1 АЗ>ПЗ
А 2 > П 2 А 4 < П ... ... ... егер ... сол ... үш ... әрбір
тобы кәсіпорынның сәйкес міндеттемелер тобын жапса немесе оған тең ... ... ... кері ... ... өтімді емес.
Егер бір жүйенің бір ... ... ... ... ... - ... мәні ... онда баланс өтімділігінің
абсалютті өтімділіктен азды - ... ... ... Бұл ... бір тобы ... қаражат жетіспеушілігі олардың басқа топ
бойынша артылғанымен орны толтырылады, ... өтем тек ... ... ... ... ... нақты төлем жағдайында аз өтімді активтер
неғұрлым өтімді активтердің орнын баса алмайды.
Компаниясының балансы бойынша теңсіздіктердің жыл ... ... ... ... 4177210 >0
3. 0 >0
1. 126356,39

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
КГП ПХВ «Ателье» шағын кәсіпорынның ақша қаражаттарының бухгалтерлік есебін ұйымдастыру66 бет
Қазақстан Республикасындағы ақша айналысы29 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру22 бет
Бухгалтерлік құжаттар8 бет
Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп және аудит жұмысының ұйымдастырылуы26 бет
Кәсіпорынды метрологиялық қамтамасыз ету жағдайын талдау тәртібі6 бет
Шаруашылық операциялардың құжатталуы және олардың бағалануы12 бет
"АТФ Банкі" АҚ-ның тартылған қаражаттарын талдау және бағалау61 бет
"Ақша қаражаттарының есебі."41 бет
Kәсіпорындағы еңбек қорғауды басқару жүйесі46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь