«Екінші деңгейлі банктер қызметтеріне бақылау және қадағалау»

КІРІСПЕ 6
Бірінші бөлім ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНК ҚЫЗМЕТІН БАҚЫЛАУ МЕН ҚАДАҒАЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.1 Екінші деңгейлі банк қызметін бақылау
мен қадағалаудың теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
1.2 Ұлттық банктің комерциялық банктердің қызметің бақылауы..27
1.3 Коммерциялық банктер қызметін қадағалау
мен бақылаудың шет елдердің тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
Екінші бөлім ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ БАНК ҚЫЗМЕТІН БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ ҚАДАҒАЛАУ ІСІНІҢ БАРЫСЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..45
2.1 Қазақстан Республикасында 1993.2006 жылдар аралығындағы екінші деңгейлі банктерді бақылау және
қадағалау ісінің жалпы жағдайы сараптау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45
2.2 Екінші деңгейлі банктерді қадағалау мен
бақылау тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51
Үшінші бөлім ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНК ҚЫЗМЕТІН БАҚЫЛАУ
МЕН ҚАДАҒАЛАУ ІСІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... 58
3.1 Ел экономикасына екінші деңгейлі банк қызметін
қадағалау мен бақылаудың банк қызметіне әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ..58
3.2 Екінші деңгейлі банктерді қадағалау
мен бақылау ісін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...61
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..67
ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..69
2006 жылдың 1 наурыздағы Қазақстан Республикасының Президенті
Н.Ә. Назарбаевтың “Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында: Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы” атты Қазақстан халқына Жолдауында: “Қазақстан экономикасын тұрлаулы экономикалық өрлеудің іргетасы ретінде одан әрі жаңарту мен әртараптандыру үшін мемлекет қазынагерлік, банктердің несие жүйесінің қалыптасу саясатының, өндірістің негізгі факторларын тиімді қайта бөлуді мемлекеттік реттеу тетіктерін пайдаланып, жоғары сапалы өнім мен қызметіне деген сұранысты көтермелеп отыруға міндетті” деп баяндады.
Қазiргi кезеңде Қазақстан Республикасында несие аясы серпiндi түрде дамып келе жатқан экономикалық секторлардың бiрi. Бұрын қатал түрде реттелетiн Қазақстан Республикасында несие жүйесінің қалыптасуы бүгiн дербес және үлкен банкаралық бәсеке жағдайында халықаралық деңгейде жұмыс iстеп жатыр.
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 2007 жылдың 28 ақпанында өткен Парламент палаталарының бірлескен отырысындағы «Жаңа Әлемдегі Жаңа Қазақстан» атты Қазақстан халқына дәстүрлі Жолдауында: "Тәуелсіздікке қолымыз жеткен алғашқы күннен бастап сіздер мен біздер барлық қажыр-қайратымызды жұмсап, еңсесін асқақтатқан Жаңа Қазақстан барған сайын нық сеніммен алға басып келеді. Дамудың өзі таңдаған даңғылына түскен еліміздің атағы шартарапқа таралып, әлемдік қоғамдастықтың алдындағы абыройы да жылдан жылға артып отыр. Біз экономикамыз мен мемлекетіміздің берік іргетасын қаладық. Қазақстанның алдағы дамуы, кемел келешегі экономикалық, әлеуметтік, саяси және әкімшілік тұрғыда жан-жақты сараланып, түбегейлі жаңа кезеңге батыл қадам бастық"/1/,- деп Елбасымыз Қазақстан халқына жарқын болашағымыз біздің қолымызда екендігіне тағы да көзімізді жеткізді.
Қазақстан Республикасы тәуелсіздікді алумен дамудың жаңа сатысына ауысты. Әкімшілдік - әміршілдік жоспарлау кезеңінде барлық экономикалық шешімдер тиісті органдармен кабылданатын еді, барлық жағдайлар тұрақты болатын, бірақ бұл нақтылы механизім боламады.
Нарықтық катынастарға өтумен қатар капитализм экономикалық жүйені жетілдіру жолына өз үлесін қосты, себебі халықаралык тәжірибені және тағы босқа ұқсас жағдайларды қолдану үмкін болды. Соның ішінде банктік саласында ескеру қажет соңғы жылдардын ішінде Қазақстан Республикасының банк жүйесі айтарлықтай дәрежеде қайта күрылды, бұл оның елдегі банктік істі құру және жүргізудегі жаңаша дамуымен, сонымен қатар, екінші деңгейлі банктер үшін жаңа мақсаттар мен міндеттерді анықтаумен байланысты. Бұл жағдайларда республиканың салауатты, сенімді және бәсекелесуге қаблетті банктік секторын құру және қолдану және қолдану үшін Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі тарапынан бакылаушы функцияларының бірі ретінде тиімді және мұқият қадағалау жүргізу кажет екендігі маңызды деп танылды. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкімен жүргізілетін банк қадағалау саясаты дамыған банктік жүйесі бар елдердің тәжірибесіне, баннк кадағалау қағидаларына, әлемнің 170- тен астам елдерін қосатын Базельдік Комитетінің ұсынатын ережелеріне негізделеді.
1. «Қазақстан Республикасындағы банктер мен банк мекемелерi» Негiзгi заң актiлерi.- Алматы, 2003
2. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметi туралы» Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 31 тамыздағы N2444 Заңы
3. “Екiншi деңгейлi банктерге арналған пруденциалдық нормативтер туралы ереженi бекiту жөнiнде” Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi Басқармасының 2002 жылғы 3 маусымдағы N 213 қаулысы.
4.Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ред. басқ. Ғ.С.Сейiтқасымов.- Алматы: Экономика, 2001.- 466 б.
5.Банковское дело: Учеб. пособие/ Под ред. О.И.Лаврушина.- 2-е изд., перераб. и доп.- М.: Финансы и статистика, 2000.- 666 с.
6.Банковское дело: Учеб. для вузов / Под ред. В.И. Колесникова, Л.П.Кроливецкой.- 4-е изд.,перераб. И доп.- М.: Финансы и статистика, 2000.- 459 с.
7.Бәйгiсиев М. Халықаралық экономикалық қатынастар. Алматы,1998.
8. Борисов Е.Ф. Экономика: Справочник.- М.:Финансы и статистика.1997- 400с.
9.Бохаев Д.Т. Коммерциялық банктердiң несие ресурстарын құрудағы проблемалары және оның болашағы: Автореферат.- Аламаты, 2004.-30 б.
10.Кемел М. Нарық қатынасы жағдайында Қазақстанның аграрлық саласында ауыл шаруашылығы кооперациясының дамуы: Автореферат.- Алматы, 2004.- 50 б.
11.Көшенова Б. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. Алматы,2000.
12. Мейiрбеков Б.Қ. Шағын кәсiпкерлiк пен бизнестi қолдау жолдары мен дамыту әдiстерi: Автореферат.- Алматы, 2004.-26б.
13. Кушербаев Б. Банктер және несие алушылар қарым-қатынастарын реттеу. Қарағанды,2002.
14. Мақыш С. Ақша айналысы және несие. Алматы,2000.
15. Мақыш С. Қазiргi несиелiк механизм және оны жетiлдiру жолдары. Автореферат. Алматы,1999.
16. Сәбден О. Тоқсанова А. Шағын кәсiпкерлiктi басқару.- Алматы: Бiлiм, 2002.- 304 б.
17. Тоқсейiтов Р. Экономикалық сөздiк-анықтамалық.- Қарағанды: Болашақ-баспа, 1999.- 240 б.
18. Финансы, денежное обращение и кредит: Учеб. для вузов/ Под ред. В.К.Сенчасова, А.И.Архипова.- М.:Проспект, 2000.- 496 с.
19.Кемел М. Селолық несиелiк тұтыну кооперативiндегi қаржы тәуекелi // Қаржы-қаражат.- 2003.- N6.- 21-28 б.
20.Қошқарбаев Б. Несие серiктестiгiн жүйелесек. //Егемен Қазақстан.- 2003.- 19 наурыз.
21.Қиғанов С. Қаржы және нәтиже. // Қаржы қаражат.-2003.- N1.-22-27 б.
22.Бакесова С. Ипотекалық несие алдыңыз ба? //Қаржы қаражат.-N7.-57-60 б.
23.Төреқожа К. Несие саясаты оңтайлы. // Қаржы қаражат.-N9.- 11-13 б.
24.Акимбекова К., Халтаев А. Управление рисками: реальность и новые возможности //БТА. Мир финансов.- 2003.- N5.- С.8-11
25. Тұрғын үй құрылысының өркендеуi экономиканы, бүкiл елдi өркендетедi // Егемен Қазақстан.- 2004.- 1 маусым.- 1,2 б.
26. Тәтiшев Е. Несиеге деген сұранысты ұсыныстың өзi анықтайды/ Сұхбат. Қ.Бегманов // Жас Алаш .- 2003.- 4 желтоқсан.- 2 б.
27. Ипотека туралы тоғыз сауал // Жас Алаш .- 2003.- 4 желтоқсан.- 2 б.
28. Алдаберген Ә. Ипотекалық кредит тұрғын үй алудың қолайлы мүмкiндiгi // Егемен Қазақстан .- 2003.- 21 қаңтар.- 2 б.
29. Условия кредитования юридических лиц по кредитным линиям // Банковские услуги для юридических лиц.- 2003.- N1.- С. 4-5
30. Бобакова Ж.О. Кредитные риски банковских сфере и критерий рейтинга банков // Банки Казахстана.- 2002.- N7.- С. 13-20
31. Зиябеков Б. Кредитное бюро – инструмент выявления рисков // Банки Казахстана.- 2002.- N3.- С. 37-40
32. Левичева И. Регулирование деятельности коммерческих банков // Банки Казахстана.- 2002.- N5.- С. 32-35
33. Лизинг – профессиональная покупка основных средств // БТА Мир финансов.- 2003.- N5.- С.4-6
34.Каренов Р. Несие жүйесінің қызметтері // Егемен Қазақстан .- 2004.- 24 сәуiр.- 2 б.
35. Садыханұлы М. Ипотека жергiлiктi жағдайға бейiмделе бастады // Түркiстан.- 2004.- 12 ақпан.- 2 б.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ және ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Л.Н. ГУМИЛЕВ атындағы ЕУРАЗИЯЛЫҚ ... ... ... ... ... ... банктер қызметтеріне
бақылау және қадағалау»
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Мамандық: 050509- Қаржы
Астана 2007
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ және ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Л.Н. ГУМИЛЕВ ... ... ... ... ФАКУЛЬТЕТІ
«Қаржы» кафедрасының меңгерушісі
______________С.Е. Керімқұловпен
қорғауға жіберілді
«___» _______________2007ж
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
тақырыбы: «Екінші деңгейлі банктер
қызметтеріне бақылау және қадағалау»
Мамандық: 050509- Қаржы
4 курс ... ... ... ... ... ... 2007
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 6
Бірінші бөлім ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНК ҚЫЗМЕТІН БАҚЫЛАУ МЕН ... ... ... ... банк ... ... ... теориялық
негіздері..................................................10
2. Ұлттық банктің комерциялық банктердің қызметің бақылауы..27
3. Коммерциялық ... ... ... ... шет ... ... ... КЕЗДЕГІ БАНК ҚЫЗМЕТІН БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ ҚАДАҒАЛАУ ІСІНІҢ
БАРЫСЫН
ТАЛДАУ..........................................................45
1. Қазақстан Республикасында 1993-2006 жылдар ... ... ... ... ... ісінің жалпы жағдайы
сараптау.............................................45
2. Екінші деңгейлі банктерді қадағалау мен
бақылау
тәртібі.................................................................
....... 51
Үшінші бөлім ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНК ҚЫЗМЕТІН БАҚЫЛАУ
МЕН ҚАДАҒАЛАУ ІСІН ... ... ... Ел ... ... ... банк ... мен бақылаудың банк қызметіне әсері
..................................58
2. Екінші деңгейлі банктерді қадағалау
мен ... ісін ... ... ... 1 наурыздағы Қазақстан Республикасының Президенті
Н.Ә. Назарбаевтың “Қазақстан өз ... жаңа ... ... ... ... ... ... қабілетті 50 елдің қатарына кіру
стратегиясы” атты ... ... ... “Қазақстан экономикасын
тұрлаулы экономикалық өрлеудің іргетасы ретінде одан әрі ... ... үшін ... қазынагерлік, банктердің несие жүйесінің
қалыптасу саясатының, өндірістің негізгі факторларын ... ... ... ... тетіктерін пайдаланып, жоғары сапалы өнім мен қызметіне
деген сұранысты көтермелеп отыруға ... деп ... ... ... ... ... аясы ... түрде дамып
келе жатқан экономикалық секторлардың бiрi. Бұрын қатал түрде реттелетiн
Қазақстан Республикасында несие ... ... ... ... және
үлкен банкаралық бәсеке жағдайында халықаралық деңгейде жұмыс ... ... ... ... ... ... Назарбаев 2007
жылдың 28 ақпанында өткен Парламент палаталарының бірлескен отырысындағы
«Жаңа Әлемдегі Жаңа Қазақстан» атты ... ... ... Жолдауында:
"Тәуелсіздікке қолымыз жеткен алғашқы күннен бастап сіздер мен біздер
барлық қажыр-қайратымызды жұмсап, еңсесін ... Жаңа ... ... нық ... алға ... ... Дамудың өзі таңдаған даңғылына түскен
еліміздің атағы шартарапқа таралып, ... ... ... да ... ... ... отыр. Біз экономикамыз мен мемлекетіміздің
берік іргетасын қаладық. Қазақстанның ... ... ... ... ... ... және ... тұрғыда жан-жақты сараланып,
түбегейлі жаңа кезеңге батыл ... ... деп ... ... жарқын болашағымыз біздің қолымызда екендігіне тағы да көзімізді
жеткізді.
Қазақстан Республикасы тәуелсіздікді алумен дамудың жаңа сатысына ауысты.
Әкімшілдік - ... ... ... ... ... ... ... кабылданатын еді, барлық жағдайлар тұрақты болатын,
бірақ бұл нақтылы механизім ... ... ... ... ... ... жүйені
жетілдіру жолына өз үлесін қосты, себебі халықаралык ... және ... ... ... ... үмкін болды. Соның ішінде банктік саласында
ескеру қажет соңғы жылдардын ішінде Қазақстан Республикасының банк жүйесі
айтарлықтай дәрежеде ... ... бұл оның ... банктік істі құру және
жүргізудегі жаңаша дамуымен, сонымен қатар, екінші деңгейлі банктер үшін
жаңа ... мен ... ... ... Бұл ... ... сенімді және бәсекелесуге қаблетті банктік
секторын құру және қолдану және ... үшін ... ... ... тарапынан бакылаушы функцияларының бірі ретінде ... ... ... жүргізу кажет екендігі маңызды деп ... ... ... банкімен жүргізілетін банк қадағалау саясаты дамыған
банктік ... бар ... ... ... ... қағидаларына,
әлемнің 170- тен астам елдерін қосатын Базельдік Комитетінің ұсынатын
ережелеріне негізделеді.
Нарықтық ... ... ... ... ... ... ... экономиканың басқа секторларымен салыстырғанда
елеулі өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... жолына баяғыда түсіп, зор жетістіктерге жеткен өркениетті ... үйре ... банк ... ... ... ел ... үшін ... болып табылады.
Банк жүйесін реформалау қажетілігі Қазақстаннның эволюциялык ... жаңа ... ... қажеттігінен туындап отыр. Нарықтық
экономикаға көшкен жылдар аралығында Қазақстан ... банк ... үзақ та, қиын ... ... ... Бұл кезеңде еліміздің
банк жүйесінде тек сандык емес, сонымен бірге сапалы өзгерістер ... ... ... ... ... ... алуының он жылдығына
арналған салтанатты жиналыста ел ... ... банк ... ... ... ... банк ... түбегейлі де сапалы
өзгерістерге үшырады» деп мақтанышпен атап өткен болатын, [1].
Қазақстанда банк жүйесін реформалау ісі ең ... ... ... ... Тек ... емес сонымен бірге бүкіл КСРО аумағындағы
бірінші болып қүрылған банк, Оңтүстік Қазақстан облысында орналасқан «Союз»
кооперативтік банкі ... Банк ... ... қүқығын беретін
лицензиясын (рұқсатын) ол 1988 жылдың 24 тамызында ... ... ... ... ... ... ғана созылып қызметіндегі айтулы елеулі кемшіліктері үшін ... 24 ... банк ... ... үшін ... лицензиясы
қайтарылып алынды. Казқстан аумағында 1988 жылдың 19 қыркүйегінде қүрылған
екінші коммерциялық банкке Алматы ... ... ... ... ... аталмыш банкі "ЦентрКредит" ААҚ болып, банк қызметі ... ... ... ... жылы «Қазақстан Республикасының банктер және банкі қызметі туралы»
Заңы қабылданды. Бұл ... ... ... ... ... ... міндеттерімен қатар экономикадағы ақша-
несиелік ... ... оның ... ... ... ... ... бақылау жасау принциптері мен әдістері
анықгалған болатын.
Қазақстанда банк жүйесінің қалыптасқан алғашқы ... ... ... жоғары, білікті мамандардың болмауы, банк саласының
қызметін реттейтін заңнамалардың ... ... банк ... ... көптеген қателіктер жіберіп, банктердің жабылып қалуына тікелей
себебін тигізді.
Реформаның ... ... ... және банк ... ... ... ... ету мақсатында 1997 жылдың наурыз айында "Заң күші ... ... ... ... өзгерістер мен толықгырулар
енгізу туралы"; 1998 жылдың 28 сәуірінде "Қазақстан Республикасында вексель
айналысы туралы"; 1997 жылдың
11 ... ... ... мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының
кейбір заң актілеріне өзгерістер мен толыктырулар енгізу ... ... ... жылы ... банк ... ... бағдарламасын жүзеге
асыру, осы жүйедегі орта мерзімді бағдарламаны жасауға себеп болды. Оның
мақсаты мен ... ... ... 1990 жылы жасалған бағдарламамен
бірдей. Бірақ ... ... ... ретінде атқарған қызметі барысында
жинақталған тәжірибесі оған экономикасы дамыған ... тән, ... сай ... ... ... ... ... көшу
міндеттерін жүктеді.
Қазақстан Республикасының банк жүйесінің түрақтылығы, көбіне ... ... ... ... ... ... Жоғарыда атап
өткен себептерге қоса, төлемсіздік дағдарысы мен ... ... ... банктердің қызметіне тосқауыл болып, ... ... ... ... ал оған ... бере ... ... ұшырады. Ел экономикасында бірлескен және шет ел банктерінің,
олардың филиалдарының пайда болуы бәсекелестікті одан әрі күшейтіп жіберді.
Нәтижесінде, ... ... ... айналымдылығы төмендеп, мерзімі
үзартылған несиелердің көлемі өсті. Жалпы дағдарыс жағдайында коммерциялық
банктер тәуекелдің жоғары деңгейімен бетпе-бет кездесіп, оған ... ... ... ... қалып жатты. Сондықтан да біз бүгінгі таңдағы
әлемдік ... ... банк ... ... ... ... осы алған білімді еліміздің банк жүйесінің практикасында
қолданғанымыз ... ... жазу ... қарастырылып отырған мәселелер,
атап айтқанда: банкті ... мен ... ісін ... ... банк ... ... мен калыптасуына байланысты сүрақтарды
зерттеудің жаңа бағыты ... ... мен ... ... барысында банк қызметін бақылау және қадағалау
мәселелерін ашып ... ... біз ... ... ... ... аударып
отырмыз және соның көмегі арқылы Қазақстан Республикасында қолдануға тиімді
де пайдалы әдістерін ... одан ... үшін ... ... ... Осы ... күнге дейін отандық бактер үшін банктерді
бақылау ... ... ... заң ... ... болып саналып
келді. Бүгінде өзінің өзектілігін ... бұл ... ... ... ... береді - ол ел экономикасына екінші деңгейлі банктерді
бақылау ... ... оны ... ... және ... ісін ... одан әрі ... проблемасы. Сонымен, коммерциялық
банктердің қызмет аясы ... ... банк ... ... тәуекелі де
үлғая бермек. Бірақ, отандық коммерциялық ... ... ... ... тәуекелдің түрлерімен кездесті деуге ... ... саны өсіп ... ал бұл ... ... банк ... жаңа ... табылады, сондықтан да банктерді бақылау ісі бойынша қандай
да бір тереңдетілген зерттеулер жүргізілген жоқ. Осы ... ... және ... ... ... ... Қазақстанның банк
жүйесін реформалау кезіндегі өзекті ... бірі ... ... ... ... және себептер осы диплом жұмысының тақырыбын тандауға,
оның мақсаттары мен негізгі міндеттерін қоюға негіз болды.
Жұмыстың мақсаттары. ... ... ... ... ... ісі саласындағы
әлемдік тәжірибені оқып білу және оның жергілікті жағдайға ... ... ... ... ... ... ... Банктерді бақылау және қадағалау ісіндегі теориялық сұрақтарды ... ... ... ... ... ерікті және еріксіз тарату
түсіктерінің мазмұнын нақтылау және анықтама беру;
* Ел ... ... ... ... ... талдау жасап, оның
себептері мен салдарын анықтау;
* Талдау нәтижелері бойынша қорытындыларды қалыптастыру және ... үшін ... ісін ... ... ... ... пәні және ... Жүмысытң зерттеу пәні ретінде банкті
бақылау құралдары және әдістерімен ... ... және ... ... ... зерттеу объектісі ретінде ... ... ... ... ... болыптабылады.
Жұмыстың құрылымы. Жүмыс кіріспеден, негізгі үш ... ... ... ... қолданылған әдебиеттер тізімі мен қосымшалар
келтірілген.
Бірінші бөлім ЕКІНШІ ДЕНГЕЙЛІ БАНК ҚЫЗМЕТІН
БАҚЫЛАУ МЕН ҚАДАҒАЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Екінші деңгейлі банк ... ... ... ... ... ... банк жағдайында Ұлттық банктің негізгі міндеттерінің бірі –
банктік ... ... ... ... ... ... банктердің және басқа да қаржы несие инстуттарының
қызметін реттеу, банк және ақша ... ... ... ... ... ... табылады.
Ұлттық банк бактік қызметтерді бақылау және қадағалау кезінде тікелей
(әкімшілік) және ... ... ... қолданады. Мұндай
әдістердің қатарына:
- пруденциалдық және басқа да ... ... ... ... ... қою, реквизиттік талаптар, оған қоса ... және ... ... провизиялардың номалары;
- банктердің орындауы міндетті ережелермен басқа да нормативті актілерді
шығару;
- банк қызметтерін тексеру;
-банк қаржылық жағдайын ... ... ... ... ... жөнінде міндеттеме хатты алап ету, Ұлттық ... ... ... ... ... қолдану;
-банктерді ашудан бастап, рұқсатты қайтарып ... ... ... ... қызметтерді реттеудің экономикалық әдістеріне Ұлттық банктің
айналысағы ақша массасын ... үшін ... ... ... ... әсер етудің жанама жолдары икемділік және тезірек болып
келеді.
Ұлттық банктің екінші ... ... ... ... ... ... қалыптасады:
Ұлттық банк:
* Банктік тораптың қызмет етуіне жалпы жағдай жасауға және
шынайы ... ... ... ... өз септігін тигізеді;
* Банк қызметтерін заңға сәйкес реттейді;
* Ақша- несие жүйесінің тұрақтылығын ұстап тұру мақсатында
банк қызметтерін қадағалайды;
* Банктердің шүғьл ... ... банк ... ... және лицензияны қайтарып алу,
жарғыны тіркеу және ... ... ... ... ... ... ... және банктік қызметтер туралы" Заңға
сәйекес ... ... ... Осы ... ... банк:
* Банктің құрылтайшыларын, олардың бекіткен шектен асқан
акциялар көлемін ... ... ... ... ... ... басқару орындарына кағдидаттардың іскерлік
жарамдылыған анықтауға;
* Банктердің және олардың филиалдарын тексеруге, соның
ішінде ... ... ... ұйымды шақыру арқылы
өзінің бақылау және ... ... ... ... үшін ... ... алуға құзіретті.
Орталық банк тарапынан ... ... ... объектісіне
экономикадағы қолма-қол және қолма-қолсыз ақша массасы ... ... ... ... ... әр ... компоненттерінің
өзгерісі тәуелді болады. Қазіргі даму сатысында ақша несиелік ... ... ақша ... ... ... ... қызметіне
байланысты пайда болады, сондықтан Орталық банк ақша ... ... ... ... ... банктердің операцияларын басқару арқылы
реттейді.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ... Заңы ... ... ... ... ... Республикасының Орталық банкі және
республикамыздағы банк ... ... ... ... ... банк – ақша резервтерінен, алтын валюта резервтерінен, ... ... ... ... жекеше мүлкі бар заңды тұлға. Мүліктің
құралу көздеріне - банк ... ... ... ... ... ... және ... бюджеттерден түскен дотациялар жатады.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы» Заңының 9-бабына сәйкес,
Ұлттық банк жарғылық қорын 10 млрд ... ... мына ... ... ... бюджеттен бөлінген қаражаттар, мемлекеттен алынған
негізгі қорлар және Ұлттық банк тапқан пайдадан аударымдар.
Негізі Ұлттық банк ... ... ... ... ... – жарғылық
қордың жалғыз иесі. Негізгі қор – ғимараттардан, құрылғылардан, көлік және
басқа да ... ... ал ... қаражаты – банкіге тиесілі
ақша қаражаттарынан тұрады. Ұлттық банк ... және ... ... ... қор ... көлемінде құрылып, ол өзіндік табыс есебінен
толтырылады және осы қорға ... ... ... жүргізілетіп
операциялар бойынша шығындарды жабуға арналады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ...... ұлттық валютасының ішкі және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз
ету болып табылады.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісіне мынадай қосымша
міндеттер ... ... ... ... және оның ... ... ... жетуге көмектесетін ақша айналысы, несие,
банктік есептеулерді және валюталық қатынастар саласындағы мемлекеттік
саясатты жасау және жүзеге асыру;
• ақша-несие және банк ... ... ... ... ... және ... ... мекемелердің қызметін реттейтін ережелерді
жасау және олардың орындалуына бақылау ... ... банк ... ... ... ... ... жұмысының негізгі бағыттары:
• елдегі иесиелік ресурстарды және ақша айналысын басқару;
... ... ... ... ... түсімді инкассациялауды
ұйымдастыру және жүзеге асыру;
• банк ісін лицензиялау, ақша-иесиелік реттеудің әдістерінің формаларын
талдау;
• банк ісін ... және ... ... банк жүйесінің тәуелсіз балансын жасау;
• валюталық операцияларды жүргізу ережелерін және тәртібін жасау,
біркелкі ... ... ... және т.б.
Ұлттық банктің несиелік ресурстары мыналардың есебінен құралады:
• меншікті қаражаттары;
• басқа банктерден тартылған және келісімшарт негізінде Ұлттық ... ... ... ... ... тыс жерлерден тартылған қаражаттар.
Банктер Ұлттық банктің ... ... ... ... шаралары қолданылуы мүмкін.
Ұлттық банк бекітетін пруденциалдық нормативтер еншілес банктерге,
банктік бірлестіктерге және ... ... ... бар ... да ... ... жүйесіндегі коммерциялық банктердің рөлі мен орнын бөліп
көрсету, олардың қоғам ішінде, жалпы ... ... ... – бұл ... ... ... ... коммерциялық банктер өз қызметінде 1995 жылы 30
наурызында «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі» және 1995 жылы 31 ... ... ... ... банктер және банктік қызмет
туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын басшылыққа алады. Бұл ... ... ... құрудың, қайта ұйымдастырудың және
таратудың барлық ерекшеліктері көрініс тапқан.
Коммерциялық банктер банктік ... ... ... ... ... ... шоғырландыра отырып, заңды және жеке тұлғалармен кең
көлемде банктік операциялар мен қаржылық қызметтерді жүзеге ... ... ... ... үшін ... ... ... операцияларды жүзеге асырады. Еліміздің екінші
деңгейлі банктері ақша айналымы мен несие ... ... ... ... ... қатар, халық шаруашылығын ... ... ... ... сатып алу-сату, қаржылық
операциялардың ... ... ал ... ... ... ... ... басқару операцияларын жүргізеді.
Коммерциялық банктер қарыз капиталы нарығының ... ... ... көп ... ... ... ... Олар
кәсіпкерлік тәжірибесінде белгілі бір көптеген қаржылық ... ... ... кез келген елдің несие жүйесінде
әдеттегідей негізгі, ... буын ... ... үкіметтің, іскерлер мен миллиондаған жеке ... ... ... ... жүйесінің орталығы болып ... ... ... ... және ... ... өздерінің әртүрлі қорларына қарыз алушылардың қол ... ... ... ... ... ең ... ... қызметті
атқарады. Несиелік жүйенің төменгі буыны халық шаруашылығына тікелей
қызмет ... және ... ... кең ... ... ... дербес банктік мекемелер торабынан тұрады. Бұлар
коммерциялық, кооперативтік және жеке ... ... ... банктер деген жалпы атпен біріктіріледі.
«Коммерциялық банк» термині банк ... ... даму ... ... ... ... операциялары мен ... ... ... ... ... ... клиенттері
саудагерлер болған (міне осында «коммерциялық ... ... ... ... ). ... ... және басқа салалардың дамуымен банктер
экономиканың өзге де ... ... ... ... да
банктің «коммерциялық» деген атауы бастапқы ... ... Ол ... ... ... сипатын білдіреді, оның
шаруашылық агенттердің барлық ... ... ... ... ... ... байланыссыз болады. ... ... ... экономикасында қаржылық операциялар мен ... ... ... ... ... банктер - банк жүйесінің екінші деңгейіндегі банк, олар кез
келген мемлекеттің несие жүйесінің негізгі ... ... ... қызметі - кәсіпкерлерге, халыққа жан-жақты несие-қаржылық қызмет
көрсету.
Коммерциялық банктер жеке және заңды тұлғалар үшін ... ... ... ақша ... ... жасаушы әмбебап буыны ретінде
қатысады.
Бүгінгі коммерциялық банктер өз клиенттеріне 200-ге жуық әр ... мен ... ... әзір. Мұндай кең ... ... ... өз ... ... ... қолайсыз
жағдайда өзінде пайдалы жұмыс жасауға септігін тигізеді.
Бір операциялардан ... ... ... бір ... ... ... жабылады. Нарық экономикасы дамыған ... ... ... ... жүйесінің негізгі операциялық ... ... ... ... Олар өзгермелі ақша – несие нарығының
жағдайына ... ... ... ... алады.
Соңғы кездері екінші деңгейлі банктер мен басқа несие мекемелерінің
арасындағы бәсеке күшее түсуде. Бәсекелестік ... жаңа ... ... ... ... ... ... өсіруге және
қызмет көрсету нарығындағы өз ... ... үшін олар ... тән ... ... ... жалпы экономикадағы ролін арттыруда.
Қазіргі коммерциялық ... ... және ... ... Бұл екі ... операция бір бірліктің екі қарама-қарсы жақтары
секілді көрінеді, себебі, пассивтік операциясыз активті операцияның ... ... ал ... ... ... операцияның мәні де жоқ.
Алайда, жүзеге асырылатын банктік операцияларының барлығы, күмәнсіз, ... ...... өсуі және ... ... Республикасының 31.08.1995ж. №2444 «Қазақстан
Республикасындағы банктер және ... ... ... ... 30 ... ... көрсету – бұл «банктік операцияларды жүзеге асыру, сондай-ақ
бап бойынша көрсетілген басқа да ... ... Бұл ... ... банктік операцияларды жекелеген ... ... ... ... ... сәйкес коммерциялық банктер келесі операцияларды
орындауға құқылы:
• заңды және жеке ... ... ... депозиттерін қабылдау,
банктік шоттарын ашу және жүргізу;
• банктердің және банктік операциялардың жекелеген ... ... ... корреспондентік шоттарын ашу және жүргізу;
• заңды және жеке тұлғалардың ... ... ашу және ... ... ... банкнота мен монетаны қабылдау, беру, ... ... ... ... ... және сақтау;
• банкнота мен монеталарды және бағалы қағаздарды инкассациялау және
жөнелту;
• аударым ... ... және жеке ... ... аударымен
байланысты тапсырмаларын орындау;
• есепке алу операциялары: заңды және жеке тұлғалардың вексельдерін және
өзге борыштық міндеттемелерін есепке алу ... ... ... ақы ... ... ... және ... ақшалай формада несиелер беру;
• заңды және жеке тұлғалардың, оның ішінде ... ... ... ... шоттары бойынша есеп
айырысу операциялары операцияларын жүргізу;
• клирингтік операциялар: төлемдерді жинау, тексеру және растау, ... олар ... ... ... алу ... ... және ... таза позициясын анықтау;
• ломбардтық операциялар: тез іске асатын бағалы қағаздар мен жылжитын
мүліктерді кепілге ... ... ... ... ... ... мәмілелерді қаржыландыру, сондай-ақ сату құқынсыз
(форфейтинг);
• заңда көрсетілген тәртіппен өз бағалы қағаздарын ... ... ... ... ... ... өзге де ... төлем карточкаларын шығару;
• төлем құжаттарын сатып алу, сату және сақтандыру, ... ... ... ... ... нысанда орындауды қарастыратын үшінші тұлғалар үшін кепілдеме
және өзге де ... ... ... ... ... немесе оларды иемденушілердің
тапсырмалары бойынша капиталдық жұмсалымдарды қаржыландыру;
Сонымен қатар бағалы қағаздар нарығында басқа да кәсіби ... ... ... ... ... ... ... кастодиандық. Бұл банктік
операциялар бойынша қызметтерді көрсету,клиенттердің тәуекелі бойынша
олардың ... ... ... ету.
Осыған орай, банктік заңдарына сәйкес, банк – ... бос ... ... ... ... ... есеп ... жүргізуге құқылы несие ұйымы.
Екінші деңгейлі банктер заңнаманың барлық құқықтық жағынан қамтылған ... ... ... ... ... ... ... 3
топқа бөліп қарастырамыз:
|қызмет көрсету арқылы клиенттердің уақытша бос |
|ақша қаражаттарын тарту; ... ... ... ақша |
|қаражаттарын тарту; ... ... ақша ... тарту. |
|Пассивті |
|операциялар |
|(тартылған ... ... ... ... ... өз шотына және пайдасына жүргізілетін|
|операциялар; ... ... және ... ... бойынша жүргізілетін операциялар.|
|Активті-пасси|
|вті |
|операциялар |
|(комиссиялық ... |
| ... ... бойынша және |
|комиссиялық бастама ... ... ... ... көрсетулер) жүргізілетін операциялар. |
Сурет 1. ... банк ... ... ... ... ... алу және ... қамтамасыз ету
мақстымен банктің шоғырландырылған ... ... оның ... ... ... Яғни, банктік активті операциялар ... алу және ... ... ... ету мақсатында иелігінде бар
ресурстардың ... ... ... ... ... Бұл ... ... банкті коммерциялық кәсіпорын ретінде тартылған
қаражаттарды пайдаланудағы ерекшелігін сипаттайды.
Шынында да, ... ... ... ... ... Олар
салымдарға төлейтіндеріне қарағанда, қарыздарға біршама жоғары пайыз
мөлшерлемесін белгілеп ... ... ... ... олар ... алған қарыздары ... ... ... алға ... мақсатына жеткенде ... ... ... ... пайда нормасын 4-тен ... ... ... ... ... ... отырып, олардың
ішінде берілетін қарыз ... ... ... ... ... келсе, соларға банктер ақшалай қаражаттарын бере ... ... ... ... ... ... қажеттілігіне
(Үкіметтің үкімі бойынша) беріліп, кейіннен олар банктерге ... ... ... ... түгіл, уақытында қайтарылмай қалды.
Ондай қарыздардың ешкімге де пайдасы болған жоқ.
Коммерциялық ... өз ... ... ... әр ... ... бұл бір жағынан ақшаның сақталуын қамтамасыз етсе,
екінші жағынан өтімділікке ... ... ... ... ... үшін облигацияға немесе акцияға жұмсағанға қарағанда,
мұндай ақшаны ... ... ... ... ... ... комммерциялық
банктер туралы сөз қозғағанда, несиелік жүйенің басқа да буындары сияқты
олардың үнемі дамып отырғандығын айтй кету ... Яғни ... ... ... ... және ... ... өзгеруде.
Коммерциялық банктердің мынадай бастапқы қызметтері бар: депозиттер
қабылдау, ақшалай төлемдерді және есеп ... ... ... несие
беру.
Коммерциялық банктердің басқа қаржы институттарынан айырмашылығы және
ерекше бір қабілеті ол ақшаны жасауы мен жоюында ... ... Бұл ... деп, тек ... – қол ... ғана ... сондай-ақ талап етуге дейінгі
салымдар түсіндіріледі. Банктердің ақша жасау мүмкіндігі экономика үшін өте
маңызды. Ол тиімді несие жүйесін іске ... ... ... ... ... туғызады. Банк несиелерінің жетіспеушілігі және өте ... ... ... ... ... ... емес. Халық
шаруашылығындағы осы сияқты іс – тәжірибелер тиімсіз, себебі бір ... ірі ақша ... ... ... ... ... ... екінші
жағынан, мұндай ақшалар қажетті емес.
Қазақстан Республикасының банк жүйесін ... ... ... ... ... бөлігі өз қызметін осы және басқа да ... ... ... мәжбүр болды. 1992-2006 жылдар аралығында
банктердің сандық өзгерісінің динамикасын ... ... ... ... ... ... ... аумағында екінші деңгейлі
банктердің сандық өзгерісінің динамикасы
|Көрсет кіштер |1992 |
| ... ж. ... ж. ... банктер — барлығы |44 |38 ... |25 |19 ... |2 |2 ... |1 |- ... елдік капиталдың |16 |17 ... ... | | ... | | ... % ... үлесімен |9 |9 ... % ... ... |6 |6 ... ... |11 |11 ... көзі: Интернет жүйесіндегі ҚР Ұлттық банкінің
сайты: http//www.nаtіоnаl bаnк.кz
Қазақстан Республикасының банктік заңдарында, банктердің ... ... ... ... ... оларды: отандық, меммлекетаралық,
еншілес банктерді қоса ... шет ... ... ... ... деп ... ... банктерді қүрылтайшыларына байланысты жеке
және мемлекеттік деп ажыратады.
Қазақстан Республикасында 31.08.1995 ж. қабылданған N2444 ... ... және банк ... ... ... ... ... ісінің екі түрін ажыратады (сурет1),[4]:
• Ерікті тарату — банк акционерлерінің жалпы жиналсының ... ... ... ... ... рүқсаты болған кезде жүзеге
асырылады;
• Еріксіз (ыктиярсыз)тарату ... ... заң ... қүқықтық сәйкес сот шешімі бойынша жүзеге нормативтік
құқықтық ... ... ... ... сонымен бірге, Қазақстан Үкімет
органдарының нормативтік ... ... ... түрде реттеледі;
мемлекетаралық, еншілес және ҚР резидент еместерінің банктерін тарату
тәртібі: республикалық ... ... ... ... ... құқықтық актілер, шарттар мен келісімдермен реттелінеді. Шет
елдік капиталдың қатысуымен құрылатын банктерді тарату ... ... ... ... таратылу тәртібін реттейтін заңнамаларға, нормативтік
қүқықгық актілерге сәйкес ... ... ... ҚР ... ... банктердің таратылу тәртібін реттейтін заңнамалық қүқыктық
актілердің төрт тобын бөліп қарастыруға болады ... 2), ... | ... ... ... мен ... | | |
| | | | | | |
| | | | | | ... тарату | | ... ... ... ... ... | | |ҚР заң актілерінде, нормативтік ... ... ... ... | ... ... ... ерікті таратуға рұқсаты | | ... ... ... |
|болған кезде жүзеге асырылады. | | |сот шешімі бойынша жүзеге |
| | | ... |
| | | | | | |
| | | | | | ... | ... ... | |Уәкілетті мемлекеттік |
|банкрот | ... ... | ... ... ... ... | ... ... | ... ... заңнамалық |
|байланысты | |банк операциялаын | ... ... ... ... | ... ... | |негіздемелер бойынша банк |
| | ... ... | ... ... ... |
| | ... ... | ... ... ... 2 ... ... және бақылау ісіндегі
қадағалау түрлері мен негіздері
ҚР Азаматтық кодексінде занды түлғаны ... ... мен ... Банк ... ... түлға болып табылатындықтан, банктерді
таратудың ... ... ... ... сүйене отырып жасалып,
оған сәйкес болуы тиіс. Банк пен оның клиенттері, сонымен бірге банк ... ... оның ... ... ... ... заңнамамен
реттеледі. ҚР заңнамаларында көзделген, Азаматтық кодекс нормаларына
кереғар, азаматтық ... ... ... ... ... ... ғана ... алады [6].
Республикадағы барлық заңнамалар, нормативтік құқықтық актілер ҚР
Конституциясына сәйкес негізделе отырып жасалған. ... да ... ... ... болатын қатынастар қандай да болмасын нормативтік
қүқықгық актілерге ... ... ... ... де, олар ... кереғар болмауы тиіс.
Сонымен бірге, банк заңнамалары, азаматтық заңнамаларға да ... ... ... ... ... ... ... тарату негіздері
суретте бейнеленген (сурет 3), [6]. Банктерді тарату тек банк ... ... ... ... сонымен бірге жалпы қоғам мүдделерін
қамтитын жағдай болып табылады. Сондықган да ... ... ... ... ... ҚР ... кодексіне де токтала кетпеуге
болмайды. Азаматтық кодекс қоғам мүшелерінің ... ... ... қатынастарын қамтиды.
Конституцияға сәйкес, сот шешімінсіз ешкім де меншіктен ... ... ... ... ... ... мүқтажы үшін мүліктен күштеп
айыру оның қүны тең ... ... ... ... мүмкін.
|Екінші денгейлі банктерді тарату барысында туындайтын міндеттемелер мен |
|қарым ... ... ... ... жүйесі |
| | |
| | | | | | | ... | |ҚР ... ... |ҚР Үкімет | ... ... | ... | ... | ... |
|заңдар | |құқықтық актілері | |нормативтік құқықтық | |құқықтық |
| | | | ... | ... |
| | | | | | | ... ... | |ҚР Ұлттық банктің | |ҚР ... |
| | ... | ... |
| | | | | | ... ... ... | | | | | ... |
| | | | | | ... ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... мен |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... ... | | |ҚР ... банкінің | | |
| | | ... | | ... ... Заңы | | | | |
| | | | | | | ... ... және банк ... | | | | | ... Заңы | | | | | |
| | | | | | | ... банк ... | | | | | ... | | | | | ... 3 ... ... ... қадағалау мен бақылауға байанысты
қатынастарды реттейтін құқықтық актілер жүйесі
Занды түлғаны тарату туралы шешім ... ... иесі ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуден өткізетін Әділет
Министрлігіне жазбаша түрде ... ... ... ... занды түлғалардың
мемлекеттік регистріне занды түлғаның тарату ісі ... ... ... ... тұлғаны тарату туралы шешім қабылдаған меншік иесі ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуден өткізетін
Әділет Министрлігіне жазбаша ... ... ... ... орны, заңды
тұлғалардың мемлекеттік регистріне заңды тұлғаның тарату ісі кезеңіне
енгені ... ... ... әрі ... ... түлғаны тарату туралы шешімқабылдаған меншік иесі
немесе тиісті орган, таратылатын занды тұлғаның мүлкі мен ... ... ... бар ... комиссиясын тағайындайды және де Азаматтық
кодекске сәйкес тарату тәртібі мен мерзімдрін белгілейді.
|Заңды тұлғаны бақылау және қадағалау кезінде ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... | | |Сот ... бойынша |
| | | | |
| | | | ... ... ... ... | | ... ... ... |
|шешімі бойынша | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... ... ... | | ... ... заң тәртібін |
|меншік иесінің шешімі бойынша | | | ... ... |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | ... бір ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... етілмеген |
| | | | ... ... ... заң |
| | | | ... ... рет ... |
| | | | ... ... ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... ... жүзеге асырған | | | | ... | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... ... ... ... да| | | | ... | | | | |
| | | | | ... 4 ... ... ... заң ... көзделген
нәтижелері бойынша банктерді бақылау және қадағалау негіздері
Тағайындалған тарату комиссиясы:
Таратылып отырған занды тұлғаның атынан сотта мүдде білдіреді;
Орталық ресми ... ... ... ісі ... ... ... ... беру тәртібін, мерзімін және
кредиторлардан өздерінің талаптарын қабылдау мерзімін міндетті
түрде көрсете ... ... және орыс ... Бұл ... ... ... ... күннен
бастап екі айдан кем болмауы тиіс.
Ерікті тарату туралы өтінішке акционерлердің жалпы ... ... адам қол ... ... ... бірге Ұлттық банкке ұсынады:
Тарату себептерін міндетті түрде көрсете отырып, банкті ... ... ... ... ... шешімі;
Акционерлердің жалпы жиналысы бекіткен банктің өз қызметін
тоқтату дайындығының мерзімдері мен кезендері ... ... ... (жоспар және кесте);
Банктің өз міндеттемелері бойынша есеп айрысуды жүзеге асыруға
қаражытының жеткіліктігіне куә ... ... есеп ... ... ... ... ... жүргізуге Ұлттық банктің лицензиясы бар
тәуелсіз ... ұйым ... банк ... құнын
бағалау туралы есеп.
|Заңды тұлғаны тарату туралы меншік | |Заңды тұлғалардың мемлекеттік ... ... ... ... | ... ... ... тарату |
|шешім қабылдау | |ісі ... ... ... |
| | | | | ... органына заңды тұлғаның | |Заңды тұлғаны тарату туралы шешім |
|таратылуы туралы жазбаша хабар | ... ... иесі мен ... ... | ... ... ... ... |
| | | | | ... органында заңды тұлғаны | ... ... ... ... ісінің басталғанын | |балансын жасау ... ... ... | | |
| | | | | ... ... ... |Заңды тұлғаны тарату туралы шешім |
|және ... ... мен | ... ... иесі мен органның |
|тәртібін белгілеу | ... ... ... ... |
| | | | | ... ... ... ресми | |Таратылған заңды тұлғалардың ақшасы|
|басылым беттеріне таратылу ісі | ... ... оның ... ... бастап шағым | |кредиторларының талаптарын ... ... беру ... ... үшін оның ... ... жариялайды | ... |
| | | | | ... ... ... | |Таратылған заңды тұлғалардың ... ... ... | |борышкерлеріне ақшалай сомаларды |
|айналысады | ... |
| | | |
| | ... ... ... ... | | |
| | ... жасайды | | |
| | | | | ... 5 ... ... ... ... ... ... тәртібі.
Екінші деңгейлі банктерді (ЕДБ) ... ... ... ... ... ... ... актісіне "Қазақстан
Республикасының банктер және банк қызметі туралы " N2444, 1995 жылдың ... ... Заңы ... ... ... ... ... Заңның негізгі баптарында көрсетілген ЕДБ ... ... ... ... ... ... ... барлық кредиторларының талаптарын
толық қанағаттандырғаны туралы банктің міндеттемесі болуы ... ... ... ... алу ... ... ... банк тиісті түрде
ресімделген барлық қүжаттарды алған күннен бастап екі ай ... ... ... болған жағдайда Ұлттық банк банкке тарату жоспары мен ... ... ... ... басқа да қажетті мәліметтер (қүжаттар)
сұратуына ... ... ... ... ... беру ... шешімді Ұлттық
банктің Басқармасы қабылдайды және егер Басқарманың қаулысында басқаша
белгіленбеген болса, онда ол ... ... ... ... ... ... ... азаматтарға тиісті мерзімді төлемдерін ... ... ... ... мен ... зиян келтіргені |
|үшін жауапкершілікке тартатын азаматтардың талаптары |
| | ... ... ... ... ... ... банк қызметкерлерінің |
|талаптарын қанағаттандыру |
| | ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген|
|міндеттемелер бойынша кредиторлардың талаптарын қанағаттандыру |
| | ... және ... тыс ... ... ... ... қанағаттандыру|
| | ... ... ... басқа да кредиторлардың талаптарын қанағаттандыру |
Сурет 6 кредиторлардың талаптарын қанағаттандыру кезегі
ҚР ... ... 51 ... белгіленген [6].
Ұлттық банк ерікті таратуға рұқсат беруден бас тартқан ... ... ... банк Төрағасының не оның орынбасарының қолы қойылған дәлелді
шешім шығарылып, банкке жіберілуі тиіс.
Ұлттық банк мынадай негіздердің кез ... ... ... ... ... бас тартады:
1. Берілген құжаттардың толық болмауы немесе тиісінше ресімделмеуі;
2. Банктің өз міндеттемелері ... ... үшін ... ... ... ... тарату туралы рұқсатын алғаннан кейін он
күндік мерзімде:
Занды ... ... ... ... әділет органына
банктің ерікті таратылғаны ... ... ... әділет органдарының ресми басылым беттеріне таратылу ісі басталған
кезден бастап шағым-талаптар (өтініштер) беру ... ... ... ... талаптарын қабылдау мерзімін ... ... ... ... ... ... ... ақпарат жариялауға
міндетті.
Ерікті тарату жөнінде ... ... ... ... кейін банк
акционерлерінің жалпы жиналысы оның ... мен ... ... бір ... ... ... комиссиясын құруға міңдетті, оған банктің
мүлкі мен ісін басқару жөніндегі өкілеттіктері ... ... ... дейін тарату шығыстарының сметасын, оған қоса ... ... және ... ... негізгі қосымша
төлемдердің мөлшерін акционерлердің жалпы жиналысы бекітуі мүмкін.
Банктегі тарату ісі банктің тарату комиссиясы ... ... ... ... Банкті тарату комиссиясы тағайындаған куннен бастап
банкті тарату ісі ... ... ... банк ... ... ... да органдардың лауазымды адамдарының өкілеттіктері, оның
ішінде мүлікке билік жүргізу және міндеттемелерді өтеу жөніндегі,
олардың банкті басқару құқықтары жойылады;
Егер банктің ... ... ... таратылатын банктің
атынан немесе есебінен жүзеге асырылатын іс-қимыл жасаса, не ондай іс-
қимылды ... ... ... ... ... ... ғана
заңды күші болады;
Таратылған банктің борыштық міндеттемелерінің мерзімдері өтті деп ... ... ... ... ... түрлері бойынша
тұрақсыздық айыбы мен ... ... ... тоқгатылады;
Таратылған банктің мүлкін өндіріп алуға өтініш берудің барлық заңдық
шектеулері алынып тасталынады;
Банкке ... ... ... барлық талаптар осы сәттен бастап банктің
тарату комиссиясының ... ғана ... ... және ... ... ... ... қаралады.
Тарату комиссиясы кредиторларды анықтау және олардың Талаптарын
қанағаттандыру, ... ақ банк ... ... алу ... шаралар
қабылдайды. Банкті ерікті таратуға байланысты барлық шығыстар ... ... ... ... ... ... ... қаржы ж9мсауына
тиым салынады.
Енді, банктерді еріксіз ... ... ... көрелік. Жогарыда атап
өткендей, банктерді еріксіз тарату ісін сот орындары жүзеге ... ... және банк ... ... Заңның 70 бабында тарату негізіне қарай
еріксіз ... үш ... ... ... ... ... түрі ... банкрот болуымен байланысты жүзеге асырылады; Екінші түрі - ... ... ... негіздемелер бойынша банк операцияларын
жүргізуге банк лицензиясын алып қоюына байланысты болады; ал ... ... ... ... ... ... жеке ... кесімдерде көзделген басқа да ... ... ... ... ... өтінішіне (шағымына) байланысты жүзеге
асырылады.
Банкті тарату ісінің басы банкті еріксіз тарату туралы сот ... ... ... күні ... ... ... ... тарату туралы сот
шешімінің заң күшіне енген күнінен ... және ... ... ісі
аяқталғанға дейін:
Еріксіз таратылатын банк акционерлерінің жалпы жиналысының,
басқа да органдардың лауазымды адамдарының өкілеттіктері, оның
ішінде мүлікке билік жүргізу және ... өтеу ... ... басқару құқықгары тоқтатылады;
Егер банктің тарату комиссиясының төрағасы таратылатын банктің
атынан ... ... ... ... ... ... ... іс-қимылды өзіне берілген ... ... ... ғана ... күші ... банктің борыштық міндеттемелерінің мерзімдері өтті
деп саналады;
Таратылатын банктің ... ... ... ... ... айыбы мен сыйақы ... ... ... ... ... алуға өтініш берудің барлық
зандық шектеулері алынып тасталынады;
Егер олар бойынша қабылданған шеіпімдер заң күшіне енгізілмесе,
таратылатын ... ... ... ... ... ... ... беру жөніндегі ұйымның қатысушы-банктің салымшыларына өтеуі ... ... ... ... қоспағанда банкке қатысты мүліктік
сипаттағы барлық талаптар осы ... ... ... ... ... ғана беріле алады.
8. Соттардың таратылатын банкке қоылатын мүліктік талапқа катысты атқару
құжаттары ... ... ... ... ... белгіліенген кезектілік
тәртібімен орындау үшін беріледі. Банкті ... ... ... ... ... банктің есебінен жұмсалады. Ұлттық банктің тарату
бойынша ... ... тиым ... ... ... оның ішінде тарату ... ... ету ... шығыстар, сондай ақ таратылатын банктің негізгі
міндетін қамтамасыз ету ... ... ... ... және
түракты түрде кредиторлар комитеті бекіткен смета шегінде таратылатын
банктің қаражатынан ... ... ... ... дейін тарату шығыстарының сметасын,
оған қоса ... ... ... және ... төленетін негізгі
қосымша төлемдердің мөлшерін тарату комиссиясының төрағасы Ұлттық банкпен
келісім бойынша бекітеді. ... ... ... туындауына қарай, тарату
массасынан төленеді. Тарту массасын мақсатсыз жұмсауға жол берілмейді.
Банктің ... ... он ... ... арнайы басқарушыдан қабылдау-
өткізу актісі бойынша банктің мүлкі мен құжаттарын қабыдайды. ... ... ... ... ... ... және өз
құзіретіне кіретін мәселелер бойынша шешім қабылдау кезінде ... ... ... шешімдері хаттармен ... ... ... ... ... ... қатысуға құқығы жоқ. Тарату
комиссиясының төрағасы тарату комиссиясының жұмысына басшылық жасайды және
ҚР нормативтік құқықтық ... ... оның ... ... ... ... тағайындалған кезден бастап оған таратылатын банктің
ісін және ... ... ... ... ... ... ... банк ісін аяктау үшін, оның ішінде оның кредиторларымен және
акционерлерімен есеп ... ... ету ... шара ... ... таратылатын банктің атынан және өз ... ... ... шешім қабылдаған кезден өздігінен іс-қимыл жасайды.
Тарату комиссиясының ... ... ... Банктің тарату
комиссиясының төрағасы тарату комиссиясының жұмысын басқарады, оның қызметі
ҚР нормативтік қүқықгық актілеріне сәйкес ... ... ... ... ақ банктің тарату комиссиясының құрамына өзгерістер енгізеді.
Банктің ... ... ... ... ... оның ... атқарады. Тарату комиссиясының төрағасын қызметінен босату және
қызметке тағайындау банк ... ... ... ... құзырына
жатады.
Банктің филиалдары және өкілдіктері болған ... ... ... ... ... ... арнайы бөлімшесі (бүдан әрі - арнайы
бөлімше) таратады. Бөлімшенің құрамы тарату ... ... және ... ... ... ... ... оның тарату
комиссиясы мүшелерінің ішінен тағайындалатын басшысы басқарады.
Бөлімше басшысы өз қызметін тарату ... ... ... ... жүзеге асырады. Бөлімше басшысы бөлімше тарату комиссиясының
төрағасына есеп береді. ... ... ... ... үшін және ... және ... таратуды жүзеге асырғаны үшін ҚР нормативтік
қүқықтық ... ... ... береді. Тарату комиссиясы мүшесінің
бөлімше басшысының, тарату комиссиясына тартылған қызметкердің қүқықгары
мен ... оған қоса ... ... шарттары тарату комиссиясының
төрағасымен жасалатын жеке ... ... ... ... ... ... комиссиясы төрағасының ... ... ... төрағасы оралымды басқаруды жүзеге асырады, бөлімше
басшыларының ... және ... ... ... ... төрағасы, бөлімше басшысы және тарату комиссиясының мүшелері
банкке келтірілген зиян үшін, ... ... ... үшін,
сондай ақ олардың банкті тарату ісінде жол берген ... да ... үшін ҚР ... ... ... ... болады.
Банк шығарған акциялар жиынтығының бес немесе одан да көп ... ... банк ... ... ... ... өз ... ұстауға құқылы.
Тарату комиссиясы:
Банк басшылығынан ... мен ... ... туралы қажетті актілер жасай отырып, банк операцияларын
жүргізуге берілген лицензияны, бакті тіркеу жөніндегі құжаттарды,
таратылатын банктің мөрлерін, ... ... ... ... ... ... бланкілерін және де басқа да
қүжаттарын тез арада өткізуін талап етеді;
Банк активтерін қабылдайды;
Банктің ... ... оның ... ... ... ісі ... ... бастап 10 жүмыс күні ішінде
корреспонденттік есеп шоттарды корреспонденттік есеп шоттардың жабылуын,
касса ревизиясын салыстырып тексереді;
Таратылатын бактің ... және шет ел ... ... ... банктің ағымдағы есепшоты ашылған банктерге және
Ұлттық банктің тиісті облыстық филиалдарына банктің атынын
қол қоюға ... ... ... қол қою ... ... ... ... кассасындағы оның айырбастау пункттеріндегі ақша қалдығын таратылатын
банктің ағымдағы есеп ... ... ... ... берілген банк лицензияларының
қайтарып алу туралы, банкті таратуға ... беру ... ... ... ... ... ... тарату комиссиясын
тағайындау туралы ... ... ... ... банк ... ... жергеорналастырады.
Тарату комиссиясы Ұлттық банк белгілеген мерзімде атқарылған жүмыс туралы
есепті, ал қажет болған жағдайда қосымша ... ... ... мен ... өз ... ... асыратын бөлімше тарату
комиссиясының төрағасына жасалған жұмыс туралы есеп үсынады.
1.2 Ұлттық банктің ... ... ... ... ... әр ... факторларға байланысты өзгеріп отырады,
әсер ететің факторларды ... және ішкі деп ... ... ... факторларға елдегі экономикалық саясат, политикалық жажағдай,
нарықтық жағдай, сонымен қатар күтпеген - кездейсоқ ... ... ... біліктілігі сонымен қатар басқару бөлімінің
біліктілігі, банктің жасап жатқан операцияларына байланысты бақылаудың
денгейі.
Банкке ішкі әсер ... ... ... тәуекелдік денгейіне
байланысты бөлеміз.
Банк қызыметіне әсер ... ... ... ... ... ... Тәуекелдік қандайда бір жағымсыз ... ... ... ... ... ... бір ... жоғалту ықтималдығың қызметті ... ... ... ... алынбауын немесе ... пада ... ... /5, б ... ... ... ... тәуекелің классификациялау
өте қыйынға түседі. Бірақ оларды да ... ... ішкі ... ... Төлемқабілеттілікті жоғалту тәуекелі ... ... ... ... ... тарта алмаудан емес сонымен
қатар, болжамдаудан қате ... ... ... ... ... ... Осы көрсетілген факторлар
төмендегідей тәуеклдердің тууына ... ... ... ... ... пайыз тәуекелі
• несиелік тәуекел
• нарықтық тәуекел
• саяси тәуекел
• влюталық ... ... ... ... ... Кездей – соқ жағдай аппат тәуекелі
Коммерциялық банктер әдетте өзінің төлемқабілеттілігің , ... ... әр ... ... ... ... ... . Банк қызыметің реттеу, Қазақстан ... ... ... ... реттеу механизмінің тәртібі
Ұлттық ... ... ... ... ... ... қадағалау бойынша нормативтік құқытық актілермен ... жылы 31 ... ... «Банктер және банктік ... ҚР ... 41 – ... ... ҚР ... банк ... ... қаржылық тұрақтылығын ... ... ... мүдделерің қорғау, ... –ақ ...... ... ... ... отыру ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырады:
• Пруденциялық нормативтер ... ... ... ... ... ... актілер
шығару
• Банктердің қызметін тексеру
• Банктің қаржылық ... ... ... ұсыныстар беру;
• Банктерге ықпал ететін шектеу шараларын ... ... ... олардың лауазымды санкциялар ... банк ... ... ... ... ... мен орындауға міндетті ... да ... ... ... ... Ол ... қатар банктердің
пруденциялық нормативтерді және ... ... ... ... мен міндеттерді бұзғаны үшін ... ... ... ... ... ... ... туралы
мәселені шешу мақсатында Ұлттық банк белгілі мөлшерде ... ... ... ... ... ... ... міндетті басқа ... мен ... ... ... мен есептеу
әдістемесін, белгіленген күнге банктің ... ... ... позициясының лимиттерін және ... ... ... ... ... және ... есептеу әдісін, ... ... ... мен оны ... ... ... банк
белгілейді.
Банктік қызметті жүзеге асырумен ... ... ... банктер реззервтік қор құруға міндетті. Резервтік ... ... ... ... ... ... Банктер резервтік қорларының көлемін Ұлттық ... ... ... ... мен ... ... қызыметінің сенімділігіне бақылауды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... бекіткен тәртіпте күмәнді және ... ... ... ... құру ... ... несиелер мен басқа да
активтерді жіктеуге міндетті.
Пруденциялық ... Банк ... ... ... ішіндегі ең
маныздысы - ... ... 2002 жылы 3 ... ... ... № 213 қаулысымен бекітілген «Екінші денгейдегі
банктерге арналған пруденциялық ... ... ... ... ... ... Жарғылық қордың ең төменгі мөлшері;
2) Меншікті қаражаттардың жеткілікті коэффиценті ;
3) Бір ... ... ... ең ... мөлшері;
4) өтімділік коэффиценті
5) ашық валюталық позиция ... ... ... және ... ... емес ... банк ... ең жоғары мөлшерінің
коэффиценті. /3/
1. ... ... ... ең ... ... ... ... ең төменгі мөлшерін Ұлттық банк
басқармасы ... Банк ... ... ... ... төменгі денгейде ғана, сондай –ақ ондай ... кез ... ... нормативтер мен орындауға міндетті
басқа да нормалар және ... ... ... ... алал ... Меншікті қаражаттың жеткілікті коэфиценті.
Меншікті капитал (К) 1 ... ... мен 2 ... ... (
1 ... капиталадан аспайтын мөлшерде) қосындысынан ... ... ... есептеледі.
Банк инвестициясы - акцияның (жарғылық ... ... және ... ... ... ақ ... занды ұйымдардың
субординерленген қарызына жұмсалымдар сомасы.
Ұйымдардың ... ... ... мынадай
шарттардың біріне сәйкес ... ... ... аталған заңды тұлғалардың қаржылық ... ... ... ... және ... қортындымен
расталуы тиіс
- жоғарыда аталған заңды тұлғалардың ... ... ... ... тізімінің «А» категориясына енуге тиіс.
- жоғарыда ... ... ... ... ... & Poors және ... да ... рейтингтік
агенттіктердің «А» рейтингінен төмен болмауға тиіс
Бірінші ... ... (К1) ... ... :
- ... ... ... қосымша капитал
- өткен жылдарадағы бөлінбеген таза табыс ( өткен ... ... ... ... ... резервтер);
Шегерілген (-)
- Материалдық емес активтер (Халықаралық қаржы ... ... ... банктің негізгі ... ... ... ... ... ... ... зиян
- ағымдағы жылдағы шығыстардың ағымдағы жылдағы ... ... ... ... ... ... ағымдағы жылдағы табыстардан ағымдық жылғы шығыстардан
артық ... ... ... мен ... ... ... мөлшері;
- тәуекелді есепке алып ... ... ... ... ... ... ... резервтер (позициялар) мөлшері;
- бірінші денгейлі капитал сомасының 50 ... ... ... ... ... ... ... - бұл мындай талаптарға ... ... ... ... ... міндеттемесі:
1) депозит немесе міндетеме болып табылмауға ... ... ... ... ... аффилирленеген тұлғалар
талаптары бойынша кепілдік ертінде қамтамасыз ... ... ... ала ... немесе жартылай) өтелмеуге тиіс;
4) банктің ... ... ... ... тиіс ( ... ... қалған мүлікті бөлу
барысында)
Банктің субординарлық қарызы - ... ... ... ... ... ... келетін, меншікті капиталға ... ... ... ҚР – ның ... сәйкес шығарылса,
субординарлық ... және ... ... ... ... ... ... меншікті капитал ретінде есепке
алынады және бес жыл ... ... ... ... ... жылы – субординарлық қарыздың 80 пайыз сомасы
2-ші жылы – субординарлық қарыздың 60 пайыз сомасы
3-ші жылы – ... ... 40 ... ... жылы – ... ... 20 ... сомасы
5-ші жылы – субординарлық қарыздың 0 пайыз сомасы
Меншікті ... ... ... ... ... ... бірінші денгейлі капиталының, оның барлық активтерінің
сомасына ... 0,06 – дан кем ... тиіс ... = К1 – ... К1 - ... денгейлі меншікті капитал;
ИК - банктің акцияға жұмсалған ... және ... ... тұлғалардың субординарлық қарызы;
А - ... ... ... ... ... активтердің
сомасы
Банктің меншікті ... , оның ... ... ... ... ... 0,12 - ден кем ... ... = к ... - ... К2 - банктің меншікті капиталы;
Ар – тәуекел дәрежесіне ... ... ... және
баланстан тыс міндеттемелер ... ... ... ... ... ... алу ... ... ... банкке қабылданған ... ... - ... ... ( ... және ... ... құралған позициялар) қосылған ... ... ... ... резервтер сомасы ( яғни тәуекелді
есепке ... ... ... ... 1,25 ... ... сомасы).
3. Бір қарыз алушыға ... ... ... ... ... алушы - ҚР – ның ... ... ... ... негізінде қарыз алушы немесе үшінші бір
тұлғаның ... ... 2 ... ... не ... ... ... баратын банк ... ... ... ... жеке және ... ... ... алушыға келетін, тәуекелдің мөлшері сомасынан
тұрады
1) банк ... ... ... ... ... ... банк
талабы;
2) соңғы бес жыл ішінде банк ... ... ... ... банк ... ҚР ... ... жасалған ... ... ... алушы немесе үшінші бір тұлғаның ... ... ... ... не ... мерзімге несиелік тәуекелге
баратың банк тарапынан ... ( ... ... ... (-), ... алушының міндеттемелрі бойынша
қамтамасыз ету ... ... ... банк ... берілген депозиттегі ақшасы, ҚР ... ... ... шығарған мемлекеттік бағалы қағаздары, құйма
бағалы металдары, ... Standard & Poors және ... ... ... агенттіктердің «А» рейтингін иеленетін банк
кепілхатары;
- ҚР Үкіметі және ... ... ... ... Standard & Poors және ... да ... ... «ВВВ» рейтингінене төмен емес ... ... бар ... ... ашқан корреспонденттік шоттарына
қатысты талаптары.
Бір қарыз ... ... ... ... ... ... ... тәуекел мөлшерінің (Т) ... ... (К) ... ... ... ... = ... Т - тәуекел мөшері ( несиелік лимит);
К – банктің меншікті ... – тің мәні ... екі ... ... ... қарым – қатынастағы қарыз алушылар үшін – ... ден ... ... да қарыз алушылар үшін 0,25 – ден ... тиіс ... 0,10 - ... тыс ... қамтамасыз етілмеген
банктік несиелер, сондай - ақ офшорлық аймақ ... ... ... ... ... ... Ағымдағы өтімділік коэффиценті.
Өтімділік бақылап отыру мақсатында банктер ... ... ... ... ... екі ... көмегімен анықталады:
- банктің ағымдағы өтімділік коэффиценті (к4,1)
- Банктің қысқа ... ... ...... ... ең төменгі ... ... ... ... ... көэффиценті (К4) ... ... ... ... шамасының талап ... ... ... шамасына қатынасы ... ... ... коэффиценті (К 4,2) төмендегідей ... 4,1 = А ... ... Аор - ... ... ... ... шамасы
Мор – талап етілетін ... ... ... шамасы;
К4 – ағымдағы өтімділік ... ... ... ... ... ... қолма – қол ақшалар:
- мемелекеттің бағалы қағаздары және ... ... ... ... ... , ... – ақ өтімділігі
жоғары басқа да бағалы қағаздар;
- Құйма ... ... ... ... ... - Standard & Poors және ... ... ... агенттіктердің «А» төмен емес ... ... бар ... - ... ... ... депозиттер;
- Standard & Poors және басқа да ... ... «А» ... емес ұзақ ... ... бар ... ... «овернайт» зайымдары.
Талап етілуге дейінгі міндеттемелерге мыналар есептеледі:
- клиенттердің және банк – ... ... ... ... ... банкаралық несиелері;
- есеп айырысу мерзімді өтімділік ... (К5) үш ... ... өтелу мерзімі бар ... ... ... үш ай ... дейін тартылған талап етілетін міндеттемелердің
орташа айлық шамасына ... ... ... 4,2 = А ор ... Аор - ... мерзімі үш айдан ... ... ... ... - үш ай ... ... ... талап етілетін
міндеттемелердің орташа айлық ... - ... ... ... ... ... есептеуде мынадай баптар ... ... ... басқа активтер;
2) сенім туралы ... ... және ... ... банктің ... ... ... қалдықтары,
3) Ұлттық банктің офшорлық аймақ тізіміне ... ... ... бейрезиденттерге қатысты талаптар.
Есептік мерзім ішінде банкте кредиторлар мен ... ... ... міндетемелерді болса, өтімділік ... ... ... ... өтімділік коэффицентін есебімен ... мен ... ... ... ... ... міндетті (1 – қосымша ).
Аталған активтер мен міндетемелерді мерзіміне ... ... әр бір ... үшін ең аз ... ... со ... ішінде банк дебиторлар мен корреспонденттерінің
меідеттемелерді ... ... ... құқы бар. Бұл ... ... ... байланысты зияндарды жабуға арналағн
резервтерді шегермей – ақ ... ... және ... ... ... мәліметтері «және 5 – жол ... ... ... ... 5 және 6 – ... ... деген жолға жазылып баланстың ... ... ... ... ... баланстың мәліметтерімен
салыстырылады. «Барлығы» ... ... мен ... активтер (стандартты
активтерден басқасы) бөлігінің нәтижесінің ... ... ... ... сәйкес келуге тиіс.
1- жолға жоғарыда ... ... ... ... ... етілетін міндеттемелердің шамасының есебінде қабылданған
банктің активтері мен ... ... ... Ашық ... ... ... банк басқармасы - Standard & Poors және ... ... ... ... «А» ... емес ұзақ
мерзімді ... ... ... ... ... ашық
валюталық позиция (ұзын немесе қысқа) лимиті белгіленеді.
Ашық ... ... - осы ... ... ... ... ... қаражат алу талабы мен беру
міндеттемесін бейнелейтін, сол ... ... ... ... ... мен ... ... шетел
валютасындағы қаражаттар қалдықтарының айырмасы.
Ұзын валюталық ... - ... бір ... ... ... мен баланстан тыс ... мен ... тыс ... ... ... келетін сол
шетел валютасындағы ашық валюталық ... ... ... - ... бір ... валютасында
бейнелейтін активтер мен баланстан тыс ... ... ... тыс ... ... ... келетін сол шетел
валютасындағы ашық валюталық позициясы.
Әрбір ... ... ... ашық ... ... ... жеке
анықталады.
Шетел валюталарына қатысты ашық валюталық позиция лимиті ... ... сома мен ... ... ... ... ... арасындағы айырма жолман есептеледі.
Жекелеген шетел валюталарына ... ашық ... ... ... ... бірінші кезекте банктің активтік ... ... ... ... ... шетел
валютасы бойынша ... ... ... ... ... ... бойынша шартты ... мен ... ... ... ... ... ... қалдықтарының сомасы
анықталады.
Банктің валюталық нетто - ... ... ... валютасындағы
банктің ұзын ... ... ... мен барлық ... ... ... ... жиынтық ... ... ... ... валютасында бейнеленген талаптар мен міндетемелер сондай
талаптар мен ... ... ... ... ... позицияның бір бөлігіндегі есепке кіреді.
Шетел валютасында операциялар жүргізуге ... бар ... әр ... күні ... ... ... ... әрбір шетел
валютасы бойынша валюталық позиция ... және ... ... позициясы туралы есебін ... ... ... ... ... ... ... валютасы бойынша есептік апта ... ... ... ... және ... нетто - позициясының
лимитін үш апта ... 5 ... ... түрінде санкция
қолданылады.
Жекелеген шетел валютасы ... ашық ... ... 0,09 пайызға ... ... ол ... лимитті
бұзушылықа жатпайды.
6. Негізгі корларға және ... ... емес ... банк ... ... ... коэффиценті.
Негізгі қорларға және басқа да ... емес ... банк ... ... ... ... (К5) мәні 0,5 – тен аспауы тиіс (7):
К5 = ... И - ... ... және ... да ... емес
активтерге жұмсалынған инвестициясының ... , оған ... ... мен құрылғылар;
2) салынып жатқан негізгі құралдар;
3) банктің жалға алған ... ... ... ... компьютерлік жабдықтар;
5) көлік құралдары;
6) жалға ... ... ... ... ... ... қабылданған құралдар;
8) басқа негізгі құралдар;
9) Қаржылық есептің № 38 ... ... ... ... ... ... сай ... алынған, лицензиялық
бағдарламалық құралдар;
10) Басқа материялдық запастар;
11) Капитал ... ... ... қарыздар.
Банктердің пруденциялық ... ... ... ... жасайды. Әр айдын ... ... ... банктер Ұлттық
банкке пруденциялдық нормативтердің есебін ... үшін ... ... –ақ әр айдың бірінші ... ... мен ... ... ... ... ... енді осы ... ... ... ... ... ... ... жайлы тоқталып
көрейік. 2001 жылы ... ... ... ... бұзғаны байқалса, ал сонғы 2002 жылы ... тек қана 1 банк ... ... ... ... банктердің санының азаюы
Халықаралық ... ... ... ... ... бағдарлама шегінде ... ... ... ... жоғарылау әсерінен болады.
Пруденциялдық реттеу жүогізу ... ... ... ... жол берген ... ... ... ықпал ету ... мен ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Банктер пруденциялдық нормативтер мен орындалуы ... ... ... және ... , сондай – ақ Ұлттық ... - ... ... ... ... лауазымды
тұлғалары мен қызметкерлері банктің ... ... ... ... депозиторлары мен клиенттерінің ... ... ... ... онда ... банк ... ету ... мынадай түрлерін қолдануы мүмкін:
А) міндеттеме хатты талап ету
Б) ... ... ... ... ... жасау
Г) орындауға міндетті бұйрық хат ... ... - ... ... мойындап, банк
басшылығы ... ... ... ... мерзім ішінде жоюға
дайындығы.
Жазбаша ... - ... ... ... жою және
онымен байланысты ... ... ... ... банк ... банк ... келісімі.
Ескерту хаты - Ұлттық банктің банктік зандылықпен ... ... ... ... банкке хабарлауы.
Бұйрық хат - Ұлттық ... ... ... ... ... ... шараларды қолдану
қажеттілігі ... ... банк ... ... ... қарай жоғарыда аталған
ықпал ету шараларының ... ... ... ... де ... шектелген ықпал ету шараларының бір ... ... ... ... ... шараларды тоқтатпайды. /6, б 15-34/
Егер де банк өзіне ... ... ... ету ... ... орындамаса, Ұлттық банк оған қосымша
банктік ... ... ... ... ... ... ... рұқсат беруден бас тартуы ... ... банк ... ... ықпал ету ... ... ... ... ... ... ... шараларды жүзеге асырады;
а) Қазақстан ... заң ... ... ... салу және өндіріп алу ;
ә) барлық немесе жеке бір ... ... ... ... банкті консервациялау;
в) белгілі бір ... ... ... ашылуына рұқсатты
қайтарып ... банк ... ... ... ... банктік
операцияларды жүргізуге рұқсат беретін ... ... соң, ... берген органдармен тиісті ... ... ... ... ... тоқтатылады.
Түйін. Банктің өтімділігі оның төлемқабілеттілігінің ... ... ... ... ... ... ... байланысты ғана емес сонымен қатар бірнеше ... ... ... ... сыртқы және ішкі ... 1995 жылы 31 ... ... ... және ... ... ҚР ... 41 – бабына сәйкес, ҚР ... банк ... ... ... ... қамтамасыз ... ... ... ... ... –ақ ...... жүйесінің тұрақтылығын қолдап ... ... ... ... ... жүзеге асырады:
Банк өтімділігі мен төлемқабілеттілігін ... ... ... банк ... ... ... сенімділігн арттыру
мақсатында ... банк әр ... ... нормативтерді қолданады.
Банк қызметін реттеу шараларының ішіндегі ең ... ... ... ... ... ... ... мен бақылаудың шет елдердің
тәжірибесі
Әлемдік экономикада соңғы он жыл ... банк ... мен ... ... ... ... айналып отыр. Корпорацияларға бақылау
жүргізу үшін күрес көптеген ... ... банк ... ... күш болып табылады. Шындығында осның ... да ... ... ... ... құру үшін ... отырған шаралар. Ресей Федерациясы
үшін бұл ... ... ... ... ... операциялар
табыстылығын төмендетіп, Орталық банк жүргізіп ... ... ... ... ... ... ... соның
салдары ретінде бірігуіне алып келеді.
1985 жылы АҚШ-та 15 мыңнан астам коммерциялық ... ... ... 5 ... ... ұлттық, яғни федералдық үкіметтен чар- ... ... ... 10 ... ... ... ... (штаттардың
үкіметінен чартер алғандар). Ұлттық банктер мен штаттық банктерінің қызмет
етуі банк жүйесінің қосарлы ... ... ... ... ... және оған мүше ... жіберілген
коммерциялық банк ФРЖ-нің мүше – банкі болып табылады. Заң ... ... ... ... ... тиіс. Штат банктері өздерінің қалаулары
бойынша барлық және ФРЖ-нің мүше – ... ... ... ... ... ғана ... кіре ... Қазір штат банктердің 10%-ға жуығы
ФРЖ-ге мүше – ... ... ... ... мүше – ... ... банктер қатарының 40%-ын құрайды.
Депозиттік мекемелерді реттеу және ақша айналысына бақылау, банктерді ... ... ... қойылатын талаптарына бағындырды. Бұл ФРЖ-ге мүше –
банктер мен мүше емес банктердің арасындағы басты ... ... ... ең көп ... ... типі – ... банктер.
Екінші дүниежүзілік соғыстан соң АҚШ-та банктердің бөлімшелерін ашу
кеңірек қанат ... олар ... ... ... одан ... ... ашылған болатын. Көптеген ірі банктер ... ... бір ... ... ... Банк ісінің бұл ұйымдастыру
формасы, тек қана банкі бөлімшелерінің ашылуына жол ... ... ... жаңа ... ... енуді жеңілдетті. АҚШ-та холдинг- компаниялар 6
мыңға жуық, олар 8,6 мың ... және 35,6 мың ... ... ... ... отырған банктердің бірігуі барлық кезеңдерде
Ұлттық экономиканың ... ... ... ... табылады. 90-шы
жылдардың орта ... ... ... ... ... ... ... корпоративтік сауда аландары босап қалған болатын.
1982 ж. болған халықаралық қарыз ... ... ... негіз болып
табылды. Бұл жағдайға көбіне ... ... ... ... ... ... бұған дейін экономикасы дамымаған елдерге көптеп ... ... ... ... есеп жүйесі, еуропалық ... ... ... ... ... ... ... үшіншіден, филиалдар жүйесіндегі депозиттік негіздің болмауы себеп
болды.
Алайда бұл банктерді біріктіру лебі ... ... ... ... ... ... асыру жолдарын ойластыра ... ... ... 1997 ж. соңындағы Швейцариялық Ипіоn Вапк оf ... және ... ... ... жаңа United оf ... құрылымына айналуы
болды. Ол әлемдегі ең ірі құрылымдардың біріне айналып, акгивтері бойынша
(604 ... АҚШ ... ... ... ... ... біріне
айналды. Швейцария банктерінің біргуі батыс еуропалық қаржы институтарының
халықаралық рыногындағы бәсекелік қабілетті дәлелдеп қана қоймай, ... АҚШ ... ... нығайту үшін жасалған шаралардың бірі болып
табылды. Біріктіру ісін аяқтаған соң United оf ... АҚШ ... ... ... етті. Ендігі жерде меншікті капитал ... ... ең ірі ... ... ... сипаттайтын деректерге
тоқтала кетейік (кестеЗ), [13].
Әлемдік тәжірибеде, нарықтық экономика жағдайында ... ... ... әр ... ... формалары бар:
• оның капиталының қалыптасуы 100% мемлекеттің қаражаты есебінен ... ... ... ... ... тиесілі (немесе ... ... ... бірлестік типтес ұйым (мемлекеттің қатысуымен немесе қатысуынсыз);
• Орталық банкінің қызметін бірігіп ... ... ... жүйесі.
АҚШ-та орталық банктердің капиталына мемлекет ... ... ... ... ... (ФРЖ) мүше ... жарна пұл
төлемдерінен тұрады.
Кесте 3
Меншікті капитал көрсеткіштері ... ... ең ірі ... ... аттары |Ел аттары ... ... ... | | ... ... ... | | ... |
|1 ... ... ... |27.4 |
|2 ... ... |АҚШ |22.6 |
|3 ... Агриколь групп |Франция |22.3 |
|4 ... |АҚШ |21.2 |
|5 ... оф ... |18.6 |
|6 ... банк ... |17.4 |
|7 ... оф Америка |АҚШ |17.3 |
|8 |АБН Амро ... |15.9 |
|9 ... бэнк ... |14.8 ... ... Кангио Банк |Жапония |14.5 ... ... ... ... ҚР Ұлттық банкінің сайты htt // www.
nationalbank. kz
1998 жылы бірқатар банктерді біріктіру істері ... ... ... 16.6 ... АҚШ ... бағаланды. Ол Фирст ... корп ... Сити корп ... ... ... алу ... ... асқан болатын.
Жаңа Фирст оф Америка Банк горп банкінің 2.6 мың бөлімшелері, 16 ... 204 ... АҚШ ... ... ... ... ... банктің рейтингі артып, жыл сайын болатын
шығыстары үнемделіп, акциялардан ... ... ... ... ... Норстар банкі, Нью Ингланд корп банкімен ... соң, ол ... ең ірі ... банктердің біріне айналып, 204 млн. қосымша табыс
алып, 35032 млн. долл. үнемдеді. Шағын ғана Ки ... ... ... осы ... банктерді біріктіру нәтижесінде 204-ші орыннан 36-шы орынға
рейтингін жоғарылатты.
Егер де ... ... және ... ... ... ... түрде алып қарайтын болсақ, онда ... ... ... ... аса көп ... Алайда олардың қоғам үшін
тиімділігі ... ... ... Қазіргі кезде экономистер осындай
толығымен біріктіру істері жалпы алғанда ... ме ... ... ... Мұндағы айдан анық мәселе біреу ғана — ол ... ... үшін ... болуы. Тек осы сияқты тез арада қол жеткізетін
ұтымдылық ұзақ ... ... ... ... ... деп ... атақты экономистер — П. Хэйли, К. Пампу және Р. ... ... ... ... ... табысы салық төлегенге дейін
2-3 пайызға көтерілгенін есептеп көрсетті. Бұл көрсеткішке ең алдымен банк
операцияларының көлемінің өсуі ... ... ... ... ... ісі ... ... шығыстардың болуымен қатар жүреді.
Кесте 4
АҚШ банк капиталының шоғырлануы
|Жылдар |Банктер саны ... ... АҚШ ... (млрд.АҚШ |
| | ... ... ... ... |14504 |2004 |14.5 ... |14040 |2504 |15.1 ... |12204 |2804 |15.7 ... |11040 |3304 |18.5 ... |8504 |5040 |20.0 ... ... ... ... ҚР ... ... htt // www.
nationalbank. kz
Банктерді бірікітірудің соңғы лебі банктердің ... тыс ... алып ... және жалпы экономикалық дағдарыс ... ... ... ... ... жүрді. Банк капиталаның
шоғырлануының динамикасын төмендегі деректерден байқауға болады (кесте 4),
[13].
Банктерді біріктіруден алатын қоғамның ... ... ... ... ... ... жолға арзан, қарапайым жолмен келуге ... ... ... ... ашық ... отыр. Осы проблеманың өзегі еңбекке ынталандыру
жүйесінен туындауы мүмкін ғой деген ... ... ... мен ... 250 ірі ... мен ... 1 мың ... құнның өсуі менеджерлердің еңбекақысының бар жоғы 6.7 пайызға ... ... ... ... ... ... ... (АҚШ,
Германия, Ұлыбритани және т.б.) заңнамаларында үлкен ... ... ... ... ... ... ... ерекше ережелері болады.
Осы слада озып-жарып алға кеткен елдердің қатарына АҚШ жатады.
Екі жақты бағыну жүйесін ең алдымен ... ... ... ... табу ... ... ... отыру мақсатында қалыптастырған болатын. Екі
жақты деп отырғанымыз, АҚШ-да Федералдық және ... ... ... және олардың банк қызметіне бақылау ... ... ... ... ... ... орындарына: АҚШ айналымын
бақылаумен айналысып отыратын орган; ... ... жүйе ... ... ... ... (ДСФК) кіреді. Штаттар
деңгейінде негізгі рөлді банк қызметі бойынша штаттар кеңесі атқарады. Бір
де бір банк ... өз ... ... ... ... және ... Егер банк, басқа бір банкпен бірігуді көздеп, ... ... онда ол, ... ... тиісті мекеменің рүқсатын алуы тиіс.
Сонымен бірге, банкті жабу үшін де ... ... ... ... алуы ... ... ... біріктіру мен банкрот болған банктер саны
|Жылдар ... ... ... ... | ... |
|1 |2 |3 ... |698 |104 ... |1416 |31 ... |1382 |44 ... |1399 |76 ... |3555 |1037 ... |2049 |851 ... банкроттық ісі жүргізу өте жақсы жолға қойылған. Банк ... ... ... 90-шы ... ... ... ... қиындықтар кезеңінде
пайда болған "проблемалы" несие мекемелері жабылып, артынша ... ... ... ... ... ... банк ... мен өтімсіз
пассивтерді жаңадан құрылған мемлекеттік құрылымның еншісіне беріп, өтімсіз
активтерді ДСФК еншісіне беру жолымен бұл проблема шешіліп отыратын ... ... АҚШ ... ... мен банкрот деп табу динамикасын
келтірілген кестеден байқауға болады (кесте 5), [13].
Сонымен, АҚШ банк ... ... ... ең ... ... ... ... өткізіп, одан соң проблемалы активтер мен ... ... ... ... тұрақгы айналдыратындығы байқалды. Өтімділігі
төмен активтермен жұмыс істеу үшін ... ... ... ... ... ... және сатумен айналысатын арнайы
фирмаларға тапсырыс беріп, бірігіп ... ... ... ... органдары
АҚШ ірі банктердің банкрот болмауын барлық кезендерде қадағалап отырған.
Мысалы, 1948ж. ... ... ... оф ... ... капиталдың
жаппай қайтарылып алуын байқаған ФРЖ басқару кеңесі бұл банкке уақытша заем
беру арқылы көмекке ... ... ДСФК ... ... болудан аман алып
қалу мақсатында бірнеше миллиард доллар бөлген ... ... ... ... ... барлық жағдайларда көздеген
мақсатына жетіп отырмаған. Бэнк оф Нью Ингланд (Миннесота ... ... ... ... ... ... 2.3 ... доллар бөлгеніне қарамастан
банкрот болды.
Банк ісіндегі ... ... ... ... ... ... ДСФК
активінде 504 млн. доллар бар банк ... ... ... бридж-банк
(тікелей "көпір" деген мағынаны ... ... ... екен. Мұндай
банк, банкрот болған мекеменің салымдары мен басқа да пассивтерін біріктіру
мен активтерін сатып алу ... ... ... ... ... ... ... банктің шығындарынан ашылатын ... ... ... ... ... банк ... жалғастыру осы банк
орналасқан аймақ үшін маңызды болса;
Жабылғалы отырған банктің ... үшін банк ... ... ... АҚШ ДСФК ... ... түскен банкрот-банктердің
тізімін келтірілген кестеден көре аламыз (кесте 6), [13]. ... істе ... ... — 2 жыл. Осы ... ... ДСФК өзінің қол
астындағы ... ... ... ... отырып, банктің банкрот болу
кезеңінен, банкті ... ... ... ... ... ... "көпір" салады.
Осы банктің активтері мен пассивтерін сатып алуға ... ... ... ... танысып, сатып алуға қатысу үшін өтініш береді. ДСФК
банкті ... ... ... етіп ... Заң ... ... Ұлттық банктің барлық өкілеттіктері құзырына беріледі
(жоғарыда айтылып кеткен Банк оф ... ... дәл осы әдіс ... ... ... ... салымдарды қайтару, банкті жабу
мерзімінен 3-5 күн өткен аралыкта қайтарылып берілуі тиіс. Жиі ... ... ... ДСФК ... ... ... ... нәтижесінде несиелер бойынша жоғалтулардың орнын толтыру мақсатында
аударымдардың мөлшерін ұлғайтты. Сондықтан да бірқатар банктер ... ... ... ... ... ... активтерін сатуға
мәжбүр болды.
Банктердің қаржы жағдайын, экономиканың нақты ... ... ... мен ... ... туындайтын сенімнің жаңа
деңгейінқальштастырусыз мүмкін ... Бұл ... ... ... ... толық құнды жүйе қалыптастыру маңызды шарт болып табылады. Бұл
міндет, банктік ... ... ... ... ... көшіп,
бухгалтерлік есептің халыкдралық стандарттарын ... ... ... ... ... жағдайы дәрменсіздіке ұшыраған жағдайда, ... мен ... ... аз шығынмен өздерінің қаржыларын қайтарып
ала алатындығына сенімді болуы керек.
Осы мақсатты алға ... ... ... ... мен ... үкіметі қабылдаған
стратегиясы, салымдарға кепілдік беру жуйесін қалыптастыруды және ... ... ... ... ... корпоративті таратушы
институтын құруды көздейді. Әлемдік тәжірибе ... ... ... ... ... бөлек қолданылатын болса, онда олардың ... де аз ... АҚШ, ... ... ... ... мысалында
қаржылай түрақгылықгы қолдай отырып, ... ... ... ... ... көрсетеді.
Кесте 6
ДСФК жүйесіне қымбатқа түскен банкрот-банктер (млрд. АҚШ долл.)
|Р/|Банк аты ... ... ... ... ... ... | | | | ... |
|1 |Ферст Репаблик банк |Техас |1988 |32.7 |3 |
|2 |М банк ... |1989 |21.1 |2.7 |
|3 ... оф нью ... |Миннесота |1991 |15.4 |23 |
|4 ... ... ... |1984 |33.6 |1.1 |
|5 ... Сити Бэнк |Техас |1988 |11.2 |0.9 |
|6 ... ... бэнк ... |1989 |4.8 |0.7 |
|7 ... бэнк оф ... |1982 |2.8 |0.5 |
| ... | | | | |
|8 ... Нэшнл |Техас |1989 |1.9 |0.4 |
| ... | | | | |
|9 ... ... бэнк ... |І989 |0.9 |0.4 ... ... ... |1978 |0.8 |0.8 |
| ... | | | | ... ... ... бақылау және қадағалау нәтижесі бойынша мүлкі
жеткіліксіз болған кезде қаражат, олардың арасында қанағаттандыруға жататын
талаптар сомасына ... ... ... ... кредиторлардың
талаптарын қанағаттандырудан бас тартқан, не жалтарған жағдайда кредитор
занды түлғаның ... ... ... ... ... комиссиясына талап
қойып, сотқа өтініш беруге құқығы бар. ... ... ... ... ... ... ... қалған мүлкінен қанағаттандырылуы
мүмкін.
Екінші бөлім ҚАЗІРГІ ... БАНК ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында 1993-2006 жылдар аралығындағы екінші
деңгейлі банктерді қадағалау
және бақылау ісінің жалпы ... ... ... ... ... ... мен ... банк
жүйесін құруы барысында еліміздегі екінші деңгейлі банктерді қадағалау ... ісі ... рет заң ... 1993 ... 13 ... ... банктер және банк қызметі туралы" Заңымен бекітілген болтын. Алайда,
банктерді қадағалау және ... ісі ... 1995 ... 31 ... "ҚР ... және банк ... ... Заңымен реттеледі.
Банктердің бірігу процесін үкімет тарапынан реттеу, сондай-ақ банктік
холдинг – компаниялардың қызметін ... банк ... ... ... ... ... көздейді. Соңғы кездері бұл аумақтағы
бәсекенің артуына чартер берудің ... ... ... ... ... ... қолдану, электрондық терминалдардың пайда
болуы және АҚШ-та ... ... ... ... ... ... қатар бәсеке, басқа да қаржы институттардың тез арада
өсуіне ... ... ( ... ... ... ... тән
көптеген қызмет көрсететін мекемелер және ақша нарығының өзара қорлары ... ... ... ... шамамен 34 банк және олардың 783
бөлімшелері мен филиалдары орналасқан.
Бүкіл ақша айналымының несие жүйесінде ...... ... және оларды елдің халық шауашылығына ... ... ... ... ... ... ерекше маңыз береді. Қазақстан
Республикасының "Валюталық реттеу туралы" ... ... ... Республикасының Президенті мен Министрлер кабинеті өз құзіреті
шегінде валюталық реттеу саласында осы заң ... ... ... ... қабылдайды.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі – Қазақстан ... ... ... ... ... табылады".
"Валюталық реттеу" түсінігіне нормативті актілерді жасап шығару, ақпарат
жинау, валюталық заңдардың сақталуын бақылау және оны ... ... ... ... ... банк ... ... функцияларын жүзеге
асырады.
Бұл принцип – ел тәуелсіздігін сақтау ... ... ... ... құралы және ақша айналысын басқа елдер валюталарының
ықпалынан сенімді қорғау жолы.
Орталық банк елдегі ақша – ... ... ... ... ... Өз ... ақша – несие саясаты экономиканы мемлекеттік реттеудің
негізін құрайды. Сондықтан ақша – ... ... ... ... ... ... экономиканың тиімділігі туралы сөз
қозғауға да болмайды.
Ұлыбритания мен Францияда орталық ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер бола алады.
Оларда да орталық банктер атқарушы ... ... тек ... ... ... ... ... Германияда, АҚШ – та заң жүзінде
бекітілген. Батыс ... банк ... ... ... ... банк ... үкіметпен үйлестіріп отыруы тиіс, алайда оның тұрақты ақша
айналысын ... ... ... ... ... орындауға міндетті
емес деп жазылған. Ол канцлерге де, федерация министріне де бағынбайды, тек
Бундесбанк туралы заңға ғана бағынады.
АҚШ-тың ... ... ... ... ... ... – Федералды
резервті жүйесінің (ФРЖ) мүшелерін – ... ... ... және ... қызметі келіспеушілік бойынша қызметіне босатылуы
мүмкін емес. Басқарушылар кеңесі конгрессо алдында есеп беріп отырады.
Біздің ... бен шет ... ... ... ... ... – экономиканың қалыпты дамуын қамтамасыз ету мақсатында ақша ... және ... ... ... ... ... болып келеді.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің біршама тәуелсіздігінің негізгі
жағдайы бюджетке қатысты мәселенің ... ... ... Мемлекеттік
қаржылар және банктік жүйелерді заңмен шектеу, яғни үкіметтің Ұлттық банк
қаражаттарын пайдалануына шек қоюдың принципиалдық мәні бар.
Президенттің " ... ... ... ... ... заң күші ... былай деп жазылған: "Жүргізіліп отырған ... ... және оны ... сәйкес Қазақстан Республикасы қаржы жүйесінің
қызмет етуінің тиімділігін қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... Қаржы министрлігіне заем алушының
кепілдендірілген міндеттемесіне ... ... ... мерзімді
несиелер береді;
б) осы шарттар бойынша үкімет жәрдемімен ашылған Қазақстанның халықаралық
ұйымдарда ... ... ... мен ... да ... ... ... шарттармен Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне
қосымша несиелер береді".
Осылайша Үкімет, Ұлттық банктің басқа да клиенттері тәрізді ... ... ... ... ... және ... сәйкес келетін келісім негізінде қарыз алады.
Үкімет әрбір несие бойынша ... ... ... ... ... ... шығарады. Оларды Ұлттық банктен өтеп ... алты ... ... ... ... бұл ... ... Республикасы
Парламенті жыл аяғына дейін ұзартуы мүмкін.
Отандық екінші ... ... ... жоқ ... ... және
қадағалау ісінің нәтижесі бойыенша банк формаларын ... кұру және ... үш ... ... ... ... ... банктерді соттың қатысуынсыз еріксіз түрде ... ... банк ... ... ... туралы шешім қабылдап,
өзінің қызметкерлері арасынан ... ... ... ... бақылау жасап отырды. Банктерді тарату ісі мен ... ... ... ... ... саны аса көп ... ... 7), [2], керісінше, банк операцияларын жүргізуге ... ... ... ... ... Барлығы, 1992-1995 ж.ж.
аралығында 116 лицензия беріліп (Қазақстанда ... 253 банк ... ... ... ... (барлығы, 1992 жылдан 2006 жылдың 12
желтоқсанына ... ... 218 ... ... ... 7
Тарату ісі барысындағы банктердің жалпы саны
|Көрсеткіштер |1993-1995 |12.96 ... |- |139 ... |14 |25 ... |1 |14 ... |27 |18 ... |18 |8 ... |23 |8 ... |18 |6 ... жылы және 1997 жылы ... ... ... мен толықгырулар
нәтижесінде республикада өтіп жатқан банктерді тарату ... ... ... 1996 жылдың өзінде 82 банк пен 74 банк ... ісі ... Ал 1998 ... ... ... 15 ... өндірісі
аяқгалуға жақын болды (кесте 8),[2].
Тарату ісі ... ЕДБ ... ... нәтижесін төменде келтірілген
кестеден көруге болады (кесте 9), [2].
Кесте 9
Тарату кезеңінде жүрген ЕДБ ... ... ... |Тарату кезеңінде жүрген ЕДБ жалпы саны |
| ... ... |Сот ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... | | |
| | ... ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |- |- |- |- ... |- |- |- |- ... |- |- |- |- ... |82 |82 |- |- ... |80 |73 |6 |1 ... |89 |72 |13 |4 ... |67 |48 |14 |5 ... |60 |34 |20 |6 ... |39 |18 |19 |2 ... |24 |3 |20 |1 ... ... ... ... ж.ж. аралығында соттың
қатысуынсыз болған ... ... ... саны ... ... Ал 2005-2006
ж.ж. аралығында сот шешімі бойынша еріксіз тарату істері басым болып отыр.
Ал банктерді тарату ісі ... ... ... де, банктерді таратудың
бұл тұрі аз кездесуде. Банк мамандарының ... де ... ... ... ҚР ... ... ... де осы қорытындыны растайды
(кесте 10), [2]. 05.05.2003 ж. 3 банк соттың қатысуынсыз ... ... ... ... ... ... 20 банк — соттың шешімімен, 1 банк ... ... ... ж. ... ... ... еріксіз таратылып отырған
банктер мен ... ... 10
1 ... ... ... ... атаулары |Банк атаулары ... |
|1 |2 |3 ... ... ... АБ |" ... ... ААҚ |
|Ақмола ... |" ... ... ААҚ |
|Ақгөбе | |" КРАМ Д ... ААҚ |
| | ... АБ ... қаласы |"Видегебурт -банк" | |
| ... АБ | |
| ... АБ ... |
| |АБ ... ААҚ ... | |
| |АБ ... АБ ... АБ | ... | ... АБ ... ... КБ |" ... ... ААҚ ... ... ... АБ |" КРАМ Д ... ААҚ |
| | ... АБ ... ... АБ ... |
| | ... АБ ... | ... |
| | ... АБ ... ... АБ ... КБ |" КРАМД Сбанк" ААҚ |
| | ... АБ ... | ... |
| | ... АБ ... | ... ... | ... АБ |
|Оңтұстік | ... ... | ... АБ ... |16 |23 ... ... ... таратылып отырған банктер мен ... ... ... А — ... ... Б- ... ... ... ... ... ... |
|атаулары | ... ... ... |
| | ... кұні |ған кұні | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ААҚ ... |13.10.99 |Б |
|Ақмола ... АБ ... ...... ... ... век" АҚ |14.06.05 ...... ... ... ... ... |А |
| ... ... ... |А |
| ... ... |10.07.05 |А |
| ... ... ... |Б |
| ... ААҚ ... |19.06.99 |А |
| ... ... ... |А |
| |ААҚ ... ААҚ ... |25.08.99 |А |
| ... ААҚ ... ... |А |
|Шығыс Қазақстан |"Чингис-банк" ААҚ |17.07.99 ...... ... ЖАҚ "Алиса|05.12.99 |11.03.98 |А |
| |К" ЖАҚ АБ ... ...... ... ... ААҚ |07.04.04 ...... ... ЖЖАБ ... ... |А |
| ... АБ ... | |А |
| | | ... | ... ... ААҚ ... |14.05.05 |Б ... ... ААҚ ... ...... |19 | | | ... ж. Республика облыстары бойынша таратылып отырған банктер мен
филиалдар тізімі
3. ерікті түрде
|Облыс атауы ... ... ... жою |
| | ... |
|1 |2 |3 ... ... ЖАҚ Банкі |20.07.04 ... |1 | ... ... ісін ... ... Ұлттық банкке Үкімет орындарынан,
депутаттардан, басқа да мемлекеттік органдардан, сонымен ... ... ... ... ісін ... үшін ... тарату
комиссиясы өздеріне жүктелген міндеттемелерді орындамай, ... ... ... ... ... шағымдар түсе бастады. Түскен
шағымдарды қарастыру нәтижесінде, ... банк ... ... ісін ... ... ... бақылау жасау әлсіреп ... ... ... Сондықтан, банктерді ерікті және ... ... ... ... ... мен әдістерін өзгеру қажеттігі туындады. Бұл
жағдайда Ұлттық банк ... ... ... бақылау ідызметін өзінің
мойнына алды. Осы мақсатта, Ұлттық банк "Банк қызметі мәселелері ... Заң ... ... мен ... енгізу туралы" және
"Сақтандыру қызметі туралы", тарату ісін ... ... ... ... ... Аталған Заңдардың кдбылдануы мен іс ... ... ... банк ... және ... ... таратылатын банктер мен
сақгандыру органдарын тарату ісіне бақылау жасау құқығына ие ... ... ... ... қадағалау мен
бақылау тәртібі
Орталық банк тарапынан ақша-несиелік реттеудің негізгі объектісіне
экономикадағы ... және ... ақша ... ... ... төлеуге қабілетті сұраныстың әр түрлі компоненттерінің
өзгерісі тәуелді болады. Қазіргі даму сатысында ақша ... ... ... ақша ... ... банктердің несие-депозиттік қызметіне
байланысты пайда болады, сондықтан Орталық банк ақша ... ... ... екінші деңгейлі банктердің операцияларын басқару ... | ... ... | | |
| | ... | | |
| | | | | |
| | | | | | ... және ... | ... ... ... ... ... кестесі | | | | ... Банк ... ... ... ... ... ... жүйесі
|САМЕLS жүйесі бойынша тәуекел денгейін | |Үзіліссіз ... ... ... ... ... | ... ... |
| | | | |
| | | | | |
| | | ... және ... ... ... ... |
| | | | ... ... бойынша | |Банк | ... ... ... ... есеп жазу | ... | ... ... |
| | ... | |жүргі-зетін шараларының |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
| | | | | |
| | | | | |
| ВОSS ... ... банк | | ... ... ... ... мен | | ... ... | | |
| | | ... ... ... Республикасының Конституциясына және заңдарына сәйкес банк емес
несие мекемелерi өзiнiң негiзгi немесе қосымша ... ... ... құқы жоқ. ... өзiнiң атауында, құжаттарында,
хабарландырулар мен жарнамаларында “банк” деген сөздi, не ... ... ... ... операциялар жүргiзедi деген ... ... ... қолдануға болады./10/
Банкiлер банк қызметiн операцияларды ... ... ... ... мен iшкi ... ... ... ғана жүзеге асыруға
құқылы. Банк операцияларын жүргiзудiң жалпы шарттары ... ... ... ... ... мен ... болуы тиiс:
- қабылданатын депозиттер мен несиелердiң шектi сомасы мен мерзiмi;
- несиелер мен депозиттер ... ... ... ставкасының шектi
мөлшерi;
- несиелер мен депозиттер бойынша сыйақы (мүдде) ... ... банк ... ... ... ... ... банк операцияларын жүргiзу ставкалары мен тарифтерi;
- банк пен оның ... ... мен ... ... ... жүргiзудiң жалпы шарттары ашық ақпарат болып табылады
және ол коммерциялық немесе банк құпиясының мәнi бола ... ... банк ... ... байланысты ықтимал тәуекелдер туралы
ақпарат беруден бас тартуға құқы бар. ... мен ... ... ... егер ... ... Заңдарында өзгеше
көзделмесе, шарттар негiзiнде жүзеге асырылады. Ал банк клиенттерi, ... ... ... өзгеше көзделмесе, несиелiк ... ете ... ... ... ... шоттар ашуға құқылы болып
табылады.
Банктегi займ операциясы банк операцияларының жекелеген ... ... ... басқа тұлғаларға қайтарымдылық және ақы төлеу ... ақша ... ... ... ... операциясы оның банк директорларының кеңесi бекiтетiн iшкi
несие саясаты туралы ережелерге сәйкес жүзеге ... ... ...... өз ... iс жүзiнде атқаруының
көрiнiсi. Қазақстан заңдарына сай банктiк операцияларға негiзiнен мыналар
кiредi:
- ... және жеке ... ... қабылдау, оларға шоттар
ашу және жүргiзу;
- банктер мен банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын
ұйымдардың корреспонденттiк ... ашу және ... ... ... ... мен монеталарды қабылдау, беру,
қайта есепту, ұсату, айырбастау, сұрыптау, қаттап буу және сақтау;
- ... ... ... және жеке тұлғалардың ақшасын аудару
жөнiндегi тапсырмаларын орындау;
- есептеу (дисконт) операциялары: заңды және жеке тұлғалардың
вексельдерi мен өзге де қарыз мiндеттемелерiн ... ... ... беру ... ... ... қайтарым талаптарына сәйкес
заңды және жеке тұлғаларға ақшалай несие беру;
- сенiм (траст) операциялары: сенiм бiлдiрген ... ... ... ... ... ... ... металдарды және бағалы
қағаздарды басқару;
- клиринг операциялары: төлемдердi жинау, салыстыру, ... ... ... ... ... төлемдер өтеуiн жүзеге асыру және клиринге
қатысушылардың таза ... ... ... ... сейф ... ... мен үй-жайларды жалға
берумен қоса, клиенттердiң бағалы қағаздарын, құжаттары мен құнды
заттарын сақтау жөнiндегi қызметтер;
- ... ... ... ... ... оңай
сатылатын бағалы қағаздарды және қозғалатын мүлiктi кепiлге алып,
қысқа мерзiмдi несие беру;
- төлем карточкаларын, чек ... ... ... ... айырбастау операцияларын ұйымдастыру;
- төлем құжаттарын инкассаға қабылдау;
- бағалы қағаздар нарағындағы клирингтiк қызмет;
- факторинг (сауда-саттық) операциялары: тауарларды ... ... ... етiп ... ... ... талап ету
құқына ие болу;
- форфейтинг ... ... ... ... ... ... ... мiндеттемесiн сатушыға айналып түспейтiн
жолмен вексель (тратта) сатып алу арқылы ... ... ... коммерциялық банктердiң операцияларын
шартты үш топқа бөлуге болады:
- пассив операциялары (қаражат тарту);
- актив операциялары (қаражат ... ... ... (делдалдық, траст және басқалары).
Сонымен бiрге, несиелердiң қайтарымдылығы айыпақымен, кепiлмен,
кепiлдiкпен, кепiлдемемен және заңдармен немесе шартпен көзделген басқа
әдiстермен қамтамасыз етiлуi мүмкiн.
Клиенттiң несиенi ... ... ... мен ... ... банк ... ... етусiз-ақ (банкiлiк несие) беру ... ... ... Банк бiр ... осы ... ... және
банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдардан ... ... ... ... ... активтердiң орташа жылдық
құнынан асып кететiн жалпы сомаға банк ... ... ... ... ... орташа жылдық құны есептi жылдың басынан осы ... ... ... кезеңге есептеледi.
Кепiл туралы шартпен, сондай-ақ заң актiлерiмен көзделген реттерде
кепiлге салынған мүлiктi соттан тыс тәртiппен сауда (аукцион) өткiзу арқылы
өз бетiмен ... ... ... банк ... шарты бойынша өз мiндеттемелерiн ... ... ... ... ... қарыз алушының кез келген есеп шотындағы ақшасынан (егер бұл ... ... ... ... ... ... ... алуға;
- төлеуге қабiлетсiз қарыз алушыны Қазақстан Республикасының заңдарына
сәйкес банкрот деп тану туралы сотқа ... ... ... ... ... ұйымдастыратын жалпы бөлiмi – ол:
- нақты экономикалық жағдайларға байланысты банктiң жалпы саясатын
және оны орындау тәртiбiн ... ... ... және ұзақ ... ... мен ... ... сондай-ақ, клиенттiң несие қабiлеттiлiгiн
анықтау және ... ... ... көрсетудi ұйымдастыру
әдiстемелерiн дайындады;
- несиелiк тәуекелдi зерттеп, банктiк несие операцияларын сақтандыру
механизiмiн анықтайды.
Қысқа мерзiмдi несиелеу бөлiмi – ол:
- ... мен ... ... ... ... ... ... несие реусурстарын анықтайды;
- несие алудың қажеттiлiгiн айқындап бiледi;
- несиенi берудi ұйымдастырып, несие iстерiн ... ... ... ... клиенттердiң несие қабiлеттiлiгiн тексередi;
- несие қабiлеттiлiк картотекасын жүргiзедi;
- факторинг операцияларын ұйымдастырады.
Ұзақ мерзiмдi ... және ... ...... ... инвестициялық потенциалына қарай несиелеу мен
қаржыландырудың негiзгi бағыттарын айқындайды;
- қаржыландыру мен ... ... ... ... беру және ... ... ... жасайды;
- клиенттердiң несие қабiлеттiлiгiн тексерiп, несие қабiлеттiлiк
картотекасын жүргiзедi;
- клиенттiң инновациялық iсiне байланысты несиелейдi және клиенттiң
инновациялық қызметiн ... ... ... ... қаржыландыруды ұйымдастырумен
шұғылданады;
- ұзақ мерзiмдi жобаларды ... үшiн ... ... ... асыру үшiн мердiгерлер табуда делдалдық көмек көрсетедi.
Халықты несиелеу бөлiмi – ол:
- тұтыну тауарларын сатып алуды және ... үй ... ... және
жанама несиелеудi ұйымдастырады;
- несие карточкасын бередi;
- халыққа басқа да көптеген қызмет көрсетедi.
Банкаралық операциялар бөлiмi µлттық банкпен, ... да ... ... ... ... есеп ... және барлық
банкаралық операцияларды талдауды ұйымдастырады.
Дәстүрлi емес банктiк операциялар бөлiмi несиелеумен, мысалы, лизинг
операцияларын жүргiзумен шұғылданады.
Коммерциялық ... ... ... маңызды қызмет атқарады. Ол:
- валюталық позицияны (қалып) жүргiзедi;
- валюта шоттарын жүргiзедi;
- валюталарды сатып алып және ... ... ... ... ... ... ... сақтандырады.
Бұл басқарманың еркшелiктерiне байланысты төрт бөлiм құрылуы мүмкiн:
талдау бөлiмi; валюта шоттары мен ... ... ... ... ... ... ... мәмiлелер, халықаралық есеп айырысу,
“ностро” және “лоро” шоттары, саудалық емес операциялар бөлiмi.
Депозиттiк операциялар ...... өз ... мен тартылған
қаражатын талдаумен және есептеумен шұғылданып, ... мына ... ... депозиттiк қаражатын олардың мерзiмiне қарай және әрбiр
депонент ... ... ... есептеу;
- қаражаты депозитке салу үшiн шарт жасау;
- тартылған қаражатты, оның ... және банк ... ... оның ... ... ... бағалау мақсатымен даму
динамикасын талдау;
- банктiң ресурстарын жоспарлау үшiн қажеттi хабарларды беру.
Қор бөлiмi банктiң өз қаражатын есептеу мен ... ... ... банктiң қаржылық қаражатын есептеу, ... ... және ... ... ... қарайтын бағалы қағаздарды сатып алу және сату операцияларын,
сонымен бiрге клиенттерiнiң де тапсыруымен дәл ... ... ... ... ... мақсатында банкте есептеу-
кассалық басқармасы құрылады. Оның негiзгi қызметтерi:
- шоттарды ашу және ... ... ... ... өткiзу.
Банктiң ең басты қызметтерiнiң бiрi – өзiнiң филиалдары мен ... ... ...... ... болып табылмайтын, банк тұрған
жерден тыс орналасқан және ... ... банк ... ... және ... банк ... ... шегiнде әрекет ететiн банк
бөлiмшесi. Оның ... ... ... ... банк ... ... келетiн атауы болады.
Кесте 10
Банктік қадағалау нәтижелері бойынша тәртіп бұзушылықтар мен
ұсыныстар сипаттамасы.
|Үлеспеушілік себептері ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... |■ К1,К2 ... |■ ... |
|капиталы бойынша |орндалуы; ... ... ... |■ Меншіктігі капиталдың|■ Капитал деңгейін |
|бағалаудың бара бар | ... ... ... ... |■ Жаңа ... ... Банктің жарғылық |қойыл-ған талаптардың |тарту; ... ... ... |■ ... ... ... асып кету |■ Капитал басасының |■ Активтер мен ... ... ... ... |пассив-терді басқалардан |
|қо-сымша аударымдар |■ ... ... ... |
|жасау ... | ... ... ... |■ К3.1, К3.2, |■ ... ... ... Банк ... ... ... ... ... |орындамау; |■ ... ... мен ... ... ... ... ... басқару үшін |
|төмендігі және оларға |шектелген активтер |әдістеме, басқару мен ... ... ... |ай-налысатын бөлімшелер |
|әдістемелік |■ ... ... пен ... ... |
|талаптардың ... ... |■ Ішкі ... ... ... ... тәртібін |арттыру; |
|■ ... ... |■ ... ... ... ... |дәрежесін арттыру. ... ... | |
| ... | |
| |■ ... ... | |
| ... ... | ... |■ К4 ... |■ ... ... ... Міндеттеме сомаларын |орындамау; |алу; ... |■ ... ... |■ Банкті несие |
|■ Өтімді ... ... ... етіп ... ... |■ ... өтімділік |құру. |
| ... ... | |
| ... ... | ... мен ... |■ ... менкапитал |■ Банк өтімділігі төмен |
|бойынша ... ... |бұл ... ... ... етпейтін |■ Табыстар мен пайда |■Қаржыларды шоттардан ... ... ... ... ... алу. ... табыстарды |көрсету | ... ... ... ... | ... ... ... ... | ... ... | | ... ...... тұлға болып табылмайтын, банк тұрған жерден тыс
орналасқан, банктiң атынан және оның ... ... ... ... ... жүзеге асырмайтын банк бөлiмшесi.
Банктiң есеп айырысу-касса бөлiмi (жинақ ...... ... ... ... ... құрылған, заңды тұлға болып табылмайтын филиалдық
не ... ... жоқ, ... аумағында банк операцияларының
жекелеген түрлерiн орындайтын аймақтық оқшау ... банк ... ... ... ... өкiлдiк, жинақ
кассасы) олардың қызметi және оларды басқару формасы да әр түрлi ... ... ... ... ... мысалы, корреспондент-
банктермен операциялар, халықаралық операциялар, инвестициялық және басқа
операциялар.
Банктiң филиалдарды басқару қызметiне ... ... ... ... ... ... және несие опрецияларын жүргiзудiң дұрыстығын
бақылау;
- банк жұмыстарының тиiмдiлiгiн арттыратын жұмыстың жаңа әдiстерiн
енгiзуге көмектесу.
Талдау және ... ... ... ... ... ... ... жинақтау және талдау;
- клиенттерге (заңды және жеке тұлғаларға) хабарлама-анықтама
қызметтерiн көрсету;
- банктiң ... ... ... ... ... ... ... балансын статистикалық тұрғыдан дайындау;
- эксперттiк зерттеудi, банктi ... ... үшiн де) ... орындау.
Кадрлар бөлiмi:
- қызметкерлердiң санын және оларды қолдануды жоспарлайды;
- кадрлардың мамандығын көтерудi және ... ... ... ... ... қызметкерлердi таңдаумен және орналастырумен шұғылданады.
Сырттан басқару процедуралары аясындағы қайта өзгерулер («Банкроттық
туралы» ҚР Заңы): ... ... ... ... ... емес қызмет
көрсетуін төқтату немесе жабу; ... бір ... ... ... ... /9, 5 б./
Банктік қадағалау жүйелерінің көптеген елдердегі басты ерекшеліктеріне
пароблемасы ... ... ... тез ... шара ... ... ... Сондықган оларға Ұлттық банк тарапынан коп жағдайда
мәжбүрлеу шаралары қолданылады.
Үшінші бөлім ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНК ... ... ... ІСІН ... ... Ел ... екінші деңгейлі банк қызметін қадағалау мен
бақылаудың банк қызметіне әсері
Қазақстан Республикасының экономикасының тұрақты ... ... ... ... ... деңгейлі банктерінің несие
ресурстарының болуымен ... өз ... ... ... Қазақстан Республикасының қаржы жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... алады (Кесте 16 ). Қаржы жүйесінің өзге элементтерінің жылдам дамуына
қарамастан, ондағы ... ролі мен ... ... ... деу ... ... ж.. Қазақстанның қаржы жүйесінің құрлымы
|Қаржы иституттары ... ... |
| |Млн. ... |Млн. ... ... ... | | ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... |595440 |4048,68 |56.2 ... ... ... |1059.35 |14.1 ... ... |8382 |56.99 |0.79 ... серікгестер |381.789 |2.59 |0.03 ... |881.547 |5.99 |0.08 ... ... ... |1596.1 |22.2 ... | | | ... ұйымдар ... |482.03 |.6.6 ... ... |7211.73 |104 ... ... ... ... екінші деңгейлі банктерінің
активтерінің 60 пайызынан астамын банктік емес заңды ... ... және де, бұл ... ... АҚШ және Жапонияның ... бір ... ... ... ... ... ... ЖІӨ
шаққанда Қазақстан жоғарыда аталған елдерден артта қалып қойады.
Осы уақытқа ... ... саны ... келуде, бірақ осыған
қарамастан олардың филиалдарының саны ... ... 12 ). ... саны артуда (Кесте 13). Бұл ... ... ... ... мен құрылудың үшінші кезеңінде, банктерді тарату ісі
елдің экономикасына оңтайлы әсерін тигізді. Осыған қарап тарату ісін оңды-
солды ... ... ... ... ... ... құрлымын өзгерту және
қайта ұйымдастыруды ... жөн ... ... деген ойдамын, өйткені
тарату соңғы нәтижесінде жұмыссыздықгың артуына әкеледі.
Кесте 12
Бір ... ... ... ... ... ... |Банктер саны |Филиалдар саны |Бір ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
|1 |2 |3 |4 ... |204 |724 |3-4 ... |184 |1042 |5-6 ... |130 |1036 |8-9 ... |105 |949 |9 ... |82 |582 |7-8 ... |71 |458 |6-7 ... |55 |425 |7-8 ... |48 |417 |8-9 ... |44 |404 |9 ... |38 |368 |9-10 ... |38 |368 |9-10 ... ... ... банк жүйесiнде әр түрлi меншiк формасындағы
банктер мен ... ... ... етедi. Соның iшiнде коммерциялық
банктер – кәсiпорындар мен ұйымдарға, сондай-ақ халыққа тiкелей және жан-
жақты ... ... ... ... Бұл ... ... арнаулы несие
мекемелерiнен айырмашылығы. Ал банк емес несие ... ... олар тек ... ... ... ... және ... түрiн көрсетумен шұғылданады. Коммерциялық банктердiң ...... ... ... ... ... банктiң ғимаратын, құрал-жабдықтарын салумен,
жоспарлаумен, сатып алумен, жөндеумен және сатумен айналысады. Электронды-
есептегiш машиналар бөлiмiмен бiрлесiп электрондық ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз
етумен, сондай-ақ архив iсiмен шұғылданады.
Жалпы банктiң iшкi Ережелерiнде ... ... ... ... ... ... қызметi мен өкiлеттiгi; iшкi аудит
қызметiнiң, несие ... мен ... да ... құрылымы, мiндетi,
қызметi мен өкiлеттiгi; құрылымдық бөлiмшелер басшыларының құқықтары мен
мiндеттерi.
Құжат айналымы есеп айырысу құжаттарына ... ... ... ... ... ... ... құжаттарды толтыруға қосымша уақытты
талап етеді.
Кесте 13
Бір банке шаққандағы ... ... ... ... |ЕКБ бар |ЕКБ саны |Бір ... |саны |банктер | ... ЕКБ |
| | |дің саны | ... |
| | | ... ... ... | ... |ТӘБ |
| |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 | |1993 |204 |_ |- |- |- |- | |1994 |184 |- |- ... |- | |1995 |130 |- |- |- |- |- | |1996 |105 |- |- |- |- |- | |1997 ... |1463 |1404 |- |5-6 | |1998 |71 |10 |1286 |1204 |24 |6-7 | |1999 ... |1065 |964 |26 |7-8 | |2004 |48 |12 |964 |579 |217 |14 | |2005 |44 ... |455 |246 |21-22 | |2006 |38 |18 |1060 |457 |217 |19-20 | |
Жалпы жоғарыда келтіріліп отырған кестелер ... ... ... ... ... ... елдерге ұқсас бір қалыпты қарқында
екендігін ... ... Бас ... ... ... және ... ... санының ардуының экономикалық
маңызы үлкен. Банк ақшалай капиталдарды ... ... ... ... ... оның негізгі қызменті уақытша бос ақшалай ... ... ... одан кейін, экономиканың өзге салаларына оларды
қайта бөлу болып табылады.Банктің ... ... ... ... шешімдердің орталықга қаралуы, яғни осыған ұқсас
банктің ағынды қызметтерімен байланысты іс-әрекеттердің жүргізілуі әрдайым
бақылауда ... ... ... мен ... дер ... тұзетіліп
отырады. Қазақстан Республикасының ... ... өзге алыс ... шет ... ... ерекшеліктері бар.
Қазақстанның қалалары мен ... ... ... шалғай орналасқан.
Сондықтан да оның ішкі ... ... ... ... бос
ақшалай қаражаттарды жинақгуды оңай шаруаларға жатқыза алмаймыз. Міне,
ендеше еліміздің банктерінің ... мен ... сан ... экономикадығы ақша айналымын реттеп қана қоймай, сонымен қатар ... ... ... саларына капитал бөлінуін жылдамтатады. Бұл
жағдайдың халыктың тұрмыс жағдайына да әсері ұлкен. Елдегі ... ... дер ... ... ... ... қамтамасыз етудің
өзі де олардың тұрмыс жағдайының төментеп кетпеуіне ... ... ... ... ,сауда, делдалдық және тағыда басқа ... ... ... ... ету жалпы ұлттық ішкі өнімнің санына
ыкдалын тигізеді.
3.2 Екінші деңгейлі банктерді ... мен ... ... ... қаржылық жағдайының нығайуы, экономиканың алдыңғы қатарлы
салаларымен өзара қатынасының күшейуі кредиторлар мен ... ... ... ... ... ... ... емес. Алайда бұл
үшін клиенттердің ... ... ... өзара кдтынасының барлық
кезеңінде қаржылай және ... ... ... жүйе құру ... ... тұтынушыларға, несие мекемесінің қаржылық тұрақгылығы ... ... ... ... Бұл ... тек банктік қадағалаудың
жаңа сапалы деңгейге өтуі және бухгалтерлік есептің халықаралық стандартына
көшуі жағдайында шешуге болады. Банктерде қаржылық ... ... ... аз ... ... ... шығындармен өз қаражаттарын
алатындықтарына сенімді болулары кажет.Осы ... ... ... ... және кері ... ... корпоративті таратушы
банктер институты құрылған. Бұл кұрылған институттардың қызметтері бінін
бірінен бөлектктеніп жургізілетін болса, онда ... ... ... өте ... ... АҚШ, Оңтүстік Корея және
өзгеде елдердегідей ... ... ... ... ... ... жағдайлары нашар банктердің ... ... ... ... ... банктерді таратуды жүргізеді. Аталған
қызмет жүйе резервтерін падаланудағы ... ... ... болып табылады. Салымшылар кепілдемесі жүйесі банктің ... ... ... қатысқан сайын, оның резерві сақтала түседі.
Керісінше, "төлем үшін ақша қоржыны ... ... ... ... ... ... қорының қаражат тапшылығына 5040 млн.АҚШ
доллары көлемінде тапшылыққа алып келді. Осыған ұқсас жағдай ... Бұл ... ... ... және ... ... ... кәсіпкерлер тек "жеңіл табысты алады да, банкті тарату ісі бойынша
шығынды азайтуға да, жүйе ... ... ... да ... ... ... салымшылар кепілдемесі жұесініңабыройын сөз келткріп,
мемлект тарапынан қосымша қаржылардың түсуі қажеттілігін тудырады. ... ... ... ... және ... ... ... уақытта болуы болуы салымшылар кепілдемесі жүйесінің ... оның ... ... ... етіп, бюджетке салатын
салмағын азайтады.
Салымшылар ... ... ... ұйым ... ... бірі ... оның таратылу мерзімін қысқартуда қаржылық ыкдас
қойып, банктің жабылу шығынына және ... ... ... ... мүмкіндіктерін іздеуге ықлас қояды. Жалпыға ... ... ... ... ... бір ... және теңдей кдлған барлық
кредиторларының қаржылық ықластарын қорқауды қамтамасыз ... ... ... ... ... және де ... ... масштабы
нөтижесі" конкурстық істерді өткізудегі ұйымдас-тырушылық және ... ... есе ... ... ... ... ... Салымдар кепілдемесі жүйесінде ... ... ... ... барлық тобы үшін тиімді болмақ.
Әйгілі мемлекеттік мекемелердің ... ісі ... ... арасынданғы сенімсіздік жойылып, конкурс-тық массаны бөлуде
жеке пайдасын көру мақсатында ... ... ... ... үшін өзара
"соғысуды" тоқтатады.
Ендеше салымшылар кепілдемесі және банктерді ... ... ... ... ... ... жылдам және тиімді
қанақаттандыруды, мемлекет шығынын қысқартуды, ... ... ... және банк жүйесіне деген сенімділікті арттыруға бағытталған
жауапкершілік орталығын құруды қамтамасыз етеді.
Бантің банкротқа ұшырау ісінде жүргізілетін процедура-конкурстық ... ... да ... үшін ... ... ... критерийі:
кредиторлар жылдам және көп алған сайын, соғұрлым заң жақсы құрылған.
Банктің әлеумметтік ұйым ретіндегі ... оның ... де ... Жеке кәсіпкердің кокурстық ... ... ... және де ... ' ... ... ... ыкдасын қорғауды қамтамасыз ете алмайды.
Бірінші ерекшелігі- банк активтерінің құрлымы.Қомақты ... мен ... ... ... ... Тіпті орташа
әмбебап банктің өзінде 3-4 мың несие ісі болуы мүмкін.Сондықтанда банктегі
конкурстық ... ... ... бойынша "конвейерлік" поцедураға
айналады.
Егерде банктердің опеациялық кұннің деректерін архивтік сенімділігі мен
уақытылы болуын ... ... ... болса, онда тарату жұмысымен
айналысушылар деректерді өңдеуге уақыт жұмсамаған болар еді.
Әрине ... ... ... және әрбір істегі шектерді есептеу бір
адамның қолынан келмейді. Әрбір ... ... 3-4 сот ... бұл істі ... дайындаудың өзінде уақыт пен күш
жұмсалынады. Соында конкурстық басқарушы ... кері ... ... ... немесе қарапайым істер бойынша "каймағын ауға", немесе
саудада талап ету ... ... ... ... істің барлық жағдайында банк кредитарлар үшін мұндай жұмыстар
төменгі дәрежеде қала ... ... ... ол кері алу ... сыйақысының өсу скбінен азайса, сондайақ, агентер мен қарыз
алушылардың өзара келісіп алуы ... ... ... Агенттердің
қызметіне бақылау жүргізуде бір ғана адамның ... ... ... ... ... кері ... мүмкін. Үшінші жағдайда, неселер
дсконтпен сатылып, оларды сатып алшылар осы қарыз алушылардың өзі ... ... ... бір ... ... үшін банк банкроттылығының тиімділігі олардан интелектуал-дық
және уақыт шығынын талап етеді. Олардың жауапкешіліктерінің жоғары болуын
корпоративтік ликвидатор арқылы ... ... ... ерекшелігі- банк активтерінің ... Егер ... ... "материалдық" жоғалуы қиын сипатта болса,
банкте активтердің ... ... бұл ... ал одан ... "тез
жоғалушы" өнім болып табылады. ... ... ... ... ... өзі ... ... акдараттың бір бөлігін өшіредіді
де, бұл ... кері алу ... ... Сол ... ... жоғалуын тоқтату үшін банктің барлық ... ... ... ... ... ... бастап қотаң бақылау қою
қажет. Жоғарыда айтылған нәрселердің барлығын жинақгай ... мына ... ... еді. Яғни банк мүмкін қорғау үшін 15-30 адамға дейін команда
құрып, оларға бірінші ... ... ... ... ... ... ... баскдрушының өінде жоқ. Мұны корпоративтік ликвидатор өзінің
қызметшілерінің есебінен ұйымдастыруы қажет.
Үшінші ерекшелігі- орташа банктің ... ... саны ірі ... қарағанда көп болады. Олардың саныЗО-50 мың кредиторларға
дейін ... ... ... тармақтары көп ірі банктерде кредиторлар саны
204 және 304 мың болуы мүмкін. ... ... ... жылдам және
сапалы болуын бір адамнан ... ... ... "техналогиялық ерекшеліктері тәуекелдер тобының ... банк ... жеке ... ... ... үшін
сенімсіз етеді. Активтермен жұмыс барысындағы проблемалардың ... ... ... ... болу ... ... Ал
керісінше конкурстық басқарушы- занды тұлға жағдайында іштей сақтану ... ... ... механизімі қызмет етеді. Банктің банкрот
болуы жағдайындағы даулы ситуация ортасында конкурстық ... ... ... ... да, ... кредиторлар тарапынан да қатты
қысым көреді. Мұндай жағдайлардың болуы психалогиялық ... ... ... ... тұрақтылығы негізінен банк жүйесінің
сенімділігімен байлансты болып келеді. Сондықтан мен өзімнің ... ... ... бірнеше көрсеткіштермен анықтауға тырыстым. Тұрақсыз
экономикалық ахуал жағдайында реформалаудың бірден бір шешуші ... ... ... ... ... ... ... болып саналады.
Наықгық қатынастардың дамуымен байланысты "банктерді тарату ұғымы" банктер
өміріне терең ене ... ... ... ... ... ... ... болмауы мүмкін емес. Тек әртүрлі банктерде олар әртүрлі ауқымда
болуы ... ... ... оны ... ... ... жүргізілген талдау мен ... ... ... ... болады.
Банк қызметінің болашағы әрқашанда қиын болжамды ... ... бұл ... ... банк қызметінде кездесетін тәуекелдерді
дұрыс ... ... ... ... ісін болдырмау жолдарын қарастырып,
оны ең төменгі шегіне жеткізу болып табылады. Әрине банкті ... ... әлі ... деңгейде қалыптаспағандығын және ... ... ... ескерген жөн. Бірақ ,
бірегей оңтайлы әдістеме жасап шығу ... ... ... әр ... өзіне
ғана тән ... ... және ... өзінің ... ... ... бойы ... ... ... ... және тағыда басқа көрсеткіштерге орай,
оларды тарату ісінің әдістемесі де ауытқып отыруы мүмкін. ... бір ... ... ... ... немесе сәтті моделін көшіру басқа
банк тәжірибесінде сәтсіз болуы ... ... бұл ... ... ... ... ... құрлымдары, лоардың пайда болу
себептері мен бағалау әдістері қарастырылған. ... ... ... ... ... қатысты алғанда маңыздысын тавдап, олармен
кұрес жүргізуді бастау қажет. Қазақстанда банк ... ... ... ... ... ... жоғары, білікті
мамандардың болмауы, банк саласының қызметін реттейтін заңнамалардың ... банк ... ... ... ... ... жіберіп,
банктердің жабылып қалуына тікелей себебін тигізді. Сонымен, коммерциялық
банктердің қызмет аясы кеңейген сайын, банк ... ... ... де
ұлғая бермек. Бірақ, отандық коммерциялық банктер әлемдік ... ... ... тұрлерімен кездесті деуге болмайды. Алайда
олардың саны өсіп барады, ал бұл проблема отандық банк ... үшін ... ... сондыктан да банктерді тарату ісі бойынша қандай да ... ... ... жоқ.
Қазақстан Республикасында екінші деңгейлі банктерді тарату ісі өзге де
дамыған, өркениетті ... ... ... отырып,
кдзіргі кезде бірқатар заң актілерімен реттеледі. ... ... ... банкгердің жарғылық қоры қандай көздерден
құралғанына ... ... ... меммлекетаралық, еншілес
банктерді коса алғандағы шет елдің капиталдың қатысуымен ... деп ... ... ... ... және банк ... Заңына сәйкес банктерді тарату ісінің екі тұрін ажыратады: •
Ерікті тарату — банк ... ... ... ... ... банкке ерікті таратуға рұқсаты ... ... ... (ықгиярсыз)тарату - Қазақстан Республикасы заң ... ... ... ... ... ... ... бойынша жұзеге асырылады. Банктерді тарату тек банк кредиторлары ... ... ... ... ... жалпы қоғам мүдделерін
қамтитын жағдай болып табылады. Сондықтан да ... ... ... қарастыру барысында ҚР Азаматтық кодексіне де тоқтала кетпеуге
болмайды. Азаматтық кодекс қоғам мүшелерінің ... ... ... ... ... ... сот ... ешкім де меншігінен айыра алмайды.
Заңмен ... ... ... ... ... үшін ... ... оның құны тең бағамен өтелген кезде жүргізілуі ... ... ... он ... ... ... ... қабылдау-
өткізу актісі бойынша банктің мүлкі мен ... ... ... таратылатын банктің атынан іс-әрекет жүргізеді және ... ... ... ... ... қабылдау кезінде дербес болады.
Тарату комиссиясының шешімдері хаттармен ... ... ... ... ... құрамына қатысуға құқығы жоқ. ... ... ... ... жұмысына басшылық жасайды және
ҚР нормативтік құқықтық кесімдеріне сәйкес оның қызметіне дербес ... ... және ... болған жағдайда, оларды тұрған
жерінде кұрылатын тарату комиссиясының арнайы бөлімшесі (бұдан әрі - ... ... ... ... ... ... мұшелерінен
кұралады және тарату комиссиясының төрағасы бекітеді. Бөлімшені оның тарату
комиссиясы мүшелерінің ішінен ... ... ... ... ... ... нақгы секторымен байланысын
нығайту, салымшылар мен ... ... ... ... жаңа
деңгейінқалыптастырусыз мүмкін емес. Бұл үшін, клиенттер мұддесін қорғауға
бағытталған толық құнды жүйе қалыптастыру маңызды шарт болып ... ... ... ... ... жаңа, сапалы деңгейге ... ... ... ... ... ... шешілуі
мүмкін.
Осы уақытқа дейін банктердің саны қысқарып келуде, бірақ ... ... ... саны ... ... ... ... Бұл аталған факторларды ескере отырып, ұйымдастырылу мен
құрылудың үшінші кезеңінде, ... ... ісі ... ... әсерін тигізді.
І.Банктердің қаржылық жағдайының нығайуы, экономиканың алдыңғы қатарлы
салаларымен өзара қатынасының күшейуі кредиторлар мен салымшылар тарапынан
банк ... ... ... қалыптасуынсыз мүмкін емес. Алайда ... ... ... ... ... ... катынасының барлық
кезеңінде қаржылай және занды түрде қорғайтын жүйе кұру қажет.
2. Банк қызметтерін ... ... ... ... ... екендігі жөніндегі кепілдеме қажет. Бұл мәселені тек банктік
қадағалаудың жаңа ... ... өтуі және ... ... стандартына көшуі жағдайында шешуге болады.
3. Банктерде қаржылық проблемалар туындағанда ... ... ... ішінде, минимальді шығындармен өз қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... мақсатында жағдайлары
нашар банктердің салымшыларына ақшалай қаражаттарын төлей отырып, мұндай
банктерді ... ... ... ... жүйе резервтерін падаланудағы
тұгас"техналогиялық тізбектің " бөлімдері болып ... ... ... ... ... ... ... белсене
қатысқан сайын, оның резерві сақтала тұседі.
5. Ендеше салымшылар кепілдемесі және банктерді таратуды өзараа біріктіру
барлық кредиторлардың ... ... ... және ... мемлекет шығынын қысқартуды, сондай-ақ, мемлекеттік билік
институттарына және банк жүйесіне деген сенімділікті арттыруға бағытталған
жауапкершілік орталығын құруды ... ... ... ұйым ретіндегі ерекшелігі оның банкроттық
ерекшеліктерін де ... Жеке ... ... басқарушы ретінде
болуы ұйымдастыру және де "техникалық " ... ... ... ... ... ... ете алмайды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Нормативтiк-құқықтық актiлер:
1. «Қазақстан ... ... мен банк ... заң ... ... 2003
2. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметi туралы» Қазақстан
Республикасының 1995 жылғы 31 тамыздағы N2444 Заңы
3. “Екiншi деңгейлi банктерге ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi
Басқармасының 2002 жылғы 3 маусымдағы N 213 ... ... ... ... / Ред. ... ... Алматы:
Экономика, 2001.- 466 б.
5.Банковское дело: ... ... Под ред. ... 2-е ... и доп.- М.: ... и ... 2000.- 666 с.
6.Банковское дело: Учеб. для вузов / Под ред. В.И. ... 4-е ... И доп.- М.: ... и ... ... ... М. Халықаралық экономикалық қатынастар. Алматы,1998.
8. Борисов Е.Ф. Экономика: Справочник.- М.:Финансы и статистика.1997- 400с.
9.Бохаев Д.Т. ... ... ... ... құрудағы
проблемалары және оның болашағы: Автореферат.- Аламаты, 2004.-30 б.
10.Кемел М. Нарық ... ... ... ... ... ауыл
шаруашылығы кооперациясының дамуы: Автореферат.- Алматы, 2004.- 50 б.
11.Көшенова Б. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. Алматы,2000.
12. Мейiрбеков Б.Қ. ... ... пен ... ... ... ... ... Автореферат.- Алматы, 2004.-26б.
13. Кушербаев Б. Банктер және ... ... ... ... Мақыш С. Ақша айналысы және несие. Алматы,2000.
15. Мақыш С. Қазiргi несиелiк механизм және оны ... ... ... ... О. Тоқсанова А. Шағын кәсiпкерлiктi басқару.- Алматы: Бiлiм,
2002.- 304 ... ... Р. ... сөздiк-анықтамалық.- Қарағанды: Болашақ-
баспа, 1999.- 240 б.
18. ... ... ... и ... ... для ... Под ... А.И.Архипова.- М.:Проспект, 2000.- 496 с.
19.Кемел М. Селолық несиелiк тұтыну кооперативiндегi қаржы ... ... 2003.- N6.- 21-28 ... Б. ... ... ... //Егемен Қазақстан.- 2003.-
19 наурыз.
21.Қиғанов С. Қаржы және нәтиже. // Қаржы қаражат.-2003.- N1.-22-27 б.
22.Бакесова С. Ипотекалық несие алдыңыз ба? ... ... ... К. ... саясаты оңтайлы. // Қаржы қаражат.-N9.- 11-13 б.
24.Акимбекова К., Халтаев А. Управление рисками: ... и ... ... Мир ... 2003.- N5.- ... ... үй құрылысының өркендеуi экономиканы, бүкiл елдi өркендетедi //
Егемен Қазақстан.- 2004.- 1 маусым.- 1,2 б.
26. Тәтiшев Е. Несиеге ... ... ... өзi ... Сұхбат.
Қ.Бегманов // Жас Алаш .- 2003.- 4 ... 2 ... ... ... ... ... // Жас Алаш .- 2003.- 4 ... 2 б.
28. Алдаберген Ә. Ипотекалық кредит тұрғын үй ... ... ... ... Қазақстан .- 2003.- 21 қаңтар.- 2 б.
29. ... ... ... лиц по ... линиям // Банковские
услуги для юридических лиц.- 2003.- N1.- С. ... ... Ж.О. ... ... ... ... и ... рейтинга
банков // Банки Казахстана.- 2002.- N7.- С. 13-20
31. Зиябеков Б. Кредитное бюро – ... ... ... // ... 2002.- N3.- С. 37-40
32. Левичева И. Регулирование деятельности коммерческих банков // Банки
Казахстана.- 2002.- N5.- С. ... ...... ... основных средств // БТА Мир финансов.-
2003.- N5.- С.4-6
34.Каренов Р. Несие жүйесінің ... // ... ... .- 2004.- ... 2 ... ... М. ... жергiлiктi жағдайға бейiмделе бастады //
Түркiстан.- 2004.- 12 ... 2 б.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің активті операцияларының экономикалық маңызы мен мәні12 бет
Коммерциялық банк қызметін макроэкономикалық реттеудің мазмұны5 бет
Ұлттық банк және оның мақсаты30 бет
2 деңгейлі алдын-ала су тастау қондырғысын автоматтандыру44 бет
Turbo Pascal - жоғары деңгейлі программалау жүйесі22 бет
XX ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының атқарған қызметтеріне саяси талдау57 бет
«ҚР-ның екінші деңгейлі банктерінде тәуекелдерді басқару жүйесі (банк мысалында)»66 бет
Алдын-ала тергеудің заңдылығын қамтамасыз ету мақсатындағы прокурорлық қадағалауды ұйымдастыру41 бет
Анықтау және алдын ала тергеу органдарында заңдардың орындалуын қадағалау24 бет
Банк қызметін реттеу және қадағалау24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь