Құнды қағаздар рыногі туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 ҚҰНДЫ ҚАҒАЗДАР РЫНОГІНІҢ ЖӘНЕ ОНЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ.МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.1 Құнды қағаздар рыногінің ұғымы, оларды құру және басқару принциптері мен мемлекеттік реттеу негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Құнды қағаздар рыногінің инфрақұрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.3. Құнды қағаздарды инвестициялаудың шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ..14

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ҚҰНДЫ ҚАҒАЗДАР РЫНОГІНІҢ ДАМУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
2.1 Қазақстандағы құнды қағаздар рыногінің қалыптасу ерекшеліктері ... ..30
2.2 Әлемдік қаржы және экономикалық дағдарыстың жағдайында Қазақстан қор рыногінің тиімді қызмет ету бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .40
2.3 Отандық құнды қағаздар рыногінің жетістіктері мен кемшіліктері ... ... 46



ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..50

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...52
Тақырыптың өзектілігі. Нарық - күрделі, әрі жан-жақты қызмет атқаратын қоғамдық қатынастар жиынтығы. Ол бір жағынан тауар және көрсетілген қызмет рыногінің н қамтыса, екінші жағынан қор жинау рыногінің н қамтиды. Соңғысы, өз кезегінде, қаржы рыногінің мен қозғалмайтын мүлік рыногінің нан тұрады. Осы аталған нарықтардың өзара байланысы ұлттық экономикалық механизмді құрайды. Ал бұл механизм несиеге негізделген. Басқаша айтқанда, нарыққа қатысушы - кәсіпкерлер іскерлік шартқа қол койып, өздеріне құнды қағаз түрінде міндеттеме алады. Кәсіпкерлердің өзара жасасқан дәл осы міндеттемелері - экономикалык механизмнің тұрақтылығының кепілі.[1, 33-б.]
Зерттеу пәні. Жалпы тұрғыдан алғанда құнды қағаздар рыногінің құнды қағаздарды шығару және айналысқа түсіру бойынша оған қатысушылар арасында туындайтын экономикалық қатынастар жиынтығы деп қарастырылады. Кез-келген нарық сияқты құнды қағаздар рыногінің - оның объектісі, субъектісі және олардың арасындағы қатынастардың бірлігі. Бұл нарықтың объектісі - құнды қағаздар, ал субъектісі - нарыққа қатысушылар. Экономикалық қатынастар - ол нарық субъектілерінің, яғни нарыққа қатысушылардың құнды қағаздармен жүргізетін кез-келген іс-әрекеті, яғни қолданыстағы шаруашылық заңнамаларына сәйкес жүргізілетін әртүрлі операциялар.
Зерттеу объектісі. Құнды қағаз рыногінің субъектілерінің қатынастары экономикалық-құқықтық механизмге негізделеді. Бүл құнды қағаздардың материалдық түрі ретінде оның маңызын дәлелдейді. Бірақ құнды қағаздардың маңызы онымен шектеліп қоймайды. Құнды қағаздар кез-келген мемлекеттің төлем айналымында маңызды орын алады, себебі олар арқылы мемлекеттің инвестициялық қызметі жүзеге асырылады. Дәлірек айтқанда, бұл күрделі қаржы тікелей халық шаруашылығының ең тиімді саласына құйылады, яғни оларды нарық жүйесіндегі ең өміршең субъектілер ғана ала алады.
Өзінің ұйымдық және құрылымдық ерекшеліктеріне орай құнды қағаздар қаржы институттары, қаржы рыногінің және оларды реттейтін құқықтық ережелермен қатар мемлекеттің қаржы жүйесінің тұтас бір бөлігін құрайды. Мұндай жүйе біздің мемлекетімізде нарық қатынастарын қалпына келтіру қажеттілігі туындаған кезде, яғни 90-шы жылдары егемендік алғаннан кейін кұрыла бастады. [1, 35-б.]
Өткен жылдардың экономикалық тәжірибесі дәлелдегеніндей шар-уашылықты жетілдірудің нарықтық әдістерін қалпына келтірудің және оны одан әрі дамытудың басты құралы - құнды қағаздар екені талассыз ақиқат. Құнды қағаздар ақша түріндегі капиталға да, заттай капиталға да меншік құқығын бекітіп, тек құнды қағаздар арқылы ғана мемлекеттік меншікті акционерлік қоғамдардың, яғни жекеменшік иелері - халықтың меншігіне айналдыру мүмкін.
1. «Валюталық реттеу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. Алматы, 28 сәуір 1997 жыл.
2. «Қазақстан Республикасында валюта операцияларын жүргізу ережесіне толықтырулар мен өзгерістер енгізу туралы». Ұлттық банк, 18 қаңтар 2005 жыл, № 24 қаулы. Егемен Қазақстан 12 наурыз 2005 жыл, № 54.
3. «Құнды қағаздар рыногінің туралы» ҚР заңы (2012.13.02. берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
4. 2010-2011 жылдарға арналған ҚР қаржы рыногінің даму концепциясы, 25.12.2009ж
5. Еуразиялық экономикалық қоғамдастыққа мүше мемлекеттердiң құнды қағаздар рыногындағы ынтымақтастығы туралы Келісім (Астана қ., 2007 ж. 18 маусым) Қазақстан Республикасы Президентінің 23.09.04 ж. N 1446 жарлығымен бекітілді.
6. Правила распространения биржевой информации г. Алматы 2007. Утверждены решением Биржевого совета АО "Казахстанская фондовая
биржа" (протокол от 20 октября 2007 года № 37)
7. Рынок ценных бумаг: учебник/под ред. В.А. Галанова, А.И. Басова. – 2-ое
изд.,перераб. и доп. –М: Финансы и статистика, 2011
8. Гитман Л. Дж., Джонк М.Д. Основы инвестирования. Пер. с англ. – М.: Дело, 1997
9. Көшенова Б.А. «Құнды қағаздар рыногінің және биржа ісі». Оқу құралы.- Алматы: 2010
10. Абдрахманова Г.Т., Жумабаева З.С. РЦБ: особенности функционирования в Казахстане. — Алматы: ЕЕМ, 2005 г. - 21 Ос
11. Мусатов В.Т Фондовый рынок: Инструменты и механизмы
- Москва: Международные отношения, 1991. - 192 с
12. Алехин Б.И. Рынок ценных бумаг: Введение в фондовые операции. С: Совмен, 1992 - 160 с: ил
13. Бор В., Пятенко В.В., Менеджмент банков: Организация, стратегия, планирование. – М.: ИКЦ «ДИС», 2010 г.
14. Голубович А.Д., Кулагин М.В., Мирилеская О.М. Валютные операции в коммерческих банках. М., Менатеп-информ, 2009 г.
15. Грабовой П.Г. Риски в современном бизнесе, Москва, Аланс,2008.
16. Усоскин В.М. Современные коммерческие банки. Управление и операции. М.,2008 г.
17. Черкасов В.Е. Финансовый анализ в коммерческом банке, Москва, Инфра-М, 2010 г.
18. Хамитов Н.Н., Корнилова Л.П. Управление банковскими рисками. Алматы 2009 г.
19. Хандруев А.А. Управление риском банков \\ Деньги и кредит. 2008г. \\7
20. WWW. BTA. KZ (Интернет сайт-«История компании»)
21. LME OFFICIAL-CLOSING & REFERENCE PRICES. www.lme.co.uk
22. Иванов М. Фондовый рынок Казахстана: стратегические приоритеты// Капитал 28.09.2010г
23. Вячеслав Додонов. «Казахстанский фондовый рынок в условиях глобального финансового кризиса».Аналитический журнал «Рынок ценных бумаг Казахстана» №12, 2011г .
24. www.kase.kz
25. www.investfunds.kz
26. Ильина Л.И. Организация и финансирование инвестиций: Учебное
пособие. – Сыктывкар, 2005, с.78.;
27. Коласс Б. Управление финансовой деятельностью предприятия.
Проблемы, концепция и методы. М.: Финансы. 1997;
28. Килячков А.А., Чалдаева Л.А. Рынок ценных бумаг и биржевое дело. - М.:
Норма – Юрист, 2004, с.125.;
29. www.kaztransoil.kz;
30. Rating Direct. Standard & Poor`s, 2010. http://www.standardandpoors.com
31. Никифорова Е.А. Фондовый рынок Казахстана: инструменты и механизмы функционирования, Алматы, 2011г
32. Weekly Europe (UK) Brent Blend Spot Price FOB (Dollars per Barrel).
http://tonto.eia.doe.gov/dnav/pet/hist/wepcbrentw.htm
33. Текущее состояние рынка ценных бумаг Республики Казахстана на 1 июля
2011 года. www.afn.kz
34. Текущее состояние рынка ценных бумаг Республики Казахстана на 1
января 2011 года. www.afn.kz.
35. Новиков И.А. «Стратегия управления банковскими рисками» - А., 1998г.
36. Сейткасымов Ғ.С. «Ақша, несие, банктер» - Алматы, «Экономика»,
2004ж., 138-б.
37. «Банки и банковские операций» под ред. Жукова Е.Ф.- М., 1997
38. Саниев Н.А. «Ақша, несие, банктер» Алматы, 2004, 263-б.
39. Сейткасымов Г.С. «Банковское дело» - Алматы, 2006
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
..............................................3
1 ҚҰНДЫ ҚАҒАЗДАР РЫНОГІНІҢ ЖӘНЕ ОНЫ ... ... ... ... ... ұғымы, оларды құру және басқару принциптері
мен мемлекеттік реттеу
негіздері..............................................................
........4
2. Құнды қағаздар рыногінің
инфрақұрылымы.................................................8
1.3. Құнды қағаздарды ... ... ... ... ... ... ... ДАМУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ
...................................................30
2.1 Қазақстандағы құнды қағаздар рыногінің қалыптасу ерекшеліктері......30
2.2 Әлемдік қаржы және экономикалық ... ... ... ... ... ... ету
бағыттары.....................................................40
2.3 Отандық құнды қағаздар рыногінің жетістіктері мен
кемшіліктері........46
Қорытынды...................................................................
...................................50
қолданылған әдебиеттер
тізімі.......................................................52
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Нарық - күрделі, әрі жан-жақты ... ... ... ... Ол бір ... ... және көрсетілген қызмет
рыногінің н қамтыса, екінші жағынан қор жинау ... н ... ... ... қаржы рыногінің мен қозғалмайтын мүлік рыногінің нан тұрады.
Осы аталған нарықтардың ... ... ... ... ... Ал бұл ... несиеге негізделген. Басқаша айтқанда, нарыққа
қатысушы - ... ... ... қол ... өздеріне құнды қағаз
түрінде міндеттеме алады. Кәсіпкерлердің ... ... дәл ... - ... ... ... ... 33-б.]
Зерттеу пәні. Жалпы тұрғыдан алғанда құнды ... ... ... шығару және айналысқа түсіру бойынша оған қатысушылар ... ... ... жиынтығы деп қарастырылады. Кез-келген
нарық сияқты құнды қағаздар ... - оның ... ... ... ... ... бірлігі. Бұл нарықтың объектісі - құнды
қағаздар, ал субъектісі - нарыққа ... ... ... - ... ... яғни нарыққа қатысушылардың ... ... ... ... яғни ... ... ... жүргізілетін әртүрлі операциялар.
Зерттеу объектісі. Құнды қағаз рыногінің субъектілерінің ... ... ... Бүл ... ... түрі ... оның ... дәлелдейді. Бірақ құнды қағаздардың
маңызы онымен шектеліп қоймайды. Құнды қағаздар кез-келген ... ... ... орын ... себебі олар арқылы мемлекеттің
инвестициялық қызметі жүзеге асырылады. Дәлірек айтқанда, бұл күрделі ... ... ... ең ... ... құйылады, яғни оларды нарық
жүйесіндегі ең өміршең субъектілер ғана ала алады.
Өзінің ұйымдық және құрылымдық ерекшеліктеріне орай ... ... ... ... ... және оларды реттейтін құқықтық ережелермен
қатар мемлекеттің қаржы жүйесінің тұтас бір бөлігін құрайды. Мұндай ... ... ... ... ... ... қажеттілігі
туындаған кезде, яғни 90-шы жылдары егемендік алғаннан кейін ... [1, ... ... ... ... ... ... нарықтық әдістерін қалпына келтірудің және оны одан ... ... ... - ... ... ... ... ақиқат. Құнды
қағаздар ақша түріндегі капиталға да, заттай капиталға да меншік ... тек ... ... ... ғана ... меншікті акционерлік
қоғамдардың, яғни жекеменшік иелері - халықтың меншігіне ... ... ... рыногінің нда өзіне тән ... ... ... ... ... ... ... көздері шоғырланып және
инвестициялық қорларды бөлу қатынастары ... ... ... Қазақстан құнды қағаздар рыногінің қалыптасу және одан
әрі даму барысы ... ... ... ... ... ... ... субъектілердің қызметін реттейтін, сондай-ақ құнды қағаздар
рыногінің нда ... ... ... ... ... ... негіз қалыптасты; құнды қағаздар ... ... оның ... ... ... ... және ... активтерін басқару
компаниясы (ЗАБК), сонымен қатар ... ... ... және қор биржасы қызмет істеуде; Қазақстан Республикасының
құнды қағаздар рыногінің әлемдік нарық жүйесімен ... ... ... ... ... ... Қазақстан қор
биржасы өзінің нарықта өсу деңгейіне жетті ... ... ... ішкі ... ... ... инвестициялау жағдайларын
кеңейту және эмитенттердің ... ... ... тиімділігін
арттыру есебінен құнды қағаздар ... н ... ... ... ... ... Құнды қағаздар рыногінің н құрудың теориялық
концепциясын, құнды қағаздар ... даму ... ... ... міндеттері. Көздеген мақсатқа жету жолында шешілген
міндеттер:
... ...... ... мәні, жіктелуі, түрлері, оларды
шығару, сондай-ақ ... ... ... және оған ... ... ... түрде өңделіп баяндалды.
– Екінші бөлімінде – Қазақстан Республикасында құнды қағаздар рыногінің
пайда болу тарихы жан-жақты қаралып ... ... ...... экономикасының әлемдік нарыққа
интеграциялану ... ... ... рыногінің экономикалық
көрсеткіштері ... ... ... әртүрлі авторлардың өз кітаптарында пайдаланған,
әлемдік тәжірибеде кең ... ... ... ... ... ... ... бағалы кағаздардың пайда болуы мен қор
биржасының калыптасу және даму ... ... ... ... қатар
әлемдік қаржылық және экономикалық дағдарыстың ... ... ... на ... ... ... көрсетілді.
Курстық жұмыстың құрылымы. Курстық жұмыс кіріспе, 3 ... ... 3 ... ... 2 ... тұрады), қорытынды және қолданылған
әдебиеттер тізімінен тұрады. ... және ... ... ... ... ... заңнамалық актілер қолданылды.
І ҚҰНДЫ ҚАҒАЗДАР РЫНОГІНІҢ ЖӘНЕ ОНЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ... ... ... ... ... ... оларды құру және басқару
принциптері мен мемлекеттік реттеу негіздері
Бүгінгі таңда құнды ... ... ... ... ... нарық сатып алушы мен сатушының кездесетін орны, сатып ... ... ... ... ... ... активтерін алмастыруға қызмет ететін
механизм, құнды қағаздарды шығаруға және айналысқа түсіруге байланысты
экономикалық ... ... және ... ... анықтамалардың
барлыгы да капитал тартуды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... кез-келген нарықтан бір ғана
айырмашылығы бар - ол ақша капиталын қалыптастыруға кызмет ... ... ... ... ... ... үшін немесе алғашқы капиталды өсіру үшін
жұмсалуы мүмкін. ... бос ақша ... ... ... байланысты
нарық ақша рыногінің және капитал рыногінің немесе қаржы ... ... Ақша ... на, ... халықтан қысқа мерзімге (1 жылға
дейін) уақытша бос қаражат ... ал ... ... нда ... ... ... мен салыстырғанда) үзақ уақыт бойы айналыста жүреді. [1, 78-
б.]
Құнды қағаздар рыногінің (қор рыногінің ) - ол ... ... бір ... ... ... ... ... нарықтардан өзінің
айрықша тауарымен өзгешеленеді. Ол өзгеше ...... ... ... ... белгісі, екіншіден, қарыз міндеттемесі, яғни олар
бойынша табыс алу құқығы және табыс ... ... ... ... ... айтқанымыздай, бұл тауарды өз құны аз болса да, өте жоғары нарықтық
бағамен сатуға болады. Құнды қағаздардың көрсетілген құны ... ... ... ... ол ... ... ... капиталдың белгілі
бір мөлшерін көрсетеді. Егер құнды ... ... ... оның
ұсынысынан жоғары болса, онда оның бағасы көрсетілген құннан (номиналынан)
жоғары болады ... де ... ... ... нарықтық бағаның
номиналдан ауытқуы, құнды қағаздардың «жалған капитал» екенін ... ...... ... ... белгісі, яғни өндірістік
капиталдың оқшауланып шыққан бір ... ... ... ... ақша ... ... ... материалды құндылықтардың
орнына жүретін «символы» болғандықтан оны «қордың ... деп ... ... ... ... қағаздар «қор инструменті немесе құралы» болып
та есептеледі. Себебі тек сол кұралды пайдаланып, ... ... ... немесе сол құндылықтар бір субъектіден екіншіге ауысуына болады.
Сонымен құнды қағаздар рыногінің — капитал рыногінің , яғни ақша ... ... ... ... ... көрінісі.
Құнды қағаздар рыногінің маңызы. Экономикасы дамыған мемлекеттерде
құнды қағаздардың көмегімен қосымша капитал тарту ... ... ... ... ... ... құнды қағаздарды шығаруға және ... 2 ... ... проспектісін шығарып және нарыққа қатысушылардың
оларды талқылауына 2-4 апта, оларды сатып алу-сатуға және есеп айырысуға 2-
3 апта ... ... ... Қорытындысында 1,5-2 ай ішінде эмитент (шығарушы)
өзіне қажетті капиталды ... оны ... ... ие болады.
Өндірісі өркендеген басқа мемлекеттерде де осындай жағдай қалыптасқан.
Акциялары Франция ұлтгық қор ... ... ... ... құнды қағаздармен операцияларының көп бөлігін (70%-ке ... тыс ... ... Батыс Еуропа қор нарықтарында листингтен
өткен компаниялардың ... ... ... шетелдердегі қызметінен
табады. Сондай-ақ американдық компаниялардың шетелдердегі ... ... өте ... ... ол акциясына Нью-Йорк қор ... ... ... ... 25-30% ... құнды қағаздар рыногінің , ұлттық ... ... ... ... ... құрылады. Алғашқы нарықта бір елдің эмитенті өзінің
құнды қағаздарын басқа елде (немесе басқа елдерде) орналастырады, ал екінші
нарықта арнаулы ... ... ... етуімен құнды қағаздарды
қайта сату жүргізіледі. Бұнда екінші құнды қағаздар рыногінің нда ... ... және ... ... ... және ... банктер,
сақтандыру компаниялары және басқа да банктік емес ... ... ... ... ...... өрлеуді көп жағдайда
қаржыландыратын ең оңай және ең қолайлы қаржы көзі. [2,114-б.]
Әлемдік тәжірибеде нарықтың, оның ... ... ... ... ... ... айналысқа түсетін активтер түріне, сондай-ақ олардың
сатылу тәсілдеріне қарай көптеген түрлері кездеседі. Төменде әрқайсысының
мазмұны қарастырылады.
Нарық географиялық ... және ... ... ... халықаралық және ұлттық;
• жергілікті және аймақтық нарық болып ... ... ... ... ... нарық, мысалы, құнды
қағаздардың нақты түрінің (акция, облигация, және т.б) немесе ... ... ... деп те ... ... ... ... құнды қағаздарды сату тәсіліне
қарай төмендегідей құнды қағаздар нарықтары дамуда. [2, 134-б.]
- алғашқы және екінші ... ... және ... жай және қос ... ... ... және компьютерленген нарық;
- кассалық және мерзімді нарық.
Алғашқы ... ... ... жаңа ... ... эмитенттері корпорациялар, үкімет және жергілікті ... ... ... шығарылған құнды қағаздар қайта сатылады. Екінші
нарық — ол барлық ... алу және сату ... ... ... ... бүкіл айналысы кезіндегі оның бір иемденушіден басқаға ауысу
формасы. [3, 45-б.]
Ұйымдастырылған нарық - ол ... ... ... ... сай
құнды қағаздар рыногінің на кәсіби қатысушылар -делдалдар арасында нарыққа
басқа ... ... ... құнды қағаздардың айналысы.
Ұйымдастырылмаған нарық - ол нарыққа қатысушыларға арналған ережені
сақтамай-ақ ... ... ...... саудасының биржаға дейінгі формасы. [3, 151-155-б.]
Биржалық нарық - құнды қағаздарды қор ... на ... ... ол ... ... нарық.
Биржадан тыс нарық - бұл құнды қағаздарды қор ... нан тыс ... Ол ... және ... да ... ... ... - ол өзіне жай аукцион, голландиялық аукцион және қос
аукционды біріктіретін нарық. Олар ... ... ... және ... ... қатысушылардың өзара жарысқа
түсуімен ерекшеленеді.
Жай аукциондық нарық деген қор құралдарына ... ... ... ... ... ... ... бар және монополиялы ... ... бар ... ... аз ... және ... олар қағаздарды сату туралы өздерінің ұсыныстарын алдын ала
баға белгілеу бюллетеніне енгізу үшін береді. Баға белгілеу ... ... ... ... ... ... үлестіріледі. Сөйтіп олар
аукционға негізгі қатысушылар болып, жүйелі түрде өз бағаларын ұсынып,
қағаздарды сатып алу ... ие болу үшін ... ... ... рыногінің инфрақұрылымы
Құнды қағаздар рыногінің ... ... ... және ... несие түрлерімен тығыз байланысты. Олар ... ... ... ... ... пайда болуына әсер етті. Құнды
қағаздар рыногінің одан әрі дамуы акционерлік ... ... ... ... эмиссиялық қызметімен байланысты. Құнды қағаздарға кең
көлемде капитал жұмсау XIX ғ. ортасында өрістей бастады. Осы ... ... да ... бола ... Алғашқыда құнды қағаздармен жеке
адамдар (трейдер - аторней) және банк қызметкерлері айналысты. Кейіннен бұл
іске ... ... да ... ... рыногінің н дамыту барысында алғашқы даулар ... ... ... ... қою) ... ... бұл кезде құнды қағаздар туралы шыққан заңдар жетілген және
құнды қағаздар рыногінің ... ... ... ... ... ... еді. ... қабылданған заңдарды пайдаланудың нәтижесінде
республикада пайда болған бағалы кағаздар рыногінің н құқықтық қамтамасыз
етудің жетістіктері мен ... ... ... ... ... қағаздар рыногінің на қатысушылар деген құнды қағаздарды ... ... ... ... ... олар ... есеп ... және олардың
айналымын қамтамасыз ететін жеке ... ... ... Олар ... ... ... өзара экономикалық қатынастарға түсетін
жақтар.
Сурет-2. – Биржалық сауданың нарықтық сипаттамасы.[12, 83-б.]
Қазіргі кезде құнды қағаздар рыногінің на катысушыларды олардың ... және ... ... ... ... түрде бес топқа бөлуге
болады:
Бірінші топ, ... ... ... на негізгі қатысушылар: мемлекет,
жергілікті әкімшілік органдары, ірі ... және ... ... ... халық арасында жоғары атағы бар. Сондықтан ... ... ... ... қиындықсыз өтеді. Нарық ол қағаздарды ... ... ... ... Бұл ... әсіресе, мемлекеттік және
жергілікті әкімшіліктің қағаздары, сатып алушыға ... ... ... ... ... ... ... зейнеткерлер, жалғыз басты
адамдар, асыраушысынан айырылған отбасылар және с.с. табысы аздар) беретін
табысы аз болсада, сенімді ... өз ... ... ... ... ... ... («голубые корешки») деп атайды.
Екінші топ, инвестициялық институттар, немесе құнды қағаздар операциясын
жүргізетін қаржы - несие институттары. ... және ... ... ... ... және с.с. ... ... көпшілігі әртүрлі инвесторлардың, яғни заңды және
жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... іздестіреді. Олар акцияның бақылау бумасын иемденуге
немесе қаржысынан айырылып қалу қаупінен құтылу үшін өз ... ... ... ... ... топ, жеке ... яғни жеке адамдар, оның ... ... ... ... ... ... Статистика деректері
дәлелдегендей олардың 3/4 бөлігі ... ... ... қалады, тек 1/4
бөлігі ғана кейбір ... қол ... ... ... шағын кәсіпорындар
табысты қызмет көрсетіп, өздерінің болашағы бар екенін ... ... ... ... ... ... үй заттарын және
сол сияқты өнім шығаратын ... ... ... ... ... ... операцияларымен де табысты шұғылдануда (мысалы, жүннен
тоқылған және ... ... ... галантерея заттарын шығарушылар).
Сондықтан халықтың бірсыпыра тобы тәуекелге бел буып, жоғары дивидендтерден
үміттеніп, осы кәсіпорындардың ... ... ... топ, ... ... рыногінің делдалдары, яғни брокерлер мен
дилерлер. Олардың қолындағы хабарлар, керекті байланыс ... ... ... ... ... ... береді. Дилерлер қолында өз
капиталы болғасын көптеген операция жүргізеді. Дағды ... ... ... ... ... көп ұстамайды. Олар нарық конъ-юнктурасы
қолайлы болғанын сезсе, құнды қағаздарды ... ... ... ... ...... қағаздар рыногінің негізгі сауда-саттық жұмысын қамтамасыз етіп,
оның міндетін атқаратын делдалдарды кәсіби мамандар деп те ... Ол ... ... үщін және ... хабарларды тарататын компьютерлік техниканы
қажет етеді. Ол үшін нарық ... сай ... ... ... ... Олардың жалпы экономикалық, техникалық және кейбір күтпеген
жағдайды шешетін ... ... ... ... ... ... ... рыногінің кәсіби мамандарының мол тәжірибесі мен ... ... да ... ... ... ... ... мамандары:
1. Брокерлер - делдал ретінде келісімге қатынасатын ... ... ... ... ... ... ... Брокер өкіл емес, ешбір
жақтың шарттық қатынастарына қатыспайды, жекелеген тапсырмалар негізінде
жұмыс істейді. Брокерге ... жеке ... ... ... ... Ол тек өкілеттік шегінде әрекет етуге міндетті.
2. Дилерлер - өз ... ... ... ... Джобберлер -
нарык конъюнктурасын бақылаушылар. Құнды қағаздар рыногінің ндағы брокерлер
заңды тұлға ретінде тіркелген маманданған брокерлік ... ... ... мемлекеттерінде олар не жеке фирма, не акционерлік ... ... Жаңа ... ... олар ... ... мекемесі болып та құрылуда. Салық төлеуден жеңілдік алу
мақсатында ... ... ... тіркелгендіктен олардың жарғылық қоры
өте аз болады. Дегенмен, бұл фирмалар өз ... ... ... ... ... ... ... көбейтуге ұмтылуда. [13, 154-б.]
Құрылымы жөнінен брокерлік фирма дирекция, ... ... ... ... ... ... сату ... және хабарлама-техникалық
бөлімінен тұрады. Шамамен фирмада 15-20 адам қызмет жасайды.
Брокерлік ... ... ... (кеңес беру);
Құнды қағаздарды алғашқы нарықта орналастыру және екінші ... ... ... құру және оны басқару және с.с. міндеттер кіреді.
Бұлардан басқа брокерлер ақша рыногінің нда бірсыпыра ерекше ... атап ... ... ... ... делдалдық жасау және
мәмілені қамсыздандыру, оның ішінде, биржалық келісімді сақтандыру.
Брокерлер өз қызметінде мына түпкі бастамаларды басшылыққа алады:
1. ... ... ... шарт ... ... ... бойынша,
оның ішінде, құнды қағаздарды қайдан сатып алу жөнінде (қор биржасынан ... ... тыс ... ба) келісімге келеді.
2. Брокер клиенттің белгілеген ... ... ... жасайды.
Бірақ алған тапсырма көлемінде құнды қағаздарды таңдауда өз ...... ... ... [13, 181-б.]
Брокер тапсырманы орындағаны туралы шартта көрсетілген уақытта клиентке
хабарлап және құнды қағаздарды ... ... ... ... ... ... ... қалдырып) клиенттің есепшотына аударады.
Брокер мәмілені арнаулы кітапқа тіркеуі қажет. Клиент ол жөнінде көшірме
талап етуге құқылы.
Клиент брокерге ... ... ... ... ... ... үкім
бере алады.
Сонымен бірге,брокерлік фирма мен клиент арасындағы келісім ... ... ол ... ... ... соң ғана ... күшіне
енеді.
Брокерлік фирма өз клиенттерінен тапсырма алғанда ... ... ... ... ... алушы болса) талап етеді. Кепілдік ретінде:
1. Мәміледегі бүкіл ... ... ... Мәміленің кемі 25%-тін ... ... ... ... ... ... ... атына ағымдағы шот ашылуы;
Брокерге сақтандыру полисі және с.с.кепілдіктер берілуі мүмкін.
Құнды қағаздар операциясына маманданған дилерді жауапкершілігі шектеулі
дилер деп атайды. ... ... ... ... алу-сатуға тәуекелмен
шығарған шығыны, эмитенттер мен инвесторлардың шығынынан ... ... ... алу-сату аз уақыт аралығында өтеді.
Дилердің атқаратын қызметі:
Құнды қағаздардың ... ... ... және ... ... ... тапсырмасын орындау;
Құнды қағаздар рыногінің ндағы өзгерістерді бақылап отыру. Егер ... ... алу ... ... ... және ... ... қалса), онда құнды қағаздардың бағамын ... ... өз ... операция жүргізеді.
Сатып алушылар мен сатушыларды бір-біріне кездестіріп, құнды қағаздар
рыногінің ныц ... ... ... Олар ... ... ... ... істейді.
Айта кететін жәйт, құнды қағаздар рыногінің нда дилердің ... ... ... кең ... ... ... фирманың
алғашқыда өзінің бірсыпыра капиталы болады, кейіннен ол делдалдық ... ... ... ... ... ... ... - құнды қағаздар рыногінің ндағы конъюнктура (өзгерістерді
сипаттайтын белгілер) мәселелері жөнінен кеңес берушілер. Ең ... ... Сити ... нда ... ... Олар ... құнды қағаздардың
маңызын дұрыс бағалау үшін ғана ... ... ... ... жаңа ... ... да ... көмегі қажет. Джобберлер тек бір жолы кеңес
беріп қана қоймай, Ол үшін олар ... ... ... ... ... ... ұжымдарында белгілі экономистер, банк қызметкерлері және
басқа да салалардың ... ... ... ... ... ... түрлеріне ғана маманданатын болғасын олармен кең көлемде
жүргізілетін операцияларға ... мен ... ... ... өте ... ... олар жоғары жалақы алатындар
қатарына жатады.
Қорыта айтқанда, қазіргі кезде құнды қағаздар рыногінің кәсіби ... Тек ... ... ... қызметі ғана нарықтың тұрақты
қызметін және құнды қағаздардың өтімділігін қамтамасыз етеді.
Атқаратын қызметтеріне қарай құнды ... ... на ... ... да ... ... қағаздар рыногінің на қызмет етуші ұйымдар;
бақылау және реттеу органдары.
Сурет-4. – Құнды қағаздар рыногінің на ... ... ... ... айталық. Эмитенттер - олар құнды
қағаздардың ... және ... ... - ... ... және ... [15, 78-92-б.]
1.3. Құнды қағаздарды инвестициялаудың шетелдік тәжірибесі
Мемлекеттік және нарықтық ... ... ... ... қорытындылау күн тәртібіне келесі мәселелерді ... ... ... Қазақстан экономикасының жағдайына қаншалықты қолайлы және оны
енгізуге бола ма, әлде ... өту ... ... үшін ... ... моделі болуға тиіс пе? Бүл сұраққа жауап беру жай ... ол ... ... ... ... етеді. Еліміздің бірқатар экономика
ғалымдары қазіргі ... ... ... ... ... ... басқарудың әкімшілдік және нарықтық механизмін
қолдануды, өтпелі ... ... ... бекер тілге тиек етіп
жүрген жок. Бұл шешім қазіргі ... ... ... ... ... ... байланысты туындап отыр.
Осы проблемалардың арасынан келесі жәйттерді бөлуге болады:
- экономиканы мемлекеттік реттеу ... ... ... әр ... қандай себептерге байланысты өзгеріп отырады.
- бәсекелестік нарықты ортаны құруда не маңызды: меншік иесін ауыстыру
мақсатында міндетті түрде және ... ... ме, жоқ, ... өз ... ... шағын және орта кәсіпорындарды
мемлекет тарапынан қолдау.
Егер де осы қорытындылауды қарастыра ... ... ... ... ... ... жағдайында пайдаланылатын болса,
онда келесі негізгі заңдылықтарды ... ... ... саясатты ғылыми негіздеу, стратегияны ... даму ... ... және ... айқындау
инвестациялық-құрылымдық, ғылыми-техникалық, құқықтык сипаттағы мәселелерді
шешуге пайдаланылады.
2. Кәсіпкерлердің, шағын және орта бизнес ... ... ... ... және жекеменшік
кәсіпорындарының тиімді бағытта дамуын ынталандырылуы мақсатында ... ... ... асырады.
3. Әкімшілік, заң шығару, қаржы-несие, ... және ... ... ... ... ... қоғамдық тауарлар,
заңды және жеке тұлғалар табыстарының, ... ... ... ... ... ... ... саясатты жүргізуде мемлекеттің экспорттық
потенциалын жоғарылатудың басыңқылығын мойындау және оның ... ... ... ... ... іске ... қамтамасыз
ету.
1992 жылдан бастап ҚР ... ... ... шағын және
кәсіпкерлікті мемлекет тарапынан қолдау ... ... мен ... ... Бірақ осы жарлықтарды жүзеге асыру жолында әлі де ... және ... ... ... ... ... баға белгілеу механизмі үлкен қызығушылық көрсетуде. Ауыл
шаруашылық өнімдерінің ... ... ... бірінші буынына табыс және
пайда сомасының минималды деңгейін қамтамасыз етуге кепілдік беру түрінде
құрылған. ... ... ... корсеткендей дағдарыс
жағдайынан шығу ... ... баға ... мен баға ... ... ... ... бақылауын кұшейтгі. Қазір біз өндіріске және
өндіріс ... мен ... ... ... ... ... толық ырықтандырылу, соңдай-ақ ауыл шаруашылығын материалды
өндіріс саласы ретінде даму үшін қажетті дотацияларды ... ... ... ... көзқарас республикамыздың ЖҰӨ-нің үштен бірін ... ... ... ... баға ... және ... ... көз алдынан тыс қалдыруда.
Құнды қағаздар рыногын жасақтау республикамыздың қаржы ... ... ... ... ... Бағдарламаның осы
кезеңдегі негізгі бағыты рыноктың тиімді қызмет етуі үшін инфраструктура
жасау болып ... ... бұл ... ... ... ... ... шығару орналастыру ... ... ... ... және құқықтық қатынастарға, сыртқы
факторларға ... Сол ... бірі - ... қолданылып
жүрген схемасы мен мемлекеттік ішкі қағаздарды жою.
Экономикасы дамыған елдерде қаржылық ресурстың 50 ... ... мен ... құрайды. Құнды қағаздар рыногінің н дамытудың
негізгі мақсаты – Қазақстан Республикасы ... ... ... ету, ... ... ... және нарықтық экономиканың
барлық субъектілерінің, бірінші кезекте халықтың жұмысын ... ... ... ... ... ету. ... құнды қағаздар
рыногінің бүгінгі күндері қалыптасу кезеңінде. Бұл ... жүйе ... бір ... ол ... ... ... ... өз бетінше тіршілік ете алмайды.
Нарықтық экономикаға көшкен неғұрлым дамыған елдердегі құнды қағаздар
рыногінің мемлекет тарапынан реттеліп ... ... ... ... ... ... Бір ... алғанда өзін-өзі реттейтін және
ұлттық капитал біздің елімізде құнды қағаздар ... ... ... ... ... өз ... ... үшін әлі дайын емес,
екінші жағынан алғанда, ол ... ... ... ... проблемаларды
шешуге бейімделмеген, сондықтан да құнды қағаздар рыногын бұлайша реттеу,
мемлекеттің оны ... ... ... бұл процесті айтарлықтай
тежеген болар еді.
Нарықтық экономикасы ... ... ... ... нарықтарында көптеген
сегменттер, атап айтқанда, кәсіпорындар мен жеке компаниялардың акциялары;
мемлекеттін және жеке ... ... ... ... ... ... және тәуекел бойынша олардың арасында ... ... ... ... ... өрлеуі кезінде көптеген
жағдайда жеке және корпоративтік акциялар мен ... ... мен ... ... ... бойынша проценттерден жоғары
болуы мүмкін АҚШ Батыс Европа елдері Жапония
Корпоративтік, жеке акциялар Кепілдікке ... салу және ... Жеке ... ... ... ... ... мемлекеттік облигациялар Аралас
меншік формасындағы кәсіпорындардың акциялары
Айта кететін жәй, сыртынан АҚШ пен ... ... ... ... ... ... Жапонияда мемлекеттік сектордың БҚ-
ға қосқан ... ... ... ... ... ... формасындағы
кәсіпорындар облигациялары көптеп шығарылуы. Ал Батыс Европа елдерінде
шығарылатын кепілдікке ... салу ... және ... тек ... ... ... сондай-ақ олар қор
биржасынан тыс ... ... ... ... дамуы БҚ-дардың әртүрлі, атап
айтқанда, ... ... ... т.б. ... ... ... ... туғызады.
  Әлемдік тәжірибеде институционалды инвесторлардың ірі ... ... мен ... ... ... жатады. 2009 жылы
оларға институционалды инвесторлардың барлық активтерінің ... ... ... 28%-ті ... ... тұр. Бұл ... ... орта
есеппен 16% өсуі байқалуда және бұл ең тез өсу ... ... ... ... институционалды инвесторлардың активтері 2,7 есе ... 2010 жылы 18,4 трлн ... ... ... ... ... қорларының үлесі – 37%, сақтандыру компаниясының үлесі – 23%, ... ... ... – 26% ... Институционалды инвесторлардың
активтерінің көлемі жағынан АҚШ, одан ... ... ... ... (3 ... ... ... инвестицияның басыңқы үлесі сақтандыру компаниясында және
екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... ... Швейцарияда және ... ... ... ... ... 110-220% ... өзгеріп тұруда.
Сонымен қатар, ЭҚДҰ мүшелері арасында ... ... ... ... ... төмен.
     Инвесторлар активтерінің ЖІӨ көлеміне қатынасы дамушы елдерде:
Түркияда – 0,8%, ... – 3%, ... – 6%, ... – 9%, ... ... және ... – 1,3% ... (1-кесте).
     Көптеген мемлекеттердің институционалды инвесторлары активтерінің
басым бөлігін тұрақты проценттік құнды қағаздарға ... ... ... ... ... ... ... орташа жылдық қарқыны 18%-
тен артып, өте жоғары болғаны байқалған.
     Кесте-2. – Дамыған мемлекеттердің институционалды инвесторларының
активтері.
млрд ... |2008 жылы |2009 жылы |2010 жылы |
| ... ... ... активтері 2010 жылы 3
трлн доллар болды. Франция мен Германияда – ... ... ... долларды, ал Голландия мен Австралияда – активтер 0,6 трлн ... ... ... компаниясының, ал Голландия мен Ұлыбританияда
– жинақтаушы зейнақы қорлары ... ... ... ... келеді.    
      Институционалды инвесторлардың активтері өсімінің ең басты
себептерінің бірі ... ... ... ... ... ... ... қайта номинирленген қаржы құралдарын қайта бағалау болып
табылады. Оның ... ... ... ... ... (МБҚ) ... ... жауып, аз ғана табыс әкелгендігінде болып отыр. ... ... ... ... ... зейнетақы қорларының
кейбірінің портфелінің басым бөлігін МБҚ алады. 2011 жылы ЖЗҚ біріктірілген
инвестициялық портфелі көлемді деформацияға ... жоқ, онда ... ... ... орын ...  
Институционалдынвесторлардың портфельдерін салыстырайық. Бұл жерде
салыстырылатын құрал ретінде мемлекеттік құнды ... ... ... ... ... ... ... құнды қағаздар болып табылады.
     2010 жылы  институционалды инвесторлар активтеріндегі акцияның үлесі
Ұлыбританияда – 65%, ... – 50%, ал ... мен ...... мен ... – 33%-ті ... ... қатар, институционалды
инвесторлардың категориялық ... ... ... ... қор ... (ХҚН) ... оның ... құрайтын
ұлттық қор нарықтарының қондырмасы және қайталама қаржы ресурстары ... Егер ... қор ... ... мәмілелердің субъектілері
осы елдің заңды және жеке тұлғалары болса, онда ХҚН-да олар әр ... ... ... ... Бұл жағдайдың маңызы зор: әр түрлі
елдердің өкілдері ... ... ... мен ... арасында
жасалған мәмілелер ақша-кредит ресурстарының бір ... ... ... ... Ұлттық және халықаралық активтердің осылайша араласуы
ұлттық белгілеріне ... ... ... субъектілеріне жол
ашатын бірыңғай әмбебап нарықтың қалыптасуына ... ХҚН ... ... ол ... ... жаңа, аса көп капиталды
қажет ететін алып жобалармен, сондай-ақ оларды іске ... үшін ... ... ... табу ... байланысты. ХҚН
қалыптасуына, оның ... ... ... ... болатын
бірқатар факторлар бар. Олардың қатарына мыналар жатады: 1) экономиканың
ұлттық және шетелдік секторларының өсіп келе ... ... ... ... ... ақша және ... ағындарының, валюта бағамдарының қайта
жүйеленуі, ал кейбір жағдайларда еңбек ресурстарының да ауысуы; 3) сауда-
саттық операцияларына жаңалықтардың ендірілуі, ... ... және ... рөлі мен маңызының артуы, төлемдік есеп ... 4) ЭЕМ ... ... ... ... қаржы
активтерін электрондық аудару.
ХҚН өзінің құрылымы бойынша халықаралық ... ... ... ... ... асырылатын әр түрлі кредит-қаржы
институттарының жиынтығы. Бұл трансұлттық корпорациялар (ТҰК), ... ... ... қор ... және ... ... агенттіктер, әр түрлі қаржылық делдалдар ... ... ... ... (ХБҚН) капиталдың ең ... ... ... және ... ... ... ... нәтижесінде қалыптасты. Оның қалып­та­суы әр түрлі ... ... ... ... ... алып жобаларды дүниеге әкелген
қазіргі заманғы ғылыми-техникалық революция, интеграциялық про­цестердің
дамуымен ... ... ... ... ... ... ендірілуімен, банк және биржа ісінің дамуындағы табыстармен
жылдамда­тылды.
ХБҚН қазір мемлекеттердің жақын­да­суын­да, әлемдік жаңа ... ... ... маңызды рөл атқарады. ХБҚН -ның ... оның ... ... үрдістерінің бірі болып табылады.
ХБҚН 150 жылға жуық өмір сүріп отыр, ... ... ... ... кезеңі, негізінен, қаржы ресурс­тарын қажет еткен ... ... ... облигацияларының эмиссиялары орын алған
дүниежүзілік соғыс басталғанға дейінгі уақытты қамтиды.
ХБҚН ... ... ... ... ... ... қалыптасу
про­цесі жүрген, өнеркәсібі дамыған елдердің ара­сында тығыз байланыстар
орнаған уа­қыт­ты қамтиды. Бұл кезеңде жалған капитал ай­қын ... ... ... Сол кездің өзінде, 60-шы жылдары ұлттық құнды қағаздар
нарықтарының ... ... ... ... ... белгілей­тін
ерекше заңдар бойынша жүзеге асыры­латын еурооблигациялар және еуроакциялар
нарықтары пайда болған еді.
Бөлімді ... ... ХБҚН ... ... ... ... еркін капитал нары­ғымен тікелей байланысты. Капиталдың ұлт­тық
шекараларда ... тыс ... оның өз ... ... ... мен елдерге әкетілуінің себебі болып табылады. Сондықтан капитал
экспорты – да­мыған экономикаға тән және объективті қасиет. ТҰК және ... ... ... аймақтар мен елдерде шығарылған обли­гациялардың
және акциялардың жергілікті ... ғана ... ... ... ... да ... бастауына әкелді. Халықаралық
айна­лым­ға бірінші шығарылымның құнды ... ... ... жүрген қағаздар түсе бастады, сондай-ақ опциондар, пайыздық
фьючерстер және басқа да жаңа қаржы ... ... ... ... ҚҰНДЫ ҚАҒАЗДАР РЫНОГІНІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Қазақстандағы құнды қағаздар рыногінің қалыптасу ерекшеліктері
1996 жылдың ... ... ... ... ... ... ... бәсекелесуші алғашқы қүрылған - Орталық Азия және Қазақстан қор
биржаларынан тендерде ... ... ... ... бір ғана ... қор ... қызмет көрсетуде.
1997 жылдың 5 наурызында «Бағалы кағаздар нарыгы туралы» және «Қазақстан
Республикасымда құнды қағаздармен мэмілені тіркеу туралы» қабылданған ... ... ... ... ... ... рыногінің базалық
инфрақұрылымы түгелінен құрылды. Қазақстан Үкіметі осы заңдарга сүйене
отырып, 1997 ... ... ... қағаздар рыногінің нда кэсіби қызметті
атқаруды және лицензиялауды реттейтін ... ... ... ... ... ... құнды қағаздарды
ұстаушылардың реестрін жүргізу бойынша пакетін бекітті.
1997 жылы жүргізілген теидердің нэтижесінде Ұлттық банк пен Қазакстан
қор ... ... ... ... ... ... қагаздардың Орталық
депозитарийі» ЖАҚ құрылды. Ол ... қор ... ... ... ... ... ... өзегі болып есептеледі.
Орталық депозитарий құнды қағаздар бойынша есеп айырысудың ... ... - ... ... ... ... негізінде құнды қағаздар рыногінің ндағы қызметпен бірге басқа да
кәсіпкершілікпен ... тиым салу және ... ... ... ... ... брокерлік-дилерлік құрылым да тәртіпке
салынды. Егер 1997 жылдың басында брокерлік-дилерлік үйымдар саны 93 ... 1 ... ол 43-ке ... ... ... ... банктік емес ұйымдар
саны сәйкесінше 65 және 14 еді. ... осы жылы ... ... ... болып, эмиссияланған құнды қағаздарды тіркеуші-реестр қызметі
құрылды. Егер жыл басында тек 4 тіркеуші болса, ал жыл соңында ол ... ... ... ... жедел қарқынмен өсуінің негізгі факторы
қабылдаиған заңнамалық актілерге сәйкес акционерлерінің саны 500-ден асатын
акциоперлік қоғамдардың акциясын ... ... тек ... ғана ... ... ... болды. Сөйтіп, 1997 - 1999 ж.ж
Қазақстан реестр үстаушыларының Ассоциациясы қүрылғанша бағалы қагаздардың
эмиссиясын тіркеуді екі ... ... атап ... ... ... ... комиссия жэне өзінің территориялық басқармалары арқылы
Әділет министрлігі жүзеге асырды. Екі бірдей ... ... ... ... ... ... тіркеуден өткізуге пайдаланудың бір себебі
- жергілікті жерлерде ... ... ... ... [17, ... жылдың 20 маусымында қабылданған «Қазақстан ... ... ету ... ... ... Ұлттық комиссия Зейнетақы
активтерін басқару жөніңдегі ... ... ... реттейтін
және лицензиялайтын, сондай-ақ мемлекеттік және мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... ... орган болып саналады.
2004 жылдың 11 маусымында Қазақстан Республикасы Президентінің «Қаржы
рыногінің н мемлекеттік реттеудің бірыңғай жүйесін үйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... қағаздар жөніндегі Ұлттық
комиссия таратылып, оның барлық өкілеттілігі мен қызмеггері Қазақстан
Республикасы Ұлттық ... ... Осы ... ... 2006 ... 4
шілдесіне дейін багалы қағаздар рыногінің н реттеуді Ұлттық Банктің құнды
қағаздар рыногінің н мемлекеттік реттейтін ... ... ... құнды қағаздар рыногінің дамуы барысында көптеген заңдар мен
заңнамалық актілер ескіріп, ... ... мен ... ... ... Соидықтан құнды қағаздар рыногінің құқықтық
инфрақұрылымын ... ... ... ... құнды қағаздарды шығару
және айналысқа түсіру тәртібін, құнды ... ... ... ... ... ... ... рыногінің нда қалыптасқан
мемлекеттік реттеу қатынастарының ... мен ... ... жаңа ... ... Олар:
2003 жылғы 18 қаңтардағы «Қазақстан ... ... ... 2006 жылғы 13 мамырдағы ... ... ... 2006 ... 2 ... ... ... рыногінің туралы»;
* 2006 жылғы 4 шілдедегі «Қаржы рыногінің мен қаржылық үйымдарды
мемлекеттік реттеу және қадағалау туралы»; [17, ... қор ... (KASE) 1993 ... 17 ... ... ... биржасы» деген атпен құрылды. KASE – ... ... ... қоғамның ұйымдастырушылық-құқықтық нысанында жұмыс ... 69 ... бар ... ... ... ...... аймақтық қаржы орталығы» АҚ (ең ірі акционер), банктер, брокерлік-
дилерлік ұйымдар, активтерді басқару жөніндегі компаниялар, ҮЕЗҚ және басқа
да ... ... ... Азиядағы аса ірі ұйымдастырылған қаржы рыногінің операторы
болып табылады. Ол ... ... ... ... ... ... ... тікелей және автоматты репо; шетел
валюталары (АҚШ доллары, евро, Ресей ... ... ... ... ... ... және ... атқарушы органдары шығарған
мемлекеттік құнды ... ... ... ... ... ХҚҰ ... және ... мемлекеттік құнды қағаздар;
вексельдер; акциялар; корпоративтік облигациялар және т.б.
Қазақстан қор биржасының (KASE) стратегиялық мақсаты – ... ... ... ... қалыптасу, онда бүкіл әлемнен келген ... аз ... ... және ең ... ... ... кең ... қаржылық құралдар саудасын жүргізу мүмкіндігіне ие
болуға, сондай-ақ сан алуан әрі ... ... ... ... ... ... тиіс.
Алматы қаласын Қазақстан Республикасының тек мәдени және ғылыми орталығы
ғана емес, сондай-ақ қаржы орталығы ретінде де ... өз ... ... ... бәсекелесу қабілеті туралы сөз ... ... және 2006 жылы ... өңірлік қаржы орталығын құру
жұмысын ... ... ... Осы ... ... ... әріптес ретінде Boston Consulting Group (BCG) компаниясын және
жобаның Техникалық-экономикалық негіздеуді бірге әзірлеу бойынша ... ... ... АҚ таңдап алды.
Рынокта жұмыс істеу үшін АӨҚО ... екі ... ... ... және ... қосымша аспаптарды ұсынады. Ағымдағы негізгі аспаптар
корпоративтік облигацияларды, секьюриттелген кредиттерді, туынды валюталық
кредиттерді ... ... ... АӨҚО –да ... дамыту мен
эмитенттер тарабынан қызығушылық ... ... ... ... ... ұзақ ... беріледі. [18, 21-55-б.]
Сурет-5. – ҚР құнды ... ... н ... ... ... Қаржылық қадағалау және АӨҚО қызметін реттеу ... ... ... ... кеш құрылуына қарамастан, қаржы
рыногінің ндағы, соның ішінде құнды қағаздар рыногінің ндағы беделі төмен
емес. Олардың ҚР-да құнды ... ... ... ... ...... қызметтерін лицензиялау мен олардың қызметтерін тәртіпке
келтіру, қаржылық құралдардың шығаруын ... мен ... ... ... ... және құнды қағаздар рыногінің ндағы қаржылық механизмнің
арасындағы қатысушылардың ... ... ... даму ... ... саны ... жағдайда
дамыды. Осыған байланысты, құнды қағаздар рыногінің қалыптасу мен ... ... ... реттеу жүргізетін органдарға байланыстыруын
ұсынамыз.
Мемлекеттік ... ... өсім ... ... 2009 ... ... жылы жоғарлануын және 2011 жылы 41,02% төмендеуін байқаймыз. МБҚ
төмендеу немесе ... ... ... ... саясатының мазмұнына,
республикалық бюджеттің ағымдық ... және ... ... үшін ... саясатқа тәуелді.
МБҚ құрылымында ең үлкен бөлігін ҚР Қаржы министрлігі шығарған құнды
қағаздар алады. 2008 жылы және 2010 жылы ... ... 38,73% және ... ... екі ... МБҚ ... ... бөлігін, яғни 2009 және
есепті кезеңде ... және ... ... ... ... ... рыногінің нда мемлекеттік құнды қағаздар рыногінің
ғана емес, сонымен қатар ... ... ... ... Оның ... ... құнды қағаздар рыногінің сияқты
болмаса да, жыл сайын біртіндеп дамуы байқалады. Ең алдымен, құнды ... ... ... на ...... ... ... көрсеткіштері
Суретте акционерлік қоғамдар санының және олардың акция шығарылымының
санының серпіні қарастырылған. Мұнда, жыл ... ... ... және олардың санының қысқарылуы байқалады. Тек, соңғы жылда
акционерлік қоғамдар санының ... ... ... ... нан ... ... ... қағаздарға облигациялар
да жатады. ҚР-да акция рыногінің на қарағанда облигация шығарылымы ... ... ... ... шығарылымы 5 есе төмен. Облигацияны шығару
эмитентке акцияны шығаруға қарағанда ... Оның ... ... ... міндетті түрде сыйақыны төлеуін жатқызамыз.
Сурет-7. – Эмиссиялық құнды қағаздар шығарылымын салыстыру
Бекітілген ... ... ... ... ... тек ... ... түрде дамыған деп айтуға болады. Олардың даму
үрдісі 7 есе сипат алады. Акцияларды шығару ... ... ... ... негізгі шарт екенін атап өтуге болады. Сонымен қатар,
акция инвестицияның бір түрі – оның ... ... ... сыйақыны төлеу
бойынша акционерлік қоғамда міндет туындамайды.
Сурет-8. – Қор ... ... ... ... серпіні
Ескерту – ҚҚА-нің есебі негізінде жасалған
Қор биржаның ... «В» ... ... ... «А» ... ... ... байқауға болады. Ең алдымен, бұл эмитенттердің
қаржылық тұрақтылығының жоғарлығын куәландырады. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... листинг «А»
секторына енгізуіне атсалысады. Себебі, бұл эмитенттің беделіне әсер етеді.
Сонымен ... ... ... ... ... ... нарықтық
бағасының өсуіне әкеледі.
8- суреттен байқағанымыздай, листинг «А» тобындағы шығарылымдар саны
листинг «В» ... 3 есе ... ... ... «А» ... құнды
қағаздардың шығарылымы қарқынды өсуі байқалса, листинг «В» тобында ... ... өсуі онша ... ... ... листингтік компания кем дегенде төрт
қатысушымен өзара байланыста ... ... Ал, әр ... ... үшін ... алым төлеуі керек. Қорыта айтқанда, құнды қағаздар
рыногінің ... ... ... ... ... ... факторы ретінде – біз қатысушылар санына байланысты
қаржылық ресурстардың қымбаттығы, яғни құнды қағаздар бойынша шығындардың
жоғарлығын тұжырымдаймыз.
Сурет-9. – ... ... ... ... ... нда ... етуде қатысушылармен өзара байланысы
Осыған сәйкес, құнды қағаздар эмитенттері, әсіресе листингтік
компаниялардың өз ... ... ... ... айналысында
тіркеу мәселесі бойынша ұсыныс ... ... ... ... ... ... жүргізетін ұйымдардың пайда болуына ... ... ... 1997 ... ... сәйкес, акционерлер саны
500 ден жоғары акционерлік қоғамдардың құнды қағаздар ұстаушылар тізімін
жүргізу тек ... ... ... ... ... 2004 жылы
«Акционерлік қоғамдар туралы» ҚР заңына сәйкес, ... ... ... ... ұстаушылар тізімін жүргізу уәкілетті органнан
лицензиясы бар ұйым ғана қызмет атқаруға ... ... ... ... ... ... ... шығару кезінде
тіркеушімен өзара ... ... ... бағытты жүзеге асыру мақсатында, листингтік ... ... ... – құнды қағаздар ұстау тізімін жүргізуді өздеріне беру
құқығын анықтаймыз. Бұл фактор құнды қағаздары ... ... ... ... ... ... артықшылық береді. Аталған шартты
жүзеге ... үшін ... ... ...... ... ... тізімін жүргізу жүйесін жетілдірудің
қадамдары
ҚР қаржылық саясат бір-біріне байланысты 2 элементтен тұрады – ... мен ... ... сәйкес, құнды қағаздардың заңнамасында
өзгертулер мен ... ... ... ... ... ... сипат
алуы қажет.
Сондықтан да, құнды қағаздар рыногінің нда мемлекеттік реттеуді жүргізу
кезінде келесідей қағидаларға сүйенуін ұсынамыз.
- заңнаманы ... мен оған ... ... кезінде құқықтық негіздің
басыңқы дәрежесіне сүйенуі;
- заңнаманы шығару мен оған ... ... ... құқықтық негіздің бір-
біріне үйлестіруі және бірігей бағыттарды ұстануы;
- құнды қағаздар ... ... ... мен тактиканы анықтау кезінде
нақты қажеттіліктерді және мүмкіндіктерді ескеруі;
- құнды қағаздар рыногінің ... ... ... тек ... ғана ... ... ... факторын ескеруі.
Бірінші қағидаға сәйкес, құнды қағаздар рыногінің ... ... ... сонымен қатар қаржы рыногінің және экономикалық ... ... есте ... ... ... ... ... экономикалық жүйенің басқа
секторларына бағытталған заңнамалардың өзгерісі міндетті түрде ... ... на әсер ... ... да, ҚР заңдарына толықтырулар
мен өзгертулер енгізу ... одан ... ... бар ... ... керек. Бұл жағдайда, құнды қағаздар рыногінің және құнды
қағаздар рыногінің қатынастарын ... ... ... ... ... ... байланысын жетілдіру керек деп
тұжырымдаймыз.
Екінші қағида бірінші қағидаға сүйенеді. Құнды қағаздар туралы, олардың
қатысушылары туралы жағдайлар әр ... ... ... ... Ал, ... ... халықтың инвестициялық біліктілігін ... ... бірі ... ... ... ... ... әр түрлі сипат алуы, құнды қағаздар түсінігін ... кері ... ... ... ҚР ... ... «ҚР ... қағаздар
рыногінің туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы» ҚР Заңдарына толықтырулар
мен өзгертулер ... ... ... ... ... ... қағаз мәртебесі бар
құралдардың ішінен ... ... ... ... ... бойынша
заңнамадағы сияқты құнды қағаздар тізімін ... ... ... қатар,
«Құнды қағаздар рыногінің ... ҚР ... ... құнды қағаз
мәртебесіндегі құрал ретінде жағдайды енгізе отырып, «Инвестициялық қорлар
туралы» ҚР ... ... ... ... ... ... ... қорлардың акционерлік түрлері қалыптасты. Олардың негізгі
жағдайлары мен акционерлік қоғамдардан ... ... ... ҚР заңында көрініс табу қажеттілігі бар. ... ... ... ... ғана ... сондай-ақ инвестициялық қорлар шығаруға
құқығы бар екенін және бұл жағдай тек «Инвестициялық қорлар ... ... ... ... ... рыногінің н реттейтін басқа заңнамаларды
сипат алады.
Келесі қағида – бұл нақты қажеттіліктерді және мүмкіндіктерді ... ... сан ... түрлері бар. Акция, облигациядан басқа
опциондар, фьючерстер, своптар, депозитарлық қолхаттар, ... бар. ... тек ... облигация және пайлар даму серпіні бар. Облигацияның ішінде
мемлекеттік құнды қағаздардың үлес салмағы жоғары. ... ... ... ... ... ... құнды қағаздар даму ... ... ... ... ... ... ... құнды
қағаздардың дамуы ең алдымен тауар рыногінің дамуынан шығады. Көптеген
мемлекеттерде ... ... ... ... дейін, сол орында тауар
биржасы қалыптасқан болатын, кейіннен тауар рыногінің өсе келе, бағаның
жағымсыз ... ... жолы ... ... құнды қағаздардың шығаруына
әкелді. Тек 20 ғасырда, туынды құнды ... ... ... ... ... (тауарды сату мен сатып алу орнын анықтау және дамыту)
ығыстыра ... ... ... ... ... ... құрал ретінде дамыды. Туынды құнды қағаздар биржалар дамуының,
мемлекеттегі тауар айналымының негізгі ... ... ... ... ... ... тек ... құнды қағаздардың дамуынан
шығады. Себебі, бір жағынан елдегі құнды қағаздар рыногінің өндіріс
жағдайын ... ... ... ... ... ... ... пен
ұсыныстың деңгейін көрсетеді. Туынды құнды қағаздардың ... ... ... ... қағаздарға да тиесілі. Әсіресе, депозитарлық қолхат
тек акцияға негізделеді. Сондықтан да, туынды құнды ... ... ... ... ... ... н ... кезеңінен кейін жүргізу
қажеттілігін ... ... – бұл ... тиімділікті ескере отырып, құнды
қағаздар рыногінің н ... ... ... және ... ... ... ... шаралар жиынтығын атқарады. Бірақ,
олардың құқықтарын қорғау кезінде бірнеше балама нұсқаларды дайындау керек.
Агенттіктер міндетті ... ... ... кезде, олардың құнды
қағаздар рыногінің на әсер ету мүмкіндігін жан-жақты ... ... ... ... нда негізгі қатысушы – бұл эмитент пен инвестор
екенін ... ... Ал, ... ... ... мен ... құнды
қағаздар рыногінің тиімділігін арттыру мақсатында енгізіледі.
Эмитенттер немесе инвесторлардың ... ... ... ... санының көп болуы, осы негізгі қатысушылардың құнды
қағаздарды шығару немесе сатып алу ... ... Осы ... ... ... тізімін жүргізу бойынша ұйыммен ... ... бас ... ... Құнды қағаздар ұстаушылар тізімін жүргізуге
эмитенттің өз құқығында болуы керек. Ал, ... ... ... екі ... яғни эмитент пен Орталық ... ... ... ... ... 2 санаты сипат алады. Оның
арасындағы негізгі айырмашылығы – 1-ші санатты ұйым ... ... ... ... құнды қағаздармен мәмілені тіркеу құқығы бар. Ал, 2-
ші ... ... тек ... ... ... алу мен сату ... ғана ... бар. Осыған орай, 2-ші санатты брокер-дилерлер
санының жыл сайын ... ... ... ... санаттарға
бөлмей, бірдей талаптарды бекіту арқылы құнды қағаздар рыногінің тиімді
механизмге ... ... ... тәжірибеде тәуекел мен белгісіздік түсініктерін айырмайды.
Көбінесе, ... ... ... ... ... салдарынан
жоғалту ретінде анықтайды. Жоғалту объективтік, яғни ... ... ... ... ... ақшаның сатып алу қабілеттілігінің жоғалуы
иеленушінің ... ... ... ... шешімді таңдау
кезінде болады, сондықтан да тиімді ... ... ... ... ... аяларында тәуекел белгілі бір келеңсіз жағдайдың болу
ықтималдылығы деп ... ... ... ... ... ... де
жоғары болады.
Тәуекел деңгейі мен көлеміне қаржылық ... ... әсер ... ... әсер ... менеджмент әдістері және ерекше стратегия
арқылы жүргізіледі.
Тәуекел тосуға сәйкессіздік ... ... Әр ... ... ... ... ... бағалайды және салыстырады. Мұнда, болжамдалатын
нәтижелер ... ... ... әсерінен сай болмайтынын ескеру керек.
Күтілетін шамадан әр түрлі мәндердің ... ... ... ... ... тәуелді. Сондықтан да әрбір балама екі ... ... ...... ... ... (мысалға,
мүмкін болатын нұсқаның орта шамасы), ал екіншісі – мүмкін ауытқу ... ... ... ... ... өсуі күтілетін нәтижелікпен
бірге өседі. Инвестор қандай баламаны таңдайтыны оның тәуекелге баруына,
сондай-ақ ... мен ... ... ... пропорциясын алатынына
тәуелді.
Қаржылық математика ... ... на, ... ... ... ... на талдау мен болжау жүргізеді.
Жиынтық табыстылық екі компоненттің қосындысы ретінде анықталады.
төленген ... ... ... ...... ... = ---------------- + ... баға ... ... = ... ... компоненті + табыстылықтың бағалық
компоненті
Бөлімді ... ... ... активінің тәуекелділігін өлшеудің
бірлігі ретінде ... ... ... ... қолданылады.
Өзгерістілік, волатильділік акция табыстылығының ... ... және ... алу ... ... Акция
табыстылығының мүмкін мөлшерлеме диапазоны кең болған сайын, сонымен ... ... алу ... ... ... ... ... өзгеріс көрсеткіші жоғары болады. Нақты ... ... не ... не ... ... ... ... мәнін түсіну
үшін, акцияның әр түрлі табыстылық ... алу ... ... ... ... болар табыстылықтың дейгейлері нөлден (яғни
табысты ала алмау) бірге ... ... ... ... ... сай ... Әлемдік қаржы және экономикалық дағдарыстың жағдайында Қазақстан
қор рыногінің тиімді қызмет ету бағыттары
Бәрімізге белгілі ... ... ... ... ең ... ... ... мен АҚШ-тың қаржы жүйесі зиян шекті. Оны аса үлкен қаржы
институттарының банкрот деп жариялағанынан көруге ... ... ... ... ... ... қор
рыноктарының құлдырауына алып келгені мәлім. Бұл ... ... ... деп ... келмейді, керісінше ипотекалық ... ... ... тек қай ... болатыны белгісіз болып қала беретін.
АҚШ-та жұмыссыздар саны ... ... ... ... шығыстары төмендеп отыр. Статистикалық болжам бойынша ... ... ... саны 6 ... жетуі әбден мүмкін.
Біздің еліміз бұл үдерістен тысқары қалып отырған жоқ. Бұл ... ... ... қатты соққы берді.
Солардың бірі ... ... ... ... . Қор ... нашарлауы, әлемдік индекстердің төмендеуі, инвесторлар
активтерінің он есе құнсыздануы жоғарыдағы ... ... ай ... ... Алайда, кейбір эксперттердің айтуы бойынша Қазақстанның қор
рыногінің дамымағанына байланысты айтарлықтай зиян ... жоқ. ... ... статистикаға сүйенетін болсақ жағдай мүлдем басқа екенін
көруге болады. 2010-2011 жж. ... ... ... ... ... на ... кері ... тигізді. Нақтырақ айттатын ... қор ... ... ... ... ... ... айында 100 млрд. доллар болса, осы көрсеткіш ... ... ... ... ... ... кетті. KASE_Shares акцияларының
индексі 2010 жылдың 1 қазанында 2010 жылдың басымен салыстырғанда 2,4 есеге
түссе, ал 2010 ... ... ... ... ... 2,96 ... түсті.
Сурет-18. – 2008-2009 жылдар аралығындағы KASE_Shares қор индексінің
динамикасы
Дағдарыс кезеңінің екі ... ... ... рыногінің
көрсеткіштер өзгерістері 3,6 есеге өзгерді. Бұл көрсеткіш ... ... ... ... ... ... қағаздар нарықтарымен бірдей
болды, яғни Қытай мен Ресей сияқты.
Сурет-19. – KASE пен РТС ... ... ... KASE индексі көрсетілсе, жасыл сызықпен РТС ... ... ... ... ... ... ... нда тікелей көрініс тапты. Әлемдік нарықтың қазақстандық нарыққа
әсері 2009 жылдың ... ... ... білінгенімен, кері әсеріне
қарамастан елдегі қаржы рыногінің өтімділікті көрсетті. ... ... ... ... кезеңіндегі әрекетін қарастыратын болсақ, онда
оның бірнеше ерекшеліктерін айтқан жөн.
Біріншіден, ... ... ... ... қағаздар рыногінің
құбылу мен құлдырау жағынан әлем көшбасшыларының қатарында.
Екіншіден, Қазақстан мұнай өндіруші ел болғанына ... ... ... ... құлдырауы немесе құлауы 2009 жылдың
көктемінде емес (басқаша шикізат экспорттайтын елдерде сияқты), 2008 ... ... Бұл ... АҚШ-тағы ипотекалық дағдарыстың кесірінен
Қазақстан банктерінің құнды қағаздарының құнының төмендеуінен ... ... ... мынадай қорытындыға келуге болады, яғни ... ... ... ... экономика құрылымына сәйкес келмейді. Қазақстан
құнды қағаздар биржасы индексіндегі ... және ... қор ... депозитарлық қолхаттар айналыста ... ... ... көп ... ... ... компаниялар емес, банк
қағаздары алып жатыр. Сондықтан дағдарыс ... ... ... зиян шеккен
қаржылық сектор болғандықтан, бұл өз кезегінде тікелей жалпы құнды ... ... алып ... ... құнды қағаздар рыногінің салалық шектеулерге
байланысты сыртқы ... ... ... ... ... қаржылық және
шикізат өндіруші компаниялар 2008-2009 жылдар ... ... ... ... Бұл ... ... ... рыногінің
негізі болып табылады. Сондықтан қор биржасы индексінде (KASE индексі) 2009
жылдың қараша айында 8 ... ... Оның ... банктер (БТА,
ЦентрКредит, Халық, ... және ... ... ... ... ... және ҚазМұнайГаз) болса , ... ... ... ... ... Бұл ... ... рыногінің нда әлемдік дағдарыс кезінде инвесторлар құралдары үшін
тұрақты компаниялардың болмауы деген сөз. ... ... ... ... ішкі сұранысқа негізделген, яғни ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның
құнды қағаздар рыногінің н одан әрі төмендеуіне алып келеді.
Әлемдік қаржылық дағдарыс жағдайында Қазақстан құнды қағаздар ... ... оның ... ... ... яғни ... ... істейтін эмитенттерінің саны аз болғандықтан және осы ... ... ... қор ... тек осы ... салаға
тәуелді болып қалды. Сол саланың бірі – ... ... яғни ... ... ... ... жалпы өтімді құнды қағаздардың көп
бөлігін құрайды. Сондықтан Қазақстан банктерінің ... ... ... көбінесе халықаралық инвесторлардың кесірінен қысымға ... екі ... ... ... ... ... суретте
көрсетілген.
Сурет-20. – Халық банктің жай ... ...... жай ... динамикасы
Ал енді шикізат секторының Қазақстанның құнды ... на ... әсер ... ... айта кетке жөн. 2008-2009 жылдарда
жоғарыдағы суреттерде көрсетілгендей банктер акцияларының ... ... ... рыногінің динамикасына әсер еткен жалғыз ғана
фактор болған жоқ. Әлемдегі болып жатқан дағдарысқа ... ... ... ... 2009 ... көктеміне дейін өсті. Бұл жағдай
шикізат экспорттайтын ... ... ... ... үшін оң ... қазақстандық құнды қағаздар рыногінің на басқа шикізат экспорттайтын
елдермен салыстырғанда аз ғана әсерін тигізді. Себебі, ұлттық қор ... ... ... болды. Алайда, Қазақстанның қор рыногінің
негізгі индикаторлар құрамында шикізат өндіруші компаниялар ... ... ... ... қағаздар рыногінің на аз да болса тигенін
байқауға болады. ... ... ... АҚ ... ... ... PLC және ... акциялар рыногінің
капитализациясына елеулі үлес ... Eurasian Natural ... ... ... ... айта кеткен жөн.
Шикізат экспорттайтын бұл үш эмитенттердің ... ... (2009 ... ... ... қазақстандық құнды қағаздар
рыногінің позициясын банк акцияларының қатты ... ... ... ... ... [40, 113-б.]
Сурет-22. – «Eurasian Natural Resources Corporation» жай акцияларының
динамикасы
АҚ ... ... ... ... ... ... шикізат
экспорттайтын елдердің динамикасымен қатар өзгерді және осы ... ... ... ... айында төмендей бастайды.
Сурет-23. – АҚ «Разведка Добыча «ҚазМұнайГаз» жай акцияларының
динамикасы
2009 жылдың шілде айының ... сол ... ... ... басына дейін
(Brent) маркалы мұнайдың бағасы 2,4 есе төмендесе ҚазМұнайГаз акциялары 2,2
есеге төмендеді. Kazakhmys PLC эмитенті ... ... сәл ... ...... PLC» жай ... динамикасы
Және де жарияланымда тағы бір айтылғаны — Қазақстан мұнай ... әрі ... және ... ... ... сұраныстың
азаюынан елеулі зардап шекті: «Ресми мәліметтерге сәйкес, жыл басынан бері
өнеркәсіптік өндіріс 12 пайыздан астамға ... ... ... кәсіпорын
жабылып, не жұмысын тоқтатып, 141 мың шамасында адам жұмыссыз қалды деп
мәлімдеді ай басында индустрия ... ... ... және орта бизнестің даму келешегі тұманды. Елдегі шағын және
орта кәсіпорындардың 70 пайызы 2012 жылдың ақпанда банкрот болудың алдында
тұрды. ... ... ... ... одан ... ... ... дағдарыс жайында айтлса, бүгіндері бүкіл экономикадағы дағдарыс
турасында айтлуда. Шағын және орта бизнесті қолдауға ... 10 ... ... тек 1 ... ғана бөліп отыр».[41,119-б.]
Қазақстан ХВҚ-нан немесе Қытайдан қаржылай қолдау ... ... ... ... ... ақша ... ... бағдарламасын
қамтамасыз ету үшін қажет. Банктерді қолдау жөніндегі үкімет жоспарының
жүзеге асуын ... ... ... әл-ауқат қоры үшін ұлттық
валютада белгіленген ... ... ... ... ... 5 миллиард доллардан қағылу қаупі бар. Нәтижесінде мемлекет
Қытайдан евробонд ... ... ... ... ақша сұрауға мәжбүр
болады. Қазақстан зейнетақы мөлшерін көбейту ... ... ... ... Сол себепті мемлекетке мұнай немесе көгілдір отын
тасымалдау мәмілелерін ... ... ... келісім жасауға тура келеді.
Қазақстан ресурс, ал Қытай ақша ұсына алады, әрі Қытайға ресурстар ... ай ... ... ... әлем ... ... энергетикалық ресурстар
тұтынушысының 20 жылға мұнай тасымалдау шарттарының өтеуіне Ресейге 25
миллиард доллар несие беруге ... ... ... ... ... ... және жаппай төлем қабілеттілігінің төмендеуін өз
пайдасына жаратып, көрші нарықтарды, оның ішінде ... бай ... н да ... ... алады. Соншама алпауыт серіктеспен
келіссөз жүргізу барысында Астана өз ... ... ... ала ма, бұл
сұрақтың жауабы белгісіз. [42, 64-98-б.]
Бөлімді қорыта келгенде, әлемдік қаржы дағдарысынан ең ... ... ... мен ... ... ... зиян ... Оны аса үлкен қаржы
институттарының банкрот деп жариялағанынан көруге ... ... екі ... ... ... ... ... өзгерістері
3,6 есеге өзгерді. Бұл көрсеткіш шамамен дағдарыстан қатты зардап шеккен
дамушы ... ... ... ... ... яғни Қытай мен ... ... ... ... ... ... мен кемшіліктері
Құнды қағаз рыногінің жағдайын және оның даму ... ... тобы ... ... ... ... мен айналыс тәртібін, құнды ... ... ... ... ... рыногінің ндағы қатынастарды
реттейтін құқықтық инфрақұрылымның болуы;
2. Құнды қағаздар рыногінің құрылған және ... ... ... ... Өз ... қызметін өзін-өзі реттеу ұйымы реттейтін, ал ... ... ... қызметін мемлекеттік органдар ... ... ... ... жүйесінің болуы жатады.
Сонымен, өзін-өзі реттеу және мемлекеттік реттеу жүйелерінің болуы
нарықтың ... ... әсер ... күш ретінде танылады. Өзін-өзі реттеу
жүйесі Қазақстанда онша дамымаған. Іс-әрекет ететін өзін-өзі реттеу ұйымы
ретінде ... қор ... ... болады. Алайда, қор биржаның
бағыты негізінен ұйымдастырушылық сипат алады. Қазақстанда өзін-өзі реттеу
ұйымы бар деп ... ... ... ... ... және активті басқарушылар ассоциациясын жатқызады. Бірақ,
нарыққа әсер ету ... ... олар ... ақпараттық-кеңес
берушілік органдар ретінде қызмет атқарады. Сондықтан да, Қазақстанда өзін-
өзі реттеу жүйесі дамымаған деп тұжырымдауға болады.
Қазақстандық ... ... ... ... ... ... экономиканын даму болашағының мақсаттары мен қағидаларын, сондай-
ақ экономикалық-әлеуметтік факторларды ескеру міндетті. Осыған ... ... ... н ... ... белсенді сипатта болуы шарт.
Сонымен қатар, реттеу экономикалык субъектілердің қызметтеріне ... ... ... ... ... тартуға бағытталуы
керек.
Құнды қағаздар рыногінің н дамытудың стратегиялық міндеттерін ... ... шарт - бұл ... ... ... ... деген сауалға
жауап іздеу. Себебі, әр түрлі елдерде құнды қағаз рыногінің сипаты да ... Бір ... ... ... ... ... орын ... мемлекеттің
рөлін артуға бағытталады. Әлде, нарықта корпоративтік құнды қағаздар аса
аукымды орын алуы мүмкін. Әр ... өз ... ... ... ... да бір-бірінен ажыратылады.
Қазіргі қазакстандық тәжірибеде, құнды ... ... ... ... мен сатып алу орын ретінде түсінеді. Сондықтан да, ... ... ... н ... құнды қағаздардың максималды ... ... ... шарт. Құнды қағаздардың максималды өтімділігі ретінде
сандық керсеткіштер арқылы ... яғни ... ... ... ... ... ... қағаздардың саны, мәміле жасау жылдамдығы,
инвесторлар саны және т.б. көрсеткіштер. Бірақ, бұл ... ... ... ... ... ... ... ғана жүзеге асырылуы мүмкін. Әр
түрлі себептерге байланысты, Қазақстан осы бағытқа әлі жетпеген. [28, ... ... ... ... ... ... ... ретінде қазақстандық экономикаға капиталды тарту мен ... ... ішкі ... ... ... мен ... деңгейде позициясын тұрақтандыру механизмін құру болып табылады.
Тактикалық шаралар негізінде, экстраверттік нарықтан, яғни өз ... ... ... яғни ... ... ... қанағаттандыруга бағытталуы жөн. Мұнда, бір жағынан, нарық
инвесторларға ... ... ашық ... ... ... ... ... құралы ретінде кезекті болуы тиіс.
Жеке ішкі инвесторлардың мүдделерін қорғау мемлекеттік реттеудің негізгі
бағыттарының бірі ... ... ... қызығушылыктарына сай, нарықтық
механизм құрылуы жөн. ... ... ... рыногінің на әр ... ... ... ... пен жеке ... ... ... сипаттағы стратегияны жасау қиындығын туғызады.
Экономикалық тұрғыдан алған, мемлекеттің құнды қағаздар рыногінің ндағы
кызығушылықтар, ең алдымен, осы ... ... және ... қамтамасыз етумен байланысты, яғни ... және ... ... тепе-теңдікті ұстауға бағытталған жөн.
Алайда, отандық экономикада нарықтық өзгерістер аяқталмағандықтан,
мемлекет құнды қағаздар рыногінің нда ... ... ... ... ... иелігіндегі корпоративтік меншікті тиімді ... ету; ... ... ... ... ... ... ынталандыра отырып, өндірістік саясатты жүзеге
асыру,
Қарастырылған сұрақтарды шешіп қана ... ... ... ... елдің құнды қағаздар рыногінің нақты дамуына әкеледі. Ал, ... ... ... ... экономикалық-әлеуметтік мәселелерді
шешумен қатар, алдағы ұзақ, орта ... ... ... ... көмектесуге мүмкіндік береді.
Қазіргі кезде Республикада құнды қағаздар рыногінің қалыптасу шағында.
Оның даму жолында алғашқы іс-шаралар ... ... ... ... мемлекет бұрынғыдай ақша ... ... ... ... ... ... мысалы, мемлекеттік органдардың және
жергілікті әкімшіліктердің құнды қағаздарын шығаруда. Алайда, ... ... н ... ... шешуін талап ететін экономикалық және
әлеуметтік-психологиялық мәселелер баршылық. [29]
Экономикалық мәселелерге:
нарықты реттейтін механизмнің жоқтығы;
нарықты ... ... ... ... ... ... ... тіркеу жүйесінің жоқтығы;
бағалы қағаздар ... ... ... ... инфрақүрылымның өсу деңгейінің төмендігі жатады.
Ал, әлеуметтік-психологиялық мәселелерге құнды қағаздар рыногінің ... ... ... мен ... ... ... төмен
деңгейлігі жатады. Бұл мәселелер халықтың басым көпшілігінің құнды қағаздар
рыногінің мәнін түсінбеушілігінен және өздерінің ... бос ... ... ... ... ... ... жоқтығынан
туындайды.
Құнды қағаздар рыногінің на мамандарды Құнды қағаздар жөніндегі ... осы ... ... рұқсат берген Оқу орталықтары дайындаған
болатын. Олардың жұмысын Ұлттық комиссия төрағасының ... ... ... ... ... ... Оның ... Ұлттық
комиссияның бір мүшесі басқарушысы болып, ал ... және ... ... ... ... н ... Бас баскарманың мамандары кірген.
Оқуды ойдағыдай бітіріп, ... ... ... санатты куәлік алған 1500-
дай адам брокерлік, дилерлік іспен ... ... ... қызмет атқаруда.
Әлемдік нарық тарихында құнды қағаздар рыногінің ... үш ... бар. ... ... үлгі - онда ... ... ... механизмі
арқылы банктер қаржы қорларын бөледі (ол Германияда,
Австрияда, Бельгияда көп тараған). Бұл үлгі бойынша экономиканы
иивестициялау мен мемлекеттік бюджет кемшілігін ... ... ... ... емес үлгі ... нарықтық үлгі — онда құнды қағаздар рыногінің
механизмі арқылы елдің қаржы қоры ... банк емес ... ... ... ... Малайзияда, Пәкістанда, Сингапурда). Бұл
үлгі бойынша құнды ... ... ... ... ... негізгі бөлігі жеке тұлғалардың ақшасы. Ол - банктен алған ақшаға
қарағанда — «арзан» ақша.
III. Аралас үлгі - онда ... ... ... ... ... қоры ... банктер де, банк емес мекемелер де шұғылданады (мысалы,
Жапонияда).
Қазақстан Республикасындағы құнды қағаздар рыногінің ерекшелігі ... және ... ... ... арқылы меншік қатынастарын
өзгертуге жеке инвесторлар ретінде өз ... ... ... ... нәтижесінде жекеменшіктендіруге банк жүйесі қатынасқан
жоқ. Дүниежүзілік тәжірибе дәлелдегендей банктер құнды қағаздар рыногінің
нда жеке ... ... роль ... Дәл осы ... көпшілік
мемлекеттердің құнды қағаздар рыногінің банктік үлгісінен бас ... ... ... ... ... экономикалық өзгеріс әлеуметтік
бейімделген құнды қағаздар рыногінің н құруға негізделгені дұрыс. Отандық
құнды қағаздар рыногінің ... ... ... қатысуына мүмкіндік
берген жөн. Дәл осы мүмкіндіктерді құнды қағаздар рыногінің ... ... яғни ... ... ... ... деген пікірлер молшылық.[29]
Құнды қағаздар рыногінің ... ... ... ... мыналар:
1. Нарықта акционерлік капитал үлесінің көптігі;
2. Үлестік құнды қағаздардың қарыз қағаздарынан көптігі;
3. Өндірісті қаржыландырудағы тура банктік несиенің ... ... банк емес ... ... ... ... ... қағаздар рыногінің нарықтық үлгісін
таңдап алуға себепші болған үш фактор бар. Олар:
Өндірісті өркендету үшін шығарылып сатылатын ... ... ... Өнеркәсіп өндірісін акционерлік қоғам етіп қайта құру - өндірісті
ұйымдастырудың ең тиімді формасы. ... ... де, онда ... ... де мүддесі шешіледі.
Әлі көп уақытқа дейін ... ... нда ... ... ... (қаржысымен) инвестициялайтын отандық ұйымдар болмайды деген
болжамдар көп. ... ... ... ... ... ... ... басқаруға тарту жақын арада бұл механизмді
пайдалануға мүмкіндік ... ... ... - ... ... Қазақстанда да
бос ақша көздерінің негізгі иесі - халық. ... ... ... ... ... ... акционерлік
қоғамның меншік иесі болу құқығын жүзеге асыру (халықтың
социалистік менталитетін ... - ... ... ең ... ... ... келе, құнды қағаздар рыногінің дегеніміз —
экономикалық өрлеуді көп жағдайда қаржыландыратын ең оңай және ең ... ... ... ... нарықтың, оның ішінде құнды қағаздар
рыногінің , ... ... ... ... ... ... ... сатылу тәсілдеріне қарай көптеген түрлері кездеседі.
Төменде ... ... ... ... ... әлемде осы
аталған нарықтардың қосындысы ... төрт ... ... кеңінен
мойындалуда. Осылай портфель құру үрдісінде берілген сипаттамамен жаңа
инвестициялық сапаға жетуге ... ... ... ... ... ... қажетті табыс тұрақтылығын қамтамасыз ететін құрал болып
табылады.
2. Бөлімді қорытындылай ... ... ... ... ... ... және ... (ростовщиктік) несие түрлерімен тығыз байланысты.
Құнды ... ... на ... ... ... ... ... не
сатып алушы, сонымен қатар олар бойынша есеп ... және ... ... ... жеке ... ... ... Олар құнды
қағаздардың айналымдылығы бойынша өзара ... ... ... ... ... ... кәсіби мамандары; брокерлер дилерлер болып
табылады. Қорыта айтқанда, қазіргі ... ... ... ... ... ... Тек ... бір-бірімен байланысты қызметі ғана нарықтың
тұрақты қызметін және құнды қағаздардың өтімділігін қамтамасыз етеді.
3. Бөлімді қорытындылай келе, ХБҚН ... ... ... ... ... ... нары­ғымен тікелей байланысты.
Капиталдың ұлттық шекараларда мөлшерден тыс жинақталуы оның өз ... ... ... мен елдерге әкетілуінің себебі болып табылады. ... ...... ... тән және ... ... ТҰК және
ТҰБ пайда болуы жекелеген аймақтар мен ... ... ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар
халықаралық инвесторларды да қызықтыра бастауына ... ... ... ... ... ... басқа, бұрыннан айналыста
жүрген қағаздар түсе бастады, сондай-ақ опциондар, пайыздық фьючерстер және
басқа да жаңа ... ... ... ... ... ... акция активінің тәуекелділігін өлшеудің
бірлігі ретінде өзгерістілік, волатильдік (volatility) кеңінен қолданылады.
Өзгерістілік, волатильділік ... ... ... ... және ... алу ықтималдылығымен байланысты. Акция
табыстылығының мүмкін мөлшерлеме диапазоны кең ... ... ... ... ... алу ... ... болған сайын, соғұрлым
акцияның өзгеріс көрсеткіші жоғары ... ... ... ... не ... не төмен болуы анық. Өзгерістілік мәнін түсіну
үшін, акцияның әр ... ... ... алу ықтималдылығын бөлуін
қарастырайық. Барлық ... ... ... ... нөлден (яғни
табысты ала алмау) бірге (анықталған табыстылық міндетті ... ... сай ... ... ... ... ... қаржы дағдарысынан ең алғашқы болып
дамыған Еуропа мен АҚШ-тың қаржы жүйесі зиян ... Оны аса ... ... ... деп жариялағанынан көруге болады. ... екі ... ... ... ... ... ... есеге өзгерді. Бұл көрсеткіш шамамен дағдарыстан қатты зардап шеккен
дамушы құнды қағаздар нарықтарымен ... ... яғни ... мен ... Қорыта айтқанда, Қазақстан Республикасында қалыптасып келе ... ... ... ... ... бірыңғай көзқарас жоқ. Сондықтан
құнды қағаздар рыногінің на уақыт ... сай әлі де ... ... ... ... ... ... құнды қағаздар рыногінің н мемлекеттік органдар
тарапынан тиімді реттеу нарықтың макроэкономикалық көрсеткіштерін талдау
және ... ... ... баға ... және ... да ... анықтау маңызды сұрақтардың бірі болып табылады. Сондықтан да,
құнды қағаздар рыногінің ... ... ... ... ... мен, ... ... және басқа да макроэкономикалық
керсеткіштермен өзара байланысында құнды қағаз ... даму ... ... ... ... ... айтқанда, әрбір елдің мемлекеттік құнды қағаздар рыногінің ,
бір жағынан, отандық нарықтың нақты жағдайларына сай ... ... ... ... ... мемлекеттік құнды қағаздар рыногінің жалпы
экономикалық негізін және оның ... ... ... ... ... ... ... реттеу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. Алматы, 28
сәуір 1997 жыл.
2. «Қазақстан Республикасында валюта операцияларын жүргізу ережесіне
толықтырулар мен ... ... ... Ұлттық банк, 18 қаңтар 2005
жыл, № 24 қаулы. Егемен ... 12 ... 2005 жыл, № ... ... қағаздар рыногінің туралы» ҚР заңы (2012.13.02. берілген
өзгерістер мен толықтырулармен)
4. ... ... ... ҚР ... ... даму ... Еуразиялық экономикалық қоғамдастыққа мүше мемлекеттердiң құнды
қағаздар рыногындағы ынтымақтастығы туралы ... ... қ., 2007 ... маусым) Қазақстан Республикасы Президентінің 23.09.04 ж. N 1446
жарлығымен бекітілді.
6. Правила распространения биржевой информации г. ... 2007. ... ... ... АО ... ... ... от 20 октября 2007 года № 37)
7. Рынок ценных бумаг: учебник/под ред. В.А. Галанова, А.И. ...... и доп. –М: ... и статистика, 2011
8. Гитман Л. Дж., Джонк М.Д. Основы инвестирования. Пер. с ...... ... ... Б.А. «Құнды қағаздар рыногінің және биржа ісі». Оқу құралы.-
Алматы: 2010
10. ... Г.Т., ... З.С. РЦБ: ... ... Казахстане. — Алматы: ЕЕМ, 2005 г. - 21 Ос
11. Мусатов В.Т Фондовый рынок: ... и ... ... ... ... 1991. - 192 ... Алехин Б.И. Рынок ценных бумаг: Введение в фондовые операции. ... 1992 - 160 с: ... Бор В., ... В.В., ... ... ... ... – М.: ИКЦ «ДИС», 2010 г.
14. Голубович А.Д., Кулагин М.В., Мирилеская О.М. Валютные операции в
коммерческих банках. М., ... 2009 ... ... П.Г. Риски в современном бизнесе, Москва, Аланс,2008.
16. Усоскин В.М. ... ... ... Управление и операции.
М.,2008 г.
17. Черкасов В.Е. Финансовый анализ в ... ... ... ... 2010 г.
18. Хамитов Н.Н., Корнилова Л.П. Управление банковскими рисками. Алматы
2009 г.
19. Хандруев А.А. Управление риском ... \\ ... и ... 2008г. ... WWW. BTA. KZ ... ... компании»)
21. LME OFFICIAL-CLOSING & REFERENCE PRICES. www.lme.co.uk
22. Иванов М. Фондовый рынок Казахстана: ... ... ... ... ... «Казахстанский фондовый рынок в условиях глобального
финансового кризиса».Аналитический журнал «Рынок ценных бумаг
Казахстана» №12, 2011г .
24. www.kase.kz
25. www.investfunds.kz
26. ... Л.И. ... и ... ... ... – Сыктывкар, 2005, с.78.;
27. Коласс Б. Управление финансовой деятельностью предприятия.
Проблемы, концепция и ... М.: ... ... ... А.А., Чалдаева Л.А. Рынок ценных бумаг и ... ... - ...... 2004, ... www.kaztransoil.kz;
30. Rating Direct. Standard & Poor`s, 2010. http://www.standardandpoors.com
31. ... Е.А. ... ... ... ... и механизмы
функционирования, Алматы, 2011г
32. Weekly Europe (UK) Brent Blend Spot Price FOB (Dollars per ... ... ... ... ценных бумаг Республики Казахстана на 1 июля
2011 года. www.afn.kz
34. Текущее состояние рынка ценных бумаг Республики Казахстана на 1
января 2011 ... ... ... И.А. «Стратегия управления банковскими рисками» - А., 1998г.
36. Сейткасымов Ғ.С. «Ақша, несие, банктер» - Алматы, «Экономика»,
2004ж., ... ... и ... операций» под ред. Жукова Е.Ф.- М., 1997
38. Саниев Н.А. «Ақша, несие, банктер» Алматы, 2004, 263-б.
39. Сейткасымов Г.С. ... ... - ... ... саудасының биржаға дейінгі формасы
Тауар саудасының ұйымдасқан формасы
Тауар саудасының ұйымдасқан формасы
Сауданың компьютерлік жүйесі
Фьючерстік шартпен компьютерлік жүйе саудасы
Фьючерстік шартпен биржалық ... ... ... ... ... ... сауданың басқа формалары
НАРЫҚТЫҚ ҚАТЫНАСТАР
Операциялар
Активтер
Қатысушылар
Сатып алу
Жұмыс күші
Алғашқы сатушылар
Сату
Капитал
Соңғы сатып алушылар
Кепілдік
Тауар
Нарықтық делдардар
Сыйға тарту
Сенімді ... ... сату ... ... беру ... ... ... нарығына қатысушылар
Инвесторлар
Эмитенттер
Қор делдардары
Мемлекеттік
Брокерлер
Бақылау және реттеу органдары
Дилерлер
Басқару компаниялары
Өзін-өзі реттеуші
Нарыққа қызмет етуші ұйымдар
Мәміле жасауды қамтамасыз ететін ұйымдар
Операциялық ... ... ... ... агенттіктер
Қор биржасы
Есеп айырысу орталықтары
Депозитарий
Заң фирмалары
Басқалар
Тіркеушілер
Биржадан тыс ұйымдар
ҚҰНДЫ ҚАҒАЗ НАРЫҚТАРЫ
Сұраныс-ұсыныс
ҚР Қаржы министрлігі
ҚР Ұлттық банкі
Қаржылық ... ... ... реттеу агенттігі
ҚР ҚҰНДЫ ҚАҒАЗ НАРЫҚТАРЫ-ның механизмін реттеу және бақылау
Құнды қағаздар ұстаушылар тізімін жүргізетін ұйым
Листингтік компания
брокер
Орталық депозитарий
Ұйымдастырылған құнды ... ... ... ... ... ... ... жүргізу бойынша талаптарды қайта
қарастыру
2-ші қадам
«Құнды қағаздар нарығы туралы» және ... ... ... ... ... ... ... Ұйымдасқан нарықтағы құнды қағаздармен ... ... ... ... ... ... ... анықтау мен
бекіту
4-ші қадам
Орталық депозитарийдің Ереже жиынтығына жаңа талапты енгізу және листингтік
компаниямен өзара ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Құнды қағаздар рыногі12 бет
Құнды қағаздар рыногі жайлы27 бет
Бағалы қағаздар, мәні мен функциясы13 бет
Қазақстан Республикасының еңбек рыногі25 бет
Қаржы нарығының теориялық негiздерi және оның ұғымы40 бет
Қаржы рыногы16 бет
Lamiaceae тұқымдасының құнды дәрілік түрі25 бет
PR (паблик рилейшнз – қоғаммен байланыс) рыногінің дамуы44 бет
«Navigant Travel» ЖШС-нің маркетингтік қызметімен экономикалық құндылық анализі59 бет
«Қазақстан» және «Хабар» телеарналарындағы адамзатқа тән құндылықтарды насихаттайтын бағдарламалардың шығармашылық сипаты45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь