Коммерциялық ұйымдардың қызметінің есебі мен аудиті

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

1. Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің қызметінің техникалық экономикалық сипаттамасы мен есеп саясаты.
1.1 ЖШС.тің техникалық экономикалық жағдайы және оның негізгі көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
1.2 Серіктестіктің есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13

II. Коммерциялық ұйымның бухгалтерлік есебі.
2.1 Негізгі операциялар есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
2.2 Сатып өткізу шығындарының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
2.3 Дебиторлық және кредиторлық борыштар есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40

ІІІ. Коммерциялық ұйымның бухгалтерлік есебінің аудиті
3.1 Ұйымының бухгалтерлік есебіндегі аудиттің орны мен ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .57
3.2 Ұйымның қаржылық есептілігінің аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 64
3.3 Ұйымның қаржылық қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 72

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 80

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...83
Экономиканың, қаржы жүйесінің, өндірістің, әлеуметтік-экономикалық жағдайдың деңгейі өсуі жаңа есеп мәселесін туындатады. Уақыттың өзі көрсеткендей, есеп жүйесінің төмен деңгейі елдегі экономикалық прогресті кідіртіп, көптеген қайшылықтарға жол береді. Есеп мәселесінің өзектілігі оның қоғамда қашанда болатындығында және өз шешімін қажет ететіндігінде.
Кез келген елдің экономикасын мемлекеттік реттеудің басты мақсаты экономикалық және әлеуметтік тұрақтылық және ел ішіндегі, шетелдегі қоғамдық құрылысты нығайту, оны өзгеріп отырған жағдайларға бейімдеу екені белгілі. Бұл туралы Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан-2030» атты жолдауында: «…Мемлекеттің өзі еркін экономиканың кепілі болуы керек. Оның мақсаты - нарықтық ережелер орнату және олардың сақталуын әділ қамтамасыз ету» - делінген.
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есепті халықаралық тәжірибеге бағыттап реформалау процесі жүріп жатыр. Бұл біріншіден, негізін нарықтық қатынастар құрайтын жаңа экономикалық жүйе қалыптасуына, және екіншіден, Қазақстан Республикасының әлемдік экономикалық кеңістікке енуіне кіруіне байланысты. Осы жағдайда болып жатқан түбегейлі өзгерістер экономикалық басқару тетіктерінің, оның ішінде бухгалтерлік есептің сапалы өзгерілуін талап етеді.
Шаруашылық дербестік алған отандық кәсіпорындардың көпшілігі халықаралық бизнеске кіріседі. Бірақ Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік есептің әлемдік стандарттан қалыс қалуы оның экономикасы үшін теріс салдар туғызуы мүмкін. Сондықтан, қазақстандық есептік ақпаратты халықаралық стандарттарға сәйкестендіру Қазақстан Республикасының әлемдік экономикаға кіруі маңызды факторларының бірі болып табылады.
Қазіргі уақытта бухгалтерлік есептің ұйымдық қағидаларын қайта қарау керек, бірыңғай бухгалтерлік есеп шоттарының жоспарын сақтай отырып, оның әдістемелік баптармен, процедуралармен, халықаралық стандарттармен толықтырылған негізін әдістемелік өзгерту қажет.
Сыртқы экономикалық қызмет үш мәселе туындатты, олар: материалдық емес активтерді (патент, сауда маркасы, жаңа технологиялар, өнімді дайындау құқығы және т.б.) есепке алу; біріккен кәсіпорындарда шетелдік меншік иесіне түсінікті әдісте бухгалтерлік есеп жүргізу; фирмалар мен кәсіпорындар құқықтық режимі әртүрлі елдерде орналасса, олардың есептілігін сәйкестендіру қажеттігі. Әкімшілік-бұйыру жағдайында өзін ақтаған бухгалтерлік есеп жүйесінің жіктелуі ескірген және қолдануға келмейтін болды.
1. Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлiк есепке алу және қаржылық есеп беру туралы» Заңы. 28.22.2007 жыл.
2. Қазақстан Республикасының «Аудиторлық қызмет туралы». 22.05.2006 жылғы Заңы
3. Қазақстан Республикасының «Жауапкершілігі шектеулі және қосымша серіктестіктер туралы» №436- 16-шілде 1999 жылғы Заңы.
4. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2006 жылғы
9 тамыздағы № 233-ө өкімімен бекітілген Халықаралық қаржылық есеп беру стандарттарын жедел енгізу жөніндегі 2006 жылға арналған іс-шаралар жоспары
5. Бухгалтерлiк есептiң типтiк жоспары, Қазақстан Республикасының Қаржы министрлiгi, Алматы 2007ж.
6. Бухгалтерлiк есептiң ұлттық стандарттары-2. Алматы, 2007 ж.
7. Қаржылық есеп берудiң халықаралық стандарттары, 2005 ж.
8. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. «Аудит». Алматы 2006 ж.
9. Әбдіманапов Ә., «Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері». Оқулық, - Алматы 2006 ж
10. Баймұханова С.Б., Балапанова Ж., «Бухгалтерлiк есеп», Алматы
2001ж., 236б.
11. Байдәулетов М., Байдәулетов С.М., «Аудит»: оқу құралы.- Алматы: Қазақ Университеті, 2004ж
12. Дюсембаев К.Ш. и др. «Аудит и анализ финансовой отчетности». Алматы 1998г. .
13.Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж. Г «Кәсiпорынның қаржылық жағдайын талдау» Алматы 2001ж.
13. Дюсембаев К.Ш., «Аудит и анализ в системе управления финансами» Алматы 2000г.,
15. Кеулiмжаев Қ.Қ., Әжiбаев З.М. т.б. «Қаржылық есеп». Алматы 2001г.
16. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп»: Оқулық, Алматы: Экономика, 2005ж
17. Радостовец В.К. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп». Алматы 2002г.
18. Рахимбекова Р.М., «Финансовый учет на предприятии»: Учебник. Алматы: Экономика,2005.
19.Сейдахметова Ф.С. «Современный бухгалтерский учет». Алматы 2000г.
20. Глушков.И.В.Бухгалтерский учет на современном предприятии.Москва 2005 г.
21. Сатубалдин С.С. Перейти к международным стандартам, Финансы 2001 г.
22. Толпаков Ж.С., Бухгалтерский учет, Караганда , 2004 г.
23. Абленов Д.О. и др. Финансовый контроль и аудит: Типовая программа курса для студентов экономических вузов. - Алматы: Экономика, 2001.
24. Абленов Д.О. Аудит негіздері: Типтік бағдарлама экономика мамандығын дайындайтын студенттеріне арналған. - Алматы: Экономика, 2000.
25. Ковалев А.И. Привалов В.П. Анализ финансового состояния предприятия. 3-е изд. перераб. и доп. - М.: Центр экономики маркетинга, 2000.
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім Министрлігі
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Экономика және ... ... және ... ... ЖҰМЫС
Тақырыбы: «Коммерциялық ұйымдардың қызметінің есебі мен аудиті»
Орындаған
Құрбанов Ә.Ә.
Ғылыми ... ... ... ... датасы)
Нормабақылаушы
Арыстанбаева А.З.
(қолы, датасы)
Қорғауға жіберілді
кафедра меңгерушісі ... ... ... ... ... және Білім Министрлігі
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Экономика және бизнес ... және ... ... ... ... ... Әсет ... ... ... ... ... есебі мен аудиті
« 18 » қаңтар 2008 ж. № 4-78 ... ... ... ... «19» ... 2008 ... бастапқы ақпарат өндірістік практика өткен ұйымнан алынды.
Дипломдық жұмыстағы өңделуге тиісті сұрақтар тізімі немесе жұмыстың қысқаша
мазмұны:
а) Коммерциялық ұйымның бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... орны ... Ұйымның қаржылық шаруашылық қызметін талдау
Дипломдық жұмысты орындау
КЕСТЕСІ
|№ ... ... ... ... ... |
| ... сұрақтардың тізімі |жетекшге ұсыну| |
| | ... | |
|1 ... ... ... ... | |
| ... және өңдеу. | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
|2 ... ... ... ... | |
| ... оны ... ... | | |
| ... | | |
|3 ... ... ... және оны |25.03.2008 | |
| ... ... | | |
|4 ... ... ... ... | |
| ... және талдау. | | |
|5 ... ... ... ... ... | |
| ... мен ... талқылау | | |
|6 ... ... ала ... ... | |
| ... ... ... немесе | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... кафедраға ұсыну. | | |
|7 ... және ... ... | |
| ... | | |
|8 ... және ... ... |19.05.2008 | |
| ... ... ... қорғауға| | |
| ... ... | | ... беру ... ... ... меңгерушісі, ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикаға көшу барысында ұйымдық құрылымның
өзгеруіне ұшырады. Әлемдік қатынасқа түсу мақсатында меншік түрлеріне
және халықаралық байланысты нығайтуға күш ... Осы ... ... ... ішкі ... тікелей байланысты болып табылды. Сауда
саласында кәсіпкерлік нысанда, еркін шаруашылық нысандарындағы, мемлекеттік
тұрғыдағы ... ... және ... ... ... ... кетті.
Бүгінгі күні ірі өндірістік кәсіпорындар өздерінің фирмалық сауда
мекемелері арқылы, ал акционерлік қоғамдар, жауапкершілігі шектеулі
серіктестіктер, жеке секторлар халық ... ... өз ... ... ... ... еріктілігі еліміздің
экономикасының төмендеуіне әсер етуші басты фактор болып бүгінгі күні
танылып отыр. Дегенмен еліміздегі құқықтық заңдылықтармен реттеу сауда
саласының қызметіне ... ... ... ... ... ... сауда ұйымы табыс табу мақсатында халыққа мінсіз қызмет
көрсету мен ... ... ... ұсыну арқылы шаруашылық қызметін
ұйымдастырады. Ол үшін маркетингтік зерттеулер ... ... ... ... ... асырады. Осы сауда қызметінің бухгалтерлік есебін
жүргізу бірқатар талаптар ... ... ... ... ... өнім ... ... тауарларды тұтынушыларға
бөлшек немесе көтерме сауда арқылы ұсынады.
Сауда саласындағы ... ... ... ... ... сипатталады. Осы саланың негізгі операциялары тауарлы
материалдық қорларының қозғалысының ... ... ... ... ... ... алушылармен тапсырыс берушілермен есеп ... ... және ... ... ... болып табылады.
Нарықтық экономикасы бар елдерде есеп жүргізу сауда кәсіпорындарының
қызметін жедел ... ... ... құрылған және қаржылық есептілік
ақпаратының дұрыстығына (шынайылығына) үлкен көңіл ... ... ... талаптарына байланысты елімізде жаңа бухгалтерлік жүйе
құру жұмысын жеделдету керек.
Жұмыстың мақсатына сәйкес мынадай міндеттер алға ... ... ... сауда ұйымдарындағы бухгалтерлік есебі
пен аудитінің теориялық негізін көрсету;
- зерттелуші кәсіпорынның техникалық-экономикалық ... ... оның есеп ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүргізу
ерекшелігін анықтау;
- аудит жүргізу әдістемесін сипаттау және зерттелуші кәсіпорындағы
бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... ... кіріспеден, үш тараудан тұратын негізгі бөлімнен,
қорытындыдан, пайдаланылған әдебиет ... ... ... ... ... ... ... тұрады.
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.............................................4
1. Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің қызметінің техникалық
экономикалық сипаттамасы мен есеп саясаты.
1.1 ЖШС-тің техникалық экономикалық жағдайы және оның негізгі
көрсеткіштері
............................................................................
..........................9
1.2 Серіктестіктің есеп
саясаты.....................................................................
..13
II. ... ... ... ... ... ... ... өткізу шығындарының
есебі.........................................................32
2.3 Дебиторлық және кредиторлық борыштар
есебі......................................40
ІІІ. Коммерциялық ұйымның бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... орны ... Ұйымның қаржылық есептілігінің аудиті
................................................64
3.3 Ұйымның қаржылық қызметін
талдау........................................................72
Қорытынды...................................................................
.........................................80
Пайдаланған
әдебиеттер..................................................................
.....................83
КІРІСПЕ
Экономиканың, қаржы жүйесінің, ... ... ... өсуі жаңа есеп ... ... Уақыттың өзі
көрсеткендей, есеп жүйесінің төмен деңгейі елдегі экономикалық прогресті
кідіртіп, көптеген ... жол ... Есеп ... өзектілігі
оның қоғамда қашанда болатындығында және өз шешімін қажет ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің басты мақсаты
экономикалық және ... ... және ел ... ... ... ... оны ... отырған жағдайларға бейімдеу екені
белгілі. Бұл туралы Қазақстан Республикасы ... ... ... ... өзі ... ... кепілі болуы керек.
Оның мақсаты - ... ... ... және ... ... әділ
қамтамасыз ету» - делінген.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... тәжірибеге бағыттап реформалау процесі ... ... ... ... ... ... ... жаңа экономикалық жүйе
қалыптасуына, және екіншіден, Қазақстан ... ... ... ... ... ... Осы жағдайда болып
жатқан түбегейлі өзгерістер экономикалық басқару тетіктерінің, оның ішінде
бухгалтерлік ... ... ... талап етеді.
Шаруашылық дербестік алған ... ... ... ... кіріседі. Бірақ Қазақстан Республикасындағы
бухгалтерлік есептің әлемдік стандарттан қалыс қалуы оның ... ... ... ... ... Сондықтан, қазақстандық есептік ақпаратты
халықаралық стандарттарға сәйкестендіру Қазақстан Республикасының ... ... ... факторларының бірі болып табылады.
Қазіргі уақытта бухгалтерлік есептің ұйымдық қағидаларын қайта ... ... ... есеп ... ... сақтай отырып, оның
әдістемелік баптармен, процедуралармен, ... ... ... әдістемелік өзгерту қажет.
Сыртқы экономикалық қызмет үш мәселе туындатты, олар: материалдық емес
активтерді (патент, сауда маркасы, жаңа ... ... ... және т.б.) ... алу; ... ... ... меншік
иесіне түсінікті әдісте бухгалтерлік есеп ... ... ... ... режимі әртүрлі елдерде орналасса, олардың
есептілігін сәйкестендіру ... ... ... ... ... есеп ... ... ескірген және қолдануға
келмейтін болды.
Нарықтық экономика кезіндегі бухгалтерлік ... ... ... ... ... қолайлы процедураларын қолданып,
кәсіпорындардың ақпараттық мазмұнын жақсарту мақсатында оны ... ... ... ... ... ретіндегі стандарттауды
кеңінен пайдалануға байланысты.
Бухгалтерлік есепті стандарттау экономикалық басқару ... ... үшін ... ... ... ... ... қалыптастырудың жаңа әдістемесіне ыңғайлы түрде ... ... ... ... кез ... ... ... несие
берушілер мен борышкерлер, мемлекеттік аппарат, кәсіпорын әкімшілігі мен
жұмысшылары өз ... ... ақша ... ... ... Ақша ... ... тіркелуін және бақылауын есепші
жүргізеді. Бұл тұста есептік мәліметтерді бұрмалау туралы сөз болып ... ... ... әртүрлі мәніне жеткізетін есептік процедураларды
келісімдеп, заңды таңдау туралы сөз болып отыр.
Жаңа кәсіпкерлік қызмет формалары ... ... ... және ... ... акционерлік қоғамдар, коммерциялық банктер және
басқа да шаруашылық субъектілер пайда болуы шынайы (дұрыс) ақпаратқа ... ... ... ... тәуелсіз сарапшы, яғни аудитор растауы
мүмкін.
Нарықтық экономикасы дамыған шетелдерде, ... ... ... ... ... ... бақылау деңгейі өте ... ... ... ... ... бақылаудың арнайы
ведомоствосы, қаржы министрліктері, салалық ведомостволары жүргізеді.
Жүйелі қаржылық ... ... ... ... ... ... фирмалары да ... ... ... көшу ... бақылау жүйесінде кәсіпорындар
мен ұйымдардың бухгалтерлік есептіліген тәуелсіз сараптама мен ... ... ... ... орын ... Елімізде жоспарлы,
орталықтан басқарылатын экономика болған кезде тәуелсіз қаржылық бақылауға
деген талап болған жоқ. Оның ... ... тыс ... болды, ол
кәсіпорындардың шаруашылық қызметтеріндегі қиянат жасаушылықтарды, есеп
жүргізу мен есептіліктегі қателіктерді ... ... ... айналысты.
Нарықтық экономикаға көшу, жекешелендіру процесіне өту, экономиканы
басқару құрылымының өзгеруі, салалық ... мен ... ... ... ... ... ... және нақты бәсекелестік
жағдайындағы аудиттің дамуына алғашарт ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның шаруашылық
субъект ретіндегі мәртебесі нығаюы көптеген қаржылық және ... ... ... ... ... ... Бұл сұрақтар бойынша
шешім қабылдау ... ... тиіс ... ... пен ... ... ақпаратқа негізделген. Дұрыс экономикалық ақпарат капитал
нарығы тиімді ... ... ... ... шешімдер қабылдау
салдарын бағалауға, болжауға рұқсат етеді. Нарықтық экономикада кәсіпорын
әкімшілігі мен оның қаржылық күйі ... ... ... ... келмеуі мүмкін екенін атап өту керек.
Шынайы ақпарат алуға меншік түріне ... ... ... ... ... ... ... ұлттық ережелеріндегі айырмашылық
олардың жекелеген елдерің экономикалық және әлеуметтік жағдайының нәтижесі
болып табылдатындығына байланысты.
Нарықтық экономикасы бар ... есеп ... ... ... ... талабына қарай құрылған және қаржылық есептілік ... ... ... ... ... ... нарықтық
экономика талаптарына байланысты елімізде жаңа бухгалтерлік жүйе құру
жұмысын жеделдету керек.
Осы дипломдық ... ... ... ... сауда ұйымдарындағы
бухгалтерлік есеп пен аудит ... ... ... ... ... ... ... мынадай міндеттер алға қойылды:
- Қазақстан Республикасындағы коммерциялық, яғни сауда ұйымдарындағы
бухгалтерлік есебі пен аудитінің ... ... ... ... ... ... сипаттамасын беру
және оның есеп саясатын қарастыру;
- жауапкершілігі шектеулі ... ... есеп ... анықтау;
- аудит жүргізу әдістемесін сипаттау және зерттелуші кәсіпорындағы
бухгалтерлік есеп пен аудитті жетілдіру шараларын ұсыну.
Дипломдық жұмыс ... үш ... ... ... бөлімнен,
қорытындыдан, пайдаланылған әдебиет тізімінен, сондай-ақ кәсіпорынның
экономикалық ... ... ... құжаттарының
жалғамаларынан тұрады.
1. Жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің қызметінің техникалық
экономикалық ... мен есеп ... ... ... экономикалық жағдайы және оның негізгі
көрсеткіштері
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік ... ... 2006 ... 20 ... ... ... өтіп, өз
қызметін атқарып келеді.
ЖШС «ҚазТауҚұрылыс» (әрі ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының 1-сәуір 2000 жылғы Азаматтық Кодексіне, ... ... №436 ... шектеулі және қосымша серіктестіктер ... және ... да ... ... заң актілеріне сәйкес жеке
меншік негізінде құрылған.
Серіктестік ... ... ... ... бар заңды тұлға
болып табылады және осы мүлкімен өз міндеттері бойынша жауап береді, ... ... және жеке ... емес ... ... асырады және сатып
алады, серіктестіктің дербес балансы және өз ... мөрі ... ... органы болып табылады:
жоғарғы орган – қатысушы немесе оның өкілі;
атқарушы орган – директор.
Серіктестіктің заңды мәртебесі. Серіктестік мемлекеттік тіркелу ... ... ... ... ... ... ... орташа
жылдық саны 50 адамнан аспайтын шағын кәсіпкерлік ... ... өз ... ... жету үшін өз ... ... мүліктік және жеке мүлікті емес құқықтар алуға, міндеттерін
көтеруге, сотта ... ... және ... беруші болуға, сондай-ақ Қазақстан
Республикасы территориясында және одан тыс ... ... ... ... ... ... тұлғалармен бірлестіктерге кіруге, сондай-ақ
басқа заңды тұлғалардың қатысушысы болуға құқылы.
Серіктестік өз міндеттемелері бойынша оған тиесілі барлық ... ... ... ... ... ... ... Серіктестік
мемлекеттің қарыздары бойынша жауап беррмейді. Серіктестік заңда қаралған
жағдайлардан басқа ... ... ... ... ... ... серіктестіктің міндеттемелері бойынша ... ... өзі ... үлес құны ... ... қызметіне байланысты
шығындар тәуекелін алады.
Серіктестік қызметінің мақсаты мен мәні. Серіктестік қызметінің негізгі
мақсаты ... ... ... ... ... асырудан табыс табу табылады:
Құрылыс монтаж жұмыстарын жүргізу;
Күрделі құрылыс жұмыстары және жөндеу жұмыстары;
Сервистік-тұрмыстық орындарды құру;
Жеке ... және ... ... құру ... ... ... құру және ... құру жұмыстары;
Өз қызметін және өзінің кәсіпорындарының, бөлімшелерінің, құрылымдарының
қызметін материалды-техникалық қамсыздандыру;
Қоғамдық-саяси, экономикалық, мәдениет және ... да ... ... аспектілері бойынша жеке ақпараттық база құру;
Қазақстан Республикасының Заңдарымен рұқсат етілген басқа да ... ... ... Өз ... жүзеге асыру үшін
серіктестікте қатысушының үлесімен 10 000 000 (он ... ... ... ... ... ... ... Құрылтайшысы жеке тұлға, Қазақстан
Республикасының азаматы Мухамедиев Арслан Калибек ұлы. ... ... ... ... заңдарының талаптарына сәйкес
құрылады. Серіктестіктің жарғылық ... ... ... ақша, бағалы
қағаздар, заттар, мүліктік құқықтар, сондай-ақ ... ... ... құқықтар және басқа да мүлік бола алады. Салым
құны заңға сәйкес бағаланады. Жарғылық капиталды ... ... ... шешімді қатысушы қабылдайды. Серіктестік мүлкіндегі қатысушының
үлесі тек салымы төленіп қойған бөлігінде ғана ... ... ... ... ... өз ... Қазақстан Республикасының Заңдары шегінде жүзеге
асырады. Серіктестік тек қана лицензия негізінде жұмыс істей алады.
Серіктестік қатысушысының айрықша құзыреті. Серіктестікті ... ... ... ... ... оның ... табылады.
Серіктестік қатысушысының айрықша құзыретіне жатады:
серіктестік жарғысының ... ... оның ... ... орналасқан жері мен фирмалық атауының ... ... ... жаңа ... ... ... органының құрылуы және оның өкілеттігінің
мерзімнен бұрын тоқтатылуы, сондай-ақ жауапкершілігі шектеулі серіктестікті
немесе оның ... ... ... ... ... ... қабылдау және
мұндай табыстаудың шарттарын анықтау;
серіктестіктің бақылаушы кеңесін және ... ... ... оның ... ... бұрын тоқтатылуы;
жылдық қаржылық есептіліктің бекітілуі және таза табыстың бөлінуі;
ішкі ережелерді, тіртіпті және ... ... ... ішкі ... ... құжаттардың бекітілуі;
серіктестіктің басқа шаруашылық серіктестіктерге, сондай-ақ коммерциялық
емес мекемелерге қатысуы туралы ... ... ... және жою баланстарын бекіту;
заңға сәйкес серіктестік қатысушысының үлесін мәжбүрлі түрде сатып алу
туралы шешім;
серіктестіктің ... ... ... ... шешім;
заңға сәйкес серіктестік мүлкіне қосымша жарна енгізу туралы шешім;
жарғы ережелеріне түсіндірме.
Серіктестік директоры. Серіктестіктің атқарушы ... ... ... ... тек ... тұлға ғана бола алады. Ол серіктестіктің
қатысушысы болмауы да ... Өз ... ... ... ... мүддесіне шын және дұрыс әрекет ету ... ... ... ... белгіленген мерзімге, яғни 5 жылдан аспайтын
мерзімге ... ... ... ... ... және оның ... жауапты болады. Директор серіктестік
қатысушысына есеп беру керек.
Серіктестік директорының құзыретіне осы ... және ... ... ... ... мен бақылаушы органдардың ... ... ... ... ... ... ... Содай-ақ, директор:
сенімхатсыз серіктестік атынан іс-әрекет жасайды;
банктік және басқа құжаттарға өз қолын ... ... ... ... ... ... ... қайта
сенім беру құқығымен де сенімхаттар береді;
Қазақстан Республикасының және шетел банктерінде есеп айырысу, валюталық
және басқа да шоттарды ашады және ... ... және ... ... ... ... жұмысшыларына байланысты олардың қызметке тағайындалуы,
олардың ауытырылуы және қызметтен босатылуы туралы бұйрықтар береді, ... ... ... қызметкерлердің еңбекақы мөлшерін бекітеді, сыйақы
беру сұрақтарын шешеді, көтермелеу және ... жаза ... ... осы жарғысы ... ... ... ... ... ... басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Директор (және әрі қарай, оның ... ... ... ... бола алмайды. Серіктестік директорына және ... ... ... ... ... басқа да жағымсыз
жағдайға әкеліп ... ... мен ... ... ... ... ішінде:
серіктестік қатысушысының рұқсатынсыз өзіне немесе туыстарына ... ... ... ... табыс ету, займ, қайтарымсыз қолдану,
сауда-саттық келісімдерді) жасауға;
серіктестіктен және ... ... ... ... ... үшінші тұлғалардан комиссиондық сыйақы алуға;
серіктестікпен болған қарым-қатынастарда үшінші тұлға атынан немесе ... ... ... бәсеке болатын кәсіпкерлік қызметпен айналысуға
тыйым салынады.
Серіктестіктің мүлкі. ... ... ... ... ... ... қосымша жарналар, шаруашылық және кәсіпкерлік
қызметтен табыстар негізінде, сондай-ақ белгіленген ... ... ... ... ... және ... да мүлік негізінде,
сонымен бірге ... ... ... ... да көздерден құрылады.
Серіктестік негізгі қор, айналым қаражаттары және басқа да ... ... ... ... ... құқықтарын өз бетінше
жүргізеді. Жаупкершілігі шектеулі серіктестіктің мүлкі оның ... ... мен ... да ... ... төлеуден кейін
қалған материалды қаражаттар таза ... ... ... табысын
бөлу қатысушының шешімі негізінде жылдық ... ... ... ... ... ... ... осындай шешімді қабылдағаннан кейін
бір ай ішінде жүргізіледі.
ЖШС-тің 2006-2007 жылдардағы негізгі экономикалық ... ... ... ... құрамына аса назар аудару керек.Ол
үшін динамикасына талдау жасай отырып , яғни кестеге ... келе ... ... ... ... мен құрамы
|Көрсеткіштер |2006 |2007 |2006 |2007 ... ... ... |Мың. ... ... ... %|Мың, |Тиесілі % |
|құралдары |теңге | ... | ... | ... |17500 |58,3 |25000 |65,8 |+7500 |+7,5 ... | | | | | | ... |2500 |8,3 |3000 |7,9 |+500 |-0,4 ... активтер | | | | | | ... ... |6000 |20,0 |7500 |19,7 |+1500 |-0,3 ... қор | | | | | | ... |4000 |13,4 |2500 |6,6 |-1500 |-6,8 ... | | | | | | ... |30000 |100 |38000 |100 |+8800 |- ... ... және де ... ... мен ... кәсіпорын ұзақ мерзімді активтерді қамтиды
Бұл бапта соманың өзгеруі негізіне машина санының, жабдықтар,
ғимараттардың ... ... ... ... ... ... инфляцияға
байланысты болды.
Яғни негізгі капиталдың бір бөлігін ... емес ... ... ... маркалары және тауардың белгілірі, табиғи және
басқа ресурстары,компьютерлік бағдарламалары, жаңа технологиялық шешімдер,
шаруашылық үрдісіне ... ... ... емес ... ... бір ... ол қосымша пайдамен сатылып ... ... ... және ... ... ... ... қатынас дамыған сайын көлемі мен материалдық емес активтертердің
бір бөлігі ұлғайып ... ... ... ... әсер етеді.
1.2 Серіктестіктің есеп саясаты.
Есеп саясаты деп бухгалтерлік есеп жүргізу процесінде және ... ... ... есеп беруді жасауда ... ... ... мен ... жиынтығын түсіну керек.
Есеп саясаты негізінде есеп беру ақпаратын ... ... ... мен ... ... ... ... қатарлы
тәжірибелерін зерделеу және оны Қазақстан ... ... ... ... мен аудиторлардың тиісті халықаралық
ұйымдармен байланыстарды жүзеге асырады.
1. Министрліктер, республикалық ... және ... ... ... және ішкі ... ... ... жалпы мемлекеттік есеп саясатына сәйкес салалық ... ... ... ұсынымдар жасап, оларда ... ... ... ... және ... ... ... бейнелейді, шикізат пен материалдардың, ... ... ... ... да ... мен ... ... ерекшеліктері ескеріледі.
2. Шаруашылық жүргізуші субъектілер өздеірнің есеп саясатын ұлттық
бухгалтерлік стандарттарға, есеп мәселелері, ... ... ... беру ... ... ... ... негіздеп жасайды.
«ҚазТауҚұрылыс» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің есеп саясаты
Қазақстан Республикасының 24-маусым 2002 ... ... ... есеп
және қаржылық есептілік туралы» Заңына сәйкес жүзеге ... ... ... ... ... ... есеп ... стандарты (БЕҰС) және оларға әдістемелік
ұсыныстар;
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» ... ... ... ... ... ... ... 30 Бухгалтерлік есеп стандарты, №14 ҚР-ның
қаржылық министрінің бұйрығы, 17.01.2003 ж.
ҚР-ның Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім) №409-1, 13-бөлім «Меншік ... 1999 ... ... ... 24 ... есеп ... ... салықтар мен басқа да міндетті төлемдер» ... ... ... ... және ... саясаты уәкілетті органдар мен серіктестіктің қатысушысы шешімімен
келісіліп тағайындалады. Бұл есеп саясатымен есеп жүргізудің ... мен ... ... ... тәсілдері анықталады. Есеп
саясатын құрудың негізіне сенімділік, дәйектілік, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының әділет министрлігінде, ... ... ... 20 ... 2006 жылы ... ... туралы куәлік
0162977 серия В, тіркелу номері 60202-1910-ЖШС). Салық төлеушінің тіркелу
номері (СТН) ... ... құн ... ... 2006 ... есепке қойылғандығы туралы куәлік серия 60305, № ... ... ... ... үшін ... ... үлесімен
10000 000 (он миллион ) ... ... тең ... ... капитал
құрылады. Серіктестіктің жарғылық капиталы Қазақстан ... ... ... ... ... өз қызметін келесідей құжаттар мен ... ... ... асырады:
ЖШС «ҚазТауҚұрылыс» Құрылтайшы құжаттары;
01-сәуір 2000 жылғы Қазақстан ... ... ... және ... 1999 ... №436 ... Республикасының «Жауапкершілігі
шектеулі және қосымша серіктестіктер туралы» Заңы ... ... ... ... ... қызметін
реттейтін басқа да заңдар, нормативтік ... ... ... ... төлемдер мен есеп ... ... ... №2235, ... 2005 ... ... күші бар «Бюджетке төленетін
салықтар және басқа да міндетті төлемдер туралы» Жарлығына және ... ... ... ... және ... да міндетті төлемдер туралы»
Қазақстан Республикасының Кодексіне сәйкес жүргізіледі ... ... ... және ... ... серіктестік өзінің есеп саясатына ішкі ... ... ... және тағы басқалары) сәйкес рәсімделген
өзгертулер енгізе алады. Сондай-ақ есеп саясатына ... ... ... ... ... ... ... байланысты;
Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есебін нормативті ... ... ... ... ... ... және меншік иесінің ауысуына
байланысты;
шаруашылық операциялар, активтер, меншікті капиталы, міндеттемелер ... ... ... ... да бір тәсілін қолдану қажет болған
жағдайда.
Кәсіпорынның басқару-ұйымдастыру құрылымы.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік «ҚазТауҚұрылыс»-тің ... ... ... ...... ... оның өкілі;
атқарушы орган – директор.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік «ҚазТауҚұрылыс» қатысушысы ... ... ... Қазақстан Республикасының
заңнамаларымен және серіктестіктің жарғысымен анықталады.
Серіктестік директорының қол астында жұмыс істейді: директор ... ... ... ... ... ... және т.б.
Бас бухгалтер бухгалтерия жұмысына жетекшілік етеді, басшығы қаржылық
есептілікті (баланс, табыс және ... ... ... ... капиталындағы
өзгерістер туралы есеп) дер кезінде тапсыруға және толық, ... ... ... ... ... ол ... ... бухгалтерлік жұмыстардың компьютеризациясын және
салық есебінің жүргізілуін ... ... ... ... мен қызмет көрсетулер бар:
әкімшілік-шаруашылық бөлім;
техникалық қызмет көрсету бөлімі;
жеткізу-қамсыздандыру бөлімі;
көлік-транспорттық қызмет;
Бухгалтерлік есеп және ішкі ... ... ЖШС ... шектеулі серіктестігінің бухгалтерлік есебі ... 1 ... 2000 жылы ... Есеп ... ... ... ... нормативтік-құқықтық актілер бойынша жүргізіледі:
- «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» ҚР-ның заңы, №234-
III, 28.02.2007 ж.
- ... ... ... ... ... есеп ... жасалған методикалық нұсқаулар
- Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігімен бекітілген 22 желтоқсан
2005 жылы №426 ... ... ... ... ... үлгі жоспары;
«Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңы;
25-сәуір 2003 ... ... ... Республикасынң «Міндетті
әлеуметтік сақтандыру туралы» Заңы.
ЖШС «ҚазТауҚұрылыс» ... ... мен ... ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің
қаржылық жағдайы, ондағы өзгерістер және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету табылады;
Серіктестіктің бухгалтерлік есебі ... ... ... ... болып – ол алынғанда, ал шығыс болып – ... ... ... кезеңі болып күнтізбелік жыл саналады.
Алдыңғы ... ... ... ... кезде кеткен қателердің
аңғарылған жағдайында, қателерді түзету сомасы келесі кезеңде таза ... ... ... ... ... ... ... қаржылық есептілігінің негізгі сапалық ... ... ... ... нақтылық және салыстырмалылық табылады.
Қаржылық есептілік №30 ҚБЕС-не сәйкес жасалады және оның құрамына
төмендегілер ... ... және зиян ... ... қаражаттарының қозғалысы туралы есеп;
меншікті капиталдағы өзгерістер туралы есеп;
түсініктеме ... ... оған ... және ... ... ... кейін серіктестіктің қатысушысына ұсынылады.
Бухгалтерлік құжаттама.
Бухгалтерлік есеп жүйесіндегі барлық жазулар жұмыс ... ... ... ... ... операцияларын құрудың бастапқы ... ... ... ... ... талаптарына және жақтардың
келісіміне сәйкес рәсімделетін шарттар, ... ... және ... ... құжаттар 16-қараша 1994 ... №73 ... ... Статистикалық Комитетімен бекітілген бастапқы
есеп құжаттарының ... ... ... ... рәсімделеді.
ЖШС басшысы бухгалтерлік құжаттарға қол қоюға құқығы бар тұлғаларды
анықтайды және тұлғалардың ... ... ету ... ... мәніне байланысты қол қою құқығының сатылы лауазымын бекітеді.
ЖШС бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп регистрларын ... ... ... ... яғни ... ... сондай-ақ қаржылық
есептілікті және есеп саясатын да ... ... ... ... ... ... есеп ... қағидалары төмендегідей:
1.Негізгі құралдар.
Негізгі құралдар 16 ҚЕХС ... ... ... Осы ... негізгі құралдар дегеніміз – бұл еңбек құралы ретінде материалдық
өндіріс саласында, сондай-ақ ... емес ... ұзақ ... бойы
қолданыста болатын материалдық активтер. Негізгі құралдарға ... ... ... көлік құралдары, жабдықтар, өндірістік және
шаруашылық құрал-саймандар және т.б. жатады.
Негізгі құралдардың қозғалысы және есебі бойынша ... ... ... ... ... ... ... бастапқы құжаттарға келесілер жатады:
Қабылдау-өткізу актісі (Н№НҚ-1) - әр ... ... ... ... ... мен ... есепке алу бойынша жазуды
орындау үшін қолданылады. Актіні ... ... ... ... ... ... ... Сол актіде негізгі
құралдардың бастапқы ... және тозу ... ... Актінің бір
данасын (Техникалық құжатты қоса) бухгалтерия бөліміне береді. Бухгалтерия
кірістелген объектіні материалды ... ... ... және ... береді.
Негізгі құралдардың ішкі қозғалыс құжаты (Н№НҚ-2) – объектіні бір
есеп беретін тұлғадан ... ... ... ... З данада
құрастырылады және есеп беретін тұлғалар мен бухгалердің қолы қойылады.
Жөнделген, қайта ... және ... ... қабылдау-
өткізу актісі (Н№НҚ-3) – обектінің қымбатталуы бойынша бух. жазуды орындау
үшін қолданылады.
Негізгі құралдардың жойылу ... ...... ... әр
түрлі объектілердің жойылуы кезіндегі жазуды орындау үшін қолданылады.
Актіде есептен ... ... ... ... ... ... ... құралдардың техникалық жағдайын сипаттайды.
Табиғи апаттардан, тез тозып кеткен объектіні шығыстаған кезде сол ... ... ... ... ... ... құжаттар берілуі тиіс.
Қажетті құжаттарды рәсімдеу үшін басшының ұсынысымен тұрақты ... ... ... ... ... ... шектеулі
серіктестік басшысы куәландырады. Содан ... ғана ... ... ... ... есепке алудың инвентарлық карточкасы (Н№НҚ-6-9) –
талдамалы есепті жүргізу үшін бухгалтерияда пайдаланылады. ... ... ... бұл ... ... ... инвентарлық тізімі (Н№НҚ-13) – Компанияда бұл
мәліметтер электорондық картотекада.
Барлық актілер, бухгалерлік ... ... ... ... ... ... журналына тіркейді.
Халықаралық қаржы есептілігінің стандартына көшу күніне негізгі
құралдар бағалаушылармен әділ құны ... ... және де ... ... ... құн деп ... Негізгі құралдар
халықаралық қаржы есептілігінің ... көшу ... ... сатып
алу немесе құрылыс құны ... ... ... ... алып ... жинақталған тозу мен құнның құнсыздануын
шегеру арқылы ... ... ... ... құралдардың
бөлшектерін ауыстыру ... егер ... ... ... ... ... құн үшін ұйым ... негізгі құралдардың
құнсыздану ... бар ... ... ... ... белгілер
болатын болса ұйым басқармасы сату шығындары мен оның ... ... ... әділ ... ең ... ... ... соманы бағалайды. Баланстық құн өтелетін
сомаға азаяды да ... ... және зиян ... ... ... танылады. Алдыңғы мерзімде актив бойынша ... ... ... өтелетін сомасын анықтау ... ... ... ... ... түзетпе
жасалынады.
Өндірістік емес негізгі құралдардың тозуы ... ... ... түрі ... ... ... ... ету
мерзімі үшін тура әдіс ... ... және ... – 20 ... және ... – 5-14 ... құралдары – 14 жыл
Басқалары – 3-10 жыл
Негізгі құралдар көптеген өндіріс құралдары бойына ... мен ... ... ... ... түрде тозады, өзінің құнын жаңадан
жасалған өнімге біртіндеп көшіреді.
Тозу – бұл физикалық және сипаттамаларын ... ... – бұл ... ... белгісі.
Серіктестік жерге амортизацияны есептемейді. Негізгі құралдар бойынша
тозу біркелкі (тікелей) әдіс бойынша есептейді.
Серіктестік 01 қазан айында жыл ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету және жөндеу жұмыстарының
шығындары пайда болу ... ... ... және шығысқа
жатқызылады. ... ... ... капиталдандырылады.
Негізгі құралдарды сатқан немесе шығарған кезде ... ... ... ... және зиян ... ... ... күрделі құрылыс күрделі ... ... ... Бұл ... ... ... жағдайда
олар негізгі құрал категориясына жатқызылады. Күрделі ... ... ... қолданбағандықтан бұл активтерге
тозу ... ... ... ... ... серіктестік меншігіндегі негізгі
құралдардың жөндеу есебінің әдісі және тәртібі серіктестіктің бухгалтерлік
есебінің 16 «Негізгі ... ХБЕС (IAS) ... ... ... объектісіне қатысты жөндеу ағымдағы немесе күрделі
шығындардан тұрады. Серіктестіктің бастапқыда ... ... ... сәйкес күтетін болашақ экономикалық пайданы
арттыру, ... ... ... ... ... құралдардың қызмет
көрсету немесе жөндеу шығындарының есебі жүргізіледі.
Серіктестіктің жөндеу объектілеріне: ғимараттар, құралдар, өлшеу
құралдары, компьютерлер ... а ... ... ... ... Негізгі құралдардың ерте тозуынан алдын ала сақтау және
жұмыс ... ... ... Бұл ... олардың пайда болу
мерзіміне байланысты ағымдағы кезең шығындарына жатқызылады.
Күрделі жөндеу объектінің ... ету ... аз ... ... ... ... ... жөндеу. Ол бір жыл сайын жүргізіліп
отырады.
Негізгі құралдарды сатып алғаннан ... пайа ... ... ... ... ... қызмет ету шығындары келесі әдістердің біреуімен
есепке алынасды.(таблица)
1. ... ... ... ... ... ... ... тозудың азаюы ретінде танылады
2.Материалдық емес активтер.
«Материалдық емес активтер есебі» 28 ... ... ... емес ... – бұл физикалық мәні жоқ, өндірісте немесе дайын
өнімді сатуда, әкімшілік ... және ... ... ... ... ұзақ ... ... ақшалай емес активтер.
Оларды:
1) анықтауға болады;
2) ұйыммен бақылауға болады;
3) пайдаланудан ұйым болашақта ... ... ... ... есеп ... үшін ... емес ... құрамына тек
Стандартта ғана аталған шарттардың барлығы орындалған ... ... ... ... физикалық (материалды-заттық) мәннің жоқтығы,
объектіні бір ... аса ... ... және ... ... ... бөлуге болады.
Келтірілген шарттарға сәйкес материалдық емес активтерге интеллектуалды
меншік объектісіне, табиғи ресурстарды пайдалану құқығы, тауар белгісі және
қызмет ... ... ... мен ... жері, тауарлық марка, лицензия,
патенттер, ЭЕМ бағдарламасы және т.б. жатқызылады. Қаржылық-шаруашылық
қызметінде, ... ... мен ... байланысты материалды емес
активтер халықаралық тәжірибеде 5 негізгі топқа ... ... ... ... ... Олар жаңалық патенттерінен,
селекциондық жетістіктен, пайдалы модельдің куәлігінен, тауарлық
белгі мен қызмет ету белгісінен ... ... ... ... ... туындайды;
2. Авторлық және басқа да ... ... ... ... ... бастапқы құны мен пайдалы қызмет ету мерзімінің
негізінде ұйымның өзі ... ... ... ету мерзімі – бұл
материалды емес активтердің ... ... ... ... ... кезең.
Бұл мерзім материалды емес активтердің әр бір түрі бойынша анықталады.
«ҚазТауҚұрылыс» ... ... ... ... ... ... құны бойынша бағаланады және тікелей әдіс ... ... ... ету ... анықталмаған материалды емес
активтер өзіндік құн бойынша есепке алынады. Олар ... ... ... активтер құнының төмендеуіне қарай оған тест ... ... ... ... өтелу құнына дейін есептен шығарылады. Пайдалы
қызмет ету мерзімі және амортизация әдісі жылдың соңында тексеріледі.
3.Материалдар ... 1300 ... ... бұл ... ... ... шикізаттардың және басқа да қорлардың қозғалысы
мен бар болуы туралы ақпаратты жинау үшін арналған.
Тауарлы-материалдық қорларды есепке алу ... хат ... және М-2а) – ... ... ... ... ... кәсіпорын ретінде шығатын тұлғалардың құқықтарын ... ... ... ... ...... ... түскен
материалдарды есепке алу үшін қолданылады. Кіріс ... ... ... ... ... тұлға толтырады.
Материалдарды қабылдау актісі (Н№М-7) – бұл құжатсыз келіп ... және ... ... ... ... ... ауытқулары бар материалдық құндылықтардың қабылдауын рәсімдеу үшін
қолданылады. Акт бухгалтерияда жеткізушінің қатысуымен 2 ... ... ... ... ... ал ... ... тапсырылады.
Материалдардың ішкі қозғалысына талап-жүкқұжаты (Н№М-15а) – ... ... ... ... есепке алу үшін қолданылады.
Ол 2 данада жасалады және бас бухгалтердің қолымен рәсімделеді.
Жыл сайын 01 қазанда ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар арасында еңбек құралдарын сатып
алу, өнімдерді, жұмыстар мен қызметтерді сату жөніндегі ... ... ... ... Есептесу 2 нысанда жүзеге асырылады:
1. Банк жүйесі арқылы қолма-қолсыз ақша аудару жолымен;
2. Қолма-қол ақшамен төлеу түрінде.
Касса- қолма-қол ақшалар мен өзге ... ... ... ... ... арналған, арнайы жабдықталған, оқшауланған үй-жай.
Ақша қаражаттар туралы ақпарат 1000 шот бөлімінде көрсетілген. Ақша
қаражаттар есебін ... ... ... Ақша қаражаттар бойынша
негізгі бастапқы құжаттар кассалық ордерлер болып табылады.
Қолма-қол ақшаларды кассаға ... КО №1 ... ... ... ал беру КО №2 ... ... ... ордері бойынша бас бухгалтер
қолымен бекітіліп жүргізіледі. ККО және ШКО ... ... ... ... және шығыс касса ордерлерін тіркеу журналында
тіркелінеді. Ақша қаражаттарының келіп түсуі мен ... ... ... кассир №4 нысанындағы касса кітабына жазады.
5. Еңбек және еңбекақы есебі
Жалақы – бұл еңбек өлшемі мен тұтыну өлшеміне бақылау ... ... ... ... экономикалық құрал. Әрбір қызметкерлердің
кірісі субъект жұмысының түпкілікті нәтижелерін
ескергенде, оның жеке ... ... және ... ... мен ... ... есеп ... есебінің негізгі мақсаты –
бұл еңбек және еңбекақы есебін жүргізу ережелерін сақтау болып табылады.
Еңбекақы бойынша есеп ... 3350 ... ... Осы шот
бойынша талдамалы есебі әр бір ... ... ... тиіс.
Еңбекақы есебінің бастапқы құжаты жұмыс уақытын есептеу табелі,
басшылардың ... ... ... ... ... кіріс және шығыс
касса ордерлері және т.б.
Адам құрамының есебін кадр бөлімі жүргізеді.Жұмысқа келген әр ... жеке ... ... және жеке іс ... ... ... соңғы жұмыс орны туралы жазулар ... ... ... ... көрсетуге тиісті. Бұйрық негізінде бухгалтер табельдік нөмір
береді және жеке шот ... ... ... ... жұмысшының жұмыс дәрежесіне разрядына байланысты әр
жұмысшының өзінің тарифтік ... ... Сол ... ... ... ... байланысты жалақы есептеледі. Жалақы есебі ар ... ... ... ... да ... ... есебі.
«Басқа да қысқа мерзімді ... ... 1280 ... ... Ал, ... да ұзақ мерзімді дебиторлық борыш» есебі 2910-2920
субшоттарында жүргізіледі. Бастапқы құны және ... ... ... ... ... есептелінеді және мойындалады. Үмітсіз борыш
пайда болу мезетінде есептен ... ... ... ... оның ... алып ... ... меншік
капиталын құрайды. Меншік капитал жарғылық капитал, ... ... ... ... ... ... капитал, бөлінбеген пайдадан
және жалпы пайдадан тұрады.
ЖШС-тің меншік капитал ... мен ... ... ... Бас
шоттар жоспарының V «Меншік капитал және резервтер» бөлімінде жиналады.
Жарғылық капиталдың ұлғаю немесе азаюы болған ... ... ... ... ... ... ... өзгеріс енгізілген кейін ғана
жүзеге асырылады.
Құрылтайшылар шешімімен құрылған резервтік капиталы бөлінбеген пайда
төлемі ... ... ... ... ... табысы аз болған кезде дивидендтерді
төлеу үшін пайдаланылады, сонымен қатар өткен немесе есепті кезең ... үшін де ... ... 5300 шот ... ... ... – 5410 ... табыс» шотынан апарылған есепті
кезең ішінде тапқан ... ... ... ... ... ... зиян ... ақпарат 5410-10 шотында
жинақталған.
Жиынтық табыс – бұл ... және ... ... ... ретінде
алынған қызметінің қаржылық нәтижесі.
Жиынтық табыс туралы ақпарат 5410-11 шотында жинақталады.
8.Міндеттемелер есебі
Ел аумағында серіктестіктің банктен ... ... ... ұзақ ... несие жағдайы туралы ақпаратты жинау үшін және және
оларды алу немесе өтеу бойынша операцияларды ... алу үшін 3010 ... банк ... шоты пайдаланады. Банктен тыс мекемелерден алынған
несие бойынша есебі 3020 «Банктен тыс ... ... ... ... шоты ... пассивті шот, осы шот бойынша ... ... ... ... ... ... Дебеті бойынша айналым несиенің
жабылуы, ал кредиті бойынша айналым алынуы көрсетіледі.
3010,3020 шоттары компанияның есеп ... ... ... ... сәтінде ашылады. Несиенің талдамалы есебі ... ... ... ... түрі және ... несие бойынша жүргізіледі. Осы
шоттардағы мәліметтер банктік көшірме арқылы расталуы керек.
Несие бойынша пайыз есебә 3380 ... ... ... ... сыйақылар»
шоты бойынша жүргізіледі. ... ... ... ... мерзім мен қойылымға сәйкес болуы қажет. Пайызды ... ... ... ... шығындар» бабы бойынша компанияның жалпы
шығындарына кіреді. Пайыз бойынша шығындар ... ... ... ... мен шығындар есебі
Ұйымда табыстар есебі 6000 бөлімінде жүргізіледі. Компанияның ... құны ... ... ... ... ... ... табысына
құрылыс және монтаж жұмыстарын орындаудан түскен табыс жатады. ... ... ... ... ... құны бойынша бағаланады. Қызмет құны
серіктестік және қызметті пайдаланушы ... ... ... ... және Клиент арасында қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... ... материалды құндылықтарды сатудан;
• Құрылыс монтаж жұмыстарынан;
• Механизмдер қызыметінен;
• Жал;
• курстық айырым негізінде;
• басқа ... ... ... шығындары:
Тікелей шығындар:
• Еңбекақы және еңбекақыдан алынған төлемдер
• Әлеуметтік төлемдер
• Негізгі құралдарды жөндеу
• Негізгі құралдардың амортизациясы
• Құрылыс ... ... ... ... ... ... ... шығынры
• Коммуналдық төлемдер
• Қорғаныс
• Іс сапар шығындары
• Іс сапар кезіндегі тәуіліктік ... Жол ... ... ... ... Банк ... комиссиялық төлемдер
• Кеңсе тауарлары
• Жарнама шығындары
• Әкімшілік ... ... ... ... Жал және ... қызмет;
• Материалдар шығындары
• Аудиторлық және басқа да кеңес беру қызметі
• Салық
• Мердігерлік ... ... ... ... ... ... алу шығындары
• Жұмысшыларды тамақтандыру
• Жанар жағар май
• Машиналарды сақтандыру
• Байланыс қызметі бойынша шығындар
Болашақ мерзім шығындары
Болашақ мерзім шығындары ХҚЕС реттелмейтіндіктен, ... ... ... ... және ... есебін серіктесіктің
тәртібіне сай, басқарушы органдармен немесе кәсіби бухгалтерлік ... ... ... ... сай)
Болашақ мерзім шығындары (бөлінген, кейінге қалдырылған шығындар)-
бұл серіктестіктің болашақта пайда табу және ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы есепті кезеңде жіберілгенімен, серіктестік
оларды Болашақ мерзім шығындарына жатқызады. Есепке алу принциптерін ... ... ... ... ... серіктестіктің актлері
ретінде капиталданады. Бір немесе сол операцияларға байланысты туындаған
табыс шығындарда шығындар пайда ... ... ... ... ... ... ... және шығын есептіліктің дұрыс көрсетілуі үшін..
Серіктестіктің көрсететін ... ... ... ... ... отырады. Табысты мойындау мерзімінде есепті мерзім
есептілігіне шығын ретінде біркелкі ... ... ... шығындарына:
• Сақтандыру шығындары
• Жазылу (подписка) шығындары
• Жал ... Жаңа ... ... ... және жаңа өндірісті өңдеумен байланысты
шығындар
• Жарнамалық ұйым шығындары
Серіктестік болашақ ... ... 1620 ... ... ... ... мерзім шығындарына байланысты дебиторлық берешек «Қысқа
мерзім ... ... ... 2.
Болашақ мерзім шығындары келесідей шоттар корреспонденттерінде
көрсетіледі:
|Дебет ... ... түрі ... ... да ... |3310, 3320 ... |Белгілі мерзімдегі |
|мерзім шығындары |мен ... ... ... |
| ... |шығындарды көрсету |
| |1310 ТМҚ | |
| |3350 ... | |
| ... ... есеп | |
| ... | |
| |8030 ... ... | |
| ... | ... ... ... |1600 ... да ... ... мерзім |
|7210 әкімшілік ... ... ... ... ... ... | ... мерзім |
| | ... ... |
| | ... ... құрылған материалдық емес активті қолданысқа енгізуге дайындық
барысында кеткен шығындар.
Бұл ... ұзақ ... ... ... мойындалады және бұл
шығындарды есепке алу ... ХҚЕС № 38 ... емес ... ... және ... ... ... 1620 «Басқа да болашақ
мерзім шығындары» шотында көрсетіледі.
Ол шығындарға:
• жасалған материалдық емес активтерді тестлеу шығындары
• мамандарды жаңа ... ... ... үйрету шығындары.
кесте 3
|ДТ 2730 «басқа да |КТ 1620 «басқа да ... ... МЕА ... емес ... ... |қолданысқа енгізуге ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... жаңа МЕА ... ... ... еңбекақысы
2) жаңа МЕА қолданумен айналысатын жұмысшылардың еңбекақысына салынатын
салық
3) жұмысшылардың және ... ... ... мамандық дәрежесін
жоғарлату мақсатында оқытуға кеткен шығындары
4) ғимараттар амортизациясы
5) МЕА дайынауға кеткен электроэнергия және басқа да шығындар
Жанама шығындар:
1)МЕА ... ... ... ... және ... ... салынатын салық
3)МЕА жасау кезінде ... ... ... іс сапар және тұрғын үй
шығындары
Серіктестіктің басқа да болашақ мерзім шығындары қысқа мерзімді
активтер болып ... ... ... ... төлемдер,аванстық төлемдер және т.б шығындар)
Кесте 4.
Болашақ ... ... ... ... ... ... ... мазмұны |
|1620 (1621)Сақтандыру |1010 ... ... ... ... ... сақтандыру |валютамен берілетін |сатып алу ... ... ... қол ... | ... ... және |1620 (1621) ... ... ... ... ... |сыйақысы, сақтандыру |сақтандыру полюсын |
|7110 (7100)Сатып алу ... есеп ... ... алу ... ... шығындар | ... ... |
| | ... ... (1621) ... |1010 Кассадағы ұлттық |Басқа да болашақ кезең ... ... ... |валютамен берілетін |шығындарының есептелуі |
|өзгеде шығындар ... қол ... | |
| |1050 Ел ... | |
| ... | |
| ... | |
| ... шетел | |
| ... ақша | |
| |1310 Тмқ | |
| |3350 ... ... | |
| ... ... | |
| |3150 ... | |
| ... | |
| |2420 ... | |
| ... ... | |
| |8030 ... ... |
| ... | ... ... ... ... ретінде пайда болған
мерзімінде мойындалады. Қалпына келтіруге көп ... ... ... ететін активтер болып табылатын квалификацияланған активтерді
сатып алу салу ... ... ... ... бойынша кез-келген
шығындар осындай активтердің құнына ... ... ... ... ... ... қосылады.
II. Сауда ұйымының бухгалтерлік есебі.
2.1 Негізгі операциялар есебі
Еліміз ... ... көшу ... ... ... ұшырады. Әлемдік қатынасқа түсу мақсатында меншік түрлеріне
және халықаралық байланысты нығайтуға күш салды. Осы мақсатта көптеген
түбегейлі ... ішкі ... ... ... болып табылды. Сауда
саласында кәсіпкерлік нысанда, еркін шаруашылық нысандарындағы, мемлекеттік
тұрғыдағы ... ... және ... ... мекемелері
болып бөлініп кетті.
Бүгінігі күні ірі өндірістік кәсіпорындар өздерінің фирмалық сауда
мекемелері арқылы, ал акционерлік ... ... ... жеке секторлар халық тұтынатын тауарларды өз тараптары
бойынша саудалайды. Ұйымдық құрылымдардың еріктілігі еліміздің
экономикасының төмендеуіне әсер етуші басты фактор болып бүгінгі ... ... ... еліміздегі құқықтық заңдылықтармен реттеу сауда
саласының қызметіне қойылатын талаптарды күшейту керектігін ... ... ... ... ... табу ... халыққа мінсіз қызмет
көрсету мен сапалы тауарды тұтынушыға ұсыну арқылы шаруащылық қызметін
ұйымдастырады. Ол үшін маркетингтік зерттеулер ... ... ... ... ... асырады. Осы сауда қызметінің бухгалтерлік есебін
жүргізу бірқатар талаптар ақылы ұйымдастырылады. Сауда саласы өнім
өндірмейді, өнім өндірушілермен ... ... ... немесе көтерме сауда арқылы ұсынады.
Сауда саласындағы бухгалтерлік есепті ұйымдастыру ... ... ... Осы ... ... ... ... қорларының қозғалысының есебі, тауарды сатудағы шығындар есебі
және сатып ... ... ... есеп ... ... және ... берешектер есебі болып табылады.
Тауарлы-материалдық қорлардың қозғалысының есебіне келетін ... ... ... келіп түскен құжаттар алдын ала жинақталғаннан
кейін таксировкалық ... ... Одан ... ... ... ... есептік топтар бойынша (материалдары, темір және
т.б.) топтастырылады. 1300 және 1330 — ... ... ... ... ... мен ... ... жүретін,
материалдардың талдамалы есебінің жинақтаушы ведомосте әрбір топ бойынша
сомалық өлшеммен көрсетіледі:
а) өткен ... ... ... ай ... ... қүжаттарды өткізу тізілімінен ай ішіндегі топ бойынша ... ... ... ... ... ... ай ... топ бойынша тауарлы-
материалдық құндылықтардың шығысы;
в) есептеу жолымен анықталған ай ... ... ... ... мен ... ... деректерін
салыстыру үшін пайдаланылады. Қойма ... ... ... ... және ... кітабында жүргізіледі. Қалдықтар туралы
деректер сәйкес келу керек, өйткені қоймадағы жазулар (қалдықтар кітабы мен
жинақтау ... бір ғана ... ... ... ... ... (қалдықтық әдіс кезінде) немесе
материалдық ... ... ... ... ... ... ... есептемесінің негізінде «Материалдардың ақшалай өлшемдегі
қозғалысы» деген № 10 ведомосі жасалады. № 10 ... ... ... материалдық құндылықтардың талдамалы есебінің көрсеткіштерімен
ұштастыруға арналған. ... ... ... ... ... ... ... есептік топтардың кесімінде есептік бағалар
бойынша ... ... ... ... сатып алынған материалдың
құндылықтардың нақты құнының олардың есептік ... ... ... ... ... №10 ... ... шығыстарын шығыстың
бағыты бойынша бөлуге қызмет етеді. № 10 ведомость бірнеше ... ... ... ... құн бойынша жиынтық деректер мен ай ... ... ... ... ... ... ... Бұл деректер әр
түрлі журнал-ордерлерден (№ 6, № 10, № 3, № 7, № 1 және т.б.) ... ... ... ... ... ... ... теміржол алымдарына төлемді және материалдарды сатып алу қүнынан
тыс жүмсалған басқа ... қоса ... ... ... алуға және әзірлеуге жүмсалған шығындар ескеріледі. Дәл осы бөлімге
ведомостің басқа бөлімдерінен алынған, материалдык, ... ... ... құны және ай ... ... бағасы бойынша қалдығын
жазады. Оған ай ішінде келіп түскен материалдардың құны ... ... ... ... ... баға бойынша ңүннан ауытңуының сомасы мен
проценті анықталады. Ауытқулар ... ... осы ... ... ... ... — бұл ... сомасының материалдардың есептік құнға
қатынасы. Ауытқу « + » немесе « —» таңбасымен ... ... ... ... және одан ... бөлімдері материалдың
құндылықтарды саңталу жері ... ... ... ... ... қалдығын ақшалай өлшеммен көрсетуге арналған. Бұл деректер материалдық
есеп берудің сальдолык, жинақтаушы ведомостерінің негізінде толтырылады, ал
оларда — ... ... ... мен қалдығы есептік бағамен
келтірілген. Тап осы ... ... ... ... сондай-ақ
материалдық есептен шығарылған тиісті баланстык, ... ... тиіс ... сомаларының бөлінуі келтіріледі. Материалдардың
толық нақты өзіндік құны ... ... мен ... ... ... ... ... анықталады.
Ауытқуларды бөлу мынадай тәртіппен жүргізіледі:
Есепті кезеңнің ... ... ... ... ... ... ауытқулар сомасы анықталады.
Материалдық құндылықтарды қабылдаған кезде жетіспеушілік анықталатын
болса, онда шығын сомасы акт ... ... 1270 және ... 3310
шоттары жазылады. Бұл орайда «Г» бағанында (кіріс құжаты) актінің ... Егер ... ... ... ... ... дейін анықталса, онда шағым сомасын шотты төлеуге келіскен
сомадан ... ... ... ... ... ... ... №6-журнал-ордерде керсетілмейді. Есепті айда ... ... ... ... ... ... ...
6-журнал-ордерде әрбір жеткізілім бойынша жекелей ... ... ... ... акті ... № 6-журнал-ордерге жазуға негіздеме болып табылады. Бұл
орайда «А» және «Б» бағандарында тіркеу нөмірі мен шот ... ... ... ... ... ... ... қойып шығады.
1310 -бөлімшенің дебеттелетін шоттарының бағандарында нақты құнның
орнына есептік бағасы бойынша келіп түскен материалдық құндылықтардың ... Бұл ... ... ... ... «Н» ... көрсетіледі. Бұрын
фактура толтырылмай қабылданғаң материалдық құндылықтарға шоттар келіп
түскенде ... ңүны ... ... ... есепке алу
жөніндегі дебеттік шоттардың бағандарына жазылған сомалар, ал ... ... ... ... ... алуға қабылданған
тәртіппен жазуларды жүргізеді. ... ... ... ... түскен шоттар бойынша жазулармен бір ...... ... мен есептен шығарудьщ сомасы әрбір ... ... ... Төлем мен есептен шығаруды ... ... ... ... мен ... ... ... жазылатын жолдар бойынша, яғни жеткізушілерге немесе мердігерлерге
төлеуге тиісті сомалар көрсетілетін ... ... ... ... құндылықтар келіп түскенге дейін төленетін жағдайда шоттар
бойынша сома тиісті тіркелімдердің Д-т 1610, 2910 ... ... Егер ... ... ... деп ... материалдық
құндылықтар шоттар төленген айда келіп ... ... құны жай ... Есепті кезең аяқталғаннан кейін № 6-журнал-ордер жабылады, К-т
3310,4110 шоттары бойынша жиынтығы ... ... ... ... және бас ... көшіріледі.
Материалдардың өндірістегі жұмсалуына алдын ала және кезекті
бақылаулар ... ... ... ала бақылау кезінде материалдарды
өндіріске ... ... ... ... ... ... ... шығысының лимиті материалдардың жекелеген ... ... ... ... ... ... ... көлеміне
көбейту жолымен аныңталады. Бұл орайда ... ... ... ... тыс ... ... материалдық бір түрін басқасына
алмастыру жеке құжатпен, яғни жүкқұжатпен ресімделеді.
Материалдардың өндірісте пайдаланылуын одан әрі ... үшін ... ... ауытқуды ресімдеу құжаты;
Топтамалар бойынша қаптау есебі;
Инвентарлық әдіс.
1-әдіс. Бұл әдіс кезінде, яғни ... бір ... ... және ... ... тыс ... нәтижесінде туындаған
норма ауытқулары дабылдама құжатпен (қызыл сызыңпен) ... ... ... ... ... ... ... ауытқуын анықтау
үшін қаптама картасы ашылады. Онда жұмыс орындарына берілген материалдардың
саны, дайын бұйымдардың норма бойынша және ... ... ... ... ... ... байланысты шебер немесе жоспарлы-диспетчерлік бюро
жүзеге асырады.
3-әдіс. Бұл әдістің мәні мынада: босатылған материалдардың саны мен ... ... ... 1310-1340, 1360-шоттардың кредитінен 7440,
7110 – шоттарының дебетіне есептен шығарылады. ... ... ... ... ... өндірісте қолданылмаған материалдардың саны
анықталады. ... саны мен құны ... ... ... кезекті бақылау №29-нысанындағы «Тауарды сатуға
байланысты нормалармен салыстырғандағы ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Жұмсалған материалдардың №29-нысанындағы есеп беруде көрсетілген саны
жұмсалған материалдардың ... ... есеп ... санына сәйкес келуге тиіс.
Түгендеу — бұл тауардың сақталуын, материалдык, құндылықтардың сапалы
күйін, олардың қоймалық және ... ... ... ... ... ... бірі. Оны меншік нысанына, қызмет түріне және
жұмыс режиміне қарамастан барлық ... ... ... жағдайын жылдьщ есеп беруде (есепті жылдың 10 қазанынан ... ... ... үшін ... кем ... бір рет ... Бұған
қоса, оны материалдық жауапты түлға ауысқан кезде істі ... ... ... ... ... ... болғанда, өрт және табиғи
апаттардан кейін ... ... ... ... ... құндылықтардың нақты қолда барын натуралды және құндың
өлшемдермен ... ... ... ... сақталуын; олардың сақталуының, босатылуының, салмақ және
өлшем құрал-саймандарының ... ... ... ... ... ... ... тексеріледі.
Түгендеу тексерудің көлеміне қарай жалпылама және талдамалы, уақытына
қарай — уақтылы және аяңасты болып бөлінеді. Кәсіпорынның ... ... ... бас ... ... ... және ... басшылық жасайды. Басшының бүйрығымен тағайындалған өкілетті
адамдардан түратын комиссия түгендеу жүргізу жөніндегі ... ... ... ... ... қолда барын тексеруді
бастағанға дейін түгендеу комиссиясы:
Тауарлы-материалдық қүндылықтар сақталатын қосалқы үй-жайларды, жер
төлелерді және жеке ... жері бар ... да ... ... ... өлшеу приборларының дұрыстығын және оларды таңбалау
мерзімдерін сақтауды ... ... ... және шығыс құжаттарының инвентарлық тізілімінің
немесе тауарлы-материалдық құндылықтардың қозғалысы туралы есептемелердің
соңғыларын алуға;
Түгендеу ... ... ... ... және ... ... тапсырылғандығын, келіп түскен барлық тауарлы-материалдық
құндылықтар кіріске алынғандығын,ал ... ... ... ... ... материалдық жауапты тұлғадан алуға міндетті.
Түгендеуді жүргізу сәтінде бухгалтерияда «Қоймалар, ... ... ... ... ... (ИНВ. № 3-нысаны)
жасалады. Түгендеуді комиссияның тек толық құрамы материалдық жауапты
адамның ... ... ... ... ... ... ... және шамалау жолдарымен анықталады. Фабрикалық қаптамада ... саны ... ... ... түрде тексерумен анықталады.
Төгілгіш және сұйық материалдарды шамалау және есептеу негізінде
анықтайды. Шамалау және есептеу актілері ... қоса ... ... ... ... ... ... тұрғылармен беріледі.
Тізілімге комиссия қол қояды. ... ... емес ... жеке ... ... ... ... қабылданған тауарлы
құндылықтар бойынша ИНВ. № 5-нысаны, ал есептік деректерден ... ... ... ... ... ... салыстыру
ведомосі» (ИНВ. № 19-нысаны) жасалады.
Тауарлы-материалдық құндылықтардың артықшылығы мен кемшілігінің құнын
бағалауымен ... ... ... де келтіріледі. Тауарлы-материалдық
құндылықтарды сақтау кезіндегі барлық ... мен ... ... ... ... материалды жауапты адамның жазбаша
түсініктемесі ... Бұл ... ... ... ... ... ... мүқият тексеріледі.Инвентарлық тізімдемеде
көрсетіліп, басшының нұсқауымен жауапты тұлғалар тексеру кезінде анықталған
жетіспеген немесе ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді:
а) егер жетпеген материалдық құндылықтар сомасына ... ...... 1250, ... 1310 ... ... ... кезінде артық шыққан материалдық құндылықтар сомасына -
дебетіне 1310, кредитіне 6220 шоттарын көрсетеді
Орындалған шара ... ... ... ... ресімделеді,
онда қойма шаруашылығының жағдайын инвентарлық ... ... ... ... ... ... ету жағдайы көрсетіледі.
Тауарлы-материалдық құндылықтардың бүліну себептері, пайдаланылмайтын
және жарамсыздарының қалыптасуының ... ... оған ... ... ... ... ... анықталған кемшіліктерді
жою жөніндегі ұсыныстар жасалады.
2.2 Сатып өткізу шығындарының есебі.
Тауар (өнім) сату шығындар бұл – халық ... ... ... ... ... оған қоса ... ... әкімшілік басқару
аппаратын ұстауға кеткен ақшалай формада көрсетілген түрі және заттай ... Бұл ... ... ... ақы, ... ... байланыс,
банк, коммуналдық қызмет және сауда аясында қолданған материалдық
ресурстарды, және де ... ... ... қарауға, тауарлық
жоғалтулар сияқты шығындарды қамтиды.
2 ші " Қорлар " ... ... ... ... ... сай және ... ... мына төмендегілер жатады:
• Жалпы әкімшілік шығындар;
• Тауарлық материалдық ... ... ... шығындар;
• Зайымдарға сыйақылар төлеуге байланысты шығындар.
Оның ішінде тауар(өнім) сату шығындарын толқ ... ... ... ... ... – бұл ... ... және сауда процесін
ұйымдаструға және сауданы ұйымдастырғанның қызметі және ...... ... ... ... Оған ... басқару
аппаратында және басқа да саудалау қызметінде жұмыс ... ... ... материалдық шығындар және көліктік қызмет ... және ... ... ... ... ... шығындары кіреді.
Тауарлық материалдық қорларды өткізу шығындары – бұл ... ... ... ... ... қораптау және тауарларды өткізу шығындары.
Бұған көліктік ... ... ... ... ... ... өткізу процесіне қатысатын негізгі құралдарды ... ... ... ... ... ... ... және тауарларды
нарыққа тарту шығыны, мүліктік және сақтандыру шығындары т.б. шығындары
кіреді.
Зайымдарға ... ... ... ... – бұл ... ... төлеу және жеткізушілерден алуға байланысты сыйақылар мен
шығындар депозит және бағалы қағаздарға байланысты активтерді жалға ... есеп ... ... ... үшін келесі көрсеткіштеріне
байланысты сыныптау керек:
1) кәсіпорнына байланысты;
2) жүзеге асатын шығындар функциясына қатысты ... ... ... шығын түріне байланысты екіге бөлінеді; көтерме
сауда кәсіпорын шығыны және ... ... ... ... ... кәсіпорын шығыны – бұл сатып алу, жеткізіп салу,
сұрыптау, қораптау және тауарды ... ... және ... өткізу
және де көтерме база және қойманың ... ... ... кеткен
шығындар.
Бөлшек сауда кәсіпорын шығыны – бұл сатып алу, ... ... ... және ... ... ... және де ... сауда
басқару аппаратын ұстауға кететін шығындар.
Шығындар функцияларға қатысты және ... ... ... ... және басқарушылық болып бөлінеді.
Жедел шығындар – бұл сатып алу процесін жүзеге асыру болып ... ... ... ... ... ... ... – бұл қызметке байланысты және сауданы ұымдастыруға
байланысты әкімшілік басқару аппаратын ұстауға кеткен шығындар.
Шығындар шығысталу ... ... ... және ұстау шығынына және
де табиғи шығу ... ... ... деп жеке ... бөлінеді.
Кәсіби жұмыста бұл баптар тізімін шығындық номенклатура деп атаған.
Шығындарды сыныптауы шығыстын түрлеріне байланысты әрбір шығысқа жеке
есептілік және де ... ... ... баптарына бірінғай
жүргізудін қойылуын, қамтамасыз етудің ... ... ... тек жалпы сала бойынша ғана емес және де жеке ... ... ... мүмкіндік бар.
Шығындардын құрамын және мазмұнын анықтайтын шығыстардын ... ... ... ... ұйымдарына бағыныштылығына қарамастан
бірыңғай болу керек бұның қажеттілігі сметаны және ... ... ... ... ... Сондықтан шығындардын түрлеріне
сыныпталуын әрбір шығынға байланысты, нақты ... ... ... ... ... ... яғни ... шығындары болып табылмайтын
шығындарды сауда ұйым шығындарынан бөліп көрсету керек. ... ... ... нақты шығындар мен заттай жұмыс шығындары ғана кіреді.
Жоғарыдай айтылып өткендей №7 Тауарлық материалдық ... ... сай ... ... ... ... ретінде қарастырылады.
Кезең шығындары – бұл ... ... ... және ... сол үшін кезен шығында жан-жақты терендетілген талдау жүргізу
үшін және тиімді болу үшін, көрсетілген синтетикалық шығыстарына бекітілген
есеп номенклатурасының ... ... ... ... есеп ... ... ... жағдайында кәсіпорындардың негізгі жұмысы
болып, шығын ... ... ... өзін - өзі ... ... ету
және пайда алумен қатар ... ... ... ... жақсаруын,
жоғарылату және сатып алушылардың сатып алу ... ... ... ... саудада шығын соммасының тауар айналымына қатынасты
көрсеткішпен анықтайды.
Шығын тиімділігін арттыру мәселесінде бухгалтерлік есеп манызды ... және ол ... ... ... көз және ... ... яғни 90% экономикалық ақпараттар бухгалтерлік есептің
үлесінде. Бірақ айтып кететін жайт кез ... ...... ... ... жедел есептің өзінен өзі шығындарды азайта
алмайды, тек тек қана олар талдау жұмыстарына қажетті ... ... ... ... ... азайту ғана емес, тиімді жолдарды іздеу мен ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепті негізгі
эканомикалық қайнар көзі деп ... ... - ... ... нақты шаруашылық қызметтің жағдайы туралы ақпарат және олардын қайнар
көздері немесе жалпыланған экономикалық көрсеткіштерде туындаған жағдайлар,
Кәсіпорынның ... ... ... ... мінездемелейтін
есептілік болып табылады. Сонымен қатар бухгалтерлік есеп ... және ... ... ... ... яғни ... және қаржылық ресурстардың үздіксіз жүруін, ... ... және ... шаруашылық операциялар жалпыланатын және ... жүйе ... ... ... ... ... ... функциясын жүргізуге мүмкіндік беріп, ... ... ... ... бар ... шығын тиімділігін өсіру үшін үлесті түрде
жұмсауға мүмкіндік береді.
Жоғарыда айтылып кеткендей тауарлық ... ... ... сай ... ... ... материалдық қорлар
құндылықтарды өткізудегі шығындар, жалпы және әкімшілік шығындар ... ... ... төлеу шығындары болып бөлінеді, сондықтан
шығындар тиімдігін өсіру шығының ... ... ... ... ... түрде шешілу қажет. Сол үшін, бухгалтерлік есептің бақылау
функциясын күшейту мақсатында кезең шығындарын ... ... ... қорлар жалпы және ... ... және ... ... бекітілген есеп наменклатура баптарына сәйкес болуы қажет.
Көрсетілген шығын ... ... ... өздері бекітеді.Смета
бойынша жұмыс істеу алдын ала тексеру жүргізу жолы ... ... яғни ... ... ... ... жасалмастан бұрын шығын сметасының
келісімін тексеру, тауарлық құжаттарды, ... ... ... ... ... құжаттарды тексеріп қарап шығуынан кейін ... ... ... ... ... ... белгіленген мүлікке салыстыра
отырып барлық құжаттарға сәйкес жүргізуі қажет.
Бірде бір шығын бас ... ... ала ... ... ... ... ... күні бекітілген баптарына салыстыра отырып
және бекітілген мақсатымен жұмсалатын және сол мақсатқа бөлінген қаражатты
қол ... ... ... сай яғни оның ... ... ... ... керек.
Бухгалтерлік құжаттардың рәсімделу сәтінде олардың бекітілген смета
бойынша бөлінген ... ... ... ... сонымен қатар
заңдылығың және шығындардың эканомикалық мақсатты жұмсалуын ... ... ... ... ... дұрыс бөлінбеген және мақсатсыз
шығындалуы мүмкін жағдайларды ескертіп қана қоймай, олардын шешілу жолдарын
іздестіріп, сметаға ... ... ... және ... тиімділігің асыруда
нақты қорларды қарастыру қажет. Айтып кететіннің бірі, ... ... ... ... және өткізумен байланысты болды,
сонымен барлық шығындарға байланысты факторлар ... табу ... ... рөлін көрсету эканомикалық жағдайларды күшейтіп
жоғарлату үшін яғни оларға ... ... ... және ... ... ... қорының айналымдығын өсіру, ... ... ... ... ... ... ... және
тағы басқа, үшін қажет. Бұл үшін ... ... ... ... мүмкіндігін кеңейту, және бақылау функциясын компьютерлік
есептілік ақпараттарды негізге ала отырып жоғарылату, негізгі ... ... ... жұмысын тиімділігінің айналым қорының және жұмыс
күшінің, мезетінде ... ... үшін ... ... ... қалған тауарлық материалдық қорлар жұмыс және ... ... ... ... ... табу ... ... кететін
жайт, кез келген сауда ұйымында, жетіспеушілік, ұрлық, ... ... ... ... тағы ... ... бухгалтерлік есептің
дұрыс жүргізілмегендігімен, яғни ... ... ... ақша
қаражаттарына және де тағы жғдайларға салғырт ... ... ... ... тек ... ... ... ғана
қорлардың дұрыс жұмсалуын олардың тиімді жұмсалып жатыр ма, өткізу шығыны
жұмсай отырып, тауар және өнім ... ... ... манызды
саналуында бухгалтерлік есептің рөлін күшейту үшін күн сайынғы қатал есеп
пен тауарды ... ... ... ... ... ... ... жасау қажет. Себебі тауарды өткізудегі шығынның ... ... ... ... және ... күн ... келесі бағытарына
қатал бақылау жүргізу керек:
• Транспорттық құжаттарды дұрыс рәсімдеу (тауарлы көліктік құжат, қызмет
көрсеткені үшін чек т.б.), яғни ... ... ... ... ... ... үнемді пайдаланбау және тағы басқа жағдайлардан
сақтану мақсатында;
• Кәсіпорын жұмысшыларының өнімділігін, яғни жалақы, төлеу қорының дұрыс
істеуі , белгіленген штаттық кестеге ... ... ... ... ... және жұмыс талаптары өзгерген уақытта өз уақытында ... ... ... ... істеуін тағы басқа жолдарды қарастыру
арқылы жақсарту;
• Жалға алынған ... ... ... ... ... ... ... сметаға байланысты материалдарды шығындау, маркалау және
тоназытқыш құралдарын дұрыс ұстау.
• Тауарлық материалдық ... ... ... мен ... олардың сақталуымен және таурлық ... ... ... мен ... ... ... мақсатыңда
қамтамасыз ету.
Осы жоғарыда айтылған мәселелерді бухгалтерлік есепте шешу үшін
жұмысшылардың ... ... ... ... ... асып ... ... қарау жүйесін енгізу қажет.
Кәсіпорынның кезең шығыстарының үнемділігін өсіруде үлкен және әкімшілік
шығыстарын қысқарту және ... ... ... ... ... ... ие
болады. Осы көрсетілген шығындарда үнемділіктің жоғарғы шегіне жету үшін
ұйымдар бекітілген есептік ... ... ... қатал түрде
жүргізілуі қажет бас бухгалтер есепті ұйымдастырып, шығындарды ... ... ... ... ... әр түрлі шығыстарға байланысты
олардың тиімді жолын іздестіріп моральдық мейлінше аз болуын және әкімшілік
басқару үшін ... ... ... аз ... амалдарын қарастыру қажет.
Жоғарыда айтылып кеткен тауарды өткізу шығындарында ... рөлі ... ... ... ... ... ... де
бухгалтерлік есептің рөлі сондай.
Саудалауда шығындарды үнемдеу үшін бірқатар жүзеге асатын ... ... ... ... және ... ... қарыздарға артықша сыйақы
және жеткізушілерге артық ақша ... ... ... табылады. Зайымдармен
жеткізушілерге сыйақы төлеудегі үнемділікті азайту бухгалтерлік ... ... ... меншіктік қорлардағы ... ... ... төлеудегі өсімге, тауарлық материалдық қорларға
жасалған келісім шартқа сай өз ... ... ... және ... ... ... өткізу банк берген несиені ... ... ... ... қарызын төлеу уақытың қысқаруына алып келеді.
• Басқа да заңды және жеке ... ... ... активтерге
сыйақылар төлеу қызметіне қатал бақылау жасау қажет.
• Саудадағы шығын үнемділігін арттыруда бухгалтерлік көрсеткіштерді
пайдаланатын несиелік ... ... яғни ... ... және
аудиторлық бақылау жұмыстары маңызды орын алады. Бухгалтерлік есептің
манызды қызметінің бірі ... ... ... , жұмысты және
қаржылық ресурстармен шаруасыздықтарды, өндірістік емес жоғалтуларды
өз уақытында сауда ... мен ... ... жоғарылатады. Бухгалтерлік есеп жетіспеушілік ұйым және
кәсіпорын жіберген қателіктері туралы дабыл, ... ... ... яғни ... ... ... түрлерінің
үнемсіздігі туралы бағалы ақпараттар береді.
Бухгалтерлік есептегі ақпараттар ... ... ... ... операциялардың занды жүргізілгендігі және кәсіпорын
қызметінің ... ... ... басқару құралы сондықтан
Кәсіпорындары ұсталымдары қаржылық шаруашылық қызметінің ... ... ... ... ... эканомикасына өткеннен кейін бухгалтерлік есптің рөлі
шаруашлық және ұйымның ... ... ... және ... ... басқа да ішкі және ... ... ... қана қою ... ... есеп шамадан тыс шығындардың және
қорларды дұрыс бөлмеу жағдайларын табу шараларына белсенді түрде қатысып,
оларды ұйым әкімшілігі ... ... ... ... ... ... есептің осы және басқа да мәселелері сәтті жүзеге асыру
үшін шаруашылық операцияларын бастапқы ... ... ... ... ... ... шығын көлемінің азаюнына,
өндіріске кеткен шығындарды жабу және сауда ... ... ... дамуы үшін және халыққа тауарлық қызмет көрсету денгейінің жоғарлату
үшін қажет пайда табуға мүмкіндік беру ... ... ... есептеу 7110 "Өнімді өткізу шығындары
атты" шоттында қарастырылған, мұнда барлық тауарларды сатып алу, ... ... ... дейін өндеу, сорттау, орау және өткізу шығынның бәрі
есептеледі. Мұнда тікелей шығысталу әдісін ... және ... ... ... ұйымдар, халықтық тамақтандыру кәсіпорындары көкөніс ... және ... сату ... ... ... көптеген ұйымдар (акционерлік қоғамдар, ЖШС, фирмалар
т.б) көпсалалы шаруашлық қызметтерді ... ... ... ... дайындау т.б. және олар жоғарыда айтылған кәсіпорындарды
өздерінің құрылымына ... ... ... ... мен ... ... көрсеткіші дұрыс болуы үшін өз ... және ... ... осы
есепті кезеңге тиісті шығындарды көрсету қажет.
Қаржылық есептілік көрсеткіші және ... ... ... үшін ... ... ... ... тиімділігін жоғарылату
мақсатында келесі номенклатуралар бойынша ... есеп ... ... ... ... шығындарына номенклатуралық тізімі
|Нөмірі ... |
|1 ... ... шығындары; |
|2 ... ... ... ... басқару аппараты мен |
| ... ... ... |
|3 ... ... |
|4 ... ... ... ... ... |
|5 ... ... ... |
|6 ... ... ... шығындары |
|7 ... ... ... сақтау, сұрыптау, орау |
| |т.б. |
|8 ... ... ... ... және ... ... |
|9 ... ... шығындар ... ... ... ... зерттеу және тауарларды нарыққа |
| ... ... ... ... киім және ... ... ... және құралдары|
| ... ... ... ... және жеке ... ... |
|13 |Т.б. ... |
1) ... ... ... ... және бөлшек сауда ұйымдары
тауарлық материалдық ... ... ... ... ... ... (тауарлы көліктік накладной, теміржолдық құжаттар,
шот фактурасы т.б.) ... ... ... ... (шот фактура,
накладной) сәйкестігін мұқият тексеріп және олардың бекітілген ... ... ... мұқият тексеріп, өздерінің шоттарынан ҚҚС сыз
төлейді.
Дт 7110 «Өнімдерді сату және қызметтер көрсету бойынша шығындар»
Кт 3310 ... мен ... ... ... кредиторлық
берешек”
Есептеу формасының түрлеріне байланысты және төлем көздеріне, банк
жазуларына сай және т.б. ... ... ... ... ... ... келесі бухгалтерлік жазу жүргізіледі:
Дт 7110«Өнімдерді сату және қызметтер көрсету бойынша ... 1050 ... ... ... ... ақша ... «Ағымдағы шоттардағы теңгемен ақша қаражаттары»
1010 «Кассадағы теңгемен ақша қаражаты»
Тауарлық материалдық қорлардың жетіспеушілігінің нормада асып ... ... ... ... ... есеп ... ... 7010 «Өткізілген өнімнің және көрсетілген қызметтердің өзіндік
құны»
Кт 1250 «Қызметкерлердің қысқа мерзімді дебиторлық берешегі ... ... ... мен ... қызметін көрсететін жұмысшылардан
басқа, ұйымның негізгі жұмыс ... ... ... ... сауда өнеркәсіптік ұйым персоналдарына еңбекақы , ынталандыру және
т.б. есептеулер есеп тіркемесіне немесе есеп ... ... ... ... ... келесі бухгалтерлік жазулар жасалады
Дт 7110 «Өнімдерді сату және ... ... ... ... 3350 “Еңбекақы төлеу бойынша ... ... ... жұмысшыларының демалысқа шығуына байланысты болашақтағы
шығындары келесі бухгалтерлік жазу жүргізіледі:
Дт 7110 «Өнімдерді сату және ... ... ... ... 3360 ... бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешектер”
3) Еңбекақыдан аударымдар жасау әлеуметтік ... ... ... ... ... сәйкес келесі бухгалтерллік жазулармен
жазылады:
Дт 7110 «Өнімдерді сату және қызметтер ... ... ... 3130 ... салық”
4) Жал төлемдерін төлеу және негізгі құралдарды ұстау және қолдану
шығындары осы баптың ... ... ... ... ... есеп
жазуларымен шоттарда есептеледі:
Дт 7110 «Дайын өнімдерді өткізу шығындары»
Кт 3360, 4150 ... ... ... ... тозу есебі арнайы есептеулерге сәйкес
меншіктегі және ұзақ ... ... ... ... ... ... есеп жазуларында жүргізіледі:
Дт 7110 «Өнімдерді сату және қызметтер көрсету бойынша шығындар»
Кт ... ... ... жөндеу шығындары шығысталу құжаттарында негізделе отырып, ... есеп ... ... және ... ... ... жанармай,
қосалқы бөлшектер және т.б. НҚ жөндеуге кеткен шығындар ... ... ... келесі бухгалтерлік есеп проводкаларында жүргізіледі:
Дт 7110 «Өнімдерді сату және ... ... ... ... 1310 ... және ... ... “басқа да материалдар”
7) Таурлық материалдық қорларды сақтау, сұрыптау , орау және тоңазытқыш
құралдрын ұстау ... ... ... ... ... ... ... келесі бухгалтерлік жазу жүргізіледі:
Дт 7110 «Өнімдерді сату және қызметтер көрсету бойынша шығындар»
Кт 1310 “Шикізат және ... ... ... жоқ ... яғни ... сұрыптау, орау,
қаптау, таңбалау үшін шақырылған жұмысшыларға еңбекақы толеу есеп айырысу
ведомосіне сай келесі бухгалтерлік жазуда ... 7110 ... сату және ... көрсету бойынша шығындар»
Кт 3350 “ Еңбекақы төлеу бойынша қысқа мерзімді міндеттеме”
Жоғарыда айтылған жұмысшылардың еңбекақысынан әлеуметтік ... ... ... жазу жүргізіледі:
Дт 7110 «Өнімдерді сату және қызметтер көрсету бойынша шығындар»
Кт 3150 “Әлеуметтік салық”
Басқа ұйымдардың қоймасында ... ... ... қызмет көрсету
соммасын есептеу келесі бухгалтерлік жазу жүргізіледі:
Дт 7110 «Өнімдерді сату және қызметтер көрсету бойынша шығындар»
Кт ... ... мен ... ... ... мерзімді
дебиторлық берешегі”
8) Тауарлы материялдық құндылықтарды жоғалту және технологиялық
қалдықтардың нормаға сай ... ... ... бекітілген
тауарлық норманы негізге ала отырып, есепті құруы қажет.
Тауарды босатқан кезде ... ... ... ... қызметкері бұл жағдайды көліктік көшірмеге жетіспеушілік ... ... қоюы ... ... бухгалтерлері тауарды алғанда
көліктік көшірмеге белгіленген жоғалту нормадан ... ... ... кейін бұл жетіспеушілікті тауарды алушы төлей отырып, сатып
алу бағасына сәйкес келесі бухгалтерлік жазу ... 7110 ... сату және ... ... бойынша шығындар»
Кт 1210“Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің ... ... ... ... ... ... тасымалдау, сақтау және жеткізушілерге
қайтару, ыдыс ... ... ... ... жатады.
Бұл келесі бухгалтерлік жазу жүргізіледі:
Дт 7110 «Өнімдерді сату және қызметтер көрсету бойынша шығындар»
Кт 2420 “ Негізгі ... ... ... ... ... ... және тауарларды нарыққа жылжыту
шығындары осы баптың экономикалық құрылымына сай көрініс табады.
Терезе, тауарлық ... бар ... ... ... ... ... ... т.б. шығындар сомасы шығын көшірмесіне сай ... жазу ... 7110 ... сату және ... көрсету бойынша шығындар»
Кт 1310 “Шикізат және материалдар”
Бастапқы қалпынан сапасы төмен тауарларға ... ... ... ... сату және ... көрсету бойынша шығындар»
Кт 1330 “Тауарлар”
Жарнама және оны жасау шығындары, біртекті үлгілер, фирмалық ... ... сай ... ... ... жазылады:
Дт 7110«Өнімдерді сату және қызметтер көрсету бойынша шығындар»
Кт 1030 «Ел ішіндегі валюта шотындағы ақша ... ... ... шотындағы ақша қаражаттар» 1010 «Ұлттық
валютаның ... ... ... киім және ... асхана ыдыстары және құралдары
бойынша шығындар осы баптың экономикалық құрылымына ... ... ... табады.
Асхана киімдерін жууға кеткен, санитарлық және арнай аяқ киімдерді
жууға кеткен шығындар ... ... ... ... жазумен
жойылады:
Дт 7110 «Өнімдерді сату және ... ... ... ... 1310 Шикізат және материалдар
2.3 Дебиторлық және кредиторлық борыштар есебі.
Дебиторлық борыштар екі жақтың байланысына қарай:
- заңды тұлғалар арасындағы ... ... ... ... берешек;
- байланысқан ұйымдар арасынадғы берешек;
- басқада берешектер болып бөлінеді.
Ал ... ... ... ұзақ ... 1 ... ... ... мерзімді 1 жылға дейін;
- алдын ала төленген ... шарт ... ... ... мен тапсырыс берушілердің борышы» - деп аталатын бас
шоттың бөлімше шоттары, сатып алушыларымен ... ... ... әр ... борыштары жайлы ақпараттарды қорытындылау үшін арналған.
Аталған бөлім келесідей шоттар жайлы ақпараттарды ашып көрсетеді:
1210 ... ... мен ... ... ... ... берешегі», 2110 «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің ұзақ
мерзімді дебиторлық берешегі», 1280 «Өзге де ... ... ... ... де ұзақ ... ... активті шот болып табылады. Сондықтан да бұл шоттардың дебетінде
борыштың сомасы жазылса, кредитінде борыштың азаюы көрсетіледі. 1210 ... ... ... атқарылған жұмыстары мен көрсетілген қызметтері
үшін сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің банк ... ... ... ... бойынша төлеуге тиісті сомасы есептеледі. Жалпы 1210
шотын сипаттай келе, олардың ... ... ... ретінде сату
нәтижесінде пайда болатындығын ... ... ... оларды кейбір
уақыттарда «саудалық міндеттемелер» - деп те аталады. Олар ... сату ... де ... ... ... ... көздеріне
басқадай нұсқаулар болмаған жағдайда, оларды сатудан алынды деп санайды.
Шетелдерде кез келген адамға тауарлардың ... сату кең ... ... ... ... ... ... үшін сатып алынған тауарлардың төлемін
бір немесе бірнеше айдан кейін төлеу (өтеу) ... да ... ... коммерциялық несие деп те атайды. Тауарларды несиеге ... ... ... ... ... уақытында төлеу қабілеттілігі бар
болатындығына бақылау шараларын жүргізілулері қажет. Сол үшін әрбір фирмада
несиелік бөлімдер жұмыс ... Бұл ... ... жеке және ... ... ... қаржылық жағдайларын білуге , ... ... ... беру ... бермеу жайлы мәселені шешуге керекті
ақпараттарды білуге болады, ... ... ... ... ... ... бюролар арқылы да клиент жайлы ... ... ... бар. ... несиелік ақпарат бөлімдерінің мәліметтері
бойынша да несиеге тауарларды сату, сатпау жайлы шешімдер ... ... ... ... ... ... көлемін шектеуді және сатып
алушылар мен тапсырыс берушілерден несиені уақтылы өтеуді қамтамасыз ететін
белгілі бір қаражаттарды талап етуі ... ... орай ... таңдап
алынған ережелері мен негізгі қағидалары есеп саясатында атап ... Бұл ... ... материалдық емес активтер, негізгі ... ... және тағы да ... ... ... ... ... алушылар және тапсырыс берушілермен есеп ... ... ... есептелініп, онда сатылған айналымнан тыс активтер,
қаржылық инвестициялар, тауарлы материалдық қорлар бойынша фактура–шоттары
немесе ... есеп ... ... ... ... ... жазулар, шоттар, фактуралар немесе ... ... ... ... ... ... ... бойынша
жазылады. Ведомостің бірінші бағанында ... ... ... ... ... ай ... ... көшіріледі. Екінші мен
оныншы аралығындағы бағандарда (графаларда) ... ... ... ... ... ... сандық мәліметтері көрсетіледі. Он
бірінші «көрсетілген шоттар ... ... ... ... ай
ішінде сатылған активтер шоттары бойынша мәліметтер ... ... ... ... операциялар 113 және 114 –«Төлемдер
жайлы белгілер» ... ... ... ... ... үзінді
көшірмесі, кассалық ордерлер мен басқадай ақша ... ... ... ... мен ... берушілер» бас шотының бөлімше
шоттарының ... ... ... ... үшін №11 ... ... алу кезіндегі барлық қатынастар, жеткізу
келісімдері, ... ... ... мен сату мен ... алу
келісімдері, сондай-ақ келісім–шарттарымен және тағы да басқа құжаттар
құқықтық ... ... ... және соған сәйкес есептің басты
обьектісі - «тауар» болып табылады. Сондықтан келісім – шартта ... ... ... оның ... мен ... ... ... өтуі қажет. Келісім бағалары тұрақты, тұрақсыз және ... ... ... ... ... баға ... ... тауарларды төлеу кезінде
қадағаланады және өзгерістерге ұшырамайды. Инфляция жағдайында, ... қол қою мен ... ... ... ... айырмашылығына
байланысты сатушы теңгені есеп айырысуға тұрақты ... ... ... ... ... тиімсіз жағдайға тап болуы мүмкін.
Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда тауардың жалпы валюталық сомасы анықталады және
теңгедегі валюталық ... ... ... ... мен ... ... банктердегі бағамдар әртүрлі болғандықтан, бағам
тауардың жеткізілген күніне таңдап алынуы мүмкін. Осындай кезде сатушы ... ... бір ... ... 100% (пайызы) сомасының төленгендігі
тиімді болады.
Тұрақсыз баға келісім-шартқа отыру ... ... ... ... болған жағдайда белгіленеді.
Мысалы: бағаға әсер ететін факторлар жиі өзгерген уақытта . ... ... ... ... ... оны ... ... мен
жағдайлары қарастырылады. Келісім-шартта қосылған құн салығы көрсетілмейді,
алайда, фактура–шотта ... бұл ... ... ... Келісім-шарттың
басты элементі ретінде қаржылық жағдай саналады. Қаржылық жағдай есептеудің
түрлерін, тәсілдері мен ... ... ... ... ... және ... есеп айырысқан жағдайда
қолданылады, яғни төлем ... ... ... ... басқалар түрінде жүзеге асады. Қолма–қолсыз есеп айырырысуда сатып
алушының есеп айырысу шотынан сатушының ... ... ... ... ... ... үшін белгілі бір пайызды алып отырады.
Кейбір жағдайларда жабдықтаушы сатып ... ... ... үшін вексель алуы мүмкін. Вексель – белгіленген ... ... ... ... ... болып саналады. Вексель өзінің
иесіне міндеттеменің мерзімі өткеннен ... ... ... ... ... соманы төлеуге талап етуге ... ... ... ... ... ... және ... төлем түрі бойынша: жай және аударылмалы;
- төлем кепілдігінің барлығына қарай: ... ... ... ... төлеу тәртібі бойынша: мерзімділік вексель және ұсынушылық ... ... ...... ... ... өкімі бойынша
міндеттемесі болып саналады. Вексельде оның берілген уақыты, ... ... ... ... мен ... төлем төлеуге тиісті
кредитордың аты көрсетіліп, вексель беруші кредитордың қолы қойылуы қажет.
Аударылмалы вексель - (тратта) ... ... ... ... бір ... ... заңды тұлғаға немесе жеке тұлғаға
(ремитентке) төлеу жайлы ... ... ... ... ... мен ... белгіленген ережені сақтауды керек
етеді. Құжатта міндетті түрде векселдік таңба яғни ... ... ... оның ... күні мен орны (жері, вексельдің ... ... ... ... ... Аударылмалы вексельді трассат (борышкер)
акцептеу ... ... ... ... ... ... ... міндеттемесі болмайды. Вексель берілген уақытынан ... ... ... ... ... ... ... төлем төлеу үшін
басқа заңды тұлғаға немесе жеке тұлғаға берілуі немесе банк мекемесінен
несие алу үшін ... ... ... ... ... ... төлем мерзімі ... ... ... ... ... ... ... сақталуын қадағалап, оны
бақылап отыруы қажет.
Күдікті борыш болып белгіленген мерзімде ... ... және олар ... ... ішінде өтелмеген дебиторлық борыштар,
сондай-ақ тиісті ... ... ... ... ... ... борыштар бойынша резервтер жылдың аяғында дебиторлық
борыштарды тізімдеу ... ... ... ... ... сәйкес белгіленген мерзімде төлемеген
шоттары «күдікті (күмәнді) борыштар» деп аталады.
Күдікті борыштарға – уақытында ... ... және ... ... ... Дебиторлық борыштар жатқызылады. Қазақстан
Республикасының заңына сәйкес талап ету мерзімі өтіп ... ... ... ... болып саналады. Өтелу-өтелмеуі ... ... ... есептен шығарудың екі тәсілі бар.
Біріншісі – тікелей есептен шығару әдісі, мұнда шығындар заңда қаралған
төлемді талап ету ... ... ... ... ...... әдіс, бұл жағдайда шығындарды өтеу үшін алдын ала
резервтік қор қарастырылады (жасалынады).
Егер де шығыстар салыстырмалы ... ... ... және ... ... сол ... сатылған кезеңіне жатқызылса, онда күдікті
борыштар болуы ықтимал. Бұндай шығындар ... жыл ... ... нәтижесінде анықталуы мүмкін және ол «Күдікті борыштар бойынша
резервтер» ... ... ... ... ... есеп ... Дебиторлық борыштар бойынша резервтері шегеріліп
көрсетіледі. Егер де ... ... ... ... ... онда сенімсіз
деп танылған борыштар кезеңдік шығыстарына есептен шығарылады.
Мекемелер ... ... ... үшін ... ... ... ... бағалаудың бір тәсілін таңдап алуға құқылы. Ол тәсіл
сатылған ... ... ... көрсетілген қызметтің пайыздық
деңгейінен ... ... ... ... ... ... ... өзінің
жылдық нәтижесінде пайда болған күмәнді борыштарын, төленбеген шоттарын
талдайды. ... соң сол ... ... ... ... ... төрт кезеңге
бөліп, әрбір кезеңде сатылған өнімнің кезеңін және ... ... ... жыл ... ... өнімнің көлемі 3128,4 мың тенге болсын
делік. Енді осы сатылған өнімді төрт ... ... ... борышдың
деңгейі қай кезеңге ... ... ... ... борыштың деңгейі
|кезеңдері|Сатылған өнімнің|Күдікті борышдың |Пайызы,% |
| ... мың тг. ... мың тг. | |
| | | | |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... |17 |2,17 ... тоқсан|815,9 |14 |1,72 ... ... |32 |3,62 ... ... |19 |3,05 ... |3128,4 |81 |2,64 ... ... мәліметтердің көрсеткішінен біз күмәнді борышдың
резерві 82,59 мың теңге құрағанын көреміз (3,28,4*2,64):100%.
Төлем ... ... ... ... ... ... жалпы
Дебиторлық борышдың белгілі бір ... ... ... деп ... Бұл ... бір пайыздың бөлігін табу үшін ... ... ... категориясы бойынша жіктелуі ұсынылады:
- төлеу мерзімі жетпеген шоттар;
- төлеу ... 1-30 ... ... ... шоттар;
- төлеу мерзімі 31 -60 күннің аралығында жасалатын шоттар;
- төлеу мерзімі 61 -90 күннің арлығында ... ... ... ... 90 ... ... ... категория үшін күдікті борышдың болжамдық пайызы анықталады.
Мысалы түгендеу нәтижесінде төленбеген Дебиторлық борышдың деңгейі 1021
мың теңгеге жеткен. Енді осыларды төлем мерзімі ... ... етіп ... ... 340 мың ... ... 134 мың ... категория 249 мың тенге;
4– категория 211 мың тенге;
5– категория 87 мың тенге.
Енді осы талап етілетін күдікті ... ... ... ... ... бойынша болжамдық пайызы өткен жылдың ... ... ... күдікті борыш сомасы 187,24 мың теңге құраған.
Күдікті ... бұл ... ... ... ... анағұрлым дәлірек және
обьективті ... ... ... ... ... ... резервтер
|Дебиторлық қа- |Сомасы, мың |Күдікті борыш деп ... ... ... ... ... |Саналатын, болжамдық |күдікті, мың ... | ... % ... |
| | | | ... ... |340 |11 |37,40 ... | | | ... күннің |134 |8 |10,72 ... | | | ... | | | ... ... |249 |23 |57,27 ... | | | ... ... |211 |19 |40,09 ... | | | ... күннен жоғары|87 |48 |41,76 ... |1021 | |187,24 ... де ... борыштар бойынша резервтер ... ... ... онда ол ... есеп беруде кезеңдік шығыстар
ретінде көрсетіледі, яғни есепті кезеңнің шығыстарын өсіреді.
«Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің дебиторлық борышы» бас шоты ... ... ... ... ... қысқа мерзімді дебиторлық берешегі»
1230- «Қауымдастырылған және бірлескен ұйымдардың қысқа мерзімді
дебиторлық берешегі»
2120- «Еншілес ... ұзақ ... ... берешегі».
2130- «Қауымдастырылған және бірлескен ұйымдардың ұзақ мерзімді
дебиторлық берешегі»
Жалпылама ... ... ... ... және ... ... бақыланатын заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... 2 ... №2255 – «Шаруашылық серіктестіктері туралы»
Қазақстан ... ... ... сәйкес өзгерістер және
толықтыруларда (14.07.97. №159-1 еңгізілді) «шаруашылық серіктестіктері» -
дегеніміз, өзінің қызметінің негізінде пайда табу ... ... ... салған салымдарының үлесі мен анықталатын коммерциялық
ұйымдар немесе заңды тұлғалар болып табылады. Қазақстан ... ... ... ... ... серіктестігі,
жауапкершілігі шектеулі серіктестік, қосымша жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... басқадай операциялар бойынша тиісті дебиторлық борыштар
төмендегідей шоттарда есептелінеді:
1420 – «Қосылған құн салығы»;
1270 – ... ... ... ...... мен басқадай тұлғалардың борышы»;
1250 – «Қызметкерлердің қысқа мерзімді берешегі»;
2150 - «Қызметкерлердің ұзақ мерзімді берешегі»;
1280 - «Басқа да қысқа мерзімді ... - ... да ұзақ ... ... шоттарда – «сатып алушылар мен тапсырыс берушілер» бөлімшесінің
шоттарында ... ... ... тауарларға, көрсетілген
қызметтерге, орындалған ... ... есеп ... ...... құн ... шоты ... сатып алынған негізгі
құралдары, материалдары тағы да басқалары бойынша жабдықтаушыларға төленген
қосылған құн салығы сомасы жайлы ақпараттарды жинақтауға ... ... түрі ... ... мен ... ... ... қосылып, оның
бағасын көтереді. Сондықтан бұл салықты сатып алушылар төлейді. ... ... ... ... ... ... және жеке ... осы тауарлар сатушылардан түседі. Неғұрлым баға жоғары болса,
солғұрлым салық сомасы да ... ... ... ... ... ... сатылған тауарлар (жұмыстар мен қызметтер) үшін сатып алушылардан
алынған салық пен материалдық ... үшін ... ... құн ... сомалары арасындағы айырмашылық ретінде анықталады.
Алынған тауарлар мен ... ... және ... ... қызметтер бойынша есептелінген қосылған құн ... 1270 – ... ... ... және тағы да ... тиісті
шоттар кредиттелінеді.
1270 – «Алынатын қысқа мерзімді сыйақылар» - ... ... ... ... ... ... құралдары, берген несиелері мен
борыштары, алған вексельдері үшін пайыз түрінде алатын сомасы сондай–ақ
салынған инвестициядан алатын дивидендтерінің сомасы есептелінеді. Осыған
байланысты 1270 – ... ... ... ... ... ... мына ... жазылады:
- Жалдағы негізгі құралдар, алынған вексельдер, берілген займдар
бойынша пайыздар есептегенде ... ... ... ... ... ... ... борыштардың жабылуына 1010,1030,1040 -
шоттарының тиістілері ... 1270 - шот ... ... алынған ақау материалдарды ... ... ... ... болуына:
1280,2180 шот дебеттелініп, 1350 шоттарының тиістілері кредиттелінеді.
Банктегі шоттан қателесіп есептен ... ... шот ... 1030 шоттарының тиістілері кредиттелінеді.
Құны акцептелген, төленген тауарлы-материалдық қорлармен айналымнан тыс
активтер ... ... ... олардың жетіспеушілігі мен бағалардың
сәйкессіздігі нәтижесінен болған, сондай-ақ ... ... шот ... ... шот ... жал бойынша алынуға тиісті жал төлемдері мен айыппұлдарға,
сондай-ақ өсімақыларға:
1280,2180 шот дебеттелініп, 6160,6180 шот кредиттелінеді.
Төтенше ... ... ... ... ... ... борышдың пайда болуына:
1280,2180 шот дебеттелініп, 6310 шот кредиттелінеді.
Сонымен қатар 1280,2180-шотта төленуге тиісті жал ... ... ... және ... тыс ... артық төленген сомалар,
жабдықтаушылар мен мердігерлерге, көлік ұйымдары мен басқа заңды тұлғаларға
деген шағын талап сомалары, ... ... ... тағы да ... ... ... ... шот болып табылады. Сондықтан да бұл
шоттардың дебетінде борыштың сомасы жазылса, ... ... ... 1250 – «Алынуға тиісті шоттар» - деп аталатын шотта тиеліп
жіберілген өнімдер, атқарылған жұмыстары мен ... ... ... ... мен ... берушілердің банк мекемесі қабылдаған есеп
айырысу құжаттары бойынша төлеуге тиісті сомасы есептеледі. Жалпы ... ... ... сипаттай келе, олардың қысқа мерзімді активтер
ретінде сату ... ... ... ... ... ... кейбір уақыттарда «саудалық міндеттемелер» - деп те ... ... ... сату ... де пайда болады. Міндеттемелерді алудың
көздеріне басқадай нұсқаулар болмаған жағдайда, оларды сатудан ... ... ... ... ... дебиторлық берешек бойынша
операциялардың ... ... ... 8.
Қысқа мерзімді дебиторлық берешек бойынша операциялардың бухгалтерлік
жазбалары.
| ... ... ... ... |
|1 ... мен | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... |6010 |
| ... құнына ... |3130 |
| ... | | |
|2 ... айырманың | | |
| ... ... ... ... |6250 |
| ... ... | | |
| ... | | |
|3 ... ... үшін ... |1010,1020,1030,1040 |
| |төленген төлемге | | |
|4 ... мен ... |1210 |
| ... берушілерге |1050,1060 | |
| ... ... ... | | |
| ... босатылғаны үшін | | |
| ... ... | | |
|5 ... мен |1020 ... |
| |тапсырыс берушілердің | | |
| ... ... ... | | |
| ... анықталғанда | | |
|6 ... мен ... ... |
| ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... | |
|7 ... аванс бойынша |3510 ... |
| ... ... ... | |
| ... ... | | |
|8 ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| |бас ... | | |
| ... ... |6020 ... |
| |ҚҚС ... |3130 ... |
| ... ... ... |6030 |
| | ... | |
|9 ... мен | | |
| ... берушілерге | | |
| ... ... | | |
| ... ... |6030 ... |
| |ҚҚС сомасына |3130 ... ... ... айырманың | | |
| ... ... ... | | |
| ... берешектің | | |
| ... |7430 ... ... – «Алынатын қысқа мерзімді сыйақылар» - шотында ... ... ... берген негізгі құралдары, берген несиелері мен
борыштары, алған вексельдері үшін пайыз түрінде алатын сомасы сондай–ақ
салынған ... ... ... сомасы есептелінеді. Осыған
байланысты 1270 – «Есептелген проценттер» шотына сәйкес негізгі
бухгалтерлік жазулар мына түрде жазылады:
Кесте 9.
| ... ... ... ... |
|1 ... ... пайыздар |1270 |6110 |
| ... | | |
|2 |КТС ... ... ... |3110 |1270 |
| ... | | |
|3 ... ... ... |1270 ...... ... мерзімді берешегі», 2150 -
«Қызметкерлердің ұзақ мерзімді ...... ... мен ... да
тұлғалардың мерзіміне байланысты дебиторлық ... ... ... Бұл шотта жұмысшылар мен басқа да ... ... ... және де басқадай шығындары үшін берілген сомалар,
сонымен қатар ... мен ... ... ... ... үшін ... ... есептелінеді.
Ал, қысқа мерзімді кредиторлық ... ... ... ... ... кредиторлық берешектеріне өтеу мерзімі 1
жылға дейінгі аралықта жабдықтаушылар мен тапсырыс берушілердің, ... ... және ... ... ... мен
құрылымдық бөлімшелердің, еңбеккерлердің, жалға берушілердің, ... ... ... ... ... ... және
басқаруды сеніп тапсыруға есептелінген сыйақылар бойынша алашақтардың ... ... ... ... мен ... қысқа мерзімді алашақ қарызының
есебі. ... өз ... ... және ырғақты жұмысын қамтамасыз ету
үшін өзінің материалдық-техникалық базасын жасайды., яғни өндіріске ... ... ... ... ... және ... ... сәйкес құрылады. Кәсіпорын өзінің ұдайы өндірісін қамтамасыз
ету үшін өнім шығарушы кәсіпорындармен немесе делдалдық ұйымдармен келісім-
шартқа отырады.
Демек, ... ... және ... есеп ... 3310 «Жабдықтаушылар мен мердігерлердің қысқа мерзімді алашақ қарызы»
шотын ... онда есеп ... ... ... ... ... төлемақы, инкасса, аккредитивтер, чектер)
қарамастан, жабдықтаушылардан ... ... ... қорлар,
атқарылған жұмыстар мен қызметтер үшін есеп айырысу жүргізіледі 3310-шоттың
кредиті бойынша жабдықтаушылардың акцептелген ... және ... – есеп ... ... және ... ... кредитінен олардың
төлемақысы жазылады.
Өнім жеткізушілер мен есеп айырысулар есебі арнайы нысандағы ... ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізіледі, ал бұл өз кезегінде әрбір құжат бойынша
есеп айырысуларды бақылап отыруға мүмкіндік береді.
Келіп түскен шот-фактураларды ... ... ... ... ... ... Қоймаларға құндылықтардың түсуіне қарай журналда кіріс
құжаттары бойынша есепке алынады да, қоймаға ... ... ... жүктерді іздестірумен байланысты сұрау салудың нәтижесінде алынған
деректер негізінде келіп түскен күнін жазып қояды. ... ... ... ... ... тексеріп отырады. Журнал бойынша
сондай-ақ жол үстіндегі материалдық құндылықтардың ... ... ... ... тауарлы-көліктік ілеспесі (накладнойы), кіріс
ордерлері, материалдарды қабылдау туралы актілері негізінде кәсіпорын
қоймасына материалдық құндылықтардың ... ... ... ... ... шоттың төленуі, акцептен бас тартуы немесе ... ... және ... ... мағлұматтар жазылады. Журналға тек
акцептелген шот-фактурасы ғана жазылады.
Есеп журналы бойынша тіркеу ... ... ... ... ... ... ... беріледі. Осында олардың деректерін
жабдықтаушылар мен мердігерлермен есеп ... ... ... журналға
жазылады, ал ол үш кезең бойынша жүреді (журнал төменде келтіріліп отыр).
Бірінші кезеңде журналға акцептелген ... ... Бұл ... ... мен ... ... нөмірі,
жабдықтаушының атауы, шот-фактурадағы жергілікті жабдықтаушыдан немесе
станциядан (айлақтан) өзге ... ... ... алу үшін
экспедиторға шот-фактураны береді.
Екінші кезеңде ... ... ... ... ... ... ... ордерлері, тауарлы-көліктік құжаттары (наклоднойлары),
материалдар қабылдау туралы ... ... ... ... ... нөмірлері келіп түскен құндылықтардың есептік немесе келісім-
шартта көрсетілген бағасы бойынша ... құны және ... ... өндіріс шығындары есебі бойынша жекелеген шоттар шегінде
төлем талап-тапсырмаларына (шот-фактураға) сәйкес алынған нақты құны
бойынша ... ... ... ... және ... ... ... материалдық құндылықтар санына сәйкес келуі тиіс. Егер
жүктерді қабылдау кезінде жабдықтаушының немесе ... ... ... ... ... ... анықталса, актінің негізінде
талап сомасын 3310 шоттың кредитінен 1280 ... ... ... ... ... ... есептен шығарады. Егер материалдық
құндылықтардың ... есеп ... ... яғни ... ... ... анықтайтын болса, онда оның сомасына тиісті есеп-айырысу
төлем құжаттарында акцептті азайтады.
Сондай-ақ журналда жұмыстар мен ... ... ... ... тасымалдау, су, электр энергиясы) берушілермен есеп
айырысулар ... ... ... да көрсетіледі. Жұмысты орындағаны
немесе қызметті ... үшін ... ... мәліметтері журналға
жазылған кезде, оның не үшін берілгені көрсетіледі.
Үшінші кезеңде журналда шот-фактурасындағы ... ... ... ... банктегі есеп айырысу және ... да ... ... ... ... ... Бұл орайда шоттың қай күні
төленгені және төлемінің қай ... ... (1050, 1040, 1010, ... аяғында журналдың жиынтығы есептелінеді және төленбеген шоттар
бойынша қалдықтары шығарылады.
Журналдың ... төрт ... ... ... ай ... айдың басындағы, жол үстіндегі материалдар және журнал ... ... ... ... және ... есеп ... есебі бойынша
шоттардың коррепонденциясын қарастырайық:
- Тауарлы-материалдық құндылықтарды алғаны үшін (ҚҚС ... ... 1310, 1330 ... ... сондай-ақ
осымен бірге шот-фактурасына енгізілген ҚҚС сомасына 1420 шоты ... 3310 шоты ... ... ... ... 3310-шоты дебеттеліп, 1040,
1050.
- Төленген шот-фактуа бойынша ҚҚС салынған салықтың сомасы ... ол ... ... ... 1420-шоты кредиттеледі.
- Жабдықтаушылардың орындалған жұмыстар мен қызметтері үшін ... ... ... кредиті бойынша жүргізілген бас
жазулар мына төмендегі шоттардың дебеті юойынша көрініс табады:
1210 «Сатып ... мен ... ... ... мерзімді берешек
қарыздары» шоты сатып алушы тікелей (транзитті) жеткізген тауарлар құнына;
баспа-бас ... ... ... ... ... ... ... мерзімді басқалай берешектер қарызы» шоты жабдықтаушыларға
және мердігерлерге қойылған талаптарының сомасына;
1610 «Берілген қысқа мерзімді аванстар» шоты ... ... ... ... ... ... және көрсетілген қызметтерді сату шығындары», 7210
«Әкімшілік шығындар» 8010, 8030, 8040 және ... да ... ... ... ... мен ... сомасына.
Мына төмендегі шоттардың кредитінен 3310-шотының дебетіне жазылған
жазулар 1210 «Сатып алушылар мен ... ... ... ... ... 1610 ... қысқа мерзімді аванстар», 1060
«Банктердегі депозиттік ... ақша ... 1070 ... ... ақша ... 1050 «Банктердегі ағымдағы шоттардағы
валюта түріндегі ақша ... 1040 ... ... ... түріндегі ақша қаражаттары», 1020 «Валюта түріндегі кассадағы ақша
қаржаттары» шоттары бойынша ... мен ... ... ... ... ... есеп айырысулар есебі жөніндегі журналда ай аяғында
3310-шоты бойынша талданған ... ... ... ... ... ... және ... есеп айырысу
жөніндегі қалдықтар туралы мағлұмат алуды қамтамасыз ету үшін және есеп
айырысуға ... ... үшін мына ... топтардан қалыптасады,атап
айтсақ: төлеу мерзімі келмеген есеп айырысулар жөніндегі жабдықтаушылардың
құжаттарына фактураланбаған қалған жабдықтардан; мерзімінде төленбеген есеп
айырысу құжаттары бойынша ... ... ... ... ақыны тарату. 3350-шотының
кредитінен, басқа шоттардың дебетіне (8010, 8030, 1340, 7210 т.б.)
жаткызылған сомасы есеп объектілеріне, тапрыстарына сәйкес ... ... яғни ... есеп талап етіледі. Бүл максаттар үшін
"Жалақыны тарату" деп аталатын әзірлік кестесін пайдаланады.
Жалақыны тарату 3350-шотының кредитінен мына ... ... ... 7110, 7210, 8010, 8030, 8040. ... жалақы "Материалдар" шотына,
"Болашақ кезеңнің шығыстарына" ... ... яғни ... шоттар
дебеттеледі де, 3350 шоты кредиттеледі.
Есеп компьютерленген жағдайда, есеп айырысу кітапшаларынын арасына есеп
айырысу парақтарын ... есеп ... ... ... салып қояды, яғни ол аталған жұмыстарды жүргізудің жолдарын
жеңілдетеді.
Еңбек туралы күші бар зандарға ... ... ... ... ... ... айына екі рет береді. Онда айдың бірінші жартысы
үшін еңбек ... ... ... және аванссыз тәртіптер белгіленуі
мүмкін. Есеп айырысудың аванстықтәртібінде жұмысшылар мен ... ... ... түпкілікті есеп айырысу кезінде, айдың екінші
жартысында еңбек ак,ы ... ... ... ... үжымдық шарт жасасқан
кезде әкімшілік пен кәсіподақұйымы анықтайды, алаида аванс жұмысшының жұмыс
уақыты есебінің табелінен алынған накты жұмыс істеген ... үшін ... ... ... қойылған еңбек төлемінен қем болмауы ... ... ... ... ... аванстың орнына айдың бірінші жартысы
үшін ... ... өнім ... ... ... немесе нақты
істелінген жұмыс уақыты бойынша еңбек төлемі есептелінеді. Есеп ... ... ... ... сондыктан оны кәсіпорындарда жиі қолданады.
Ағымдағы айдың енбек төлемі бойынша есеп айырысу үшін және ... ... ... ... ... жалақысы туралы мәліметтер алу үшін
бухгалтерия әрбір қызметкерлерге "Дербес шот" ... "Бет ... ... шот ... бет есебі өтқен кезеңдердегі еңбек төлемі ... ... мен ... ... және ... әр алуан
түрлеріне арналған кұжаттардың негізінде калыптасады. Толтырылған дербес
шоты төменде келтірілген.
Әрбір кәсіпорында ай ... ... есеп ... ... ... ... және ... көрсететін қызметтері бойынша)
жасалады, оларды жинақтап түйістіру керек. Бұл үшін ... ... ... ... есеп айырысу жөніндегі деректерінің жиынтығы" деп
аталатын әзірлік кестесін пайдаланады. Онда ... есеп ... ай ... ... ... ... ... есептелінген,
есепқе алынған және ұсталынған сомалары, сондай-ақ айдың аяғындағы
берешегі, ... ... ... керсетіледі. 3350 шоты
бойынша Бас кітапқа жазылатын қалдыктарын алу; ... ... және ... т.б. ... есебінен берілетін
төлемдердің сомаларын жинақтау (бұл сомаларға 3350-шоттың кредиті және ... ... және 3220 ... ... ... есеп
айырысу" шоттарының дебеті бойынша корреспонденттелген ... ... ... төлемінен алынатын ұсталымдар бойынша қорытынды деректерді
алу; депоненттелген жалақыны дер кезінде, әрі толық ... ... ... жеке ... салығы бойынша есеп беруді жасау; мемлекеттік
әлеуметтік сактандыру.
Егер сауда орындарын жалдау жөніндегі қысқа ... ... ... тоқталсақ: жалдау – бұл кәсіпорындар мен өзге мүліктік кешендер
арасындағы шартқа негізделген түрде жерді, өзге ... ... ... ... ... өзге ... өз бетінше жүзеге асыруына
қажетті ... ... ... ... ... Жалдау
нәтижесінде жалға беруші мен жалгер арасында ... ... ... ... ... беруші – жалдау шарты мүлікті жалға беретін меншіке иесі. Мүлікті
жалға беруге меншік иесі ... ... ... мен ... ... және жеке тұлғалар жалға беруші бола алады.
Жалгер – бұл жалдау шарты ... ... ... алатын заңды немесе жеке
тұлға. Заңды немесе жеке тұлғалар, ... ... ... ... ... ... мен бірлестіктер жалгер болуы мүмкін.
Жалдау шарты – бұл тараптардың еркінділігі мен ... тең ... ... ... ... ... сай ... жалға беру
туралы жалгер мен жалға беруші арасындағы келісім.
Экономикалық жағдайлары бойынша жал ... және ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың (НҚ-дың)
ағымдағы жалы НҚ-дың жалға берушіге міндетті түрде қайтарылуын көздейді,
яғни ... ... ... ... ... ... ету және олардың
пайдалануы мен жалға берушіге ... ... ... құқы ғана өтеді.
Талдамалы есебі журналда жүргізіледі, онда есеп ... ... ... ... ... ... жалға берілген НҚ жалға берушіде 2411-
2417-шоттарда ескеріледі. Оған «Меншікті НҚ» және «Жалға берілген НҚ» деген
субшоттар ... ... жал ... шоттар корреспонденциясы келесідей болады:
І Жалға берушіде.
1. Жалға берілген кезде НҚ объектісінің құнына Д-т 2411-2417 ... К-т ... ... ... ... ... үшін ... ақылы есептелген, амортизация мен жалдық
процентті төлеу (ҚҚС-сыз) Д-т 1420 К-т ... ҚҚС ... ... ... Д-т 1210 К-т ... НҚ жалға берілген объектілері бойынша амортизация есептелді. Д-т 7450
К-т 2421-2429.
5. Есепті кезең үшін (ай ... ... ... ... ... Д-т ... 1010, 1020 К-т 1280.
6. Есепті кезеңнің соңында кірістер жиынтық кірістің кемуінен ... Д-т 6280 К-т 5410 ... ... Д-т 5410 К-т 7450. ... ... ... – кіріс.
7. Егер төлем алдағы бірнеше айға немесе кезеңге төленсе, онда:
- алдағы тоқсанға төленген жалдау ... ... Д-т 1040, 1050, ... К-т ... болашақ есепті кезеңдер үшін жалдау ақысы есептелді (ҚҚС-сыз) Д-т 1280
К-т 4420.
- жалдау ақысынан алынатын ҚҚС ... Д-т 2160 К-т ... ... ... кезең бойынша табыс сомасына
1-айдағы Д-т 4420 К-т 6260.
2-айдағы Д-т 4420 К-т ... Д-т 4420 К-т ... Жыл ... ... ... ... артуынан есептен шығарылады. Д-т
6260 К-т 5410, шығыс жиынтық кірістің кемуінен есептен шығарылады. Д-т 5410
К-т ... Жал ... ... ... мүлік қайтарылды. Д-т 2411-2417/меншікті
НҚ К-т 2411-2417/жалданған НҚ.
ІІ Жалгерде
1. Ағымдағы жал алынған НҚ ... Д-т ... ... ... ... ... бөлігінде есепті кезеңге
есептелген жалдау ақысы Д-т 7210, 7110 К-т 8045 К-т 3540.
3. Жалдық % бөлігінде жалдау ақысы есептелген Д-т 7310 К-т ... ... ... ҚҚС ... Д-т 1420 К-т ... Алынған ҚҚС – ҚҚС бюджетке төлеудің кемуіне Д-т 3130 К-т 1420.
6. Жалдау ақысы аударылған:
а) амортизация ... Д-т 3540 К-т 1010, 1020, 1040, ... ... % ... Д-т 3380 К-т 1010, 1020, 1040, ... Жыл соңында ағымдағы жалдаудың % бөлігіндегі шығыстары жиынтық
табыстың кемуінен есептен шығарылады. Д-т 5410 К-т ... ... ... ... ... ... НҚ объектілері қайтарылады. К-
т 001.
9. Егер жалдау ақысы тоқсанға алдын-ала төленсе Д-т 1630 К-т 1010, 1020,
1040, ... ... айға ... ай ... ... амортизация бөлігінде Д-т 8045, 7110, 7210 К-т 1630.
ә) жалдық % бөлігінде Д-т 7310 К-т ... ... ... ... ... ... - бұл аталған қарыздың
есебі 3390 шотында жүргізіледі.
Осы ... ... ... ... ... ... банк ... қате есептелген сомалары Д-т 1070, 1050, 1040 К-т 3390.
Қате ... ... ... қайтарған кезде Д-т 3390 К-т 1070, 1050, 1040;
- серіктестікке қатысушылардың бөлінбеген табысы есебінен немесе резерв
капиталы есебінен жасалған ... ... ... ... ... Д-т
5410 «Есепті жылдың пайдасы», 5430 «Өткен жылдардың пайдасы», ... ... ... ... ... 5340 «Басқалай
резервтер» К-т 3390, тиесілі табыстан ұсталған табыс салығының сомасына Д-т
3390 К-т 3190 ... ... ... дайын өнімдер мен сатып алынған тауарлар, ... ... ... ... ... ... мен қызметтер
бойынша қосылған құнға салынатын салық сомасы Д-т 3130 ... құн ... ... ... жіберген ақаулары, аспаптарды бүлдіргені үшін
еңбекақысынан ұсталған қаражаттар сомасына Д-т 3350 ... ... ... ... қарызы» К-т 3390;
- ағымдағы жал бойынша шығыстардың ... ... Д-т ... және ... ... ... ... 7210
«Әкімшілік шығындары», 8010 «Негізгі өндіріс», 8030 «Көмекші өндіріс», ... ... К-т ... ... ... ... ... есептелген қарызына Д-т 6020
«Сатылған өнімдерді қайтару» К-т 3390.
- егер де ... ... жал ... ... ... Д-т 3390 К-т 1260
«Жалдау жөніндегі қысқа мерзімді берешектер қарызы».
- егер де сатуға да, бағаға да жеңілдіктер ... Д-т 3390 К-т ... және ... ... шегерімдер».
3390 шоты бойынша талдамалы есеп кредиторларға және дебиторларға арналған
есеп айырысу есебінің тізімдемесінде әрбір кредиторлар бойынша ... ... ... ... ... аудиті
1. Ұйымның бухгалтерлік есебіндегі аудиттің орны мен ерекшелігі.
Аудит - бұл біздің елімізде ... ... ... ... да ... жүргізуші субьектілердің қызметін ... және ... ... ... ... жаңа ... ... екі түрі бар: міндетті және бастамашылық..
Міндетті аудит- ҚР-ң заңнамалық актілерінде көзделген тәртіпте немесе
жағдайда жүргізіледі.Берілген аудит ... ... ... және ҚР ... жылдық қаржылық есептілікте ... ... ... жылдық қаржылық есептілікпен ... ... де ... міндетті.
Бастамашылық аудит-аудиттелетін субьектінің оған ... ... ... мен ... ... ... ... жасалған шартта көзделген аудиттің нақты міндеттері,мерзімі мен
көлемі ескеріле ... ... ... ... ... кәсіби
құзыреттілік, құпиялылық, адалдық., ұйымдар стандартын сақтау және әдеп
кодексін сақтау.
Аудиттық бақылаудың құралдары арқылы шаруашылық операцияларының ... орын ... ... ... (қателерді) жою мүмкін
емес екендігі белгілі. Сондықтан аудитор ... ... ... ... ... ... процедураларын қолдануға тиісті. Тауарлы
материалдық қорларды, оны ... және ... ... ... ... ... ... бұрмалаушылықтар (қателер) болуы
мүмкін:
• тауарлық материалдық қорлардың толық кірістелмеуі;
• тауарлық ... ... ... ... ... ... жеңілдіктердің кәсіпорында әрекет етуші құрылымдарға
сәйкес келмеу, өніммен жабдықтау келісім-шарттарының жоқ ... ... қате ... бастапқы есеп айырысу төлем қүжаттарының жоқ болуы немесе олардың
рәсімделінуінің толық еместігі;
• есептің ... ... ... (шоттар корреспонденциясының
дүрыс еместігі, талдамалық есептің сенімсіздігі және т.б.;
• есеп айырысуларға түгелдеудің формалды түрде жүргізілуі;
• келісім-шарттардың орындалуын ... ... ... ... ... ... бұрмалаушылықты (қатені) қосымша тауып алуға
мүмкіндік беретін баланстың жақын баптары төмендегі шоттар ... ... ақша ... ... ... ... ... қозғалысы бойынша шоттар;
• дебиторлар мен кредиторлардың шоттары.
Болуы мүмкін талдамалық процедуралар
Талдамалық процедуралар тәуекелдікті бағалауға арналған аудитті ... ... ... ... ... пен ... арасындағы
байланыстарды жиі анықгайды.
Сатып-өткізу және қаржылық нәтижелердің құралу циклында таламалық
процедураларды ... ... ... ... ... болады. Нақты
мәліметтер өткен жылдардың мәліметтерімен салыстырылады:
• сатып-өткізуден алынған табыстың өсу ... ... ... қарастырған дүрыс);
• есепті жыл ішіндегі айлар бойынша сатып-еткізу (өнімдердің
ассортименті бойынша);
• өнімдердің қайтарылуы және ... ... ... ... ... ... борыштар бойынша шығыстардың (пайызбен) ... ... ... ... ... жабылмаған күндерінің саны;
• дебиторлық борыштан пайызбен есептелген ... ... ... ... категориясы;
• дебиторлық борыштан пайызбен есептелген теленбеген шоттардың болуы
мүмкін шегі.
Өткен жылдардың мәліметтерімен ... ... ... ... ... ... ... қорларды сатып-өткізудің
кәсіпорында орын алған тенденциялары мен заңдылықтарыи көрсетеді. Сондай-
ақ, ірі және ... тыс ... ... борыштарға шолу жасау және
қаржылық қорытынды есепте болжанған ... ... ... ... керек. Ірі айналымдар және ұзақ уақыт төленбеген
шоттар ерекше назар аударуға тұрарлық дебиторлар шоттары болып табылады..
Аудитор ... ... мен ... да ішкі ... ... ... талдамалық процедураларды өткізуін зерттеуге тиісті.
Аудиторға қажет болған ... ... ... ... әкімшіліктің қорытынды есебі жарамды ... ... ... сатып-өткізудің әртүрлі ішкі бағыттары және жоспарлау мәселелері
туралы қорытынды есеп дайындайды, мысалы:
-нақты сатып-өткізу қалыптасқан тенденциялармен және ... ... ... жалпы өнімнің динамикасы және болжамдар кврсетіледі;
-дебиторлар шоттарының ... ... ... ... ... ... ... сатып алушының қалай
жауап беретіндігі бақылаудың жағдайын анықтауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... жылдан ағымдағы жылға дейін
болған өзгеріс туралы сұрақтарға берілген ... ойға ... ... кәсіпорын әкімшілігінде тиісті мәліметтердің бар екендігін,
олардың жағдайды ... ... ... ... есеп ... ... ... тиімді жүмыс істейтіндігін көрсетеді.
Объектіге қатысты ары қарай қандай ... ... ... ... үшін аудитор баланс жасалынған мерзімге шоттарға шолу
жасауға тиісті.
Құрамына нормативтік-құқықтық құжаттарға, нүсқауларға және кәсіпорында
бақылауды ұйымдастыру ... ... ... ... жүргізу,
бақылау сәттерін тестілеу және талдамалық процедуралар жүргізу кіретін ішкі
бақылау жүйесінің процедураларын зерттеу аудиторға ... ... ... ... ... әсіресе, басшылардың дәлдік,
бағалау, құқық жөне міндеттемелер ... ... ... бойынша
төмен бағаны сирек алады, сондықтан ... бұл ... ... ... тексеру жүргізу қажет.
Қаржылық қорытынды есеп берудің дұрыстық категорияларын басшылыққа ала
отырып, сатып-өткізу және ... ... ... циклы аудитінің
негізгі мақсатын білдіретін басшылықтың ең басты пайымдауларын (пікірлерін)
анықтаймыз.
Толықтық категориясына сәйкес келетін мәліметтерді ... ... ... жөне қорытынды есеп беруде сатып-өткізудің барлық
фактілері көрсетілген;
• алынуға тиісті шоттарда көрсетілген міндеттемелер жөнелтілген өнім
үшін шын ... ... ... ... ... толық көлемін
білдіреді;
• аванс ретінде алынған ... ... ... дейін алынған
барлық соманы көрсетеді;
• қаржылық нәтижені анықтау кезінде барлық сатып-өткізілген
өнімнің өзіндік құны және оны ... ... ... ... сомасы есепке алынған;
синтетикалық (жинақгаушы) шот бойынша сальдо және ... ... ... ... мен айналымдарына сәйкес
келеді және толық көлеме бухгалтерлікесеп ... Бас ... ... ... есеп ... көшіріледі.
Дәлдік категориясына сәйкес келетін мәліметтерді анықтау:
• сатып алушыларға шоттардағы белгіленген ... мен саны ... ... ... ... ... ... есепте нақты
мәліметтердің негізінде есептелген қаржылық нәтиже көрсетілген;
• аванс ретінде алынған табыстар алдағы уақытта дайындап ... үшін дәл ... ... және де тиісті есепрегистрлеріне
енгізілген;
• шот-фактураларда көрсетілген ҚҚС-ы (қосылған құн ... ... ... және ... көрсетілген сомалармен
сәйкес келеді.
Нақты бар болу категориясына сәйкес келетін мәліметтерді анықтау:
-бухгалтерлік есептегі жазулар ... ... ... сай
рәсімделген және растаушы бастапқы құжаттардың негізінде ... ... ... ... сатып-өткізу бойынша операциялар
есепті кезең ішінде шын мәнінде орын алған;
-сатып-өткізілген енім үшін ... ... ... ... шын мәнінде қаржылық қорытынды есепте көрсетілген және жүргізілген
түгендеудің мәліметтерімен расталған.
Құқық және міндеттемелер категориясына ... ... ... ... ... ... барлық келісімдер қолданыстағы зандарға
қайшы келмейтін келісімдік қатынастардың шарттарынан туындайды;
аванс ретінде ... ... ... ... ... ... ... көрсету үшін міндеттенген соманы кврсетеді;
кәсіпорында сатып-өткізу және қаржылық нәтижелердің құралуы ... ... ... ... ... ... ... сатып-өткізу бойынша барлық операцияларға өкілетті
тұлғаның рұқсаты (санкциясы) берілген;
кәсіпорынға қаржылық қорытынды есепте ... ... ... ... ... ... толық негіз бар;
кәсіпорында ұйымдастырылған ҚҚС-ын есептеу үшін шот-фактураларды ... ... алу ... ... құжаттардың талаптарына сәйкес келеді;
ҚҚС-ың сомасы келісім-шарттарда, ... және ... ... ... ... ... ... категориясына сәйкес келетін мәліметтерді анықтау:
дебиторлық борыш және соған сәйкес шоттар қаржылық қорытынды есепте
тиісінше жіктеліп көрсетілген;
ақша ... ... ... ... ... ... тіркелген.
Сатып-өткізу және қаржылық нәтижелердің құралу ... ... ... ... төмендегі кестеде келтірілді.
Кесте 10.
Сатып-өткізу және қаржылык нәтижелердің құралу циклы аудитін жүргізу
кезіндегі ақпарат ... ... ... ... ... |ң | |
| ... | |
|1 | ... - ... |
|2 | ... жабдықгау (қызмет көрсету жұмыстарды |
| | ... ... ... төл ... |
|3 | ... ... есеп ... есеп саясаты |
|4 | ... ... ... ... |
| | ... |
|5 | ... төлем құжаттарының көшірмелері |
|6 | ... |
|7 | ... ... ... ... |
|8 | ... ... сертификаттар |
|9 | ... ... ... ... ... | ... жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... |Түген |Тауарлы-материалдық босалқыларды түгелдеу тізімдемесі |
| ... | ... ... ... ... түгелдеу актісі |
| ... | ... ... ... ... түгелдеу нәтижелерін |
| |деу-12 |салыстыру ведомосты ... ... ... ... ... ... көңіл аудармаған
кезде аудитор тауармен ілесіп барған құжаттарды ... ... ... жеке ... ... ... ... жүргізу өнімді
жөнелту жөне табыс алу (есептеу) бойынша ілесіп барған ... ... ... ... ... кредит бойынша менеджерлермен әңгіме өткізу
және клиенттің өз сатып алушыларымен хат жазысуларына шолу жасау борышты
жою (жабу) ... ... ... ... ... ... ... тексеру кезіңіндегіге қарағанда қатенің
белгілі бір түрін (типін) анықтау кезінде тиімдірек. Мысалдардың арасында -
өтірік ... ... ... және ... ... жаққа көшіп өзінің жаңа
мекен-жайын тастамай кеткен жағдайда шоттардың жабылмай қалуы және ... ... осы ... ... ашуға кепілдік бере алмаса да,
олар операцияларды тексеруге қарағанда сенімдірек. Себебі растау тәуелсіз
көздерден ... ... ... ... ал ... тексеру
кәсіпорынның ішінде жасалынған құжаттарға сүйенеді.
Қолайлы аудиторлық ... үшін ... ... (сөйтіп
растауды қысқартуға) көңіл аударуға болады және керісінше. Егер ... ... ... ... ... деп бағалайтын болса, бірақ та
дебиторлар санының көп болуы орын алған ... онда ... ... ... және ... ең ... ... жеткізу арзанға түседі. Басқа
жағынан алғанда, егер ішкі бақылау жүйесі әлсіз болса және ірі ... ... ғана саны бар ... онда аудитор бәрінен жиірек
дебиторлық борыштың үлкен бөлігін ... және ... ... ғана ... орындайды.
Баланс құру мерзіміне жақынырақ жіберілген растаулар жеткілікті түрде
сенімді дәлелдеулер болып табылады. Бірақ өз ... ... ... ... ... шоттарды растаған ыңғайлырақ.. Мұның болуы мүмкін, егер
ішкі бақылау ... ... мен ақша ... ... ... растау
жасалған күні мен есепті кезеңнің аяғы ... ... ... келетін
болса.
Объектіге қатысты тексеру жүргізу кезінде аудиторлар ... ... ... және ... кезендерде борыштарды туындатқан
шоттарды егжей-тегжейлі ... ... ... ... ... ... ... есеп регистрлерінің мәліметтерімен, орындалған бақылау арифметикалық
есептеулердің нәтижелерімен негіздейді. Аудит өткізу барысында табылған
қателерді және ... ... ... ... ... қорларды аудитін ... ... ... ... ... әрі ... ... қоймадағы тауарлық
материалдық қорлардың дұрыс ... ... ... ... ... ... бойынша қалдығының расталуын тексеру. Сонымен қатар ... ... ... ... мен ... қозғалысыының келісім
шартпен сәйкестігін анықтау.Тауарлық материалдық қорлардың аудитын жүргізу
төмендегідей бағдарлама бойынша ... ... ... ... қорлардың баланста көрсетілуін тексеру;
• есепті кезеңнің соңына қордың қалдығын тексеру;
• қойма есебінің жүргізілу дұрыстығын және тәртібін тексеру;
• тауарлық материалдық қорлардың ... ... ... ... түскен қорлардың мерзімінде кірістеліп, бухгалтерлік есепте
көрініс табуы;
• тауарлық материалдық қорлардың бағалану ... ... ... ... ... нақтылығын тексеру;
• түгендеу бойынша уақытын және құжаттауын тексеру:
• мерзімдік шығыстау мөлшерінің дұрыстығын тексеру.
Сонымен қатар тексеру барысында бухгалтерлік баланспен бас ... ... №10 ... ... ... ... тексеру қажет.
Қоймадағы тауарлық материалдық қор ... ... ... ... ... келе біріншіден жылдық түгендеу актісіне,
екіншіден қоймадағы қорды жаппай ... ... ... ... ... талаптарға сай қоймадағы өлшеу құралдары, қабылдау өткізу
пункттерінің ... ... ... өрт сөндіру құралдарының ... және ... ... қажет.
Жауапты тұлғалардың жауапкершілігі және күзет қызметінің деңгейін және
кіріс шығыс құжаттарының толтырылуын тексеру қажет.
Бақылау және ... ... ... керек. Қоймаға кіргізілетін және
шығарылатын қорлар арнайы рұқсат ... ... ... ... ... жетіспеушілігі немесе бұзылғандықтан
қолдануға жарамайтындығы жөнінідегі ақпаратты осы ... ... ... ... ... ... анықтау мақсатында кәсіпорынның
басшысына хабарлап қойма және сауда орындарындағы тауарлық ... ... ... алуы ... Ал ... ... түгендеу
комиссиясын құрып аудиторлық жұмыс жүргізуге бұйрық шығарып ықпал ... ... ... ... ... ... ... Бұл құбылыс дұрыс деп танылмайды, өйткені тауарлық материалдық
қорларда жетіспеушілік анықталса жауапты тұлға ... ... етіп ... ... Бұндай жағдайда комиссия төрағасы мен аудитор қоймаға
пломбалап ... ... ... ... ғана ... тұлға тауарлық материалдық қорлардың кірістелуі ... ... ... ... өткізіп есеп жасап беру
міндетті. Аудитор жауапты тұлғаның есебімен бухгалтерлік ... ... ... ... аса назар аударатын жайт, тауарлы-материалдық босалқыларды
бағалау ... ... ... ... қолданылатыны. Тауарлық
материалдық қорларды аудиторлық тексеру ... ... ... ... ... ... нәтижесіндегі анықталған кемшіліктерді негізге алып,
кәсіпорын ... ... ... ... ... ... Ұйымның қаржылық есептілігінің аудиті.
Сатып-өткізу және қаржылық нәтижелердің құралу циклы бойынша ... ... ... осы цикл ... ... операцияларының өтуін
куәландыратын ақпараттарды зерттейді.
Сатып-өткізу және қаржылық нәтижелердің құралу циклына дайын өнімдерді
(жұмыстарды, қызметтерді) сатып-өткізумен, ... ... ... және ... да активтердің сатылуымен, кәсіпорыннан шығуымен байланысты
шаруашылық операциялары кіреді. Бұл циклдың шаруашылық ... үшін ... ішкі ... ... ... ... ... өнімдердің өзіндік құнын есептеулер, дайын өнімдерді
жөнелту ... ... ... жою ... сыртқы көздерден
алынған мәліметтердің де (банк үзінділері, дебиторлық ... ... ... ... алады.
Бухгалтерлік есеп шоттарының жүйесі мен сатып-өткізу және қаржылық
нәтижелердің құралу циклы бойынша ... ... ... ... қол ... ... " Сатып алушылар мен тапсырыс ... ... ... ... " шотының мысалында төмендегі кесте ... ... ... ... тәртібі
|кредит ... ... |1210 ... ... ... тексеру әдісі бүл циклдағы аудит орталығы 1210 " Сатып
алушылар мен тапсырыс берушілердің қысқа мерзімді ... ... ... ... мен ... ... болып табылатындығын дәлелдейді. Аталмыш
шотта сатып алушылар мен тапсырыс ... ... ... алдындағы борыштарының нақгы бары мен қозғалысы жөніндегі
ақпараттар жинақталады.
Сатып-өткізу және каржылық ... ... ... ... мен олардың өзара байланысын кестеден көре отырып, шоттың дебетінде
дайын өнімдерді келісім бағасы ... ... және ... ... ... ... Кредитінде сатып-өткізілген өнім үшін
төлемдердің ... түсу ... ... алынған аванстардың есепке
алынуы, қайтарылған тауарлар бойынша дебиторлық борыштардың ... ... ... құн ... ... ... ... борыштарды кезендік шығыстарға жатқызу және т.б. көрсетіледі.
Сәйкестікке ... ... ... қол ... үшін ... ішкі бақылау саясаты мен процедураларына олардың тиімділігіне
және бухгалтерлік есеп принциптері мен есеп ... ... ... көз ... ниетімен зерттеу жүргізеді. Дайын
өнімді сатып-өткізуге ішкі бақылау ... ... ... негізгі
элементтерден түрады:
• дайын өнімді сатып-өткізу бойынша ... ... ... оған ... ... есеп ... және ... жасау жайындағы
ұйым жұмыскерлерінің белгілі бір тобының өзара қарым-қатынасы мен
әрекет ету ... ... және ... ... ... тиісті жұмыскердің өзінің ... ... ... ... ... ... ... тізбесін
жасау;
• "бақылау объектісін" және дайын өнімді сатып-өткізу бойынша нақты
операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... ... әдістерін таңдау.
Клиенттің ішкі бақылау процедураларымен ... үшін ... ... ... ... Ол ... ... мүмкіндіктер береді:
а) жүйені, блок-схемаларды, құжат айналымын, анкеталарды суреттеу арқылы
ішкі бақылау жүйесі жөнінде ақпарат алады;
ө) ағымдағы жылы жаңалауды талап ететін ... ... ... ... ... аудитті бірінші рет жүргізіп отырған болса, онда
аудиторға сатып-өткізу және ... ... ... ... ... тобына бөлген дұрыс:
• өніммен жабдықгауға тапсырыс алу;
• коммерциялық несие беру ... ... ... ... және келісім жасау;
• өнімдерді жөнелтуге дайындау;
• сатып алушылардын, өнім үшін ... ... ... дебиторлық борышты бақылау.
Егер жеке жеке қарастыратын болсақ, өніммен ... ... ... ... бақылау жасау процедураларын зерттеу
кезінде аудитор төмендегілерге көз жеткізуге тиісті:
• келіп түскен тапсырыстардың оларды ... ... ... бөлімінің тиісті лауазымды қызметкерлері тапсырыс алған
кезде бакылаудың төмендегі сәттерінің нақты тексеріледі:
• тапсырысты құрушының қолы және оның ... ... ... ... ... ... жайы және ... (мөрдін, отгискісімен бірге) көрсетілуі;
• тапсырыс берушінің нақты ... бар ... ... шарты,
ассортимент, саны, сапасы, бағасы, мерзімі және т.б.);
• тапсырысты орындаушының толық аты-жөнінің көрсетілуі;
• көрсетілген параметрлерден ... ... ... алдын-ала бағалау кезінде есепке алынады. Тапсырыстың
барлық түсініксіз жақтарын тапсырыс беруші ... ... ... ... Тапсырыс ары қарай сұрастыруға тек жоғарыда
көрсетілген параметрлерден ауытқулары болған кезде ғана ... ... ... ... ... ... ... тәртібімен
номерленеді, тіркеу кітабына жазылады және түскен ... алу ... ... ... ... ... ... бірге коммерциялық несие бере отырып,
тапсырыстарды орындау мүмкіндігі жөнінде шешім қабылдаушы лауазымды
тұлғаларға ... ... ... ... ... тапсырыстар
көрсетілген құжаттарды іріктей (таңдай) отырып тексереді.
Аудитор осы кезеңге келіп түскен ... ... ... ... бір кезеңді мысалы, өткен жағдайды; жетпейтін ... ... ... ... ... түскен тапсырыстарды ... ... ... ... тіркеу кітабында керсетілген тиісті
номерлермен салыстырады.
Аудитордың міндетінде коммерциялық ... беру ... ... ... ... және ... жасау тәртібін тексеру де
бар.
Коммерциялық несие — тауарды, оған жасалынатын төлемді кейінге калдыра
отырып сату және жөнелту ... ... ... ... тауар нысанында
беретін несие.
Коммерциялық несие беруге, ... ... ... және ... жасауға бақылау жасау процедураларына зерттеу жүргізу кезівде ... көз ... ... несие беруге жауапты лауазымды тұлға сатып
алушының қаржылық жағдайына және оның ... ... ... туралы
шешім қабылдаған кезде кейбір жұмыскерлер қажетті мәліметтер алу бойынша
жұмыстар жүргізеді. ... ... ... құрылтай келісім-
шартының, тіркеу туралы куәліктің көшірмелері, қаржылық қорытынды есеп ... ... ... қызметінің атқарушылары болашақ сатып
алушылардың ... ... және ... ... ... жүргізеді.
Бақылаудың жоғарыда керсетілген процедураларын аудитор елеулі сомаға
әлі орындалмаған тапсырыстарды іріктеп алып тексереді және тиісті ... қол ... ... ... ұйым ... ... ... олардың жеткілікті дәрежедегі сенімділігін
анықтау үшін талдау ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық несиелеу шарттарымен өнімдерді
жөнелту келісім-шарттары бойынша) ... ... ... ... ... бақылау жасау және сатып алушыларды
дұрыс таңдамағандықтан ұйымның ... ... ... ... ... жол ... ... әрбір сатып алушыға
тәуекелдік ... ... ... ... сатып алушылар
тәуекелдік категориясы бойынша тізіледі (жоғары, ... ... ... Бұл ... және қаржылық жағдайды талдаудың қажеттілігін
бағалау үшін де, ... бір ... ... ... ... беру жөнінде
шешім қабылдау үшін де қажет.
Келісім-шарттың жобасын жасау кезінде сатып-өткізу бөлімінің бастығы
оның тіркемелерінде ... ... ... өнімнің жалпы
сомасынан минус (алынған) келісім-шарт ... ... ... ... (сатып алушымен жасалынған бойынша келісім-шарттарды есепке ала
отырып) осы сатып алушының ... ... ... ... ... етіп, жөнелтудің күнтізбелік графигі мен төлем
жасаудың күнтізбелік графигінің ... ... ... Одан ... ... ... ... лауазымды тұлға осы сатып алушы белгіленген
борыштың деңгейінен асып кетуді ... ... ... ... ... ... ... борышының нақты
деңгейін ... ... ... тиісті. Егер жөнелту
нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... мерзімі
өтіп кеткен қарызы бар), онда жөнелтуге тек осы сатып ... ... ... ... қосу нәтижесінде оған белгіленген лимитінен асып
кетпейтін сомаға ғана ... ... ал ... алушы бұл жөнінде тиісті
хабарландыру хат жіберу арқылы тез ... ... ... ... ... келетін болсақ, дайын
өнімді сатып-өткізуді бақылау ... ... ... ... ... ал ... өзгертулері (толықтырулары) тиісті
бұйрықпен рәсімделінетін ішкі құжаттар. ... ... ... ... ... кәсіпорынның бәсекелестері тарапынан да белгілі
бір қызығушылықты туындатуы мүмкін. ... олар ... ... ... құпиясын құрайтын мәліметтерге жатқызылуға тиісті
екендігін атап айту қажет. Соған сәйкес аталған мәліметтерге (деректерге)
өздерінің қызметтік міндеттерін ... ... үшін ... ... бар ... ... тобы анықгалып, олар кәсіпорын басшысының
бұйрығымен бекітілуге тиісті.
Өнімдерді сатып алушыларға жөнелтуге дайындауды бақылау проедуралары
төмендегідей болуға ... ... ... ... ... болу үшін (ішкі
бақылаудың "міндеттерді бөлу" принципіне ... ... ... ... және ... ... ... (рүқсат беруді)
әртүрлі лауазымды тұлғалар жүзеге асырады. ... ... ... ... ... ... ... жөнелтуге рұқсат берген
сатып-өткізу бөлімінің лауазымды қызметкері белгіленген тәртіп бойынша,
жазылып берілген тауарлы-көліктік ... ... ... жасайды, яғни, реквизиттерінің толтырылуы, көрсетілген бағалардың
келісімнің шарттарына сәйкестігі, ... ... ... ... саны және т.б.) және ... мәліметтердің келісімнің
шарттары мен жөнелту графигіне сәйкестігі бақыланады. Одан басқа лауазымды
тұлға осы сатып ... ... ... ... асып ... ... ... көшірмелері көрсетілген соманы сатып
алушының дебиторлық борышының (егер ол бар болса) нақты деңгейі ... ... ... ... ... ... сатып алушының
төлеу мерзімі асып кеткен ... бар ... ... ... ... асып кететін болса) жөнелтуге тек осы сатып ... ... ... ... қосу ... ... ... лимитінен асып кетпейтін сомаға ғана санкция (рұқсат) беріледі,
ал сатып алушы бұл жөнінде ... ... хат ... арқылы
хабарланады.
Жазылған тауарлы-көліктік көшірмелер дайын ... ... ... ... ... ... қойма меңгерушісі оларда
сатып-өткізу бөлімінің өкілетті қызметкерініц қолының ... ... ... және ол бар ... сақгау орындарынан өнімді сүрыптап
алуды, ... ... ... іріктеп жинақгауды
ұйымдастырады.
Дайын өнімдер қоймасының жүк тиеу зонасына ... ... ... меңгерушісі (қоймашы) Жол ... мен ... ... ... ... ... салыстыра отырып, жүк тиеуге келген
автокөліктің осы жөнелтудің ... ... ... ... ... ... жүргізуші-экспедитор да автокөлікке
тиелетін өнімнің сипатының ... ... ... ... ... жүк өлшем бірліктерінің тиісті
таңбаларының (маркаларының) бар екендігіне, жүк тиеу және оны ... ... ... ... Жүк ... ... кейін қойміа
меңгерушісі тауарлы-көліктік накладнойдың тиісті бөлімдеріне Жол қағазының
номерін жазады, ... ... ... құжаттардың аттарын (сертификат,
паспорт және т.б.) ... ... ... санын (тауарлық
орындардың немесе жүк өлшем бірліктерінің) көрсетеді және ... ... ... ... ... ... фамилиясы мен
лауазымын көрсете отырып қолын ... ... ... жүргізуші-экспедитор
да өзі жөніндегі мөліметтерді көрсете отырып, жүкті қабылдағандығын растап
қол қояды. ... ... бір ... ... ... және ол
дайын өнімді есеп беретін (материалдық жауапкершілікті) ... ... ... болады,
Күн сайынғы қорытынды есептің негізінде жөнелтулердің оперативтік-
күнтізбелік жоспарларының ... ... ... ... ... ... есептерге (рапорттарға) сатып-өткізу
бөлімінің бастығы талдау жасайды және ... ... ... ... ... ... ... шегінде шара қолданылады. Содан
кейін бұл қорытынды есептер (рапорттар) мен ... ... ... анықталған кінәлілерді және қабылдаған шараларды көрсете
отырып, кәсіпорынның ... ... ... ... ... басқару шешімдері қабылданады.
Тауарлы-көліктік көшірменің жүргізуші-экспедитордан ... ... ... ... ... қол ... (бүл белгілер өнімнің
жөнелтілгендігікің куәлігі ... ... ... ... қызметкері екі дана етіп шот-фактура жазып дайындайды. Шот-
фактураның бірінші данасы сатып алушыға беріледі, ал ... ... ... есеп ... ... сақталады (берілген шот-фактуралардың
есебін жүргізу ... ... ... ... мәліметтері
тауарлы-көліктік көшірменің мәліметтерімен және келісім (тапсырыс)
шарттарымен салыстырылады.
Шот-фактуралардың ... ... ... ... тиісті.
Номерлеудің реттілігін бас бухгалтер тексереді.
Шот-фактура сатып-өткізу көлемін ... ... ... ... ... ... Жазылып берілген шот-фактуралардың негізінде
бухгалтерияның дайын өнімдердің есебін жүргізу тобының ... ... ... ... ... ... аналитикалық және
сштетикалық есебін жүргізеді.
Сатып-алушылардың өнім үшін ... ... ... ... ... ... күн сайын кәсіпорынның банктегі ағымдағы шотынан сол
шотгағы ақша қаражаттарының ... ... ... барлық
мәліметтер, оның ішінде жөнелтілген өнім үшін жасалынған төлем ретінде
сатып ... бір ... ... ... ... ақша ... көрсетілген
үзінділерді алады. Банк үзінділеріне растаушы құжаттар ... ... және ... ... тіркеледі. Банк үзінділерін
алғаннан кейін бухгалтерия қызметкері үзінді бойынша сатып ... ... ... оған ... растаушы құжаттарда (төлем
тапсырмаларында және т.б.) көрсетілген сомалармен ... ... ... ... ... ... ... көрсетілуінің толықтығын
бақылауды жүзеге асырады.
Сатып алушылармен есеп ... ... ... ... есеп ... және ... ... әдісі бойынша сатып
алушылардың өнім үшін өз уақытында және толық төлем ... ... Банк ... мен ... ... ... ол ... есеп айырысу регистрлерінде төлемнің жасалынуы туралы тиісті
жазулар орындайды. ... ... ол ... ... бас тартудың (толық
немесе ішінара бас тарту) есебін олардың келіп түсу ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу операцияларының есебін жүргізуші
бухгалтер ұйымның бас бухгалтеріне ... ... ақша ... түсу ... бір ... және ... кезеңнің басынан бастап (бес
күндіктің, он күндіктің, айдың, тоқсанның, жылдың) әрбір сатып ... ... ... ... ... ... ... бойынша күнделікті
есеп беріп отырады. Бұл есепке ауытқулар бойынша ... ... ... ... ... ... ... мерзімдері
бойынша ажыратылып көрсетіледі.
Ауыткулар бойынша алынған мәліметтерге талдау ... ... ... ... ... ... шегінде шара қолданады.
Ақша қаражаттарының қозғалысы жөніндегі қорытынды есепті (белгіленген
есепті ... ... ... ... түсіндірмелерімен бірге,
баяндаушы жазбаны бас бухгалтер ұйым басшыларының күн сайын ... ... ... ... есеп ... операцияларының талдамалық
(аналитикалық) есебі әрбір сатып алушы және ... ... ... ... әрбір шотты есепке ала отырып жүргізілуі керек және ол
борыштардың пайда ... ... жою ... мен тәсілдері бойынша (оның
ішінде вексельмен қамтамасьп етілген борыштар ... ... ... ... ... ... және кредиторлармен есеп айырысу
операцияларының есебін жүргізуші ... ... ... ... ... ... уақытта төленген сомалар мен есепте түрған борыштарды
салыстыру әдісі ... ... ... ... ... ... ... алушыға берілген жеңілдіктің мерзімінен аспағандығын (егер жеңілдік
берілген ... ... ... және өз ... өтелгендігін, дебиторлар
баптары бойынша дұрыс емес ... ... ... дебиторлық
борыштары бойынша мәліметтерді енгізу кезіндегі ... ... ... ... ... ... ... айқындауға
мүмкіндік береді.
Ұйымның (кәсіпорынның) бас бухгалтері құжаттық тексеру (салыстыру)
әдісін пайдалану ... ... ... ... ... ... талдамалық есебінің регистрлеріне кезеңдік бақылау жөнелтуге
санкция (рүқсат) беру ... ... ... ... ... алушының
дебиторлық борышының тиісті деңгейінен артып кетуін, сондай-ақ төлету
шаралары ... ... ... мерзімі өтіп кеткен борыштарды
анықтауға мүмкіңдік береді Сатып ... ... ... ... ... бақылауға тексеру ... үшін ... ... ... ... сатып алушы бойынша ақшаның келіп түсуіне ішінара
зерттеу жүргізеді және банк ... ... ... ... ... Бас кітаптьщ шоттарындағы мәліметтермен
салыстырады. ... ... ... ақша ... ... ... орындалмай қалуының негізгі ... ... үшін ... басшыларына сұрақ беруді жүргізеді.
Бухгалтер ай сайын сатып алушылардың борыштарына салыстыру жүргізіп
отыруға тиісті. Ол үшін ... ... ... ... ... ... бухгалтер қол қойған және ұйымның мөрі басылған салыстыру актісі
жіберіледі. Салыстыру ... екі ... ... екінші данасы арнайы
журналға тіркеліп, көрсетілген борыштың ... ... ... ... асырылуы мен толықтығынан кейін бақылау жүргізу мақсатында
арнайы картотекада сақталады; бірінші данасы сатып алушыға ... ... ... ... мойындамаған жағдайда (толық немесе
ішінара) немесе борышты салыстырудан бас тартқан ... ол ... ... бас ... сонымен бірге сатып-өткізу бөлімінің ... Бас ... бұл ... ... ... ... күн ... жедел (оперативті) мәжілістерінде директордың
экономикалық және ... ... ... ... ... ... мәселелер жөніндегі орынбасары (немесе
ұйымның директоры өкілеттік берген басқа ... ... заң ... ... ... бұл ... ... тәртібі туралы ... ... ... сот немесе шағым-талап қою тәртібі). Егер
борышты салыстыруға өтініш жазылған жолдауларга белгіленген мерзім ... ... онда ... ... ... жауап берілмеу себебі
анықталады.
Сатып алушы борышты ... бас ... ... бұл ... ... түрде ұйымның (кәсіпорынның) дирекциясына тапсырылады.
Қарызы бар ұйыммен (сатып алушымен) арада байланыс жоқ болған кезде,
оның ... ... ... оның ... ... ... ... бар ұйым жойылған болса, онда дебиторлық борышы үмітсіз
борыш ретінде танылады. Борышты "үмітсіз" деп тану және оны ... ... ... ... ... ... берген қарызы бар ұйымның
жойылғандығын растайтын кажетті материалдардың негізінде құрылған ... ... ... жазбасы бойынша ұйымның басшысы қабылдайды.
Клиенттің бақылау процедураларын жүзеге асыруына тексеру жүргізу үшін
аудитордың сатып алушылардың шоттарын таңдап (іріктеп) алуына болады:
а) ... ... ... ... болады;
ә) кредиттік жазуларды ақша қаражаттарының ... ... ... ... несиені есептен шығару туралы бүйрықтармен ... ... ... ... алғаннан кейін
аудитор дебиторлардың төлеу мерзімі өтіп кеткен шоттарын зерттей келе
борышты ... алу ... ... шаралардың қолданылғандығын анықтау үшін
каржы қызметінің басшыларына ... бере ... ... жүйесінің тиісті процедураларына зерттеу жүргізіп
болғаннан кейін тәуекелдікті анықтау мақсатында аудитор оның ... ... ... жұмыс істеуіне баға беруге тиісті. Ол үшін аудиторға ішкі
бақылау ... ... ... ... ... ... ... Ұйымның қаржылық қызметін талдау.
ЖШС-тің 2006-2007 жылдардағы негізгі экономикалық көрсеткіштеріне
тоқталатын болсақ, ... ... ... аса ... аудару керек.Ол
үшін динамикасына талдау жасай отырып, яғни ... ... келе ... 12.
Негізгі капиталдың динамикасы мен құрамы
|Көрсеткіштер |2006 |2006 |2007 |2007 ... ... ... |Мың. ... ... ... ... |Тиесілі % |
|құралдары ... | ... | ... | ... |17500 |58,3 |25000 |65,8 |+7500 |+7,5 ... | | | | | | ... |2500 |8,3 |3000 |7,9 |+500 |-0,4 ... ... | | | | | | ... ... |6000 |20,0 |7500 |19,7 |+1500 |-0,3 ... қор | | | | | | ... |4000 |13,4 |2500 |6,6 |-1500 |-6,8 ... | | | | | | ... |30000 |100 |38000 |100 |+8800 |- ... ... және де ... құралдары мен жағдайына
байланысты кәсіпорын ұзақ ... ... ... ... соманың өзгеруі негізіне машина санының, жабдықтар,
ғимараттардың құнының өсуіне жинақтаған қордын қайта ... ... ... негізгі капиталдың бір бөлігін материалдық емес ... ... ... ... және ... белгілірі, табиғи және
басқа ресурстары,компьютерлік бағдарламалары, жаңа технологиялық ... ... ... ... ... емес ... ... бір уақытта ол қосымша пайдамен сатылып алынады, ... ... және ... ... ... ... ... дамыған сайын көлемі мен материалдық емес ... ... ... ... негізгі капиталының көлеміне әсер етеді.
Кесте 13.
«ҚазТауҚұрылыс» жауапкершілігі ... ... ... ... ... ... |Жылдар ... |
| | |2006 |2007 |+,- |% |
|1 ... ... ... ... | | | |
| ... түсім |82251,5 |95679,9 ... |+11,6 |
|2 ... ... ... | | | | |
| ... ... құны |39474,8 |64668,6 ... |+16,3 |
|3 ... ... |42776,7 |31011,2 ... |- ... |Кезең шығындары, барлығы: |29576,7 |23736,2 |-69407,9 |-0,8 |
|5 ... ... ... табыс |65144,0 |16897,7 |-48246,2 |-3,85 |
| |(зиян) | | | | |
|6 ... ... |13200,0 |7275,0 |-5925,0 |-1,8 |
|7 ... құралдардың орташа |25000,0 |17500,0 |-7500,0 |-1,4 |
| ... құны | | | | |
|8 ... ... есептік |49 |43 | | |
| ... | |2911,1 |-6 |-1,1 |
|9 ... ... ... ... |4429,6 | | | ... |Бір ... орташа айлық | |67,7 |-1518,5 |- 1,5 ... ... |90,4 |2,25 | | ... |Қор ... |2,47 |0,44 |-22,7 |-1,4 ... |Қор ... |0,40 |0,005 |-0,22 |-1,1 |
| ... өнімділігі |0,004 | |+0,04 ... | | | |+0,001 |0,02 ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулулі
серіктестіктің қаржы-экономикалық көрсеткіштерін талдайық. ... ... ... 2006 жылы 82251500 ... ... ал 2007 жылы ... 95679950 теңгені құрап отыр, сонда дайын өнімді ... ... 2007 жылы 2006 ... қарағанда 13428450 теңгеге өскен, яғни ... ... ... құны 2006 жылы 39474800 ... ... ал ... 64668670 ... құраған. Бұл көрсеткіш алдыңғы жылмен салыстырғанды
биылғы жылы 25193870 теңгеге өскен. ... ... 2006 жылы 42776700 ... ал 2007 жылы ол 31011180 ... ... 11765419 ... кеміген.
Кезең шығындары 2006 жылы 29576700 теңгені ... 2007 жылы ол ... ... Сонымен кезең шығындары 2006 ... ... 2007 ... ... ... ... ... түскен табыс 2006 жылы 65144400
теңге болған, ал 2007 жылы бұл көрсеткіш 16897776 ... ... ... жылы ол 48246220 ... ... Таза табыс 2006 жылы 13200000
теңгені құраса, ал 2007 жылы 7275085 ... ... Бұл ... ... таза ... 5924915 ... азайтып отыр. Жұмысшылардың орташа
есептік саны 2006 жылы 49 болса, ал 2007 жылы 43 болып, ... саны ... ... Өз ... ... ... қоры 2006 жылы 4429600 ... ал 2007 жылы ол 2911100 теңгені құрап, ... ... ... ... 1518500 ... ... ... Бір жұмысшының орташа айлық
еңбекақысы 2006 жылы 90457 ... ... ал 2007 жылы 67701,1 ... құрап,
алдыңғы жылға қарағанда 22755,9 теңгеге азайды. Қор ... ... 2,47 ... ал 2007 жылы 2,25 ... 0,22-ге азайды. Өз кезегінде қор
сыйымдылығы 2006 жылы 0,40 құрған, ал 2007 жылы 0,44 болып, жалпы ... ... ... 0,004 болып, 2007 жылы 0,005 құрап, 0,001-ге өсіп
отыр. Сонымен қорытындылай келгенде ... ... ... ... ... жылға қарағанда көбейгенімен, оның таза табысы
азайып отыр. Оның ... ... ... ... ... жоғары
болуы, негізгі қызметтен түскен табысты зиянмен аяқтауы әсер ... ... ... ... 2007 ... ... ... |Жол коды ... ... ... ... |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... мерзімді активтер | | | ... ... ... |010 | | ... | | | |
| | |1300 |2400 ... ... ... |011 | | ... | |3000 |3600 ... ... ... |012 | | ... | |2500 |5400 ... |013 |7400 |14 400 ... ... ... |014 | | ... арналған ұзақ мерзімді|015 | | ... | | | ... де ... ... |016 | | ... | |800 |1200 ... ... ... | | | ... |100 |15000 |27 000 ... Ұзақ мерзімді активтер | | | ... ... ... |020 | | ... | | | ... ... ... |021 | | ... | | | ... қосу ... |022 | | ... ... | | | ... ... |023 | | ... | | | ... ... |024 |17 500 |25 000 ... ... |025 | | ... ... ... |026 | | ... емес активтер |027 | | |
| | |2500 |3000 ... ... ... |028 | | ... | | | ... де ұзақ ... | | | ... |029 |10000 |10000 ... ... ... ... |200 |30 000 |38 000 ... (100 жол + 200 жол) | |45 000 |65 000 |
| |Жол коды ... ... |Есептік кезеңнің |
|Пассивтер | ... ... ... ... ... |030 | | ... | | | ... ... ... |031 |3000 |8400 ... | | | ... ... |032 |1500 |2200 ... | | | ... да ... және ерікті|033 | | ... | | | ... ... ... |034 |2050 |3800 ... | | | ... ... бағалау |035 | | ... | | | ... де ... ... |036 | 1950 |3000 ... | | | ... мерзімді |300 |8500 |17 400 ... ... | | | |
| IV. Ұзақ ... | | | ... | | | ... ... қаржылық |040 |5000 |6000 ... | | | ... ... ... |041 | | ... | | | ... ... ... |042 | | ... | | | ... қалдырылған салықтық |043 | | ... | | | ... де ұзақ ... |044 | | ... | | | ... ... |400 |5000 |6000 ... ... | | | ... ... | | | ... ... |050 |10 000 |10 000 ... ... |051 | | ... ... жеке меншік |052 | | ... ... | | | ... |053 |12 725 |16 575 ... ... ... |054 |7275 |13 200 ... | | | ... ... |055 |1500 |1825 |
| | | | ... ... |500 |31 500 |41 600 ... (300 жол + 400 жол + | |45 000 |65 000 ... | | | ... ... ... ең ... әсер ... құрамы мен
құрылымдық құрылғылары, ұзақ мерзімді, орта ... ... ... ... қарым-қатынастары. 13,5 кестеден байқағандай,
жылдық қорытындыда қарыздық құралдардың соммасы 9900 мың ... ... ... ... ... ... құрылымында едәуір өзгерістер пайда болды:
ұзақ мерзімді банк ... ... да, ал ... ... ... ... ... айналымына қосылуы үйреншікті
жағдай, қаржылық жағдйдың уақытша жақсаруына үлесті мына ... ... ... ... ... ... Қарсы жағдайда мерзімнен өткен
несие соңында айыппұл төленетін ... және де ... ... әкеп соғады. Талдау үрдісі кезінде оның құрылымын зерттеу
керек, мысалы: несиелік қарыздың ... болу ... ... қарызды
төлемегендік үшін төленетін өсім соммасын анықтау. Бұл үшін ... ... ... және ... көрсеткіш пен аналитикалық
бухгалтерлік есеп арқылы ... ... ... ... ... | ... мың ... |Капиталдың құрылымы % ... | | ... көзі | | |
| |2006 ж |2007 ж ... ж |2007 ж ... | | |тер | | |тер ... |5000 |6000 |+1000 |37,0 |25,6 |-11,4 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |3000 |8400 |+5400 |22,2 |35,9 |+13,7 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |5500 |9000 |+3500 |40,8 |38,5 |-2,3 ... | | | | | | ... |2050 |3800 |+1750 |15,2 |16,3 |+1,1 ... | | | | | | ... | | | | | ... | | | | | | ... |750 |1200 |+450 |5,6 |5,1 |-0,5 ... ... | | | | | ... | | | | | | ... |400 |600 |+200 |3,0 |2,6 |-0,4 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |1500 |2200 |+700 |11,1 |9,4 |-1,7 ... |800 |1200 |+400 |5,9 |5,1 |-0,8 ... | | | | | ... | | | | | | ... |13 500 |23 400 |+9900 |100 |100 |- ... |- |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... бағалау үшін, оны өтеу мерзімінің орташа
жалғасымен есептеледі. (АКР.Қ), ол мынадай жағдаймен есептеледі:
Кредиторлық қарыздың ... ... · ... ... =
Кредиторлық берешектің айыппұлының соммасы
Өткен ... ... ... ... ... ... 4200 7500
Кредиторлық берешектің өтелген ... ... 60 480 84 ... ... ... ... 25 32
Ұзақ мерзімді қарыздық несиені талдау кезінде егер ол ... онда ұзақ ... ... ... ... ... ... бұл К.Қ.Ж. байланысты. Егер де ол есеп беру жылында бөлшектеп
төленсе, онда сол сомма ... ... ... ... ... ... жалдай отырып, міндетті түрде мынаны ескеру ... ... ... ... ... жабу көзі ... ... Сондықтан да
дебиторлық және кредиторлық қарыздарды ... ... Егер ... кредиторлық қарыздан асса, онда ол ... ... ... ... куәландырады. Кәсіпорын капиталының
құнын бағалайтын болсақ, ... - ... ... да факторлары сияқты,
құнға ие, операциялық және инвестициялық шығын деңгейін қалыптастырады.
Капиталдың құны – бұл оның бағасы, мекеме әр түрлі көздерден оны ... үшін ... құны ... ... ... ... ... ұсынады. Кәсіпорын
міндетті түрде жаңа капитал қалыптастырылған немесе тартылған процесі ... және ... ... үшін ... ... Бұл көрсеткіш пайданың
минималды нормасы болып табылады. Егер бір қалыпты операциондық қызметтері
капитал ... ... ... бұл ... ... және ... мүмкін.
Кәсіпорын капиталы әр түрлі құралу көздерімен қалыптасуымен ... ... ... ... әр ... жеке ... оның ... үрдісін орындау керек.
Кәсіпорынның жеке капиталының құны (Цск) есеп беру кезеңі мына үлгіде
болады:
Таза ... ... есеп ... жекеменшіктерден алынған
Бск = · 100
Есеп беру кезеңіндегі жекеменшік капиталдың ... ... ... ... ... үшін мына көрсеткіште қолданады:
Акциялардың дивиденд бойынша төленген сомма
Бак =
· ... ... ... ... ... ... ... капиталдың құны (Бнес.). Мына түрде
көрсетіледі:
Несие пайыздар үшін бөлінген
Бнесие= · (1- ... есеп ... ... ... ... несие пайызы өнімнің немесе салық салу льготасына құны кірсе, онда
оның несенің өз бағасы салықтың ... ... кем ... ... ... құнды қағаздардың есебімен қатынасы ... ... ... ... ... пайызы
Бобл=
Жалданған облигацияның орташа соммасы
Тауарлық несие құны, қысқа мерзімді үлгіде кейінге ... ... · 360 (1- Нқ) 100 % · 360 (1 – ... = = = 30,4 %
Ұ ...... ... төлемінің кейінге қалуы %;
Ұ – Жабдықтаушылармен тауар ... ... ... қарыздың құны анықталады.
Қаржылық лизингтік құны келесі үлгімен анықталады:
(Сл - НА) (1 - Кн)
Бқл =
1 – ... - ... ... ... ... %;
НА – жылдық амортизациялық активтердің нормасы лизинг бойынша;
Кн – ондық дроб бойынша ... ... ...... ... шарты бойынша нақты активтердің құнына.
Ішкі кредиторлық ... құны ... 0-ге ... ... осы ... ... ету бойынша ешқандай қарыздар міндет
етпейді. Кәсіпорынның барлық ... ... ... ... ... оның ... бөлек қосымша капиталының құнына
тәуелді емес, бірақ әрбір негізгі түрлерінің капиталының қалыптасуы, ... ... өте ... ... ... орташа бағасы 1 теңге
капиталы жоғарлайды және керісінше.
Қорытынды
Қазіргі уақытта Қазақстан ... ... ... ... бағыттап реформалау процесі ... ... ... ... нарықтық қатынастар құрайтын жаңа ... ... және ... ... ... ... ... енуіне кіруіне байланысты. Осы ... ... ... өзгерістер экономикалық басқару тетіктерінің, оның ішінде
бухгалтерлік есептің сапалы өзгерілуін талап ... ... ... ... ... ... бизнеске кіріседі. Бірақ Қазақстан ... ... ... ... қалыс қалуы оның экономикасы үшін
теріс салдар туғызуы мүмкін. Сондықтан, қазақстандық есептік ... ... ... Қазақстан Республикасының әлемдік
экономикаға кіруі маңызды ... бірі ... ... экономикалық қызмет үш мәселе туындатты, олар: материалдық емес
активтерді (патент, сауда маркасы, жаңа технологиялар, ... ... және т.б.) ... алу; ... кәсіпорындарда шетелдік меншік
иесіне түсінікті ... ... есеп ... ... мен
кәсіпорындар құқықтық режимі әртүрлі елдерде орналасса, ... ... ... Әкімшілік-бұйыру жағдайында өзін
ақтаған бухгалтерлік есеп жүйесінің ... ... және ... болды.
Нарықтық экономика кезіндегі бухгалтерлік жүйені әзірлеу ... ... ... ... ... қолданып,
кәсіпорындардың ақпараттық мазмұнын ... ... оны ... ... ... ... ... ретіндегі стандарттауды
кеңінен пайдалануға байланысты.
Бухгалтерлік есепті стандарттау экономикалық басқару ... ... үшін ... әдістер жиынтығы ... ... ... жаңа ... ... ... көшуді
қамтамасыз етеді.
Нарықтық экономикасы дамыған кез келген елдерде акционерлер, ... мен ... ... ... ... ... мен
жұмысшылары өз қызметі барысында ақша ... ... ... Ақша ... жиналуын, тіркелуін және бақылауын ... Бұл ... ... ... ... ... сөз болып отырған
жоқ, қаржы нәтижесінің ... ... ... ... ... ... ... туралы сөз болып отыр.
Жаңа кәсіпкерлік қызмет формалары туындауымен, біріккен кәсіпорындар,
ашық және жабық түрдегі акционерлік қоғамдар, коммерциялық ... ... да ... субъектілер пайда болуы шынайы (дұрыс) ақпаратқа деген
сұранысты ... ... ... тәуелсіз сарапшы, яғни аудитор растауы
мүмкін.
Нарықтық экономикасы дамыған шетелдерде, қаржылық бақылау, әсіресе
шаруашылық есептегі ... ... ... ... өте ... ... бақылауды парламент, қаржылық бақылаудың ... ... ... салалық ведомостволары жүргізеді.
Жүйелі қаржылық бақылау функциясын мемлекеттік ұйымдармен ... ... ... да ... ... ... көшу ... бақылау жүйесінде кәсіпорындар
мен ұйымдардың бухгалтерлік есептіліген тәуелсіз ... мен ... ... ... ... орын ... ... жоспарлы,
орталықтан басқарылатын экономика болған кезде тәуелсіз қаржылық бақылауға
деген талап болған жоқ. Оның ... ... тыс ... ... ... шаруашылық қызметтеріндегі қиянат ... ... мен ... ... ... ... ... айналысты.
Нарықтық экономикаға көшу, жекешелендіру процесіне өту, экономиканы
басқару құрылымының өзгеруі, салалық ... мен ... ... ... жүйесінің жойылуы нарық және нақты бәсекелестік
жағдайындағы ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне араласуы шектелген. Кәсіпорынның шаруашылық
субъект ретіндегі мәртебесі нығаюы көптеген қаржылық және ... ... ... ... ... ... Бұл сұрақтар бойынша
шешім қабылдау шынайы болуы тиіс ... ... пен ... да
экономикалық ақпаратқа негізделген. ... ... ... ... ... қызмет істеуіне, бірқатар экономикалық шешімдер ... ... ... рұқсат етеді. Нарықтық экономикада кәсіпорын
әкімшілігі мен оның қаржылық күйі туралы ... ... ... ... ... ... атап өту ... ақпарат алуға меншік түріне байланыссыз шаруашылық айналымның
барлық қатысушылары мүдделі.
Бухгалтерлік есепті жүргізудің ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік жағдайының нәтижесі
болып табылдатындығына ... ... бар ... есеп ... сауда кәсіпорындарының
қызметін жедел басқару талабына қарай құрылған және ... ... ... (шынайылығына) үлкен көңіл бөлінеді. Сондықтан
нарықтық экономика талаптарына байланысты елімізде жаңа бухгалтерлік жүйе
құру ... ... ... ... жұмыстың мақсаты- қазіргі кезеңдегі сауда ұйымдарындағы
бухгалтерлік есеп пен аудит ... ... ... ... ... ... сәйкес мынадай міндеттер алға қойылды:
- Қазақстан Республикасындағы сауда ұйымдарындағы бухгалтерлік есебі
пен аудитінің ... ... ... ... ... техникалық-экономикалық сипаттамасын беру
және оның есеп саясатын қарастыру;
- жауапкершілігі шектеулі серіктестіктегі бухгалтерлік есеп жүргізу
ерекшелігін анықтау;
- аудит ... ... ... және ... кәсіпорындағы
бухгалтерлік есеп пен аудитті жетілдіру шараларын ұсыну.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш ... ... ... ... ... әдебиет тізімінен, сондай-ақ кәсіпорынның
экономикалық көрсеткіштерін бейнелейтін ... ... ... ... ... Республикасының «Бухгалтерлiк есепке алу және қаржылық
есеп беру туралы» Заңы. 28.22.2007 жыл.
2. Қазақстан Республикасының «Аудиторлық қызмет туралы». ... ... ... Республикасының «Жауапкершілігі шектеулі және қосымша
серіктестіктер туралы» №436- 16-шілде 1999 ... ... ... ... ... 2006 ... тамыздағы № 233-ө өкімімен бекітілген Халықаралық қаржылық есеп беру
стандарттарын жедел ... ... 2006 ... арналған іс-шаралар
жоспары
5. Бухгалтерлiк есептiң типтiк жоспары, Қазақстан Республикасының
Қаржы министрлiгi, Алматы 2007ж.
6. Бухгалтерлiк есептiң ұлттық стандарттары-2. Алматы, 2007 ... ... есеп ... ... ... 2005 ... ... З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. «Аудит». Алматы
2006 ж.
9. Әбдіманапов Ә., «Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері».
Оқулық, - Алматы 2006 ... ... С.Б., ... Ж., ... ... Алматы
2001ж., 236б.
11. Байдәулетов М., Байдәулетов С.М., «Аудит»: оқу құралы.- Алматы:
Қазақ ... ... ... К.Ш. и др. ... и ... ... отчетности».
Алматы 1998г. .
13.Дюсембаев К.Ш., ... Э.Т., ... Ж. Г ... ... ... ... 2001ж.
13. Дюсембаев К.Ш., «Аудит и анализ в системе управления ... ... ... Қ.Қ., ... З.М. т.б. ... ... ... 2001г.
16. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік
есеп»: Оқулық, Алматы: Экономика, 2005ж
17. Радостовец В.К. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп». Алматы ... ... Р.М., ... учет на предприятии»: Учебник.
Алматы: Экономика,2005.
19.Сейдахметова Ф.С. «Современный бухгалтерский учет». Алматы 2000г.
20. Глушков.И.В.Бухгалтерский учет на ... 2005 ... ... С.С. Перейти к международным стандартам, Финансы
2001 г.
22. Толпаков Ж.С., Бухгалтерский учет, Караганда , 2004 ... ... Д.О. и др. ... ... и ... ... ... для студентов экономических вузов. - Алматы: Экономика, 2001.
24. Абленов Д.О. Аудит негіздері: Типтік бағдарлама экономика
мамандығын дайындайтын студенттеріне ... - ... ... 2000.
25. Ковалев А.И. Привалов В.П. Анализ финансового состояния
предприятия. 3-е изд. перераб. и доп. - М.: Центр экономики маркетинга,
2000.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 94 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық емес ұйымдар туралы31 бет
Өндiрiстiк құралдар нарығының инфрақұрылымы6 бет
Маркетингтік коммуникация түсінігі мен түрлері38 бет
Өтімділік есебі43 бет
"Ай Ер Нур" Жауапкершілігі шектеулі серіктестігін бойынша өндірістік іс-тәжірибе есебі37 бет
Активтер аудиті9 бет
Аудит түрлері16 бет
Аудиторларды бағалау кезеңдері5 бет
Аудиторлық қорытынды21 бет
Аудиторлық қызметті басқарудың парадигмалары 22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь