Шардара суқоймасындағы көксерке (Sander lucioperca) және ақмарқа (Aspius aspius) балықтардың қоректенуі

КІРІСПЕ 4

1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ 5

1.1 Көксерке балығының систематикасы 5

1.1.2 Көксерке балығының сипаттамасы мен биологиясы 5

1.2 Ақмарқа балығының систематикасы 6

1.2.1 Ақмарқа балығының сипаттамасы мен биологиясы 6

1.3. Балықтардың қоректік қарым . қатынасына шолу 7

2. МАТЕРИАЛДАР ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕЛЕР 9

2.1 Балықтардың қоректенуін зерттеу әдісімен танысу 9

2.2 Далалық жағдайда материал жинау және өңдеу 10

2.3 Балықтардың қоректенуі туралы материалдарды өңдеу әдісі 11

2.4 Материалдарды лабораториялық жағдайда өңдеу 12

2.5 Жыртқыш балықтардың ас қорыту жүйесінің құрылысы 15

3 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ 20

3.1 Көксерке және ақмарқа балықтарының қоректену спектрі 20

ҚОРЫТЫНДЫ 28

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 30
Қазіргі уақыттағы балық шаруашылығының алдында тұрған мәселесі ішкі суқоймаларының балық өнімділігін арттыру болып табылады. Оларды ұтымды пайдалану үшін суқойманың ресурстарын, қоректік қорын кәсіптік балықтардың пайдаланылуын зерттеу, қоректік организмдердің тығыздығының балықтардың қоректену қарқындылығына әсерін анықтау қажет [1]. Балықтардың қоректенуін білу олардың популяциясын зерттеген кезде, жерсіндіру жұмыстары кезінде, осы балықтардың саны мен өсу темпінің ауытқу себептерін талдау кезінде, гонадаларының сапасын, дамуын зерттегенде, миграцияларының себептерін, бағыттарын кәсіптік балық аулауға пайдаланған кезде қолданады. Балықтардың қоректену ерекшеліктерін білу - қоректік тізбектің соңғы тобы - суқоймалардағы биоөнімділік процесстерін, сондай – ақ қоректік ресурстарды арттыру және оларды ұтымды пайдалану мақсатымен бірге басқаруға мүмкіндік береді [1] . Су қоймаларындағы кәсіптік балықтардың қоректенуін зерттеу ерекше маңызды мәнге ие. Қазақстанда 164 су қойма құрылған. Олардың ішіндегі ең ірісің бірі - Сырдария өзенінде орналасқан Шардара су қоймасы. Шардара су қоймасының ихтиофаунасы Сырдария өзенінің ортаңғы ағысында тіршілік ететін абориген балық түрлерінен және балық өнімділігін арттыру мақсатында жерсіндірген, сондай – ақ кездейсоқ жерсінген балықтардан құралады. Қазіргі таңда балықтың 26 түрі кездеседі. Кәсіптік түрге жататындар: сазан, арал тортасы, ақ амур, ақмарқа, шығыс тыран, ақкөз - балық, қылыш балық, шемей, бозша мөңке, жайын, жыланбасбалық, көксерке, ақ және шұбар дөңмаңдай. Ал кәсіптік емес түрге: гамбузия, кекіре, қырлықұрсақ, амур бұзаубасбалығы, үшерінділер, медака, элеотрис, жалғантеңге - балық, талма - балық жатады. 3 түрлі балық Қазақстан Республикасының Қызыл Кітабына енген. Олар: арал және түркістан қаязы, арал албырты [2]. Осы мәселелердің өзектілігін ескеріп, бітіру жұмысының мақсаты Шардара су қоймасындағы көксерке және ақмарқа балықтардың қоректену ерекшелігін, қоректік қарым - қатынастарын зерттеу. Бітіру жұмысының міндеттері:
1. Балықтардың қоректік компоненттерінің құрамын анықтау.
2. Қорек компоненттерінің сандық көрсеткіштерін анықтау: А) Кездесу жиілігін. Б) Компоненттердің санын.
В) Компоненттердің түр санын.
Г) Өлшемдік салмағын.
3. Қоректік қарым - қатынастарын анықтау.
1. Руководство по изучению питания рыб в естественных условиях. - М.: АН СССР, 1961. – 260 с.
2. Определение рыбопродуктивности промысловых участков и биологические обоснование общих допустимых уловов крупных рыбохозяйственных водоемов республиканского значения: Отчет о НИР. Раздел: Шардаринское водохранилище / НПЦ РХ. - Алматы, 2006. - С. 18 - 35.
3. Бәйімбет Ә.А., Темірхан С.Р. Қазақстанның балықтәрізділері мен балықтарының қазақша - орысша анықтауышы. - Алматы: «Қазақ университеті», 1999. – 347 б.
4. Полтавчук М.А. Биология и раведение днепровского судака в замкнутых водоемах. - Киев: Наука Думка, - 1965. – 247 с.
5. Аблайсанова Г.М. Шардара суқоймасында кездесетін балықтар және олардың басты кәсіптік түрлеріне қысқаша сипаттама // Жаршы. - 2008 - №2 -14. - С. 56 - 57.
6. Никольский Г.В. Частная ихтиология. - М.: Высшая школа, 1971. - 472 с.
7. Шорыгин А.А. Питание и пищевые взаимоотношения рыб Каспийского моря. - М.: Пищепромиздат, 1952. – 97 с.
8. Кублицкас А.К. Питание некоторых бентосоядных рыб в заливе Куршю-Марес // Труды АН.Литовск. ССР. серия Б, Т. II. - 1957. – С. 22 - 27.
9. Казанова И.И. Определитель икры и личинок рыб Балтийского моря и его заливов. // ВНИРО, Т. XXVI. - 1958. – С. 32 – 35.
10. Крыжановский С.Г., Дислер Н.Н., Смирнова Е.Н. Эколого- морфологические закономерности развития окуневых // Труды Института морфологии животных АН ССР, вып. 10. – 1953. – С. 27 – 30.
11. Даутбаева К.А. Питание плотвы Капчагайского водохранилища // В кн.: Изучение зоопродуцентов в водоемах бассейна реки Или. - Алма - Ата: КазГУ, 1982. - С. 107 – 113.
12. Лыскова В.Н. Питание и пищевые взаимоотношения рыб, акклиматизированных в озере Гусиное // В кн.: Биологические основы рыбного хозяйства на водоемах Средней Азии и Казахстана. - Алма - Ата: Наука, 1966. - С. 203 – 205.
13. Пирожников П.Л. О питании сиговых в приустьевых районах // Зоол. Журнал, Т. ХХIX , вып. 2. – 1950. – С. 27 – 33.
14. Сумбаева Л.Н., Даутбаева К.А. Питания половозрелого жереха Капчагайского водохранилища // В кн.: Изучение зоопродуцентов в водоемах бассейна реки Или. - Алма – Ата: КазГУ, 1982. - С. 112 – 117.
15. Мамилова Р.Х. Питание судака Капчагайского водохранилища // В кн.: Изучение зоопродуцентов в водоемах бассейна реки Или. - Алма - Ата: КазГУ, - С. 118 – 123.
16. Фоломеева А.П. Питание молоди леща, жереха и судака в Капчагайском водохранилище // В кн.: Изучение зоопродуцентов в водоемах бассейна реки Или. - Алма - Ата: КазГУ, - С. 133 – 142.
17. Мамилова Р.Х. Динамика питания леща Капчагайского водохранилища (1976 – 1979 гг.) // В кн.: Изучение зоопродуцентов в водоемах бассейна реки Или. - Алма - Ата: КазГУ, - С. 124 – 133.
19. Фортунатова К.Р., Попава О.А. Питание и пищевые взаимоотношения хищных рыб в дельте Волги. - М.: Наука, 1973. – 123 с.
20. Абылкасымова Т.А. Питание судака, акклиматизированного в озере Иссык – Куль // В кн.: Биологические основы рыбного хозяйства на водоемах Средней Азии и Казахстана. - Алма - Ата: Наука, 1966. - С. 203 – 205.
21. Даутбаева К.А., Трошина Т.Т. О характере питания жереха в Капчагайском водохранилище // В кн.: Биологические основы рыбного хозяйства водоемов Среднец Азии и Казахстана. - Фрунзе: Илим, 1978. - С. 93 – 96.
22. Лишен М.Н. К методике состав пищи хищных рыб // Известия ТИНРО, Т. XXXII – 1950. – С. 23 – 29.
23. Правдин И.Ф. Руководство по изучению рыб. - М.: Пищевая промышленность, 1966. – 376 с.
24. Определитель пресноводных беспозвоночных России и сопредельных территорий под редакцией С.Я. Цалолихина, Том 2. Ракообразные.- Санкт - Петербург: Мир, 1995. - 617 с.
25. Атлас беспозвоночных Аральского моря. – М.: Пищевая промышленность, 1974. - 270 с.
26. Лебедев Н.В. О возможности определения степени устойчивости промысловых скопление воблы период ее от корма // Вестник МГУ. - 1950. - №2. - С. 94 - 101.
27. Желтенкова М.В. Критическая оценка современных методов изучения питания рыб в естественных условиях // Труды Совещания по методике изучения кормовой базы и питания рыб. - М.: Изд. АН ССР,- 1955. – С. 26 - 31.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ
ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ... ... және ... ... ... ... көксерке (Sander lucioperca) және ақмарқа
(Aspius aspius) балықтардың қоректенуі
Жұмысты орындаған
4 курс студенті ... ... ... ... ... Дәуітбаева К.Ә.
(күні, қолы)
Норма бақылаушы ___________________________Сапаргалиева Н.С.
(күні, қолы)
Қорғауға жіберілді ... ... ... ... С.Т.
(күні, қолы)
Алматы, 2010
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
4
1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... балығының сипаттамасы мен биологиясы ... ... ... систематикасы ... ... ... ... мен биологиясы ... ... ... ...... шолу 7
2. ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... әдісімен танысу
9
2.2 Далалық жағдайда материал жинау және өңдеу
10
2.3 ... ... ... ... өңдеу әдісі
11
2.4 Материалдарды лабораториялық жағдайда өңдеу
12
2.5 Жыртқыш балықтардың ас қорыту жүйесінің құрылысы 15
3 ... ... ЖӘНЕ ... ... ... Көксерке және ақмарқа балықтарының қоректену спектрі
20
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... 31 ... 5 ... 8 ... ... және 27
әдебиеттер тізімі берілген.
Бітіру жұмысында көксерке және ақмарқа балықтарының қоректік құрамын
анықтау, сандық көрсеткіштері: ... ... ... ... ... түр ... ... санын зерттеу туралы жазылған.
Кілттік сөздер: бентофаг, планктофаг, популяция, ихтиофауна, фауна,
миграция, ... ... ... ... ... жыртқыш балықтардың (Sander lucioperca –
көксерке және Aspius aspius - ақмарқа) қоректену ерекшеліктерін зерттеу.
Бітіру ... ... ... ... ... ... анықтау.
2. Қорек компоненттерінің сандық көрсеткіштерін анықтау:
А) Кездесу жиілігін.
Б) Компоненттердің санын.
В) Компоненттердің түр ... ... ... ... ... шаруашылығының алдында тұрған мәселесі
ішкі суқоймаларының ... ... ... ... ... ... пайдалану үшін суқойманың ресурстарын, қоректік ... ... ... ... ... организмдердің
тығыздығының балықтардың қоректену ... ... ... [1]. ... білу ... ... ... кезде, жерсіндіру
жұмыстары кезінде, осы балықтардың саны мен өсу ... ... ... ... ... ... ... зерттегенде,
миграцияларының себептерін, бағыттарын кәсіптік балық аулауға ... ... ... ... білу - қоректік тізбектің соңғы тобы - суқоймалардағы
биоөнімділік процесстерін, ... – ақ ... ... ... оларды ұтымды пайдалану мақсатымен бірге басқаруға мүмкіндік
береді [1] . Су ... ... ... ... ... маңызды мәнге ие. ... су ... ... ... ... ең ірісің бірі -
Сырдария ... ... ... су ... Шардара су
қоймасының ихтиофаунасы ... ... ... ... ... ... балық түрлерінен және балық өнімділігін ... ... ... – ақ кездейсоқ жерсінген балықтардан
құралады. Қазіргі таңда балықтың 26 түрі ... ... ... сазан, арал тортасы, ақ амур, ақмарқа, шығыс тыран, ақкөз ... ... ... ... ... мөңке, жайын, жыланбасбалық, көксерке, ақ
және шұбар дөңмаңдай. Ал кәсіптік емес ... ... ... амур ... үшерінділер, медака, ... - ... ... - ... ... 3 ... балық Қазақстан
Республикасының Қызыл Кітабына енген. Олар: арал және түркістан қаязы, арал
албырты [2]. Осы ... ... ... жұмысының мақсаты ... ... ... және ... балықтардың қоректену ерекшелігін,
қоректік қарым - қатынастарын ... ... ... Балықтардың қоректік компоненттерінің құрамын анықтау.
2. Қорек компоненттерінің ... ... ... ... ... ... ... Компоненттердің түр санын.
Г) Өлшемдік салмағын.
3. Қоректік ... - ... ... ... ... ... балығының систематикасы
Тип: Chordata – Хордалылар ... ...... ... ... - ... ... - ... ... ... - ... ... ...... ... Percidae –
Алабұғалар ... Sander - ... Sander ... - ... ... ... сипаттамасы мен биологиясы
Денесін ктеноидты қабыршақ ... Арқа ... ... ... ... ... алшақ. Жақтары өткір тістермен
қаруланған. Екі беті ... ... ... ... ... сұр – жасыл түсті, денесінің екі ... ... ... Балтық, Қара, Каспий және Арал ... ... ... ... Ірі балық, ұзындығы 120 см және салмағы
12 кг жетеді. ... ... кең ... ... ... ... оттегінің мөлшеріне өте сезімтал,
судың ... ... және тұщы ... ... балықтарынан ерте
өледі. ... ... 200 ... 1000 ... ... ... ... Жартылай өткінші балық. Өзенге,
сондай – ақ суқойманың суы таяз ... ... ... ... – 4 ... ... Ұзындығы мен салмағы артқанда тұқымдылығы
артады.
Көксерке - өте бағалы кәсіптік ... ... ... ... ... ... Сарыуыз қапшығын сорып болғаннан ... бір ай ... ... ... енді екінші
айдан ... ... ... шабақтарымен қоректенуге көшеді. Ең
қарқынды жазда және ... ... ... қыста қоректенуін
жалғастырыды, бірақ ... ... ... ... ... ... тоқтатады. Моногамды балықтар, көбейетіннен бұрын
аталықтары ұя жасайды. Бұл кезде олар өте ... ... яғни ... ... ... ерте ... су температурасы 10 -
12ºС болған кезде ... ... мен ... ... ... жасайды.
Көксерке балығы тоған және көл – тауарлы балық ... ... ... ... ... ... үшін ... кәсіптік
маңызы жоқ балықтарды пайдаланады [4, 5].
1.2 Ақмарқа балығының систематикасы
Тип: Chordata – ... ... ...... ... үсті:
Pisces - Балықтар ... - ... ... ... - ... ... ... ... Aspius ... ... ...... ... Ақмарқа балығының сипаттамасы мен биологиясы
Денесі ұзарған, аузы үлкен, жұтқыншақ ... ... ... ... ... және ... Денесін майда
қабыршақ тығыз жауып тұрады. ... ... ... ... ... бар. Бүйірі әдетте күміс түстес, ... – сұр. Жұп ... ... ... және ... ... ... қызғылт.
Ақмарқа Балтық, Каспий, Арал және Қара ... ... ... ... Ірі ... ... 80 см ... өткінші балық. Жынысқа әдетте 3 – 4 ... ... ... қарағанда кеш жынысқа жетіледі. Уылдырығын
өзендерге шашады. ... ... ... ... ... ... өтеді. Ақмарқаның ... ... және ... ... ... ... ... айдан бастап басқа балықтардың ... ... ... ірі ... және ... ... ... уақытта қоректенбейді. ... ... ... ... өте зор [6] ... ... қоректік қарым-қатынасына шолу
Шорыгин А.А. 1952 ... ... ... и пищевые
взаимоотношения рыб северного Каспия» атты монографиясында бентоспен
қоректенетін ... ... ... [7].
Кублицкас А.К. балықтардың қоректенуі бойынша ... ... ... ... ... ... қоректенуіне қарағанда ересек балықтардың қоректенуі
жақсы зерттелген, әсіресе теңіз дернәсілдерінің қоректенуі. Бұл еңбектерді
орыс ихтиологтары ... В.И., ... И.И. ... [9]. ... ... Н.Н., ... Е.Н. және т.б. ... балықтың дернәсілінің
қоректенуін зерттеу жұмыстарын жасады [10].
Дәуітбаева К.Ә. «Питание плотвы Капчагайского водохранилища» атты
еңбегінде торта ... ... ... ... ... балығының
қоректенуі туралы материал 1976 – 1979 жылдары Қапшағай суқоймасынан
жиналған. ... ... ... ... ... ең көп макрофиттер,
балдырлар, дафниялар кездесті .
Торта балығының қоректенуі Қапшағай су қоймасында ... ... ... материал 1976 - 1979 жылдары жиналған; 379 ... ... ... 12,0 - 28,0 см ... және 2+ - 6+ (79,3 ... 7+, 8+ (20,2 %) ... балықтар қарастырылды. Қорегінде 42 компонет
кездесті, олар зоопланктоннан 14 түр, бүйіріменжүшушілер, ... ... ... ... ... көп кездесті [11].
Лыскова В.Н. «Питание и ... ... ... в ... Гусиное» деген еңбегінде балықтардың қоректік
қарым-қатынастарын зерттеді. Осы еңбегінде ұқсас қоректік организмдермен
қоректенетін екі балықтың ... ... ... ... жасады [12].
Пирожников Л.П. балықтың ішегінің ішіндегі астың қорытылу ... яғни ... ... ... ... дейін бақылап, астың
қорытылу уақытын белгіледі, осылай асты ... ... ... ... жетілген ақмарқаның қоректенуі туралы зерттеулер ... су ... ... ... туралы мәліметтер жоқ деп
айтуға болады, тек А.С ... және тағы ... ... су ... әр ... 1976 - 1973 жылдары жинады. Ақмарқаның
325 экз. қарастырылды, ұзындығы 24,6 - 47,5 см, жасы 4+ - 7+. ... ... ... ... ... 57 ... ... Diaphanosoma sр, Dарһnіа longispina, Аlоnа sр, дафнияның
жұмыртқалары, Сlаdосега, Neutradiaptomus ... және ... ... ... т.б.. ... ... көбінесе мизидалар мен
көксеркенің шабағы көп кездескен [14].
Көксеркенің қоректенуі туралы ... ... ... су ... ... Жыныстық жетілген көксеркенің қорегінің
1976 - 1979 жылдардағы құрамын (18 компонент) анықтады, олар: бұтақмұртты
және ескекаяқты ... ... 3 ... ... ... қатар ақмарқа, торта, тыран, көксерке, амур
шабағы, ... Жиі ... ... ... M. ... ... шабағы. 1976 жылы көксеркенің қорегінің негізін өзінің ... ал ... ... аз ... ... отырды, нәтижесінде
каннибализм ... ... [15, ... ... ... ... леща Капчагайского водохранилища (1976 –
1979 гг)» атты ... ... ... ... ... ... Жыныстық жетілмеген табан балығынан 40 қоректік
компонент ... ... ... және ... ... ... кенелер, балық, микрофиттер, детрит және
минералды заттар. Әртүрлі ... оның ... ... бұтақмұртты
шаяндар және мизидалар. Қоректі қабылдау индексі төмен, салыстырғанда 1978
жылдың ... ... ... ... ... ... мен тыранның қоректік компоненті 87-ге
жетеді, жыл сайын 43-тен 56 аралығында өзгерістер болып ... ... ең көп ... ... D. ... ... ... және хирономид дернәсілі, Сhironomus sp. және тағы Сһ. behningi,
ал 1978 жылы Р. ехgг. nubeculatum, Р. ехgг. convietum және тағы ... ... ... ... және жыныстық жетілмеген балықтардың
қоректері әртүрлі, өзгерген болады [18]. ... К.Р. және тағы ... ... ... ... ... беру үшін ... қоректік рационына сүйенген дұрыс ... ... ... ... ... ... ... жыртқыш
балықтардың ас қорыту жүйесінде асты тез қорытатын көп ферменттердің
болатындығын анықтады. Қыста жайын ... ... деп те ... ... ... ... ... [19].
Ыстықкөлдегі көксеркенің қоректенуі бойынша материалдар 1962 - 1963
жылдары жиналды. Осы мақсатпен 402 асқазан зерттелді, оның 342 бос ... ... ... ... ... және ... ... жоқ
балықтармен қоректенген. Бұл суқоймадағы ... ... 14-18 ... балықтармен қоректене ... ... ... және ... қоректенген, ал балықтар қосымша қорегі
ретінде болған. Өсуімен байланысты көксерке ірі балықтарды ... ... ... ... ... ... қорегінің құрамы бірдей
болған (осман, маринка, сазан, тұқы, үкішабақ және т.б.) [20].
Т.Т. ... К.Ә. ... (1978, ... ... Қапшағай су қоймасының әр түрлі аймақтарынан жиналған ұзындығы 40-
53 мм ақмарқаның шабағының (111 ... ... 59 ... организмдерді
анықтаған, олардың: 24 - зоопланктон организмдері, қалғандары бентос
өкілдері: мизидалар, ... және ... жер беті және ... инеліктер, біркүндіктер, көктемдіктер [21].
Лишев М.Н. жыртқыш балықтардың қоректік организмдерінің өлшемдік
салмақтарын берген. ... ... ... ... түрлік құрамын
анықтайды. Жыртқыш балықтардың қорегіндегі әртүрлі балық түрлерінің
өлшемдік салмақтарын анықтау үшін ... тірі ... ... ... оны ... ... салмағының пайызына есептейді. Амур бассейнінің
жыртқыш балықтарының қоректенуін зерттеген кезде осы әдісті М.Н. Лишен осы
балықтардың ... ... ... пайдаланған [22].
2 МАТЕРИАЛ ЖӘНЕ ӘДІСТЕР
Зерттеуге материалы ретінде 2009 жылы ... - ... ... Шардара су
қоймасынан жазғы өндірістік практикасынан әкелінген ... ... 14 дана ... және 12 дана ... ... ... ... балықтарды активті ау құралымен (құрма
жылым) аулады. Жиналған материалдардың ... ... ... ... жүргізілді (Q, q, L, l) [23]. ... ... ... ... ... ... алынды. Балықтардың ас қорыту
жолдары лабораторияға ... ... ас ... ... ... құрамы бинокулярмен анықталды. Қорек
компоненттерінің түрлік құрамы анықтауыштардың көмегімен қаралды [3, ... ... 5 ... ... ... ... және ... қорытылу дәрежесі анықталды [26].
Жыртқыш балықтардың қорегіндегі әртүрлі ... ... ... ... үшін олардың тірі салмақтарын санап шығуға тиіс, сосын
оны жыртқыш балықтың салмағының ... ... ... ... салмағы осы салмақтардың қосындысын асқорыту жолында ... ... ... жалпы қосындысына бөлу арқылы анықтайды
[22] .
Көксерке және ақмарқа балықтарының қоректік ...... ... су ... осы ... арасындағы бәсекелестіктің
бар – жоқтығын көрсетеді. Ең алдымен осы екі ... ... ... ... ... ... ... осы
организмдердің өлшемдік салмақтарын салыстырып, ең төмен ... ... ... ... [12].
2.1 Балықтардың қоректенуін зерттеу әдісімен танысу
Балықтардың қоректенуін зерттеу әдістемесі төрт бөлімнен тұрады:
материалды жинау, ... ас ... ... ... ... ... өңдеу, сандық мәліметтерді әдебиеттермен салыстыру және сурет
түрінде ... ... ... ... және ... екі ... ... жинау және ас қорыту жолын жеке өңдеу әдісі, яғни әрбір балықты жеке
қарастырады, және де ... ... және ... ... яғни ... ... ... және оларды бірге өңдейді [1].
Желтенкова М.В 1955 жылғы баяндамасында балықтардың қоректенуі бойынша
материалдарды өңдеу ... баға ... ... ... ... ... зерттеу қағидалары:
1. Белгілі балықты нақты бір суқоймада зерттеу үшін, нәтижесіндегі
алынатын пайдасын, мақсатын анықтап алу қажет.
2. ... ... ... балықтар популяциясын
зерттеумен, яғни балықтардың өсу қарқындылығын, ... ... ... ... санын және тағы басқа дәл сол су ... ... және ... ... зерттеумен қосарласып
жүргізілуі керек.
3. Бір балық ... ... ... қана ... ... бір ихтиофаунаның басқа да түрлерімен ... ... ... ... ... ... ... зерттеулермен міндетті түрде
толықтырылуы қажет.
5. Табиғи жағдайда қоректенуді зерттеудің ең ... ... ... ... ... қоректік ... және ... ... салыстырмалы салмағын зерттеу болып табылады.
Қоректік компоненттердің, балық қорегінің сапасын және ... ... жеке ... ... ... ... және игерілетіндігін, су температурасын ескеру керек [27].
Бұл қағидалар А.А. Шорыгиннің монографиясында көрсетілген және ... ... ... ... ... бір-бірімен тығыз байланысқан және қоректену мәселесімен
байланысты 4 ұғым бар:
1. Су қойманың қоректік ... - ... және ... ... және ... ... ... жиынтығы, олардың ыдырау
өнімдері.
2. Су қойманың қоректік базасы- бұл ... ... ... ... ... Ол ... бір уақытта ихтиофаунаның түрлік
және жастық топтарымен қорек ретінде қолданылады, және де ... ... ... өмір ... база - ... ... ... ресурстардың бір
бөлігі.
3. Су қойманың қоректілігі - қоректік базаның балықпен тұтынылатын
бір бөлігі.
4. Су қойма ... ... ... ... бұл ... [1].
2.2 Далалық жағдайда материал жинау және өңдеу
Балықтардың қоректенуі бойынша материал жинау ... ... ... ... жүргізіледі. Материалды белсенді ау құралымен
аулау керек: трал, құрма ... тор және т.б.. ... ау ... материалдар балықтың аулау кезінде нақты қандай қорекпен
қоректенгенін ... ... ... ... ... ... мақсатына байланысты 10-100 данадан тұрады. Дене ұзындығы
20 см дейінгі балықтарды түгелдей фиксирлейді. Ал дене ұзындықтары 20 см
үлкен ... тек қана ас ... ... ... Ол ... ... ... (салмағын (Q, q), дене ұзындығын (L, l),
жынысын және жыныс ... ... ... ... майлылығын,
жасын, өсу қарқындылығын анықтайды) жасайды. Осы мәліметтерді ихтиологиялық
журналға енгізеді. Зерттейтін белгілі орындарды сызбалық ... ... оған ... қою ... ... ... қай ... қасында екенін,
балық пен планктонның тұрақты жиналған орнын, ... қай ... және ... мен ... жазу ... Осы ... кәсіптерді
тағы басқа мінездемелерді белгілеу керек, мына тұжырымдар ұйғарылуы керек:
балықтардың келу және кету уақыты, кәсіптің көлемі немесе кеңділігі, қандай
ау құралдары ... ... ... ... ... ... ішінен бір ау құралымен бір уақытта ауланған балық ... 25 экз. ... ... алынады. Материалда әр түрлі жастағылардың
саны көп болған кезде (әр түрлі жастағылар) ... көп ... саны ... ... әр ... көлемді балықтардан алынады. Бір қалыпты жұмыстарды
әр түрлі ау құралдарымен жүргізгендіктен пробаларды ... ау ... ... ... бортқа көтере салып, ... ... ... ... үшін проба (5 - 10 ... ... ... ... ... кезде, ең ірі, орташа және майда балықтары таңдалынып,
әрқайсысынан 15 - 20 ... ... Егер аз ... ... ... алынған
балықтың бәрін анализге қолданады, тіпті жалғыз данасында. Егер визуалды
анализде ас ... ... ... ... бір - ... ... онда 15 - 20 дана пробаны 10 данаға дейін азайтуға болады
[8].
Майда балықтардың (килька, шпрот, майшабақтардың шабағы және ... ... ... үшін балықты түгелдей формалинмен фиксациялайды.
Ал ірі балықтардың (майшабақтардың әртүрлі түрлері, ақсақа тәрізділердің,
дөңмаңдайдың әртүрлі түрлері және тағы ... ас ... ... ... бөлек
алынып кеңірдегіне (ауыз қуысына жақынырақ) ... ... ... ... ... әр ... немесе ішек-қарын бөлек номермен дәкеге төрт
бұрышты етіп салынады [8].
2.3 Балықтардың қоректенуі ... ... ... әдісі
Ас қорыту жолындағы қоректің құрамын сапалық және сандық өңдеу тек
лабораторияда жүргізілуі тиіс. ... ... ... ... аз ғана ас ... ... ... тиіс, ол негізгі берілген
ауданда немесе берілген орындарда белгілі бір көрсеткіштерге бағыт ... ... Бұл ... балықты іздеу үшін қажет, ішек ... ... ... ... ... ... мекендейтінін және қоректенуін
көрсетеді [9].
Сандық өңдеу: дала жағдайда материалдарды сандық өңдеу үшін ... ... ірі дәрі - ... ... техно-химиялық өлшеуіштер,
әртүрлі құралдар, Петри табақшасы, әйнек және темір ... және ... . ... ... ... барысында мөлшерлі ыдыстарды пацдаланады.
Өңдеу барысында іріктеп алынған 10-15 дана ... ... және ... ... ... ... ... сұйықтықта болуы керек.
Соңғы жағдайда 1 ыдысқа су құяды және ... ... ... ... ... ... ішекегі немесе қарындағы қоректік түйін
салынады, бірақ, қоректік түйін сулы деңгейде ... ... ... ... ... ... ... шаянтәрізділер) қоректік
түйіннен шығарады және де оларды санайды. Сосын қоректік түйіннің салмағы
және көлемі ... ... ... ... ... және ... ірі организмдердің көлемімен немесе барлық қоректік түйінмен
анықталады [1].
Сапалық өңдеу: Петри табақшасында қаралады және ... ... ... ең көп ... ... көрсетіледі, оның даму кезеңі
және қорытылу дәрежесі қарастырылады. Түрлі сандық ара қатынастағы қоректің
құрамы Лебедевтің визуалды 5 баллдық шкаласымен ... ... ... сақталған, ешқандай ыдырау мүшелері жоқ және
қазір ғана жұтылған;
2. Организмдер кішкене қорытылған, денесі бөлшектерге ... ... бар, ... ... ... ішкі ... түгел, бірақ
арқасынан кішкене мұжылған, кейбіреулерінде желбезектері ... ... ... дейін анықтауға және санауға болады;
3. Организмдер жартылай қорытылған, ... ... ... қанаттары болады, шаяндардың кейбір мүшелері қорытылып кеткен.
4. Өте қорытылған және қатты ыдыраған ... ... ... желбезектерімен, қабыршақтарымен және
тағы ... ... ... ... ... масса, формалық элементтерсіз [26].
Қоректің қорытылу деңгейінің ерекшелігі әсіресе тәуліктік балық жинау
кезінде керек, бұл балықтардың қаншалықты жиі қоректеніп ... ... ... ... ... ... ... қоректенгенін
білуге болады, мысалы, егер ішекте қорек жақсы сақталған ... онда ... ... жиі ... ... және де ... жиынтық қоректік
организмдердің тығыз екендігін көрсетеді [26].
2.4 Материалдарды лабораториялық жағдайда өңдеу
Материалды ... ... ... кезде қоректік
компоненттерді сапалық және сандық өңдейді.
Формалинмен фиксирленген балық пробасын немесе ... ... ... ... үшін ... күнге тұщы суға салып қою керек.
Этикеткада ... ... ... ... ... ... санаған журналға
жазады және де ихтиологиялық журналдан зерттелетін балықтардың ... ... ... ... жасы және ... туралы
мәліметтерді алады [1]. ... ... ... ... ... ... іске асырылады, балықтың құрсақ
жағынан бастап кеңірдегіне дейін кеседі, сосын ... ... ... шығарады. Сосын оның толысу деңгейін анықтайды: 0- ... ... бос, 1- ... ... ... толысуы аз, 2-3 қарын немесе ішектің
толысуы орташа, 4- ... және ішек ... 5- ... немесе ішек созылған,
қорек ішекте толып тұр. Ас қорыту ... ... ... ... ... ... ... қайшымен асқорыту жүйесі ... және ... ... ... ... құрамын пинцетпен
шығарады, ішектің шырыны бірге алынбауы үшін ... ... ... ... ... та ... ... Негізгі құрамын ішектің ішіндегіні
алып болған соң ішекті ... ... ... ... ... ... ... бөліп алады. Ішекті және қарынды өңдеу екі бөлек жүреді. Ал
қарынсыз жыртқыштардың алдыңғы, ... және ... ... ... өңдейді.
Қоректі өлшеу торзионды, аптекарлық ... ... ... бұл үшін ... ... ... ... фильтрлі қағазға
сусыздандырып ... ... ... қоректік құрамының түрлік санын қарында санайды, ал
ішектің ... ... тек ... ғана ... Ал егер ... бос
болған жағдайда ішек құрамын тереңірек қарастырады немесе зерттейді, ал
егер организмдер сақталынған ... онда ... ... ... ... ... санау үшін заттық шыныға қоректі ұзына бойы
оптикаға көрінетіндей қылып орналастырады ... ... ... Ірі ... ... ... ... немесе ішекте
қорегі көп болған жағдайда, оның ... ... ... ... ... алады, себебі әртүрлі организмдердің ішекте және ... ... ... [19]. ... ... қолданған
жағдайда ірі организмдерді өңдегеннен кейін қоректің түйіні де белгілі су
мөлшерімен ыдыста араластырылады және штемпель ... ... ... ... ... арқылы өңдеу үшін екі порция алынады, слсын
ары қарай қоректік ... ... ... екі ... ... ... ... дернәсілдері,
балықтар және тағы басқа) ірі организмдерге өңдеу жүргізгенде жалғыз ... ... ... ғана емес, ас қорыту жүйесінің құрамында
өңдеген жөн. Организмдер қорытылып ... ... ... ... ... амоиподтарды, бастары немесе
тельсондары, сагиттері арқылы, ал балықтардың дернәсілдерін және шабақтарын
желбезек сүйектері ... ... ... ... ... ... ас қорыту жүйелерінде балықтардың қабыршақтары кездесуі
мүмкін, олар ... ... ... тек қана ... ... келмейтін қатты қорытылған организмдер ... ... ... тобы белгіленеді немесе олардың салмақтарын ... ... ... ... ... біркелкі қорек
болғанда асқазан мен ішектің құрамын өңдеу қиынға түспес үшін топтық өңдеу
әрекеті қолданылады. Асқорыту ... ... және ... ... ... ... қоректік түйін белгілі бір мөлшердегі суға
жақсылап араластырылады, ... ... ... жарты бөлігімен
өңделеді. Түрлеріне байланысты пробадағы барлық организмдер саналады, ... ... ... ... организмдердің орташа саны ... ... ... ... организмдердің құрамы мен саны –
ерекше ... ... ... Ол ... организмнің қаншалықты
қорытылғаны жазылады. Егер қоректік түйін қатты ... ... ... ... барлық қоректің қанша пайызын анықтауға болатыны анықталуы
тиіс [1].
2.5 Жыртқыш балықтардың ас қорыту жүйесінің ... ... ... ... жағдайына қарамастан ас қорыту
жүйесінде бір қатар ерекшеліктері болады.
Аузының көлемімен, пішіні ... ... ... ... ... ... қорегін толығымен жұтады. Көбісінің аузы
үлкен болады. Қоректену ... ... ... ... ... ие. Оның жұту ... жұтқыншақ кеңдігі, жоғарғы жақ
қозғалысы шекарасында бір ... ... бар ... ... жататын және қозғалысы шектелген жыртқыштар үшін жұту
аппаратында бейімделушілік ерекшеліктері болады.
1. ... ... ... ... аузын ашқан кезде ауыз
қуысы өткір ... ... ... Ауыз сағандарының қуысы қаруланған, ауыз қуысында өткір тікенекті
тісшелері бар, таңдай, жұту ... ... ... ... ... ... [1].
Тұщы су жыртқыштарының да аузы үлкен болып келеді (шортан, көксерке,
лаха), cонымен қатар аз кездесетін ... ... ... -
ақмарқа (Aspius aspius L.) және қылышбалық (Рelecus cultratus L.). Көптеген
жыртқыштардың ауыз ... ... ... ... ... ... қызметі қоректі
ұстаумен шектеледі. Бұл топ балықтары үшін жұту ... ... Тіс жыл ... ... ... Көне ... тіс ... жаңа тіс
өседі. ... ... ... ... ... ... ... тек қана жұту аппаратында
және желбезек доғасында болады. Тұқы
балықтары үшін жұтқыншақ тісі екі ... жұқа ұзын ... ... тісі бар ... үшін ... ... жұтқыншақтан
басталады. ... ... ... ... үлкен ерекшеліктер
байқалады. Тағам жұтқыншақтан асқазанға, егер ол жоқ болса бірден ішекке
түседі. Жыртқыштарда ас қорыту ... ... ... ... ... ... [1]. ... бар балықтар
үшін, асқазанда ет пен ... ... ... ... Бұл ... ... ... қорекке қарап ... ... ... ... ... ... ... асқорыту жолында өтеді. Бұл балықтардың
қоректенуін зерттегенде барлық ішектегі ас қаралады. Ас ... ... ... ... ... 1) ... қысқа, жуан-өңеш аймағы,
2) ортаңғы бір ... ... ) ... - тік ... ... ішектің шығуы. ... ... ... ... ... орта есеппен 96%. Жасы ұлғая ішектің
ұзындығы өсе береді [1]. ... ... ... ... ... ... ... асқазаны әлсіз жетілген
жыртқыш балықтар бар. Бұл балықтарды ... ... деп ... ... ... ... Бұл ... балықтар ірі омыртқасыздармен
қоректенеді. Сол себепті жыртқыш ... ... ... ... ... ... шаруашылық маңызын анықтау
мақсатында егжей-тегжейлі жылдық қоректену динамикасын ... ... ... ... ... әдістерді қолдану және балықтардың
тамақтануын зерттеген кезде биологиялық жағдайды тәжірбиелік жағдайға
мейлінше ... ... Сол ... ... ... 5 күнде бір рет
қолдану ... ... үшін ... қарқынды кезеңінің маңызы өте зор, ... ... ... ... ... ... ... болады. Сонымен
қатар, үлкен миграция жасайтын теңіз жыртқыштарының пелагиялық түрлері ... ... еске ... ... Жеке ... ... ... және тұщы су формалары жылдың көп уақытында бір-біріне қосылмай
бөлек ... Сол ... ... бір ... көп ... алу ... емес. Материалдарды жүйелі түрде жинау балық ... ... ... ... ... ... ... асады.
Қыста қорек құрамы және ... ... ... қарағанда
тұрақтырақ болады, жылу сүйгіш балықтар жайлы материалдарды ... 2 - ... ал суық ... ... үшін жиірек жинау керек. Осы ... ... ... жазу керек. Мұндай зерттеулерді орындау үшін
жыртқыштың биологиялық ерекшеліктерін біле отырып, оларды тіршілік кезеңіне
байланысты көлемі ... ... ... ... ... және ... үшін бұл ... 5 - 10 см. етіп алынады. ... ... ... бойынша балықтар келесі ... ... ... ... ... ... тобы 4. ... ... тобы 5. ... аз ... [1]. ... ... келесі жағдайларды ескеру қажет: а) ... ауға ... ... ... оның бір ... ... в) ... ретінде тек бір
жерде тіршілік ететін және бірдей қорекпен қоректенетін балықтарды алу
қажет. г) ... ... ... қоректік базасын, яғни жергілікті ихтиофаунаны зерттеу керек.
д) қоректену анализіне ... ... ... ... ... ... ... келесі
өңдеуге дайындайды [8]. ... ... ... - ішек ... ұзақ ... ... ... салмақтық және
көлемді құрамын тексеруге қолайлы. Жыртқыштардың қоректенуі ... ... ... ... анализден кейін, балықты кесер алдында
оның ауыз ... ... ... ... ... ... оны алып ... оның қорытылу ... ... ... Тістерін тексеру керек, оның санының тұрақтылығын қарау. 3.
айқын дамыған асқазаны бар жыртқыштардан қарын, ал ... ... ... ... 4. ... ... ... ... ... ... барлық балықтардың
биологиялық анализін жасау керек. Алынған ... мен ... ... ... [8]. ... ... ... қоректенудің ең белсенді уақытын, ас қорыту жолы
арқылы қорек өту уақытын, қоректің тәуліктік тұтынуын және тағы ... ... Ол үшін ... әр 3 - 4 сағат сайын сынамаға балықтың ... алып ... ... тәулігіне 60 - 80 балық жиналады [1].
3 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ... ... ... және ... ... қоректену спектрі
Көксерке балығының қорегінің құрамында мына компоненттер кездесті:
балықтар ... – Rutilus rutilus, ... – Cyprinus carpio, ... ... auratus, ... – Pelecus cultratus, арал қаязы – Leuciscus
idus oxianus, ақмарқа – Aspius aspius, үкі шабақ – Allburnoides ... – Abramis brama), ... ... ...
Hypophthalmichthys molitrix), бүйіріменжүзушілер (Gammarus sp.), ... sp.), ... (Mysis ... intermedia), көлбақа (Rana
radibunda) (кесте 1).
1 кесте
Көксерке балығының қорегінің құрамы
| | | |
| | ... су ... ... ... |
| | | ... ... | |
| | | | | | |
| | ... | |Компоненттердің | |
| | ... |% ... |% |
| ... |
|1 |Rutilus rutilus – ... |4,0 |28,0 | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | |8,0 |62,0 |
|2 ... carpio – ... |6,0 |43,0 | | |
|3 ... auratus – | | | | |
| ... ... |11,0 |78,0 | | |
|4 |Pelecus ... – | | | | |
| ... ... |2,0 |14,0 | | |
|5 ... idus oxianus –| | | | |
| ... ... |3,0 |21,0 | | |
|6 |Aspius aspius – ... |5,0 |56,0 | | |
|7 ... ... –| | | | |
| |үкі ... |10,0 |71,0 | | |
|8 |Abramis brama – ... |9,0 |64,0 | | |
| ... ... | |
|9 ... | | | |
| ... – ақ дөңмаңдай |13,0 |100,0 |1,0 |
| | | | |7,5 |
| ... ... ... sp. |12,0 |86,0 | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | |3,0 |23,0 ... |Mysis ... | | | | |
| ... |10,0 |71,0 | | ... ... sp. |13,0 |93,0 | | ... |Rana radibunda – көлбақа|2,0 |14,0 |1,0 |7,5 ... ... ... компоненттерінің түр саны мен өлшемдік
салмағы 2 кестеде берілген.
2 кесте
Көксерке балығының қоректік компоненттерінің түр саны мен өлшемдік ... | ... су ... ... ... |
| | | |
| | | ... ... | |
| | | | | | |
| | |Түр саны | ... ... | |
| | | |% | |% |
| ... |
|1 |Rutilus rutilus |16,0 |5,0 |16 x 5,5мг = 8,8 мг |6,6 |
|2 ... carpio |28,0 |9,0 |28 х 6мг = 168мг |12,7 |
|3 ... auratus |18,0 |5,6 |18 х 4,8мг = 86,4мг |6,5 |
|4 |Pelecus ... |12,0 |3,6 |12 х 4,2мг = 50,4мг |3,7 |
|5 ... idus oxianus |8,0 |2,5 |8 х 4,9мг = 39,2мг |3,0 |
|6 |Aspius aspius |13,0 |4,0 |13 х 5,9мг = 76,7мг |5,7 |
|7 ... ... |32,0 |10,0 |32 х 4мг = 128мг |9,6 |
|8 |Abramis brama |28,0 |9,0 |28 х 6,1мг = ... |13,0 |
| ... дернәсілдері |
|9 ... |146,0 |14,0 |46 х 1,7м = 78,2мг |6,0 |
| ... | | | | |
| ... ... ... sp. |44,0 |13,7 |44 х 4,5мг = 198мг |15,0 ... |Mysis ... |52,0 |16,0 |52 х 2,9мг = ... |11,4 |
| |intermedia | | | | ... ... sp. |22,0 |6,8 |22 х 3мг = 66мг |5,0 ... |Rana ... - ... |0,6 |2 х 5,6мг = 11,2мг |0,8 ... ... ... ... ... ... ... (мөңке – Carassius auratus, тыран – Abramis brama, үкі шабақ –
Allburnoides taeniatus, ... – Pelecus ... ... (ақдөңмаңдай – Hypophthalmichthys molitrix, сазан – Cyprinus
carpio), дафния (Daphnia ... ... (Mysis ... ... ... sp.), хирономид дернәсілі
(Chironomus plumosus), жоғарғы сатыдағы өсімдіктер, шегіртке ... ... ... балығының қорегінің құрамы
| | ... су ... ... ... |
| | | |
| | | ... ... | |
| | | | | | |
| | ... | ... | |
| | ... |% ... |% |
| ... |
|1 ... auratus |6,0 |50,0 | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | |4,0 |33,5 |
|2 |Abramis brama | |33,3 | | |
| | |4,0 | | | |
|3 ... ... | |66,6 | | |
| | |8,0 | | | |
|4 |Pelecus ... | |42,0 | | |
| | |5,0 | | | |
| ... дернәсілдері |
|5 ... | | | | |
| ... |11,0 |92,0 | | |
| | | | |2,0 |16,6 |
|6 ... carpio | |83,3 | | |
| | |10,0 | | | |
| ... |
|7 |Daphnia ... | |75,0 | | |
| | |9,0 | | | |
| | | | | | |
| | | | |3,0 |25,0 |
|8 |Mysis ... | | | | |
| ... |7,0 |58,3 | | |
|9 ... sp. | |100,0 | | |
| | |12,0 | | | |
| ... ... ... ... plumosus | |75,0 |1,0 |8,3 |
| | |9,0 | | | ... |Жоғары сатыдағы | | |1,0 | |
| ... |3,0 |25,0 | |8,3 ... ... | |8,3 |1,0 |8,3 |
| | |1,0 | | | ... ... ... ... түр саны мен ... 4 ... берілген (кесте 4). Компоненттердің кездесу жиілігі,
компонент ... түр саны және ... ... 1 - 8 ... ... ... ... компоненттерінің түр саны мен өлшемдік салмағы
| | ... су ... ... ... |
| | | |
| ... | ... | | |
| | | | | | |
| | |Түр саны |% ... салмағы |% |
| ... |
|1 ... auratus |13,0 |13,0 |13 х 4,8мг = 62,4мг |10,4 |
|2 |Abramis brama |9,0 |9,0 |9 х 6,1мг = 54.9мг |9,2 |
|3 ... ... |14,0 |14,0 |14 х 4мг = 56мг |9,4 |
|4 |Pelecus ... |7,0 |7,0 |7 х 4,2мг = 29,4мг |5,0 |
| ... ... |
|5 ... |21,0 |10,0 |21 х 1,7мг = 35,7мг |6,0 |
| ... | | | | |
|6 ... carpio |18,0 |8,0 |18 х 3мг = 54мг |9,0 |
| ... |
|7 |Daphnia ... |51,0 |23,0 |51 х 0,2мг = 10,2мг |1,7 |
|8 |Mysis ... |32,0 |15,0 |32 х 3,3мг = ... |17,6 |
| ... | | | | |
|9 ... sp. |29,0 |13,0 |29 х 4,5мг = ... |22,0 |
| ... ... ... ... plumosus |25,0 |11,0 |25 х 2,2мг = 55мг |9,2 ... ... ... | | | | |
| ... | | | | ... ... |1,0 |0,4 |1 х 3,2мг = 3,2мг |0,5 |
| | |220,0 |100,0 |596,9 |100,0 ... балығының қорек компоненттерінің кездесу жиілігі жағынан ең
көп балықтардың дернәсілдері (Hypophthalmichthys molitrix - 100 %) ... ... – 93 %, ... – 86 %, ... 71 %) ... ... ... мөңке 78 % , үкі шабақ 71 %, тыран ... 56 %, ... 43 %, ... 28 %, арал ... 21 % және қылыш ... 14 % ... ... ... жиілігі 14 % болды (сурет 1).
1 сурет. Көксерке балығының қорек компоненттерінің кездесу жиілігі, ... ... ... сан көрсеткіш бойынша ең көп
балықтар (62%) мен шаянтәрізділер (30%) болды. ... ... ... 7,5 %. ... сан ... 7,5 % ... (сурет
2).
2 сурет. Көксерке балығының қорек компоненттерінің сан көрсеткіштері, %
Көксерке ... ... ... түр саны ... ... (H. molitrix – 14 %) ... болды. Балықтардың түр ... ... ... - 10,0 %, Cyprinus carpio - ... brama - 9,0 % , ... auratus - 5,6 %, Rutilus rutilus - 5,0 %,
Aspius aspius - 4,0 %, Pelecus ... - 3,6 %, ... idus oxianus ... %. ... түр саны: Mysis (Mesomysis) intermedia - 16,0 %,
Gammarus sp. - 13,7 %, Pandalus sp. - 6,8 %. ... түр ... (Rana ... 0,6 % ... ... ... Көксерке балығының қорек компоненттерінің түр санының
көрсеткіштері, %
Қорек компоненттерінің өлшемдік салмағы бойынша көксерке балығында
балықтар басым болды: тыран - 13,0 %, ... - 12,7 %, үкі ... -9,6 ... - 6,6 %, ... ... - 6,5 %, ... - 5,7 %, ... балық-3,7 %,
арал қаязы - 3,0 %. ... ... ... ... ... 6,0 %. ... өлшемдік
салмақтары: бүйіріменжүзушілер - 15,0 %, мизидалар - 11,4 %, ... 5,0 %. ... ... салмағы 0,8 % (сурет 4).
4 сурет. Көксерке балғының қорек компоненттерінің ... ... ... ... ... кездесу жиілігі ... ... – 100 % , ... – 75 % , ...
58,3 %) мен балықтардың дернәсілдері (ақдөңмаңдай – 92 %, сазан - 83,3 ... көп ... ... ... кездесу жиілігі 50 %, үкі шабақ 66,6 %,
қылыш - балық 42 %, тырандікі 33,3 % ... ... ... ... 75 %. ... ... ... 25 %. Шегірткенің кездесу
жиілігі 8,3 % болды (сурет 5).
5 ... ... ... ... ... ... ... %
Ақмарқа балығының қорек компоненттерінің сан көрсеткіші бойынша
балықтар (33,5 %) басым ... ... осы ... ... ... ... ... отыр. Шаянтәрізділердің сан көрсеткіші 25 %, ... ... сан ... 16,6 %. ... дернәсілінің
сан көрсеткіші – 8,3 %, жоғарғы сатыдағы өсімдіктердің – 8,3 ... - 8,3 % ... ... ... ... Ақмарқа балығының қорек компоненттерінің сан көрсеткіштері, %
Қоректік компоненттерінің түр санының көрсеткіштері бойынша ақмарқа
балығында шаянтәрізділер басым болды: Daphnia ... - 23,0 %, ... ... - 15,0 %, Gammarus sp. - 13,0 %. ... түр саны бойынша көрсеткіштері Hypophhtalmichthys molitrix
- 10,0 %, Cyprinus сarpio - 8,0 % ... ... түр ... Allburnoides taeniatus - 6,3 %, Carassius auratus - 6,0 ... brama - 4,0 %, Pelecus ... - 3,0 %. ... ... ... түр ... ... 11,0 % болды.
Шегірткенің түр саны 0,4 % (сурет 7).
7 сурет. Ақмарқа балығының қорек компоненттерінің түр санының
көрсеткіштері, %
Ақмарқа балығының ... ... ... ... бойынша
шаянтәрізділер басым болды: дафниялар - 1,7 %, мизидалар - ... - 22,0 %. ... ... ... салмақтары H.
molitriх - 6,0 % және Cyprinus carpio - 9,0 % ... ... (Ch. ... ... ... 9,2 %. ... өлшемдік
салмақтары бозша мөңке - 10,4 %, үкі шабақ - 9,4 %, тыран - 9,2 % ... ... - 5,0 % ... Шегірткенің өлшемдік салмағы 0,5 % болды (сурет
8).
8 сурет. ... ... ... ... ... салмағы, %
Алынған нәтижелер бойынша Шардара су қоймасында көксерке және ақмарқа
балықтарының арасындағы қоректік қарым – қатынасы 49,8 % тең. ... екі ... ... ... ... бар. ... Шардара су
қоймасындағы көксерке және ақмарқа балықтарының қоректік базасын жақсарту
қажет. Шардара су қоймасында осы екі ... ... ... балықтарға жоғары болған. Бұл балықтар суқоймада балықтармен,
ақдөңмаңдайдың дернәсілдерімен және ... ... (5 ... ... және ... ... ... қарым – қатынастары
| | | |
| | ... ... ... ... ... | |
| | | | |
| | ... ... |
|1 |Carassius auratus |6,5 |10,4 |
|2 |Abramis brama |13,0 |9,2 |
|3 ... ... |9,6 |9,4 |
|4 |Pelecus ... |3,7 |5,0 |
|5 ... molitrix |6,0 |6,0 |
|6 ... sp. |15,0 |22,0 ... |49,8 % ... 2009 ... ... айларында Оңтүстік Қазақстан
облысы, Шардара ауданындағы ЖШС «Шардара балық питомнигінде» өткен жазғы
өндірістік ... ... су ... әкелінген балықтардан әдістеме
бойынша жыртқыш балықтарға жататын көксеркенің 14 данасы және ақмарқаның ... ... ... ... ... қоректік компоненттерден
балықтар (торта, сазан, тыран, үкі шабақ, ақмарқа, арал ... ... ... және балықтардың дернәсілдері (ақ дөңмаңдай), шаянтәрізділер
(бүйіріменжүзушілер, креветка, мизида), ... ... ... ... ... ... жиілігі бойынша
балықтардың дернәсілдері (100 %) мен ... (93 %) ... ... ал ... кездескендері балықтардан Pelecus cultratus - 14,0 % және ... ... ... саны ... ... (62,0 %) ең көп ... аз
кездескендері балықтардың дернәсілдері (7,5 %) мен көлбақа (7,5 %).
Түр саны бойынша балықтар (48,7 %) мен ... (36,5 %) ... ең аз ... ... (0,6 %) ... ... ... салмағы бойынша ... - 15,0 %, ... - 11,4 %) мен ... ... %, сазан - 12,7 %) басым болды.
Ақмарқа балығының ішігінен мына компоненттер ... ... ... ... үкі ... қылыш балық) және олардың дернәсілдері
(сазан, ақдөңмаңдай) ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктер
мен шегіртке.
Ақмарқа балығының қорек компоненттерінде кездесу жиілігі бойынша
балықтардың ... ... - 92,0 %) мен ... – 100 %) көп ... ал ... (8,3 %) аз кездесті.
Компоненттердің саны жағынан балықтар (33,5 %) мен ... ... ... Ал ... ... жоғарғы сатыдағы өсімдіктер және
шегірткелер бірдей көрсеткіш (8,3 %) ... түр саны ... ... (Daphnia ... ... %, Mysis ... ... - 15,0 %, Gammarus sp. - 13,0 %) мен
хирономид дернәсілдері (11,0 %) ... ... ал ... төменгі
көрсеткішті (0,4 %) көрсетті. Қоректік компоненттерінің өлшемдік салмағы
бойынша шаянтәрізділер ... - 22,0 % ... - 17,6 ... ... ал ... көрсеткішті (0,5 %) көлбақалар көрсетті.
Зерттелген екі балықтыңда Шардара су ... ... ... мен ... ... Алынған нәтижелер бойынша олар көбінесе
тұқытәрізділермен (сазан, бозша мөңке, торта, ақмарқа, қылыш балық, үкі
шабақ) қоректенген. ... ... ... ... ... ... кітабына тіркелген арал қаязы кездескен. Шаянтәрізділер (креветка,
мизида, бүйіріменжүзушілер, дафния) және ... ... ... су ... ... ретінде маңызы өте зор. Көлбақа мен
шегіртке кездейсоқ кездескен қоректік компонент ... ... су ... ... және ... балықтарының арасында
қорекке бәсекелестік бар. Алынған нәтиже бойынша ол шамамен 50 % тең ... су ... осы ... ... организмдердің санын
арттыру керек, сонымен бірге осы екі ... ... ... ... ... ... бұл ... бәсекелестігі балықтарға жоғары, яғни
қорегінің басым бөлігін майда кәсіптік, сирек ... және ... ... ... ... Басқа жағынан бұл жыртқыш балықтар олардың су
қоймадағы санын реттеп отырады. Негізінен ... ... ... ... ... ... қоректік ресурстарын тұрақтандыру қажет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Руководство по изучению питания рыб в ... ... - ... ... 1961. – 260 ... ... рыбопродуктивности промысловых участков и ... ... ... ... крупных рыбохозяйственных
водоемов республиканского значения: Отчет о НИР. Раздел: Шардаринское
водохранилище / НПЦ РХ. - Алматы, 2006. - С. 18 - ... ... Ә.А., ... С.Р. ... ... ... ... - орысша анықтауышы. - Алматы: «Қазақ университеті»,
1999. – 347 б.
4. Полтавчук М.А. ... и ... ... ... ... водоемах. - Киев: Наука Думка, - 1965. – 247 с.
5. ... Г.М. ... ... ... ... және
олардың басты кәсіптік түрлеріне қысқаша ... // ... - 2008 ... -14. - С. 56 - ... ... Г.В. ... ихтиология. - М.: Высшая школа, 1971. - 472
с.
7. Шорыгин А.А. ... и ... ... рыб ... - М.: ... 1952. – 97 ... Кублицкас А.К. Питание некоторых бентосоядных рыб в заливе ... // ... ... ССР. ... Б, Т. II. - 1957. – С. 22
- ... ... И.И. Определитель икры и личинок рыб Балтийского моря и ... // ... Т. XXVI. - 1958. – С. 32 – ... ... С.Г., ... Н.Н., Смирнова Е.Н. Эколого-
морфологические закономерности ... ... // ... ... ... АН ССР, вып. 10. – 1953. – С. 27 – ... ... К.А. ... плотвы Капчагайского водохранилища // ... ... ... в ... ... реки Или. - Алма -
Ата: КазГУ, 1982. - С. 107 – ... ... В.Н. ... и ... взаимоотношения ... в ... ... // В кн.: ... ... ... на ... Средней Азии и Казахстана. - Алма - ... 1966. - С. 203 – ... ... П.Л. О ... ... в ... ... // Зоол.
Журнал, Т. ХХIX , вып. 2. – 1950. – С. 27 – ... ... Л.Н., ... К.А. ... половозрелого жереха
Капчагайского водохранилища // В кн.: Изучение зоопродуцентов в ... реки Или. - Алма – Ата: ... 1982. - С. 112 – ... ... Р.Х. ... судака Капчагайского водохранилища // В
кн.: Изучение ... в ... ... реки Или. - Алма ... ... - С. 118 – ... ... А.П. ... ... ... жереха и судака в Капчагайском
водохранилище // В кн.: Изучение зоопродуцентов в ... ... Или. - Алма - Ата: ... - С. 133 – ... Мамилова Р.Х. Динамика питания леща Капчагайского водохранилища
(1976 – 1979 гг.) // В кн.: ... ... в ... ... Или. - Алма - Ата: КазГУ, - С. 124 – 133.
19. Фортунатова К.Р., Попава О.А. ... и ... ... рыб в ... ... - М.: ... 1973. – 123 ... Абылкасымова Т.А. Питание судака, акклиматизированного в ... – Куль // В кн.: ... ... ... ... на ... Азии и Казахстана. - Алма - Ата: Наука, 1966. - С. 203 – 205.
21. ... К.А., ... Т.Т. О ... ... ... ... ... // В кн.: Биологические основы рыбного
хозяйства водоемов Среднец Азии и ... - ... ... 1978. ... 93 – 96.
22. Лишен М.Н. К ... ... пищи ... рыб // ... ... XXXII – 1950. – С. 23 – 29.
23. Правдин И.Ф. Руководство по ... рыб. - М.: ... 1966. – 376 ... Определитель пресноводных беспозвоночных России и сопредельных
территорий под редакцией С.Я. ... Том 2. ... ... ... Мир, 1995. - 617 ... Атлас беспозвоночных Аральского ... – М.: ... 1974. - 270 ... ... Н.В. О возможности определения ... ... ... воблы период ее от корма // Вестник МГУ. -
1950. - №2. - С. 94 - ... ... М.В. ... оценка современных методов изучения
питания рыб в ... ... // ... Совещания по ... ... базы и ... рыб. - М.: Изд. АН ССР,- 1955. – С. 26
- 31.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қапшағай суқоймасындағы кейбір бөгде балықтардың таралуы56 бет
Бентосжегіш балықтардың қоректенуі25 бет
Нематода паразиттері6 бет
Қазақстан суқоймаларындағы (балқаш көлі, алакөл көлдеріндегі) балықтардың гельминтоз ауруларын зерттеу61 бет
Қазақстан суқоймаларындағы (Балқаш көлі, Арал (Кіші Арал) теңізі, Жайық өзені) кәсіптік маңызы бар тұқы балықтардың қазіргі жағдайдағы гельминтофаунасы57 бет
"балықтардың ас қорыту жүйесі"3 бет
Алакөл көлдер жүйесіндегі жыртқыш балықтардың қоректенуі51 бет
Алакөл суқоймасындағы мөңке балығының сипаттамасы25 бет
Ауыл шаруашылық дақылдарының калиймен қоректенуін оңтайландыру (қолайлы, ең жақсы) шарты18 бет
Ауылшаруашылық дақылдарның қоректенуінің оптимизациясы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь