Халықтың денсаулығын сақтау әлеуметтік жұмыстың басты мақсаты ретінде

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3
1 ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫСТАҒЫ ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1 Әлеуметтік жұмыстағы денсаулық сақтау жүйесінің мақсаттары мен принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5
1.2 Әлеуметтік жұмыстың халық денсаулығын сақтаудағы атқаратын рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

20
2 ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫСТА ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ ЖҮЙЕСІН ТАЛДАУ
2.1 Әлеуметтік жұмыстағы халық денсаулығын құрайтын негізгі көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
26
2.2 Халықтың денсаулығын анықтайтын негізгі факторлар жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
39
3 ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ӘЛЕУМЕТТІК БАҒЫТТАР

3.1 Денсаулық сақтау жүйесіндегі мәселелерді шешу жолдары және оларды дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 55

3.2 Салауатты өмір салтын қалыптастыру арқылы халықтың денсаулығын сақтау жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

69
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 85
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... 87
Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі. Қазақстандағы нарықтық қатынастың қазіргі жағдайларында әрбір адамның денсаулығы халық денсаулығының құрамды бөлігі ретінде, оның толыққұнды бағасын ғана емес, сонымен қатар оның мүмкіндіктерінің потенциалын анықтайтын факторға айналып отыр. Халық денсаулығы жағдайының деңгейі өз кезегінде, елдің әлеуметтік-экономикалық, мәдени және индустриялық даму өлшемін анықтайды. Медициналық көмек көрсетудің қолжетімділігін, дер кезділігін, сапасы мен сабақтастығын қамтамасыз етуге жұмылдыратын әлеуметтік бағдарлы жүйені ұсынатын денсаулық сақтау саласы, халық әл-аухатының бірқалыпты және тұрақты жақсаруы тұрғысынан алғанда республикадағы негізгі және басымдық берілетін саланың бірі. Халық денсаулығының жай-күйi қоғамның әлеуметтiк бағдарлылығының, мемлекеттiң өз азаматтарының алдындағы жауапкершiлiк дәрежесiн сипаттайтын әлеуметтiк кепiлдiктерiнiң интегралды көрсеткiшi болып табылады. Қазақстан мемлекеттiк қалыптасуы кезеңiнде елеулi экономикалық құлдырауға ұшырап, әлеуметтiк салада, соның iшiнде кеңес уақытында құрылған және негiзiнен жұмыстың сандық көрсеткiштерiне бағдарланған медициналық ұйымдардың икемсiз жүйесiнен тұратын денсаулық сақтау жүйесiнде елеулi оңтайландыру жүргiздi.
Соңғы жылдары Қазақстан едәуiр экономикалық өсуге қол жеткiздi, осының нәтижесiнде денсаулық сақтау саласын қаржыландыру елеулi өстi (соңғы үш жылда екi рет), сондай-ақ олардың одан әрi дамуының перспективалары жасалды. Әлеуметтiк бағдарламада мемлекет бұдан әрi де саланың дамуына елеулi түрде көңiл бөлуге ниеттенедi.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (бұдан әрi - ДДҰ) дерегi бойынша азамат денсаулығының тек 10-12%-ы ғана денсаулық сақтау жүйесiнiң жұмысына байланысты екендiгiне қарамастан, мемлекеттiң халық денсаулығын сақтау жөнiндегi күш-жiгерi экономикалық және әлеуметтiк прогреске қарай өсе түсуге тиiс.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: Әлеуметтік жұмыстағы денсаулық сақтау жүйесіндегі мәселелерді қарастыру, бүгiнгi таңда денсаулық саласын дамытып отырған негiзгi бағдарламалық жүйесін жетілдіру. Алға қойылған мақсатқа жету үшін төмендегідей міндеттер анықталып шешілді:
• әлеуметтік жұмыстағы денсаулық сақтау жүйесінің мақсаттары мен принциптерінің маңызын ашу;
• әлеуметтік жұмыстағы халықтың денсаулығын құрайтын негізгі көрсеткіштерді анықтау;
• денсаулық сақтау жүйесіндегі мәселелерді шешу жолдары және оларды дамыту.
1 Шығыстағы ортағасырлық медицина: Әл-Фараби мен Ибн-Синадағы шипа ілімі/ Жолдыбаева С.Ә., Қабылова А.С. //Философия. Мәдениет. Ойлау – Алматы: Қазақ университеті. 2008 – 19-23 бет.
2 Салауатты өмір / Шарманов Т. // Жалын. 2007, №9 – 2-8 бет.
3 Халық денсаулығы – Отанның денсаулығы // Атамекен-Ай. 2007, №2 – 2-4 бет.
4 Мақсат: сырқатсыз ұзақ өмір. Салауатты өмір салтынан ауру-сырқаусыз ұзақ ғұмыр кешу / Шарманов Т. // Қазақ батырлары. 2007, қаңтар – 14-15 бет.
5 Павленок. П.Ф. «Теория: история и методика социальной работы». Москва, 2003 г.
6 Қарағусова Г. «Әлеуметтік көмектің әлеуеті әлсіремейді» // Егемен Қазақстан. 2006, 1 қантар.
7 Холостова Е.И., Дементьева Н.Ф. «Социальная ребилитация»-Учебное пособие. – 3-е изд. – М.: Издательско-торговая корпорация «Дашков и К», 2004г.
8 Халықтың денсаулығы – ең басты қазына /С. Ысқақова, О.Дәуіт, Ғ.Елшібай // Жас Алаш. 2009, 29 қыркүйек – 2-3 бет.
9 Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында: Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» Ел Президенті Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 2006, 1 наурыз.
10 Әлеуметтік қорғау және денсаулық мәселесі // Ақиқат. 2009, №4 – 96-98 бет.
11 Технология социального обслуживания населения /Под.ред.Н.Г.Попова, Е.И.Холостовой. М., 2000ж.
12 Қазақстан Республикасының Заңы «ҚР мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы» // Егемен Қазақстан. 2005, 26 сәуір.
13 Атаулы көмек: оның бүгіні мен болашағы // Егемен Қазақстан. 2007 ж., 10 қазан.
14 Кудеринова М.К. «Салауатты өмір салты – денсаулықты жақсартудың негізгі жолы»/ Қарағанды: Болашақ-баспа, 2010 – 384-387 бет.
15 Калыкулов К.М. «Нарық жағдайында денсаулық сақтау саласын жақсартудың экономикалық тетіктері» - Автореферат, Түркістан. 2005 – 31 бет.
16 Нұрмұханбетова Р.Н. «Қазақстан Республикасының қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы профилактиканың қалыптасуы және дамуы» - Автореферат, Алматы. 2009 – 46 бет.
17 Демографический ежегодник Казахстана, 2009ж.
18 Қауашев С.Қ., Саимова Р.У. «Қоршаған ортаның экологиясы және адам денсаулығы» // Алматы: ҚазНТУ. 2007 – 170-172 бет.
19 Жәрдемақылар мен жеңілдіктер //Астана хабары. 2005, 4 қыркүйек.
20 Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан 2030: барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы» Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауы. Алматы, 1998ж.
21 Кожамкулова Л.Т., Демеуова М.Е. «Әлеуметтік жұмыстағы қайырымдылық рөлі» / Алматы: Қазақ университеті. 2006ж.
22 Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі. ҚР Кодексі// Егемен Қазақстан. 2009 – 29 қыркүйек, (№315/318) – 8-13 бет.
23 Халықтың денсаулығы - өлшеусіз байлық // Егемен Қазақстан. 2008 – 31 мамыр, (№160-161) – 1-4 бет.
24 Мүгедектерді оңалтудың 2002-2005 жылдарға арналған бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары: 2003ж. 15 қаңтардағы №20 қаулысымен бекітілген.
25 Кенжебай Т. Жәрдемақылар мен жеңілдіктер /Астана хабары. 2007 – 4 қыркүйек.
26 «Қазақстан бүгін»: Ақпараттық-сараптама жинағы. ҚР-ң статистика Агенттігімен дайындалған. К.С.Абдиеваның редакторлығымен. Алматы «Интелл сервис» ЖШС. 2008 - 261 бет.
27 Дені сау ұрпақ - отанымыздың тірегі/ И. Бәкішева // Заң газеті. - 2007. - 12 сәуір (№55). - 1 б.
28 Оңалбеков Қ.Т. «Жаңа әлеуметтік-экономикалық жағдайға сай психиатриялық қызметті ұйымдастыруды жетілдірудің ғылыми негіздері» - Автореферат. Шымкент, 2006 – 22 бет.
29 О социально-демографических аспектах /Экономика и статистика, №1, 2008 ж.
30 Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 21 желтоқсандағы № 1245 қаулысымен бекітілген 2007-2011 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» бағдарламасы.
31 «Бірыңғай жүйе тиімді ме?» / Әлімханқызы Д. // Президент және халық. 2010 – 9 сәуір, (№ 13) – 4 бет.
32 Самиева Г.Т., Темиргалиева А.С. «Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласындағы мемлекеттік басқарудың мәселелері және жетілдіру жолдары» // Семей, 2009 – 3-5 маусым, 130-133 бет.
33 Денсаулық сақтау саласын дамытудың 2011 – 2015 жылдарға арналған «Салауатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы/ Ел Президентінің 2010 жылғы 1 ақпандағы № 922 Жарлығы.
34 Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау министрлігінің 2009-2011 жылдарға арналған стратегиялық жоспары// Астана. 2008 – 29 тамыз.
35 «2005-2010 жылдарға арналған Салауатты өмір салтын қалыптастыру бағдарламасы» / 2004 – 19 наурыз.
36 «Денсаулық сақтау саласын қайта жаңғырту немесе бірыңғай жүйенің ыңғайлылығы неде?»/ Ш.Досан// Астана ақшамы. 2010 – 30 қаңтар, (№10) – 7 бет.
37 «Ал 100 аурухананың жағдайы былай...»/ Досқалиев Ж.// Егемен Қазақстан. 2008 – 31 желтоқсан, (№426-428) – 6 бет.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым Министрлігі
Т.Рысқұлов атындағы Қазақ Экономикалық Университеті
А.Т. Нурпеисова
Халықтың денсаулығын сақтау әлеуметтік жұмыстың басты мақсаты ретінде
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
«050905-Әлеуметтік жұмыс» мамандығы
Алматы, ... ... ... ... ... |
| |
| ... ... ... ... ... кафедрасының меңгерушісі: э.ғ.д., |
|профессор ... Г. И. ... ... «___» _____ 2010ж. |
| |
| |
| |
| ... ... |
| |
| ... ... ... ... ... жұмыстың басты мақсаты |
|ретінде» |
| |
| ... ... ... |
| |
| ... |
|4 ... 413 топ студенті |
| |
| |
| |
| ... |
| |
| |
| ... А.Т. |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... |
| |
| ... |
| |
| ... Ы. А. |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... 2010 |
М А З М Ұ Н Ы
| ... |3 |
| ... |
| ... | |
| 1 ... ЖҰМЫСТАҒЫ ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ | |
| ... | |
| |1.1 ... ... ... ... ... | |
| ... мен |5 |
| ... |
| |...... | |
| |1.2 ... ... ... денсаулығын сақтаудағы | |
| ... |20 |
| ... |
| ... | |
| 2 ... ЖҰМЫСТА ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ ЖҮЙЕСІН ТАЛДАУ | |
| |2.1 ... ... ... ... ... ... |
| ... |
| |......................... | |
| |2.2 ... ... ... ... ... | |
| ... |
| |.......................................... | |
| 3 ... ... ... ... ... | |
| |3.1 ... сақтау жүйесіндегі мәселелерді шешу жолдары |55 |
| ... ... | |
| ... |
| ... | |
| |3.2 ... өмір салтын қалыптастыру арқылы халықтың | |
| ... ... |69 |
| ... |
| |..... | |
| ... |85 |
| ... |
| ... | |
| ... ... |87 |
| ... | ... ... ... ... Қазақстандағы нарықтық
қатынастың қазіргі жағдайларында әрбір адамның ... ... ... бөлігі ретінде, оның толыққұнды бағасын ғана емес,
сонымен қатар оның мүмкіндіктерінің потенциалын ... ... ... Халық денсаулығы жағдайының деңгейі өз кезегінде, елдің әлеуметтік-
экономикалық, мәдени және ... даму ... ... ... көрсетудің қолжетімділігін, дер кезділігін, сапасы мен сабақтастығын
қамтамасыз етуге жұмылдыратын әлеуметтік бағдарлы жүйені ... ... ... ... ... ... және тұрақты жақсаруы
тұрғысынан алғанда республикадағы негізгі және ... ... ... ... ... ... қоғамның әлеуметтiк бағдарлылығының,
мемлекеттiң өз азаматтарының алдындағы жауапкершiлiк дәрежесiн ... ... ... ... ... табылады. Қазақстан
мемлекеттiк қалыптасуы кезеңiнде елеулi экономикалық құлдырауға ... ... ... ... кеңес уақытында құрылған және негiзiнен
жұмыстың сандық көрсеткiштерiне бағдарланған медициналық ұйымдардың икемсiз
жүйесiнен тұратын денсаулық сақтау ... ... ... жүргiздi.
      Соңғы жылдары Қазақстан едәуiр экономикалық өсуге қол жеткiздi,
осының нәтижесiнде денсаулық сақтау ... ... ... өстi ... жылда екi рет), сондай-ақ олардың одан әрi дамуының перспективалары
жасалды. Әлеуметтiк бағдарламада мемлекет ... әрi де ... ... ... ... бөлуге ниеттенедi.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (бұдан әрi - ДДҰ) дерегi бойынша
азамат денсаулығының тек 10-12%-ы ғана денсаулық сақтау жүйесiнiң ... ... ... ... ... ... ... күш-жiгерi экономикалық және әлеуметтiк прогреске қарай ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау
жүйесіндегі мәселелерді қарастыру, ... ... ... ... ... ... ... жүйесін жетілдіру. Алға қойылған мақсатқа
жету үшін төмендегідей міндеттер анықталып шешілді:
• әлеуметтік жұмыстағы ... ... ... ... мен
принциптерінің маңызын ашу;
• әлеуметтік жұмыстағы ... ... ... ... ... ... сақтау жүйесіндегі мәселелерді шешу жолдары және оларды
дамыту.
Дипломдық жұмыс тақырыбы бойынша мәселелерді ... ... ... ... қаулылары, Қазақстанның 2030 жылға дейінгі стратегиясы, ҚР
Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан ... ... ... мен ... да ... ... ... Дипломдық жұмыс
барысында жаппай және ... ... ... ... ... ... салыстырмалы талдау, экономикалық-статистикалық
талдау әдістері және басқа да ... ... ... ... ... ... мәселелерді көптеген ғалымдар, медицина
ғалымдары, социолог, философтар өз еңбектерінде ... ... ... ... шешу ... ұсынған бірнеше жалпы әлеуметтік жұмыспен
айналысқан зерттеушілер: Әли-Абу-ибн-Сина [1], Әл-Фараби [1,20 ... ... О. Конт пен ... ... ... ... ... әлеуметтік жұмыстағы денсаулық ... ... ... ... ... Т.Ш. [2,4], ... Г.Ж.,
Досқалиев Ж.А.
Бүгiнгi күнi денсаулық сақтау жүйесiнiң жай-күйi ... ... ... өзiн ... ... деп ... ... проблемалар денсаулық сақтау саласын басқару қағидаттарын
түбегейлі қайта қарауды талап ... ... ... 2005 ... ... жүйесiн, денсаулық сақтау iсiн
қаржыландыруды, ұсынылатын медициналық ... ... ... ... ... нормативтiк базасын, саланың статистикасы мен
оны ақпараттандыруды, есептілiктi оңтайландыруды ... ... ... ... ... мен ... ... міндеттi түрде
орталықсыздандыру бөлігінде байыпты ... ... ... ... ... ретінде ... ... ... ... ... ... ... стационарда емдеуден амбулаториялық емдеуге көшiру; халықаралық
стандарттарға, емдеу мен медициналық қызмет көрсетудiң жаңа технологиялары
мен қазiргi заманғы ... ... ... көшу; ана мен бала денсаулығын
нығайту; тәуелсіз сарапшыларды ... ... ... ... жүйесiн
құру; денсаулық сақтау жүйесiн, саланың ресурстары мен қаржыландыруды
басқару менеджерлерiн даярлау; әлеуметтiк жағынан ... ... ... ... ... және емдеу; денсаулық сақтау ұйымдарының
материалдық-техникалық базасын нығайту.    
 Дипломдық жұмыстың құрылымы ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Жұмыс компьютермен терілген
87 беттен тұрады: 13 кестемен, 8 суретпен безендірілген.
Кіріспеде дипломдық жұмыс тақырыбының ... алға ... ... ... ... негізгі бөлімде әлеуметтік жұмыстағы денсаулық
сақтау ... ... осы ... ... ... ... табады.
Қорытындыда жалпы жұмысты қорытындылай келе, ... өз ... ... жазу ... ... ... ... отандық
және шетелдік мамандардың ғылыми еңбектері, ... ... ... материалдар, статистикалық ақпараттар қолданылды.
1 ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫСТАҒЫ ... ... ... НЕГІЗІ
1. Әлеуметтік жұмыста денсаулық сақтау жүйесінің мақсаттары мен
принциптері
Әрбір жеке адамның денсаулығы — ол адам ... ... ... фактор болып табылады. Себебі адам денсаулығы — оның ... ... ... адам ... ... ...... қоғамның, әрбір азаматтың негізгі борышы. Сонымен әрбір қоғам
мүшесі денсаулықты сақтау ... ... ... ... баса ... ... ... сақтау мәселесінің шешілуіне белгілі бір
шаралар қолданып, қоғам үшін біршама септігін ... ... ... ... ... ... Конституциясына сәйкес денсаулықты
сақтау мәселелері жөнінде мемлекеттік бағдарламалар әзірленген, ... ... ... ... ... сақтау ісі жөніндегі
агенттігі жұмыс істеп отыр.
Осы арада ... ... ... ... бере ... ... — адам ... дұрыс әрі қалыпты жұмыс істеуі. Яғни, адам
организмінің әрбір органы, әрбір мүшесі сол жаратылған ... ... ... әрі ... түрде белгілі бір функцияларды атқаруы [3, 2 бет].
Медицина тарихына сәл үңілетін ... ... ... ... ... мен Ибн Синаның еңбектерінің маңызы зор. Медицина
саласында үлкен маңызды ... ... ... дене мүшелері», «Адам
дене мүшелеріне байланысты Галеннің Аристотельмен ... ... дене ... Ибн ... ... ... негіздері», «Канон»
еңбектерін айтуға болады [1, 19-22 бет].
Бертін келе, ... ... ... зор ... ... Т. ... ... көптеген қиыншылықтарды бастан кешірді. Сол кездегі ең
қасіретті жағдай – ашаршылық. Аштықпен күресуге ... 1918 жылы ... ... Денсаулық сақтау халық комиссары болып Т.
Рысқұлов тағайындалды. Комиссариаттың ... ... ... ... ... халық арасында кең тараған жұқпалы ауруларды жою ісін ұйымдастыруға,
дәрігерлік көмекті ... ... ... ... [3, 3 бет].
Қазақстан Республикасында тәуелсiздiк жылдарында саланы ... ... ... жасалды. Айталық, 1996-1998 жылдары денсаулық
сақтау жүйесiне принциптi түрдегi жаңа екi элемент: сатып алушы мен ... және ... ... ... мен ... ... ... төлемiнiң пайда болуына мүмкiндiк туғызатын денсаулық
сақтауды қаржыландырудың ... ... ... ... ... ... бөлінетін қаражатқа байланысты түпкiлiктi нәтижеге
бағдар ... ... ... бағдарламалық қаржыландыру енгiзiлдi.
Сонымен бiрге, реформаларды ... ... олар ... ... ... қисынды ақырына жеткiзiлген жоқ және денсаулық сақтау
жүйесіндегі жағдайды түбегейлi өзгерте алмады. Саланы ... ... ... ... ... өзгерістер арасынан Қазақстан ... ... ... қалпына келтiрудi, фармация комитетiн,
фармацевтикалық және медициналық өнеркәсiп пен оның аумақтық бөлiмшелерiн,
сондай-ақ ... ... ... ... ... қадағалау органдары мен ... ... және ... ... ... ... ... бөле отырып, мемлекеттiк санитарлық-
эпидемиологиялық қадағалау комитетiн құруды атап өту ... [3, 4 ... ... ... ... өз азаматтарының алдындағы оның
жауапкершілік дәрежесін ... ... ... ... ... ... ... нығайтудың және азаматтар саулығының
ұзақ мерзімді бағдарлары 2030 ... ... ... даму ... жылы ... болатын. Қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуын
жақсарту сала ... қол ... және ... ... ... жүйесін
құруға бағытталған ұстанымдық жаңа міндеттерді қоюға мүмкіндік берді [6, 2
бет].
2004 жылы ... ... ... ... 2004 ... 19 ... ... Қазақстанға, бәсекеге қабілетті экономикаға, бәсекеге
қабілетті ұлтқа» атты Жолдауын ... үшін ... ... ... сақтау ісін реформалау мен ... ... ... ... ... ... әрі – ... қабылданды. Мемлекеттік бағдарлама Қазақстан Республикасында
қолжетімді ... ... және ... ... ... бағытталған қажетті шаралар жиынтығын белгіледі.
Қазіргі таңда денсаулық сақтау ісін дамыту институционалдық қайта
құрылу, кадр ... ... ... ... ... ... ... Аурулардың алдын алу және салауатты өмір салтын қалыптастыру басым
бола бастайды, бұл ... ... ... ... 2008 ... ... ... азаматтарының әл-ауқатын арттыру-мемлекет саясатының
басты мақсаты» атты Жолдауында көрсетілген [8,2-3 бет].
     Соңғы ... ... ... ... мен ... ... Қазақстандағы әлеуметтік-экономикалық ахуалдың тұрақтанғандығы
және едәуір жақсарғандығы байқалады.
Алайда, ... ... ... ... мен ... өмір ... ... елдердің көрсеткіштерінен (2006 жылы - 66,1 жас)
айтарлықтай артта ... ... ... бұл ... ... 14 ... ... Мұндай жағдай Қазақстанда 1964 жылы 5,7%-дан
1989 жылы 7,6%-ға ... және 1995 жылы ... 2005 жылы ... ... 10,27% ... ... өлімінің үзіліссіз өсуі салдарынан болды.
Қазақстандықтардың салауатты өмір сүру жылдарында көп шығынға ұшырауы
мерзімінен бұрын қайтыс болу және ... болу ... ... 2005 жылы ... 1000 ... ... 231,1 DАLҮ бірлігі
шығынға ұшырады, бұл ретте толық өмір сүрмеу себептерінен 197,4 бірлік, ал
мүгедектік салдарынан 33,7 ... ... ... Бұл ... ... ... ... жоғары (100 бірлік). Айтарлықтай шығынға
ұшырау қала тұрғындарының (61,6%) және ерлердің (тиісінше 58,4%) ... ... (86%) және ... (77%) ең көп ... ... тамыры
аурулары, қатерлі ісіктер, созылмалы респираторлық аурулар, қант диабеті
секілді әлеуметтік елеулі аурулар ... ... Осы ... ... ... ... ... сияқты мінез-құлықтық қауіп-қатер
факторлары және басқалар жатыр.
Өткізілген социологиялық ... мен ... ... 12 ... ... ... ... темекі шегудің таралуы 22,8%,
қауіпті дозада алкогольді тұтыну - 18,1%, дененің артық ... - ... ... ... - 7,7%, ... мен ... жеткілікті тұтыну
12,3%, дене шынықтырудың төмен белсенділігі - 13,3% құрайтынын көрсетті.
Дамыған елдер тәжірибесі бойынша салауатты өмір ... ... әрі - ... ... орнықтыру үшін елде ... мен ... 1% ... салу жолымен ұлтты салауаттандырудың арнайы ... ... ... шамадан тыс тұтыну мен темекі шегуді
шектеуге ... ... және ... ... ең ... ... ... - Тайланд тәжірибесі. Темекі және ... ... ... 2% ... түсімдері (өзіндік салық) темекі шегетіндер
мен алкогольді тұтынушыларға қарсы күрес жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... сақтау
жөніндегі Ұлттық Қорында ... Қор ... ... ... мен ... тұтынушылардың саны қысқарған, сондай-ақ
емдеуге арналған бюджеттік ... ... ... ... ... ... денсаулыққа көмек көрсету қорлар ... ... ... ... ... және дамыған елдерде де,
дамушы елдерде де кеңінен пайдалануға болатындығын көрсетеді.
Қауіп-қатер факторларының көп таралуы созылмалы ... емес ... әрі - СЖА) ... ... ... ... Дәл ... сондай-ақ жарақаттанулар, бақытсыздық жағдайлары мен уланулар
Қазақстан халқы сырқаттанушылығының және ... ... ... ... ... ересек халқының қан айналым жүйесі ауруларымен
жалпы сырқаттанушылық деңгейі 2006 жылы 100 000 ... ... ... мен ... - 3813,4 және қатерлі ісіктер - 1687,9 жағдайды
құрады. Қан айналым жүйесінің аурулары салдарынан ... ... ... 100 000 ... ... 533,1, ... ... - 150,2 және қатерлі ісіктерден - 118,6 жағдайды құрады [10, 96
бет].
Денсаулық сақтау бюджетінің 70-80% ... ... ... және ... ... ... зардап шегетін емделушілер
медицина қызметінің қарқынды тұтынушылары болып табылатындығы анықталды.
Ерте ... ... ... ... ауру немесе мүгедектік отбасы
мен қоғам үшін ауыр экономикалық салдарға әкеліп соғады. Жұмыс ... ... ... ... ... ... өнімділігінің төмендеуіне және
кадрлардың тұрақтамауына байланысты ... ... ... мен ... ... арналған шығындардың (тікелей және жанама) ауыртпалығын,
табыстардың қысқаруын, зейнетке ерте шығудан және ... ... ... ... ... ... ... зардап шегеді. Осылайша, Ресей
Федерациясында 2005 жылы жүрек ауруларына, инсультке және ... ... ... 11 млрд. халықаралық долларды құрады, ал 2005 -
2015 ... ел 300 ... ... ... ... Осыған ұқсас
жағдай Қазақстанда да болуы ықтимал.
Сарапшылардың есептеулеріне сәйкес қан ... ... ... ... ... ... жою ерлердің өмір сүру ұзақтығын 13,28
жасқа (13,05 - қала және 13,48 - ... және ... өмір сүру ... ... (19,3 - қала және 17 - ... ... мүмкіндік берер еді.
Бақытсыз жағдайлардан, уланулар мен жарақаттанулардан болатын өлім-жітімді
жою тиімділігі халықтың ... ... өмір сүру ... 4,23 ... - қала және 3,66 - ... ал әйелдердің өмір сүру ... ... - ... 1,21 - ... ал ... ... болдырмау - тиісінше 1,6
және 1,9 жылға ұзартуға қамтамасыз етеді [13, 22 ... ... дер ... ... және ... ... инсульт
алу қауіпін 30-40% төмендетуге әкелетінін ... ... ... 1972 - 1994 ... ... өткізілген кең ауқымды алдын алу
шаралары кезінде жүрек - қан тамыры ... ... ... ... ... - 2,5 ... ... қол жеткізілді. Тек холестериннің
орташа деңгейін, темекі шегудің таралуын және жоғары қан қысымын ... ... 1972 -1992 ... ишемиялық жүрек ауруларынан
болатын өлім-жітім жағдайлары 80% ... ... 1985 - ... ... ... тамыры ауруларынан болатын өлім-жітімді 48,1%
төмендетуге қол жеткізілді. Алдын алу бағдарламалары бұрынғы КСРО-да ... ... ... ... ... 41% ... мүмкіндік берді
[13, 23 бет].
Осыған байланысты Қазақстанның алдында тұрған маңызды міндеттердің бірі
созылмалы патологиялар мен ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Сырқаттанушылық ауыртпалығын, мерзімінен бұрын болатын өлім ауыртпалығын
төмендетуге және денсаулықты нығайтуға әлемдік ... ... ... ... ... ... ДДҰ ... стратегиялық құжаттар
қабылдады, бұларға Қазақстан да қосылды: алкоголь ... ... ... ... (2000), ДДҰ-ның темекіге қарсы күрес жөніндегі негіздемелік
тұжырымдамасы (2003), Балалардың өмір сүру ... мен ... ... ... Декларациясы және іс-қимыл жоспары ... дене ... ... және ... саласындағы ғаламдық
стратегия (2004), Ғаламдық жағдайда денсаулықты нығайту ... ... (2005), ... емес аурулардың алдын алу мен оларға ... ... ... (2006), ... ... ... Хартия (2006).
Бұл құжаттар елдерге халықтың денсаулығын сақтау мен нығайту жөніндегі
тиімді кешенді бағдарламаларды әзірлеу мен жүзеге асыруға мынадай ... ... ... ... ... жеке тұлғаның толық денсаулық әлеуетін оған ... ... ... ... ... ... ... әсерін төмендету жөніндегі мемлекеттік саясатты әзірлеуге
үкіметтің жауапкершілігі;
2) салауатты өмір салтының пайдасына ... ... үшін ... ... және ... дамуға капитал салу ретіндегі өмір бойғы білім
мен алдын алу;
4) денсаулықты сақтау мен нығайтудағы ... ... ... ... жауап беретін денсаулық сақтау жүйесін және
тиісті инфрақұрылым ... [10, 97-98 ... ... ... ... ... өмір ... (бұдан әрі-СӨСҚ) қызметі ұйымдарының қызметін ... ... ... ... ... мен нығайту үшін
салауатты өмір салтын насихаттау және ... мен ... ... ... ... алдын алу жөніндегі іс-шараларды
өткізуді қамтамасыз ететін белгіленген заңнамалық база әзірленді. Алайда
СӨСҚ-ға, ... ... ... ... және ... ... ... уақыттағы көзқарастар қолданыстағы заңнамалық негізді
халық денсаулығының ... ... ... мен халықаралық тәжірибені
есепке ала отырып, одан әрі ... және ... ... ... етеді
[14,384 бет].
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың ... ... ... ... 50 ... қатарына кіру стратегиясы»
(2006) және Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 14 қарашадағы №
216 Жарлығымен мақұлданған Қазақстанның ... ... ... орнықты
дамуға өту тұжырымдамасы ұлтты сауықтыруда СӨСҚ процесін түбегейлі жақсарту
міндетін қойды.
Қазіргі ... ... ... әлемнің озық тәжірибесін сіңірген
салауатты өмір ... ... ... ... бар. ... облыстық,
қалалық және аудандық деңгейлерде ұсынылған СӨСҚ қызметі құрылды. Өкінішке
орай, бүгінгі таңда тек ... ... ғана ... барлық деңгейлерде
жолға қойылған. Кадрлармен қамтамасыз етілу проблемалары бар. СӨСҚ ... ... ... және орта ... ... ... етілу 78% құрайды, Солтүстік ... ... ... - ... 50%.
СӨСҚ Орталықтарын өңірлік бюджеттерден қаржыландыру орындалған
жұмыстардың ... ... ... ... және СӨСҚ қызметі
ұйымдарының «Салауатты өмір салты» бағдарламасын іске асыру үшін ... ... ... ... ... ... жағдайында жан басына
шаққанда СӨСҚ қызметін қаржыландыру өңірлер бойынша Оңтүстік Қазақстан және
Алматы облыстарындағы 6 теңгеден, Маңғыстау ... 51 ... ... айырмашылығы бар.
2006 жылы СӨСҚ бойынша іс-шараларды қаржыландыру республика бойынша
денсаулық сақтауға жұмсалатын жалпы ... тек 0,15% ғана ... ... СӨСҚ ... денсаулық сақтауға жұмсалатын жалпы
шығындардың кемінде 3% бөлген ... ... да бір ... ... болатынын халықаралық тәжірибе көрсетті.
Осыған байланысты, денсаулықты нығайтуда нәтижелікке қол жеткізу ... ... ... ... ... 2009 жылы 1%-дан
болашақтағы 3%-ға дейін кезең-кезеңмен ... ... СӨСҚ ... қамтамасыз ету қажет.
СӨСҚ процесін күшейту тәсілдерінің бірі оның үздіксіздігін қамтамасыз
ету, «білім және ... ... өмір ... ... ... енгізуге
қол жеткізу болып табылады, мұнда сондай-ақ ... ... ... ... ... бір қиындықтары болады.
Мысалы, салауатты өмір салты дағдыларын оқушыларға үйрету ... үшін 1998 ... ... білім жүйесі ұйымдарының барлық
деңгейлерінде «Валеология - Қалай сау болу ... пәні ... ... ... ... 2006 жылы ... пәні ... саны 72% дейін төмендеді, ал оқытудың келесі ... ... ... ... мен ... өмір ... ... қамтамасыз етуде бұқаралық ақпарат ... ... ... ... ... өсу ... арнайы хабарлар, роликтер
Салауатты өмір салтын насихаттауға және денсаулықты ... ... ... ... ... ... ... жауапты бизнес
шеңберінде бұқаралық ақпарат құралдарында (бұдан әрі - БАҚ) ... өте ... ... ... ... негізгі компоненттердің бірі оның
тұрақтылығы және үздіксіздігімен қатар, кешенділігін ... ету ... Бұл ... әсер ... ... факторларын төмендету
бойынша оған қатысты барлық секторларды тарта отырып, мемлекеттік саясатты
жасау үшін ... ... ... ... жеке ... ... ... игеруде, салауатты өмір салты пайдасына шешімдер қабылдау
үшін қолайлы жағдайлар құруға үкіметтік органдардың жауапкершілігін ... 385 ... ... ... ... ... ... денсаулықты
қорғау жөніндегі үйлестіруші кеңестің құрамындағы жұмыс тобы үйлестіреді.
Сонымен қатар, жұмыс топтары аса ... ... тек ... ... ... ... өмір ... қалыптастырудың (бұдан әрі -
СӨСҚ) ... ... ... және ... жұмысты күшейту
бағдарламасы қабылданды.
СӨСҚ қызметінің қалыптасу кезеңінде салааралық өзара іс-қимыл тиімді
болды, ... ... ... ... ... ... ... және
бөлінуіне байланысты, кешенді сектораралық бағдарлама салалық болды, ұлттық
деңгейде үйлестіруші тетік болмады.
СӨСҚ ... ... ... ... күшейтуге шоғырландыру,
орнықтылықты қамтамасыз етуде - мінез-құлықтық ... ... ... ... ... ... ... болатын
мүгедектік пен өлім жағдайларын төмендету, халықтың өмір сапасын жақсартуға
және қазақстандық қоғамды орнықты дамытуға ... ... [14, 386 ... ... республикалық денсаулық сақтау жүйесi, ... қоса ... 886 ... және 3463 амбулаториялық-
емханалық медициналық ұйымдар жүйесiнен тұрады. Өңiрлердегi медициналық
көмектi ... ... ... ... ... өлшемдер:
қаржыландыру және басқару функцияларын топтастыру деңгейi;  бiр тұрғынға
есептегенде ... ... ... кепiлдiк берілген ... ... ... ... ... ... ... (бұдан әрі -  БСМК)
құрылымы; медициналық ұйымдардың ұйымдастыру нысандары;      ... ... ... ... ... айырмашылықтары бар. Iстің мұндай жай-
күйi азаматтардың денсаулығын сақтау саласындағы жалпы мемлекеттiк саясатты
жүргiзудi және олардың ... ... тең ... ... ... жылдан бастап ауруханалық ... ... ... ... ... қамтамасыз етiлу көрсеткiшi халықтың
10 мың адамына шаққанда 76,8-ді құрады (төсек-орындардың ... саны ... Бұл ... 10 мың ... шаққанда 73,3 құрайды. ДДҰ деректеpi
бойынша ол еуропалық орташа ... ... ... Бұл ... тiптi дамыған елдердiң (Германия, Франция, Жапония және ... ... ... ал ... көрсеткiштер негiзiнен
медициналық қызмет көрсетудiң негiзгi тұтынушылары болып табылатын ... ... ... ... түсіндіріледi.
Дәрігерлердің саны 54,6 мыңға орта медициналық қызметкерлер - 115,0
мыңға ... ... ... ету ... 10 мың ... ... 36,5-тi, орта медициналық қызметкерлермен қамтамасыз ету - ... ... ... ... қызметкерлермен және төсек қорымен
қамтамасыз етудiң ... ... ... ... ... сақтау жүйесi, әсiресе бастапқы ... ... ... әрі - ... ... ... дәрежеде тиiмдi
жұмыс iстей алмай келедi.      Соңғы жылдарда фельдшерлiк және фельдшерлiк-
акушерлiк пункттердi (бұдан әрi - ФП және ФАП) ... ... ... жүргiзiлсе де, алайда бүгiнгi күнi қалыптасқан жағдай әлi де БМСК-
нi дамытуға және нығайтуға жеткiлiксiз ... ... оның ... ... ... жеткiлiксiз бағалаумен, қалдық принципi
бойынша қаржыландырумен және технологиялық ... ... ... ... ... ... еңбек нәтижелерiн
жақсартуға ... ... жоқ, ... ... ... уақытта БМСК объектiлерi бiлiктi мамандармен жасақталмаған.
Емдеу-алдын алу ұйымдары материалдық-техникалық базасының, әсiресе ... ... ... ... ... ... ... амбулаториялық-емханалық бiр ауысымда оларға барушылардың iс
жүзiндегi саны нормативтi көрсеткiштерден 1,5 ... ... ... ... ... ... ... жауап бермейтiн үй-жайларда орналасқан (ауылда - 70%-тен астам).
Қазiргi заманғы медициналық жабдықтармен, ... ... ... төмен. Ауылдағы БМСК объектiлерiнiң тек 36%-iне ғана
телефон орнатылған. Дәрілiк ... сату ... ... сақтау
объектiлерiнiң барлығында бiрдей ұйымдастырылмаған. ... ... ... ... ... өткiзген
паспорттаудың деректерi бойынша ... ... ... қазiргi кезде бар ғимараттар мен құрылыстар ... ... ... ... ... ұйымдарының 447-ci нығайтуға
немесе құлатуға жатады. Медициналық жабдықтарға сервистiк қызмет көрсетудiң
тиiмдi жүйесi жоқ.
Жүктелген функцияларды жүзеге асыру ... ... ... ... ... ұлғайту жүргiзілмедi, бұл аталған буын ... әсер ... ... кезде БМСК-нi қоса алғанда, ... ... үш ... - ... ... ақы ... күрделi
жөндеу мен медициналық және медициналық емес жабдықтарды сатып алу бойынша
бюджеттiк ... ... Ал ... жан ... ... ... әдетте,
тұтынушылық баға индексiне және еңбекақыны көбейтуге тең ... Жан ... ... нормативтің қазiргi түрi - ... ... ... отырып, БМСК-iнiң ескi жүйесiн ұстауға
жұмсалатын шығыстар. Қолданыстағы қызмет көрсетулерге ақы төлеу әдiстемесi
жеке ... ... ... ... айтарлықтай шектейді,
өйткенi олар тек бiр көзге - тарифке ғана ықтимал түрде үмiткер бола ... ... ... ... осы ... ... тежейдi. Осыны ескере
отырып, тарифтердi қалыптастыру әдiстемелерiн (жан басына шаққандағы
норматив, ... ... ... ... әрi - КШТ)
жетiлдiру қажет.
Қалыптасқан жағдайда медициналық қызметкерлердiң беделiн ... ... ... ... ... ... алудың,
диагностиканың, емдеудiң жаңа технологияларын енгiзу, дәрiмен тегiн және
жеңiлдiктi қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... қаржыландыруды нақты толықтыру жолымен БМСК-iге ... ... ... ... дейiн тегiн медициналық көмектiң кепiлдiк берiлген
көлемiн көрсету шеңберiнде ... ... ... ... ... ... БМСК-ға арналған шығыстардан үш есе асып түседi, ал
медициналық көмек көрсету жүйесiнiң өзi ... ... ... ... 2000 ... ... ... негiзсiз жатқызу, онда болу
мерзiмдерiнiң асып ... ... ... ... өсе ... ... ауруханаға жатуға ұмтылуының басты себептерiнiң
бiрi - ... ... ... ... етудiң болмауы және
бастапқы буында ... ... ... ... ... ... ... қоспағанда) стандартталмаған, оның сапасын
бағалау жүйесi жетiлмеген.
      Стационарлық көмектiң ... ... үшiн ... және ... ... арттыруды, ауруханалық ұйымдардың материалдық-
техникалық қайта жабдықталуын, стационар деңгейiнде тегiн ... ... ... ... ... және ... мен емдеудiң
дәлелдеу медицинасының принциптерiне негiзделген хаттамаларын ... ... ... ... ... ... шаралар
кешенiн қабылдау қажет. Шалғайдағы және қатынау қиын елдi-мекендердегi
тұрғындарға бiлiктi және ... ... ... ... арттыру үшiн санитарлық авиацияны, оңтайлы және телемедицинаны
дамыту керек. Медициналық көмектi басқарудың ... ... ... ... бастап қалыптасқан оның сапасын бағалау жүйесi болып табылады.
Мiндеттi медициналық сақтандыруды енгiзу кезiнде ... ... ... ... ... салу ... ... медициналық
көмектi бағалаудың әр түрлi өлшемдерi ... ... ... ... ... айыппұл салу жүйесi, медициналық ... ... ... ... ... медициналық стандарттарға
сәйкестiгiн анықтау, медициналық қызметтердiң саласын бағалауды жүргiзу,
пациенттердiң пiкiрлерiн зерделеу ... ... ... ... талдау және сапасын бағалаумен ауыстырылды.     
Медициналық қызметтердiң сапасын басқару жүйесiндегi қол жеткiзiлген
нәтижелерге сапасын ... ... және ... берiлген тегiн
медициналық көмектi, сапа ... ... ... халықаралық тәжiрибенi ескере отырып, сапаны ... ... үшiн ... ... ... ... жатқызуға
болады. Қазiр медициналық қызмет көрсетулердің ... ... ... ... бар. ... ... шаралары, әдетте, қызметкерлер
мен басшыларды ... ... ... ... ... жою ... ұсыныс ұсыным сипатында ғана болады және көбiне
орындалмайды, медициналық көмектiң сапасын ішкі және ... ... жоқ. ... басқа, ведомстволық медициналық ұйымдар, мемлекеттік
мекемелер, сондай-ақ ... ... ... ... сатып
алуға арналған шарттары жоқ ... алып ... ... ... жағдайына, бiрiншi кезекте,
өндiрiстiк және тұрмыстық факторларды қоса ... ... ... ... ... кәсiби және соматикалық аурулардың
деңгейiне айтарлықтай әсер етедi. Соңғы жылдары ... ... және ... алдын алу, санитарлық-гигиеналық ... ... ... ... ... жұқпалы аурулардың,
бiрiншi кезекте, iшек және басқа аса қауiптi аурулардың, ... ... алу ... басқарылатын қауiпті аурулардың азайғаны байқалады.
Айталық, соңғы бес жыл iшiнде вакцинамен басқарылатын ... ... ... аурулар: қызылша - 58,2 есе, сiреспе - 5,0 есе, ... 4,7 есе, ... - 3,6 есе ... ... ... бос ... ... ДДҰ мойындап отыр. Ішек жұқпалы аурулар тобында ...... - 3,5 есе, ... ... - 3,1 есе, ... - есе, iшектiң өткiр жұқпалы аурулары мен "А" вирусты гепатит - 1,6 ... ... iшек ... ... ... ... дейiн азайды. Аса
қауiптi жекелеген жұқпалы аурулар iлуде бiр тiркеледi. Бұл халықтың жұқпалы
аурулармен ауруының ... алу және оны ... ... неғұрлым тиiмдi
iс-шаралардың бiрi - жоспарлы иммундеудiң нормативтiк және қаржылық
базаларын ... ... ... ... болды.  Қызметтің құрамында
республикаға шет елдерден аса қауiптi жұқпалы аурулардың әкелiнуiнiң алдын
алу жөнiндегi ... ... ... және ... Соңғы
жылдар iшiнде негізгi көлiктiк магистральдерде, ... ... ... ... ... ... [15, 24 ... жұқпалы арулардың алдын алу және оларды азайту мақсатында
емдеу-алдын алу ұйымдарының ... ... ... - ... ... үнемдеуге мүмкiндiк беретiн "жұқпалы ауруларды бақылау" жүйесi
кезең-кезеңiмен енгізілуде.
Республикада санитарлық талаптар мен ... ... ... ... ... жыл сайын азаю үрдiсi күшейiп отыр.
Санитарлық талаптарға ... ... ... ... ... су
құбырларының үлес салмағы 2003 жылғы ... 2007 жылы ... ... бiлiм беру мектептерiнде - 14,2%-тен ... ... ... ... ... - ... ... дейiн, азық-түлік
базарларында - 42%-тен 18%-ке ... ... ... ... ... ... дейiн, сауда объектiлерiнде - 15,7%-тен ... ... ... ... халықты сапалы ауыз сумен
қамтамасыз ету жөнiндегi ахуал ауыр болып отыр, су ... ... ... республика халқының тек 75,1%-i ғана қол жеткiзуде, бiрқатар өңiрлерде
бұл көрсеткiш ... ... ... ... ел ... ... (10,0%) және санитарлық нормативтерге жауап бермейтiн (15,1%) су
құбырларының үлес салмағы жоғары болып отыр. Халықты ... ... ауыз ... ... ... ... жағдайы жыл сайын
бiрқатар өңiрлерде iндеттiк жағдайды шиеленiстiрiп жiбередi.
      Аса ... ... ... соның iшiнде обаның (8 облыстың
аумағы), туляремияның (11 ... ... ... ... ... аумағы), көктемгi-жазғы кене энцефалитiнiң (6 облыстың аумағы),
күйдiргi бойынша көп мөлшердегi стационарлық ... елдi ... ... ошақтарының едәуiр алаңдарының болуы елеулi проблема болып
табылады. Тамақ өнiмдерiнiң нарығындағы ... да ... ... отыр.
Бақылау органдарының тиiстi ... ... ... ... сапасыз, соның iшiнде халықтың денсаулығы үшін қауiптi тамақ
өнiмдерi көп ... ... ... ... ... ... ... тамақтану объектiлерiнде тиiстi өндiрiстiк бақылаудың болмауы
проблема болып отыр, бұл ... ... ... ... мен ... ... салауаттылық саласындағы проблемалық
мәселелердiң қатарында мыналарды атап айтуға болады: 
• санитарлық-эпидемиологиялық қызметтiң БМСК-iмен нашар ықпалдасуы,
бұл ... ... ... ... алдын алу буынын
әлсiретедi;     
• жарақтандырылу деңгейi, жүргiзу ... ... ... ... ... ... ... қадағалаумен барабар
болмауы; 
• аудандық ... ... ... едәуiр әлсiреуiне орай
облыстық және республикалық деңгейде ... ... ... мен ... зерттеулердi жүзеге
асыру; 
• санитарлық-эпидемиологиялық қызмет пен басқа да қадағалау ... ... ... қадағалау, мемлекеттiк стандарт,
қоршаған ортаны қорғау) арасындағы бiрқатар функциялар ... iске ... ... ... [15, 27 ... салада реформалау жекешелендiруден басталған болатын.
      Қазiргi кезде дәрiлiк ... ... ... 7,5 ... ... ... жұмыс iстейдi. Олардың iшiнде 370-i ғана (5%-тен
аз) мемлекеттiк меншiк нысанындағы ... ... ... ... 5 жыл ... ... өзге ... да маңызды қайта
құрулар жүзеге асырылды. Фармацевтикалық сала нарықтық экономика шарттарына
толық ... ... ... ... ... көрсететiн
Қазақстан Республикасының дәрілік саясатының тұжырымдамасы мақұлданды.
Дәрiлiк заттар айналымы ... ... ... нормативтiк құқықтық
актiлер әзiрлендi. Фармацевтикалық саланы тiкелей мемлекеттiк реттеу ... ... ... ... ... мақсаттағы бұйымдар мен
медициналық техника сапасын бақылауды қамтамасыз ету жөнiндегi қызмет ретке
келтiрiлдi. Отандық ... ... ... ... ... жыл ... өсiмi ... етiлдi. Сонымен қатар,
фармацевтикалық секторды реформалаудың терiс салдары да ... ең ... ... ... ... осал топтары үшiн жетiмдiлiгi
төмендедi [15, 29 бет].     
Сонымен ... ... ... дейiн фармакоэкономикалық зерттеулердi
жүргiзу тетiктерi әзiрленбеген, дәрiлiк заттардың ... ... ... және ... ... мониторингi тиiстi
деңгейде жүргiзiлмей келедi. Сынақ зертханаларының материалдық-техникалық
базасы дәрiлiк заттардың сапасын ... ... ... ... ... ... иммунобиологиялық зерттеулердi жүргiзу үшiн
зертханалар жоқ. Жалған дәрiлiк заттар жасау, фармаколаңкестiк, ... мен ... ... ... агрессиялық жарнамалау
проблемасы өсе түсуде. Фармацевтикалық рыноктың өзгешелiгi халықтың ... ... ... хабардарлығының, рецептуралық босатуды
мемлекеттiк бақылаудың тиiмдi ... ... ... туғызып,
жағдай асқынып отыр. Тұтас алғанда, республиканың ... ... ... ... өндiру стандарттарына сәйкес келетiн
субъектілер жоқ.      Қазақстан кадрларды даярлау мен ... ... мұра етiп алды және ... ... ... ... ... өзгерiстер болған жоқ.      Қазақстан Республикасында
бiлiм берудi дамытудың 2015 жылға ... ... ... кәсiби
бiлiмi бар мамандар мен ғылыми кадрларды даярлауға принциптiк көзқарастарды
өзгерту көзделген [15,30 бет].     
Медициналық бiлiм беру ... ... бiлiм беру ... ... ... 2003 ... бастап дәйектi бiлiм беру деңгейлерiнiң
арасындағы сабақтастықты көздейтiн ... және ... ... жаңа ... ... бiрдей мiндеттi стандарттары енгiзiлген.
Қазiргi кезде медициналық, фармацевтикалық білiм беру мен ... ... ... ... ... денсаулық сақтау саласының
ұзақ мерзiмдi стратегиялық ... ... ... сақтау мен жақсартуға бағытталған кәсiби білім беру ... ... ... жұмыс iстейтiн жүйесiн құру жөнiндегi шаралар
қабылдануда. Сонымен бiрге, республикада медициналық кадрларды даярлау мен
қайта ... ... және ... зерттеулердiң жеткiлiксiз деңгейi
проблемасы бар. Медициналық және фармацевтикалық ... беру ... ... және ... ... шарттарын регламенттейтiн
нормативтiк-құқықтық базаның жетiлдiрiлмеуi мұның себептерiнiң бiрi болып
табылады, оларды әзiрлеу ... ... ... ... соның нәтижесiнде болашақ дәрiгерлердi даярлауда ортақ қағидаттар
жүйесi қолданылады. Медициналық ... ... және ... ... ...... жаңартылмайтын медициналық білім беру және ғылым
ұйымдарының әлсiз ... ... да ... ... ... өзi бұл ... халықаралық рынокта бәсекеге қабiлетсiз етуде.
Медициналық ЖОО мен ғылыми ұйымдардың жеткілікті дәрежеде жарақтанған
оқу және клиникалық базалары жоқ, ... ... ... үшiн қажет
болатын қазiргi заманғы жабдықтарға ие болмай отыр. Медициналық ЖОО-нда
мемлекеттік білім беру ... ... ... ... көзделген
қаржыландырудың жетiмсiздiгi мұның себептерiнiң бiрi болып ... ... ... ... ... ... дәрежеде пайдалануға, қажетті
жабдық пен көрнекi құралдарды сатып алуға мүмкiндiк ... ... беру ... ... қаржылық қаражаттың жетiспеу проблемасын
көбiне білім деңгейi төмен студенттердi оқытудың шарттық нысанымен қабылдау
есебiнен шешуге ... ... ... гранты бойынша медициналық жоғары
оқу орындарына түсу кезiндегi орташа балл орта есеппен 80 ... ... ... нысанымен түсу үшiн 40 балл ... ... ... ... ... студенттердi қабылдаудың жыл сайын өсiп ... ... Егер 1999 жылы ол 1059 адам ... ... ... қабылдау - 1245), 2001 жылы шарт негiзiнде 2 есе дерлік
көп қабылданды (грант - 1345, шарт - 2190). ... бәрi оқу ... ... ... етедi және көрсетiлетiн медициналық көмектiң
сапасына әсерiн тигiзедi [15, 31 бет].
Әсiресе шалғай және ... ... БМСК ... ... ... ету проблемасы сақталып отыр. Көп жағдайда мұның өзi
қазiргi кездегі медициналық қызметкерлер тапшылығының - ... ... ... ... ... есебiнен толықтырылмауымен байланысты.
Медициналық ЖОО 1999 жылдан бастап, мемлекеттік гранттар мен кредит бойынша
сайынғы ... саны ... 2000 ... ... ... ... деген мұқтаждық сақталып отыр.
      Кадрларды бекiту тетiктерiнің болмауы (материалдық ... ... ... ... бeру) медициналық ЖОО
бiтiрушілердiң орташа 50%-ке жуығының ғана ... ... ... ... ... бiрге, біліктілiк аясы тар кейбiр бағыттар бойынша
кадрларға тапшылық бар, денсаулық сақтау ... мен ... ... ... ... ... жүйесiнде 2002-
2004 жылдар iшiнде жүргізiлген мемлекеттік басқару деңгейлерінiң арасындағы
функциялар мен өкілеттiктердің ара жiгiн ... ... ... ... жылдары денсаулық сақтау жүйесіне жұмсалған мемлекеттiк шығыстар
көлемінiң, медициналық білім берудi қоса алғанда, өсу қарқынының ... ... ... ... ғана ... ... жоқ (2001 ... 63,9 млрд. теңге, 2002 жылы - 73,0 млрд. теңге, 2003 жылы - 92,4 ... 2004 жылы - 133,7 ... ... ... ... өзi IЖӨ-ге қатысты
шаққанда проценттер жағынан да маңызды (2001 жылы - 1,97%, 2002 жылы ... 2003 жылы - 2,08%, 2004 жылы - 2,63%). Бұл ... ... қатысты
шаққандарды ең төменгi процент 2002 жылы - 1,93% болды. ДДҰ-ның ұсынысы
бойынша денсаулық сақтауға жұмсалған ... ... ... ... ... ... басына шаққандағы шығыстардың соңғы жылдардағы серпінiнде белгілi
бiр өсiм бар (2001 жылы - 4308 ... (29 ... 2002 жылы - 4911 ... (32
долл.), 2003 жылы - 6201 теңге (41 долл.), 2004 жылы - 8797 ... ... ... ... ... ... ... санының жылына 5-7% өсуiнен басқа, күтілгендей нәтижелер
бермегенiн атап өткен жөн. ... ... ... ... рет
ұлғайтылғанына қарамастан (2004 жылы ғана - 20%-ке), саладағы ... ... ... республика бойынша орташа жалақыдан екi есе аз [16].    
Азаматтарға ... ... ... кепілдi көлемiн ұсыну жөнiндегi
мемлекеттің өзiне алған ... ... ... ... отырғандығы проблема болып қалып отыр. Медициналық тегiн көмектi
ақылы қызмет көрсетулермен ... ... ... ... мен ақылы
негiзде көрсетілетiн медициналық ... ... ара ... ... ... ... қызметкерлерiнің пайдасына халықтың
тарапынан бейресми төлемдердiң жоғары ... ... ... ... ... ... көлемiн ұсыну, тегiн медициналық көмектiң
кепiлдендiрiлген көлемi шеңберiнде ұсынылатын медициналық ... ... алу ... ... ... қойылмаған, мұның өзi көлеңкелi экономиканың
өсуiне ықпалын тигiзедi. Ресурсты үнемдеудiң кешендi ... ... күнi ... қызметтердi сатып алушылар мен жеткiзушілерге
бөлу - шартты нәрсе, өйткенi iс ... ... ... ... органына әкiмшілiк және экономикалық бағыныстағы мемлекеттік ұйымдар
болып табылады. Өңiрлерде денсаулық сақтауды дамыту әлеуметтiк-экономикалық
саясаттағы ... ... ... ... ... ... ... талап ететiн бiрқатар қолайсыз үрдiстердi бөлiп
көрсетуге ... [16, 19 ... ... ... жүйесiн ұйымдастырудың аса маңызды принципi
- медициналық көмек көрсетудiң кезеңділiгi ... ... ... көрсетудiң көлемi мен сапасы, тұтастай
алғанда денсаулық сақтауды дамыту көрсеткiштерi ... ... ... ... теңсiздiк байқалады.
Үшiншiден, басқару жүйесiнiң мiндетті құрамдас ... - ... ... ... ұйымдары мен жүйесi қызметтерiнiң мониторингi және
оларды бағалау жеткiлiксiз қалыптасқан. Денсаулық сақтауды ... ету ... ... ... болмауы салада
жинақталатын ақпарат анықтығының төмен ... ... ... және ... ... ақпараттардың уақытында түспеуiне,
жекелеген кiшi жүйелерден келiп түсетiн деректердi салыстырудың ... әкеп ... Бұл, ... келгенде, осы ақпараттардың негiзiнде
қабылданатын шешiмдер тиiмділiгiнiң ... ... және ... ... ... пайдалануға әкеп соғады.
Төртiншiден, дәрілік заттарды сатып алу ... ... ... ... ... ... ... өнiмдердiң қымбаттауына және оның
сапасына байланысты проблемаларға әкеп ... ... ... басқару органдарының қызметiн халық
денсаулығының жай-күйi деңгейiне ... және ... әсер ... ... ... басқару субъектілерiмен (еңбек және ... ... ... беру, мәдениет және басқа органдармен) үйлестіру әлсiздiгi.
Бұл үйлестiру салауатты өмiр салтын қалыптастырудың маңызды құралы болып
табылады және ... ... ... ... ... ... әкеп соқтырады [16, 20 бет].
Алтыншыдан, бастапқы медициналық-санитарлық көмек (бұдан әрі – БМСК)
денсаулық сақтау жүйесiнiң орталық буыны бола ... ... ... ... ... ... басты функциясын жүзеге асыруға
тиiс. Денсаулық сақтаудың Бүкіл жүйесiнiң қызметiнiң тиiмділiгi мен сапасы,
елдiң еңбек ... ... ... ... ... және халықтың
әлеуметтік қорғалмаған топтары: балалар, мүгедектер және егде ... ... ... ... ... шешу
оның жай-күйiне байланысты. ... БМСК ... ... ... бола ... ... ... тар аядағы
мамандарға консультацияға жiберу жиілiгi тым жоғары.
Жетiншiден, амбулаториялық-емханалық және стационарлық көмектi ... ... ... ... ... ... байқалады, мұның
өзi госпитальға дейiнгi және одан ... ... ... ... осы ... pecypc ... технологияларын енгiзуге мүмкiндiк
бермейдi. Бұл стационарлық емдеу көрсеткiштерiнiң ұлғаюына, ... ... ... ... ... ... әкеп ... мемлекеттiк денсаулық сақтау ... ... ... ... бөлiнбеген: денсаулық сақтаудың мемлекеттiк ұйымдары
орналасқан алаңдарда ақылы негiзiнде ... ... ... жеке
құрылымдар орналасқан.
Тоғызыншыдан, салада дайындықтан өткен, бiлiктi ... ... ... және ... ... ... пайдалануға
әкеп соғып отыр. Бүгiн медицина ұйымның ... ... ... ... ... ... практикалық клиникалық дәрiгер және тағы
басқалар болып ... ... ... ... ... ... ... iшкi
салалық проблемалармен ғана шектелiп қоймайды. Халық денсаулығы жай-күйiнiң
интеграциялық сипаты салааралық үйлестiрудi, әсiресе салауатты өмiр ... мен ... ... және ... ... күшейте түсудi қажет етедi. Бұл орайда халық жеткілiксiз
ақпараттандырылған және ... ... ... ... белсендi
қатыспайды [16, 21 бет].
      Осыған байланысты, медициналық көмек көрсетудiң ... үшiн ... ... ... үлгiсiн таңдап алу қажет болып отыр.
2. Әлеуметтік жұмыстың халық денсаулығын сақтаудағы ... ... ... ... игілігіне өздігінен
кепілдік бере алмайды. ... ... ... өз ... күтпеуінің және қоршаған ортаның ластануы салдарынан науқас
адамдардың саны ... өсіп ... ... ... қиын емес.
Қоғамымызды құруымызға қарай азаматтарымыздың өз ... ... ... ... және ... қоршаған табиғи ортаның таза болуы үшін күш салу керек
[18, 170 бет].
Қазақстан қол ... ... өсу мен ... ... бәсекеге
барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіруді және ... ... ... қамтамасыз ететін терең әлеуметтік-экономикалық реформалар
өткізуге мүмкіндік береді.
Елдің орнықты дамуы ... ... бірі ... сауығуын
қамтамасыз ететін тетіктерді енгізу және жетілдіру ... ... ... сүру ... ... ... табылады.
Қазіргі жағдайда, клиникалық медицинаны одан әрі қарай дамыту денсаулық
сақтау жүйесінің алдын алу бағытына қарай түбегейлі өзгертпей, денсаулықтың
негізгі ... ... ... ете ... ... ... ... (ДДҰ) деректері бойынша, адамның ... ... ... ... 10% ғана ... және 50% - ... ... ... ... ... өмір сапасына және денсаулықты
нығайту мүмкіндіктеріне қол жеткізуден қалыптасатын өмір салтына ... ... ... өмір ... ... қоғамдық пікір мен
белсенділікті қалыптастыру өзекті болып табылады. Оның негізгі құралдарының
бірі дәлелдеу медицинасы негізінде Салауатты өмір ... ... әрі - ... ... жаңа ... ... және әдістерін
пайдалана отырып, адамның денсаулық әлеуетін сақтауды және ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі сектораралық кешенді өзара іс-қимыл болып
табылады.
Қазақстан ... ... ... жүйесін құру ұлттың сауығуына
және Қазақстанның орнықты дамуға көшуіне түбегейлі әсер етуі тиіс.
Ұлттық үйлестіру кеңесінің ... ... ... ... және ... ... ... жылдары ЖҚТБ індетіне қарсы
іс-қимыл бағдарламасын орындау шараларының мәселелері қаралды. ... және ... ... ... ... үйлестіру кеңесінің
27-і отырысында тұрғындардың денсаулығын қорғау мәселелері қаралды.
2007 жылғы мамырдан бері Әділет министрлігінің ... ... және ... минстрлігімен бірлесіп туберкулезге қарсы іс-
шараларды ... ... ... ... және ... ... мониторингі жүргізілді. Қазақстан Республикасы
Үкіметінің «Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... әзірленіп, келісуге жіберілді.
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігімен бірлесіп салауатты өмір салтын
қалыптастыруды насихаттау мақсатында мемлекеттік ... ... ... және ... ... органдары мен ведомстволары тығыз
ынтымақтастықта ұлт денсаулығын жақсартуға бағытталған ... ... ... өмір ... 10 жыл: нәтижесі, келешегі» атты
республикалық конференция ... СӨС ... ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдарында материалдар
жүргізілді ... ... ... ... ... ... 2007 жылы ... Республикасының денсаулық сақтау ісін реформалау мен дамытудың
2005–2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау
мекемелерінің материалдық-техникалық жабдықтауды нығайту және кадрларды
әлеуеттік ... 1-ші ... ... ... 1997 ... ... ... жолдауынан кейін
денсаулық сақтау саласындағы мәселелерге баса ... ... айта ... Оның ... 2030"бағдарламасы денсаулықты, яғни салауатты өмір
салтын мемлекет дамуындағы аса бір ... ... бірі деп ... де ... ... ... Ауруларды болдырмау және салауатты өмір салтын ынталандыру;
• Нашақорлықпен және нашақорлық бизнесімен күрес;
• Темекі мен алкогольді қолдануды қысқарту;
• Бала мен ана ... ... бала мен ана ... ... ... жақсарту, экология және қоршаған ортаның тазалығы [20];
Ауруды болдырмау және салауатты өмір салтын ынталандыру. ... ... ... ... ... ... ... өмір салтын
ынталандыру жөніндегі қадамдары халықтың денсаулығына әсер ететін маңызды
фактор екенін әлемдік тәжірибе ... ... ... ... ... таза су мен ... асты ... тазарту жүйелерінің болуын,
қоршаған ортаны ластайтын және экологиялық зиян келтіретін ... ... да ... факторларды төмендету жөніндегі осыған ұқсас
шараларды білдіреді [20, 18 бет].
Салауатты өмір ... ... ... дене ... ... ... ... темекі мен алкоголді
тұтынуды қойып, тазалық пен санитария шараларын сақтауымызға және т. с. ... ... ... ... ... ... ауруларға қарсы
күрес пен денсаулықты нығайту жөніндегі біздің стратегиямыз азаматтарымызды
салауатты өмір ... ... ... ... өмір салты мен дұрыс
тамақтануды, тазалық пен санитария ережелерін насихаттайтын ... ... ... ... Ол ... ... ... пен наркобизнеске қарсы күрес. Есірткіні әкелу мен таратуға
қолданылатын ... ... және ... байланысты бірқатар елдердегідей,
оның ішінде Малайзия мен Сингапурдегідей өлім жазасын енгізу керек пе деген
мәселені қоғамның ... ... ... ... — өте ... және түпке
жететін сала, сондықтан бұл жерде ... ... ... ... улкен мәселе. Таразының бір басында оны ... ... ... ... ... басында соның „көмегімен" қор болған
есірткі тұтынушылардың ғұмыры тұр.
Темекі мен ... ... ... ... мен ... адам
өміріне зиянды екені дәлелдеуді қажет етпейді. Халықаралық тәжірибе бұл
салада ... ... ... алкоголь мен темекіге салық енгізу,
сондай-ақ маскүнемдіктен емделуге арнайы салық ... ... ... ... ... Біз бұл ... байыпты саясат жүргізуіміз керек.
Контрабанданың ... мен ... өсуі ... кері ... ... үшін бұл ... барлығын салмақтап, бірнеше қайтара есептеп ... ... ... алкоголь мен темекіні жарнамалауға барлық жерде және
түпкілікті ... ... ... ... шегу терең ойластырылып, асыра
сілтеушілікке ұрынбай, біртіндеп қоғамдық ... ... ... ... үлгі болу үшін ... үйлер мен мекемелерден бастау
керек. Жалпы, адамдар неліктен өз денсаулықтарын құртып, оны ... ... ... сана мен мораль алкогольге барынша қарсы болуға тиіс. ... ... ... ... ... ... жылдарында арақ біздің
тұрмысымызға, әдетімізге, дәстүрімізге тереңдеп енді. Ол ... ... адам ... ... ... ... алды. Бүгін көпшілік қиыншылыққа тап
боп, күйзеліске түскенде ішкілікке салыну артып отыр [20, 19 ... ... бұл ... тыйым салганмен, табысқа жете алмады. Осыған
қарамастан кейбір елдер ... ... және ... ... ... пен білім арқылы едәуір табыстарға қол ... ... ... ... ... мен темекі тартушылардың саны кеми
түсуде, өйткені ...... ... жандардың үлесі. Өмір салтын
теріс әдеттерден спортқа көшіру тиімді жолдардың бірі болып табылады.
Әйел мен баланың денсаулығын жақсарту. Ана мен ... ... ... мемлекетіміздің, денсаулық сақтау органдарының, жұртшылықтың
тікелей назарында болуға тиіс. Уақыт өтіп, қазына ... ... ... де, отбасын қолдауға тиімді демографиялық саясат үшін де ... ... мен ... ... ... ... қаражат табамыз.
Еліміз бұрынғы уақыттан бері және қиындықтарға қарамастан ... де ... ... ... ... ... де ... әйелдің жүкті кезін және
балаларды тәрбиелеуді қолдаудың жаңа жолдарын табу керек. Неке мен ... ... ... ... ... ... ... аналар
проблемасын шешу керек. Егер біз адамгершілігі ... ... ... ... ... алдындағы, ал ең бастысы балаларының алдындағы
жауапкершілігін күшейтуге тиіспіз. Ата-аналар ... ал ... ... ... ... ... әйел отбасы мен қоғамда
құрметке ие болғанда — еліміз үшін алаңдамауға да болады. Бұл ... ... ... тән ... оларды жандандырып, жан-жақты қорғау
қажет. Жұртшылық мұнда дұрыс шешімді көрсетіп, ол ... ... ... ... жыл ... 200 мың ... жасалады. Қоғамда абортқа тыйым салу
керек пе, жоқ па ... ... ... таласына түсуі керек. Мұндай өте нәзік
мәселеде де, басқа мәселелерде де мен көпшілікті қолдаймын. Қандай ... ... ... мен ... ... ... отбасын жоспарлаудың
өркениетті жолына түсуіміз керек.
Жас шамасына қарай ... ... біз ... мен жеткіншек
ұрпаққа, сондай-ақ жас отбасыларға көңіл бөлуді күшейтуге тиіспіз» [20,20-
21 бет].
Аумақтық орталық медициналық-әлеуметтік және оңалту ... ... бос ... ... және ... ... жеке оңалту бағдарламасына
немесе медициналық ұйымның қорытындысына сәйкес бөгде адамның күтіміне және
әлеуметтік қызмет көрсетуге мұқтаж ... мен ... ... ... мүгедектердің күндіз болуына арналған. Тұрақты тұрмыстық күтімді
талап ететін адамдар күндізге қабылданбайды [23].
Өз қызметін жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... жағдайларда білім беру қызметіне лицензиясы болуы тиіс.
Аумақтық орталықтың негізгі міндеті қызмет көрсетілетін ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қызмет
көрсету стандартына сәйкес әлеуметтік қызмет көрсетулерді ұсыну және оңалту
шараларын өткізу болып табылады [24].
Бюджет қаражы ... ... ... ... аумақтық орталықтарға
халықты әлеуметтік қорғау саласындағы аумақтық уәкілетті органның жолдамасы
бойынша азаматтар қабылданады.
Мүгедектер, Ұлы Отан ... ... мен ... ... бірінші кезекті тәртіппен қабылданады. Бюджеттен тыс қаражаттың
есебінен қызмет ... үшін ... ... ... ... ... ... мен мүгедектер әлеуметтік қызмет көрсетуге мынадай
құжаттардың ... ... ... уәкілетті органның жолдамасы (бюджет қаражатының есебінен қызмет
көрсету кезінде);
• жеке куәлік;
... жері ... ... ... ... ... медицицналық карта (белгіленген үлгіде);
• амбулаторлық картадан үзінді көшірме;
• зейнеткерлік куәлік (зейнет жасындағы адамдар ... ... ҰОС ... және ... теңестірілген адамдар мәртебесін
растайтын куәлік (мүгедектер, ҰОС ... мен ... ... ... ... туралы анықтамадан үзіндінің көшірмесі;
• мүгедектерді оңалтудың жеке бағдарламасынан үзіндінің көшірмесі [24,
12 бет].
Қызмет ... ... болу ... ... ... ... соның ішінде өртке қарсы талаптарға
сай келуі тиіс. Аумақтық орталықтың ... оған ... ... ... ... ішінде жүріп-тұруды, оңалту шараларын өткізу,
демалыс пен бос уақытты ... ... ... ... ... Аумақтық орталық ғимаратының ішкі ... ... ... мен үйлесімі бойынша сапалы әлеуметтік қызмет
көрсетулерді ұсыну үшін жағдаймен ... ... ... Әлеуметтік қызмет
көрсетулерді ұсыну кезінде қызмет көрсетілетін адамның жасы мен денсаулық
жағдайы, мүгедектерді оңалтудың жеке ... ... ... ... ... ... ... шілдесінен бастап републикада жеті ... ... ... ... ... істейді. Оның құрамында үйде
әлеуметтік қызмет көрсету бөлімшесі және ... ... ... бар. ... ... ... көрсету орталықтарының
қажеттілігіне байланысты олардың санын көбейтіп, ... ... әр ... құру қажет.
Медицина ғылымын дамыту азаматтар денсаулығын сақтау мен жақсарту
мақсатында ... ... және ... ... ... ... ... ғылымын дамыту процесiнде
инновациялық тиiмдi pecуpc ... ... ... ... ... сақтаудың өзектi проблемаларын шешудi ... ... ... бағыттар бойынша дамиды: 
• әлеуметтiк жағынан елеулi аурулардың алдын алудың, ерте анықтаудың,
емдеудiң және оңалтудың озық технологияларын басым ... ... ... ... және ... ... ... оның негiзгi даму
бағыттарын қалыптастыруға және iргелi медициналық ... ... ... Денсаулық сақтау министрлігінің
қатысуын қамтамасыз ете отырып, сабақтастығы;     
• медицина ғылымының өндiрiспен және практикамен байланысын ... ... ... ... және ... ... ... әзiрлемелер енгiзу; қазақстандық медицина ғылымының
халықаралық ғылыми-зерттеу ұйымдарына интеграциялануын, халықаралық
серiктестiктi дамыту; медицина ғылымының, ... мен ... ... ... ... қорғау саласында жоспарланатын және
қабылданатын шаралардың экономикалық және әлеуметтiк ... ... және ... ... ... айғақтау
медицинасы принциптерiн енгiзу.
1. ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫСТА ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ ЖҮЙЕСІН
ТАЛДАУ
1. Әлеуметтік жұмыстағы халық денсаулығын құрайтын негізгі
көрсеткіштер
Өркениеттіліктің және қоғам игілігінің ... ... ... ... ... ... сақтау саласы да тұтастай осыған кіреді.
1995 жылғы Қ.Р-ның Конституциясындағы денсаулық ... ... ... ... ... ... 29 ... былай делінген: «ҚР-ның
азаматы кепілдікті түрде ... ... ... ... құқылы.
Мемлекеттік және жекеменшік емдеу орындарынан және де ... ... ... тәжірибемен айналысатын адамдардан ақылы түрде медициналық
көмек алуға құқылы».
1997 ж. 19 мамырында ... «ҚР ... ... ... ... заң қабылданды. Мұнда ҚР-ның азаматтарының денсаулығын
құқықтық, экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... қорғаудағы мемлекеттік саясаттың принциптері
қарастырылған.
Бірақ, біздің елімізде денсаулықты қорғау жүйесінің әкімшілік–құқықтық
негіздегі белсенді ... бұл ... ... шешуде бірден оң
нәтижесін бермеді [26, 170 бет].
ҚР- ның денсаулық қорғау саласын ... ... ... қызмет көрсету мен медициналық қамтамасыз ету жолдары ... ... яғни өз ... ... референцияның өтпелі
кезеңін бастан кешірді, мұны 1 кестеден көруге болады.
1 кесте - ... ... ... мен ... қамтамасыз ету
жолдары.
|1 |2 |
| |
|1 ... ... ... ... ... ... күрт
төмендегенін айта кету керек. Сонымен ... ... ... ... ... ... мекемелер-10,2% төмендеді.
Өз кезегінде бұл көрсеткіш-балаларға ... ... ... 50,8%
төмендеуіне әкеліп соғады. Сонымен қатар 1999-2002жж. Екіқабат әйелдер ... ... ... саны ... ... Бірақ 2005
жылдың соңына қарай 2001 жылмен салыстырғанда аурухана мекемелерінің 11,1%-
ға, ... ... мен ... ... 10,6%-ға, ал
амбулаторлық-емханалардың 6,6%-ға өскендігі байқалады. Сонымен бірге ҚР-ның
бірқатар ауруханалар санының өсуі ... ... ... 2002 жылы ... 2005 жылы 19,4 ... ал ... әйелдерге
және жас босанғандарға 2003 жылы 9,2 ... 2008 жылы 9,9 ... және ... едәуір қамтамасыз етілгенін ескере кету қажет.
Сонымен ... 2008 ... ... ... ... ... ... желісі-3462 амбулаторлық емханалалық ... ... ... және балалар емханаларымен, 1042 ... ... ... ... ... ... ... орта медициналық қызметкерлерінің санының ... ... 18,5%- 36,7% ... ... әкеліп соқты.
Қазіргі уақытта халықты медициналық кадрлармен қамтамасыз ету біршама
тұрақталды. 2005 ... ... ... дәрігерлердің жалпы саны 54,8 мың
адамды, ал орташа медициналық қызметкерлер саны - 117 мың адамдарды ... ... ... аралығында республика халқында аурулар санының
өскендігі байқалады.
Қазақстан Республикасы халқы денсаулығының ... ... ... және ... ... ... ... соңғы
онжылдықта оң үрдiстермен де, сол сияқты терiс үрдiстермен де сипатталды.
      Соңғы жылдары негiзгi ... ... - ... ... өмiр ... ... ұзақтығын тұрақтандыруға қол жеткiзiлдi.
Жұқпалы аурулармен ауыру төмендедi. Денсаулық сақтау саласында ... ... ... бір бөлiгi табысты iске асырылды, басқалары
өзiнiң қисынды ... ... ... мiндеттi медициналық
сақтандыру жүйесiн ... ... ... ... ... әрекеттенудi
жатқызуға болады. Солардың арасынан саланың нормативтiк құқықтық базасын
құруды, денсаулық ... ... ... ... оң өзгерiстер
ретiнде атап өткен жөн, бұл бірқатар қазiргi заманғы ... ... ... ... ... күрделi жөндеулер жүргiзуге
және олардың материалдық-техникалық жарақтандырылуын ... ... ... жаңа ... ... ... ... Медициналық көмек көрсетудің сапасын жақсарту және ... ... ... ... ... және басқа да
ауруларға қатысты халық денсаулығының жай-күйінде оң ... ... ... ... ... денсаулық жағдайы өлшемiнiң көптеген
бөлігі қанағаттанғысыз болып отыр. Қазақстандағы денсаулық сақтаудың
дамуында, ... құру ... ... ... ... ... орын ... Соңғы жылдарда халық
денсаулығының жағдайын ... ... ел ... ... сақтау
жүйесін қолдау және салауатты өмір салтын насихаттау бойынша мақсатты жұмыс
жүргізуде. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... құқығы бар. «Қазақстан – 2030»
даму стратегиясы ... ... ... ұзақ ... ... ... азаматтардың денсаулығы мен амандығын белгіледі. Өмірлік
қамтамасыз ету ... және ұлт ... ең ... ... ... табылатын денсаулық сақтауды реформалаудың ... ... ... әр түрлі әлеуметтік топтар үшін ... ... қол ... және ... ... ... сапасын
көтеру мәселелері шығады [27, 1 бет].
Қазіргі уақытта денсаулық сақтаудағы жалпы ... ... ... ... ... ... үшін қазіргі заман талабына сай ... ... ... бар ... ... қызметкерлер пайда болды.
Қазақстан Республикасында денсаулық сақтаудың әрі қарай дамуының негізгі
бағыттары 2010 жылға дейін Қазақстан Республикасы Президентінің 2001 ... ... ... №735 ... ... «Қазақстан Республикасының
2010 жылға дейін дамуының ... ... ... ұстанымдарына
негізделді. Бұл стратегия ҚР Үкіметі ... және ... ... денсаулық сақтаудың даму концепциялары, медициналық ғылымның, дәрі-
дәрмек саясатының, сонымен ... ... ... ... қаржыландыруды,
ана мен бала денсаулығын қорғау бойынша бағдарламаларды, ЖҚТБ эпидемиясына
қарсы әрекет жасауды, нашақорлықпен, жарақаттанумен және ... ... ... ... жетілдіруді жинақтады. Бұл басымдылықтарда 2003-2005
жылдарға арналған ... ... ... ... ... [28, 19 ... Республикасының 2030 жылға дейінгі мерзімде даму Стратегиясын
және Қазақстан Президентінің 2004 ... 19 ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетті
ұлтқа» Жолдауын және «XXI ғасырда баршаға ... ... ... ... ... ... асыру мақсатында, 2005-2010
жылдарға арналған денсаулық сақтауды дамыту және ... ... ... жасалды. Бағдарламаның негізгі міндеттері мыналар:
1. Мемлекет пен адам арасында денсаулықты қорғау бойынша жауапкершілігін
бөлу.
2. ... ... ... ... жәрдемге
ауыстырумен медициналық көмек ... ... ... ... ... ... және ... бірыңғай ақпараттық жүйесін басқарудың
жаңа үлгісін құру.
4. Ана мен бала денсаулығын күшейту, медициналық-демографиялық ... ... ... ... ... ... төмендету.
6. Медициналық білім беруді реформалау.
«Қазақстандағы денсаулық сақтау: саясат пен стратегияның негіздері»
Бағдарламасының негізгі ерекшеліктері – ... ... және ... ... ... ... ... түбегейлі реформасы,
алғашқы медициналық-санитарлық көмекті (АМСК) реформалау, ... ... көшу ... ұсыныстар, стационарлық көмекті оңтайландыру,
денсаулық сақтау жүйесін басқаруды күшейту қажеттілігіне ерекше көңіл бөлу,
мемлекет ... және ... ... ... ... ... бойынша нақты міндеттемелері болды. Оның кемшіліктері ... адам ... жаңа ... ... ... ... жеткіліксіздігі және мониторинг және ... ... ... ... ... қатаң үйлестіруінің жоқтығы болып
табылады [29].
2 кесте - ... ... ... ... |2 |
| |
|1 ... Республикасы Статистика агенттігінің деректері бойынша 2009
жылдың қорытындысы бойынша республиканың негізгі ... ... ... ие және ... ... ... туу ... 3 орында.
Өлім-жітім көрсеткіші (2009 жылғы алдын ала деректер) 1000 ... ... 2008 ... ... 2009 ... ... дейін төмендеген. Өмір сүру
ұзақтығы 2008 жылы 67,11 жасты, ал 2009 жылы 68,5 ... ... ... ... ... ... ... 2008 жылы 100 000 тірі
туға балаға 31,2 құрады. Ана өлімін ... ... ... ... мыналарды көрсетті: 2009 жылы ана өліміне жол ... ... ана ... ... 3 есе ... 2008 жылғы 62%-дан
2009 жылғы 19,3% -ға дейін) азайған. Бұл ретте ана ... ... ... ... үлесі 3 есе (яғни 2008 жылғы 4,4%-дан 2009 ... ... ... [29, 5 ... ... 2009 жылы ... ... 18,4 құраған (2008
жылы – 20,76). Осы көрсеткіштің төмендеуі Қазақстанның ЖБИ-де (Жаһандық
бәсекелестік индексінде) ... ... ... 85 ... ие болуына
мүмкіндік берді (2009 жылы – 87 орын болған).
Жүрек-тамырлар жүйесі ауруларынан өлім-жітім көрсеткішін 14 %-ға, ... мың ... ... 2008 ... ... 2009 жылғы 420,7-ге ... қол ... ... құрылымында бұл көрсеткіш 1 орында,
бұл ретте осы ... ... ... 2008 ... 50,3% -дан ... 46,6 %-ға ... ... жылы туберкулезбен сырқаттанушылықты республика бойынша 16,1
%-ға, яғни 100 мың адамға шаққанда 2008 жылғы 125,5-тен 2009 жылғы ... ... ... ... ... ... ... яғни
100 мың адамға шаққанда 2008 жылғы 16,9-дан 2009 жылғы 12,5-ке дейін
төмендетуге қол ... Енді ... ... бәсекеге қабілетті
елдер ішінде 96 орынға ие (2008 жылы 94 орын болған).
Есептік кезеңде мыналардан өлім-жітім көрсеткіштерінің төмендеуі байқалады:
•жарақаттану мен ... 13 %-ға (100 мың ... ... ... 125,6-дан 2009 жылғы 109,5-ке дейін);
•қатерлі ісіктерден 7,4 %-ға (100 мың адамға шаққанда 2008 жылғы 114,9-
дан 2009 ... ... ... ... 100 мың ... ... 2008 ... 15,0-
ден 2009 жылғы 13,1-ге дейін төмендеген. АИТВ-нің таралуы бойынша ... ... ... ... ішінде 15 орында (2008 жылы -23 ... ... ... ... жүйесіне арналған мемлекеттік шығыстар
көлемі абсолюттік санмен алғанда 2004 жылғы 134,7 млрд теңгеден 2009 ... млрд ... ... (ЖІӨ ... алғанда 2004 жылғы 2,3%-дан 2009
жылғы 2,7%-ға дейін) өскен [29, 12 бет].
Барлық медициналық ... ... ... ... үш ... ...... мен көрсетілетін қызметтерді төлеу, күрделі
жөндеу, медициналық және медициналық емес жабдықтарды сатып алу. ... ... ... - ... ... бойынша медициналық ұйымдардың қаржы
қаражаттарының шығыстары, млн. теңге
|Көрсеткіштер ... |
| |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... ... |50707,7 |58840,0 |78343,0 |89690,0 ... |
|Соның ішінде: | | | | | ... ... |21315,5 |24484,4 |34015,6 |39093,8 |50826,1 ... ... ... алу |4055,5 |4950,7 |6066,4 |7376,4 |8917,9 ... пен орау |4691,3 |7041,0 |11518,4 |11854,1 |21681,2 ... сатып алу | | | | | ... ... мен отын |3175,1 |2986,8 |3314,2 |3672,3 |4369,7 ... алу | | | | | ... сатып алу, барлығы|6588,3 |6970,4 |7424,5 |5921,7 |11496,3 |
|Басқа шығыстар |7385,4 |8230,9 |10541,3 |12002,1 |13749,1 ... ... ... |5350,3 |6898,1 |10840,8 |9432,5 |14957,1 |
|Соның ішінде: | | | | | ... мен ... ... |3633,0 |4094,3 |4709,4 |7501,2 ... | | | | | ... ... ... алу |305,8 |414,9 |482,3 |637,7 |642,7 ... мен ... |623,0 |365,6 |2955,4 |1544,3 |1172,9 ... алу | | | | | ... де күрделі шығыстар |- |- |- |- |- ... ... ... |1300,0 |1521,0 |1405,0 |1341,9 |3919,7 ... ... | | | | | ... ішінде жөндеулереге: | | | | | ... мен ... |19,8 |24,5 |6,8 |3,9 |26,1 ... ... |3,1 |2,3 |2,3 |1,7 |32,0 ... мен ... |1277,1 |1425,7 |1387,6 |1334,5 |3835,1 |
|Дереккөзі: ҚР-ң статистика Агенттігімен ... |
3 ... ... ... 2004 жылмен салыстырғанда, 2008 жылы
медициналық ұйымдардың қаржы қаражаттары екі есе өскен. Ең ... ... ... ... 2004 жылы еңбекақы төлеуге 21315,5 млн. ... 2008 жылы 50826,1 млн. ... ... ... ... бағыт бойынша жұмсалатын қаржылардың ең көп бөлігі бірінші бағытқа, яғни
еңбекақы мен көрсетілген қызметтерді төлеуге жұмсалады.
4 кесте - ... ... ... ұйымдары
|Көрсеткіштер ... |
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... |39 |45 |45 |46 |43 |40 |40 ... жәрдем көмек |7 |7 |8 |8 |8 |8 |8 ... | | | | | | | ... ... |3 |1 |1 |1 |1 |1 |2 ... ... | | | | | | | ... ауруханалар |105 |136 |140 |149 |159 |162 |157 ... мен ЖОО ... |13 |12 |16 |16 |16 |17 |17 ... және |16 |16 |15 |15 |15 |14 |14 ... ауруханалар | | | | | | | ... |10 |11 |13 |14 |14 |14 |15 ... | | | | | | | ... ... ... |710 |743 |756 |773 |786 |810 ... ҚР-ң ... ... дайындалған. |
4 ... ... ... түрлері көрсетілген. 2005 ... ... ... ... ... отыр. Яғни 2005 жылы
46 перзентхана болса, 2008 жылы оның саны 40 болып отыр. Жедел-жәрдем ... ҒЗИ мен ЖОО ... ... ... саны ... Ал ... және ... ауруханалар саны 2002 жылмен
салыстырғанда, 2008 жылы ... ... ... да ОСА ... ... ... мен психиатриялық
және психожүйелік ауруханалар санын ... күш ... ... ... ... ... көмек көрсетуді жақсарту
шаралары туралы» ҚР Үкіметінің 1999 жылғы 26 ... №472 ... ... іске ... шеңберінде амбулаториялық-емханалық
звеноны дамыту мақсатында ауылдық жердегі ... ... ... ... мемлекеттік стандарттары бекітілген.
Аурухана ұйымдарының құрамындағы 664 емханалық бөлімшелер, тіс емдеу
ұйымдарын қосқанда 2542 ... ... ... ... 62 ... денсаулық сақтау пункттері халыққа амбулаторлық-
емханалық қызметтерді ұсынды.
Ұлт денсаулығының маңыздылығы мен өзекті проблемасын ескере отырып, ... бала ... ... ... мемлекетіміздің, денсаулық сақтау
органдарының, қоғамның назарына қойып отыр. 2009 жылы 1056 ... мен ... ... 1087 балалар
емханалары және емханалық бөлімшелер мен кабинеттер жұмыс істеді [30].
Республикада ... ... ... ... ... жылы 106 ... ... пансионаттары, шипажайлы емдеу-сауықтыру
орындары жұмыс істеді. Бұдан басқа 13 демалу ... мен ... ... ... 3,1 мың ... ... 33 мың ... сауықтыру
және қалпына келтіру бойынша ... ... 257 ... аса ... ... ... ... емдеу-сауықтыру орындарында
емделіп шықты.
1990 жыл кезеңінде дәрігерлер санының 1991 жылғы 65093-тен 2000 жылғы
48953-ке ... ... ... ал 2009 жылы 55509 дейін көтерілді. 10
мың адам халыққа дәрігерлермен қамтамасыз етілу көрсеткіші тиісінше ... және 36,5 ... ... жағдай орта медициналық қызметкетлермен
қамтамасыз етілуде де қалыптасты, ол 1991 жылы 10000 мың ... ... 2000 жылы – 71,8, ал 2009 жылы 78,6 ... жылы ... жұмыс істеген 55,5 мың дәрігерлер арасында 12,5
мыңы – терапиялық ... ... 6,3 мыңы – ... дәрігерлері, 6,0 мың балалар дәрігерлері (неонатологтарды ... 4,0 мыңы – ... 1,1 мыңы – ... 4,0
мыңы – тіс дәрігерлері болған.
Республикада сонымен қатар 119,6 мың медбикелер жұмыс істеді.
Соңғы жылдарда халықтың медицина ... ... ... ... ... ... ... мамандықтар бойынша дәрігерлер саны 2004 жылғы
33-тен 2009 жылғы 36,5-ке дейін, ал орта ... ... ... ... 10000 ... ... 71-ден 78,6 адамға
дейін көбейді. Бұл жағдай жалпы республика бойынша 1 ... ... ... ... ... ... ... амбулаториылық-емханалық ұйымдар
санын, төсек-орындар мен емделген сырқаттар санын көре аламыз.
5 кесте – Облыстар бойынша күндізгі стационарлар
| ... ... ... ... | ... | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| ... күндізгі |Төсек-орындар |Емделген |
| ... және ... ... саны |
| ... күндіз | | |
| ... | | |
| ... бар | | |
| ... саны | | |
| ... |
| |2008 |2009 |2008 |2009 |2008 |2009 ... |1234 |1279 |8993 |9581 |371801 |399504 ... | | | | | | |
|5 ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |64 |66 |349 |425 |8834 |10302 ... |58 |54 |532 |544 |23084 |26979 ... |229 |229 |1050 |1050 |45260 |45620 ... |36 |38 |288 |280 |8462 |8932 ... |84 |89 |394 |439 |16353 |16593 ... |77 |81 |610 |602 |16780 |18861 ... |127 |128 |978 |981 |28751 |29232 ... |58 |64 |686 |756 |32024 |36248 ... |82 |85 |519 |527 |22429 |25667 ... |47 |55 |436 |531 |12589 |14269 ... |31 |30 |407 |430 |24487 |28600 ... |55 |64 |336 |399 |14033 |16480 ... |117 |118 |526 |538 |12190 |13978 ... |123 |132 |1078 |1218 |38153 |49516 ... қ.ә. |35 |31 |705 |690 |63094 |46667 ... қ.ә. |11 |15 |99 |171 |5278 |11560 ... ҚР-ң ... ... дайындалған. ... ... ... ... ... ұстанымына қайта
бағдарлау үшін халыққа қол жетерлік медициналық көмекпен қамтамасыз ету,
емдеу-аурудың алдын алу ... ... ... ... ... ... орындарын кезең бойынша ... ... ... ... тәжірибесіне медициналық қызмет көрсету нысандарының
ресурстарды сақтауының тиімді түрлері енгізіліп ... ... ... ... ... және т.б.). ... бойынша
халықтың төсек орындарымен қамтамасыз етілгендігі 10 мың ... ... жылы – 77,3 ... ... ... сақтау жүйесі бойынша аурухана ұйымдарының
орындармен қамтамасыз етілгендігі жақсарып келе жатыр. Осылайша, 2009 ... саны 117,6 ... ... ал ... ... ... – 1 мың
бірлікке көбейді (1991 жылы бұл көрсеткіш 230,4 мың құрады). Соңғы жылдар
ішіндегі ... ... ... ... ол ... түрде жақсарып келе
жатыр. Осылайша, соңғы жыл ... ... ... ... саны ... ішінде хирургияға бейімделген төсектері – 4 %-ға, гинекологиялық
бейімделген төсектері - 1%-ға, ... ... мен ... ... үшін ... наркологиялық бейімделген төсектері – 1,5%-ға көбейді.
Ауқымды мәселелерді бір ғана мемлекеттік денсаулық ... ... шешу ... емес (оны ең ... ... қаржыландырылған жағдайда
да). Жаңа қоғамдық денсаулық сақтау саласының ұстанымдары мен тәсілдерін
түбегейлі қарастыру қажет.
6 кесте – ... ... ... ... көлемі
| ... ... ... ... саны ... | ... | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | ... |
| ... | |
| | | | ... ... |
| ... |100 ... саны ... |
| ... (мың) ... ... ... |
| | | | ... (мың) |
| | | | | |
| ... |
| ... ... Республикада медициналық мекемелердің мемлекеттік емес
нысандары дамуда. Тек 2007 жыл ішінде 8 жеке ... 27 ... 4 ... ... 107 ... да аурухана ұйымдары жұмыс
істеген. Емдеу – ... ... алу ... ... 914 мемлекеттік
және 148 жеке аурухана, 2374 мемлекеттік және 1049 жеке ... ... ... Республикада 510 дербес тіс емдеу емханалары
жұмыс істеді, оның ішінде мемлекеттік – 25 және 967 – тіс ... ... ... (оның ішінде мемлекеттік – 774), 449 тіс ... ... ... 74 – ... бар ... алу ... сақтау ұйымдарының желісін кеңейту, негізінен, жеке меншік
нысаны мен денсаулық сақтау ұйымдарының қайта ... ... ... Осылайша 1999 жылдан бері 3 жедел медициналық жәрдем ауруханалары
жабылды. Дәл осы мерзім ішінде аурухана ... саны 1,5 ... ... жеке ... саны – 1,8 ... жуық мөлшерге көбейді.
Олардағы төсек қоры 1,9 есеге, дәрігерлер саны 1,7 есе және ... ... саны – 1,6 есе ... 2005 жылы 14% ... және
30,5% амбулаторлық-емханалық ұйымдарының – 53,8% шипажайлардың, емдеу
пансионаттарының, шипажайлы ... ... және 76,9% ... мен базаларының және пансионаттарының жеке меншік түрі болған. Жеке
ұйымдардың медициналық қызметкерлерінің үлесіне 13,7% ... және ... ... ... ... [29, 15 бет].
7 кесте - Денсаулық сақтау ұйымдары көрсеткен қызметтер көлемі
|Көрсеткіштер ... |
| |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... |50182,5 |57311,1 |73298,7 |86525,7 ... ... орындаған | | | | | ... ... ... | | | | | ... қаражаттарының |81,3 |83,0 |82,2 |83,0 |84,4 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... % | | | | | ... ... |13,4 |12,9 |11,7 |11,4 |9,9 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... % | | | | | ... |3,8 |4,1 |6,1 |5,6 |5,7 ... есебінен | | | | | ... ... | | | | | ... ... % | | | | | ... ҚР-ң ... ... дайындалған. ... ... ... ... қызметі және кадрлары, аурудың
жекелеген түрлері, сондай-ақ халықты әлеуметтік қорғау туралы деректер бар.
Жалпы дәрігерлер ... жыл ... ... ... ... ... ... ғылыми зерттеу институттарында, кадрлар
дайындаумен айналысатын ... ... ... ... және ... ... істейтін жоғары медициналық білімі бар
барлық дәрігерлер кіреді.
Жалпы орта медициналық қызметкерлер санына орта медициналық білімі бар
(емдеу, санитарлық ... ... ... мекемелерінде, мектепке
дейінгі мекемелерде, мектептерде, балалар үйінде жұмыс істейтін ...... ... ... адамдар кіреді.
Аурухана мекемелерінде қажетті құрал-жабдықпен жабдықталған және аурулар
қабылдауға дайын ... жыл ... ... бар ... ... ... ... жатады.
Халыққа амбулаториялық-емханалық көмек көрсететін дәрігерлік мекемелер
санына амбулаториялық қабылдау (емханалар, амбулаториялар, диспансерлер,
аурухана ... ... ... ... ... ... ... жүргізетін барлық медициналық мекемелер кіреді.
Ауру-сырқаулық деңгейі бірінші рет диагноз қойылған аурулар санының
тұрақты ... ... ... ... ... анықталады [32, 130-131
бет].
Халықтың ауру-сырқаулығы ... ... ... үшін ... және ... туралы мәліметтердің салыстырмалылығын қамтамасыз
ететін оныншы рет ... ... ... ... ... Халықтың денсаулығын анықтайтын негізгі факторлар жүйесі
      Бүгінгі таңда ғылыми ... ... ... ... ... ... табиғи-климаттық және т.б.
факторлардың ... ... ... ... отыр. Бұл жағдайларда
осылардың әрқайсысының ... ... ... септігі әртүрлі.
Қазақстан мен шетелдерде жүргізілген зерттеу халық денсаулығының ... өмір сүру ... ... ... сондай-ақ еңбек және
тұрмыста (50-55%дейін), генетикалық ... ... ... ... ... ... Тиісінше, өмірдің жағдайындағы
деңгейінің ең бастапқы факторы-денсаулықтың жақсы болуында болса, халықтың
денсаулығы қарқындап ... ... және ... игілікке қол жеткізуге
дайын.
Халықтық өмір сүру деңгейін анықтауда халықтың табыстары маңызды фактор
болып ... ... ... және ... ... ... жылдары тұрақты өсімнің тенденциясымен ... Жан ... ... номиналды ақшалай табыстары 2000 жылғы 6352 тенгеден 2004
жылы 12817 теңгеге, тиісінше 12,7 %-дан ... ... Осы ... ... ... 2000 ж. 1,3%-дан 2004 ж 13,8%-ды құрады.
Халықтың денсаулығын ... ... ... ... өлшеуге
болатынын айта кету керек. Туу, өлу және халықтың едәуір өсуі ... ... ... ... маңызды критерийге ... ... ... Ал, ... ... ... және ... приоритетті анықтайтын негіз болып табылады. Республикадағы адам
өмірінің негізгі ... мына ... ... қан ... ... ... ... улану және жарақаттар (14,5%), ... ... (5,7%), ... ... ... (4,7%), жаңадан
туындаған аурулар (12,2%).
Денсаулық саласын қаржыландыру мәселесіне келетін болсақ, қаржыландыру
көлемінің жылдан-жылға ... ... ... қиын ... ... 1
суреттен көруге болады. Мұнда денсаулық ... ... ... ... тегін медициналық көмектің кепілді көлемін ... ... ... ... 2009 жылы ... сақтауға
жұмсалған шығыстар көлемі 3,5-4 есе өскен. Ал ... ... ... ... ... ... 3 есе өскен.
ТМККК - тегін медициналық көмектің кепілді көлемі
Дереккөзі: Www. mz.gov.kz. Автормен дайындалған.
1 сурет – Денсаулық сақтауға ... ... ... ... ... ... ... денсаулықты тұрақты
қаржыландыру актуалды сұрақ болып табылады. Мәселе мынада болып тұр, ... ... ... ... ... ... жатып, жергілікті
билік органдарының ролі мұнда ... ... ... отырған жоқ. Бұл жерде
орталық және жергілікті атқарушы органдардың арасындағы функция шектеу ... ... ... ... денсаулық сақтаудың аймақтық мәселелерін
шешуге бағытталған, ал аймақ ... ... ... ... бюджетте
ұлттық деңгейде шешіледі.
• Науқастардың жылдық орташа саны: ( 2006, 2007, 2008 жылдарда) ... ... ... ... ... орташа шығындар:
2006 ж. – 110 млрд. теңге
2007 ж.- 122 млрд. теңге
2008 ж. – 135 млрд. Теңге
Дереккөзі: Www. ... ... ... ... - ... шыққан науқастарға жұмсалған шығындарды бөлу
Сонғы жылдары денсаулық сақтау жүйесіне кеткен ... ... ... -2004ж ... ... ... ЖІӨ пайызына
шаққанда, 2001ж-1,97%, ал 2004ж-2,63%-ды құрайды. Адам басына шаққандағы
мемлекеттік ... ... ... ... 2004ж-8797тг. Осы
мәселелерді шешуге арналған ҚР-ның Президентінің «ҚР денсаулық сақтаудың
2005-2010жж ... және ... ... ... бағдарламасы» деп
аталатын №1438-ші жарлығы 2004ж 13-ші қыркүйегінде қабылданды.
Дереккөзі: Www. mz.gov.kz. Автормен дайындалған.
3 сурет – ... ... ... ... ... ... отырғанымыздай, науқастану құрылымында халықтың 100
мың адамына шаққанда бiрiншi орынды - тыныс алу ... ... ... – қан айналым жүйелері (28 %), ... ... - ас ... аурулары (22%) төртiншi орынды - ... ... (16%), ал ... ... көз және ... ... ... және паразиттiк аурулар алады. Әлеуметтiк жағынан елеулi аурулардың
арасында 2003 жылы бiрiншi ... ... ... алды (халықтың 100
мың адамына шаққанда 424,4), ол бұл ... өзге де ... 4 есе және одан да асып ... Www.google.kz. Автормен дайындалған.
4 сурет – Емделген аурулардың құрылымын және төлемін бөлу
Жоғарыдағы суретте емделген аурулардың ... және оған ... ... ... ... ... қан айналым жүйелері,
асқорыту органдары және несеп орындары жүйесіне ... ... ... мың ... болды. Соның ішінде ең көп бөлігі – 52445367 мың ... 48% ... ... ... ... ... жылдары белгілi бiр медициналық-демографиялық
өзгерiстер болды. Республикада халықтың саны 2003 жылы 1999 ... 49,6 мың ... өстi және 2004 ... басында 14 951,2 мың
адамды құрады [29, 19 бет].
Республика халқының болжамды орташа өмiр сүру ... ... 5 ... ... және 2003 ... соңына қарай 65,9 жасты: ерлерде - 60,5
жасты, әйелдерде - 71,5 жасты құрады.
Республикада сәби өлiм-жiтiмi көрсеткiшiнiң азаю ... бар, ... ... ... ... салыстырғанда айтарлықтай жоғары болып
отыр және 2003 жылы 1000 тiрi туғандарға шаққанда 15,3-тi ... ... осы ... ... ... ескерiлмей есептелгендiгiн атап
көрсеткен жөн.
Ана өлім-жiтiмi көрсеткiшiнiң 1999 жылмен салыстырғанда 2003 жылы ... тірі ... ... 65,3-тен 42,1-ге дейiн азайғандығы байқалады.
Республикада ана өлiмi ... ... бiрi - ... денсаулығы
индексiнiң төмендiгi болып табылады, ол 20-30%-тi ... [29, 22 ... ... жай-күйі алаңдатушылық туғызады. Балаларды жаппай
алдын ала тексеру жүргiзу екi баланың бiрiнiң ауру екендiгiн көрсеттi және
ол сауықтыру терапиясына ... ... алу ... ... ... ... ұйымдастыруды талап етедi. ДДҰ-ның
ұсынымдарына ... 5 ... ... ... ... амбулаториялық
жағдайда тиiмдi емдеуге болады, соған ... ... осы ... ... ... ... емделедi. Ауруханаға балаларды
жатқызу себептерiнiң бiрi - дәрiлiк заттарға амбулаториялық ... ... ... ... ... ... – Қан айналым жүйесінің сырқаттанушылық құрылымы
5 суреттен байқауымызша, қан айналым ... ... ... ... ... ... ... 70%-ы қала тұрғындары болса, 30%-ы ауыл
тұрғындары. Бұл аурумен көп науқастанатындар ... ... отыр ... (50%), ... (36,2%), балалар (2%).
Дереккөзі: Www.google.kz .Автормен дайындалған.
6 сурет – ... ... ... ... ... алу ... ... көбінесе балалар ұшырайтынын 6 суреттен
көре аламыз. Бұл ауруға ... 75,4%-ы қала ... ... қала экологиясының ластығымен түсіндіруге болады.
Дереккөзі: Автормен дайындалған.
7 сурет – Ас ... ... ... құрылымы
Дереккөзі: Автормен дайындалған.
8 сурет – Несеп жыныс жүйесінің сырқаттанушылық ... және 8 ... ас ... ... және ... жыныс жүйелерінің
сырқаттанушылық құрылымы бейнеленген. Екі ... да қала ... ... екен. Сондықтан да қала халқының денсаулығын
жақсарту бойынша шаралар жүргізу қажет.
Әлеуметтiк ... ... ... ... ... сақталуда.
Психикалық және наркологиялық аурулар, қант диабеті, өңеш-өкпе аурулары,
жүрек-қан тамыры патологиясы, туберкулез, жыныстық жолмен берiлетiн ... ... ... ... ... ... ... Өкiнiшке қарай,
бүгiнгi таңда денсаулық ... ... ... ... ... емдеу
сипатындағы шараларға көбірек бағдарланған, ал халықтың өзі ... ... ... ... Бұл ... атап ... ... iсiк аурулары анықталуының өсуi, сондай-ақ халықтың
жүрек-қан тамыры ауруларынан ... ... ... ... ... ... ... туберкулез ауруының көрсеткiшi бойынша Қазақстан ТМД
елдерiнiң арасында жетекшi орын алып ... 1999 жылы 100 мың ... ал 2003 жылы - ... ... ... ... жай-күйiнiң
қанағаттанғысыз болуына ... ... ... алдын алудағы
белсендiлiгiнiң әлсiздiгi, ... ... ... ... ... денсаулық сақтау ... ... ... ... ... ... өтпелi кезеңнiң
әлеуметтiк-экономикалық проблемалары себеп болды [32].
8 кесте - Халықтың ... ... ... ... дальтонизм, альбинизм |
| ... ... ... |
|Эндемикалық ... ... ... |
| ... ... |
| ... тіс ... |
| ... ... безі ауруы, мешел |
| ... ... ... ... ... ... бір климаттық аймақтарға |
| |тән, ... ... ... |
| ... – суық климат аймағы және |
| ... ... ...... |
| ... аймақтары ... ... пен ... ... |
| ... пайда болуына әкелетін |
| ... ... ... ... ... аурулардың дамуына әкелетін |
| ... ... ... ... өмір ... ... |
| ... ... ... ... ... |
|Дереккөзі: Автормен дайындалған. ... өмір ... ... ұлттық саясатты анықтау мақсатымен
ҚР Үкіметінің 1999 жылғы 30 ... ... №905 ... өмір ... Кешенді бағдарламасы жасалып, бекітілді. Бұл
бағдарлама шеңберінде ... ... ... отырып жүзеге
асырылатын салауатты өмір салтын қалыптастыру және насихаттаудың ... ... және оны ДДҚ ... 2001 ... 2008 ... дейін
Қазақстандағы халықтың жалпы ауруға шалдығуы 2%-ға ... ... ... және ... ... ... тері ауруларының және тері
асты жасұнығы ауруларының (25,9%-ға), сүйек-бұлшық ет жүйесі және дәнекер
болып ... тіс ... ... және ... ... да ... ... қол жеткізді (9-кесте).
9 кесте - Ауру топтары бойынша халықтың ауруға шалдығуы
|Көрсеткіштер |Жылдар |
| |
|1 |
* - ҚР ... ... ... ... ... ... ... - иммунді механизмді шарпыған жекелеген аурулардың тартылуымен;
¹ - наркологиялық бұзылу, мінез-құлықтың бұзылуы;
² - тек ... ... ... ... - ... және хромосомдық бұзылулар қосылған.
10 кесте - Әлеуметтік - елеулі сырқаттанушылық
(тиісті халықты 100 000 ... ... ... ... рет ... ... ... |Қантты |
|Атауы |з ... |ді ... | ... |
| | | ... | | |
| | | |ар ... | | |
| | | | ... | | | |
| ... ... ... ... 2005 жылы 1995 ... салыстырғанда
шамамен 6 есеге дерлік, ал 2004 жылға қарағанда 16,8%-ға қысқарғанына
қарамастан, әлі де ... ... ... ... ... 2004 жылдың 13 қыркүйегінде
қабылданған №1438 ... ... ... ... ... ... ... сақтау саласын рефармалау және дамыту
бойынша мемлекеттік бағдарламасында «Қазақстан ... ... ... бірі – бұл ... ана мен ... ... ... медициналық-демографиялық жағдайды жақсарту» деп
айтылған [33].
11 кесте – Аналар өлім - жітімі
| ... ... ... босанатын және босанған әйелдердің |
| ... - ... |
| ... саны ... тірі туғандарға |
| ... |
| |2008 |2009 |2008 |2009 ... |153 |113 |46.8 |31.2 ... | | | | ... |4 |3 |32.1 |23.9 ... |4 |5 |27.4 |31.0 ... |14 |13 |40.5 |34.3 ... |11 |5 |90.3 |37.1 ... |13 |5 |59.8 |20.9 ... |12 |5 |48.9 |18.2 ... |2 |5 |18.8 |43.2 ... |7 |6 |32.0 |25.5 ... |3 |4 |26.0 |31.6 ... |6 |12 |36.8 |68.4 ... |13 |11 |116.4 |79.5 ... |5 |1 |43.2 |7.8 ... |5 |2 |62.2 |22.4 ... |38 |24 |56.1 |31.9 ... қ.ә. |10 |4 |30.9 |11.1 ... |1 |4 |42.4 |67.5 ... ... | | | ... | | | | ... қ.ә. |5 |4 |37.6 |32.0 ... ҚР-ң статистика Агенттігімен дайындалған. ... мен ... ... ... ... басқаруда құрылымдық
өзгерістер жүргізіліп жатыр. Арнайы ... мен ... ... ... ... ... ... жетістіктерінің бірі
– бұл 100000 тірі туылған ... ... 1998 ... 77,5-н ... 40,2-қа дейін аналар өлімінің төмендеуі және 1000 тірі туылған
нәрестеге шаққанда 1998 ... 21,4-н 2005 ... ... ... төмендеген
беталысы қалыптасып отыр.
Ана мен баланы қорғауға бағытталған іс-шараларды ... ... ... ... ... ... ... саны 162,4-тен
125,7-ге дейін (22,6%-ға) төмендеді. Сонымен қатар түсіктер ... бала туу ... ... ... ... барлығында
белгіленді.
Балаларды жаппай профилактикалық зерттеу, ... ... ... ... ... және бұл ... алдын алу жұмыстарын, сәйкес сауықтыру
және оңалту ... ең ... ... деңгейде
ұйымдастыруды талап ететін көрсетті. ДДҚ ... ... ... ... ауруының көбісін амбулаторлық жағдайларда тиімді емдеуге
болады. Балаларды госпитализациялау себептерінің бірі – бұл ... ... ... төмен экономикалық қол жетерлігінде.
Медициналық бақылауға алынған балалардың негізінен, ... ... ... ... ... ... мен жасөспірімдерді
егу бойынша қабылданған іс-шаралар нәтижесінде, 2005 жылы олардың жұқпалы
және паразиттік ... ... ... 1995 ... ... ... ... 5 жыл ішінде Қазақстанда полиомиелитпен ауырған
науқастар тіркелген жоқ. Сонымен қатар жекелеген ... және ... ... алу, ас ... ... нерв жүйесі ауруларының және
басқа да аурулардың жалпы таралуының төмендеуіне қол ... ... ...... сырқаттанушылығы
(тиісті халықты 100 000 адамға шаққанда, өмірінде алғаш тіркелген
аурулардың саны)
|Облыс | ... ... ... |
| ... |олардың |18& |15-17 |0-14 |
| | ... | | | |
| | ... | | | |
| ... |
| |
|1 ... ... Үкімет қабылдап ... ... ... ... сүт ... ... ... қоса алғанда
қатерлі өскіндері, ... пен ... ... ... арқылы
таралатын аурулар сияқты аурулардың таралу серпіні жағымсыз болып ... ... ... ... ... ... ... жатады. Қазіргі
уақытта бұл эпидемиялы ауру болып саналады, осылайша 2005 жылы ... ... ... емдеу-алдын алу мекемелерінде 444,5 науқас ... ... ... 1995 жылдан бастап ауруға шалдығу деңгейі 2 есеге көтерілді.
«Экологиялық тұрақтылықпен қамтамасыз ету». ... ... ... мен ... ... ... тигізетін және табиғи-
ресурстық әлеуетті бұзатын технологияларды қолдану мәселесі тұр. ... ... ... ... бағытталған, ресурстарды тепе-тең және
үйлесімді қолдану әдісі ... ... ... оны ... ... ... құрылған.
Экологиялық нашар ахуал бүгінде адам өлімінің 20 процентіне себеп болып
отыр, ал кейбір аймақтарда жағдай мұнан да қиын. ... ... ... ... ... Жеткілікті және дұрыс тамақтанбау да
теріс демографиялық салдарға әкеп соғады [18, 170-172 бет].
13 кесте - ... ... ... ... ... стратегиялар мен бағдарламаларға тұрақты даму ... ... және ... ... ... ... ... |
|1. Ерекше қорғалатын табиғи аумақ көлемі ... Ауа ... ... ... ... ... ... ... ... ... шығарылуы, жан басына |
|шаққанда ... ... ... ... ... ... суға үнемі қолы жете бермейтін халық үлесін екі есеге қысқарту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Шаруашылықта ішуге қажетті таза суды жан басына шаққандағы тұтыну ... ... ... ... ... қамтамасыз ету ... ... ... үймен орташа қамтамасыз етілуі ... ... ... су құбырымен қамтамасыз етілуі ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі ... ... ... ... қамтамасыз етілуі ... ... ... ... жүйесімен қамтамасыз етілуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... бар халықтың үлесі |
|8.Негізгі телефон аппараттарының саны ... ... ... жоқ ... жерлердегі отбасылар саны |
|10. ... ... ... ... бар, ... ... қамтамасыз|
|етілген ауылдық жергілікті бөлімшелердің үлес салмағы ... ... ... ... ... ... ... мен ... ... көңіл бөлуге
тиіспіз. Біздің мамандарымыз қалай дұрыс ... ... ... ... ... өз ... қалай құру керек екенін, қазіргі заманғы жеке
басының тазалығы ережелерін орындауды, сапасы төмен ауызсудың зиянын ... ... ... құралдары арқылы түсіндіруден жалықпауы керек
Экологиялық, санитарлық-эпидемиологиялық қызметтер мен ... ... ... ... сәйкес жұмыс жүргізуге тиіс.
Кез келген ... ... ... ... мен ... ... ортаны ластаушылардың бәріне берік және қат-қабат тосқауыл қойылуы
қажет.
Бүкіләлемдік денсаулық сақтау ұйымының ... ... ... адам ауруларының 25% құрайды, ал кейбір елдер мен осы елдердің жеке
аймақтарында экологиялық жағдайлардың әсерінен ... ... одан ... ... ... ... жүргізілген зерттеулердің нәтижесінде қоршаған ортаның
экологиялық өзгерістері мен олардың адам денсаулығына әсерін ... ... ... ... ... ... ... қышқыл газдың мөлшері
(негізгі «жылыжай газы») 300 млрд ... ... Жылу ... ... СО, СН ... ... негізгі көздерінің бірі
болып табылады. Автокөлік те атмосфералық ауаны ластаушылар қатарына
жатады. ... ... ... ... 150 млн тонна түрлі ластаушылар
тастаса, оның жартысы СО болып табылады.
Атмосфера ауасына көмір қышқыл газдан ... ... қос ... ... ... сияқты өнеркәсіптік ластаушылар да түсіп отырады. Осы
аталғандардан басқа атмосфераға жыл сайын ... ... ... ... ... ... ... мырыш бөлініп отырады.
Су айдындарының ластануы ... ... ... ... ... Жыл ... су айдындарына 30мың тоннадан астам мұнай
өнімдері, ... жуық ... 20 ... жуық ... ... 50 ... жуық ... 0,3-тен 2000 тоннаға дейін фенол, мыс және мырыш
қоспалары түсіп отырады. Су ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге кері әсер етеді. Тәулік сайын ашық су айдындарынан
су ... ... ... ... ... 60 млн ... ауыз судың 50%-ы
гигиеналық нормаларға сәйкес ... ... ... бірі ... ... көрсеткіштері бойынша сапасы төмен құдықтардың,
бұлақтардың суын пайдаланады.
Ірі қалалардың және қара, ... ... ... және ... ... ... топырақ қатты ластануға ұшырайды. Осындай
жерлерде жасанды биогеохимиялық провинциялар пайда ... Ірі ... ... ... провинциялардың пайда болуына
байланысты адам организміне су және тамақ арқылы ауыр металдардың ... ... ... ауруларының пайда болуына әкелді.
Топырақ пестицидтер мен гербицидтерді пайдалану ... ... ... ... да ... ... ... Жер бетінде
40 жыл бойы жүргізілген ядролық сынақтың нәтижесінде су, ауа, ... ... ... ... АЭС ... ... ... 8
ден 15 тоннаға дейін радиоактивті заттар тасталынды.
Сүңгуір атомды қайықтардың апаты нәтижесінде Әлемдік мұхит түбінде ... ... және 50 ... оқ-дәрі бар. Радиоактивтік қалдықтарды ... АҚШ ... ... жылдары радиоактивтілігі 95 кКИ-ге жуық 86
мыңнан ... ... ... ... ... ... ... Ұлыбританияда, Италияда, Швецияда жүзеге асырылды. Осының бәрі
үлкен экологиялық қауіптілік туғызады.
Адам денсаулығына әр түрлі шулар да әсер ... ... ... ... сыбдыры, бұлақтың сылдыры, құстардың сайрауы адамға жағымды ... ... ... ... ... ... ... адамның дыбысқа
сезімталдығын жоғалтып, есту мүшелеріне әсер етеді. Мұндай шу ... ... ... ... қызметінің бұзылуына әкеліп соғады.
Жоғарыда аталғандардың бәрі қоршаған ортаны қорғау және халықтың
денсаулығы ... ... ... ... жағдайы
туралы» Заңы сияқты заңнамалық кесімдерді жасау қажеттігін тудырды.
Міне, сондықтан экологиялық жағдай халықтың ... әсер ... ... бірі болып табылады. Сондықтан гигиена қоршаған орта
мен адамның ... ... ... және ... ... ... ғана
анықтап қоймайды, сондай-ақ ортаның жағымды әсерін күшейтуге және ... ... ... ... ... ... судың гигиеналық және эпидемиологиялық маңызы, ауыз ... ... ... ... ... радиоактивті заттармен ластануы,
оның себептерімен, өндіріс факторларының денсаулыққа әсерімен, ... ... ... және ультра дыбыстарының адам организміне
әсерімен, ауыл шаруашылығында улы химикаттармен жұмыс істеген кездегі ... ... ... ... ... және т.б. мәселемен таныстырады
[18, 174 бет].
Қорытындылай келсек, ҚР-ғы экономикалық және ... ... ... ... ... ... дамуы мен өзгеруіне әкеп соғады.
Қазіргі уақытта республикадағы денсаулық сақтауды реформалау мемлекеттік
пен азаматтық арасындағы ... ... ... ... халыққа медициналық көмекті жүйелі түрде көрсетуге бағытталған,
сонымен қатар ... ... ... ... ... салауатты
өмір салтын құруға бағытталған.
3 ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ӘЛЕУМЕТТІК БАҒЫТТАР
3.1 Денсаулық сақтау жүйесіндегі мәселелерді шешу ... және ... ... басқарудың қазiргi жүйесi негiзiнен әкiмшiлiк
әдiспен басқаруды көздейдi, соның салдарынан, ... ... ... алуды және басқаларын қоса алғанда, саланы басқарудың
тиiмсiздiгiн тұтастай айқындап беретiн барлық негiзгі функциялар iс ... ... ... ... ... ... жүйесін одан әрі жетілдіру мақсатында 2010 жылғы 1
қаңтардан бастап Бірыңғай ... ... ... ... ... Бұл
жүйе:
•       медициналық қызметтерді көрсетуде бәсекелестікке қабілетті
ортаны қалыптастыруды;
•        пациенттің дәрігерді және ... ... ... ... ... ... ... айқындылығын (нақты
шығындар бойынша);
• соңғы нәтижеге бағдарлануды көздейді [31, 4 ... ... ... ... ... ... мақсатында меншік
нысанына және ведомстволық тиесілілігіне ... ... өнім ... тең ... ... ... кезектегі
міндет болып отыр, бұл ... ... ... нақты түрде
көтеруге ықпал етеді. Осы мақсаттарда Денсаулық сақтау ... ... ... ... ... Сонымен бірге
стационарлардың шығындарын өтеуге арналған ... өнім ... ... тарифтер әзірленіп, бекітілген. 
Бірыңғай ұлттық денсаулық сақтау жүйесі ... ... ... ұйымды еркін таңдау құқығын ... ... бұл ... ... ... ... ... көмектің кепілдік берілген
көлемі көрсетілетін стационарлардың тізбесі бекітіледі.
Стационарлық көмек қызметіне ақы төлеу республикалық ... ... ... ... бұл мақсатта Медициналық қызметке ақы ... және оның ... ... құрылды. Осылайша «сапасына қарай -
ақшасы» қағидасы іске асырылатын ... ... ... ... ... ... ... құрылды.
Пациентке дәрігерді және медициналық ұйымды еркін таңдау жағдайын жасау
бәсекеліктің дамуын, ... ... ... ... және
сапасының айқындығын арттыруды қамтамасыз етеді [36, 3 бет].
Бұдан басқа, Қазақстан Республикасың 2020 жылға ... ... ... ... ... ... ... 2011-2015
жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасының (бұдан ары - Мемлекеттік
бағдарлама) ... ... ... ... ... ... ... денсаулығын жақсарту, бәсекелестікке қабілетті денсаулық ... құру және ... ... ... ... ... және ведомствоаралық өзара әрекеттерінің жаңа механизімдерін
енгізу болып табылады.
Көрсетілген мақсаттарға жету үшін мынадай ... ... ... ... ... (медициналық-демографиялық жағдай),
санитарлық-эпидемиологиялық жағдайды одан әрі тұрақтандыру ... ... өмір ... ... себепті қалыптастыру.
 2. Елдің әлеуметтік – экономикалық дамуының басым мақсаттарына сәйкес
келетін денсаулық сақтау саласын басқару мен ... жаңа ... ... ... медициналық көмекпен қамтамасыз ету [33].
Мыналар медициналық сақтандыруды одан әрі ... ... ... ... іске асырудың
механизмі ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау есебінің жинақтаушы жүйесін әзірлеу;
•        шетел азаматтарын міндетті медициналық сақтандыруды енгізу;
•        ТМККК тыс қызметтерді алуға өз еркімен ... ... ... ... сақтау және дұрыс тамақтану мәселелері
бойынша қоғам құрылымдарының сектораралық және ... ... ... ... әлеуметтік, психологиялық және
экологиялық ортаның сапасын жақсарту.
4. Медициналық білім беру жүйесін ... ... ... ... ... қабілетті кадрлық әлеуетін нығайту.
5. Азаматтарды ... ... және ... ... ... ... ... техникамен қамтамасыз ету,
соған қоса бәсекеге қабілетті отандық ... және ... ... ... ... ... аудандық денсаулық сақтау бөлімдері жабылуда.
Олардың орындарына енді бірлестіктер жұмыс жасайды. Алдағы ... ... ... үшін ... ... одан тағы жолдама алып облыс арасын
шарлап жүрмейді. Әркім өзі қалаған ... ... ... ... ... Айталық, бұрын жұмыскер еңбекке жарамсыздығы туралы
анықтама аштыру үшін ... ... қаға зын ғана алуы ... Енді ... ауыл ... ... ... емделген жағдайда сол жерден
тиісті құжат алып келе ... ... Ең ... ... өзіңіз сенетін
дәрігер мен жағдайы жасалған ауруханаға баруға мүмкіндік тиеді.
Бұл заңның өзі осы саладағы бәсекелестікті қалыптастыру үшін жасалып ... ... ... өзіне сырқаттардың көп келуіне мүдделі болады. Енді
«пациенттер» бұрынғыдай таңғы сағат 7-ден ... ... ... ... ... Бұл жүйе ... ... әрбір азаматқа дәрігер мен
емхананы өз бетінше, еркін таңдау құқығын береді. ... ... ... ... республика аумағында емделу үшін кез келген
аурухананы таңдай алады. Ал ... ... ... ... ... қызметі
кезекші клиникаға жеткізеді. Бұл ретте сырқат таңдаған стационарда емделуге
жұмсалған шығындарды толығымен министрлік төлейді. ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау саласын
басқарудың басты тетiктерiнiң бiрi болып табылады.
Медициналық көмек сапасын басқару ... құру ... ... мен ... ... жаңа (халықаралық практикада өзiн жағымды
жағынан көрсетiп, ДДҰ ... ... ... көздейдi.     Медициналық
қызмет көрсетулер:     
• медициналық көмек көрсетулердi жеткiзушілердi қажеттi ресурстармен
қамтамасыз ету;     
• медицина қызметкерлерiнiң біліктiлiгiн арттыру, соның iшiнде ... ... ... ... ... енгізу;   
• медициналық ұйымдарда халықаралық стандарт талаптарына сәйкес
сапаны басқару жүйесiн енгiзу;     
• бөлiнген ресурстарды ... ... ... ... ... қызмет көрсетулердi жеткiзушілердi лицензиялау, тiркеу,
сыртқы және iшкi сараптау;     
• көрсетілген медициналық ... ... ... қарай
сараланған төлем әдiстерiн енгiзу;     
• бұқаралық ақпарат ... ... ... көрсетудi
жеткiзушілердiң рейтингiн жариялау;     
• бiрыңғай ақпараттық жүйе құру;     
• қажетті әкiмшілiк, қаржылық санкциялар қолдану негізiнде ... ... ... ... ... ... кезектегi мiндеттерінің
бiрi медициналық көмек көрсетудің барлық деңгейiнде ... ... ... емдеу хаттамаларын жетілдiру болып табылады. ... ... ... ... ... ... сәйкестендiру
жолымен қамтамасыз етілетiн болады. Аурулар диагностикасы мен оларды емдеу
хаттамалары, сондай-ақ медициналық қызмет көрсетулердің сапа индикаторлары
жетілдiрілетін және ... ... ... сәйкес жаңартылатын
болады [34].     
Сапа сараптамасы бiрiншi кезеңде стационар мен БМСК ұйымдары ... сапа ... ... ... ... ... Бұл ... жиi кездесетiн аурулардың мониторингi жүргiзілуге ... ... сапа ... ... ... асырылатын
болады, ал жекелеген жағдайларда (Үйде өлу, қатерлi iсiк ... және ... да ... дендеп кеткен жағдайы анықталғанда)
мiндетті сараптама жүргiзіледi.
Медициналық көмектiң сапасын бақылауды жүзеге асыру жүргiзiлген зерттеу
мен ... ... мен ... ... ... ... диагностикалық зерттеулер мен ем тағайындаудың, ауруханаға
жатқызуға жiберудiң ... мен ... ... және ... ... ... негiзделетiн болады.     
Медициналық қызмет көрсетулерге тиiсiнше сараптаманы жүзеге ... ... ... кешендi жүйесi әзiрленедi, ол медициналық
көмектiң әрбiр деңгейiне арналған ... ... ... ... ... жылы ... оларға көрсетiлген медициналық қызмет көрсетулер
сапасы туралы пiкiрлерiн зерделеудiң жетiлдiрiлген технологиясы ендiрiлген
болатын.
2006 жылдан бастап ... ... ... диагностика мен
емдеуде жiберген қателiктерi үшiн азаматтық-құқықтық жауапкершiлiк шаралары
қолданылып, емделушiлердiң құқықтарын реттейтiн заң нормалары әзiрленді.
2005-2007 жылдары ... емес ... ... ... ... кәсiби, емделушiлер қауымдастықтарын)
қолдау және қажет болған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... аттестаттауға тарту жөнiнде iс-
шаралар өткiзiлді.
2008-2010 жылдар ... ... ... сәйкес аурулар
диагностикасы мен ... ... ... медициналық көмек сапасы
индикаторларын одан әрi жетiлдiру жүзеге асырылып келеді.
Алға ... ... iске ... тым ... ... ... және ... көмектi жақсартуға, бюджет қаражатын тиiмдi
пайдалануға және медицина қызметкерлерiнiң өздерi ... ... ... ... ... ... кешендi басқару
жүйесiн құруға мүмкiндiк бередi.
Денсаулық сақтау жүйесiнде жаңа экономикалық қатынастарға бiртiндеп көшу
реформалау мен ... ... ... ... ... табылады.
Тек шынайы бәсекенiң элементтерi ғана сала ... ... ... ... ... соның iшiнде бюджет қаражаттарын
оңтайландырады және көрсетiлетiн қызмет сапасын көтередi.
Қалыптасқан "көп арналы ... ... ... ... үш ... - ... ... жабдықтарды сатып алу мен күрделi жөндеу
үшiн күрделi шығындар бойынша қаражат алады) ... ... ... жеке ... ... тек бiр көзге - ағымдағы тарифке ... бола ... ... ... ... ... бәсекенi дамыту
мүмкiн емес. 2007 жылдан бастап тарифтi, олардың құрамына негiзгi ... ... ... ... ... қалыптастырудың жаңа жүйесiн
енгiзу басталды. Бағдарламаны iске асырудың ... ... ... сақтау ұйымдарының материалдық-техникалық базасы мен тарифтердiң
қажеттi деңгейiне қол жеткiзе ... ... "көп ... ... бас ... ... реттеу тетiктерiн күшейтті, бұл
медициналық ұйымдардың қаржылық тұрақтануын қамтамасыз ... ... ... көрсету саласындағы жеке сектордың дамуы үшiн қажеттi
жағдайлар жасады. Бұл ретте жеткiзушiлер меншiк ... ... ... ... ... материалдық-техникалық базаны күшейту,
шаруашылық қызметi нәтижесiнде үнемделген қаражатты бөлу ... ... ... ... [36, 3 ... жабдықтардың қымбат тұратын түрлерiн алу кезiнде ... ... және ... сақтаудың мемлекеттiк және жекеше ұйымдары
үшiн тең мүмкiндiктер мен тең ... ... ... ... ... ... ... кеңейту жөнiнде шаралар әзiрленетiн
болады.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... мәселелердi шешудi қажет етедi:
1) тапсырыс берушi (мемлекеттiк орган) мен жеткiзушi (медициналық
ұйым) арасындағы шарттық ... ... ... мiндеттi және жауапкершiлiктi ... ... ... ... ... бөлiгiнде жетiлдiру.
млекеттiк және жеке ... ... ... медициналық
көмектiң кепiлдендiрiлген көлемiн көрсету жөнiндегi қызметтердi
беру үшiн ... ... ... ... пен
экономикалық жағдай негiзiнде тепе-тең жағдайға ие болады. Осы
жағдайларды iске асыру үшiн ... ... ... ... ... шаруашылық жүргiзу
құқығындағы мемлекеттiк кәсiпорындарға, жауапкершiлiгi шектеулi
серiктестiктерге, акционерлiк қоғамдарға өзгерту және оларды
қайта ... ... беру ... ... ... қажет. Бұл ретте туберкулез, қатерлi iсiк
аурулары және басқа әлеуметтiк жағынан елеулi ... ... ... ... ... ұйымдардың
кейбiреулерi өздерiнiң мәртебесiн өзгертпейдi. Сапалы
медициналық көмек ... ... ету ... ... ... бiр ... ұйымға арналған қабылдаудың
шектiк сандық және сапалық көрсеткiштерi енгiзiлетiн болады;
      2) жан ... ... ... ... ... ... қорды ұстауға көшу денсаулық сақтау жүйесiнiң ... ... ... ... ... ... ... етуге, түбегейлi
әсер етедi. Мемлекет БСМК деңгейiнде жеке сектордың ұлғаюына ... ... ... ... ... және ... деген
көзқарастан олар бiршама тартымды болады.
Денсаулық сақтауды тұрақты дамытуды қамтамасыз ету және тиiмдiлiктi
арттыруды ынталандырудың iшкi ... iске қосу үшiн 2010 ... ... ... мемлекеттiк шығыстарды IЖӨ-нiң 4 процентiне дейiн кезең-
кезеңiмен көтеру көзделедi. Бiрiншi кезеңде саланы қаржыландыру жүйесiнде
бұрын ... ... iске ... ... ... тиiмдi
пайдалануға, жүйеге инвестиция тартуға және ... ... ... ... әзiрленетiн болады.     
Қазақстан Республикасының Бюджет Кодексiне сәйкес денсаулық сақтауды
басқарудың облыстық органы бiрыңғай төлеушiнiң ... ... ... ... iшкi ... ... жан басына ... мен ... ... ... ... ... медициналық
көмек көрсетулердiң сапасына бақылауды қамтамасыз етедi. Денсаулық сақтау
министрлiгi тауарлар мен қызмет көрсетулерді ... ... ... ... төменгi еңгейге бередi.      БМСК ұйымдары үшiн жан
басына шаққандағы нормативтер осы ... ... ... ... ... берiлген тұрғындардың жынысы мен жас құрамы және өңірлік
ерекшеліктерді білдiретiн басқа да факторлар ... ... ... Жан ... ... ... ... қамтамасыз ету
мақсатында оны жыл сайын ұлғайта отырып 2010 жылы оңтайлы деңгейге ... ... ... ... Кезең-кезеңiмен, БМСК деңгейiнде
көрсетілетiн көмек көлемiнiң өсуiне қарай, БМСК ... ... ... ... оның ... ауру ... мен ... жекелеген
санаттары бойынша ауру адамдарға амбулаторлық ... ... ... дәрi-дәрмекпен қамтамасыз етудi ұсыну жолымен өсетiн болады.
2005 жылы ... ... ... ... ... ... шығындардың шеңберiнде бөлiнген 15 ... ... ... бiр ... БМСК ... қаржыландыруға бағытталатын болады.
Нәтиженi бағалауға мүмкіндiк беретін және ынталандыру мен ... ... ... iске ... ... мен ... негізiнде құрылған, ресурстарды пайдалану ... мен ... ... ... 2005 жылы ... 2006 ... ... бағалауды жүргiзуге және ... мен ... ... бөлiктерiн iске қосуға қол ... мен ... ... ... ... сапа ... ... тиiмдi пайдаланудың ұлттық жүйесi 2005 жылы әзiрленiп, 2006
жылдан ... ... ... ... ... қаржыландыру әдiстерi әртүрлi
деңгейдегi жеткiзушiлер үшiн дұрыс ынталандыруды қамтамасыз етуге ... үшiн (КШТ) ... ... ... ... ... ал
БМСК үшiн медицина ұйымдары қызметiнiң алдын ... ... ... ... ... ынталандыру.     
Қаржыландыру әдiстерi кезең-кезеңiмен жетілдiріліп ... ... КШТ ... ... мен ... құрылымы дәлелдiк медицина
әдiстерiне негiзделген диагностика мен емдеудiң мерзiмдiк хаттамаларын
әзiрлеу ретiне қарай қайта ... ... ... ... ... ... жабдықтарының, оның техникалық жай-
күйi мен тиiмдi пайдаланылу мониторингi ұдайы жүзеге асырылып, оның iшiнде
қымбат тұратын жабдықтар жұмысын есепке алу ... ... ... жыл ... ... ... ... ақысын төлеу жүйесiн
жетiлдiру, "ақырғы нәтижесi бойынша" төлем принципiн iске қосу ... ... ... ... ұйымы қызметкерлерiнiң еңбек
ақысын төлеу сараланған, бiлiктiлiк, көрсетiлетiн көмек сапасы мен көлем
деңгейiне ... оның ... тура ... ... ... төмендетуге
мүмкіндiк беретiн ақылы негiзде болуға тиiс. 2006 жылдан бастап медициналық
қызметкерлердің ... ... ... ... ... 2005 жыл ... ... бюджеттен медициналық көмектiң
кепiлдендiрiлген көлемiн ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету жөнiндегi шаралар жүйесi
әзiрленетiн болады. Медициналық ұйымдардың түрлi көздерден, оның ... ... ... ... ... ... ... алынған
қаражаттарды есепке алу жүйесi жетілдiрілетiн болады. Медициналық қызмет
көрсетулер мен тауарлар ... адам ... ... ... ... ... қызметтердi емделушілер тарапынан бақылау ... [35, 17 ... ... ... ... ... қызмет көрсетулер тiзбесi мен
көлемi туралы кеңiнен ақпараттандырып отырумен, өтiп ... ... ... ... ... ... ... және не үшiн
төлеуге тиiс екендiгi туралы қажеттi ... ... ... ... ... ағымдарын қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан
Республикасының қолданыстағы заңнамасына өзгерiстер мен толықтырулар жұмыс
берушiлер ... да, ... ... ... өз ... да ... сақтандыруды ынталандыру жөнiнде шаралар қолданылатын болады.
Тәуекелдiң таңданбалылығы проблемасын шешу ескерiле ... ... ... ... да, ... да ... пайдалы
болды. 2006-2007 жылдары ұлттық денсаулық сақтау шоттарын енгiзу бойынша
2005 жылдан бастап дайындық ... ... бұл ... саладағы,
оның iшiнде жекеше сектордағы қаржылық ... ... ... ... мүмкiндiк бередi.
      Екiншi кезеңде қаражатты тиiмдi пайдалануға ... ... ... ... тарту мен аймақаралық теңдестiрудiң
жаңа саясаты енгiзiлетiн болады, бұл оған тұрақтылық ... ... одан әрi ... ... және ... ... артуына
жағдай жасайды. Түрлi өңiрлердегi халықтың ақысыз медициналық көмектiң
кепiлдендiрiлген көлемiне тең қолжетiмдiлiгiн ... ету үшiн ... ... ... ... ... ... бiрге ауру құрылымы мен басқа
да объективтi факторлар ескерiле отырып, ... ... ... үшiн ... ... ... ... Қаржылық
ресурстарды неғұрлым тиiмдi әкiмшiлiк етуге жағдайлар жасау, ... ... ... көтеру, медициналық көмек көрсетудiң түрлi
деңгейлерi ... ... ... ... ... ... ұтымды
пайдаланылған жағдайларда қайта инвестициялау үшiн барынша бағдарламалық
шоғырландырылу жүргiзiлуi ... ... ... ... ... ету ... маңызды мiндеттерiнiң бiрi болып
табылады. Дәрiлiк заттарды қолдану ... алу ... мен ... ... рөл ... ... қатар, дәрiлiк заттар ... ... ... ... құрылымы дәрiлiк заттар сапасы мен
оның қолжетiмдiлiгiн қамтамасыз ету бөлiгiнде қосымша шаралар қабылдауды
талап етедi.      Осы ... алда ... ... шешу ... ... ... бар дәрілік заттарға жеке және ... ... ... ... ... заттарды бөлшек
дәрiханалық желілерде уәкілеттi орган айқындайтын тiзiм ... ... ... ... ... мен ... қамтамасыз ету
жөнiнде шаралар қолдану; дәрiлiк ... ... ... 2005-2015 жылдарға арналған индустриялық-инновациялық
даму стратегиясы шеңберiнде фармацевтикалық және медициналық өнеркәсiптi
одан әрi ... ... ... екi ... шешу көзделiп отыр. Бiрiншi
кезеңде, 2005-2007 жылдар iшiнде: халық үшiн негiзгi (өмiрлiк ... ... ... ... арттыру және денсаулық сақтау ұйымдарының
барлық деңгейiнде, әсiресе ауылдық жерлерде формулярлық ... ... ... ... ... ... ... жөнiнде дайындық жұмыстарын жүргiзу;  2007 жылдан бастап отандық
фармацевтикалық салаға халықаралық стандарттарды (GLP, GCP, GPP, GDP, ... ... ... ... ... алу туралы заңнамасына сатып
алынатын дәрiлiк заттардың сапасына кепiлдiк беретiн ... ... ... ... ... ... ... тиiмдiлiгiн арттыру; 
қолданылатын дәрілік заттардың жанама әсерлерiне мониторинг жүргiзу [35,22
бет].
Денсаулық ... ... ... ... медициналық
мақсаттағы бұйымдарды және медицина техникасын сараптаудың ұлттық ... ... ... ... ... заттар айналымы
саласында ғылымы зерттеулер ұйымдастыру және жүргiзу үшiн ... ... ... ... ... практика" талаптарына
сәйкес ... ... ... ... ... ... ... және төрт аймақаралық зертхана құрып, ... ... ... рыногына енiп кетуiнiң алдын алу
мақсатында дәрілік заттар айналымы ... ... ... жоғарылату, фармаколаңкестiктiң қаупiн төмендету; дәрiлiк
заттар айналымы саласындағы мемлекеттiк ... және ... ... ... сынақ орталықтарының мамандарының халықаралық
стандарттарды, сапаны басқару жүйесiн оқып-Үйренуiн ұйымдастыру;    дәрiлiк
заттардың сапасын ... ... ... ... ... үшiн ... ... жағдайын қамтамасыз ету;  құрылғалы
отырған Денсаулық ... ... ... ... ... дәрiлiк
заттар айналымы саласында ақпарат жинау және ... ... ... ... ... Екiншi кезеңде, 2008-2010 жылдары, дәрiлiк заттар айналымы саласында
фармацевтика секторының халықаралық ... ... ... ... ... ... ... Дәрiлiк заттар айналымы саласында
сынақ зертханаларын, медициналық техникалар мен медициналық ... ... ... ... ... ... дәрiлiк заттар
сапасын басқару жүйесi құрылатын, дәрiлiк заттарды пайдалану қауiпсiздiгi
мен тиiмдiлiгi ... ... ... ақпараттандыру әдiстемесi
әзiрленетiн болады [35,25 бет].
Қазақстан Республикасын ақпараттандыру шеңберiнде 2005-2007 ... ... ... ... ... ... әрi - ДБАЖ) құрылған
болатын, оның негiзгi бағыттары: азаматтар денсаулығының жай-күйi ... ... ... мен ... ... және дәрiлiк көмек
алудың бiрыңғай әдiстемесiн әзiрлеу;      ақпаратты талдау, қорыту және
денсаулық сақтау ... мен ... ... ... әрбiр
емдеу-алдын алу ұйымдары мен ... ... ... басқармасы
органдарынан қажеттi ақпарат алуға мүмкiндiк ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы мен азаматтардың медициналық көмектi тұтыну көлемiне
тиiмдi мониторинг жүргiзуге ... ... ... ... ... аурудың электрондық тарихын жасау.
БМСК, емханалар, стационарлар деңгейiнде медициналық көмек көрсетудiң
сабақтастығын қамтамасыз ... ... ... ауру ... ... алу үшiн жеке ... ... бiрегейлендiрiлген кодын қолдану,
сондай-ақ "Жеке адамдар" мемлекеттiк деректер базасы шеңберiнде медициналық
ақпараттың ... ... ... ... ... медициналық
аспектiлердi, әлеуметтiк жеңiлдiктер мен көмекақыларды ескеру болады.
ДБАЖ-ды 2010 ... ... ... үшiн мынадай мiндеттер шешiлетiн
болады:  басқарушылық шешiмдер қабылдау мен ДБАЖ-да ... ... ... ... медициналық көмек көрсетудiң сапасын басқаруды
автоматтандыру;      қолда бар ведомстволық ... ... ... ... және ... ... сүйемелдеу;     
ведомстволық, статистикалық және медициналық-технологиялық ақпараттық жүйе
әзiрлеп, енгізу және ... ... ... медициналық-электрондық картасын енгiзу [38].
Денсаулық сақтауды ақпараттық қамтамасыз етудi ... ... ... ... ... органға ведомстволық бағынысты
ақпараттық-талдау орталығы (бұдан әрi - АТО) ... ... ... ... мiндеттерге сәйкес саланың ақпараттық моделi ... ... ... ... ... ... ... стандартталған, терминологиялық келiсiлген параметрлерiн әзiрлеу
үшiн негiз болады. әзiрленген ... ... ... ... ... одан әрi ... ... және есепке
алудың қосарланушылығын болдырмау, денсаулық сақтаудағы қазiргi есепке алу
мен есептiлiк ... ... ... болады. Нәтижесiнде денсаулық
сақтаудың, басқару органдарынан бастап халыққа тiкелей медициналық көмек
көрсетумен ... ... ... ... ... деңгейiне
ақпараттық жүйенi енгiзудiң әрбiр кезеңiнде деректердi жинау мен қайта
өңдеу әдiстемесi, ... ... ... ... мен ... қабылдау әдiстемесi әзiрленетiн болады. Қазiргi есепке алу мен
есептiлiк жүйесi денсаулық сақтау ... ... ... және
медициналық-экономикалық аспектілерiне сәйкестендiрiлетiн болады.
Бiрыңғай ақпараттық жүйе барлық жеке және заңды тұлғалардың ... ... ... ... қызмет көрсетулердi тұтынуына
және басқа өлшемдерге қатысты ақпаратқа сұраныстарына жауап беретiн болады.
Қазақстан Республикасы дамуының негiзгi басымдықтарының бiрi медициналық-
демографиялық жағдайды жақсарту ... ... ол, ... ... ... бала ... қорғауға (бұдан әрi – АБДҚ) байланысты.
      Ана мен балаға қызмет көрсетудi күшейтуге ... ... ... қарамастан, пайдаланылып отырған ресурстардың тиiмдiлiгi төмен
күйiнде қалуда. Бала туу баяу көтерiлiп келедi, жүктiлiк кезiндегi ... мен ана өлiмi ... ... төмендеуде.  Балалардың дене мен
психикалық ... ... ... ... ... АБДҚ ... негiзгi бағыттары ана мен бала денсаулығын қорғау мен
нығайту, ана, сәби және бала ... ... ... үшiн ... ... да мүдделi қызметтермен ықпалдасатын, тиiмдi iс-қимыл ... ... ... ... ... ... ... шаралар қолданылатын болады:
ұрпақты болу жасындағы әйелдер мен балаларға ақысыз медициналық көмектiң
кепiлдендiрiлген көлемi шеңберiнде медициналық ... ... ... сайын балалар мен ұрпақты болу жасындағы әйелдердi ... ... ... ... ... ... iске ... АБДҚ жүйесiн нығайтуға ... ... ... бұл ана мен ... ... ... ... көрсеткiштерiн жақсартады [30, 21 бет].      
Халықтың әлеуметтiк жағынан елеулi аурулары ... ... ... ... ... ... ... мен ұзақтығын көтеру
мақсатында әлеуметтiк жағынан елеулi аурулардың алдын алу, ерте ... және ... ... оңалту шараларын iске асыру жүргiзiлетiн болады.
Осы бағытта:  мүдделi ведомстволар, ... және ... ... ... ... ... жыныстық жолмен берілетiн жұқпалы
аурулармен ауырудың алдын алу мен одан әрi ... ... ... жүзеге асырылатын;      АҚТҚ жұқпалары мен ЖҚТБ ... ... ... халықаралық стандарттары енгiзілетiн;     
психикасы мен ... ... ... ... мен ... кешендi
бағдарламалары әзiрленiп, енгiзілетiн;      нашақорлыққа тәуелдi адамдардың
өңiрлiк медициналық-әлеуметтiк орталықтары (бөлiмшелерi), кәмелеттік жасқа
толмаған нашақорлыққа тәуелдiлердi емдеу және ... ... ... ... стационарлық бөлiмшелер ашылатын;     
нашақорлықты емдеу мен оның ... ... алу ... озық
технологиялар енгiзiлетiн;      Қазақстан Республикасында есiрткiнiң
таралуына ... ... ... ... жүйесi
құрылатын;  аудандық медицина ұйымдарында эндокриндiк аурулармен, ... ... ... қант ... ауыратындарды ерте диагностикамен,
емдеумен қамтамасыз ету және диспансерлеудiң ... ... ... ... ... ... ... [39].
Туберкулезге қарсы күреске, эпидемиологиялық жағдайды жақсартуға,
аурушаңдық пен өлiмдi ... ... ... ... ... ауыратындарға өткiзiлетiн емдеу-сауықтыру және алдын алу iс-
шараларының барлық ... БМСК ... ... ... ... ... ... Туберкулезбен ауыратындардың ... ... ауру ... ... ... жүргiзудi сақтау және
туберкулезге қарсы күрес жөнiнде ... ... ... ... ... етiлетiн болады.      Ұдайы бацило бөлетiн
созылмалы ... ... ... ауру ... ... үшiн облыстық
туберкулезге қарсы диспансерлер жанынан ... ... ... ... ... ... ... мекемелердiң
мамандандырылған бөлiмшелерi емделуден ... ... ... ... ... арналып қайта құрылады.
      Емдеу-диагностикалық iс-шаралары DOTS-қосу стратегиясын одан әрi iске
асыруды және ... ... ... ... ... тиiмдi кестесiн енгiзудi көздейтiн болады.
      Одан әрi туберкулезбен ауыратындарды және ... ... ... ... әлеуметтiк қолдауды кеңейту жөнiндегi
шаралар жүзеге асырылмақ.      Онкопатологияға қатысты ... ... ... әдiстерi қолданыла отырып, мақсатты топтарға алдын
ала тексерулер жүргiзу арқылы қатерлi өскiндердi ерте анықтауға баса ... ... ... демiкпе, артерия гипертониясы, жүректiң
ишемиялық ауруы және басқа да, оның iшiнде хирургиялық емдеудi қажет ететiн
жүрек-қан тамырлары ауруларының ... алу мен ... ... ... ... әзiрленiп, жүзеге асырылады.  Өлiм себебiнiң растығын белгiлеу
мақсатында сот-медицина сараптама органдарын техникалық ... ... ... ... ... елеулi аурулармен ауыратын ауруларды дәрiлiк
қамтамасыз етудi ... үшiн, ... ... қағидаттарын ескере отырып,
ақысыз, жеңiлдiк негiзiнде берiлетiн дәрiлiк заттар тiзбесi қайта қаралуға
тиiс.
      ... ... ... ... ... ... ... таралу, оның халық денсаулығына және ел экономикасына
тигiзетiн зиян мөлшерiн ... ... ... ... ... ... ... сақтау мен жақсарту
мақсатында жүргiзiлетiн iргелi және ... ... ... ... ... ... дамыту процесiнде инновациялық тиiмдi pecуpc үнемдейтiн
технологиялар енгiзу арқылы ... ... ... ... шешудi қарастыратын болады.
Медицина ғылымы мынадай бағыттар бойынша дамиды:
      әлеуметтiк жағынан елеулi аурулардың алдын алудың, ерте анықтаудың,
емдеудiң және ... озық ... ... ... және ... ... және қолданбалы медицина ғылымының, оның негiзгi даму
бағыттарын қалыптастыруға және ... ... ... ... етуге Денсаулық сақтау министрлігінің қатысуын
қамтамасыз ете отырып, сабақтастығы;      медицина ғылымының өндiрiспен
және ... ... ... ... ... ... ... тәжiрибе алмасудан алынған ғылыми ... ... ... ... халықаралық ғылыми-зерттеу ұйымдарына
интеграциялануын, халықаралық ... ... ... ғылымының,
білім мен клиникалық практиканың ... ... ... ... жоспарланатын және қабылданатын шаралардың
экономикалық және әлеуметтiк тиiмділігін ... ... ... ... ... ... ... принциптерiн
енгiзу. Бағдарламаның мақсаты мемлекет пен адам арасындағы денсаулық сақтау
үшiн ынтымақтасқан жауапкершілiк, ... ... ... ... ... БМСК-нi басымдықпен дамыту
принциптерiне негiзделген медициналық көмек көрсетудiң тиiмдi жүйесiн ... ... ... ... ... ... ... Мемлекет пен адам арасындағы денсаулық сақтау үшiн
        жауапкершiлiктi бөлiсу.
2. БСМК-ға негiзгi екпіндi ... ... ... ... ұйымдастырудың халықаралық принциптерiне көшу.
3. Денсаулық сақтауды басқарудың жаңа үлгiсiн және саланың
     бiрыңғай ақпараттық жүйесiн құру.
4. Ана мен бала ... ... ... ... ... ... мәнi бар ... деңгейiн тұрақты төмендету.
6.Медициналық бiлiм берудi реформалау.
Бағдарламаның шеңберiнде шешiлетiн проблемалардың ауқымы, республикалық
және жергiлiктi бюджеттердiң ... ... ... ... ... оны екi ... iске асыруға мүмкiндiк бередi. 
Бiрiншi кезеңде мынадай мiндеттердi шешу көзделедi: денсаулық сақтау
үшiн мемлекет пен ... ... ... тегiн медициналық көмектiң кепiлдi көлемi бойынша ең төменгi
стандарттарды белгiлеу; салауатты өмiр салтын қалыптастыру жөнiнде ... ... ... ... ... ауыстыру;     
стационарлардан БМСК қызметiн қаржылық-әкiмшiлiк жағынан ... ... ... ... ... БМСК материалдық-техникалық
базасын нығайту;  стационарлық және жедел медициналық көмек қызметiн ұтымды
ету; ана мен бала ... ... ... ... ... елеулi аурулар саласында профилактикалық,
диагностикалық және емдеу-оңалту iс-шараларын күшейту; тәуелсiз ... ... құру ... ... қызметтердiң сапасын қамтамасыз
ету; медицина ... ... ... қарым-қатынастарды
енгiзу; менеджерлердi даярлау және денсаулық ... ... ... ... жаңа жүйесiнде жұмыс iстеу үшiн медицина және
фармацевтика кадрларын даярлау және қайта ... ... ... ... жүйесiнiң нормативтiк құқықтық базасын ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыру; осы заманғы ақпараттық технологияларды әзiрлеу және енгізу. 
Екiншi кезеңде мыналар ... ... және ... нығайту
және жалпы практика ... ... ... арқылы БМСК-нi қайта
құру; стационарлық және ... ... ... ... ұйымдастыру және
нығайту, медициналық көмек көрсету ... ... ... ... және ... ұйымдарының
арасында бәсеке туғызу арқылы көрсетілетiн медициналық қызметтердiң сапасын
көтеру;      медициналық бiлiм берудi ... ... ... ... емдеуден алдын алу iс-шараларына және ... ... ... ... аудару;  жеке адам мен қоғам
денсаулығын сақтау мен нығайту үшiн ... ... ... ... ынтымақтасқан жауапкершілiгiн ... ... ... кепiлдi көлемiнен тыс ... ... жеке ... ... медициналық сақтандыру
жүйесi шеңберiнде;  жұмыс берушiнiң есебiнен және Қазақстан ... ... ... ... да көздерден жүзеге асырылады.     
Қосымша ... ... ... ... ... ... шығындардың орнын толтыруға, ... ... ... ... ... ... ... Аталған қаражаттарды
пайдалану тәртiбi Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жетілдiрудің басым бағыты жедел көмек қызметтерiнің және
стационарлардың жұмыстарын ... ... ... ... ... ... ... жаңа моделiн құру болады. Бұл ... ... ... дәрежеде сай келiп, денсаулық сақтау үшiн медицина
қызметкерлерi мен азаматтардың өзара ... ... ... ... медициналық көмек көрсетудегi сабақтастық пен кезеңділiктi
қамтамасыз ете отырып, ... ... ... ... ... ... мүмкiндiк бередi.      Қазақстан Республикасының
ауылдық аумақтарын дамытудың мемлекеттiк және ... ... ... жылдары ауылдық денсаулық сақтаудың материалдық-
техникалық базасы жақсартылатын ... ... ... ... ... ... күрделi жөндеу және белгіленген нормативтерге сәйкес, сондай-ақ
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлiгi әзiрлеген ... ... ... ... ... желiсiн дамытудағы
қажеттілiкті және ... салу мен ... ... қаржыландыру көздерiн
айқындау жөнiндегi әдiстемеге сәйкес БМСК ... ... және ... автокөлiктермен толық жарақтандыру жүзеге
асырылатын болады.     
2005-2007 жылдарда денсаулық сақтау объектілерiнiң 90-ы салынып, 450-i
жөнделуден өтті. Бұл ... ... ... мен ... босандыруға
көмектiң барлық қажеттiлiктерi толық қамтамасыз етілуге тиiс. Ұтқыр
медицина мен ... ... ... ... ... ... ... сақталатын болады. Медициналық көмектi ұйымдастыруды
жетілдiрудiң негiзгi бағыты жалпы практикадағы дәрiгердiң ... ... ... ... болып табылады. Оған ФП мен ФАП персоналдарына
басшылық ету (фелъдшерлер, ... ... ... әлеуметтiк
қызметкерлермен қызметтi үйлестіру жүктелетiн болады. әойылған мiндеттердi
орындау үшiн жалпы практика жөнiндегi фельдшер-акушер персоналды ... ... ... жылы АДА ... ... амбулатория),
АУА/АА (ауылдық учаскелiк аурухана/ауылдық аурухана) және ... ... ... ... ... ... жаңа схемасына және функцияларының айқын бөлiнуiне
байланысты аудандық емханалар аудандық орталық ауруханалардан қаржылық және
заңдық ... ... ... ... ... ұйымдарының
ұйымдастыру-құқықтық нысаналарын өзгерту мәселесi қаралатын болады. Ауылдық
жерлерде аудандық орталық ауруханаларға (аудандық) ерекше рөл ... ... ... ... ... медицина және
фармацевтика кадрларымен ... ету ... ... және
фармацевтикалық жоғары және орта білімi бар мамандарды ... ... ... ... үй ... бiр жолғы көмекақылар төлеудiң,
ауылдық жерлерде үш жыл ... ... ... ... ... беру
кредиттерiн өтеу сияқты пәрмендi тетiктер ... ... ... ... ... үш жыл бойы ауылда жұмыс iстеу
шартымен ... ... ... бюджеттер қаражаттары есебiнен
мақсатты гранттар бөлу құқығы берілетiн ... ... ... ... ... ... оның қол жетімділігі мен сапасын арттыруды
қамтамасыз ететін жағдайды ... ... ... ... ... ... ... заманғы денсаулық сақтаудың бәсекеге
қабілетті жүйесін құру денсаулық ... ... ... ... мен
міндеттер болып табылады. Үкімет мемлекеттің қаржы ресурстарын тиімді
бөлген ... ... ... ... ... ... тиіс ... басқару жүйесін реформалау жөнінде шаралар қабылдайтын болады.
Әлемдік стандарттарға кезең-кезеңімен қол ... ... ... ... ... аурулардың алдын алу мен оларды ... ... ... ... ... оның ... ... озық
әдістерді пайдалану арқылы қамтамасыз етілетін болады. Осыған байланысты
2010 жылдан бастап денсаулық сақтау ... ... ... және ... ... сияқты тетіктер мен құралдар
енгізілетін ... ... ... ... кластер құру шеңберінде
шетелдік жетекші компанияларды оларды басқару үшін одан әрі тарта отырып,
жаңа алты ... ... ... аяқталады. Сала құрылымын
жетілдіру мақсатында денсаулық ... ... ... ... ... болады. Бұл қазіргі бар және жаңадан іске ... ... ... тиімді пайдалануды қамтамасыз ... ... ... ... сапасы мен қол жетімділігін арттырады.
Бұдан басқа, медициналық қызметтің ... ... және ... ... ... ... индикаторлары әзірленетін ... ... Қан ... ... ауруларынан, туберкулезден,
АҚТҚ/ЖҚТБ-дан және басқа да әлеуметтік маңызды аурулардан қайтыс болуды
азайту, ... ана мен бала ... ... ... ... ... алда тұр. ... дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету жүйесі
жетілдірілетін болады, дәрілік заттарды ... алу, ... ... ... ... жүйесі жақсартылады, сондай-ақ фармацевтикалық
сектор мониторингінің қазіргі заманғы ... ... ... ... проблемасы медициналық білім берудің сапасы болып қала
береді. Қазақстан Республикасының медициналық және фармацевтикалық ... ісін ... 2006 – 2010 ... арналған тұжырымдамасын іске
асыру жалғастырылады, білікті медициналық және фармацевтикалық кадрларды
халықаралық стандарттар негізінде ... жаңа ... ... ... жасалатын болады.Ғылыми зерттеулерді ... ... ... сәйкес келуге тиіс. Денсаулық сақтаудың бірыңғай
ақпараттық жүйесін, сондай-ақ ауылдық ... ... ... ... жалғастырылады. Ауылда кадрларды орнықтыру тетігі
әзірленетін болады. Жеке меншік медицинаны одан әрі ... үшін ... ... Денсаулық сақтауда еңбекақы төлеу жүйесін одан әрі
жетілдіру жөніндегі жұмыс жалғастырылады.2007 жылы денсаулық сақтау ... ... ... ... ... денсаулығы және денсаулық сақтау
жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің жобасы әзірленетін болады.
3.2 Салауатты өмір салтын қалыптастыру арқылы халықтың денсаулығын ... ... ... ... өмір ... бағдарламасы
«Қазақстанның 2030 жылға дейінгі Даму ... одан әрі іске ... ... ... ... Республикасы Президентінің 2007 жылғы 6
сәуірдегі № 310 Жарлығын, «Мемлекет ... ... ... ... жыл сайынғы жолдауларын іске асыру жөніндегі негізгі
бағыттардың (іс-шаралардың) ... ... және ... Үкіметінің 2007-2009 жылдарға арналған бағдарламасын орындау
жөніндегі іс-шаралар жоспарын ... ... ... ... 2007 ... 20 ... № 319 ... және Қазақстан
Республикасының Премьер-Министрі К. Мәсімовтың 2007 жылғы 2 маусымдағы № 20-
18/003-612 2-т. тапсырмасын іске асыру үшін әзірленді.
Қазақстан қол ... ... өсу мен ... ... ... қабілетті 50 елдің қатарына кіруді және орнықты ... ... ... ... ... ... реформалар
өткізуге мүмкіндік береді.
Елдің орнықты дамуы саласындағы міндеттердің бірі ұлттың ... ... ... ... және ... арқылы халықтың орташа
өмір сүру ұзақтығын ұлғайту болып ... ... ... медицинаны одан әрі қарай дамыту денсаулық
сақтау ... ... алу ... ... ... ... ... көрсеткіштерін жақсартуды қамтамасыз ете ... ... ... ... (ДДҰ) ... ... адамның денсаулығы
денсаулық сақтау жүйесінен барлығы 12% ғана тәуелді, және 50% - ... ... ... ... ... өмір ... және денсаулықты
нығайту мүмкіндіктеріне қол жеткізуден қалыптасатын өмір салтына тәуелді.
Осыған байланысты салауатты өмір ... ... ... ... мен
белсенділікті қалыптастыру өзекті болып табылады. Оның негізгі құралдарының
бірі дәлелдеу медицинасы негізінде ... өмір ... ... әрі - ... ... жаңа технологияларын, тәсілдерін және әдістерін
пайдалана отырып, адамның денсаулық ... ... және ... ... ... ... әлеуметтік, экологиялық,
мәдени) күшейту жөніндегі сектораралық кешенді ... ... ... ... ... ... жүйесін құру ұлттың сауығуына
және Қазақстанның орнықты дамуға көшуіне түбегейлі әсер етуі тиіс.
 Соңғы ... ... ... ... мен ... іс-қимылдары
арқасында Қазақстандағы әлеуметтік-экономикалық ахуалдың тұрақтанғандығы
және едәуір жақсарғандығы байқалады.
Сырқаттанушылық ауыртпалығын, ... ... ... өлім ... және денсаулықты нығайтуға әлемдік қауымдастықтың жоғары
мүдделігін ескере келе, соңғы ... ДДҰ ... ... ... бұларға Қазақстан да қосылды: алкоголь бойынша Еуропалық іс-
қимыл ... (2000), ... ... қарсы күрес жөніндегі негіздемелік
тұжырымдамасы (2003), ... өмір сүру ... мен ... ... Хельсинки Декларациясы және іс-қимыл ... ... дене ... ... және ... саласындағы ғаламдық
стратегия (2004), Ғаламдық жағдайда денсаулықты ... ... ... (2005), ... емес аурулардың алдын алу мен оларға қарсы
күрестің Еуропалық стратегиясы (2006), ... ... ... ... ... ... ... халықтың денсаулығын сақтау мен нығайту жөніндегі
тиімді кешенді бағдарламаларды әзірлеу мен жүзеге асыруға мынадай ... ... ... ... ... жеке ... ... денсаулық әлеуетін оған қатысты
экономиканың барлық секторларын ... ... ... факторларының
денсаулыққа әсерін төмендету жөніндегі мемлекеттік саясатты әзірлеуге
үкіметтің жауапкершілігі;
2) салауатты өмір ... ... ... ... үшін ... ... және тұрақты дамуға капитал салу ретіндегі өмір бойғы білім
мен алдын алу;
4) денсаулықты сақтау мен ... ... ... ... ... жауап беретін денсаулық сақтау жүйесін және
тиісті инфрақұрылым жасау.
Соңғы жылдары Қазақстан Республикасының СӨСҚ ... ... және ... ... ... ... сақтау мен
нығайту үшін салауатты өмір салтын насихаттау және ... мен ... ... ... ... ... алу жөніндегі іс-
шараларды өткізуді қамтамасыз ететін белгіленген заңнамалық база әзірленді.
Алайда СӨСҚ-ға, ... ... ... алуға және ... ... ... ... ... қолданыстағы заңнамалық
негізді халық денсаулығының қазіргі уақыттағы жай-күйі мен халықаралық
тәжірибені есепке ала ... одан әрі ... және ... әзірлеуді
талап етеді.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың ... ... ... ... 50 ... ... кіру стратегиясы»
Жолдауы (2006) және ... ... ... 2006 ... 14
қарашадағы № 216 Жарлығымен мақұлданған Қазақстанның 2007-2024 жылдарға
арналған ... ... өту ... ... ... СӨСҚ ... ... міндетін қойды.
Қазіргі таңда Қазақстанның өзіне әлемнің озық ... ... өмір ... ... ... ... бар. ... облыстық,
қалалық және аудандық деңгейлерде ұсынылған СӨСҚ қызметі құрылды. Өкінішке
орай, бүгінгі таңда тек Жамбыл ... ғана ... ... ... ... ... ... етілу проблемалары бар. СӨСҚ өңірлік
орталықтарының деңгейінде дәрігерлермен және орта медицина қызметкерлерімен
орташа ... ... 78% ... ... ... ... ... - кемінде 50%.
СӨСҚ Орталықтарын өңірлік бюджеттерден қаржыландыру орындалған
жұмыстардың көлемін, ... ... ... және СӨСҚ ... ... өмір ... бағдарламасын іске асыру үшін ... ... ... жылы СӨСҚ ... іс-шараларды қаржыландыру республика бойынша
денсаулық сақтауға жұмсалатын жалпы шығындардың тек 0,15% ғана ... ... СӨСҚ ... ... ... ... ... кемінде 3% бөлген жағдайда қандай да бір ... ... ... ... ... ... байланысты, денсаулықты нығайтуда нәтижелікке қол жеткізу үшін
денсаулық ... ... ... ... 2009 жылы ... 3%-ға ... ... өсіру арқылы СӨСҚ ... ... ету ... ... ... ... бірі оның үздіксіздігін қамтамасыз
ету, «білім және денсаулықты бүкіл өмір бойына нығайту» қағидатын ... ... ... ... ... сондай-ақ өзінің түбегейлі шешімін талап
ететін ... бір ... ... салауатты өмір салты дағдыларын ... ... ... үшін 1998 ... ... білім жүйесі ұйымдарының барлық
деңгейлерінде «Валеология - Қалай сау болу ... пәні ... ... ... ... 2006 жылы ... пәні ... саны 72% ... ... ал ... ... деңгейлерінде -
10% төмендеді.
Ақпараттандыруды арттыру мен салауатты өмір салтын қалыптастырудың
үздіксіздігін қамтамасыз ... ... ... ... ... роль
атқарады. Бағдарламалар санының өсу аясында арнайы хабарлар, ... өмір ... ... және ... ... ... ... тапсырыстың шеңберіндегі немесе әлеуметтік жауапты бизнес
шеңберінде бұқаралық ақпарат ... ... әрі - БАҚ) ... өте аз.
СӨСҚ-дың тиімді жүйесін құрудағы негізгі компоненттердің бірі оның
тұрақтылығы және үздіксіздігімен ... ... ... ету ... Бұл ... әсер ететін қауіп-қатер факторларын төмендету
бойынша оған ... ... ... ... отырып, мемлекеттік саясатты
жасау үшін халықтың белсенді қатысуымен әрбір жеке тұлғаның ... ... ... ... өмір ... ... шешімдер қабылдау
үшін қолайлы жағдайлар құруға ... ... ... деңгейдегі ведомствоаралық жұмысты Әкімдер жанындағы денсаулықты
қорғау жөніндегі үйлестіруші кеңестің құрамындағы жұмыс тобы үйлестіреді.
СӨСҚ қызметінің қалыптасу кезеңінде салааралық ... ... ... ... ... дербес орталық уәкілетті органдардың құрылуына және
бөлінуіне байланысты, кешенді ... ... ... ... ... ... ... болмады.
СӨСҚ жүйесінің кешенді, үздіксіз ... ... ... ... ... - мінез-құлықтық қауіп-қатер факторларын
бақылауды күшейту, ауруларды ертерек анықтау, ... ... пен өлім ... ... ... өмір ... жақсартуға
және қазақстандық қоғамды орнықты дамытуға мүмкіндік береді.
 Бағдарламаның мақсаты халықты ... және ... өмір сүру ... ... ... ... міндеттері:
1. Салауатты өмір салтына, денсаулықты ... ... ... дамытуға және денсаулық сақтау мәдениетін қалыптастыруға
жәрдемдесу.
2. Салауатты өмір салтын ... ... ... және орнықты
жүйесін құру.
Бірінші кезеңде (2008 - 2010 жылдар) жекелеген әлеуметтік маңызы бар
аурулар мен қауіп-қатерлер ... ... ... ... ... шешу ... ... секторларды белсенді тарту көзделеді.
Халықтың жекелеген топтары мен қоғамдастық (балалар, жасөспірімдер, ... ... ... бар аурулардың қауіп-қатерлер факторлары бар
адамдар) деңгейінде салауатты орта қалыптастыруға ерекше ... ... ... медициналық-санитарлық көмек (бұдан әрі - БМСК) деңгейінде
ауруларды емдеуден аурулардың алдын ... және ... ... ... орын ауыстырады.
Екінші кезеңде (2011 - 2013 жылдар) денсаулық қауіп-қатерлерінің негізгі
факторларын жоюға бағытталған ықпалдастық, мультифакторлық тәсілге ... ... ... Халық денсаулығын нығайтуда экономикалық
ынталандыру тетіктері арқылы медицина қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... және жергілікті деңгейлерде
денсаулықтың көрсеткіштеріне әсер ететін ... ... ... ... басқа секторларының аса белсенді қолдауын табады.
Үшінші кезеңде (2014 - 2016 жылдар) аурулардың ... ... ... ... ... ... ... қоғамның күш-жігерін
ықпалдастыруға қол жеткізіледі. Денсаулықты қорғаудың ұлттық ... ... ... ... ... ... «салауаттылардың» денсаулығына,
халықтың өзі белсенді қатысқан кезде жеке тұлға денсаулығының ... ... іске ... ... бағыттар бойынша жүзеге асырылады:
1. Халықтың салауатты өмір сүру салты мен ... ... ... ... ... қауіп-қатердің мінез-құлықтық факторлары: темекі шегу, ішімдікке
салыну, есірткі тұтыну, сапасыз және ... ... дене ... төмендігі;
2) әлеуметтік елеулі аурулар мен жарақаттану;
3) ұрпақты болу денсаулығын ... ... ... ... ... және ... ... салауатты өмір салтын қалыптастыруға тарту:
1) бастапқы медициналық-санитарлық көмек шеңберінде салауатты ... ... ... салауатты өмір салтын қалыптастыруда білімнің рөлін күшейту;
3) салауатты өмір салтын насихаттауда БАҚ-тың рөлін ... ... өмір ... мен адамды қоршаған ортаның байланысын күшейту;
5) салауатты өмір салтын қалыптастыруға үкіметтік емес ... ... ... ... өмір салтын қалыптастыру үшін құқықтық ортаны қамтамасыз
ету;
7) салауатты өмір салтын ... ... ... ... ... өмір ... ... жүйесін ресурстық және
институционалдық қамтамасыз етуді күшейту.
   Салауатты өмір ... ... ... ... ... ... және денсаулықты сақтауды қалыптастыруға ... ... өмір сүру ... мен ... ... алу дағдыларын
қалыптастыру мынадай жолмен жүзеге асырылады:
1) қауіп-қатердің мінез-құлықтық факторлары: ... ... ... ... тұтыну, сапасыз және тиімсіз ... дене ... ... сияқты қауіп-қатердің мінез-құлықтық
факторларының денсаулық үшін ... ... ... ... арттыру
арқылы дәйектемелер әзірлеу және салауатты өмір сүру салты үшін жағдай
жасау ... ... ... қауіп-қатердің мінез-құлықтық факторларының алдын
алу жөніндегі ақпараттық-білім материалдарын әзірлеу және халықтың арасында
тарату электрондық және баспа БАҚ ... ... ... ... ... ... ... арасында қауіп-
қатердің мінез-құлықтық факторларының зияны мен салдарлары ... мен ... алу ... БМСК медицина қызметкерлері мен
педагогтар кеңінен тартылатын ... ... және ... оқу ... ... ... беретін кешендерді әзірлеу
мен енгізу арқылы балалардың, жасөспірімдер мен жастардың арасында темекі
шегу, маскүнемдік, есірткіні тұтынудың ... мен ... ... ... ... ... одан әрі даму мүмкіндігін алады.
Жергілікті деңгейде елдің жекелеген өңірлерінің қолда бар ... ... кең ... ... мен онкүндіктерді, қауіп-қатердің
мінез-құлықтық факторларының алдын алуға бағытталған Дүниежүзілік күндерді
әзірлеу мен ... ... ... ... баса ... бөлінеді.
Темекі және алкоголь өнімдерін тұтынуға халықтың тікелей немесе ... ... ... ақпараттың әсерін барынша тиімді төмендету жолдары
қарастырылатын болады.
Қоғамдағы салауатты өмір ... ... ... ... ... және ... ... көшбасшылары мен ... ... ... қайраткерлер, спортшылар) тартылатын болады.
«Ықпал етуші топтар» арқылы темекі шегуді ... ... ... ... білім беру саласының және мемлекеттік қызметкерлерін
көтермелеу жүйесін қалыптастыру және ынталандыру арқылы ... ... ... таза ... ... ... ортаға, темекі түтінінен және
алкоголь өнімдерін тұтынудан еркін аумақтардың ... ... ... әзірлеу арқылы ақпарат алуға, сондай-ақ темекінің,
алкогольдің және есірткілердің адам денсаулығына жағымсыз ... ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
жұмыстар жалғасатын болады.
Темекі шегуді, ішімдікке салынуды, есірткіні тұтынуды ... ... ... ... ... ... үшін дағдарыстық орталықтар
жүйесін кеңейту, медициналық-психологиялық ... ... ... ... ... жұмысы бойынша шаралар қабылданатын болады. Жастар
денсаулық орталықтары желілерін құру және ... ... ... ... жеке және ... ... ... кешенді
медициналық-психикалық әлеуметтік көмек беруге мүмкіндік ... ... және ... тең» ... ... оларға өмірлік жауапты мінез-құлық дағдыларын, сыртқы қысымға қарсы
әрекет етуді үйрете отырып, балалардың, ... мен ... ... деген жауапкершілігін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... сүт ... өндіру және оны сату
жөніндегі шағын бизнесті дамытуды басымдықпен қолдау шаралары әзірленетін
болады.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... іс-шаралар өткізілетін болады.
Нормалардың сақталуын бақылай отырып, тамақ өнімдерін, оның ... ... мен ... ... ... тамақ өнімдерін
витаминдік-минералдық кешендермен байытуға баса назар аударылатын болады.
Ұнды темірмен ... және ... ... ... ... қамтамасыз ету бойынша қажетті жәрдем көрсетілетін болады.
ДДҰ ұсынымдарына сәйкес тек емшек сүтімен кем ... алты айға ... ... ... ... ету және ... қосымша
қоректендіруді енгізу технологиясын қатар жетілдіру жөніндегі шаралар
жалғасады.
Сапалы тамақтану ... ... ... ... ... ... мен ... ... ... ... қайта өңдеу және сақтауда гигиеналық норма мен
қауіпсіздік ережесін бақылау және сақтау жолымен ... ... ... ауыз ... ... ... көмек көрсету елдің
бірқатар өңірінде бар ... ауру ... ... ... ... елдің экологиялық қауіпсіздігіне де өз үлесін қосады.
Халыққа арзан бағамен маусымға сәйкес ... ... ... ... мен көкөнісін тасымалдау мүмкіндігін қалыптастыру үшін
ұсыныстар әзірленетін болады.
Мектеп алдыңғы, бастауыш сынып ... одан ... ... сынып
оқушыларын ыстық тамақпен біртіндеп қамтуға бағытталған ұйымдастырушылық
және түсіндіру іс-шаралары жалғасатын ... ... ... ... ... ... ... мектеп асханаларын тамақ
өнімдерімен қамтамасыз ету түрлерін жетілдіру жөніндегі шаралары жалғасатын
болады.
Экономикалық ... ... ... ... ... ... асханалары
үшін салық ауыртпалығын жеңілдету ... ... ... мен жастарды қолжетімді балалар, аула клубтарының, үйірмелердің,
секциялардың дамушы желісіне тарту жөнінде насихат ... ... ... дене ... белсенділігінің арттыруына велосипед
қозғалысының дамуы елеулі түрткі бола алады, бұл үшін ... ... ... көрсетілетін болады. Дәстүрлі спорттық іс-шараларды
өткізу, халықтың барлық жігін тарта отырып, ... ... ... ... мен ... ... ... әлеуметтік жарнама арқылы қимыл
белсенділігін ынталандыру дене тәрбиесі белсенділігін дамыту ... ... ... ... ... объектісі болып табылады.
Жұмыс істейтін халықты сауықтыру және дене ... ... үшін ... жасау жөніндегі шаралары әзірленетін болады.
2) әлеуметтік елеулі аурулар мен жарақаттануды ... ... ... ... респираторлық ... ... ... ... да ... ... жарақаттануға
қатысты алдын алу қызметін арттыру, халықтың өз ... ... және ... ... ... ... ... елеулі аурулар мен жарақаттану ... ... ... ... ... жою ... әлеуметтік елеулі
аурулар мен жарақаттанудың ... алу, ... ... ... мен ... туралы халықтың хабардар болу деңгейін арттыруға
бағытталған шаралар кешені өткізілетін болады.
Бүкіл ... ... осы ... ... үшін онкүндіктер мен акция
өткізу; ақпараттық-білім материалдарын жетілдіру және үлестіру, әлеуметтік
елеулі ... мен ... ... ... үшін БАҚ-ты
кеңінен тарту, халықтың барлық деңгейін аурудың ... ... ... ... өмір сүру ... мен ... алған жағдайда
өзіне-өзі және өзара көмек көрсету негіздері туралы ақпараттандыру ... ... ... осал ... қауіпсіз мінез-құлық, ЖЖБЖ, АҚТҚ/ЖҚТБ алдын алу
мәселелері бойынша өмір ... ... мен ... қазіргі
заманғы технологияларын пайдалану (волонтерлер қозғалысы, «теңге тең»
қағидасы бойынша оқыту, жастар веб-сайттары, ... ... ... ... және т.б.) негізінде ... мен ... ... ... мен ... ... рөл беріліп отыр.
Халыққа ақпарат беруді арттыру, сондай-ақ жұқпалы аурулардың тән емес
және өзіне тән алдын алуларын ... ... ... ... ... ... ... ерте диагностикалауды БМСК мамандары
халықпен алдыңғы қатарлы технологияларды пайдалана отырып, ... ... ... артериялық қысымға, қандағы холестерин мен қанттың деңгейіне
скрининг (таңдамалы зерттеулер), сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... арқылы өткізу жолымен ... ... ... болады.
Әлеуметтік елеулі аурулардан зардап шегетін сырқаттарды ерте ... және ... ... жаңа ... ... ... ... аурулармен ауырған жағдайда байланыста болған адамдар үшін алдын
алу шаралары дамитын болады.
БМСК жанынан қауіп-қатердің мінез-құлықтық ... бар және СЖА ... ... ... оқыту бойынша мектеп және денсаулық клубтарының
желісін құру және дамыту үшін БМСК ... ... ... ... ... таралу деңгейін төмендету үшін басқа секторларды,
үкіметтік емес ұйымдарды белсенді тарта ... ... ... ... ... ... және ... жұқтыруға жол бермеу
жөніндегі қызметіндегі алдын алу бағыттары күшейтілетін болады.
Халықтың осал топтарының алдын алу ... ... ... мен емдеу ... ... ... ... ... ... жеке қорғау құралдарына қол
жеткізушілігін ... ... ... ... ... ... алдын алу бойынша мақсатты іс-шаралар енгізіліп,
мониторинг өткізілетін болады.
Денсаулық үшін жеке және ... ... ... ... ... бас ... ... туралы халықтың хабардар болуы
арттырылатын болады.
Медицина қызметкерлері үшін халықтың әртүрлі ... ... ... алу, тамақтан улануды болдырмау жөніндегі бағдарламалар
жетілдірілетін болады.
Жарақаттанудың алдын алу үшін, сондай-ақ ... ... ... ... жасауға, өндірістің барынша қауіпсіз ... ... ... ... ... ... жарақаттануға әкеліп
соғатын тұрмыстық, өндірістік, жол-көлік факторларының ... ... ... іс-қимылдар қабылданатын болады.
3) ұрпақты болу денсаулығын сақтауды қалыптастыру БМСК ... ана ... ... ... және перинаталдық профилактикасын
ықпалдастыру мен ... ... ... бұл топтарын халықаралық
стандарттарға сәйкес диспансерлік бақылау арқылы ертерек қамту, ... ... ... және ... емес ... тарта
отырып, кең ауқымды науқандар өткізу арқылы ... ... және ... өмір ... қалыптастыру жөніндегі
қызметті жетілдіру арқылы жасөспірім ... ... ... ... мен ... тұтынудың алдын алуды, бұқаралық ақпарат
құралдарын белсенді тарта отырып, дене ... ... ... таңда жасөспірімдердің ұрпақты болу денсаулығын сақтаймыз" деген
ақпараттық науқанды өткізуді қамти отырып, ... ... ... ... ... ... балалардың тұқым қуалаушылық және туа пайда болған ауруларының
алдын алу, ұрпақты болу денсаулығын сақтау бойынша хабардар ету ... ... ... ... ... мен бала туу ... ... болу денсаулығын сақтау ... ... ... жәрдем
көрсетілетін болады.
Әйелдер мен ерлердің ... болу ... ... мен нығайту
мәселелері бойынша білім беру ұйымдарында оқыту білім беру кешендерін
енгізу жөніндегі ... ... ... ... ... ... дамыған желісі мен
СӨСҚ процесін басқару жүйесі ... ... ... өмір ... ... ... және ... жүйесін құру мүмкін болады.
СӨСҚ-дың кешенді стратегиясын іске асыруды институционалдық қамтамасыз
етуге барлық ... мен ... ... ... билік
органдары, үкіметтік емес және қоғамдық ұйымдар, сондай-ақ халық тартылатын
болады.
Сектораралық өзара іс-қимылды күшейту және ... ... ... ... ... арқылы қол жеткізіледі:
1) бастапқы медициналық-санитарлық ... ... ... ... қалыптастыруды күшейту. Алдын алу қызметінің стандарттарын ... ... ... және оларды енгізу сапасының мониторингі
арқылы алдын алу жұмыстарын күшейту, БМСК-нің медициналық ... және ... ... асырылады.
Денсаулық сақтаудың ішкі және сыртқы секторында салауатты өмір салтының
әртүрлі аспектілерін ықпалдастыруда БМСК-ның рөлі ... ... ... ... ... жөніндегі іс-шараларды - кең ауқымды
науқандарды, онкүндіктерді, айлықтарды, ... ... ... ... белсенді тартылатын болады.
БМСК деңгейінде жастар денсаулық орталықтарын құру кешенді тәсіл ... ... ... ... ... алу мен ... екпін түсіре
отырып, кешенді медициналық-әлеуметтік қызметтерді енгізуге мүмкіндік
береді.
БМСК-ның халықты салауатты өмір сүру ... және ... ... ... ... ынталандыру бойынша шаралар одан әрі ... ... ... алуға араласуының басымдықтарын айқындауға,
жоспарлауға, іске асыруға, ... және ... ... ... ... ... денсаулықты қалыптастыруға мүмкіндік
береді.
Жарақат алған және уланған ... ... мен ... дейінгі көмек көрсетуге үйрету жөніндегі іс-шаралар өткізілетін
болады.
2) өскелең ... ... өмір ... ... білім беру
рөлін күшейту.
Оқушылар мен мектеп қызметкерлерінің, оқушылардың өздерінің арасында,
сондай-ақ мектептің, үй мен қоғамның ... ... ... ... беру ... денсаулықты нығайтуға және аурудың алдын алуға
медициналық-гигиеналық, әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... ... дұрыс шешім қабылдау және қоршаған ортаны
сақтау үшін қажетті дағдыларға үйрету оқушылардың өз ... ... ... ... ... ... көп физикалық,
психикалық және әлеуметтік әлеуетін іске асыру үшін мүмкіндік тудырады.
Жұмыс және оқу кезінде үй-жайларды, ойын алаңдарын ... ... ... ... ... ... шараларымен қамтамасыз
ету және дұрыс тамақтануды ұйымдастыру туралы ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... ... ... орта
құру, бұл СӨСҚ-ға және оқушылар мен мектеп ... үшін СӨС ... ... ... ... ... ... ықпал етеді.
Физикалық ортаны сақтауға, ... және ... ... ... ... өмір ... мектеп медицинасының
қызметін регламенттейтін нормативтік-құқықтық құжаттарды әзірлеу ... оның ... ... ... құру және ... ... ... уәждемені қалыптастыруға бағытталған мектеп
медицинасы қызметінің ... ... құру және ... ... ... мен ... және өмірлік дағдылар» бағдарламалары
біріктірілетін болады, темекі шегу, маскүнемдік, нашақорлық, ұрпақты ... ... ... ... алу жөніндегі оқу-әдістемелік
кешендері әзірленіп, таратылатын және енгізілетін болады.
Оқушылардың және жасөспірімдердің денсаулығын ... және ... ... ... ... ... нығайтуға ықпал ететін
мектептер», «Салауатты университеттер» деген ДДҰ жобаларының желісін дамыту
бойынша ... ... ... - дәрігерлердің, орта медицина
қызметкерлерінің, мектеп ... ... ... ... ... кабинеттердің) мамандарының біліктілігін арттыру
жөніндегі іс-шаралар жалғасатын болады.
3) медициналық ... ... ... ... ... ... медициналық бағдарламалардың тақырыптарын
айқындау, медицина өкілдерімен бірлесіп, бағдарламалар мен ... ... ... ... ... ... көрнекті білім
қайраткерлерінің бағдарламаларына қатыстыру) күшейту үшін ... және ... ... ... медициналық теле-
және радио бағдарламаларын шығаруға мемлекеттік тапсырысты ... ... өмір ... насихаттауда БАҚ-тың рөлін арттыру. Медициналық
бағдарламаларды барынша ... ... ... ... ... ... сенбі
және жексенбі күндері таңертеңгі уақытта) көрсету жүзеге асырылатын ... ... ... ... күшейту мен арттыру үшін БАҚ-та
салауатты өмір салтының ... ... ... сапасын арттыру
жөніндегі іс-шаралар жалғасатын болады;
4) салауатты өмір салты мен адамды қоршаған ортаның байланысын күшейту
экологиялық ... және ... ... ... ... ... ... үшін бар мүмкіндіктерді пайдалану арқылы
қалыптастыру.
Жұмыс орындарында түсіндіру жұмыстары арқылы халық ... ... ... ... ... алу және оларды азайту бойынша іс-
шараларды өткізу әркімнің экологиялық қауіпсіздікке жауаптылығын ... ... ... дамыту, оның дамуына инвестициялар ... ... ... әзірлеу жөніндегі ұсыныстар
әзірленетін болады.
Нәтижелілік индикаторының ... бар ... ... жұмыс орындары», «Салауатты ауылдар», «Денсаулықты нығайтуға
ықпал ... ... ... ДДҰ ... дамыту бойынша іс-шаралар
жалғасатын болады.
5) Мемлекеттік әлеуметтік тапсырысты ұсына отырып, салауатты өмір салтын
қалыптастыруда ... ... мен ... емес ... ... ... мен ... және корпоративтік әлеуметтік жауаптылығын
арттыру үшін бизнес-қауымдастықтардың ... ... ... ... ... ... ... емес ұйымдар мен бизнес-қауымдастықтардың
қатысуы.
Жұмыс берушілердің СӨСҚ көмек көрсету ... ... және ... ... ... қызметкерлерді ынталандыру ... ... және ... ... ... ... ... және нығайтуға, оларға сараптама
жүргізуге ... ... ... ... мен ... әзірлеу
арқылы салауатты өмір салтын қалыптастыру үшін құқықтық ... ... өмір ... ... ... қазіргі заманғы саясат
тұрғысынан қолданыстағы заңнаманың мониторингі жүзеге асырылып әрі ... және адам ... ... ... ... ... қолданыстағы Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық
актілеріне өзгерістер мен ... ... ... ... ... ... бойынша ұсыныстар әзірленетін болады;
7) Қазақстан Республикасында салауатты өмір салтын қалыптастыру жүйесін
дамытудың теориялық негіздері мен ұйымдастыру ... ... ... өмір салтын қалыптастыруды ғылыми сүйемелдеу.
Ғылыми-техникалық бағдарламаларды өткізу ... ... ... және ... жағдайда аурулардың пайда болу мен
дамуының қауіп-қатер факторларына ... ... жеке және ... ... өмір ... ... ... әзірлеу және енгізуге, сондай-ақ салауатты өмір ... ... ... ғылыми негіздеуге, БМСК ұйымдарын ресурстық
және материалдық қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
СӨСҚ процестерінің мониторингі, БМСК, білім және ... ... ... алу ... мен ... алу араласуларының
тиімділігін бағалау жалғасуда.
8) салауатты өмір салтын ... ... ... ... ... етуді күшейту.
Ішімдікке, темекі шегуге ... ... ... ... ... ... ... тамақтануды мәселелері
облыстардың, Астана және Алматы қалалары әкімдерінің жанындағы Азаматтардың
денсаулығын сақтау жөніндегі үйлестіру кеңестерінде талқыланатын болады.
СӨСҚ ... ... ... ... ... сақтау ұйымдарының
ұйымдастырушылық-құқықтық түрлері ... ... ... ... ... өзгеретін болады, бұл басқарушылық
шешімдерін қабылдауда дербестігін ... ... ... ... етуге және тұтастай барынша сапалы, жетілдірілген және талап етілетін
қызметтерді ұсынуды ынталандыруға мүмкіндік ... СӨСҚ ... ... құру СӨСҚ ... іс-шараларды
кеңейтуге және аудандық (ауылдық) деңгейдегі халықты онымен тиімді қамтуға
мүмкіндік береді.
СӨСҚ ... ... ... асыратын денсаулық сақтау ұйымдарының
материалдық-техникалық базасын ... осы ... ... ең аз ... сәйкес СӨСҚ орталықтарын жабдықтауға
мүмкіндік береді.
Өңірлерде ... ... ... ... СӨСҚ ... өткізілетін
іс-шаралардың тиімділігінің мониторингі және оны бағалау үшін әлеуметтік
зерттеулер жүргізілетін болады, бұл кейіннен СӨСҚ ... ... ... ... ... үшін басқарушылық шешімдерін қабылдауға
мүмкіндік береді.
 Бағдарламаны іске асыру барысында ... ... ... ... ... өмір сүру ұзақтығының орташа деңгейінің 68,1 жасқа дейін артуы;
2) халық арасындағы темекі шегудің ... ... ... ... ... ... мөлшерлерде қолданудың таралуын 14,6%-ға дейін
қысқарту;
4) көкөністер мен жемістерді қолданудың таралуын 14,8%-ға дейін өсіру;
5) дене ... ... ... ... ... ... ... салмағының таралуын 34,4%-ға дейін төмендету;
7) айға дейінгі балаларды тек емшекпен емізумен ... 68%-ға ... бала туу ... ... ... 1000 бала туу ... әйелге
28,1 аборттар санын төмендету дейін;
9) негізгі әлеуметтік маңызды аурулардан болатын өлім ... 100 мың ... ... оның ... ... ... - 481,9 жағдайға дейін;
жарақаттану - 140,5 дейін;
онкологиялық дерттер - 119,5 дейін;
10) туберкулез ауруының төмендеуі 100 мың халық санына - 117,1 ... ... өмір сүру ... орташа деңгейінің 69,7 жасқа дейін артуы;
2) халық арасындағы темекі шегудің таралуын 17,8%-ға дейін қысқарту;
3) алкогольді қауіпті мөлшерлерде қолданудың ... ... ... ... мен жемістерді қолданудың таралуын 18,5%-ға дейін өсіру;
5) дене ... ... ... ... өсіру;
6) дененің артық салмағының таралуын 32,3%-ға дейін төмендету;
7) айға дейінгі балаларды тек ... ... ... 70,4%-ға дейін
арттыру;
8) аборттар санын төмендету: бала туу жасындағы әйелдер арасында 1000
бала туу жасындағы ... 24,0 ... ... әлеуметтік маңызды аурулардан болатын өлім ... 100 мың ... ... ... оның ... ... ... - 100 мың халық санына шаққанда 455,2
жағдайға дейін;
жарақаттану - 133,5 дейін; онкологиялық дерттер - 115,9 ... ... ... ... 100 мың ... ... ... 108,7
дейін.
2016 жылға:
1) өмір сүру ұзақтығының орташа деңгейінің 71,3 ... ... ... ... арасындағы темекі шегудің таралуын 16,8 %-ға дейін қысқарту;
3) алкогольді қауіпті мөлшерлерде қолданудың ... ... ... көкөністер мен жемістерді қолданудың таралуын 24,6 %-ға дейін өсіру;
5) дене шынықтырумен айналысуды 26,6 %-ға ... ... ... ... ... ... 29,3 %-ға дейін төмендету;
7) айға дейінгі балаларды тек емшекпен емізумен қамтуды 73%-ға ... ... ... ... бала туу ... ... арасында 1000
бала туу жасындағы әйелге 20,7 дейін;
9) негізгі ... ... ... ... өлім деңгейін
төмендету, (100 мың халық санына) шаққанда, оның ішінде:
жүрек-қан тамырлары аурулары - 428,4 ... ... - 125,7 ... ... - 110,3 ... ... ... төмендеуі 100 мың халық санына 97,6 дейін.
2011-2015 жылдарға арналған «Салауатты Қазақстан» атты ... ... ... ... Мемлекеттік бағдарламасының
жобасы дайындалуда.  Мемлекеттік бағдарламаны Денсаулық сақтау министрлігі
Қазақстанның 2020 жылға дейінгі даму ... және ... ... 2010 жылы қаңтардың 29-ындағы Жолдауын жүзеге асыру ... Бұл ... ... ... азаматтарының
денсаулығын нығайтуға жағдай туғызу. Құжаттың ... ... ... ... республикалық және аймақтық медициналық
ұйымдар мен басқа да медицина жұртшылығының өкілдері, соның ішінде - ... ... ... ... Абай ... ... медициналық
холдинг» АҚ басқарма бастығы ... ... ... ... ... бас директоры Серік Ақшолақов, Астана қаласы медициналық
университетінің ректоры Жақсыбай ... ... ... ... бас дәрігері Юрий Приходько, Тараз қаласы
кардиологиялық орталығының бас ... ... ... және ... ... ... жобасы денсаулық сақтау ... ... ... ... және ... ... ... қызмет нарығын, медицина ұйымдарының арасында
бәсекелестік қатынастарды одан әрі дамыту ... ... ... ... ... алты бағытқа бөлінеді. Олар:
1. Азаматтардың денсаулығын қорғау мәселелері бойынша ведомостволар және
секторлар арасындағы өзара іс-қимылдың ... ... ... ... тексеру, профилактикалық іс-шараларды күшейту, негізгі
әлеуметтік маңызды аурулар бойынша ... ... және ... ... ... қызметті дамыту.
4. Бірыңғай ұлттық денсаулық ... ... ... ... басқару мен қаржыландыруды жетілдіру.
5. Медициналық, фармацевтік ... ... ... ... технологияларды енгізу және дамыту.
6. Дәрі-дәрмек құралдарының халыққа қолжетімділігін арттыру [33].
Денсаулық сақтау мәселесі Қазақстанның әр азаматына қатысты, сондықтан ... ... ... оның ... мүддесі және барлығына түсінікті
болуы үшін әбден пысықталуы өте-мөте ... ... ... ... жүйесінде қиын әлеуметтік-
экономикалық жағдайы туындады. Бұл ... ... ... ... көбеюіне әкеліп отыруымен байланысты. Ақылы
медициналық қызметтер көптеген халық үшін ... ... тұр және ... ... ... ... ете ... жатыр. Халықтың денсаулық
сақтау әрекетінің әлеуметтік қызығушылығының өсуі әлеуметтік ... ... мен ... ... өзгеруі қажеттіліктің өсуімен
анықталады және аурулардың алдын алуға және емдеуге қолданылатын әлеуметтік
шаралар, денсаулық сақтау жүйесі, дәрігер мен ... ... ... ... ... сақтаудың әлеуметтік – экономикалық шарттарды
және әлеуметтік институттар ... ... өмір ... ... және ... ... ... емес. Осының барлығы денсаулықты сақтауға және күтуге ықпалын
тигізеді.
Үйрену ... ... ... ... ірі әлеуметтанушыларында
медицина, денсаулық ... ... ... ... адам ... қатар ХVІІғ. В.Петти өзінің «Саясаттанулық арифметика» деп аталатын
қоғамдағы денсаулық сақтауда сараптама факторларын ... ... ... осы ... негіздеген және Энгельс өзінің «Англиядағы жұмысшы
класының жағдайы» және Г. Мэйо 1862ж ... ... ... ... және
Лондонның бейшаралары» деген атақты еңбектерінде жүзеге асырылды.
Әлеуметтанудың негізін салушы О. Конт пен Г.Спенсердің жұмыстарында ең
бірінші жоспарда ... ... мен ... ... сұрақтары
тұрғандықтан, халық денсаулығының мәселелерін жанап өтетін. Олар қоғамдағы
өзара біртұтас ... ... және ... бастаулар бір-бірімен
тығыз байланыста және ... ... ... ... ... ... жүйедегі бұзылуларға әкеп соғады деп
ескереді. ... ... ... ... ... адамдардың
өзара әлеуметтік қарым-қатынасына назар аударды және денсаулық ... ... ... бір түрі ... ... әрекет жасады [34].
Экономикалық ілгерілеу біздің азаматтарымыздың игілігіне өздігінен
кепілдік бере алмайды. ... ... ... өз ... күтпеуінің және қоршаған ортаның ластануы ... ... саны ... өсіп отырғанын көзге елестету қиын ... ... ... азаматтарымыздың өз өмірінің аяғына дейін сау
болуы және оларды қоршаған ... ... таза ... үшін күш салу керек.
Мемлекеттің, бір жағынан, ауруды ... ... ... ... ... ынталандыру жөніндегі қадамдары халықтың денсаулығына әсер ететін
маңызды фактор ... ... ... ... ... ... ... мынадай
бағыттар бойынша іс-шаралар жүзеге асырылады:
     1.Мемлекет пен адамның адам денсаулығы үшiн ынтымақтасқан ... ... ... ... көмектi ұйымдастыру жүйесiн реформалау және
дамыту:     
... ... - ... сақтау жүйесiнiң қызмет ... ... ... ... ... ... санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылықты қамтамасыз ету;     
• салауатты өмiр салтын және аурулардың алдын алуды қалыптастыру;     
халықтың денсаулығын сақтауға сектораралық-көзқарас. 
2. Денсаулық ... iсiн ... ... жетiлдiру:     
• функциялар мен өкілеттілiктердiң ара жiгiн ... ... ... ... басқару жүйесiн жетілдiру;     
денсаулық сақтау жүйесіндегi бәсекенi дамыту;     
• қаржыландыру жүйесiн жетiлдiрудiң негiзгi қағидаттары;     
• дәрілік заттар ... ... ... ... ... ... ... бiрыңғай ақпараттық жүйесi.
3. Ана мен бала денсаулығын қорғау.  
4. Әлеуметтiк ... ... ... ... алу, ... ... ... жетiлдiру, медицина ғылымын дамыту.    
5. Денсаулық сақтау кадрларын даярлау және қайта даярлау.
Аурулардың алдын алу дегеніміз таза су мен ... асты ... ... болуын, қоршаған ортаны ластайтын және экологиялық ... ... ... басқа да қауіпті факторларды төмендету
жөніндегі осыған уқсас шараларды ... өмір ... ... ... дене ... ... ... есірткілерді, темекі мен алкоголді
тұтынуды қойып, тазалық пен ... ... ... және т. с. ... ... ... ... тұрған жағдайда ауруларға қарсы
күрес пен денсаулықты нығайту жөніндегі біздің стратегиямыз азаматтарымызды
салауатты өмір ... ... ... ... өмір ... мен ... ... пен санитария ережелерін насихаттайтын пәрменді
ақпараттық іс-шаралар жургізілуі қажет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Шығыстағы ортағасырлық ... ... мен ... ... Жолдыбаева С.Ә., Қабылова А.С. //Философия. Мәдениет. Ойлау –
Алматы: Қазақ университеті. 2008 – 19-23 бет.
2. ... өмір / ... Т. // ... 2007, №9 – 2-8 ... Халық денсаулығы – Отанның денсаулығы // Атамекен-Ай. 2007, №2 – 2-4
бет.
4. Мақсат: ... ұзақ ... ... өмір ... ... ғұмыр кешу / Шарманов Т. // Қазақ батырлары. 2007, қаңтар – 14-15
бет.
5. Павленок. П.Ф. ... ... и ... ... ... 2003 г.
6. Қарағусова Г. «Әлеуметтік көмектің әлеуеті ... // ... 2006, 1 ... Холостова Е.И., Дементьева Н.Ф. «Социальная ребилитация»-Учебное
пособие. – 3-е изд. – М.: ... ... ... ... ... ... денсаулығы – ең басты қазына /С. ... ... // Жас ... 2009, 29 ... – 2-3 ... Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан өз дамуындағы жаңа ... ... ... ... бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің
қатарына кіру стратегиясы» Ел Президенті Қазақстан халқына Жолдауы.
Астана, 2006, 1 ... ... ... және денсаулық мәселесі // Ақиқат. 2009, №4 – 96-98
бет.
11. Технология социального обслуживания населения /Под.ред.Н.Г.Попова,
Е.И.Холостовой. М., ... ... ... Заңы «ҚР мүгедектерді әлеуметтік қорғау
туралы» // Егемен Қазақстан. 2005, 26 ... ... ... оның ... мен болашағы // Егемен Қазақстан. 2007 ж.,
10 қазан.
14. Кудеринова М.К. «Салауатты өмір ...... ... жолы»/ Қарағанды: Болашақ-баспа, 2010 – 384-387 бет.
15. Калыкулов К.М. «Нарық жағдайында денсаулық сақтау саласын жақсартудың
экономикалық тетіктері» - ... ... 2005 – 31 ... ... Р.Н. ... ... қоғамдық денсаулық
сақтау саласындағы профилактиканың қалыптасуы және ... ... ... 2009 – 46 бет.
17. Демографический ежегодник Казахстана, 2009ж.
18. Қауашев С.Қ., Саимова Р.У. «Қоршаған ортаның экологиясы және ... // ... ... 2007 – 170-172 ... ... мен жеңілдіктер //Астана хабары. 2005, 4 қыркүйек.
20. ... ... 2030: ... ... ... ... және әл-ауқатының артуы» Ел Президентінің
Қазақстан халқына жолдауы. ... ... ... Л.Т., ... М.Е. ... ... қайырымдылық
рөлі» / Алматы: Қазақ университеті. 2006ж.
22. Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі. ҚР Кодексі// Егемен
Қазақстан. 2009 – 29 ... ... – 8-13 ... ... денсаулығы - өлшеусіз байлық // Егемен Қазақстан. 2008 – ... ... – 1-4 ... Мүгедектерді оңалтудың 2002-2005 жылдарға арналған бағдарламасын іске
асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары: 2003ж. 15 ... ... ... ... Т. ... мен ... /Астана хабары. 2007 – 4
қыркүйек.
26. «Қазақстан бүгін»: ... ... ҚР-ң ... ... ... ... Алматы
«Интелл сервис» ЖШС. 2008 - 261 бет.
27. Дені сау ұрпақ - отанымыздың тірегі/ И. Бәкішева // Заң ... ... - 12 ... (№55). - 1 б.
28. Оңалбеков Қ.Т. «Жаңа ... ... ... ... ... жетілдірудің ғылыми негіздері» -
Автореферат. Шымкент, 2006 – 22 бет.
29. О социально-демографических ... ... и ... №1, ... ... ... ... 2007 жылғы 21 желтоқсандағы № 1245
қаулысымен бекітілген 2007-2011 жылдарға арналған «Қазақстан балалары»
бағдарламасы.
31. ... жүйе ... ме?» / ... Д. // ... және ... – 9 ... (№ 13) – 4 бет.
32. Самиева Г.Т., Темиргалиева А.С. ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың мәселелері және жетілдіру
жолдары» // ... 2009 – 3-5 ... 130-133 ... Денсаулық сақтау саласын дамытудың 2011 – 2015 ... ... ... ... бағдарламасы/ Ел Президентінің 2010
жылғы 1 ақпандағы № 922 ... ... ... ... ... министрлігінің 2009-2011
жылдарға арналған стратегиялық жоспары// Астана. 2008 – 29 тамыз.
35. «2005-2010 жылдарға арналған Салауатты өмір ... ... / 2004 – 19 ... «Денсаулық сақтау саласын қайта жаңғырту немесе бірыңғай жүйенің
ыңғайлылығы ... ... ... ақшамы. 2010 – 30 қаңтар, (№10) –
7 бет.
37. «Ал 100 ... ... ... ... Ж.// ... 2008 – 31 ... (№426-428) – 6 бет.
38. Www. zhardem. kz.
39. Www. mz.gov. kz.
40. Www. google. kz.
-----------------------

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 101 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
Жаңашыл 12-жылдық мектептің дене шынықтыру мұғалімін даярлау – заман талабы7 бет
Кинематиканың негізгі ұғымдары8 бет
MS-DOS-тағы файлдармен және каталогтармен жұмыс жасау36 бет
«Кит со» ЖШС еңбекақы есептеу және еңбекақының «1С бухгелтерия» жүйесінде жүргізілуі31 бет
Азаматтық құқықтағы мердігерлік ұғымы35 бет
Ағылшын елдерінде болашақ әлеуметтік педагогтарды кәсіби даярлау ерекшеліктері80 бет
Байланыс желілері және коммутация жүйелері29 бет
Бастауыш сынып математикасын оқытуда оқушымен жеке дара жұмыс30 бет
Бастауыш сыныптағы ғылыми жұмыс27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь