Нарық жағдайында өнім сапасын басқарудың теориялық негіздері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДА ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1 Сапа туралы түсінік, ауыл шаруашылық өнім сапасын арттырудың маңызы мен мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Бүкіләлемдік сауда ұйымына кіру алдында өнімнің сапасын көтерудің маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.3 Қазақстан Республикасындағы өнім сапасын басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ..20

2 «ҚАНТ» АҚ.НЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ӨНДІРІЛГЕН ӨНІМНІҢ САПАСЫ

2.1 Кәсіпорынның жалпы технико.экономикалық сипаттамасы ... ... ... ... ... ...23
2.2 Кәсіпорында өнім сапасы көрсеткіштерін бағалау ерекшеліктері ... ... ... ..33
2.3 Өнім сапасының экономикалық тиімділікке әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..39

3 ӨНІМНІҢ САПАСЫН БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ

3.1 Өнім өндіру технологиясын жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .44
3.2 Шетелдік озық өнім өндіру тәжірибесін және сапа жүйесін ендіру ... ... ...50
3.3 Кәсіпорынның инновациялық қызметін жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...62

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .66
КІРІСПЕ
Ауыл шаруашылығы өндірістері «Қазақстан-2030» стратегиясында көрсетілген басым салалардың бірі болып табылады: «Тек шикізатқа ғана бағдарланған ел болып қалмау үшін біз жеңіл және тамақ өнеркәібін, инфрақұрылымды, мұнай мен газ өңдеуді, химия мен мұнай химиясын, машина жасаудың жекелеген шағын салаларын, ғылымды қажет ететін түпкілікті өндірістері, қызмет көрсету саласын, туризмді бұрынғыдан да ілгері қарқынмен дамытуға тиіспіз. Қазіргі бәтуәгер импорт кезіндегі қатаң бәсекелестік жағдайында өндірістер мен бүтіндей салалардың нарыққа бейімделу үрдісі жүріп жатқан кезде, біздің шикізаттан басқа өнімдеріміз бәсекеге түсе алмайтын кезде біз өндірістің ауыр шикізаттық құрылымына қарай құлдырай береміз, ал бүкіл өркениетті және дамушы әлем бұған тікелей қарама-қарсы жүріп барады.
Тоғыз жолдың торабында орналасқандықтан, шекарамыздың өн бойында өз өнімімізді өткізудің аса ірі нарықтарының орасан зор әлеуетіне ие болып отырмыз. Таяу жатқан сиымдылығы екі миллиард адамға жуық нарықтардың, бірен-сарандары болмаса, қалған кез-келгені Қазақстан өнімдерін, әлбетте, оның сапасы халықаралық стандарттарға сай болған және тиісті көлік арналары дамыған жағдайда жуытып қоюға қабілетті. Бұл көршілер-Ресей, Қытай және Ислам мен Орталық Азия мемлекеттерінің тобы, Таяу Шығыс елдері-тарихи тұрғыда маңызды әлемдік орталықтар болып табылады.
Осы факторларды есепке ала, дипломдық жұмыстың мақсаты ретінде Қазақстанның ауыл шаруашылығы саласында көрсетілетін қызмет пен өндірілетін ауыл шаруашылығы өнімдерінің сапасын арттырудың жолдарын қарастыруды алдым. Дипломдық жұмыс обьектісі болып «Қант» АҚ-ы табылады.
Міндеттері ретінде :
− өнімнің сапасын арттырудың нарықтық экономика жағдайындағы мәнін анықтау;
− импорт алмастыру саясатының маңызын ашу;
− ауыл шаруашылық өнімдері нарығының Қазақстандағы дамуын талдау;
− «Қант» АҚ-на жалпы сипаттама беріп, оның қаржылық жағдайын бағалау;
− кәсіпорын өндіретін өнімінің сапасын бағалау;
− Ауыл шаруашылығы саласындағы көрсетілетін қызмет пен өндірілетін өнімдердің сапасын арттырудың жолдарын қарастыру сияқты мәселелерді зерттеу, баға беру, ұсыныстар жасау болып табылады.
Бірінші тарауда өнімнің сапасын арттырудың теориялық мәселелері қарастырылады. Оны арттыруға әсер ететін факторларға және реттейтін заңдарға қысқаша тоқталып өтеміз. Бәсекелік қабілетті анықтаушының бірі сапа көрсеткіштеріне толық сипаттама беріледі. Бүкіл әлемдік сауда ұйымына кіру алдындағы өнімнің бәсекелік қабілетін арттыру мәні анықталады.
Екінші тарауда ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру саласында ондаған жылдар бойы қызмет етіп келе жатқан «Қант» АҚ-на жалпы сипаттама беріліп, қаржылық-экономикалық жағдайына талдау жасалады. Кәсіпорын өндіретін өнімінің сапасына баға беріліп, оны арттырудың жолдары қарастырылады. Сондай-ақ көрсетілетін қызмет пен өндірілетін өнімдердің бәсекелік көрсеткіштеріне талдау жасалады.
Үшінші тарауда өнімнің сапасын басқаруды жетілдіру жолдары келтірілген. Сондай-ақ өндірістің өндірілетін өнімнің сапасын арттыудағы: ұйымдастырушылық-экономикалық тетіктер; өнімнің сапасын көтерудегі кәсіпорындардың өзара байланыстарын жетілдіруі; ауыл шаруашылығы өндірісіндегі инновация, маркетинг жүйелерін жақсарту жолдары туралы сөз болады.
Зерттеудің методологиялық негіздеріне Қазақстан Республикасының Заңдары, Президент жолдаулары, статистика мәліметтері, сапаны басқару тақырыбында ой қозғаған шетелдік және отандық ғалым-экономистердің және мамандардың ой-пікірлері мен еңбектері қолданылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Назарбаев Н.А. Казахстан – 2030. Процветание безопасность и улучшение благосостояния всех казахстанцев. Послание Президента страны народу Казахстана.// Казахстанская правда. – 1997, 11 октября.
2. Гражданский кодекс РК. Алматы, «Жеты Жарғы», 2000.
3. Налоговый кодекс.// Казахстанская правда. – 2001, 20 июня.
4. Закон РК «О недобросовестной конкуренции» // Вести парламента РК. 1998, №9-10.
5. Закон РК «О сертификации» // Казахстанская правда. 1999, 13 августа.
6. Закон РК «О стандартизации» // Казахстанская правда. 1999, 13 августа.
7. Закон РК «О мерах защиты внутреннего рынка при импорте товаров» // Казахстанская правда. 1998, 30 декабря.
8. Закон РК «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты РК по вопросам поддержки малого предпринимательсва» // Юридическая газета. 2000, 5 января.
9. Закон РК «О товарных знаках» // Казахстанская правда. 1999, 20 апреля.
10. Стратегия индустриально-инновационного развития Казахстана на 2005-2015 годы.
11. Послание Президента РК от 18.02.2005 г. // Казахстанская правда. 2005, 19 февраля.
12. Антонов Г.А. Основы стандартизации и управления качеством продукции. Части 1,2,3 – СПб УЭФ, 1999, 357 с.
13. Белобрагин В.Я. Современные проблемы теории управления эффективностью производства и качеством продукции в условиях становления рынка. – М.: Изд-во стандартов, 1999, 463с.
14. Богатырев А.А., Филопов Ю.Д. Стнадартизация статистических методов управления качеством. – М.: Изд-во стандартов, 2001, 258с.
15. Большой экономический словарь / Под ред. Д.Н. Азрилияна. – М.: фонд «Правовая культура», 2001, 857 с.

16. Версан В.Г. Интеграцтонное управление качеством, сертификация. Новые возможности и пути развития. – М.: Изд-во Академ.информация, 2001, 242с.
17. Демиденко Д.С. Управление затратами при формировании качества промышленной продукции. – Спб.: Изд-во СПБУЭФ. 2001, 368с.
18. Дуйсенова Г. Международный аспект конкурентоспособности национальной экономики. // Экономика Казахстана – 2004, №11-12.
19. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия: Учебное пособие. – алматы: экономика, 1998, 368с.
20. Дюсембеков а. Без поддержки государства трудно добиться повышения конкурентоспособности товаров. // Панорама – 2005.1 сентября.
21. Единый Европейский рынок и новые тенденции в управлении качеством. Роль и задачи международных и европейских организации ИСО, МЭК, ИЛАК, ЕСИС, ЕОК, ЕФУК (Аналитический обзор)-М.: Изд-во ВНИИС, 2004 г.
22. Короткий Ю.Г. Товарная конкурентоспособность и ее количественное представление. // Маркетинг в России и за рубежом – 2005, №2.
23. Лапидус В.А. Зачем у нас занимаются качеством? // Стандарты и качество – 2004, №1.
24. Методика экономического анализа деятельности промышленного предприятия (объединения) - Под ред. Бужинского А.И., Шеремета А.Д. – М: Финансы и статистика. 2004, 151с.
25. Окрепилов М., Ежкин Л. Реструктуризация - путь повышения конкурентоспособности производства // Экономист – 2000, №10.
26. 2004-2005 жылдарға арналған «Оқжетпес» ЖШС-тің есепті мәліметтері.
27. Ряполов А.Ф. Сертификация. Методология и практика. – М.: Изд-во стандартов, 2004, 191 с.
28. Сердалиев Т.С. Проблемы повышения конкурентоспособности в условиях транзитной экономики // Изв. Мин. Образования и науки РК // АН РК. Сер. Общество. Наук – 2004, №3.
29. Статистический ежегодник Казахстана. / Под ред. А.А. Смаилова – Алматы: Агенство Республики Казахстан по статистике, 2005.
30. Фейгенбаум А. Контроль качества продукции. – М.: Экономика, 2004, 357с.
31. Хироси танака. Годиться ли японский опыт для России и восточной Европы?// Деловая жизнь – 2004, №9.
32. Шеремет А.Д., Сайфуллин Р.С. Методика финансового анализа. – М.: Инфра – м, 2005, 587с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
..................................................3
1 НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДА ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ... Сапа ... ... ауыл шаруашылық өнім сапасын арттырудың маңызы мен
мәні.....................................................................
.............................5
1.2. Бүкіләлемдік сауда ұйымына кіру алдында ... ... ... ... ... өнім ... ... АҚ-НЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ӨНДІРІЛГЕН ӨНІМНІҢ САПАСЫ
2.1 ... ... ... ... өнім ... ... бағалау
ерекшеліктері..............33
2.3 Өнім ... ... ... ӨНІМНІҢ САПАСЫН БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Өнім ... ... ... озық өнім ... тәжірибесін және сапа ... ... ... ... ... шаруашылығы өндірістері «Қазақстан-2030» ... ... ... бірі болып табылады: «Тек ... ... ел ... ... үшін біз ... және ... өнеркәібін,
инфрақұрылымды, мұнай мен газ өңдеуді, химия мен ... ... ... ... ... салаларын, ғылымды қажет ететін түпкілікті
өндірістері, ... ... ... ... бұрынғыдан да ілгері
қарқынмен дамытуға ... ... ... ... кезіндегі қатаң
бәсекелестік жағдайында ... мен ... ... нарыққа
бейімделу үрдісі жүріп жатқан кезде, біздің шикізаттан басқа ... түсе ... ... біз ... ауыр шикізаттық құрылымына
қарай құлдырай береміз, ал бүкіл ... және ... әлем ... ... ... ... ... торабында орналасқандықтан, шекарамыздың өн бойында өз
өнімімізді өткізудің аса ірі ... ... зор ... ие ... Таяу ... сиымдылығы екі миллиард адамға жуық нарықтардың, бірен-
сарандары болмаса, қалған кез-келгені ... ... ... ... халықаралық стандарттарға сай болған және тиісті ... ... ... жуытып қоюға қабілетті. Бұл көршілер-Ресей, ... ... мен ... Азия ... ... Таяу ... ... маңызды әлемдік орталықтар болып табылады.
Осы факторларды есепке ала, дипломдық ... ... ... ауыл ... ... көрсетілетін қызмет пен өндірілетін
ауыл шаруашылығы өнімдерінің сапасын арттырудың жолдарын қарастыруды алдым.
Дипломдық жұмыс обьектісі ... ... АҚ-ы ... ретінде :
− өнімнің сапасын ... ... ... ... ... импорт алмастыру саясатының маңызын ашу;
− ауыл шаруашылық өнімдері нарығының Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... оның қаржылық жағдайын бағалау;
− кәсіпорын өндіретін ... ... ... Ауыл ... ... ... ... пен өндірілетін
өнімдердің сапасын арттырудың жолдарын қарастыру ... ... баға ... ұсыныстар жасау болып табылады.
Бірінші тарауда өнімнің ... ... ... ... Оны ... әсер ететін факторларға және ... ... ... ... ... ... анықтаушының бірі
сапа көрсеткіштеріне толық сипаттама беріледі. Бүкіл әлемдік ... ... ... ... ... қабілетін арттыру мәні анықталады.
Екінші тарауда ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру саласында ... бойы ... етіп келе ... ... АҚ-на жалпы сипаттама беріліп,
қаржылық-экономикалық жағдайына ... ... ... ... ... баға ... оны ... жолдары қарастырылады.
Сондай-ақ көрсетілетін қызмет пен ... ... ... ... ... ... өнімнің сапасын басқаруды жетілдіру жолдары
келтірілген. Сондай-ақ ... ... ... ... арттыудағы:
ұйымдастырушылық-экономикалық тетіктер; өнімнің сапасын көтерудегі
кәсіпорындардың ... ... ... ауыл ... ... маркетинг жүйелерін жақсарту жолдары туралы сөз
болады.
Зерттеудің методологиялық негіздеріне Қазақстан ... ... ... ... ... сапаны басқару
тақырыбында ой қозғаған шетелдік және ... ... ... ... мен ... ... НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДА ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1. Сапа туралы түсінік ауыл ... өнім ... ... маңызы
мен мәні
XXІ ғасыр цивилизациялық дамуда сапаның барлық салалары: еңбек ... және өнім ... ... орта ... және т.б. жоғары сапа ғасыры
болуы керек. Қазіргі замандағы нарықтық ... ... ... және ... қызметі көбінесе оның өндіретін өнімінің
сапасына тәуелді.
«Сапа - бұл ... және ... ... ... ... ... жиынтығы.
«Сапа түсінігі: құжаттандырылған процедуралар негізінде үрдістерді
басқару; тұрақты тұтынушылармен өзара тиімді әріптестік ... ... ... алу; бәсеке қабілетті өнім ұсыну арқылы жаңа өткізу
нарықтарын игеру сияқты ... ... ... ... ... - бұл
өндірілген өнімнің емес тапсырыс берушінің қайтып келуі. Өндірілген ... ... ... ... тапсырыс берушінің сұранысына икемделу,
кәсіпорынның әрқашан оны ескеріп ал іс жүзінде оны риза қылу табылады.
Кәсіпорындар мен ... ... ... ... шешу ... болып
сериясы 9000 (ІSO 9000) стандарттарына сәйкес сапа менеджменті жүйесін
ендіру ... ... ... ... ... ... ... және
әрдайым сапалы емес тауарлар ағылуда, бұл жағдайда тұтынушы құқығын қорғау
үшін бақылау және ақпарат ... ... ... метрология және
сертификаттау орталығының директоры Есбергенов Базарбай Сейілхановичтің
айтуы ... сапа ... ... ... ... және ... бағалаудың
негізгі критериі ол - әр адамның және жалпы қоғамның өмір сүру деңгейін
анықтайды. Сапа ... ... ... ... өнім ... ... жарнамалау кезінде оның сапасы жайында сөз қозғайды. Сапа әр
кезде әсіресе қазіргі ... ... өту ... өткір мәселе
болуда. Елімізде өндірілетін өнімнің көп бөлігі ... ... ... ... ... ... көптеген қиындықтарға
кездеседі. Көптеген елдер тәжірибесі көрсеткендей, ... ... жол ... ... бұл – ... ... – бұл ... қызметінің айнасы, осы айнадан қолданылатын
техника, ... және ... ... анық ... ... Өнімнің
сапасы – маңызды экономикалық категория, сонымен қатар ... ... ... ... және т.б, сияқты экономикалық көрсеткіштермен
тығыз ... ... ... арттыруды түрлі аспектілерде сондай-ақ
макро және микро деңгейде ... ... ... көтеру:
- өткізілетін өнім және қызмет көлемін ұлғайтуға;
- экспорт құрылымын жақсартуға;
- ҒТП-ті және басқаларын қолдануға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... жеделдеуі, экспорттың ұлғайтуы, жаңа
өткізу нарықтары мен ... Ал, ... ... ... ... өнім өндіру кәсіпорын үшін өте маңызды, ең ... ол ... ... ... ... имидж, бұл – танымалдылық және сенімділік, сатып
алушылардың ... оның ... ... ... белгісіне,
жарнамасына, фирмалық стиль атрибуттарына оң және тұрақты көзқарасының
қалыптасуына себеп болады.
Қазіргі таңда біз ... әр ... ... және ... ... да танымал көшбасшы орындарын иемденетін көтеген шетелдік
фирмаларды көреміз. Олар: Adіdas, Nіke, ... SONY, Nokіa, ... де ... ... ... кәсіпорында сапа мәселесін шешу – оның сатып алушылар алдындағы
жоғары имиджі, сыртқы нарыққа шығу, ... ... ... қылу ... ... табуға негіз болады. Сапаны біз ... ... ...... көре ... – сурет – Сапа пирамидасы
Пирамиданың ең жоғарысында TQM – ... ... ... менеджмент
орналасқан. Ол өнім сапасына жету үшін барлық ... ... ... ... бұл ... ... ұйымдастырушылық – техникалық
деңгейді, еңбек жағдайларын қаматамасыз ететін жұмыстар. Жұмыс сапасына
жоспарлау ... ... ... дұрыстылығы жатады. Өнім
өндірісімен тікелей байланысты жұмыс сапасы ... ... дер ... ... ... ... мәнге иен болады. Ал өнім спасы
тікелей жұмыс спасынан ... ... ... ... сапасы бағаланады,
тұтынушылардың талғамы ескеріледі және жарнамалар талданады.
Өндіріс ... мен адам ... ... ... сапа ... ... үнемі өсіп отырады. Мәдениет пен білім деңгейінің өсуі күннен-
күнге ... ... мен ... өсіріп отыр.
Өнім сапасы мәселесі - тауар өндірушілер ... ... және ... ... маңыздысы.
1. Өнімнің бәсекелік қабілеті келесі элементтерден тұрады:
− бағаның негізгі бәсекелестердің бағасымен ... ... пен ... ... байланысты, бәсекелестер саясатына
байланысты бағаны дифференциялау ... ... ... ... жүйесінің тұтынушыларды тартуы;
2. Өнім ... ... ... ... ... қосымша пайдалылықтың болуы;
− өнімнің танымалдық деңгейі;
3. ... ... және ... ... ... ... ... өткізу жүйелерінің тұтынушыларға қолайлылығы;
− жарнаманың тиімділігі;
... ... ... ... мен ... ... саласындағы атақты американ маманы А.Фейгенбаум өзінің
«Өнімнің сапасын бақылауң атты кітабында: қызметтің немесе ... ... оның ... кезінде сатып алушының талаптарына толықтай жауап
беру жолымен қызметтің ... ... ... ... ... ... ... жиынтығымен анықтауға болатындығын
түсіндіреді. Ары қарай автор қызметтің ... ... ... ... ... ал нақ осы ... ... атап өтеді. Кейбір отандық
мамандар өнімнің сапасын ... ... ... деп ... ... сапа деңгейі оның сапасының көрсеткіштер жүйесі негізінде
анықталады. Ол үшін осы әр ... ... ... біле ... үшін ... өнім ... алынып отырған тауардың сйкес
көрсеткіштерімен салыстырылады.
Сапа көрсеткішін ... ... ... ... оның сандық
мағынасын табу есептеледі. Ол үшін практикада ... ... ... ... ... ... әдісі – приборлар мен құралдардың көмегімен анықталады;
- Тіркеу әдісі – ... бір ... ... сынақ кезінде теріс нәтиже)
немесе заттардың (мәселен: стандартталған, унифицирленген немесе патентпен
қорғалған ... ... ... мен тіркеуге негізделген. Тіркеу ... ... ... ... ... ... ... болады;
- Есесптеу әдісі - өнімнің сапа ... ... үшін ... ... ... ... ... әдіс – адамның сезім мүшелерімен: көру, есту, дәм ... көру және т.б. ... ... ... қарастырады. Табылған
мәндердің туралығы мен растығы оны ... ... ... ... ... ... байланысты;
- Социологиялық әдіс – барлық тұтынушылар желісі бойынша ақпарат ... ... ... жүргізіледі. Өнімнің техникалық деңгейі және өнімнің
сапа деңгейін неғұрлым терең түсінік ретінде қарастырады;
Жалпы өнімнің бәсекелік ... ... ... ... әсер ... 2-ге бөлуге болады: сыртқы және ішкі.
Сыртқы факторларға мемлекет деңгейінде қабылданатын бағдарламалар
мен заңдар ... Атап ... ... ... ... және ... ... импорт алмастырудың 2001—2003 жж, арналған
бағдарламасы, сертификаттау туралы, ... ... ... ... тауарлар нәтижесінде қалыптасқан теріс пиғылды
бәсекеден қорғау болып табылатын ... ... ... ... ... бәсеке туралы, ішкі нарықты шет мемлекетпен субсидияланатын импорт
тауарларын ... ... ... ... ... ... ... орын толтыру шаралары туралы және Президентіміз
бен Үкіметтің тиісті атқарушы органдар мен жергілікті ... ... ... ... 2-5 жыл ... көзделген, қысқа және орта мерзімді
стратегиялық даму бағдарламалары, басқа да жекелеген ... ... ... ... ... ... ... мен
қызметтері келесідей :
− өнімдер мен қызметтер сапасы ... ... ... ... ету, жетілдіру;
− басқару нысандары мен әдістерін жетілдіру;
− отандық өнімдердің бәсекелік қабілетін ... ... ... ... ... мен ... ... қызметтерді сертификаттаудан сапа
жүйесін сертификаттауға көшу;
− стандарттау, метрология мен сертификаттау саласында кадрларды дайындау;
− сапаны артыру саласында іс-шаралар ... мен ... ... ... ... ... ... менеджмент,
сапа үйірмелері, жақсы қалыптастырылған кадрлық саясат және т.б. жатады.
Бәсекелік ... ... ... ХХ-ғасырдың 80-ші жылдары сапаға деген
талап шешуші болды. Сатып алушылардың 80%-ы ... ... ... ... ... ... гөрі ... қалайды. Сондықтан, өнімнің бәсекелік
қабілетін талдауда сапа көрсеткіштерін талдаудың маңызы зор :
... ... ... затының өз мақсаттық бағытына сәйкес
келуін көрсетеді. Олардың негізгі функцияларының, ... ... ... ... дәл ... ... кір жуғыш машинаның функционалдық қасиетіне оның кір ... ... ...... сағаттарда калькулятордың
болуы;
- әлеуметтік арналымы тауардың әр-түрлі халық тобына арналғандығы;
- ... ... ... ... кезіндегі ыңғайлылық пен
комфорт, яғни адамға физикалық, психологиялық ауыртпалық түсірмеу. Мысалы,
автомобильде басқару жүйелерінің орналасуы және ... ... ... ... көңілге аларлықтай ерекшеліктер арқылы
қоғамдық құндылыққа ие ... ... ... ... әдемі ыдыс-аяқ және т.б.
Poole computer компаниясының тек ... ғана ... ... ... ... Zanussі фирмасының әр-түсті асхана ... ... ... бұл тауарды қолдану қоршаған ортаға қаншалықты
зиян болғандығымен анықталады. Мұнда тек тұтыну заты ғана ... ... және т.б., ... ескеріледі. Мысалға кір жууға арналған
ұнтақтың биологиялық тазалығы, аэрозольді заттардың ауаға ... және ... ... ... ... тұтыну кезіндегі адам ағзасына, жұмыс
жасау қабілетіне кері әсер етпеу мүмкіндігі. Олар жарықтылық, ... ... ... және ... ... ... сенімділігі, яғни тұтыну кезіндегі өзінің негізгі
ерекшеліктерін сақтап қалуы. ұзақ мерзім қолданылуымен, сақталымдығымен,
жөндеуге ... ... ... ... ... ... өз түсін сақтап қалуы.
1.2. Бүкіләлемдік сауда ұйымына кіру ... ... ... көтерудің
маңызы
Қазақстан 1996 жылы Ұйымға кіру туралы жариялы мәлімдеме жасап БСҰ-ның
құрамына ... ... Осы ... ... ... ... ... берілді. Сонымен қатар еліміздің БСҰ-ға кіруі үшін ... ... ... ... мемлекеттермен жұмыс тобы құрылды. бұл ... ... мен, оның ... ұйымына кіру жағдайын талқылауға ниет
білдірген 36 ... (АҚШ, ЕО, ... ... ... ... және т.б.) ... ... құжаттарды дайындауы, келіссөздер жүргізуіне
және де басқа принципиальді ... ... ... үшін ... ... ... Комиссия негізінен кедендік-тарифтік саясат және
халықаралық экономикалық ұйымдарға қатысу ... ... ... ... ... ... ... сауда режимі туралы
мемарандумын және басқа да құжаттарды (заңдыпроектілік жұмыстар ... ... ... ... ... ... санитарлық және
фитосанитарлық шаралар, стандарттау және сертификаттау, интелектуалдық
меншікті қорғау және т.б.) ... тобы ... ... ... ... ... ... сыртқы сауда режимі және заң шығару базасы
талқыланған бес отырыс болып өтті.
Қазақстанның БСҰ-на ... ... ... ... ... позитивті факторлары:
- Қазақстан тауарларына БСҰ-на мүше елдердің нарықтарына шығу мүмкіндігі,
яғни өткізу нарықтарының кеңеюі. Қазақстан тауарлары ... мүше ... ... елімізден экспортталатын тауарларға саны мен ... ... ... және ... да ... мінездегі
салымдардың болмауы;
- Халықаралық стандарттарға сай қолайлы және транспорентті ішкі заң ... ... ... ... ... ноу-хау мен жаңа
технологияларды тартуда бірігіп қызмет ету;
- Тұтынушыға ұсынылатын ... ... мен ... ... ... ... ұзақ мерзімді сауда саттық жоспары негізінде
ынталандыру және т.б;
Атап өтетін ... ... ... БСҰ-ға кіргеннен бастап емес, ал
келешекте байқалады.
БСҰ-на кірудің негативті факторлары:
- Көпжақты келіссөздер негізінде неғұрлым ауқымды өндірушінің позициясы ... ... ... ... кей ... ... ... шектеудің болмауы;
- Тауар мен қызмет сату аясын ... жаңа ... ... ... Бәсекелестіктің күшеюі және экономиканың неғұрлым сезімтал секторлары
жағдайының ... Бұл ... ... ... тамақ және
жеңіл өнеркәсіпті, қызмет саласының жекелеген секторларын қамтиды.
Мемлекетіміздегі ауылшаруашылық ... жете ... ... ... бола бермейді. Экономиканың көп секторы қалаға
немесе негізгі ақша айналым ... ... ... ... орта жете ... ... (ЕО, АҚШ ... салыстырғанда мүлде дамымаған деп айтуға болды.
Осыны негізге ала отырып Президентіміз Үкімет пен барлық деңгейдегі
әкімдер алдына ... 2006 – 2007 ... ... ... ... ... Ауыл ... шаурашылықтар үшін аяғына ... ... ... ... кезекте Үкімет алдына орта мерзімде орындалатын,
басты мақсаты ауылшаруашылығындағы өңдеуші ... ... ... ... ... ... ... басты назар қосылған құны жоғары
ауылшаруашылық өнімдерінде пайдаланылатын шикізатты терең өңдеу. Бұл ... ... ... ... ... ... қажет, мәселен салықтық
ынталандыру. Отандық және ... ... ... ... басқа
өндірілетін өнімнің бәсеке қабілеттілігін арттыру, жанар-жағар маймен
жабдықтау керек. Осы жылы ... ... ... және ... ... ... ... туралың заң қабылдап Парламентке
енгізу керектігі белгіленген.
2. ... ... ... және ... ... неғұрлым басымдырақ қолдану керек. Қазақстандағы перспективалы
дамып келе жатқан 7 ... ... ... ... және ... өнеркәсіптерінің мүмкіндіктерінің жоғарылығын
пайдалану.
3. Қазагромаркетинг және Мал ... ... ... ... ... ... және ақпараттық-маркетингтік
қолдау желісі құрылған. Осы бағытта ... және ... ... ... күшейту.
4. Үкіметке ауылшаруашылық құрылымдарының халықаралық стандарттарға
өтуін жеделдетуге ... ... ... ... құрып, бекітуді
тапсырамын.
5. ... ... ... ... ... өндірушілер ... ... ... ... ... Бұл өз ... өнімнің
өзіндік құнына әсер етпей қоймайды. БСҰ-кірумен байланысты бұл мәселе аса
өзекті қарқын алып бара ... ... ... ... ... ... өнімдерін жеткізуді қамтамасыз ету.
6. Үкімет пен әкімдерге ауылшаруашылығын ... ... мен ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығына
қаржылық көмек көрсету қорында кәсіпорындардың қарыздарын қайта құрастыру
керек.
7. Ауыл шаруашылығының ... ... ... техникамен
жабдықталуына тәуелді. Тиісті ауыл шаруашылық құралмен жабдықталмауы оны
дамытуда кедергі ... Ауыл ... ... ... ... жергілікті тауар өндірушілермен біріге отырып шешуді Үкіметке
тапсырамын. Бұл ... ... ... ... мен ауыл ... лизингін де естен шығармау керек.
8. Ауыл шаруашылық ғылымын дамытуға басымдық беру ... ... ... жасауы және өнімнің сапасын көтеруде, өндірушілердің ... жаңа ... ... ... ... ... мен даму ... тәуелді болады.
9. Қазіргі таңда ауыл шаруашылығында көптеген ... бар. ... ... ... жаңа ... мен
технологияларды алып, оны ... ... Ал ... көлемді
құрылымдар техника мен технологоияларға қол жеткізіп қана қоймай оларды
тиімді пайдалана біледі. Әлемдік ... ... ... ... ... және орта ... субьектілерінің басым болатынын атап айтқым
келеді. Сондықтан Үкімет назарына осы мәселені ... ... ... Ауылдар біздің қайталанбас тарихымыздың, салт-дәстүріміздің және
ұлттық мәдениетіміздің сақтаушысы екенін ұмытпағанымыз жөн. ... ... ... қайталанбастығын баршаға танытатын кез келді.
Сондықтан ауылдағы ... ... ... ... ... ... бөлінуі керек.
Президенттіміздің Үкімет пен әкімдер алдына қойған осы ... ... ... ... әзірленуде. Ал келесі ... ... ... ... ... стратегиялық бағдарламасына негізделген 2004-2006жж. ... ... ... ... мен ... ... өткенді жөн көрдік. Өйткені бұл бағдарлама еліміздің
БСҰ-на ... ... ... және ... ... ... сай тауар өндіруі, яғни сапалы тауар өндіруін қадағалайды.
Бағдарламаның мақсаты болып:
- Қазақстан Республикасының ... ... ... ... туғызатын, өз құрамына стандарттау, ... ... ... ... жетілдіретін техникалық реттеу саласында
атқарылатын жұмыстар легіне көшу;
- Әлемдік нарықтарға шығуға қолайлы жағдай ... үшін ... және ... Сонымен бірге БСҰ-на мүше болуға қолайлы жағдай жасау табылады.
Негізгі міндеттері болып:
- Стандарттау, сертификаттау және ... ... ... ... ... ... ... ету;
- Техникалық реттеудің халықаралық моделіне көшу;
- Салалардағы стандарттау жұмыстарын ... ... ... ... Қазақстанның БСҰ-на мүше болуына қолайлы жағдай жасау;
- Әлемдік нарықтарда, республикада өткен өнімнің сәйкестігін бағалау
нәтижелерін мойындауына қолайлы жағдай ... ... ... ... мен бәсекелік қабілетін арттыру;
- Аумақтық, мемлекеттік, халықаралық ... ... ... ... құру;
- Мамандардың біліктілігін (квалификациясын) көтеру;
- Халықаралық стандарттау жөніндегі жұмыстарды жандандыру;
Бағдарламаны орындаушылар Қазақстан ... ... ... ... ... мен ... ... көзі болып
мемлекеттік бюджет табылады. Бағдарламаның орындалуына 3 жыл ... ... 556 мың ... ... яғни ... ... ... қаржының 413 085 мың
теңгесі іске жаратылды.
Бағдарлама толық орындалған күнде келесі жетістіктерге қол ... Атап ... - ... және халықаралық стандарттар негізінде
бәсекелік қабілетін және тұтынушылық қасиеттерін арттыру;
- Стандарттарды халықаралық ... ... ... саудадағы
техникалық кедергілерден құтылу;
- Техникалық реттеу, стандарттау және ... ... ... ... біртіндеп алмастыру;
- Салаларда стандарттау қызметтерін, жаңа техникалық, оның ... ... ... ... Жергілікті, ұлттық және халықаралық ұйымдармен әріптестікті нығайту;
- Біртұтас ақпараттық ... ... ... елімізде номативті құжаттар қоры құрылған. Мемлекеттік
стандарттар қоры (МСҚ) ... ... ... 39 мың ... есепке
алады, оның ішінде стандарттау жөнінде мемлекеттік нормативтік құжаттар 3
700 ( ... ... ... 3000 ... техникалық көрсетілімдер,
шарттар мен ережелер), 20 000 мемлекетаралық ... 15 ... ... 4 000 ... ... Алдағы кезеңде
еліміздегі МСҚ-ын кеңейту көзделіп отыр.
Стандарттау жұмыстарын ... ... ... әр ... ... ... құрылған. Олардың қызметіне мемлекеттік
стандарттарды ... мен ... ... ... ... ... қол жеткізген ашық экономика және ... ... ... ... экономикалық және технологиялық
процесстерге тиімді интеграциялануға ... ... Бұл ... ... ... ол ... әлемдік экономикаға интеграциялану
үрдісінің күшеюі; ол БСҰ-на мүше елдермен сауда-саттықта не ғұрлым ... ... қол ... ... ... ... өсуі; ол
Қазақстандық тауарлар мен қызметті экспорттауда әлемдік нарықтарға еркін
шығу мүмкіндігі; ол сауда ... ... ... мен ... ... Үкіметімен жүргізіліп отырған импорт
алмастыру бағдарламасы бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... ... Үкіметпен мұнай-газ, тау-кен металлургия
машина құрастыруды лоббирлеуде импорт алмастыру саясаты 2000 жылы 50, ... жылы 200 ... ... іске ... ... беріп, ондаған
мың адамды жұмыспен қамтыды. Сонымен ... ... ... ... жол берілмейтін мұнай өнімдері мен минералды тыңайтқыштардың
бағасын төмендету түріндегі қиылысқан субсидиялау да қайшы келеді.
БСҰ-на кіруде, ... ... ... ... ... ... сай болуы керек. Мысалға, дамыған мемлекеттер
сауда режимдерінің либерализациясына, олардың өндірген ... ... ... ... ... тұра алған жағдайда ғана барады.
Біз өкінішке орай, ... ... ол ... алыстамыз. Қолда бардың
барлығын пайдалана отырып БСҰ-ның мүшелігіне қабылдануға немесе тек ... болу үшін ғана оған ... ... Мүше ... ... қаржы-
қаражат, осы ұйымға қатысудан алынған табыспен жабылып ... ... ... ... ... ... ... мен көрсетілетін қызметтердің
бәсекелестігі ішкі нарықта да сыртқы нарықта да аса маңызды ... ... мүше ... ... ... айтарлықтай шығын шегетініміз
анық, атап айтқанда: шетел тауарларының Қазақстан нарықтарына ... ... ... ғана ... ... ... бұл лап ... реттеп отыратын
ұлттық шаралар жүйесін шектейді. БСҰ-на мүше болып, шек аралар ашылған соң,
осы күнге дейін ... зор ... ... ... қолайлы жағдайлар жасап,
дамытып келе жатқан отандық тауар ... ... ... ... ... соқпайды. Оның үстіне БСҰ-на мүше ... ... ... ... байланысты алынуы көзделіп отырған
тиімділік өзінің оң нәтижелерін тек алыс ... ғана ... біз ... ... ... ... ... күрделі
жүйесінде біздің құқықтарымызды қорғай алатын тимді механизм ... ғана оң ... ... сөз ... ... ... өндірушілер
тауарлар мен қызметтер аясында таныстырылуы ... ... ... ... мен ... бюджет табыстарының төмендеуін
ілестіретін, отандық нарықтарды бөтен өндірушілердің ... ... ... қорғау стратегиясына тәуелді. Кедендік кеңістіктің
либерализациясы жағдайында көптеген Қазақстандық өндірушілер басқа ... ... ... ... ішкі ... ұстап отырған
позициясынан да айырылып қалуы ... ... ... мүше көршілес
Қырғызстан нарығын ... ... ... ... және физикалық
тозған, кешегі күн технологиясымен өндірілген тауарлары шек ... ішкі ... лап ... тауарлармен бәсекелестікке түсе
алмағандығы бірден байқалады. Мәселен біздің «Рахат» КФ-ның ... және ... ... ... сұраныс жоғары, себебі
тасымалдау шығындарының төмендігі, яғни бағаның да төмендігі мен ... ... ... ... ... сатып алу қабілетінің өте
төмендігі байқалады. Халықтың кедейлігі бірден көзге түседі. ... ... – бұл ел ... ... ... ... оның
ішінде БСҰ-на мүше болу мәселесі де бар. Сондықтан бізге көршілес елде орын
алған қолайсыз жағдай ... ... ... керек. Мәселен біздің өңдеуші
өнеркәсіпті алайық – сүт өңдеу ... ... ... отандық тауар
өндірушілерді жүктеу үшін шикі сүттің 80% Қырғызстаннан әкелінеді. Қазіргі
кезде ... ауыл ... ... ... ... ... Біз ... сүт зауыттарының жұмысын отандық ... ... ... ... Қырғызстанмен шекараны жауып, кедендік
кедергілер қоюымызға болады. Ал егер БСҰ-ға кірсек, біз ... ... ... ... ... ... кіру ... белгілі бір
міндеттемелерді қабылдауын талап етеді. Қазірдің өзінде БСҰ-на мүше болмай
тұрып, ... ... мен ... ... ... ... тарылтып отыр.
Ал біз БСҰ-на кіргенде не болмақ?
Мысалы: кейінгі кездері АҚШ-ы Ауғаныстанға гуманитарлық ... ... көп ... ... апарып жатыр. Ауғандықтар неге біздің бидайды
алмайды? Күні ... ... ... құны тоннасына 55 АҚШ
долл.құрайтын 3,5 млн.тонна бидай еш айналымсыз, бос ... Біз ... сол ... тіпті 50 доллардан болса да сатар едік. Міне осыдан
республикадағы бидайдың асыра ... ... ... ... осы ... 10 сәуірінде болған жиналыста Президент айтқандай
кәсіпкерлікті дамытудың ... ... бірі ... ... ... есептеуң болып табылады. Басқа мысал: күн ... ... ... 1000 ... ұн ... Ұн негізінен алып
сатарлар арқылы жүреді. Заң жүзінде ... ... ... ... бара ... ... ... қайтарып ала алмаймыз. Бұл бізге
қалыптасқан өткізу нарықтарын күшейтіп, Орталық-Азия ... ... ... ... сөз. Әлемдік нарыққа интеграция оңай ... ... ... ... ... бәсекелестер керек емес, әлемдік нарықта
орын үшін ... ... ... ... ... БСҰ-на кірген елдің
бәсекелес өнеркәсібін өз қолына алуын ... ... ... ... ... керек.
Қазақстанның шикізат ресурстарына (мұнай, газ және т.б.) және алғашқы
өңдеуден өткен өнімдеріне сұраныстың артуы қолайлы фактор ... ... ... ... дайын өнім бағасымен салыстырмалы түрде
алғанда шикізатты ... ... ... өте аз. Қазақстан мұнайды сатудан
жылына 7 млрд.доллар табыс алса, Ресей сүт өнімдерін ... ... ... ... ... Осы орайда біз, алдымен ... ... ... ... ... ... ғана ... мүше болу керек деген тұжырымға
қайта ораламыз. Көршілердің қателіктерін қайталамайық.
БСҰ-ы ... ... өте ... ... ... жоғары
технологиялар мен қызмет саласында, өндіретін дамыған елдер үшін ... ... ... орай ... әлі мұндай тауар өндірушілер сапына
кірмейді. Бізді өндірген өнімдерімізбен Батыста ... ... ... ... Қазақстанның ішінде және ТМД-ы ауқымында ... ... ... ... ... ... содан кейін ғана біртіндеп БСҰ-на кіруге
дайындалуымыз қажет. Көптеген жоғары дамыған елдер БСҰ-на кіруге ... ... бойы ... тарихта бар. Қытайда бұл – 15 жыл ... ЕЭО ... ... ... кеңістік құруға 35 жыл қажет
болды. Сондықтан біз ... ... ... ... талпыныспен
дайындалған сайын, әлемдік экономикада соншалықты жоғары орын ... арта ... Ал ... ... бар ... ... мыналарға
бағыттауымыз керек:
- Консалтингтік-маркеитнгтік орталықтар құруға;
- ... ... ... ірі, кіші және орта ... қайта құру, алдыңғы қатарлы технология негізінде жоғары
технологиялық өндірісті ... ... ... және ... арттыру;
- Шикізатты өндіруден бастап, жоғары тауарлы дайын өнім өндірісіне дейінгі
аяқталған өндірістік циклді қалыптастыру;
- Өндірісті, ... ... ... тұрғысынан тиімді
корпоративтік құрылымдар құру қажеттігі;
- Ақпараттық технологияларды кең ... ... ... ... ... ... пен тауарлар нарығын құру;
Болашақта еліміздің қолайлы жағдайда дамуында ... ... ... өнім ... ... ... жоғарылатқан жағдайда біз БСҰ-ның
құрамына тек шикізат дайындаушы ... ғана ... ал ... тең ... ... мүмкіншілік алған болар едік.
3. Қазақстан Республикасындағы өнім ... ... БСҰ өту ... жақындаған сайын экономиканың тиімділігі
мен өнім сапасын ... ... ... ... бола түсуде. БСҰ-ға
мүше болу Қазақстанның ... ... ... ... ел ... бәсекелестік климатын күшейту де маңызды рөл атқаратындығы
анық. Сонымен қатар, Қазақстандық кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... мәселелер лүтіп
тұруы мүмкін. Сондықтан, Қазақстандық өнімдердің ... ... ... ... ... өте ... қызмет болып табылады. Стандарртау
мен сертификатту бұл өнім ... ... және оның ... ... ... ... бір жолы және ... кәсіпорындар үшін әлемдік нарықтағы
бәсекеге даярланудың ең тиімді әдісі болып табылады. Қазақстанда, өнімдаер
мен қызметтерді ... ... ... және нормативтік
құжаттардың ... ... ... ... ... және сауда
министрлігі қадағалап отыр. Бұл министрлік ... ... ... ... нормаларға сәйкенстендіруі тиіс.
Өнімді стандарттау мен сертификаттау экономиканың, өнеркәсіптің,
ғылымның, сауданың барлық ... ... ... ... яғни ... ... ... негізі болып табылады. «Қазақстан
Республикасының индустриялық – инновациялық даму стратегиясын» жүзеге ... ... ... ... БСҰ кіру ... осы
кезге дейін қалыптасқан ұлттық өлшем бірлігін ... ету ... ... ... Осы іс - ... ... халықаралық тәжірибеде
қолданылатын нормаларға сәйкес келтіру қажет. Бұл ... ... ... ... ... ... қызметтің
техникалық негізі – республикалық эталондық базасын ... ... ... өнімдердің сапасы проблемасын ... ... ... құралдар стандарттау және сертификаттау болып табылады.
Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйымның халықаралық стандарттары
бойынша 9000 сериясы сапа ... ... және ... процесі
елеулі назар аударуға тұрады. Өнімдердің, тауарлардың сапасын ... ... ... ... ... осы ... ... тәжірибесі олардың тиімділігін растады.
Әлемнің әртүрлі елдеріндегі 300 мыңға жуық ... мен ... сапа ... осы ... ... таоаптарына
сәйкестігін тіркеді. ИСО 9000 ... ... ... процесі
белсенділікпен дамыған сайын, сапа факторының бәсеке күресінденгі маңызы
неғұрлым арта ... ... ... ... ... ... ... сапа жүйесінің болу қажеттілігін қазірдің өзінде
сезініп отыр.
Халықаралық деңгейде ... ... ... ... атты ... ИСО-9000 халықаралық станларт сериясының алғашқы редакциясы
1980 жылдардың соңында шықты және халықаралық стандарттаудың жаңа ... ... Бұл ... ... ... ... ... сапаны қамтамасыз ету жүйесіне нақты талаптарын қойды, сапа жүйесін
сертификаттаудың негізін салды.
Жоғары ... өнім ... ... бірі – ... ... ... ... мақсаты – адамның өмірі мен денсаулығын,
қоршаған ортаның қауіпсіздігін қамтамасыз ететін өнім мен оған ... ... ... ... ... қорғау. Қазіргі
кездегі республикамызда өндірілетін және шет елдерден әкелініп жатқан азық-
түлік, шикізаттар мен ... ... адам ... үшін ... ... ... деңгейінде болуы тиіс.
Өндірілетін тауардың және көрсетілетін қызмет сапасы тұтынушылардың
сұраныс талабына сай болуы үшін, өндірістің сапа ... және ... ... ... ... тауар шығаруға, ол өнімдердің ... және ... ... ... ... ... сертификаттау ... ... ... ... бойынша міндеттіңі түрде сертификаттау (импорттық
өнімдерге де) ... ... ... ... ... ... сай болуы керек. Қазақстан Республикасы ... ... ... мына принциптерге жүргізіледі:
• өнім туралы мәліметтің дұрыстығын қамтамасыз ету;
• өндіруші мен тұтынушының тәуелсіздігі;
• сынақтың кәсіби ... ... ... ... ... ... ... сертификаттау туралы
ақпарат ашықтығы немесе сәйкестік ... ... ... ... ақпарат;
• сертификаттау жұмысында ИСО/МЭК аймақтық ұйымдар халықаралық
құжаттардың нұсқаулары мен ... ... және ... ... ... ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ӨНДІРІЛГЕН ӨНІМНІҢ САПАСЫ
2.1 Кәсіпорынның жалпы ... ... АҚ-ы 1932 жылы ... бастады, ал өзінің қызметін 1937 жылы
бастаған. 1993 жылы 17 желтоқсанда «Жамбыл қант ... ... ... акционерлік қоғамы ретінде құрылды. Тіркеу Қазақстан
Республикасының ... 1993 жылы 5 ... №1136 ... ашық ... қоғам түріне қайта құру ... ... ... ... және ... ... және ... комитетінің 1993 жылы 29 қарашадағы №29
қаулысына сәйкес іске асырылды.
1996 жылы 8 ... ... Ашық ... ... болып қайта
тіркелді. 2004 жылы 21 қазанда ... ... ... ... қайта
тіркелді.
2003 жылы «Қант» ААҚ-ның акционерлерінің арасында бірқатар өзгерістер
орын ... ... ... ... ... бір бөлігін «ТЕРРА-Холдинг»
ЖШС-не (19,5%-1 339 788 акциялар), «START ... ... ... ... (19,96%-1 371 490 акция) сатты. 2005 жылы 12 қырқүйекте
қаржы нарығын және қаржылық ұйымдарды ... және ... ... ... акцияларды тіркеу жүргізілді. Акциялар 11 587 500 жай акцияларға
және 3 862 500 жеңілдетілген атаулы ... ... ... уақытта
номиналды құны 100 теңге болатын 6 863 531 жай және 9829 ... ... ... ... олар ... ... 6 878 633 500
тенгені құрайды.
1- кесте- «Қант» АҚ-ның технико-экономикалық көрсеткіштері.
|Көрсеткіштер |Өлш. |2004ж |2005ж ... |
| ... | | | |
| | | | |(+;-) |% ... ... |мың тг. |8797197 ... |2927604 |133 |
|түскен табыс | | | | | ... ... |мың тг. |8252084 ... |2696531 |133 ... | | | | | ... ... |мың тг. |545113 |776186 |231073 |142 ... ... |мың тг. |525932 |594642 |68710 |113 ... ... тг. |19181 |181544 |162363 |946 ... ... | | | | | ... емес |мың тг. |148615 |-10994 |-159609 |6,85 ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |мың тг. |167796 |170550 |2754 |101 ... ... | | | | | ... | |-11172 |7405 |18577 |166,3 ... ... | | | | | ... ... тг. | | | | ... | | | | | ... | |6986 |7405 |419 |106 |
| | |-18158 |– |– |– ... ... |мың тг. |178968 |163145 |-15823 |91,1 ... ... | | | | | ... ... |мың тг. |178 968 |163 145 |-15 823 |91,1 ... |тг. |0,99 |0,98 |-0,01 |0,01 ... 1тг. | | | | | ... ... | | | | | ... саны ... |1 336 |1 354 |18 |101,3 ... қоры |мың тг. ... ... |21414,3 |104,3 |
|1 ... |тг. |30862 |31782 |920 |103 ... ... | | | | ... өнімділігі |мың тг. |6584,7 |8659,4 |1881,8 |131,5 ... |мың тг. |1045722 ... |46903,5 |104,5 ... | | | | | ... құны | | | | | ... |мың тг. |2606677 |4138130 |1531453 |158,7 ... | | | | | ... құны | | | | | ... ... ... ... ... ... «Қант» АҚ-ғы
өндірістік-шаруашылық және қаржылық қызметінде біршама жетістікке ... ... ... ... ... ... ... ұлғаюда.
Анықталған мәліметтерді салыстырсақ, кәсіпорынның өткізілген өнімнің
түскен табыс базалық жылы 8 797 197 мың ... ... ... ... жылы ... мың ... құрап отыр. Яғни, 2005 жылы 2 927 604
мың теңгеге немесе 133%-ға ... Орын ... ... ... жылы ... ... ... артып, өнімге деген бағаның
жоғарылауы. Ал, бағаның жоғарылауына әсер еткен басты фактордың ... ... ... ... ... ... көрсеткіштеріндегі
өнімнің өзіндік құнының артуы болады. Кестеден көріп отырғандай ... құны 2004 жылы ... мың ... ... 2005 жылы ... ... өнімнің өзіндік құнының жоғарылауының басты себебі өнім
өндіруге қажетті шикізат пен ... ... ... ... ... мен өткізілген өнімнің өзіндік құны арасындағы айырма — жалпы табыс
мөлшері өткізу көлемінің ұлғаюына байланысты 2005 жылы 776 186 мың ... ... ... ... 231 073 мың ... ... 142% ... шығындары, жалпы және әкімшілік шығындар және сыйақыларды
төлеу шығындарының өсуі байқалады. Осының ... ... ... 2004 жылы 525 932 мың теңгеден 2005 жылы 594 642 мың ... ... ... айырмашылығы 68 710 мың теңгені құрап, пайыздық көрсеткіш 113%-
ды құрады.
Негізгі қызметтен түскен табыс өткен жылда 19181 мың ... ... жылы 181 544 мың ... құрады. Оның себебі табыстың шығындарға
қарағанда қарқынды өсуі.
Негізгі емес қызметтен түскен табыс 2004 жылы 148 615 мың ... ал ... жылы 10 994 мың ... ... ... өсу ... 6,85%-
ға дейін төмендеді.
Инвестициялық келісім бойынша кәсіпорынға корпаративті ... ... ... ... жылдағы ұзартылған табыс салығы
бойынша ... 18158 мың ... ... ал 2004 жылы ... ... ... таза табыс мөлшері есепті жылы
163 145 мың ... ... ... жылғы шамадан салықтық операцияларға
байланысты 15 823 мың ... ... жылы ... ... ... ... персоналдың жалпы саны 18
адамға, соның ішінде жұмысшылар саны 10 адамға ... ... 1354 ... ... ... Жұмыскерлердің санының артуы өндірісті жандандыру
барысында алынған құрал-жабдықтарды ... ... ... ... ... ... қоры - бұл кәсіпорын ... ... ... 2004 жылы ... қоры ... мың ... 2005 жылы ол ... мың теңгеге жетті. Яғни ол 21414,3 ... ... ... себебі кәсіпорын табысы өсті және кәсіпорын үздіксіз
жұмыс істейді.
Еңбек өнімділігі көрсеткіші де жоғарылағандығы байқалады. 2004 ... мың ... ... ал 2005 жылы бұл ... 1881,8 мың ... ... мың теңгені құрады.
Жұмыскерлердің орташа жылдық еңбекақысы 2004 жылы 30862 теңге болған
болса, ал 2005 жылы 31782 теңгеге дейін көтерілді.
Негізгі қорлардың ... ... құны ... жылы 10 45 722 мың теңге
болса , есепті жылы 10 92 625,5 мың теңгені құрап ... Бұл ... ... ... ... ... өнім өндіруге қажетті құрал-
жабдықтарды сатып алуына байланысты болып отыр.
2-кесте- «Қант» АҚ-ның негізгі құралдарды пайдалану көрсеткіштері.
|№ |Көрсеткіштер ... |2004ж |2005ж ... ... ... | | | |
| | | | | |(+;-) |% |
|1 ... |тг. |8,4 |10,8 |2,4 |128,6 |
| ... | | | | | |
|2 ... қор |тг. |0,1 |0,1 |- |- |
| ... | | | | | |
|3 ... ... |мың тг. |782,7 |807,0 |24,3 |103,1 |
|4 ... деңгейі |% |0,52 |0,54 |0,02 |103,8 |
|5 ... ... |% |0,48 |0,46 |-0,02 |95,8 ... ... кәсіпорынның жалпы экономикалық белсенділігін талдау
үшін, біз өндірісте қолданылатын ... ... ... ... ... ... тиімді пайдаланылуы өндірілетін өнімкөлемінің
өсуіне, жұмысшылардың өнімділік деңгейінің ... ... ... капитал салымдарының тезірек өтелуіне ықпал етеді.
Кәсіпорындағы негізгі құралдардың жағдайын талдаудың негізгі мақсаты
болып: өндірістік ... ... ... тиімділігіне баға беру,
олардың жылжу, жаңартылу, шығару, тозу жағдайларын талдау, ... ... ... ... арту ... кему ... саналады. Көп жағдайда, кәсіпорындағы негізіг құралдардың тиімділігін
бейнелейтін бұл көрсеткіштер дәл мәнді бере ... Оның ... ... ... бөлігі ғана өндіріске тікелей қатысты болғандықтан,
пассивті бөлігінің (мәселен қойма, бос ... ... ... ... білу онша ... емес.
Негізгі құралдардың пайдалану тиімділігін көрсететін басты көрсеткіш
қорқайтарымдылығы өткізілген немесе өндірілген өнім көлемін кәсіпорындағы
негізгі ... ... ... ... бөлу арқылы анықталады. ... ... ... ... 2005 жылы 10,8 тг. болып, өткен ... ... ... 2,4 ... немесе 128,6%-ға артты. Аталған
көрсеткіш негізгі құралдардың табыты жұмыс істеп жатқандығын көрсетеді.
Кәсіпорынның ... ... де ... ... ... ... ... пайдалану деңгейін анықтауда басты көрсеткіштің
бірі болып саналады. «Қант» АҚ-ның 2005 жылғы қорсиымдылық көрсеткіші ... ... ... ... көрсеткіштен еш өзгеріссіз қалды.
Қормен қарулану көрсеткіші кәсіпорында 2005 жылы 24,3 мың теңге
немесе 103,1%-ға жоғарылап, 807 мың ... ... ... ... ... өндірістегі негізгі құралдардың тозған бөлігінің артуына
байланысты, 2005 жылы 103,8%-ға артып 54%-ды ... ... ... ... ... ... пайыздық өлшемде, 2005 жылы 2 шамасына
төмендеп, 95,8 пайызды құрады.
Кәсіпорынның негізгі құралдарының белсенді бөлігін іске қосатын және
солардың ... өнім ... ... ... ... ... ... онда олардың ұтымды пайдаланылуы кәсіпорынның еңбек
көрсеткіштерінің дұрысталуына, сол ... ... ... да ... ... ... ... ресурстарының тиімді пайдаланылуына көптеген
факторлар ықпал жасайды., ... ... ... жарамдылық және
техникалық деңгейі, өнімдерді өндіруге қажетті ... ... ... және ... да факторлар бар.
Еңбек ресурстарын талдаудың негізгі мақсатына келесілер жатады:
▪ кәсіпорынның, оның құрылымдық бөлімшелерінің ... ... ... олардың жіктелуі және квалификациялық сипаттары;
▪ кадрлар ағымдылығының жағдайын анықтау және зерттеу;
▪ еңбек ... ... ... ... ... соның
нәтижесінде маңызды ұсыныстар жасау.
3- кесте – «Қант» АҚ-ның еңбек ресурстарының жағдайын жалпы ... ... |2004ж. |2005ж. |2005ж. ... | | | ... |
|р/р| | | |2004ж. |
| | ... |% ... |% | |
|1 ... ... |100 |1354 |100 |101,3 |
| ... | | | | | |
|2 |с.і.: - ... |97,3 |1310 |96,8 |100,7 |
|3 |ИТЖ және |17 |1,3 |17 |1,3 |100 |
| ... | | | | | |
|4 |- ... |10 |0,7 |13 |1,0 |130 |
|5 |- ... |9 |0,7 |10 |0,7 |111,1 ... ... байқағанымыздай, «Қант» АҚ-ның 2005 жылы
тіркелгенбарлық жұмыскерлердің ішінде негізгі үлесті жұмысшылар алып ... ... 2005 жылы 96,8% ... ... ... ... 0,7% ... Керісінше , ең төменгі үлес кәсіпорын ... ... ... үлесі есепті жылы 11,1%-ға артып, 0,7%-ға ... ... ... ... ... ... дәрежесі ондағы
персоналдың жоспарлы санының нақты көрсеткіштерімен ... ... ... ... ... ... еңбек өнімділігін
ескеру шарт. Еңбек өнімділігі — кәсіпорындағы бір жұмысшының және жалпы
жұмыскерлердің еңбек ету тиімділігін ... ... ... ... ... сипатталады: өнімділік және еңбек сиымдылығы.
Кәсіпорындағы өнім өндіру көрсеткіштерін пайдалан отырып, біз еңбек
өнімділігінің жылдық, күндік және сағаттық келесі ... ... ...... ... жұмыскерлерінің еңбек өнімділігінің деңгейі
|№ |Көрсеткіштер |Өлшем |2004ж |2005ж ... ... ... | | | |
| | | | | |(+;-) |% |
|1 ... өнім |мың тг. |8797197 |11724801 |2927604 |133 |
| ... | | | | | |
|2 ... ... |1336 |1354 |18 |101,3 |
| ... тізімдік | | | | | |
| ... | | | | | |
|3 |Бір ... |мың тг. |6584,7 |8659,4 |2074,7 |131,5 |
| ... ... | | | | |
|4 |Бір ... |тг. |22151,3 |30886,7 |8735,4 |139,4 |
| ... ... | | | | |
|5 |Бір ... |тг. |2768,9 |3860,8 |1091,9 |139,4 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|6 ... ... |Күн |297,36 |280,36 |- 16,9 |94,3 |
| ... | | | | | |
|7 ... ... ... |8 |8 |— |— |
| ... | | | | | ... ... ... ... көрсеткіштері көрсетіп отырғандай,
өткізілген өнім көлемінің 2005 жылы 33%-ға ... ... ... ... ... осы ... ... 2004 жылдың көрсеткішімен
салыстырғанда 2074,7 мың теңге немесе 31,5 пайызға, бір ... ... мың ... ... 39,4%-ға, сағаттық өнімділік 1091,9 мың теңге
немесе 39,4%-ға өскен.
Кәсіпорынның шаруашылық қызметінің нәтижесін ... ... бар. ... ... ... және өткізілетін өнімнен
түскен таза табыс, өнімнің рентабельділігі, сату рентабельділігі, өндіріс
рентебельділігі және т.б. Бұл ... ... ... ... қаншалықты табысты жұмыс жасағанын, өткен кезеңмен салыстырғанда
деңгейі қаншаға ауытқығанын білуге мүмкіндік береді.
Сондықтан да, келесі ... ... ... ... ... ... түрі бойынша тапқан табысының ... ... ... ... ... анықтау
|№ |Көрсеткіштер |Өлшем |2004ж |2005ж ... ... ... | | | |
| | | | | |(+;-) |% |
|1 ... ... |мың тг. |545113 |776186 |231073 |142,4 |
|2 |с.і.- қант |мың тг. |325167 |502822 |177655 |154,6 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|3 |- ... ... |мың тг. |65790 |- | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|4 |- ... |мың. ... |41641 |-23856 |63,5 |
| ... | | | | | |
|7 ... |% |2,04 |1,4 |-0,62 |— |
| ... | | | | | |
|8 ... |% |2,03 |1,3 |-0,64 |— |
| ... | | | | | |
|9 ... |% |14,9 |14,8 |-0,1 |— |
| ... | | | | | ... ... жылы қант ... өткізуден түскен табыс өткен
жылға қарағанда 177655 мың теңгеге немесе 154,6 %-ға артып, 502822 ... ... Оған ... өнім ... ... болып табылады. Табыстың
пайыздық шамасын ... ... ... -0,062 %-ға ... ... ... Өткізу рентабельділігі өткен жылға қарағанда 2005 жылы
0,64 пайызға төмендеп ... ... ... ... ... өндірісінің тиімділігін есептеуде қолданылатын ең
неізгі көрсеткіш болып табылады. Ол өндірістегі 1 ... ... ... ... ... рентабельділігі өкінішке орай 2005 жылы 2004
жылмен салыстырғанда кеміді.
6- кесте- «Қант» АҚ-ның бәсеке қабілеттілігін қаржы көрсеткіштері ... ... |2004 жыл |2005 жыл ... ... коэффициенті |0,53 |0,37 |-0,16 ... ... |0,47 |0,63 |0,16 ... жөне жеке ... ... |0,52 |-0,05 ... | | | ... ... ... |0,7 |0,6 |-0,1 ... жабу ... |1,5 |1,3 |-0,2 ... ... |2,03 |2,08 |0,05 ... ... ... |2,9 |2,2 |-0,7 ... коэффициенті | | | ... ... ... |2,1 |1,8 |-0,3 ... | | | ... ... ... мақсатында Казкоммерцбанк және басқа да
несиелік үйымдардан алған қысқа ... ... ... ... ... ... тәуелділік коэффициентінің 2005 жылы ... ... әсер ... Алайда, тиімді және мақсатты жүмсалған қаржы өзінің
тез ақталатынын және нәтиже ... ... өзі ... жабу коэффициенті аталған кәсіпорын бойынша айналым қаржыларының
қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... бойынша «Қант» АҚ-ның қаржылық жағдайы біршама дүрыс
екендігі байқалады. Ол жағдай бүл ... ... баға ... ... ... стратегиясын әзірлеуге және оған ... ... ... ... ... сөзсіз.
2.2 Кәсіпорында өнім сапасы көрсеткіштерін бағалау ерекшеліктері
Әр түрлі ... ... ... кезінде кәсіпорын
қызметкерлерінің тәжірибелік қызметінде негізгі көрсеткіштер қолданылады.
Өнім сапасы – бұл ... ... ... ... ... қанағттандыруға жарамдылығын ... ... Ол ... ... ... және ... технологияның
пайда болуынан өзгереді.
Өнім қасиеттері – ... ... ... тұтынғанда көрінетін
объективті ерекшелігі. Қасиеттер ... және ... ... ...... ... сыйымдылық және тағы басқа ...... ... ... ... ... ... жарамдылығы және басқалар.
Өнімнің сапасын құрайтын бір немесе бірнеше ... ... өнім ... ... деп ... ... міндеттерге
байланысты өнім сапасын бағалауда ... ... әр ... ... ... ... көрсетілген кестедегі көрсеткіштерден басқа да көрсеткіштер
қолданылады. ... ... ... тұтастығы бойынша
(функцианалдық, ресурс ... ... ... ... ... ... ( абсолютті, салыстырмалы және үлестік).
7- кесте - Өнім сапасы көрсеткіштерінің классификациясы
|Көрсеткіштер классификациясының ... ... ... ... |
|белгілері: | ... ... саны ... ... |
| ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... |
| ... |
| ... |
| ... |
| ... |
| ... |
| ... және ... |
| ... ... ... ... ... бірлікте |
| ... ... ... |
|Көрсеткіштер мәнін анықтау этапы |Болжамдық ... ... |
| ... |
| ... ... сәйкесінше көрсеткіштердің он тобын жіктеп көрсетеді.
Технология сыйымдылығының көрсеткіші - өнімді дайындау мен ... ... ... ... ету үшін ... ... сипаттайды. Олар өнімді дайындау мен жөндеуде,
өндірісті ... ... ... пен ... құралы, материалды
шығындарының дұрыс бөлінуін белгілейді.
Эргономикалық ...... ... байланысын және бұйымдарды
пайдаланудағы адамның ... ... және ... ... көрсетеді.
Эстетикалық көрсеткіш – ақпараттың мәнерлілігін, форманың ұтымдылығын,
композиция тұтастығы, орындаудың кемелі және бұйымның ... ... ... - ... тасымалдануға қабілеттілігін
бейнелейді.
Сапа дегеніміз - өнім қасиеттерінің жиынтығын айтамыз. Сапа ... ... ... ... тығыз байланысты. Ол – бағаланатын
өнімнің ... ... ... мәнін сәйкес базалық
көрсеткішпен салыстыруға негізделген өнім сапасының қатысты сипаттамасы.
Сенімділік көрсеткіші - ... ... ... ғұмырлылығын,
қайтарымсыздығын сипаттайды.
Патентті-құқықты көрсеткіш - өнімнің патентті қорғалғандығын ... ... ... сонымен бірге бәсекелестерді анықтауда
маңызды ... ... ... Олар ... жаңа ... ... патенттік қорғалғандығын, үлгінің тіркеуден өтуін және
тауарлық белгісін есепке ... ... - ... ... ... тұтынғанда пайда
болатын қоршаған ортаға зиянды әсерінің деңгейі.
Қауіпсіздік көрсеткіштері – қызмет көрсетуде, өнімді ... және ... ... алушыларды қорғауды сипаттайды.
Стандарттау және унификация көрсеткіштері – бұл өнімнің стандартты және
қайталанбас құрама бөліктермен біртумалығы, сонымен бірге ... ... ... ... қалпына келтіру деңгейі. Қайталанбас
бұйымдар неғұрлым аз болса, соғұрлым жақсы. Бұл тұтынушы үшін де, өндіруші
үшін де ... ... - ... мамандандырылуы бойынша
тұтынғанда алынған пайдалы тиімділігін және қолдану ауданын сипаттайды.
Өнім үшін мұндай ... ... бір ... ... өнімнің қанша
көлемі шығарылуы мүмкін екенін көрсететін ... ... ... ... ... қатар, бұйым бағасы да маңызды. Осы
бағамен ... ... ... және ... сапа сауалы туындайды.
Сатып алушы бұйымды сатып аларда ... ... ... ... салыстырады.
Сапа деңгейін төмендегі сипаттамасы бойынша бөліп көрсетуге болады:
• жеке өнім сапасы;
• өнім партиясының сапасы;
• өнім түрінің сапасы;
• цех деңгейіндегі өнім ... ... ... өнім ... сала ... ... тобы ... өнім сапасы.
Өндіруші тұрғысынан өнімнің сапасында ауытқулар болмауы керек. Өндіруші
сапаны мүмкіндігінше нақты анықтап және оны үздіксіз ... ... тұру ... Үздіксіз жақсарту – шексіз процесс. Егер ... не ... ... ... ... ең ... ... отырып, сапаны үнемі жаңартып отырады.
Тауар және қызмет үшін келесі сапа өлшемдері тән:
• жоба сапасы;
• өндіріс ... ... ... ... ... ... ... өндірістік нысандағы өнімді
бағалау үшін қолданылады. Халық үшін отандық тауарларды бағалау ... ... ... сорт ... өнеркәсібі, жеңіл өнеркәсіп
өнімдері), күрделілік тобы бойынша (тұрмыстық радио ... ... ... сапа ... ... ... өнім сапасының артықшылығы деңгейін сипаттау үшін
градация ... ... - ... ... ... немесе разряд. Жоғары
класқа сандық сипаттамада 1 деген сан беріледі ( ... ... 2, ... т.б.), ал егер ... ... ... белгіленсе онда төменгі клас
мұндай символдың азын иемденеді.
Өнім сапасы деңгейін ... бұл ... өнім ... ... ... ... операциялар жиынтығы. өнімнің
өмірлік циклінің (өнімді шығару, өнімді шығару және ... әр ... ... ... операцияларының мазмұны және оларды ... ... 2 ... ... ... ... өнімнің сапасы мен тобы ... ... нің ... мен ... ... ... ... анықталады. Өнімді өндіру сатысында сапаны бақылау
құралдары мен әдістері бекітіледі, сапа ... ... ... және ... ... бойынша сапа деңгейі бағаланады.
Тұтыну кезеңінде сапа ... ... ... ... ... жаранамалар бағаланады, соммалық шығындар анықталады.
2 – сурет - Өнім сапасы ... мен ... ... ... ... ... ... көрсеткіштердің класс және өнім тобы бойынша
классификациясы келтірілген.
8 – ... - ... топ және ... ... негізгі көрсеткіштерінің
классификациясы
|Өнім сапасының |Өнімнің І ... ІІ ... | | |
| |1 топ |2 топ |3 топ |1 топ |2 топ ... |+ |+ |+ |+ |+ ... |+ |+ |+ |+ |+ ... | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | |
| |- |- |- |+ |+ |
| |- |- |- |+ |+ |
| |- |+ |+ |- |+ |
| |+ |+ |+ |+ |+ ... |- |+ |+ |+ |+ ... |- |+ |+ |+ |+ ... |+ |+ |+ |+ |+ ... |+ |+ |+ |+ |+ |
| |- |- |+ |+ |+ ... |- |+ |+ |+ |+ ... |+ |+ |+ |+ |+ ... |+ |+ |+ |+ |+ ... ... мәліметтері бойынша сапа деңгейін бағалау үшін ... өнім екі ... ... ... ( ... үш ... бөлінеді:
1. шикізат, жанармай және табиғи қазбалар, сұйық, қатты және газ
тәріздес жанармай;
2. материалдар және өнім ( ... ... ... ... материалдары);
3. Шығындық заттар (газға толы баллон);
Екінші класс (өз ресурсын шығындайтын өнім) екі ... ... ... ... ... ... құралдар);
2. жөнделетін заттар (технологиялық құралдар, өлшеуіш ... ... ... өнім ... бірлік көрсеткіштерін анықтауда
қолданылады. Өнім сапасы көрсеткіштердің номенклатурасы тұтынушылар
талғамына, өнім ... ... ... ... ... Сапа
көрсеткіштер номенклатурасын таңдаған кезде бірлік өнім, оның құрамына
кіретін ... ... ... ... Өнім ... ... тиімділікке әсері
Өнім сапасын жақсартуға жұмсалған шығындардың құндық талдауы үшін
түрлі ақпарат қолданылады. Бірақ, ол ... ... ... ... ... ... білу ... құндық талдау үрдісінде мәліметтерді жинақтаудың мәні ... ... ... ... ... сақтай отырып бір дана өнімнің ... Өнім ... ... ... ... ... ... салыстырғанда артықшылыққа жеткізетін қажетті сапаға
жету.
- Шығындар көлемін анықтау. Ол қалыптасқан баға деңгейін ынтылындыра отырып
бәсекелестерді озып ... ... ... ... ... арқылы бұрынғы сапаны жоғалтпай өндіріс көлемін
ұлғайту.
- Бекітілген талаптардан болған ауытқуларды талдау.
- Өнімге баға ... ... ... және ... ... ... кәсіпорынның өзінде болса, басқа бөлігі – ... ... ... ... ... ... ... анықтаудың ішкі ақпарат ... ... ... ... ... ... ... Ол мәліметтердің нақтылығы
өндірістік шығындар сметасында көрсетілген. Ол өндірісте ... ... ... ... өнім бағасын төмендетуге ыңғайлы.
Сонымен қатар бухгалтерлік есепте қолданылатын шығындар туралы мәліметтерді
де қолдануға болады.
Сапаның өнім ... таза ... ... ... ... 40. 9001-88 (ИСО 9001-88) ... және т.б. Ол мынадай схемада:
кепілдеме уақытында ... ... ... ... ... ... ... амортизациялық аударымдар кіреді. Осы схеманы екі жағдайда
алуға болады:
1. Өнім сапасын ... - ... құн ... қала ... ... ... арқылы таза табыстың ұлғаюына әкеледі.
2. Өнімнің өзіндік құнын төмендету арқылы таза ... ... ... Бұл ... ... ... ... ИСО 8402 стандартының 1994 ж. «Сапаны басқару және сөздік –
сапаны қамтамасыз ету» ... сапа ... ... ... ... ... ... ие. Ол дегеніміз, сапаны басқарудың мақсаты
экономикалық ... ... ... ... ... басты назар
экономикалық факторларға аударылуы қажет.
Кәсіпорынның тиімді қызметі өнім өндірісімен қамтамасыз етіледі. Ол:
- жеке бір қажеттіліктерді қанағаттандыруға ... ... ... қанағаттандырады;
- қолданылатын стандарттар мен техникалық жағдайларға сәйкес келеді;
- қоғам талаптарына ... ... ... ... ... талаптарына сай келеді;
- бәсекелес бағалар бойынша тұтынушыға ұсынылады;
- экономикалық тиімділік болып табылады.
МСИСО 90007-1 1994 ж. нұсқасы бар ... ... ... халықаралық стандартында былай делінген, өнімге
қойылатын осындай жоғары талаптар ұйым ... сапа ... ... жобалау
арқылы жүргізеді.
Нарықта түрлі өнімдер артықшылығы кезінде пайда болатын шығындар,
пайдамен байланысты тәуекел ... шешу ... да ... ... болады. Мынадай ұсыныстар:
1. экономикалық тиімділікке жетумен байланысты мәселелер бойынша:
а. тұтынушыға байланысты – шығындарды қысқартуға ... ... ... жарамдылығын жақсарту, яғни ... ... ... ... ... - ... нарық бөлігін ұлғайту
және рентабельділікті көтеруге көңіл бөлу.
2. Шығындармен байланысты ... ... ... ...... ... ... техникалық
жөндеу жұмыстарының шығындарына көңіл аударуы оны иемденуді қамтамасыз ету.
д. өндірісті ұйымдастыруға байланысты – егер өнім ... ... ... қайта өңдеу, кепілдік және жөндеу шығындарына көңіл
бөлу.
3. Тәукелге байланысты мәселелерде:
е. тұтынушыларға ... ... ... мен ... ... ... ... жоғалу
тәуекелдеріне көңіл бөлу;
ж. өндірісті ұйымдастыруға байланысты - өнім ... ... ... ... ... ол заң ... жауапкершілікке, нарықтан
сытылып кетуге, авторитеттің жойылуына, адам және ... ... ... ... ... ... отырып біз «Қант» АҚ-ның өнімдеріне
қысқаша сапалық талдау жасап көрейік. Ол үшін ... екі ... ... - кесте- «Қант» АҚ-ның өнімдеріне сапалық талдау
|Өнім |Көтерме баға ... ... ... ... құны мың тг. ... |мың тг. | | |
| | |2004 ж. |2005 ж. |2004 ж. |2005 ж. |
|1 |79,6 |75988 |76697,7 ... |6111971 |
|2 |64,6 |57242 |57766 ... ... |
|3 |49,6 |35676 |44223,3 ... ... ... | |168906 |178696 ... ... ... ... көрсетіп отырғандай «Қант» АҚ-ында өнім ... ... ... 2005 жылы 76697 ... ... ол 2004 ... 709,7 ... өсті. Ақшалай есеппен есептегенде, 2004 ... 2005 жылы 63326,2 мың ... ... Оның ... «Қант» АҚ-ның
өнім сапасының жоғары болуы және өнімге өндіру шығындарының төмендігінен
өндіріс тиімді болып ... ... ... ...... ... есебінен өндіріс
тиімділігін жоғарлатумен байланысты болуы керек.
Тиімділік – негізгі ... ... ... ... ... ... ... мәселелері арнайы қурстарда өндіру мен
эксплуатацияға әсері қарастырылады.
Ғылыми техникалық ... ... ... ... ... жасайтын жүйе сипаттамасы ретіінде алынады. (Э).
Ол мынаған тең: Нәтиже (Р) мен шығындар (З) мен ... (Э) ... ... (Зп) айырмасы.
З========= ... жүйе ... Р-З = Р – (Зп + ... ... ... сату және ... ... үшін, экономикалық
тиімділік формуласына өнімнің сату бағасын енгізссек, төмендегі ... = Р – (Зп + Зэ) + - Ц = (Цо - Зп) + (Р – ... – Эп + Ээ ... Ц = (Цо - Зп) – ... ... + Ээ - ... ... мен эксплуатациялаудың экономикалық
эффектілігі.
Өнім ... ... ... ... 7 ... өнім сапасын жоғарлату барысында өндіруші оның ... ... өсуі ... ... ... жоғарлауына алып
келеді. Тұтынушы өнімді жоғары бағамен сатып алуы ... ... ... экономикалық тиімділігінің жоғарлауына әкелуі қажет.
Өнім бағасының өсуі арқылы өндіруші өз шығындарын жабумен ... ... ... ... ... ... ... өндіру эксплуатация шығындарын қысқартып, аһауларды жоя отырып
тұтынушының экономикалық тиімділігін қамтамасыз етеді.
Егер өндіруші ... ... ... ... ... өнім ... ... ол өз шығындарын ақтауы қажет. Яғни тұтыну бағасы мен
өндіру ... ... ... Бұл ... ... ... ол таза ... көлемін ұлғайтады. Бұл жағдайда өніруші ... ... ... ... ... ... өседі. Сонымен қатар
өндіріс дамуы мен өнім сапасын жақсарту арқылы ғылыми техникалық ... ... ... ... ... ... пен ... мен жүргізу халықаралық ережелерді ендіруді қажет етеді. Бұл
ақпаратты ішкі және сыртқы деп ... ... есеп пен ... ... деп ... Басқарушылық талдау
субъективті, конфеденциалды болса да, ал ... мен ... ... ие ... Осыған байланысты, бұл салада жоғары маманданған
қызметкерлер мен мамандар жұмыс істеуі керек.
3.ТАРАУ ... ... ... ... ... Өнім ... технологиясын жетілдіру
Зауыт шикізат – қантты Бразилия, Куба, Гватемалла сияқты ... ... ... өңдеу келесі схемамен жүргізіледі:
- бункерлі таразыларда өлшеу;
- шикізат – ... ... ... ... ... ... ағысты сатуратарды сатурациялау;
- сатурация. (көмірқышқыл газ және әктік сүтпен тазалау);
- дискалық фильтрлер арқылы фильтрациялау;
- вакуум – аппараттары;
- фуговка;
- құм-шекер қантын ... ...... ... технологиялық схемасы.
Құм-шекер қантын өндіру барысында шикізат – қант химиялық әсер етуге
ұшырайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... – қант элеватор көмегімен бункерлік таразыларға
беріліп үздіксіз клерированиеге беріліп отырады. Шикізат-қант 56-59 % дейін
клерленеді. Қалдықтарды сита ... алып ... ... ... құм, темір;) байланысты тазалайды.
2. Дайын ... ... ... ... ... расходометр
арқылы тұрақты жинақтау бөліміне өтеді. Ал бұл өз кезегінде ... ... ... ... ... ... ... насостар көмегімен 80+ 2С температура деңгейінде
жылулықпен расходометр арқылы өткізу ... ... бұл ... ... ... ... ... отырады.
3. Клеровканы таңдау дефекатордың төменгі бөлігінде жүзеге асырылады.
Дефекацияның ұзақтығы 10 минут.
Үрдістердің технологиялық параметрлері
А. Дефекация:
1) температура 80+ 2
2) ... ... СаО ... - қант массасына-5,5 + 0,5
3) дефековалық клеровканың сілтілігі шикізат-қант 0,7 ден 2,0% ... ІІІ ... ... ... 2,2 – 2,6% ... әктік сүттің тығыздылығы г/см -1,20+0,02
6) ұзақтығы -10
10 - кесте - ... ... ... ... ... ... құрамы |28-35 |28-31 ... ... |9,2-9,5 ... % СаО |0,1-0,3 ... ... мин. |0,5-1,0 |25-30 ... |80+5 |80+5 ... | | ... ... ... ... ... бойынша жүзеге асырылады. І
өнімнің утфелі шикізатпен күйдірілген қанттың өңделген сұйықтығында.
Утфельді пісіру ... қант ... ... ... ... қоюландырып туру қажет. Бұл процесс әрбір 15-20 минутта
орындалып отырылады. Ал ... соң ... ... тұру – ... ... ... ... Алынған ақ қант кептірілуге жіберіледі
де одан әрі ... ... ... Ақ ... ... ... ... аспауы тиіс.
Қант қызылшасын өңдеудің технологиялық схемасы.
Технологиялық схема - өнімдік типтік.
Қант қызылшасы егістік алқаптардан темір жол және автотранспорт жолдары
арқылы жеткізіледі.
Әдетте қант ... ... ... ... ... көмегімен
сабан, тас және басқа да керексіз заттардан тазартылу үшін қоқыс ұстайтын
арнайы сүзгіш ... ... ... ... – су ... ... ... әрі қарай КМЗ – 57 қызылша жуғыш жүйеге жетеді.
Қызылшаларды жеткізу үшін қызылша ... 600-700% ... су ... әрі ... суды ... рет су ... ... жинау кезінде механикаландырылған ағымды әдісті пайдаланса
қызылшаның фактілік ластануы 8-10%-ды құрайды.
Қызылшаның бір ... ... ... ... ...... ... толығымен тазарту үшін қызылша жуғыш құрылғылар
пайдаланылады. Сумен басқа да қорексіз заттардан тазарған ... ... ал одан әрі ... элеватордың қапшықтарына төгіледі, ал ол
өз кезегінде қызылшаны автоматты ДС-800 таразыларына көтереді. Бұл ... ... ... ... қызылша кескіштің үстінде орналасқан
бункерлерге салынады. Қызылша кескіш құрылғыларды қызылша пластина тәрізді
болып кесіледі (ұзындығы 10-11 метр. 100 ... ... соң ... ... ... ... көлбеу диффузияның шақтасына
беріледі. Диффузиялық шырын алу ... ... ... және ол ... ... ...... су кесілген қызылшаға қарсы бағытталады.
Қарсы бағытталған ыстық су ... ... ... Диффузиялық
шырынды алу диффузияның алдынғы жағындағы сита ... ... ... қойыртпақ болып жіберіледі. Бұл жерде шырын мезгадан тазартылады.
Мезга – бұл кесілген қызылшаның ситадан өтіп кеткен ұсақ ... ... қант емес ... көп ... Бұл әрі ... ... ... тазарту қарапайым дефекеция және сатурация арқылы
жүзеге асырады.
Қойыртпақ деффузиондық шырын шикі шырын жинағышқа жиналып одан ... ... ... ...... ... ... жеткізіледі. Бұл преддекатор жеті секциядан ... ... ... ... 70-100% ... ... ... ал
жетінші секцияға жеткен кезде әктік сүт қосылады.
Бұл секцияларда тек қана тұндырылып қойылмай, сонымен ... ... ... шырын суық күйінде 30-40 минут әктік сүтпен
араласытырылады да ... соң ... ... жылытушы құрылғының төменгі
бөліміне шырынды жылыту (85-90С) мақсатында жеткізіледі. Бұл процесстерден
соң шырын термоқабілетті болады.
Пештен шырын өз ... І-ші ... ... ... бұл ... ... газымен өңделеді. Бірінші сатурацияның мақсаты қант емес
заттарды жұту. ... ... ... 10 ... ... ... сатурациядан кейін шырын насостар арқылы жылытушы құрылғыларға
жіберіліп, ол ... 85С ... ... ... ... ... ... өтеді.
Сульфитациялаудың мақсаты мынада:
1) шырынды бояушы лейқосындыларымен қамтамасыз ету.
2) Шырынның сілтілігі мен сұйықтылығын ... мен ... соң ... ... ... ... жеткізіледі. Қантты шырыннан кристалдау әдісі арқылы бөліп
алады. ... ... ... үшін суды ... алып тастайды.
Бірінші корпусты жылыту үшін өңделген бу жұмсалады. Оны ... бу ... ... буы ... ... екінші корпусқа, ал одан соң үшінші
корпусқа өтеді. Әр корпусқа өткен сайын температуралар өзгеріп ... ... ... ... буы ... бағытталады, бұл жерде
суық сумен әрекетке түсіп конденсацияланады. Ал конденсацияланбаған ... ... газ, ... конденсатордың жоғарғы жағында орналасқан
сорғыштар арқылы сорылып алынады.
Аралық корпустағы ... ... олар ... ... өз
бетімен белгіленеді.
Осындай үрдістерден алынған өнім – Утфель деп аталады. Оның құрамында
тек ... 7,5% су және 55% ... ... қант ... ... және ... ... бөлшектерден турады.
Бұл бөлшектер одан әрі вакум-аппараттардан өтіп, утфель араластырғыш
құрылғыларында қант ... ... ... әрі де ... қант ... ... рет жуу ... өтеді. өндіріліп алынған ақ қант кепіруші аппараттарына
жөнелтіледі, әрі қарай әліде болса көптеген керек емес ... ... ... ақ қант ... ... ... қораптарға
салынады.
Осыдан соң дайын өнімнен таууарлы ассортимент қалыптастырылады.
Ассортиментті ... ... ... қарастырылады:
- тұтынушылардың сұранымы;
- әрбір қант өнімінің бағасы;
- қант өнімдерінің жаңа технологиялық сапасы, құнарлылығы және сақталу
мерзімі.
Жоғарғы кестеде көрсетілген қант ... ... ... ... ... алынған қант өнімдерінен қантың келесі түрлерін нарыққа шығарады:
- рафинатталған қант, 1-2 кг пакеттерде;
- тез еритін қант, 1 кг ... ... қант , 40 кг ... ... мен ... жұмыстарында үлкен тәжірибесі бар
кәсіпорынның сату ... әсер ... ... және ... ... - ... Қант өнімдерінің ассортиментін және өткізуін талдау.
|Қант өнімінің |өлшем |2004 |2005 ... |Өсу ... ... |жыл |жыл |(+,-) |% ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ... |49610 |52624 |3014 |106,1 ... ... |мың теңге |2461648,2 |3404246,6 |942598,4 |138,3 ... Тез ... | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | |
| ... |28044 |31653 |3609 |112,9 ... ... |мың ... ... ... |656089,3 |147,1 |
|3. Құм-шекер | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | |
| ... |68356 |69718 |1362 |102,0 ... ... |мың ... ... ... ... |141,3 |
|Басқа да | | | | | ... ... | | | | |
| ... |22891 |14701 |1805 |107,9 ... ... |мың ... ... ... |461808,1 |140,6 |
Кестеде көрсетілген өнімнің негізгі көрсеткіштерінің ... ... ... ... рафинатталған қант пен құм-шекер ... ... ... әсер ... келесі факторлар бар.
Позитивті факторлары: өнімнің шығару көлемінің ... ... ... ... ... болуы, ... кең ... өнім ... ... ... ... ... бағасының жоғарлылығы.
«Қант» АҚ-ның сату табыстылығына әсер ететін ... ... ... ... ... құны ... ... қант қызылшасының жеткізілу көлемі төмендеп кетті. Қант
шикізат импортты ... ... ... Ақ қантпен қанттың саудасы қолма-
қол және фьючерлік нарықтарда жүзеге асырылады. Қанттың фьючерлік саудасы
NYBOT атты Нью-Йорктағы ... ... ... Сонымен қатар, ақ қант
Лондон және Париж биржаларында сатылады.
Осыған байланысты әлемдік ... орын ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Биржалық сауданың табиғаты
сұраныс пен ұсынысқа негізделеді, бәрақ кез-келген фактор ... ... ете ... Әрі ... баға ішкі ... құраушыларынан құралады,
оларды екі категорияға бөлуге болады:
- кедендік режим, транспортық тарифтер, энерго тасушылардың ... ... ... салу ... ... ... шикізатты өңдеу құны, өндіру кезіндегі жоғалтулар, дистрибьютерлік
шығындар сияқты субъективті факторлар.
Басқа мемлекеттердің Қазақстандық өндірушілердің қаржылық ... ... және ... қант ... ... ... ... мемлекеттердегі қант ... ... баға ... ... тікелей әсер етеді.
Сату мен қымет көрсету көлемін ұлғайтуға әсер ететін басты факторлардың
бірі болып дайын өнім нарығындағы ... ... ... Бұл ... қант балансы нақты көрсетеді. Біріншіден, бұл сұраныс пен
ұсыныс балансы, екіншіден тұтыну мен ... ... ... ... ... ... ... Шетелдік озық өнім өндіру тәжірибесін және сапа жүйесін ендіру
Нарықта қант бұйымдары өнімі ... өсіп ... ... ... ... ... қант өндіру 2003 жылы 2%-ға өсіп шамамен алғанда 570
млн.тоннаға дейін жеткізілген, бұл өсім Автралия, Жаңа ... ... ... ... ... ... елдері, Шығыс Еуропа елдері
есебінен болатын көрінеді. Кейбір елдерде / ... ... ... ... / ... ... салдарынан қант өнімінің көлемінде
елеулі өзгерістер болмай отыр. 2003 жылы ... ... қант ... ... қажеттілігінен кем болды, сондықтан ... қант ... / ... ... қант / ... ... ... қамтамасыз
етуге жеткіліксіз болады. Осыған байланысты құрғақ майсыз қантке деген
дүние жүзілік бағалардың өзгеру ... ... ... бұл ... жылдың орта шелінен басталған еді. 2001 жылы бұдан кейінгі жылдарда да
бұл процестің тоқтайтын түрі байқалады. Қанттан басқа ... де ... ... ... ... ... ... бойынша,
отандық тауар өндірушілердің қант өндіру қарқынының өсуі байқалады. Бұл
қант ... ... алға ... тұғызды.
Тараз қаласында 2003 жылдың маусым айында РГТ «экономикалық; зерттеулер
институты» қант өнімдері керекті зерттеу ... ... ... ... ... ... ... сұхбаттасу, қаланың әр түрлі
аудандарындағы дүкендерде, дүңгіршектерде, қант сату ... ... ... ... мен ... жүргізу / ... ... ... ... / ... ... ... ішкі нарықты, әсіресе аграрлық саладағы нарықты қорғау
өндіріс жағдайларын теңестіру. Бұл ... ... ... ... болып табылады. Дүние жүзіндегі күллі дерлік елдер
импортық таифтерді ... ... ... қолдануы, компенсациялық
алымдар, акциздер, салықтар енгізеді, квоталар түрінде салықтық ... ... ... ... іске ... Соның өзінде кейде
салыстырмалы түрде жоғары емес баж салықтарын алу кезінде нақ осы ... ... ... ... үшін ... ... ... Жапонияда астыққа импорттық баж салығы -5,3%; етке – 16%-
ді, ет өнімдеріне -16,1%, қант өнімдеріне -26,5%-ді құрайды. ... ... ... ... азық-түлікті енгізуге бәлендей кедергілер,
шектеулер жоқ. Күріш ... баж ... 15%-ді ... ... күріштің
көтерме саудасы мемлекетің қолында, оны елге импорттауға іс жүзінде тиым
салынаған. ... ... ... ... алымының 80%-на жуығын
акциздер, компенсациялық алымдар, сатудан алынатын салық құрайды, ... ... ... баж салығының ролі бәлендей емес. Бұл қолайсыз
топырақ – климаттық жағдайлардың өзінде ауыл ... үшін ... ... Бұл елде ... өз ... ... жүзілік нарықтан
салықтың көмегімен қорғайды, ... ... ... үшін ... тұғызады, елде стандартты баға реттеу тәжірибесі бар.
Осы ... ... ... ... ... ... деуге болады. Бұл
халықаралық ұйым бюджеттің негізгі бөлігі ауыл шаруашылығы ... ... ... ... нарықты қорғауға бағытталады. ... ... осы ... ... ... агроөнеркәсіп кешендерінің жоғары
техникамен жарақтандырылғанына қарамастан сыртқы сауданы қорғау деңгейі 60%-
ға жуықтайды.
Орталықтандырылған жоспарлы экономикадан нарықтық ... ... ... ... ... ... – Венгрия, Польша, Чехия
және Славакия шын ниеттерімен сыртқы сауда қызметін ... ... ... ... уақыт өткеннен кейін Батыс елдердің өздеріне ... ... ... ... ... елдердің нарықтарына кірер
көптеген күтпеген кедергілерге тап болды, сөйтіп бұл ... ... ... ... ... ... дәрежеде протекциондық саясатқа
қайтып оралуға мәжбүр болды. Ақыр ... ... ... қоса ... ... міндеттері трансформациялаудың өзге негізгі
міндеттері: тұрақтандырумен, жекешелендірумен, өнідірісті құрылымдық қайта
құрулармен салыстырғанда қысқа ... ... оңай іске ... ... ... риберализациялау саяси шешімдер арқылы, ал реформаның өзге ... ... / ... / ... ... асуы ... ... жаңа техникалық базада кәсіпорындардың тиімді жұмысын
қалпына ... ... зор ... ... ... ... Мұнда таяудағы
болашақта қаржыландырудың негізгі кезі шетел инвестициялары есеп ... 2000 ... ... ... капиталға салынған жалпы қаржы
көлемінің 63%-і болмақшы. Өз қаржыларының үлесі 5%-ға келіп, ... ... ... жалпы инвестициялар көлемінің 47%-ын құрады.
2000 жылдың 12 ... ... ... ... ... 277 млрд.теңгені құрады, бұл өткен жылдың тиісті кезеңімен
саылстырғанда 3,8%-ға көбейген. Бұл ... ауыл ... ... қаржының көлемі не бары 0,5% болып отыр. ... ... ... таяу ... ... бағыттар нақты инвестициялық жобалар болуға ... ... ... мен күш ... ... ... ... елеулі әлеуметтік-экономикалық нәтижелерге жетуді қамтамасыз етуі
мүмкін. ... ... екі ... ... жаңа, тиімділігі жоғары
техникаларды ... және ... ... ... ... / ... / ... және жаңғырту.
Шетелдік инвестициялаудың басым формалары бастапқы сатыда Қазақстан
тарапынан инвестицияларды талап етушілер барынша аз ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарға шетелдік инвестицияларды ... ... ... ... олар ... ... ... және өнім бөлу кезінде өзіндік заңды тұлға
мәртебесін сақтай алады;
3. өнеркәсіптік ... ... өнім ... ... ... ... несие беру
үшін нысаналы мақсатты банктік салымдар, бұл қаржылық ... ... ... бір ... ... ... қайтарылатын болды;
5. белгілі бір мерзімге Отандық кәсіпорындардың мүлкін жалға беру
негізіндегі шетелдік ... ... ... ... қатарлы формаларының бірі ауыл
шаруашылығын дамытуға қатысуы бірлескен ауыл шаруашылығы өндірісін және ... ... ... тартып өнімді өңдеге мүмкіндік беріп
отыр. Тәжірибе көрсеткендей, бұл шеттен әкелінетін ... ... ... ... ... экономикалық Ынтымақтастық саласында
отандық АПК үшін ... сала ... ... ... ... өнімін сақтауға және қайтадан ұқсатуға айналған жабдықтарды
шығаруға лицензиялар алу болып табылады.
Елімізде ... ...... ... алу үішн ... таратудың қажеттілігін айрықша айтуымыз керек.
Шетел инвестицияларын тартудағы ... ... ... тұтас
алғанда Қазақстанның жеке алғанда ... ... ... ... ... ... қабілетін қамтамасыз ету үшін заң қабылдануы тиіс,
онда өндіріске ғылым мен ... ... ... ... ... өндірісіне жұмсалатын жеңілдетілген несиелік ресурстарды
қалыптастырудың және өндірісті техникалық қайта ... ... ... ресурстары мен кәсіпорындардың пайдасын пайдаланған кезде
салық жеңілдіктерін ... ... ... ... ... экономикалық мәселелері шешілген болар еді.
Бәсекені әкімшілік реттеу заң актілерін ... және ... ... ... бақылау монополистік тәжірибеге адал емес бәсекелестікке
экономиканы монополизациялауға қарсы іс-әрекетке негізделеді. Бұл ... акт 1889 жылы ... да ... ... бір жыл өткен соң АКДГ
конгресі «Шерман заңын» қабылдады, бұл ... ... ... ... ... заң болатын. Нақ «Шерман ... ... ... ... заңнаманы дамытудың басы болды деп санауға тиіспіз,
адал емес ... ... ... мен ... ... нақты механизмдерге заңды әсер ету әрекеттері Напалеонның
«Азаматтық кодексінің» табуымыз ... ол ... ... алдау мен
заңсыз әрекеттерге тиім салды.
Бүгінде ... ... ... тек «Шерманның заңымен» ғана
емес, кешірек қабылданған ... ... ... ... ... заңымен», «Магнуссон-мосс заңымен» және бірақ бірқатар басқа да
мемлекеттік ... ... ... заң ... ... ... бар барлық елдерде дерлік қабылданған. 80-ші жылдары
мұндай ... ... ... ... ... ... ... қабылданған болатын. Халықаралық нарықтағы бәсеке арнайы үкімет
аралық келісімдерімен, сондай-ақ БҰҰ-ның өнеркәсіп және сауда ... / ... / ... ... экономикалық бірлестіктің,
басқа ұйымдардың құжаттарымен реттеледі.
Бүгінде антимонополиялық ... ... және ... ... типі бар ... туралы айтуымыз мүмкін. «Шерман заңынан» бастап
американдық заңнаманың тип монополистік астыртын сөз ... ... ... формасын бекерге шығарады / «Шерман Заңының» бірінші
бабында ... бар ол ... ... ... ... ... шарт заңсыз деп жарияланады/. Батыс Еуропалық типі неғұрлым
либералды, онда қарама-қарсы іс қимыл ... / ... / ... бола ... олар ... А және Б ... бәсекелестік
мүмкіндікті елеулі түрде шектейтін монополиялар ғана бола ... ... ... және ... ... ... ... Антитрестік / треске қарсы / заңдар одақтардың, ... ... ... ... ал ... ... ... кірген фирмалар өз дербестіктерін толығымен жоғалтады –
мұндай одақ ... ... ... оын ... ... үшін ... емес. Картельге қарсы / антикартель / заңдар картель типті фирмалар
арасында алуан түрлі / ... сөз ... ... ... аудандар бойынша өткізу нарығын бөлісу, бірдей бағалар қоюы мүмкін,
т.б. / іс ... ... ... Одақтарға, трестер және
картельдер түріндегі астыртын сөз ... тиім сала ... / ... қарсы / заңдар, сонымен қатар тек бәсекені
ғана емес, өндірісті диверсификациялауды фирмалардың ... ... ... ынталандырады. Сондай-ақ көптеген елдерде адал ... оның ... ... саудадағы алааяқтыққа қарсы бағытталған
арнайы заңдар қолданылады.
3.3 Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығының,
сонымен қатар ауыл шаруашылығы өнімдерінің бәсекелік қабілетсіз кезінде
жүріп ... Бұл ... тек өз ... бен ... нәтижелеріне
ғана емес сондай-ақ әлемдік теория мен тәжірибелерді де кеңінен қолдануға
болады. Теориялық ... ... ... XІX ... ... ... болса, ал агромаркетинг түсінігі Қазақстан экономикалық
ілімнде ... ... жыл ... ... болды. Ауыл шаруашылық кәсіпорындарда
екпінді және ... ... ... істеуге мәжбүрленген
маркетингтік қызметтер құрылуда. Қазіргі кезге ... ... ... ... жоқ, ... оны қалыптастыру жөнінде ғылыми негізделген
ұсыныстар да кездеспейді. Агроөнекәсіптік ... ... ... ... және ... қызметтің басқа түрлерімен
салыстырғында ... ... ол ауыл ... спецификасымен, әдістерді
көп түрлілігімен, оны жүзеге асыру тәсілдері мен амалдарын, өндірілетін
өнімдердің тұрғындар үшін маңыздылығымен, өнімді ... ... ... ... ... орындарына жедел түрде жеткізу ... ... ... ... лайық концепциясын құрастыруда жоспарлы
экономикадағы: ... ... ... ... тек ... ... қызметті де есепке алу, Технолог,
агроном, зоотехниктер мен менеджер, маркетологтарды өзара ... ... ... ... ... ... сәттерді тыс қалдырмау
керек. Экономистер маркетинг концепциясы және өткізу ... ... ... ...... алушылардың төлем қабілетті
талаптарынан шығып, осы ... ... ... ... ... ... концепциясы – негізінде тауарларды басқарады, ... ... сату ... ... ... табыс алу табылады. Агромаркетинг
концепциясы да тауарларды (ауыл шаруашылық өнімдері) басқарады, бірақ төлем
қабілетті сұраныссыз табыс алу ... ... ал ... қызметінің
тиімділігін арттыруға сату көлемін ұлғайту есебінен де, ... ... ... ... де жетуге болады. Осылайша
агромаркетинг – нарықтық басқару концепциясы ретінде ауыл ... ... ... ... ... ... теоретикалық
негізіне айналуы керек.
Жоғарыда атап өткеніміздей кәсіпорын ... ... ету үшін ... технологиялық үрдістерді жетілдіруіміз
қажет. Ол үшін ең алдымен инновациялық жаңашылдықтар керек.
Инновацияның - ... ... ... ... келе жатқан
түрлі қызмет түрлерімен ... ... ... инновация –
нарықта бұрын соңды болмаған бір – жаңашылдық. Ол жаңа ... ... ... ... ... жүйелерінде, жаңа өнімде
көрініс табуы мүмкін. ... даму – жаңа ... ... және жаңа ... құрылыммен байланысты болуы
мүмкін.
Қазақстанның қарқынды даму экономикасында ... ... ... өндірістік және коммерциялық мәселелерді шешу құралы
болып табылатын – ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Жаңашылдықтарға деген қажеттілік
тұтынушылардың төлем қабілетті сұранысы ... ... Ол ... ... ... ... тұтынушы мүмкіндігімен
түсіндіріледі. Жаңашылдықты тұтынушының мойындауы, оны неғұрлым тиімді
түрде ... ... ... ... жаңашылдықтарды қоғамның
мойындауы ауқымы, сатып алушылардың өнім сапасына деген талаптарымен, табыс
деңгейімен, ұлттық дәстүрмен және тұрғындардың әдет-ғұрыптарымен, ... ... ... ... ... Инновацияларға
кәсіпкерлердің қызығушылық танытуы келешектегі жаңашылдықтарды ... ... ... үлесімен түсіндіріледі. Жаңашылдықтар саласының
таралу мүмкіндігі нақты инвесторлардың инвестицияларды ... ... даму ... ... ... ... ... тәуелді.
Өндірістің инновациялармен қанығуы жолындағы кедергілердің бірі болып
Қазақстанның өндірістік саласындағы ... ... ... Ол
шаруашылық етуші субьектілердің қорларды өнеркәсіптік қажеттіліктерге
жұмсауға бөгет ... ... жаңа ... ... ... ... ... көрсеткендей, жаңашылдықтардың таралуына
олардың ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... дайындауға оларды пайдалануға негіз болатын және алдыңғы
өнеркәсіптік ... ... ... ... ... білімнің жинақталуы, келешегі бар ... ... ... ... ... арттыруға, оны дайындауды
технологиялық ерекшеліктеріне, ... ... ... және басқару
әдістеріне икемдеуге мүмкіндік береді. Жаңашылдықты игеру үрдісінде
өндірісте оған ... ... ... ... олардың
еңбектерінің ынталандырылуы жоғарылайды, бұл өз кезегінде жаңашылдықтардың
технологиялық мүмкіндіктерін кеңейтуге жол ашады. Жаңашылдықтарды ... ... ... ... ... технологиялық мүмкіндіктеріне
бағытталғандығы өндіріс саласындағы шығындарды қысқартады.
Жаңашылдықтардың таралу жылдамдығына жаңашылдық тиімділігі, оның
алдыңғы өніммен немесе ... ... ету ... ... ... ... ... прогрессивтілігі, сонымен қатар
жаңашылдықтарды игеру үшін тартылған инвестициялардың өтелімдік уақыты ... ... ... ... ... ... болып ғылым
жағынан ұсыныс емес, ал жаңашылдыққа деген сұраныс ... ... ... ... мен ... ... ендіру көп
жағдайда айтарлықтай қаржылық ... ... ... ... деңгейін жоғарылатудың ең тиімді әдісі болып қолда ... ... ... ... құру ... табылады. Бұл бағытта
аумақтық орта кәсіпорынға инновацияларды ... мен ... ... ... ұйымдар көмектесе алады. Жақсы лицензия
пакеті мен оларды ендіру ... ... ... бәсекелестік
күресте айтарлықтай артықшылықтарға ие болады. Ұсақ және орта ... ... ... ... ... ... ... алған
тиімдірек болады. Өйткені патенттердің көп бөлігі шектеусіз пайдалану үшін
лицензияланады, сондықтан қайта сатылуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... фактордың басқа құрамасы болып ірі ... ... ... табылады. Патенттеу мұнда негізгі
тетік болып табылады. Патенттеудің мақсаты қысқа уақыт аралығында бәсекелес
корпорациялар ... жаңа ... мен ... ... ... неғұрлым көбірек көлемде жаулап алу.
Инновацияны пайдалану патенттік құқықты нақты ... ... ... ... басшыларына патентке немесе лицензиялауға
өтініш толтыруға заңды-консалтингтік фирмалар немесе ... ... ... ... бере ... ... патенттік
немесе лицензиялық келіспеушіліктерді шешуде тыныштық ... ... ... ... тәуелді болады. Өйткені келіспеушіліктердің
көпшілігі патенттік құжаттың толтырылуы ... ... ... ... ... ... жағдайдың, егер басқа фирма немесе жеке
тұлға патентті бұрын алып қойған болса ең негативті ... ... ... ... жеке кәсіпорындар мен холдингтерге ғана таралып
қоймай, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... алып ... аймақтық деңгейдегі
қызметі үлкен маңыздылық танытады.
Инновациялық қызмет – шаруашылық етудің динамикалық типінің маңызды
белгісі. Бұл ... ... даму ... ... арасында
бәсекелестік күрестің шиеленісуімен, өндірілетін өнімнің өмірлік циклінің
қысқаруымен алдын ала ... өз ... ауыл ... ... ... ... ... инновациялық қызметті ұйымдастыруын қарастырамыз.
Егер бұл кәсіпкерлік қызметте шаруашылық етудегі негізгі саясаты ... ... ... отырып қалыпты табыс алу болып, ал инновациялық
қызметке жеткіліксіз мән берілсе, онда мысалға ... ... ... ... еш өзгешелігі жоқ, ал инновациялық үрдістің
қалыптасу, ... ... ұзақ ... ... ... ол ... ... көрсеткендей инновациялық қызмет әлі де жаңадан ... ... ... осы ... ... ... қолда бар нәтижелермен
қанағаттанып, инновациялық ... ... ... ... ... байқалады. Осы кәсіпорын аумағында
жүргізілген стратегиялық талдау рентабелділіктің басқа көрсеткіштері ... ... ... соңғы жылдардағы атқарылған жұмыстардан сату
рентабельділігінің төмендегенін көрсетеді. Мұндай жағдай тұрақта ... ... тұру үшін ... өндірістің жабдықталу параметрлерін
төмендету кезіне сипат алады. ... ... ... ... SWOT-талдау жүргізілді. Біздің пайымдауымыз бойынша бұл кәсіпорын
жағдайында ... ... ... ... ... ... мамандардың, төлем қабілетті сатып алушылардың,
бәсекелестердің алдында бағалық басымдықтың болуы) күшеюі; ... ... ... ... баға ... төмендеуі, түрлі
себептермен басқа марка өнімдерін қалауына байланысты сұраныстың төмендеуі,
жеткізушілер өнімдерінің ... ... ... ресурстарды
тартудың қиындауы) және осының нәтижесінде әлсіз жақтардың әсерін азайту.
Бірақ бұл үшін:
- ... ... ... мен ... ... сатып алушыға жеткізіп
беру үрдісін автоматтандыратын құрылғыны дайындау;
- ... ... ... компьютерлік желіні ұйымдастыру;
- кәсіпорынның әлеуметтік ортасын жақсарту;
сервистік қызмет сапасын қадағалайтын жүйені ендіру қажет.
ҚОРЫТЫНДЫ
1. ... ... ... ... біз ... өнімнің бәсекелік
қабілеті мен өндіріс тиімділігіне ... әсер ... көз ... ... әр түрлі факторлардың ... ... ... синтетикалық
көрсеткіш болып табылады. Бұл түсінік өнімнің құрамын және сипаттамаларын
білдіреді.
Тауар сапасын арттыру ... ... ... ... ... ... ... жөн. Тауардың сапасын
көтеру стратегиясы элементтерінің бірі болып ... 9000 ИСО ... ... ... ... сапаны басқару жүйесі табылады.
Тауардың сапасын көтеру ... ... ... маңызды
элементі болып олардың сертификациялануы табылады. ... жаңа ... және ... ... ... ... жарнамалау жұмыстарын жандандыру қажеттілігі туындайды.
2. Тауардың сапасына ішкі және сыртқы секілді факторлар топтары ... ... ... ... ішкі ... секілді өндірілетін
өнім көлеміне тікелей әсәр етеді, сондықтан сапа ... ... ... сай болулары керек:
- өндіріс тиімділігінің жоспарлы өсуіне септесуі;
- қазіргі ... ... мен ... ... және ... ... техникалық ілгерілеудің негізгі бағыттарын ескеруі;
- тұрақты болуы;
- ... ... ... барлық ерекшеліктерін сипаттауы;
- ... ... ... бір ... қанағаттандыруы;
3. Кәсіпкерлік стратегиясына жаңаша көзқарас - сапаның тұтынушының
талаптарын қанағаттандыратын ... ... ... ... ... тиімді құралы екендігін түсіндіреді.
Сондықтан статистикалық, ақпараттық және т.б. мәліметтерді, шетелдік
және отандық ... ... мен ... пайдалана отырып сапаны
басқару мен сапаны көтерудің теориялық мәніне толық ... ... ... ... зерттеулер жүргізіліп, бірқатар талдаулар
жасалынды. Негізінен бұл зерттеулер мен талдауларда: кәсіпорынның ... ... ... ... өндіретін өнімінің жергілікті
бәсекелес кәсіпорын өнімдерімен салыстырылып ... ... ... ... ... баға ... жасау арқылы өндірілетін
өнімнің беделін, сапасын, жағымдылық қасиеттерін, бәсекелік қабілетін және
т.б.анықтау; кәсіпорынның ұйымдасу түрі мен оған бірқатар ... ... ... өнім ... ... (ҚР ... сәйкестігін) сонымен
қатар ҚР-ның Президентімен және Үкіметімен ұйымдастырылып жатқан шаралардың
орындалу тәртібімен ... ... мүше болу ... ... ... жұмыстар мен олардың
нәтижелері де назардан тыс қалған жоқ. Өнімнің сапасын арттыру жолында бір-
бірімен сабақтас әр сала ... ... ... құру мен ... ... ... жағдайлар туғызу үшін қай саланың қай
жағынан қолдауды қажет ететіндігі анықталып, ұсыныстар жасалды.
4. Ауыл ... ... ... ... ... ... ие болатын өндірістің қызметін әлеуметтік және экономикалық
ұйымдастыру жұмыстары мен ... ... ... ... сай ... енгізу екенін ескеру қажет. Өйткені ауыл ... ... ... мамандардың жетіспейтіндігі, мұндағы жұмыскерлер
жалақысының қала жұмыскерлерімен салыстырғанда 3 ... ... ... ... мамандар түгілі университет қабырғасынан жаңа түлеп ұшқан
жас ... ауыл ... аса ... танытпайтындығы,
кәсіпорын қызметін шығынға ұшыратпай, ... ... ... ... ауыл ... ... ... құрал-
жабдықтарының 70 пайызға жуығы бәсеке ... өнім ... ... күн құралдары екенін, ал жоғары сапалы өнім өндіруге заман талабына
сай жаңа құрал-жабдық қана емес сәйкес материалдар мен ... ... шарт ... баршамызға белгілі.
5. Сонымен бірге әр түрлі ... ... ... ... ... тәжірибелік қызметінде негізгі көрсеткіштер
дұрыс қолдана білуі керек.
Өнім сапасы – бұл ... ... ... ... бір
қажеттіліктерді қанағттандыруға жарамдылығын ... ... Ол ... ... бекітіледі және прогрессивті технологияның
пайда болуынан өзгереді. Өндіруші тұрғысынан өнімнің ... ... ... ... ... ... ... анықтап және оны
үздіксіз ... ... ... тұру ... Үздіксіз жақсарту – шексіз
процесс. Егер ... ... не ... ... ... ... ең
жақсы технологияны қолдана отырып, сапаны үнемі жаңартып отырады.
6. Өнім сапасы ... ... ... ... ... ... әсері біріншіден кәсіпорынға тигізетін әсерінен
айқын көрінеді. Кәсіпорынның тиімді ... өнім ... ... ... жеке бір ... ... сипатталған;
- тұтынушылар қажеттілігін қанағаттандырады;
- қолданылатын стандарттар мен техникалық жағдайларға сәйкес келеді;
- ... ... ... ... ... ... қорғау талаптарына сай келеді;
- бәсекелес бағалар бойынша тұтынушыға ұсынылады;
- экономикалық тиімділік болып табылады.
7. Соңғы жылдары қант қызылшасының жеткізілу ... ... ... ... импортты шикізат болып табылады. Ақ қантпен қанттың саудасы
қолма-қол және фьючерлік нарықтарда ... ... ... фьючерлік
саудасы NYBOT атты Нью-Йорктағы Биржада жүзеге асырылады. Сонымен қатар, ... ... және ... биржаларында сатылады. Қазақстандық өндірушілердің
қаржылық жағдайына әсері отандық және импорттық қант сатушылар ... ... ... ... қант ... ... ... өндіушілердің табыстылығына тікелей әсер етеді.
Сату мен қымет көрсету көлемін ұлғайтуға әсер ететін басты факторлардың
бірі болып дайын өнім ... ... ... ... Бұл жағдайды
Қазақстандағы қант балансы нақты көрсетеді. Біріншіден, бұл сұраныс пен
ұсыныс ... ... ... мен ... деңгейі арасындағы баланс,
үшіншіден импорт арасындағы баланс.
8 Шетел капиталының анағұрлым ... ... ... бірі ... ... ... ... ауыл шаруашылығы өндірісін және осы
заманғы технологиялармен жабдықты тартып ... ... ... ... ... ... бұл ... әкелінетін тауарларға қарағанда,
елеулі түрде тиімдірек. Халықаралық экономикалық ... ... АПК үшін ... сала ... ... ... ... өнімін сақтауға және қайтадан ... ... ... лицензиялар алу болып табылады. Елімізде шығарылатын құрал –
жабдықтар сатып алу үшін ... ... ... ... ... ... инвестицияларын тартудағы басымдылық бағыттарды таңдау, тұтас
алғанда Қазақстанның жеке ... ... ... ... ескеріліп
жасалуы тиіс.
9. Кәсіпорын қызметінің тиімділігін қамтамасыз ету үшін өндірістегі
технологиялық үрдістерді жетілдіруіміз ... Ол үшін ең ... ... ... Ауыл шаруашылық өнімдерін өндіріп,
сатумен айналысатын кәсіпорынның инновациялық қызметті ... Егер бұл ... ... ... етудегі негізгі
саясаты қолда бар құралдарды пайдалана отырып қалыпты табыс алу болып, ал
инновациялық ... ... мән ... онда ... ... ... басқа кәсіпорындардан еш өзгешелігі жоқ, ал ... ... ... ... ұзақ ... ... мәселесі
ол үшін өте маңызды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Назарбаев Н.А. Казахстан – 2030. Процветание безопасность и ... всех ... ... ... страны народу
Казахстана.// Казахстанская правда. – 1997, 11 октября.
2. Гражданский кодекс РК. Алматы, ... ... ... ... кодекс.// Казахстанская правда. – 2001, 20 июня.
4. Закон РК «О недобросовестной конкуренции» // ... ... РК. ... ... РК «О ... // ... ... 1999, 13 августа.
6. Закон РК «О стандартизации» // Казахстанская правда. 1999, 13 августа.
7. Закон РК «О мерах ... ... ... при ... товаров» //
Казахстанская правда. 1998, 30 ... ... РК «О ... ... и ... в некоторые законодательные
акты РК по ... ... ... ... // ... 2000, 5 ... ... РК «О товарных знаках» // Казахстанская правда. 1999, 20 апреля.
10. Стратегия индустриально-инновационного ... ... на ... ... ... Президента РК от 18.02.2005 г. // Казахстанская правда. 2005,
19 февраля.
12. Антонов Г.А. Основы стандартизации и ... ... ... 1,2,3 – СПб УЭФ, 1999, 357 ... Белобрагин В.Я. Современные проблемы теории управления ... и ... ... в ... ... ... – М.:
Изд-во стандартов, 1999, 463с.
14. Богатырев А.А., Филопов Ю.Д. ... ... ... ... – М.: ... ... 2001, 258с.
15. Большой экономический словарь / Под ред. Д.Н. Азрилияна. – М.: ... ... 2001, 857 ... ... В.Г. Интеграцтонное управление качеством, сертификация. Новые
возможности и пути развития. – М.: ... ... 2001, ... Демиденко Д.С. Управление затратами при ... ... ... – Спб.: ... СПБУЭФ. 2001, 368с.
18. Дуйсенова Г. Международный аспект конкурентоспособности национальной
экономики. // Экономика Казахстана – 2004, ... ... К.Ш. ... финансового положения предприятия: Учебное
пособие. – алматы: ... 1998, ... ... а. Без поддержки государства трудно добиться ... ... // ... – 2005.1 сентября.
21. Единый Европейский рынок и новые тенденции в управлении качеством.
Роль и ... ... и ... организации ИСО, МЭК, ИЛАК,
ЕСИС, ЕОК, ЕФУК (Аналитический ... ... ... 2004 г.
22. Короткий Ю.Г. Товарная конкурентоспособность и ее ... // ... в ... и за рубежом – 2005, №2.
23. Лапидус В.А. Зачем у нас ... ... // ... и
качество – 2004, №1.
24. Методика экономического анализа деятельности промышленного предприятия
(объединения) - Под ред. ... А.И., ... А.Д. – М: ... ... 2004, ... ... М., ... Л. Реструктуризация - путь ... ... // ... – 2000, ... ... ... арналған «Оқжетпес» ЖШС-тің есепті мәліметтері.
27. Ряполов А.Ф. Сертификация. Методология и практика. – М.: ... 2004, 191 ... ... Т.С. Проблемы повышения конкурентоспособности в условиях
транзитной экономики // Изв. Мин. Образования и науки РК // АН РК. ... Наук – 2004, ... ... ... Казахстана. / Под ред. А.А. ... ... ... ... ... по ... 2005.
30. Фейгенбаум А. Контроль качества продукции. – М.: Экономика, 2004,
357с.
31. Хироси ... ... ли ... опыт для ... и ... ... ... – 2004, №9.
32. Шеремет А.Д., Сайфуллин Р.С. Методика финансового анализа. – М.: Инфра
– м, 2005, 587с.
-----------------------
САПА
ФИРМА ... ... ... ... ... мақсаттары мен кезеңдері
өнімді тұтыну
Өнімді өндіру
Өнімді өңдеу
Өнімнің өмірлік циклінің кезеңдері
Жобалық өнім сапасын бағалау
1өнімнің класы мен тобын бекіту
2 сапа ... ... ... сапа ... ... анықтау әдісі
өндірілген өнім сапасын бағалау
1 сапаны бақылау құралдарын мен әдісін бекіту
2 сапа көрсеткіші мәнін анықтау әдісі
3 сапа көрсеткіші мәнінің нақты ... ... ... жарнаманы бағалау
2 сапа туралы мәліметтерді жинау әдістерін бекіту
3 шешім қабылдау

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өнімнің өзіндік құны13 бет
Нарық жағдайында өнімнің сапасын басқару65 бет
Нарық жағдайында өнімнің сапасын көтерудің теориялық мәселелері жайлы12 бет
"Прикаспийский Центр Сертификаций" ЖШС-нің сынау орталығында кабельді сынау және оған сертификат беру процедуралары47 бет
"Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі"239 бет
12 жылдық білім беруге көшудегі эксперименттік іс әрекеттерді ұйымдастыру5 бет
12-қабатты және екі қабатты авто паркингті тұрғын үй комплексі47 бет
Camel жүйесі11 бет
Echinops туысының Echinops Sphaerocephalus l. және E.Chantavicus l. түрлерін фитохимиялық зерттеу4 бет
Xix ғасырдағы сауда сипатының өзгеруі17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь