Заңды тұлғаларды несиелеуді ұйымдастыру туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 Тарау. Екінші деңгейлі банктердегі заңды тұлғаларды несиелеудің экономикалық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1.1. Коммерциялық банктердің қызметтері және оларды жүзеге асыратын операциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1.2. Банктегі несие беру процесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14

1.3. Қарыз алушының несиелік қабілетін анықтау тәжирибесі ... ... ... ... .21

2 Тарау. Қазақстан Республикасындағы заңды тұлғаларды несиелеуге талдау жүргізу (Альянс Банк тәжірибесінде) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35

2.1. «Альянс Банк» АҚ 2005.2007 жж. қызметіне талдау ... ... ... ... ... ... ... 35

2.2. «Альянс Банк» АҚ заңды тұлғаларға ұсынылатын несиелік портфель ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40

2.3. Заңды тұлғаларды несиелеуге талдау жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...51

3 Тарау. Коммерциялық банктердің заңды тұлғаларды несиелеуді жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .62

3.1. Шетел тәжірибесіндегі заңды тұлғаларды несиелеу ... ... ... ... ... ..62

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..74

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .78
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан халқына арналған Елбасының Жолдауларында ағымдағы міндеттер туралы ғана емес, біздің дамуымыздың келешегі жайында да айтылған. Осыған орай, әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елінің қатарынан нық орын алу мен 30 корпоративтік көшбасшыларын қалыптастыру негізінде елді индустрияландыру міндеттері біздің басты стратегиялық мақсатымыз болып қала бермек. Қазақстан 2008 жылды жаңа экономикалық жетістіктерімен, жаңарған саяси құрылымымен қарсы алды.
Бүгінгі күнге дейін еліміздің айтарлықтай резерві қалыптастырылып, Ұлттық қор қаражатын қоса есептегенде ол шамамен 40 млрд. АҚШ долларын құрап отыр. Осындай елеулі жинақтаулардың болуы еліміздің қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуде өзекті рөл атқарды.
Н.Назарбаевтың соңғы жолдауында бірінші кезектегі мәселе «Еліміздің қаржы жүйесін (көбінде банк жүйесін) тұрақтандырып бәсекеқабілеттігін жоғарлатуда Қаржылық бақылау Агенттігігі Ұлттық банкпен біріге және Қаржы Министрлігінің алдарындағы басты міндет...»[1]
Жоғарыда аталынған қоғамдық өмірдің барлық салаларындағы ілгерілеу серпіні – біздің экономикамыздың өркендеуінің, сындарлы әлеуметтік саясатымыздың және тұрақты саяси жүйеміздің тиімділігінің айқын айғағы.
Банк жүйесі – нарықтық экономиканың ең маңызды және біртұтас құрылымдарының бірі. Банк жүйесі дамыған кез-келген өркениетті елде нарықтық қатынастарды реттеу механизмінің негізгі элементі ретінде қалыптасқан.
Нарықтық экономика қызмет көрсетуде мынандай міндетті шарттардың болуын талап етеді: валюталық ақша жүйесінің тұрақтылығы; жақсы қызмет көрсететін банктік желіс; нарықтағы қаржылық көрсетудің бәсекелік қарым-қатынастары. Яғни банктер экономикада басты компоненттердің құраушы бөлігі болып табылады, сондықтан да нарықтық экономиканың алға басуы банк секторының жедел қарқынмен дамуына ықпал етеді.
Біздің мемлекетіміздің алға қойып отырған мақсаттарының бірі - банк жүйесін әрі қарай дамытып, алға жылжыту болып табылатындығы күмән келтірмейді, сондықтан да осы салада іргелі зерттеулер жүргізу қажеттілігі қазіргі кездегі маңызды мәселе болып отыр. Таңдалған тақырыптағы жұмыстың өзектілігі де осы проблемалармен тікелей байланысты. Болашақ мамандардың алдында тұрған міндеттердің ішінен отандық банктеріміздің қызметін халықаралық стандартқа өткізуді атауға болады, ал мұның өзі қалыптасқан тарихи, теориялық білімдерсіз мүмкін емес.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, 3 бөлімнен, қорытындыдан тұрады.
Бірінші бөлімде банктік несиелеудің экономикалық негіздері қарастырылған. Мұнда коммерциялық банктердің қызметтері және оларды жүзеге асыратын операциялар, банктегі несие беру процесі, қарыз алушының несиелік қабілетін анықтау тәжирибесі қарастырылған.
1. Н. Назарбаев Қазақстан – 2030: Барлық Қазақстандықтардың өсіп өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. – Алматы: ЮРИСТ, 2004. – 132 бет.
2. «Қазақстан Республикасындағы Банктер және банк қызметі туралы» Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 31 тамыздағы N 2444 Заңына (2007.28.02. берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
3. Мақыш С.Б. «Коммерциялық банктер операциялары», Оқу құралы Алматы: Қазақ Университеті, 2000
4. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие. Оқу құралы / Жалпы редакциясын басқарған ҚР ҰҒА-ның академигі Сейітқасымов Ғ.С., 2-ші басылым, қайта өңделген және толықтырылған. – Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 248 бет.
5. Көшенова Б.А. Ақша несие банктер, Оқу құралы. Алматы: Экономика, 2000
6. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша несие банктер» Алматы: Экономика 2001
7. Лаврушина О.И. «Банковское дело» Москва, 2002
8. Маркова О.М. «Коммерческие банки и их операции» М: Банки и биржи,1995
9. «Жалпы экономикалық теория». Оқулық. Ө.Қ. Шеденов, Е.Н. Сағындықов, Б.А. Жүнісов, Ү.С. Байжомартов, Б.И. Комягин. / Жалпы редакциясын басқарған Ө.Қ. Шеденов – Ақтөбе, «А – Полиграфия», 2004 – 455 бет.
10. «Қазақстан». Ұлттық энциклопедия / Бас. ред. Ә.Нысанбаев. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, 1999. – 720 бет.
11. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Экономика және қаржы / А.Қ.Құсайынов – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2003. – 304 бет.
12. Мақыш С.Б., Ілияс А.Ә. Банк ісі; Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2004. – 241 бет.
13. Ожегов С.И. Словарь русского языка. – М., 1978.
14. Проф. Д-р Вернер Заутер, Проф. Д-р Валентин Усоскин, Татьяна С. Шваб, при участии дипломированного коммерсанта Клауса Байнке Банковская система и рынки кредита. 1996 BANKAKADEMIE-VERLAG GmbH, Hansaallee 2 60322 Frankfurt am Main, Germany.
15. Русско-казахский толковый словарь по современной экономике (2100 популярных слов) / Сост. К.Ж. Оразалин, М.М. Жантасов. – Алматы: «LEM», 2001. – 344 с.
16. Саниев М.С. Ақша, несие, банктер. Оқу құралы – Алматы: Алматы экономика және статистика институты, 2001 – 165 бет.
17. http://www.shop.sottelit.ru/cgi-bin/show_board.pl?. Банковская система РК
18. http://lib.kazsu.kz/Libr/Vestnik/Econom/year98/N11/20.htm.Управление ликвидностью в банковской сфере Республики Казахстан
        
        Тақырыбы: «Заңды тұлғаларды несиелеуді ұйымдастыру»
Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
.....................................3
1 Тарау. Екінші деңгейлі банктердегі заңды ... ... ... ... ... және оларды жүзеге ... ... ... ... Қарыз алушының ... ... ... ... ... ... ... тұлғаларды несиелеуге талдау
жүргізу ... ... ... ... АҚ 2005-2007 жж. ... ... ... АҚ ... ... ... ... Заңды тұлғаларды ... ... ... ... ... ... ... несиелеуді жетілдіру
жолдары
.......................................................................
......................62
3.1. Шетел тәжірибесіндегі заңды тұлғаларды несиелеу………………….62
Қорытынды...................................................................
.......................................74
Қолданылған ... ... ... ... арналған Елбасының
Жолдауларында ағымдағы ... ... ғана ... ... дамуымыздың
келешегі жайында да айтылған. Осыған орай, әлемнің бәсекеге ... ... ... нық орын алу мен 30 ... ... ... елді индустрияландыру міндеттері біздің басты
стратегиялық мақсатымыз болып қала ... ... 2008 ... ... ... ... ... құрылымымен қарсы алды.
Бүгінгі күнге дейін еліміздің айтарлықтай резерві қалыптастырылып,
Ұлттық қор ... қоса ... ол ... 40 ... АҚШ ... ... Осындай елеулі жинақтаулардың болуы еліміздің қаржы жүйесінің
тұрақтылығын ... ... ... рөл ... ... жолдауында бірінші кезектегі мәселе «Еліміздің
қаржы жүйесін ... банк ... ... бәсекеқабілеттігін
жоғарлатуда Қаржылық бақылау Агенттігігі Ұлттық банкпен біріге және Қаржы
Министрлігінің алдарындағы басты міндет...»[1]
Жоғарыда аталынған қоғамдық ... ... ... ...... ... өркендеуінің, сындарлы әлеуметтік
саясатымыздың және тұрақты саяси жүйеміздің тиімділігінің айқын айғағы.
Банк жүйесі – ... ... ең ... және ... ... Банк жүйесі дамыған кез-келген өркениетті елде
нарықтық қатынастарды реттеу ... ... ... ... ... қызмет көрсетуде мынандай міндетті шарттардың болуын
талап етеді: валюталық ақша жүйесінің тұрақтылығы; жақсы қызмет көрсететін
банктік желіс; нарықтағы ... ... ... ... банктер экономикада басты компоненттердің ... ... ... ... да ... ... алға басуы банк секторының
жедел қарқынмен дамуына ықпал етеді.
Біздің мемлекетіміздің алға ... ... ... бірі - ... әрі ... ... алға ... болып табылатындығы күмән
келтірмейді, сондықтан да осы салада іргелі зерттеулер жүргізу қажеттілігі
қазіргі кездегі ... ... ... ... ... ... жұмыстың
өзектілігі де осы проблемалармен тікелей байланысты. Болашақ мамандардың
алдында ... ... ... отандық банктеріміздің қызметін
халықаралық стандартқа өткізуді атауға болады, ал ... өзі ... ... білімдерсіз мүмкін емес.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, 3 бөлімнен, қорытындыдан тұрады.
Бірінші бөлімде ... ... ... ... ... ... ... қызметтері және оларды жүзеге
асыратын операциялар, банктегі несие беру процесі, ... ... ... анықтау тәжирибесі қарастырылған.
Екінші бөлімде Қазақстан Республикасындағы заңды ... ... ... ... ... ... банктердің заңды тұлғаларды
несиелеу тәжірибесіне 2006-2008 жылдар бойынша ... ... ... мен ... ... талдау жасалып, осы бөлімде
«Альянс банк» АҚ- дағы ... ... ... несиелік портфель
қарастырылған.
Үшінші бөлімде заңды тұлғаларды несиелеудің даму болашағы мәселесі
қарстырылған.
Отандық ... оқу ... осы ... ... ... іспеттес
болып, өз септігін тигізіп жатты. Сондай-ақ орыс тілінде ... ... ... ... еңбектері, ресейлік оқу құралдары, әлемдік
интернет торабынан алынған мәліметтер мен өзге де ... ... ... Осы ... жұмыста ғылыми-теориялық материалдардың,
белгілі ... ... ... ... ... ... құжаттардың негізінде Қазақстандағы банк жүйесінің қалыптасуы
мен дамуын зерттеп, талдауға әрекеттер жасалған.
1 Тарау. ... ... ... заңды тұлғаларды несиелеудің
экономикалық негіздері
1.1. ... ... ... және ... ... асыратын
операциялар
«Қазақстан Республикасындағы Банктер және банк қызметі туралы»
Қазақстан Республикасының 1995 ... 31 ... N 2444 ... ... өзгерістер мен толықтырулармен) 30 бабына сәйкес Банк
қызметі ол:
1. ... осы ... ... банк жəне өзге де ... ... банк қызметі болып табылады.
2. Банк операцияларына: 1) депозиттерді қабылдау, заңды тұлғалардың
банктік шоттарын ашу жəне ... 2) ... ... ... ... шоттарын ашу жəне жүргізу; 3) банктер мен ... ... ... ... ... ... ... ашу жəне жүргізу; 4) жеке жəне заңды ... ... ашу жəне ... ... ... осы тұлғаға тиесілі
тазартылған бағалы металдардың жəне бағалы ... ... ... саны ... 5) ... операциялар: қолма-қол
ақшаны ұсатуды, айырбастауды, қайта санауды, сұрыптауды, қаттап бууды жəне
сақтауды қоса ... осы ... 1), 2), 6)-9), 12) жəне ... көзделген банк операцияларының бірін жүзеге асыру ... ... жəне ... 6) аударым операциялары: жеке жəне ... ... жəне ақша ... ... ... ... ... алу операциялары: жеке жəне заңды тұлғалардың вексельдері ... де ... ... ... алу ... 8) ... заем
операциялары: банкке, ипотекалық ұйымға, номиналды ... ... ... ... ... бар брокерге жəне (немесе) дилерге
жəне ... ... ... мемлекетке немесе ұлттық холдингке не
ұлттық басқарушы компанияға тиесiлi заңды тұлғаға төлемділік, мерзімділік
жəне ... ... ... нысандағы кредиттер беру; 9) шетел
валютасымен айырбас операцияларын ... 10-11) алып ... ... мен ... ... 13) төлем
құжаттарын (вексельдерді қоспағанда) инкассоға ... 14) ... ... мен оны ... жəне ол ... ... ... 15)
банктердің ақшалай нысанда орындау көзделетін банк кепілдіктерін беруі; 16)
банктердің үшінші тұлғалар үшін ... ... ... көзделетін банк
кепілдемелерін жəне өзге де міндеттемелерді беруі жатады.
3. Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ... ретінде тіркелген заңды тұлғалардың микрокредиттер
беру ... ... банк ... ... Осы баптың 2-тармағында тізіп көрсетілген банк операциялары Ұлттық
Банк белгілеген тəртіпте электрондық тəсілмен жүзеге ... ... ... осы ... көзделген банк жəне өзге де операцияларын
жүргізуге лицензияны уəкілетті орган ... ... осы ... ... 5), 9) жəне 12) тармақшаларында жəне 11-тармағының ... ... банк ... ... ... беру ... ... оң қорытындысы талап етіледі.
6. Банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ... ... ... ... заңнамалық
актісінде көрсетілген операцияларды лицензиясыз жүзеге ... ... ... ... уəкілетті органның немесе Ұлттық Банктің
лицензиясы болған жағдайда осы баптың ... ... ... бір немесе бірнеше түрін жүзеге асыра ... ... ... ... ... ... ... осы баптың 2-
тармағында көзделген банк операцияларын жүргізуге лицензияны, осы баптың ... ... ... ... ... орган береді. Банк
операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарға лицензия беру
кезінде осы баптың 2-тармағының 5) ... ... ... Ұлттық Банктің оң қорытындысы талап ... Егер ... ... ... ... ... ұйымдардың қызметін
реттейтін Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде осы ... ... ... өзге де банк операцияларымен осы баптың 2-тармағының
9) жəне 12) тармақшаларында көзделген банк операцияларын жүргізу ... ... онда ... Ұлттық Банктің оң қорытындысы болған
жағдайда уəкілетті орган береді.
7. Банк операцияларының жекелеген ... ... ... ... ... ... 12) ... көзделген операцияны жүргізуге
жəне айрықша қызмет түрі осы баптың 2-тармағының 9) ... ... ... табылатын заңды тұлғаларға лицензияны Ұлттық Банк береді.
8. Банк операцияларын, сондай-ақ банктердің осы бапта көзделген жүзеге
асыратын өзге де ... ... ... ... органның
нормативтік құқықтық актілерінде белгіленеді.
9. Лицензиялау тəртібі Ұлттық Банктің нормативтік құқықтық актілерінде
белгіленетін, осы баптың 7-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, осы
бапта ... банк ... ... ... жүзеге асыратын
ұйымдар жүзеге асыратын банк ... ... ... уəкілетті
органның нормативтік құқықтық актілерімен белгіленеді.
10. Уəкілетті органның немесе ... ... ... ... ... мен ... ... түрлеріне лицензия ... банк ... ... ... ... асыратын
ұйымдарға қосымша талаптар белгіленуі мүмкін.
11. Банктер, осы баптың 2-тармағында көзделген банк ... ... ... лицензиясы болған жағдайда мына ... ... ... 1) ... ... бағалы металдарды (алтын,
күміс, платина, платина тобына жататын металдар) құйма ... ... ... металдардан жасалған монеталарды сатып алу, кепілге қабылдау,
есепке алу, сақтау жəне ... 2) ... ... ... мен асыл ... ... бұйымдарды сатып алу, кепілге қабылдау, есепке алу, сақтау
жəне сату; 3) ... ... ... ... ... ... вексельдерді төлеуі жөнінде қызметтер көрсету,
сондай-ақ делдалдық тəртібімен ... ... ... төлеу; 4) лизинг қызметін жүзеге асыру; 5) ... ... ... ... ... 6) ... операциялар:
тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатып алушыдан төлемсіз тəуекел етіп
қабылдай ... ... ... ... ету құқығын алу; 7) форфейтингтік
операциялар (форфетингтеу): ... ... ... сатып
алушының қарыз міндеттемесін сатушыға айналым түспейтін жолмен вексель
сатып алу арқылы төлеу; 8) ... ... ... ... ... ... ақшаларды, ипотекалық қарыздар жəне ... ... ... ... ... ету құқықтарын басқару; 9) сейфтік
операциялар: ... ... ... жəне ... ... беруді
қоса алғанда, құжаттандырылған нысанда ... ... ... ... мен ... ... ... қызметтер.
12. Банктер бағалы қағаздар нарығында мынадай кəсіби қызмет түрлерін
жүзеге асыруға құқылы: 1) Қазақстан ... жəне ... ... ең ... ... етілетін рейтингін алған елдердің
мемлекеттік бағалы қағаздарымен не онсыз уəкілетті органның шешімі ... ... ... ... активтерінің тізбесі мен оны сатып
алу тəртібін уəкілетті орган белгілейтін туынды ... ... ... 2) ... Республикасының жəне рейтингтік агенттіктердің
бірінің ең төменгі талап етілетін ... ... ... ... не онсыз уəкілетті органның шешімі бойынша мемлекеттік ... ... ... активтерінің тізбесі мен оны сатып алу
тəртібін уəкілетті орган белгілейтін туынды ... ... осы ... ... ... өзге де ... ... - дилерлік; 3)
кастодиандық; 4) трансфер-агенттік. Банктердің бағалы қағаздар нарығында
кəсіби қызметтің ... ... бір ... ... ... түрлерін
жүзеге асыруына лицензияны уəкілетті орган береді. Осы тармақтың 1) жəне 2)
тармақшаларында көзделген рейтингтік ... ... жəне ... ... ... рейтингін уəкілетті орган айқындайды.
13. Осы баптың ... 2) ... ... ... тек депозиттерге міндетті кепілдік беру ... ... ... банктер, сондай-ақ оның қызметін реттейтін
Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне ... ... ... ... ... ... ... операторы жүргізуге құқылы.[2]
Мемлекеттің несие жүйесінде коммерциялық банктердің алатын орны өте
зор. Олар қарыз капиталы нарығының әр ... ... ... ... ... ... ... ресурстарының негізгі бөлігін
шоғырландырып, өз ... ... ... ... ... есептесу,
бағалы қағаздарды, шетел валютасын сатып алу-сатумен оларды сақтау және
басқа да ... ... ... ...... ... ... жүйесінің негізгі
буыны. Олардың міндеті ақша айналымы мен ... ... ... ... ету, ... ... ... пен халықты
несиелеу, халық шаруашылығына қор жинау үшін ... ... ... ... ... ... ... делдалы ретінде ақша капиталын
салааралық және аймақаралық қайта бөлуді қамтамасыз етіп, маңызды ... ... ... Капиталды салалар мен жүйелерге бөлу және қайта
бөлудің банктік ... ... ... ... ... ... және ... құрылымын өзгертуге мүмкіндік
туғызады.
Қазіргі коммерциялық банктер несие жүйесінің басқа буындары ... ... ... үнемі дамытуда және көптеген жаңа
түрлерін меңгеруде. Бүгінде кейбір мемлекеттердің ... ... 300-ге жуық ... ... ... бар ... мекемесі
(Мысалы, Жапония банктері).
Коммерциялық банктердің негізгі атқаратын қызметтері:
• ақша ... ... және ... ... ... ... есеп және төлем жұмыстарын жүргізу;
• төлем құралдарын шығару;
• бағалы қағаздарды шығаруды және орналастыруды ұйымдастыру;
• сенімхат ... ... ... ... ... траст
операциясын жүргізу);
• клиенттерге кеңес беру.
Уақытша бос ақша қаражатын шоғырландырып, оны ... ... ... ... ... ... бірі. Заңды және жеке
тұлғалардың уақытша бос ақшасын банкке тарту, бір жағынан, ... ... ... ... ... ал ... ... банктің несие
операцияларын жүргізуіне негіз қалайды. Шоғырланған жинақ ақша әр ... және ... ... ... мүмкін. Тек банктің
делдалдық етуімен ақша қаражаты жинақталып, кейін ол капиталға айналады.
Коммерциялық ... ... ... ...... ... ... Бос ақша қаражат иесі мен қарыз алушының арасында тікелей несие
қатынастарының туындауына ... ... ... ... ... ... қажеті көлемге сай келмеуі. Сондай-ақ қарыздардың төлем
қабілетсіздік қаупі ... иесі мен оны ... ... ... тікелей
несиелік байланыс болуын қиындатады. Капитал иесі ... ... ... ... ... да ... Коммерциялық банктер қарыз
беруші мен қарыз алушының ... ... ... ... осы
кедергілерді жояды. Банктік несие экономиканың әр ... ... ... ... ... ... және жұмысы қалыптасқан есеп айырысу ... ... ... мүмкін емес. Сондықтан есеп және төлем жұмыстарын жүргізуде
банктердің ролі зор. Кәсіпорындар ... есеп ... ... бөлігі
қолма-қол ақшасыз жүреді. Банктер делдал ретінде клиенттердің ... ... ақша ... ... ... және ... есептейді.
Коммерциялық банктердің ерекше қызметі төлем құралдарын шығару арқылы
айналымдағы ақшаны ... ... ... жою, яғни ақша ... көбейту
немесе азайту. Төлем құралдарын шығару олардың депозиттік және ... ... ... ... екі ... ... клиенттің банкке
ақша салуы арқылы немесе қарыздарға банктің несие беруі арқылы жүргізіледі.
Бұл ... ... ақша ... ... әр түрлі әсер етеді.
Коммерциялық банктер акция және облигация ... ... ... және ... ... ... ... жинақтарды өндірістік мақсатқа жұмсайтын мүмкіндігі бар. Сөйтіп
бағалы қағаздар нарығы несие жүйесін толықтырып әрі ... ... ... істейді. Ұзақ мерзімдік инвестиция тарту мақсатында ... және ... ... Бұл ... ... ... ... банктер бағалы қағаздардың көлемін, шығару жағдайы мен
эмиссия мерзімін ... ... ... таңдауды, сондай-ақ оларды
орналастыру және ... рет ... ... ... өзіне алады.
Шығарылған бағалы қағаздарды сатып алуға кепілдік береді. Ол үшін ... өз ... ... ... ... немесе сатып
алушыларға қарыз береді.
Сол сияқты банктер мемлекеттік облигацияларды белсенді ... ... және ... ... ... ... ... қайта сатуда делдал ретінде нарық ұйымдастырады. Бұл
нарықтағы операцияларды сату ... мен ... алу ... ... аса көп пайданы өзіне алып, оларды аса ірі банктер тобы монополды
түрде жүргізеді. ... ... ... 6 ... және 13 ... шұғылданады.
Банктер сенімхат бойынша клиенттердің мүлкін басқару қызметін де
атқарады. Жеке ... осы ... ... ... ... ... жасы толмағандардың) мүлкін уақытша басқару;
ізбасарларының ... үшін ... ... ... ... пайда табу
мақсатымен капиталды басқару (ақшаны ... ... ... ... ... ... қызметтері бұл аталғандардан ... ... ... ... болу; нарыққа шығарылған акцияларды
және трансфертті тіркеу үшін (яғни атаулы акция бойынша иелік құқын басқаға
беру) өкіл ... ... ... қорының қаржысын басқарушысы
болуы және т.б. қызметтер атқаруы мүмкін.
Банк бұл қызметтерді формалды клиенттердің өкілі ... ... ... ... қызмет көрсетудің нәтижеінде ол көптеген капиталды
қадағалауға және экономикалық хабарларды өзіне жинақтауға мүмкіндік ... ... ... және трансфертті тіркеу үшін өкіл ретінде жүріп,
банктер акционерлер мен бақылау қызметін бөлу ... ... ... ... ... ... жинақтауды банктердің клиенттерге
кеңес беруіне мүмкіндік туғызады. Банктер кәсіпорынның қаржылық қызметіне,
бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... және
табысты ұлғайту мүмкіндігін анықтаумен шұғылданады. Банктер клиенттердің
жаңа ... ... ... және оларды нақты орналастыруды қарастырады.
Банктер төмендегідей кеңес береді: шот ашу, есеп-несиелік және кассалық
қызмет көрсетуден бастап, ақша және ... ... ... дейін нұсқау береді.
Коммерциялық банктердің кеңес беру қызметін ... ... ... және есеп ... ісі ... – ақша ... ... мөлшердің қозғалысы, несиелеудің жағдайы
және формасы туралы хабар, несие-есептік қызмет көрсету үшін әр
түрлі мәмілелер бойынша ... ... ... ақшасыз
есептесуді талдау, оны жетілдіру жолдарын зерттеу;
• бағалы қағаздарды шығару және олармен операция жүргізу бойынша
– бағалы ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың эмитенттері, бағалы ... ... және ... ... ... ... хабар;
• күрделі қаржы беру ...... ... ... құрылыс материалдарының бағасы мен әр түрлі
құрылыс-монтаж (құрастыру) жұмыстарының тарифтері, ... ... ... ... ... ... ... маңызын олардың атқаратын операциялары
анықтайды. Коммерциялық банктердің операциялары ... мына ... ... (қаражат тарту); актив (қаражатты ... ... ... ... комиссиялық ақылы) және
сенімді операциялар.
Пассив операциялары – олар өз қарауына әр түрлі салымдарды ... ... ... ... ... ... қағаздарын шығарып және сол
сияқты басқа да қаражат тарту операцияларын жүргізіп, банк қорын құру ... ... ... Олар банк балансының пассивінде ... ... ... ... ... актив операцияларына қарағанда,
алдымен жүргізіледі, себебі актив операцияларын жүргізу үшін белгілі ... ... ... ... мыналар жатады:
• салым қабылдау (депозиттер);
• клиенттерге шоттар (оның ішінде корреспондент-банктерге) ашу және
оларды жүргізу;
• өзінің бағалы қағаздарын шығару (облигация, ... ... ... ... банкаралық несие алу, оның ... ... ... репо ... ... несие алу.
Банктің капиталы өз қаражаты, тартылған қаражат және ... ... ... өз ... ... және резерв
капиталы, сонымен бірге бөлінбеген пайда жатады. Акционерлік капитал немесе
жарғылық қор бағалы ... ... ... ... ... ... ... сомасы заңмен шектелмейді, дегенмен
банктің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін ... банк оның ... ... бекітеді.
Банктің резерв капиталы ағымдағы пайдадан бөлінген сомадан құрылады. Ол
ойда болмаған шығындарды және ... ... ... ... ... ... ... Оның мөлшері жарғы қорына байланысты
қормен белгіленеді.
Бөлінбеген пайда шоты деген – ол ... ... ... Онда ... ... ... ... және резервке түспеген пайда
жинақталады.
Коммерциялық банк кәсіпорындардың, ұйымдардың, мекемелердің, ... ... ... қаражаттарын тартуы мүмкін. Тартылған ресурстар
беогіленген мерзіміне қарай басқарылатын ресурстар және ... ... ... ресурстар банкке тартылған мерзімде ... ... ... ... ... есептесу, ағымдағы және корреспондеттік шоттардағы
қалдықтардан құрылады.
Салым (депозит) – ол белгілі бір шартпен иесінің банкке сақтауға салған
ақша қаражаты. Ол ... ақша ... ... ... емес ... ... ... валютасында салынуы мүмкін.
Ақша қаражаттарын салымға тарту депозиттік операциялар деп аталады.
Банктер үшін ... ... ... ... ... түрі, сондықтан
ол активтік несие операцияларын жүргізудің негізгі ресурсы.
Салымдар әр түрлі белгілерге байланысты жіктеледі. Салушысына қарай
депозиттер жеке және ... ... ... болып бөлінеді. Банктен
алу мерзіміне қарай мерзімді және ... ... ... ... болып
та бөлінедә. Талаппен алынатын депозиттерге қаражат толық немесе бөлік-
бөлікпен салынып және иесінің талабы ... дәл сол ... ... ... депозиттер клиент ашқан әр түрлі шоттарда орналастырылып, қолма-қол
ақша және ... ... есеп ... ... ... алынатын салымдарда есептесу, ағымдағы және бюджеттік шоттарда
белгілі бір мақсатқа жұмсалатын, ... ... ... банктермен
есептесуге арналған, сондай-ақ есеп айырысу айналымына арналған қаражат
сақталады. Салымның бұл түрі ... ... ... ... өз
шоттарындағы қаражатын үнемі пайдаланатындықтан, ондағы қалдық мөлшері
әркез өзгеріп отырады. Сондықтан банктер бұл ... ... ... ... ... – ол алыну мерзімі және проценттік өсім төлеу мөлшері
анық көрсетілген депозиттік шотқа ... ақша ... ... мөлшері
салымның көлемі мен мерзіміне байланысты анықталады.
Мерзімдік салымның бір түрі – депозиттік сертификат. Бірінші рет ... 1961 ж. АҚШ ... бірі ... Шот ... өтеу ... ... ... мөлшер көрсетілген ерекше атаулы куәлік (сертификат)
беріледі. ... ... – ол ... бір ірі ... ... туралы берілетін жазбаша куәлік. Онда ... ... ... кері ... алу ... және ... өсім ақысы көрсетіледі.
Жеке тұлғаларға банктегі салымдарын алу үшін ... ... ... ... белгілі бір мерзімге және талаппен алуға да
беріледі. Банктің ... ... ... ... ... роль
атқарады. Жинаққа толық сома немесе бөлек-бөлек сома салынады, ... ... ... я ... ... сомасы алынуы мүмкін.
Салушыға жинақты куәландыратын жинақ кітапша ... Бұл ... ... ... ... кең ... ... жинақ шотынан қолма-қол
ақшасыз төлемдер жүргізіледі. Клиенттердің ... ... банк ... ... ... ... және ... пайдаланғаны, газетке
жазылғаны үшін және т.б. ... ... ... ... – коммерциялық банктер ресурстрының маңызды көзі.
Банктегі оның құрылымы ақша нарығындағы ... ... ... өзгеріп
тұрады. Дегенмен банк ресурстарын құрудың бұл көзіне біраз кемшіліктер де
тән. Банк ... ... ... ... ... және ... тап болады. Одан басқа салымға қаражат тарту көп ... ... ... ... ... ... ... ресурстары
нарығындағы банктер арасындағы бәсекелестік оларды депозит тартуға
мүмкіндік ... ... ... дамытатын шараларды жүргізуге мәжбүр
етеді.
Қазіргі кезде коммерциялық банктер қосымша ақша қаражатын ... ... ... ... ... ақша ... сатылатын банкаралық несие
ресурстары нарығының мүмкіндігін пайдаланады. ... ... ... ... ... яғни бір банк ... банкте
бір-бірінің тапсырысы бойынша төлем және есептесу ... ... ... шот ... ... ... тарту тікелей сөйлесу
арқылы, я болмаса қаржы делдалдары арқылы жүзеге асырылады. Егер ... ... ... ... ... онда ол ... арнаулы шартпен
рәсімделеді. Бұл келісімдердің көбісі белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... ресурстарынан несие алуы жатады. Орталық банк коммерциялық банктерге
несиені жарыс (конкурс) негізінде қайта ... ... ... ... несие формасында береді.
Коммерциялық банктердің қаражат тартуының келесі бір ...... алу ... ... репо ... Бұл ... банк пен фирма
арасында немесе мемлекеттік бағалы қағаздар сатушылармен (дилерлермен)
жасалады. Егер фирма ... ... ірі ... өте ... ... ... келсе, онда ол банктен бағалы қағаздарды сатып алады да,
кейін оларды кері ... алуы ... ... ... ... ... күні
қайтаруы мүмкін, онда алатын процент мөлшері ... ... ... болады. Бұндай келісім уақытша бос қаражатты тартудың бір
жолы.
Соңғы жылдары ... ... ... ... ... ... кең өрістеуде.
Еуровалюталық несие – ол ... ... ... алынатын
несие. Әлемдік қарыз капиталы нарығында басты валюта болып ... ... деп – ... ... ... табыс табу
және өтімділігін қамтамасыз ету мақсатымен орналастыруын айтады.
Банктердің актив операциялары экономикалық мазмұнына қарай төмендегідей
болып бөлінеді:
- ... ... есеп ... операциялары;
- кассалық операциялар;
- инвестициялық, қорлық операциялар;
- кепілді операциялар.
Несие-есептеу операциялары – ол ... ... ... орналастыру
қызметіндегі несие беру операциялары. Қарызгерге қайтарымдылық, мерзімділік
және ақылық негізінде қаржы беру операциялары. ... ... ... ... ... ... қабылдаумен байланысты несиелеу
операциялары да несие-есептеу операциясының қатарына кіреді.
Есеп айырысу операциялары – қаржыны клиенттің есеп ... ... оны ... шығару, оның ішінде клиенттің контрагенттерінің алдындағы
міндеттемелерін өтеумен байланысты операциялар.
Бос қаржыны депозитке жұмылдырумен ... ... және есеп ... ... өте ... операциялары болып табылады.
Кассалық операциялар – қолма-қол ақша беру немесе ... ... ... Кеңейтіп айтқанда, бұл ... ... ... қалыптастыру, орналастыру және ... ... ... болады.
Инвестициялық, қорлық операциялар – банктің күрделі қаржысын ... салу және ... ... ... ... жүргізу үшін
жарнаға салумен байланысты операциялар. Бұл ... ... ... ... және банк қызметтері туралы» Заңның 8-бабына сәйкес,
Қазақстандағы банктерге пайда табу үшін, басқа шаруашылықтардың ... ... ... ... операциялар – кепілдеме беру, белгіленген жағдай болғанда,
клиенттің үшінші тұлғаға бережағын өтеу операциялары.
Сонымен қатар, банктің актив ... ... ... ... ... және ... операциялары; орналастыру түріне (бағытына)
қарай: бірінші және екінші; пайдалық дәрежесіне қарай: пайда келтіруші және
пайда келтірмеуші операциялар болып та ... ... ... және қаржыландыру операцияларына соңғы
жылдары Ұлттық банктің қызметінің алдыға уақыттарда классикалық қызметіне
жақындауына байланысты ... ... ... ... ... ... ... несиелеу тек қана олардың өтімділігін сақтау
мақсатында жүзеге асырылады. Бюджеттің тапшылығын жабу үшін ... ... ... ... ... яғни ... ... республикалық бюджеті
несиелеуден бас тарту ... ... ... ... беру және ... ... үшін тікелей өтініш ... ... жоқ. ... банктің несиелерін орналастыру аукциондар
арқылы, банкаралық нарық арқылы, сол сияқты ломбардтық ... ... ... Банктегі несие беру процесі
«Қазақстан Республикасындағы Банктер және банк қызметі туралы»
Заңында Банктік заем ... ... ... ипотекалық ұйымның немесе акцияларының бақылау пакетi
мемлекетке немесе ұлттық холдингке не ұлттық басқарушы компанияға тиесiлi
заңды ... ... ... деректер базасына қарыз алушы жəне
жасалатын ... ... ... ... ... ... өз міндеттемелерін орындауына байланысты ақпарат беруіне қарыз
алушының жазбаша келісімінің болуы қарыз беру туралы шарт жасаудың ... ... ... ... заем ... банктің, ипотекалық ұйымның, номиналды
ұстаушы ретінде клиенттердің шоттарын жүргізу құқығы бар брокердің ... ... ... ... бақылау пакетi мемлекетке немесе
ұлттық холдингке не ұлттық басқарушы ... ... ... тұлғаның
басқару органы бекітетін Банктің ішкі кредит саясаты ... ... ... асырылады.
3. Банкiнiң заем комитетi iшкi несие саясатын жүзеге асырушы орган
болып табылады.
4. Iшкi заем ... ... ... ... ... ... асыру кезiнде тəуекелдi бəсеңдету мақсатында жасалып, мыналарды: а)
заңды жəне жеке ... заем беру ... б) ... ... ... қызметкерлерiне заем беру шарттарын; в) заем комитетiнiң ұйымдық
құрылымын, ... мен ... г) заем ... ... д) заем ... шектi өлшемiн; е) заем шарттарын бекiту
рəсiмiн белгiлейдi.
5. Осы баптың ... ... ... ... жəне ... беру ... операцияларына қолданылады.
[2]
Төлеуге қабiлетсiз қарыз алушыға қатысты қолданылатын ... ... банк ... ... ... өз ... ... қарыз
алушыға: жаңадан несие бермеуге; қарыз ... кез ... ... ... бұл ... ... ... болса) қарыз алушының
келiсiмiнсiз өндiрiп алуға; төлеуге ... ... ... ... заңдарына сəйкес банкрот деп тану туралы сотқа талап арызын
беруге құқылы. ... мен ... ... мен ... ... сондай-ақ банк қызметі
көрсетілгені үшін тарифтерді ... банк ... ... жүзеге асыратын ұйымдар дербес белгілейді.
2. Банктер, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын
ұйымдар ... ... ... ... ... ... тиімді,
салыстырмалы есептелетін ... ... ... ... ... ... қызмет бойынша сыйақының шамалары ... ... оның ... оны ... ... ... міндетті.
Аталған талаптар сақталмаған жағдайда уəкілетті орган банкке, ... ... ... ... ... ... осы ... 47-
бабында көзделген санкцияларды қолдануға құқылы.
Банктердің тәжребесінде қолданылатын несиелеу ... ... ... ... ... ... ... өтінішті өңдеуден басталып,
несиенің толық қайтарылуымен аяқталады.Жалпы несиелік процесті 1-суретпен
көрсетуге болады.
Қарыз алушыға несие беру барысында банктер ... ... ... туралы» 31.03.1995 ж. Және ... ... және ... ... ... 30.08.1995 ж. ҚР Президентінің заң
күші бар ... ... ... ж. ... ... қысқа мерзімді несиелеу ережесі» сондай-ақ банктің Жарғысы мен
нұсқауларын басшылыққа алады.
Несиелер төлем қабілеті бар ... ... ... ... ... және тұрақты қамтамасыз ету формаларының бар болуына қарай
беріледі. [2]
Сурет 1. Банктердегі несиелік ... ... ... ... ... ... несиелік
операциялардың сапалы сипатын бере отырып, олардың жүзеге ... ... ... ... ... ... Несиеге деген өтінішті қарау;
• Несиелік қабілетін талдау;
• Несиелік ... ... ... ... ... ... орындалуына бақылау жасау;
I-ші кезең.Банкке келіп түскен несиеге деген өтініщті қарау.
Кез келген несиелік операциялар осыдан ... ... ... мен ... ... ... негізгі мәліметтер:
мақсаты,мөлшері,түрі,мерзімі,мүмкін болар қамтамасыз ету ... ... ... байланысты ... әр ... ... үшін әр түрлі құжаттар пакеті
әзірленуі мүмкін. Мысал ретіндегі құжаттар ... ... ... ... ... ... ... алу шарттарының, тіркелген
күәліктерінің немесе ... ... ... ... ... куәландыратын құжаттар;азаматтардың төл
құжаттары және кдиенттің несие алуға ... ... ... ... ... ... екі ... қарыз алушының балансы және оған қосымша беттер;
3) несиеленетін ... ... ... және оның ... ... ... экономикалық есебі;
4) несиеленетін мәмілелерді растайтын келісім-шарттар көшірмелелері(
материалдық құндылықтарды жабдықтауға және ... ... ... ... ... ... көшірмелері және т.с.с),
5) басқа банкте,рден алған несиелер туралы мәліметтер ( ... ... ... ету ... ... берілген мүлікке қарыз алушының
меншік құқығын растацйтын құжаттар;
7) несені қайтаруға байланысты міндеттемені куәландыратын құжаттар;
8) ... ... ... яғни қаржылық есептер және басқа ... жоқ ... ... ... ... банк ... ... несиені қайтаруын қамтамасыз ететін
басқа да құжаттар мен мәліметтерді ... ете ... ... ... ... ... ... қарыз алушылар үшін кейбір құжаттар
тізімі ... ... ... алушы банкке несие алуға өтініш жасаған
уақытта, банк ... оның ... ... ала бағалау үшін есеп
карточкісін толтыруы мүмкін. Онда:фирманың ... менг ... ... ... және ... түрі , клиенттің заңды мекен-жайы, есеп
айырысу және валюталық шот ашқан банктің аты жөні ... ... ол ... несиенің мақсаты , сомасы және мерзімі, соңғы
есептір күнге берілген балланс ... және ... да ... ... оқып ... ... банк қарыз алушының алған
ссудасын қайтару қабілетін бағалаудың шешім қабылдау үшін аса ... ... ... ... есеп негізіңде жасалады.
II-кезең. Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау кезеңі.
Қарыз алушының ... ... ... ... алған ссудасы
бойынша қарызды уақытылы және толық ... ... ... ... ... қайтара алмау тәуекелі көптеген факторлардың әсерінен
болуы мүмкін, ... да, банк ... ... ... шешім қабылдаудан
бұрын оның несиелік қабілетін талдайды. Бұл көрсеткіш ... ... ... ... ... қабілетіне талдау жасау барысында мынадай
факторлар есепке алынады:
1)Ссудаға қатысты қабілеттігі . ... ... ... бере ... алушының атынан шығатын тұлғаның құқытық қуатын анықтайтын Жарғысы
және нұсқаумен танысуға тиіс;
2)Қарыз алушының іскерлік беделі.Несиелік ... ... ... ... алушының қарызды қайтаруға дайындығын ғана түсінбейді, сондай-ақ
келісім шартқа байланысты бьарлық міндеттемелерді ... ... алу ... ... ... ссуданы қайтаруға
жеткілікті қаражатты табу ... баға ... ... алушының табыс алу қабілетін анықтау барысында сату көлеміне,
баға шығындарына, шығыстарға әсер ... ... ... ... Бұл
факторларға: қарыз алушы кәсіпорынның орналасқан жері, оның тауарлары мен
қызметтерінің сапасы, шикізат ... ... ... ... шетелдік тәжребеде бұл факторларға қоса жарнамалау ... ... ... ... ... келісім- шарт жасасу.Қазіргі несиелеудің басты
ерекшелігі ... банк ... ... ... қабілетін тексеріп
болғаннан кейін, ... шарт ... үшін ... ... ... ... ... сұрақтарға банк пен қарвыз алушы
келісім-шарт негізіңде шешеді.
Несиелік келісім- шарт екі ... ... ... ... ... ... ... мақсаты және объектісі,несиенің
мөлшері,ссудану мерзімі және ... ... ... ... ... несие үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі, несиенің қозғалысын
және клиенттің ... ... ... үшін ... алушының беретін
құжаттарының тізімі, олардың берілу мерзімдері, сондай-ақ ... ... ... қызметі көрсутіледі.
Несиелік келісім- шарттың мазмұның ... ... ... Бұл ... ... ... , оның ... формаларын пайдаланады.
Несиелік келісім- шарттың мазмұнында несиелеу механизмі, оның негізгі
элементтері (несие түрлері және ... ... ... ... ... және ... ... түрлері, ссуданың қамтамасыз етілу
және қайтарылу ... банк ... және банк ... ... Несиелеу тиімділігі осы элементтердің банктің жұмысында
қалай іске асырылуына және ... ... ... ... болып
келеді.
Бұл несиелік механизм негізіне несиелеу принциптнрі жатады. Несиелеу
принцптеріндегі мәселелер әлі күнге ... бір ... ... емес ... ... ... ... Несиелеу процесінің үшінші
кезеңіндегі ( сол сияқты басқа кезеңдерде де ) несиелік ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктер мен
қарыз алушылардың тиімді қызметінің маңызды алғышарттары ... ... ... ... ... мәні ... принциптерінің
орындалуына негізделеді.
IV-кезкең. Несие беру кезеңі. Бұл кезең ссудалық шот ... ... ... ... ... құжаттар толтырылуы мүмкін),
ссуданы беру тәсілін ... ... ... және ... ... ... ... тәртібі ссудалық шот формаларына байланысты
ажыратылады . Жай ... шот ... ... алушы қорларының жинақталуына
байланысты несиеге деген өзінің қажеттілігін өтінеді. Осы ... ... ... ... ... төленген нормативтен
жоғары қалдығы, ьолардың қозғалысы туралы мәліметтер беріп, банк ... ... шот ... ... ... әр ... ... құжатталмайды,
себебі, ол шот ашу барысындағы өтініш- міндеттемесі негізінде жүргізіледі.
Несиенің көлеміне байланысты әр түрлі берілу ... ... ... ... ... ... ... ьқажет болған
жағдайларда жұмсалынады. Екіншісі- несие алуға құқығы қосымша ... ... ... ... ... іске ... ... бір соманы алуға клиенттің құқығы бола отырып, ол оны алудан бас
тартады (мысалға, ... ... ... ... ... оны беру барысында несиелеу ережелеріне сәйкес
анықталады.
V-кезең. Несиені ... және оған ... ... ... ... ... ... кезеңі. Ссудалар бойынша қарызды қайтару
тәсілі ссудалық шоттар формасында, банк ... ... ... ... төлем айналымын құраудағы роліне байланысты.
Жай шоттар бойынша банкке қарызы есеп ... ... ... ... ... ... ... Ссуданы қайтару
мерзімі беру уақытында мерзімді міндеттемелермен құжатталады: егер де ... ... ... онда бір ғана ... ... ... ссудалық шот бойынша банкке қарызы тікелей осы шотқа келіп
түсетін түсімдер есебінен ... ... ... ... шот ... ... ... орындалуын бақылау үшін банк мерзімді түрде реттеу жүргізіп
отырады .Реттеу балланс негізінде материалдық запастардың ... ... ... жүзеге асырылады.
Ссуданың қайтарылуына бақылау жасау үшін банкте ссудалар бойынша
мерзімді міндеттемелердің ... ... ... Банк ... ... мерзімі жеткен ссудаларды ... ... ... есеп ... шотынан қаражаттарды шегеруге үкім-ордерін ... ... ... төлемдер уақыты жеткен ... ... ... ... ... ... ... Егер де қарыз
алушының есеп айырысу шоты ... ... ... ... ... ... және ... қайтару қарыз алушының төлем тапсырмасы негізінде
жүргізіледі. Жекелеген жағдайларда, қарыз ... ... ... ... байланысты банк қайтару мерзімін кейінге қалдыруға
рұқсат етуі мүмкін, ... бұл ... ... ... ... ... оны ... мерзімі және тәртібі, сондай-ақ оларды
іздестіру механизмі несиелік келісім шартта анықталады.
Сыйақы ай сайын, ... ... және т.б. ... және ... ... ... ... тәжірибеде ссуда бойынша жай және күрделі сыйақы есептеу
формулалары қолданылады.
Жай сыйақыны ... ... ... ... беріледі.
Мұндағы:
i – сыйақы мөлшері;
P – қарыз ...... ... ... күндер саны;
J – ссуданың барлық мерзіміне есептелетін жай сыйақы сомасы.
Несие бойынша есептелетін күрделі ... ... ...... ...... ... сомасы
J – несиенің барлық мерзіме есептелетін сыйақы сомасы.
n – аймен берілген несиенің ... ... ... ... ... ... бір ... мерзімі
өткен ссудалар шотына жатқызылса, онда мерзімі өткен ссудалық ... ... ... ... ... ... – мерзімі өткен қарыз бойынша есептелген сыйақы сомасы;
G – мерзімі өткен қарыз сомасы;
Ig – мерзімі өткен қарыз бойынша сыйақы ... ...... ... ... ... өткен қарызға байланысты сыйақы
есептелген күнге дейінгі уақыт мерзімі
t2 – ... ... ... мерзімі өткен қарыз пайда болғанға дейінгі
уақыт мезгілі.
Пайызды есептеу барысында шартты түрде айдағы күндер саны - 30, ... – 360 ... ... ... ... ... орындалуына , қарыз алушының алған
неиені пайдалануға және оны ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметіне, оның қаржылық жағдайына
талдау жасап, ... ... ... ... ... және есеп айырысу
құжаттарын, бухгалтерлік жазуларды есептік ... ... ... ... ... ... барлық қаржы ақпараттар түрлерімен ... ... ... ... да ... ... ... өзінің клиенттік несиелік ісін жүргізу жүйесі болады.
Несиелік келісім- шартқа байланысты өз ... ... ... қатысты, банк: Қарыз алушыға әрі қарай ... ... ... жасауды; несиелік шартында қарастырылғандай, беруді
тоқтатуға құқығы бар. Қарыз алушы несиелік ... ... ... орындамаған жағдайда банк несиені мерзімнен бұрын қайтаруды талап
етуге құқылы.
Несиелеу процесіне жасалатын бақылау ... ... ... түрде тексеріп отыруменде толықтырылады. Өйткені,банктің несиелік
портфелі оның табыс көзі және ... ... ... ... көзі ... ... Қарыз алушының несиелік қабілетін анықтау тәжирибесі
Қазіргі несиелеу ... ... ... несиелік қабілетін анықтау
әдістерінде де ... Айта кету ... ... ... ... – бұл коммерциялық банк балансының өтімділігін қолдау әдісі болып
табылады.
Несиелеу процесі белгіленген мерзімде сауданың ... ... ... ... ... ... іс әрекетімен байланысты
болып келеді. Сондықтан да, банк ссудасының берілуі ... ... ... оқып ... ... ... қабілетті оқып үйренуге жағдай
жасайды.
Қарыз алушының несиелік қабілеті – бұл қарыз алушының ... ... ... толық және уақытылы есеп айырысу ... ... ... ... бір ... – онда ... немесе қандай да бір күндегі төлемсіздікті есепке алмайды, ал
жақын перспективадағы ... өтеу ... ... ... ... ... ... қабілетсіздігінің дәрежесі клиенттің несиелік
қабілетін бағалау ... иек ... ең бір ... ... болып
табылады. Егерде қарыз алушының мерзімі өткен қарызы болып, ал ... және ... ... ... ... ... онда банкке өткен
уақыттағы төлемдердің бір рет кешіктірілуі, ... ... ... қорытынды үшін негіз болып табылмайды. Несиелік
қабілетті бар клиенттер ... ... ... ... ... ... несиелік қабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз ... ... ... байланысты қарапайым тәуекелдерінің ... алу ... ... ... объективті бағалау және несиелік
операцияларға байланысты мүмкін болар тәуекелдерді есепке алу ... ... ... ... және пайда табуға мүмкіндік береді.
Әлемдік және отандық банктік ... ... ... ... ... критерийлерін бөліп қарайды: қарыз алушының
мінездемесі, ... ... алу ... ... ... ... өтеу үшін ... қаражатты табу қабілеті (қаржылық мүмкіндігі),
капиталы, несиенің ... ... ... жасалатын жағдай,
бақылау (қарыз алушының қызметінің заңдылық негізі, банк ... ... ... ... ... дәл ... алушының мінездемесі деп оның заңды тұлға ретіндегі ... ... ... ... ... ... және ... банктің несиелік саясатына сай келуі түсіндіріледі.
Қарыз алушының заңды тұлға ретінде беделі оның сол аяда ұзақ ... ... ... көрсеткіштерінің орташа салалық көрсеткіштерге
сай келуінен, оның ... ... оның ... ... ... ... ... іскерлік әлеміндегі
беделінен тұрады. Менеджерлерінің беделі олардың кәсіби жарамдылығына
(білімі, ... ... ... ... жеке қаржылық және жанұялық
жағдайына, оның басқаратын құрылымы мен банк ... ... ... ... ... алу қабілеті қарыз алушының несиеге өтініш беріге,
несиелік келісім-шартқа қол ... ... ... ... ... яғни кәсіпорынның немесе фирманың ... ... ... ... білдіреді.
Қарыз алушының несиелік қабілетінің ең негізгі критерийлерінің бірі –
оның қарыз қарыз өтеу үшін ағымдағы қызметінің жүргізілу барысында ... ... ... табылады.
Қарыз алушының капиталы оның несиелік ... ... ... ... ... Оны ... ... екі шарттың маңызы
зор:
1. оның ... яғни ... ... тарапынан жарғылық
қордың (акционерлік капиталдың) ең төменгі мөлшеріне қойылатын
талабы және қаржы левераж коэфыфициенті негізінде талданады.
2. ... ... ... ... ... ... ол банк пен қарыз алушының арасында тәуекелдің бөлінуін
куәләндірады. Қаншалықты меншік капитал жұмсалымы көбірек ... ... ... ... ... ықпал ететін
факторлады қадағалап отыруға мүмкіндік туады.
Несиенің қамтамасыз ...... ... активтерінің құны және
несиелік келісім- шартта көрсетілетін қарызды өтеуге екінші ... ... ... ... ... ... болуы.
Мұндағы қосымша көздер қарыз алушының басына қаржылық қиындықтар ... ... банк ... ... уақтылы орындауына
кепілдік береді. Кепілдік сапасы, кепіл-хат беруші, кепілдемеші ... ... ... ... ... ... қаражаттың
жеткіліксіздігі жағдайында аса маңызды.
Несиелік операциялар жасалатын жағдайларға елдегі, аймақтағы, салардағы
ағымдық немесе ... ... ... саяси факторлар жатады. Бұл
жағдай банктің сыртқы тәуекел дәрежесін анықтайды.
Соңғы критерий – бақылау, бұл ... ... ... ... ... етуі және ... ... жүзеге асырылуы үшін заңды
және нормативтік негіз бар ма? ... ... ... ... заңы) қарыз алушының қызметінің нәтижесіне қалай әсер етеді? Несиелік
өтініште ... ... ... және ... ... мәліметтер, банктің
несиелік саясаты туралы құжатта ... ... ... сол
сияқты, ссудалардың сапалылығын бақылап ... ... ... ... қаншалықты сәйкес келеді?
Аталып өткен банк клиентінің несиелік қабілетін бағалау критерийлері
несиелік қабілетті бағалау тәсілдерінің мазмұнын ... ... ... ... ... тәуекелді бағалау;
• Менеджменттегі бағалау;
• Қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын бағалау;
• Қаржылық коэффициенттерді бағалау;
• Ақша тасқынын ... ... ... ... ... ... Орналасқан жеріне бару арқылы, қарыз алушының жұмысын қадағалап
отыру.
Отандық банктік тәжірибеде қарыз ... ... ... ... ... оның қаржылық жағдайы жатады. Ол қарыз алушының
қызметін көрсететін көрсеткіш ретінде қызмет ете ... ... ... қаражаттарды орналастыу және пайдалану ... ... алу, ... және тиімді пайдаланумен сипатталады.
Қарыз алушының қаржылық жағдайы оның төлем қабілетінен ... ... ... төлем талаптардың уақтылы қанағаттандыру; 2.
несиені қайтару; ... ... ... ... 4. бюджетке
төлемдерді және салықтарды төлеу. Қарыз ... ... ... жақсы
болса, ол барлық міндеттемелері бойынша есеп айырыса алады.
Қарыз алушының ... ... ... ... шектеулі және кең
көлемде жасалады. Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау үшін ... ... ... ... ... ... ... беретін көрсеткіштер жүйесін ұсынатын көптеген
әдістемелер қолданылады. ҚР-да ҚР ... ... ... ... ... ҚР ... банк ... 27 қыркүйек
1994 ж. Мәжілісіне №26 қаулы бойынша бекітілген ... ... ... ... ... байланысты әдістемелік нұсқауы», сондай-ақ
АҚШ-та және басқа да елдерде ... ... де ... ... ... жағдайын талдау үшін негізгі көздер
ретінде ... ... ... ... ... ... есеп
формалары қызмет етеді: «Кәсіпорын балансы» (№1 ... ... ... ... ... ... есебі» (№2 форма); Кәсіпорын балансына қосымша
бет (№3 форма) ... ҚР ... есеп ... ... ... ... көрсеткішьері туралы есебі» (№1 – Ф – мерзімді
– тоқсандық формалары) және ... ... ... өнімінің
(жұмыстар, қызмет) кеткен шығындары туралы ... (№5-з – ... ...... формалары)
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалауда отандық банктік тәжірибеде
мынадай негізгі көрсетькіштер пайдаланылады:
• өтімділік коэффициенті;
• өтеу коэффиенті;
• меншікті айналым қаражаттарымен ... ... ... деп ... ... төлем түрлері бойынша өз
міндеттемесін орындай алу қабілетін түсіндірді. Өтімділік жалпы ... ... ... ... ... ... ... запастар) көлеміне
байланысты болып келеді.Баланс ... ... ... ... ... мүмкіндігіне байланысты топтастырылған қаражаттарды,
пассив баптарындағы төлеу мерзіміне ... ... ... ... ... ... ... олардың өтімділік дәрежелеріне қарай үш топқа
бөлінеді.
1) Ақшалай қаражаттар (есеп айырысу шотындағы және ... ... ... қаражаттар қалдығы; касса: басқа да ақшалай қаражаттар;
арнайы қорлардың қаражаттары; күрделі ... ... ... ... ... іске асатын талаптар (төлейтін мерзімі жетпеген, жөнелтілген
тауарлар және тапсырылған жұмыстар; берешектермен есеп айырысулар;
өзінің жүйесіндегі кәсіпорындардан оларға ... ... ... ... ... есеп ... банк ссудалары және
кәсіпорынның арнайы қорларынан берілген ... ... мен ... есеп ... . ... іске асатын
талаптар қатарына мерзімінде төленбеген жөнелтілген тауарлар мен
тапсырылған жұмыстар жатпайды.
Берешектермен есеп айырысу құрамында үш айға дейінгі ... ... ... ... жүйесіндегі кәсіпорындармен оларға қаржылай көмек
ретінде берілген қаражаттар бойынша еспе айырысу ... ... ... ... ішінде қайтарылатын қарыздар есепке алынады.
3) Жеңіл іске асырылатын тауарлы-материалдық құндылықтар (арзан
бағалы тез ... ... ... ... өндірістік
қорлар; аяқталмаған өндіріс; алдағы уақыт шығыстары; дайын өнім;
басқа да айналым қаражаттары).
Өтімділік коэффициенті ақшалай қаражаттар мен жеңіл іске ... ... ... ... ... арқылы есептеледі.
Өтімділік коэффициенті келесідей кестеде еспетеледі:
Тез іске асырылатын активтер
Кө =
Қысқа мерзімді міндеттемелер сомасы
Қарыз алушылардың ... ... ... ... ... ... мәні 1,2 мен 1,5 ... ... ... 1-ден ... ... ... Өтімділік коэффициенті
қарыз алушының қарызды өтеу үшін жедел түрде шаруашылық айналымынан ... ... ... ... бұл коэффициентінің мәні
жоғары ... ... ... алушы тұрақты келеді.
Бірақ та алашақ қарыздың сипатын ескеру қажет. Алашақтар туралы есеп
аталған ... ... ... жағдайына әсер етуіне баға беруге және
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... талдау барысында мынадай факторларды есепке алу
қажет.
• Қызметінің көлемі (қаншалықты өндіріс және ... сату ... ... соғұрлым тауарлы-материалдық құндылықтар қоры ... ... және ... ... ... сұраныс және оны сатудан
түсетін төлемдердің ... ... ... ... ... ... көлемі)
• материалдар запасын жаңарту үшін ... ... ... ... ... жұмыстың маусымдылығы.
өтімді қаражатардың мөлшерінің төмендеуіне ықпал етушілерге мыналар
жатады:
• ағымдағы қызмет зияндары;
• өткен жылдары және ... ... ... ... ... ... ... төмендетілуі;
• күрделі қаржы жұмсалымдарға иммобилизациялануы.
Өтімді қаражаттардың артық болғаны қажет емес. Егер де ол ... ... ... ... ... ... Өтімді қаражаттардың
артық болу себептері: күрделі қаржы жұмсалымдарды кенейтпей-ақ пайданың
жинақталуы; амортизацияланатын объектілердің ... ... ... ... коэфициенті қысқа мерзімді сипаттағы ... ... ... мен ... іске ... ... және жеңіл іске
асырылатын тауарлы-материалдық бағалықтар) қысқа мерзімді міндеттемелерге
қатынасы арқылы есептеледі . Өтеу коэфицентінің (Кө) ... ... ... іске ... ... ... ... мерзімді міндетемелер сомасы
Қарыз алушы кәсіпорынның салалық сипатына қарай, өтеу ... мәні ... 2,0 ... ... ... Өтеу коэффициетінің
ең төменгі мәні: өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, көлік, ... және ... ал ... және ... ... үшін – 1,0 ... коэффициенті қарыз алушының қарыздық ... ... ... қаражаттардың жеткіліктілігін сипаттайды. Коэффициенттің
мәні қаншалықты жоғары болса, ... ... ... ... ... ... коэффициенті өндіріс сипатына байланысты аяқ асты ауытқып отыруы
мүмкін. Оның мәніне төмендегідей факторлар ықпал етеді.
• Жөнелтілген тауарлар мен ... ... үшін есеп ... ... ... ұзақтығы;
• айналым қаражаттарының айналымдылығы;
• тауарлы-материалдық құндылықтар қорларының құрылымы
Өтімділік коэффициентін және өтеу ... ... ... ... Өтеу коэффициентінің артуы өтімділік ... ... және ... айналым қаражаттарымен қамтамыз ету ... де ... ... ... ... ... Мұнда қаншалықты меншікті
қаражаттарының мөлшері айналым капиталында көп ... ... ... өз
міндеттемелері бойынша есеп айырысу қабілеті жоғары немесе ... ... ... ... ... ... ұлғайтудың негізгі және
тұрақты көзі пайда болып табылады. Меншікті қаражаттардың болуын баланс
пассивінің бірінші ... ... ... ... ... мен ... ... есептеуге болады.Меншікті айналым қаражаттарымен қамтамасыз
ету көрсеткіші келесідей кестемен ... I ...... I ... + ... ... II бөлімі + Активтің III бөлімі
Бұл көрсеткіш қарыз алушының ... ... ... ... меншікті айналым қаражаттарының үлесі жоғары болса,
соғұрлым қарыз алушы тұрақты болып келеді. Егер де, Кмқ-ның орташа мәні 50%-
ға тең ... ... ... онда ол ... ... ... ... ең
төменгі мәні 20%-дан (сауда және материалды-техникалық жабдықтау) 50%-ға
(өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, құрылыс және ... ... ... ... ... үш негізгі көрсеткіш негізінде ... ... ... ... Үш ... ... ... қарыз алушының
несиелік қабілетін толық бағалауға ... ... Ол үшін ... ... ... алушының несителік қабілетін бағалауда мынадай ақпарат көздерінің
маңызы зор:
• өтініш жасаушымен тікелей сұхбаттасу, яғни банк ... ... ... жасау себептерін біле отырп, өтініштің банктің
несиелік саясатынан туындайтын талаптарына жауап беретіндігінемән
береді. Қарыз ... ... ... және ... қызметінің
сипаты, шикізат көздері, жұмыскерлерінің біліктілігі туралы
ақпараттар жинайды. Бұл ақпараттар ... ... ... ... ... ... ... өткен уақыттардағы
ссудаларға қатынасы, шоттардағы ... және т.б. ... ... банк ... ... ... ... жүргізу;
• Қаржылық есебін талдайды;
• Басқа банктермен контракт, қарыз алушының жабдықтаушылары, салық
комитеттері арқылы сырттай ... ... елде ... ... ... туралы ақпараттар жинауға
маманданған және олар туралы ... ... ... ... ... ... жасайды. Бұл тәуелсіз ұйымдар банктерге келісім-шарт
негізінде қызмет көрсетеді.Мысалға, фирма «Дан энд Брэд ... 3 млн. ... ... ... ... туралы ақпараттар жинақтап, жалпы
ұлттық және аймақтық анықтамалда жариялайды.
Несиелеу – бұл активтік операциялардың маңызды бағыттары болып ... ... банк ... ... ... ... ... Сондай-ақ банктер несиелеу процесінде тәуекелге көп барады.
Несиелер бойынша банктердің зиянға ... ... ... ... ... ... ... батыстың бакирлеріне мынадай қорытынды
жасауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... зиян шегуінің басты себебіне, 67% - ішкі
факторлар, ал 33%-ы сыртқы факторлар үлесі ... ... ... зиян ... ... ... ... факторлар
қатарында бірінші орында компаниялардың банкроттығының тұруы тегін емес.
Банктің ... ... ... мұндай факторларды басынан кешуі мүмкін.
Сондықтан да ... ... ... қабілетін талдай отырып, банк
қызметкерлері міндетті түрде оның қаржылық жағдайын толық ... ... ... ... ... ... жетіспеушілік, тиімді
басқаратын ақпараттар жүйесінің болмауы, нарық жағдайларындағы өзгерістер
мен бәсекеге ... ... өз ... ... тыс ... ... ... қарамастан компанияның жылдам кеңеюі,
акционерлік капиталдың жетіспеушілігі және заемдық қаражаттардың үлесінің
жолғарылығы жатады.
Кесте 1. ... ... ... зиян ... ... ... ... |67% |Сыртқы ... |33% ... ... |22% ... ... |12% ... | | | ... ... ... |21% ... ... ... |11% |
|оқып үйрену барысында | ... етуі | ... ... ... | | | ... ала ... |18% |Жұмыссыздық/Жанұя мәселелері |6% ... кеш ... ... | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... |5% |Ұрлық/Алдау |4% ... ... | | | ... ... ... ... ... белгілерге: шоттағы
айналым қаражаттарының қысқаруы, ... ... ... ... ... ... ... өтінуі (екінші рет мерзімі ұзартылғаннан
кейін несие проблемалық ... ... ... және ... ... ... ету ... барлық несиелік ... ... ... ... ... ... ... Ең төменгі тәуекелі бар несиелер (жіктеуге жатпайтын несиелер);
• Ең ... ... бар ... ... тәуекелі бар несиелер;
• Ережеден шығу барысында берілген несиелер ... ... ... ... ... тәуекелдер үшін, өтелмеген
несиелердіңөзіндік үлесі белгіленеді.
Несиелік тәуекелді төмендетудің ең басты тәсіліне – ... ... ... ... ... ... ... жағдайын таңдауда және
оның алған ... ... ... ... ... ... көптеген әдістер қолдануда.
Шетелдік банктердің тәжірибесінде қарыз алушының несиелік ... ... ... ... ... ... шара ... табылады.
Қарыз алушыға кандидатты бағалау жүйесінде ... ... ... ... ... ... ... PARSER немесе
CAMPARI әдістерін жатқызызуға болады.
PARSER:
P – Person – потенциалды қарыз алушы туралы ақпарат, оның беделі;
A – Amount – ... ... ... негізлемесі;
R – Repayment – несиені қайтару мүмкіндігі
S – Security – ... етуц ......... ...... - несиені беру тәуекелі үшін ... ...... ... ... – Ability ... алушының бизнесін бағалау
M – Means – ссудаға деген қажеттілігін талдау
P – Purpose – ... ... – Amount – ... ... ...... – несиені қайтару мүмкіндігі
I – Insurance – несиелік тәуекелден сақтандыру әдісі
Американдық банктер тәжірибесінде потенциалды ... ... ... ... ... си ... ... Character (қарыз алушының сипаты)
• Capacity (қаржылық мүмкіндігі)
• Cash (ақшалай қаражаты)
• Collateral (қамтамасыз етуі)
• Conditions (жалпы экономикалық жағдай)
• Control (бақылау)
Қарыз ... ... бұл оның ... жауапкершілік дәрежесін,
қарызды өтеуге дайындығын және қалуын ... ... ... ... оның ... ... қабілетін
сипаттайды. Ол оның кірістері мен шығыстары және ... ... ... ... ... ... ... анықталады.
Ақшалай қаражаты. Жалпы қарыз алушының алған ... ... ... ... ... ақшалар тасқыны;
2. Активтерді сату
3. Қаржыларды тарту
Көрсетілген көздердің кез келгені несиені қайтаруға ... ... ... ... ете ... Бірақ та банктер несиені қайтарудың
негізгі көзі ... ... ... тасқынын маңызды санайды, себебі
активтерді сату қарыз алушының ... ... ... мүмкін деп
санаса, ал қосымша қаражат тарту банктің кредитор ретіндегі ... ... ... ... ... ... ... нашарлығын
сипаттайтын басты көрсеткіші болып табылады.
Нақты ақшалар тасқыны мынадай түрде анықталады:
Нақты ақшалар тасқыны = Таза пайда + ... ... ...
Тауарлы материалды құндылықтар қоры және дебиторлық қарыз
Бұл формуланың артықшылығы – оның көмегімен несиелік ... ... ... біліктілігін және тәжірибесін, сол сияқты қарыз
алушының жұмыс ... ... ... ... алады.
Қамтамасыз етуі. Сондай-ақ банк қарыздың қамтамасыз етілуі яғни, оның
жеткіліктілігіне, ... және ... ... ... ... дәрежесіне мән береді.
Экономикалық жағдай. Несиеге деген өтінішті ... ... банк ... ретінде елдегі іскерлік жағдай және оның банк ... сол ... ... ... тигізер ықпалын сипаттайтын экономикалық
конъюктуралық ... ... ... ... баға және ... ... ... несиелік қабілетін бағалаудағы соңғы факторға
бақылау жатады. Мұнда өзгерген заңдылықтар, құқықтар, экономикалық ... ... ... ... ... ... әсері болады деген
сияқты сұрақтарға жауап іздейді.
Әлемдік банктің тәжірибеде несиелік тәуекелді бағалауда ... ... ... ... ... К1 = ... бойынша зияндар/несие бойынша қарыздың ... К2 = ... ... зияндар/Несиелердің жалпы сомасы
Екі коэффициент те (К1 және К2) ... ... ... үшін ... ... ... ... Солтүстік Американың
банктері үшін 0,5 – 1,0 %, ал К2 –кі 0,7 – 1,5%. ... ... ... ... бар ... К1 ... деңгейі 1,5 –
2,0%. Солтүстік Америкада 1980 жылдардың басы мен ... ... ... ... дағдарысқа байланысты ипотекалық несиелер
бойынша көптеп ... ... ... мәні 1%-ке жуық болған. Ал
қазіргі кезде американдық ... К1 ... 0,45 – ... құрайды.
1. Тәуекелге, шағылған маржа (RAM)=
Таза пайыздық табыс – несие бойынша зиян
=
Активтер
Тәуекелге шағылған ... (RAM – risk adjusted margin), - бұл ... ... жалпы пайыздық маржа (GIM – gross interest margin).
Халықаралық деңгейде ... ... ... RAM ... ... ... ... оны несиелік тәуекел деңгейін бағалауда кеңірек
қолданады. Бұл жерде статистикалық мәліметтер, оның ... ... ... ... ... пайыздық табыс
(NII)
Таза пайыздық маржа =
(NIM) ... ... ... ... да ... пайыздық маржа =
(GIM)
активтер
2. Проблемалық несиелер/Несиелердің жалпы сомасы
3. Бір қарыз алушыға келетін несие/Банктің меншікті капиталы
Халықаралық банктің тәжірибеде банктердің бір ... ... ... солмасы банктің меншікті капиталының 25% - нан аспауы тиіс. Бұл
әрине несиенің үлкен мөлшерін білдіреді.
4. Банкпен ... ... ... ... ... ... капиталы.
Банкпен тығыз байланысты қарыз алушыларға банктің құрылтайшыларын,
директорларын, акционерлерін және бакпен ... ... ... ... барысындағы жеңілдіктерді пайдаланатын басқадай қарыз алушылар жатады.
Несиелерді сапасына қарай топтау және талдаудың маңызы бар. ... деп сол ... ... ... тәуекелдің дәрежесі айтылады. Несие
сапасының көрсеткішінің деңгейі несиелік ... ... ... ... ... ... ... болса, соғұрлым оның
қайтарылуы күмәнсіз,және ... ... ... Бұл ... ... ... несие сапасының немесе банктің несиелік
портфелінің көрсеткіштерінің айырмашылығы – бұл ... ... ... ... нақты шамасында.Несиенің сапасының категориясына
байланысты несиелік портфель ... және ... әр ... ... ... ... және басқа) бойынша проблемалық, мерзісі өткен,
үмітсіз несеилерді біле отырып, банк несиелік операциялар ... ... ... шаралар қатарын жүзеге асыруға мүмкіндікке қол
жеткізеді.
Несиелік тәуекелді басқсру, реттеудің негізгі ... ... ... ... ... Қарыз алушының төлем қабілетін алдын ала талдау;
• Несиелік тәуекелді жабуға арналған ... ... ... ... ... ... үшін ) құрылымын талдау және
қолдау ;
... ... ... және ... ... ... ... қайтарылмауынан зиян шегу- кез келген банк қызметінің қашса
құтылмайтын үлесі. Оларды толық жою ... ... ... ең ... ... ... ... комерциялық банктерде проблемалық несиелердің
пайда болу себептерін айқындауға көмектесетің, сол сияқты олардың пайда
болуын болжайтын толық жүйе ... ... Бұл ... ... ... ... болуына әсер ететің банкке байланысты және байланысты
емес факторлар келтіріледі. ... ... ... ... яғни несиелік өтінішке ,несиеліәк құжатарға және ... ... ... ... ... ... ... факторларға
қолайсыз экономикалық жағдай және төтенше оқиғалар жатады.
Америкагдық ... ... ... ... ... несиелерді
анықтауда 25 белгіні қолданады;
Қарыз алушының тарихына байланысты белгілер:
• Таяу арадағы қарыз алушының ... ... ... алушы алушы туралы ақпараттардағы алшақтық және қарама-
қайшылық;
Қарыз алушының жетекшілері мен басқармасына қатысты ... ... ... ... ... ... моральдық сапасының төмендігі ;
• Серіктестер арасында, компанияны иеленушілер, жанұя мүшелері
арасындағы билік үшін ... ... ... жиі ... ... ... ... ;
• Қарыз алушының басшысының несиелік процесті жеделдетуге банк
қызметметкеріне қысым жасауға ... ... ... ... ... ... ... Қарыз алушының жабдықтаушылары мен сатып алушылар ортасының
өзгеріссіз болуы;
• Қарыз алушының өз ... ... ... әлсіздігі;
• Қарыз алушы саласының, сол уақыттарда проблемалық салаға жатуы;
• Балансты ... ... яғни ... және ... ... бері лмеуі;
Несиелеуді ұйымдастыруға қатысты «белгілер»:
• Қарыз алушының несиені сұраудағы нақты мақсаты болмауы;
• Қарыз алушыда ссуданы қайтаруда анық бағдарламаның болмауы;
• Немиені ... ... ... ... Несие берілетін мақсатына қарыз алушы тарапынан материалдық
қамтамасыз етілмеуі;
• Қарыз алушының несиелік өтінішінің ... ... ... несиені акционерлік капиталын кепілге бере отырып
сұрауы;
• Несиенің ең ... ... ... ... ... бағытталуы;
• Несиенің қайтару мерзімі жеткілікті негізделмеуі
Белгіленген нормалардың ауытқу белгілері:
• Қарыз алушының шаруашылық қызметі туралы есеп беру ... ... Банк ... жүргізу тәртібініің нормалардан ауытқуы:
• Несиелеу шартының қайта қаралуы; несиенің қайтарылу схемасындағы
өзгенрістер; ссуданың мерзімінің мерзімін созу ... ... ... ... ... ... жоспардағыдан
немесе күтілетін көрсеткіштерден ауытқуы.
• Қарыз алушының есеп және бақылау жүйесіндегі ... ... ... банкті сақтандыра отырып, мерзімі ... ... ... ... ... ... ... анықтап беруге
мүмкіндік береді. Егер де банк ... ... ... ... онда
несиелердің өтелуіне бағытталатын әрекет ету бағдарламасын қолданады.
Көптеген жағдайда қарыз алушы әлі де ... өз ... ... ... қабілетін жоғалтпаған жағдайда банк несиелік келісім-шарттарды өзгерту
туралы сұрақтарды қарастырады.
Жаңа шарт несиені қайтару кестесіне бағытталып банк пен ... ... ... ...... несиелерді жою жолында, өзара
келісілген іс-әрекеттерді қарайды. Банк бұл жерде қарыз ... ... ... ... ... ... ... алады. Егер де
қарыз алушы ссуданы өтеу үшін қаражаттарды пайдаланып қойып, ... ... ... ... ... онда істі ... беруге мәжбүр болады.
Сонымен қатар, американдық коммерциялық банктердің күдікті қарыздарымен
жасалатын ұзақ та ... ... ... ... ... ... кезеңде банк және қарыз алушы нағыз серіктестер ретінде етеді.
Олар ... ... ... ... ... ... несиеніөтеудегі мерзімінің
кешіктірілуіне мүмкіндік беріледі.
Егер қосымша жасалған келісім ... ... яғни ... ... ... ... және ... өтелуіне көз жеткізу мүмкін
болмаса, онда банк келесі кезеңге – қамтамасыз етілген ... ... ... ... мүлікті сату – бұл ... ... ... келісім-шартына байланысты банктің ол мүлікті нақты ақшаға ... ... ... ... ... ... және ... да
жолдармен сату ссуданы қайтарудың ең қарапайым тәсілі болып табылады. Бірақ
бұл жерде ... ... де ... ... ... қамтамасыз ету
мүлкінің сату бағасы нарық жағдайына сәйкес ауытқуы мүмкін.
Сурет 2. Проблемалық ... ... ... оны ... ... ... ... алып жүргізілуі
тиіс. Егер қамтамасыз ету құралы, проблемалық несиені ... ... ... , ... ...... сот ... іздеу жұмысы
жалғасады. Сот, қарыз алушының банктік міндеттемелері бойынша жауап беруін
талап ету ... ... ... Сот ... – ақ банкке қарыз ... ... ... мен ... ... ... қайтаруға болатынына
көмектеседі.
Сот шешімінің орындалуын банк әр түрлі формада таңдап жүзеге ... Бұл ... ... жұмыс жасаудың төртінші кезеңі болып
табылады. Сонымен, ... ... ... ... ... ... ... сот шешімінің орындалу
жолында қарызды қайтару.
2. Тіркелген мүлікті баспа беттегі аукциондары арқылы сату;
3. Борышқордың үшінші бір тұлғадағы қаражаттарына ... ... ... тұрақсыз борышқордың мүлкін басқарушы тұлға ... ... ... ... жасалатын банк жұмысының нәтижесі борышқордың
банкроттығы болып табылады. Бұл бесінші кезең. ... – бұл ... ... ... ... ... жағдайда, американдық коммерциялық банктердің күмәнді
несиелерді анықтау және жою жұмысы ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі үшін аса маңызды болып табылады.
2 Тарау. Қазақстан Республикасындағы заңды тұлғаларды несиелеуге ... ... Банк ... ... ... АҚ 2005-2007 жж. қызметіне талдау
Банктің 2007 жыл ішіндегі ... ... бірі 2006 ... млн. ... (111,1 млн. АҚШ ... ... таза пайданы
үш есе өсіріп, 42 683 млн. теңгеге (348,3 млн. АҚШ доллары) жеткізуі ... жылы ... Банк ... ... ... ... отырып,
операциялардың тиімділігі мен ... ... ... ... ... шеше ... Бұған бизнес үдерістерді автоматтандыруды
күшейтуде белсенді инвестиция құюдың, филальдық желіні 24 ... және ... ... ... ... бойынша банкоматтар санын 1243
құрылғыға дейін көбейтудің және ... ... – Experian ... ... ... ... ... енгізудің арқасында қол
жеткізілді. Әсіресе айта кететін жайт: 2007 жылы Банктің ... ... ... ... бұл өнім ... ... және төлем
карталары мен банкоматтар жұмысын жақсартуға ... ... ... қатар
қазіргі уақытта 240 қызметкер жұмыс ... ... ... кеңейтілді. Банктің несие қоржынында бөлшек несие үлесінің өсуі
және пайдасы ... ... ... ... ... беру Банктің
рентабельділігін және клиенттерге ... ... ... ... ... ... жылы ... ішкі және сыртқы нарықтарда ресурстар тартуына
байланысты ресурстық базасының өсуі Банк ... ... ... Банк активтері 2006 жылдың аяғындағы 920,8 млрд. теңгемен (7 250,0
млн. АҚШ доллары) салыстырғанда, 2007 жылдың басында ... ... ... 1 ... ... ... 1 160,9 ... теңге (9 650,3 млн. АҚШ
доллары) болды.
Банк активтерінің ... ... 2007 жылы ... ... 2008 ... 1
қаңтардағы жағдай бойынша 819,2 млрд. теңгеге (6 809,6 АҚШ ... алып ... ... ... ... ... ... Банктің несие қоржынының бөлшек сегменті 2007 ... ... ... ... 405,1 млрд. теңгені (3 367,1 млн. ... ... ... несиелері бойынша ықтимал шығындарының резерві
(провизиялар) несие ... 5%-ын ... ... ... ... түрде төменгі деңгейде – 3,8% қалып отырған ... ... 1,3 есе асып ... ... ... өсуіне байланысты Банктің капиталдануы да
арта түсті. 2007 жылдың басынан бастап Банктің негізгі тұрақты қаржылық
көрсеткіштерінің бірі – оның ... ...... ... 159 млрд.
теңгені (1 321,5 АҚШ доллары) құрады. Банктің меншік капиталының 2007 жылы
өсуі жарғылық капиталдың толықтырылуымен және ... ... ... ... бұл ... негізгі акционері – SAFC қаржы холдингінің
Банктің ... ... ... ... ... ... ... Банк несие қоржынының тез жинақталуымен,
сондай-ақ бөлшек бизнестің басқа түрлерімен салыстырғанда Банк маржасының
жоғарылығымен сипатталатын жеке ... ... ... ... түрде
дамытты. Таңдаған бизнес-үлгісінің арқасында Банк Қазақстанның банк
жүйесіндегі ағымдағы өтімділік ... ... ... ... ... ... мол қорының жиынтығы Банкке 2007 жылдың екінші
жартысында сыртан ... ... ... ... ... ... берді.
2008 жылы өз бизнес-үлгімізді Банктің технологиялық және инновациялық
операциялық қызметін ... ... ... ... ... ... Банк ... жоғары деңгейін, несие
қоржынының сапасын, сондай-ақ кіріс көрсеткіштерін бұрынғы деңгейінде ... ... ... несие беру үлгісіне түзетулер енгізіп, ... 18 ... ... тікелей маркетинг және револьверлік несие
карталары арқылы тұтынушылық несие берудің жаңа бағдарламасына ... ... ... саны 2 ... ... ... ... клиенттік база аясында
сәйкестендірілетін несие тарихы жағымды клиенттері үшін шығарады.
Кредит ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің нормативтік құқықтық
актілеріне және Альянс Банк ішкі кредит саясатына ... және ... ... асырылады.
Альянс Банк банктердің жалпы республикалық рейтингінде 14-орыннан 2006
жылдың қорытындылары бойынша ... ... ... Содан кейін 2007
жылдың бар болғаны бес айында Банк активтерінің ... мен жеке ... ... 3-орынға көтеріле алды. Қазір ол Қазақстандағы көшбасшы
банктердерің қатарында, халық арасында ... ... зор. ... оның ... ... ... тұр. Мəселен,
Банктің өткен жылдағы ең ... ... бірі - ... көлемінің
едəуір өсуі: Банктің 2007 жылдағы таза пайдасы 14 миллиард теңгеге ... 2006 ... ... 9 есе ... Бұл Банк ... ... басқаруда салыстырмалы түрде алғанда арзан ... ... ... ... ... ... асыруға бағытталған байсалды
саясат жүргізудің арқасы деп білеміз. Сонымен ... ... ... ... оның ... ... өскенін жатқызуға болады.
Ішкі нарықтан қарыз алумен қоса, Банк 285 0 еурооблигациялар ... ... жəне ... ... ... таза ... өсіру арқасында
артты. Банктің халықаралық банк ісіндегі ... ... ... ... мен мөлдірлігінің арқасында пайда болған
шетелдік инвесторлар мен ... ... ... қажетті қаржыны
сырттан да тартып отыруға мүмкіндік береді. Еуропаның Қайта қру жəне ... 2005 жылы ... ... пен ... соң ... Банк ... басты əріптестерінің біріне айналды. Осы əріптестіктің
шеңберінде Альянс Банк ЕҚДБ-мен жалпы сомасы 53,6 млн. АҚШ ... ... ... ... қол қойды. 2007 жылдың мамыр айында Альянс Банк пен
ЕҚДБ Банкке ЕҚДБ-ның арнайы ... ... ... жəне орта ... ... өз ... басқаруға өкілдік беретін Меморандумға қол
қойды. Сондай-ақ 2006 жылы Альянс Банк Азия Даму Банкімен (АДБ) ... 50 млн. АҚШ ... ... ... беру ... ... қол
қойды. Несиені қайтару мерзімі - 5 жыл. Аталған келісімнің басты ерекшелігі
сол, бұл - АДБ-ның Қазақстанның жеке ... ... ... ... ... инвесторлардың артқан сенімін пайдалана отырып Альянс
Банк өз қызметі барысында алты синдикатталған несие ... ... ... ... сəтті түрде қайтарды. Синдикаттың ұйымдастырушарлы ретінде
Cіtіbank, Deutsche Bank Ag, Standard Bank, ING Bank NV, Wachovia Bank ... ... ірі ... ... 2006 ... ... айында Альянс
Банк 400 млн. АҚШ ... ... ... ал сол ... 30 млн. АҚШ ... синдикатталған займын алды. 2006 жылы
Банк 1,5 миллиард АҚШ ... ... MTN (medium term ... орнатты. Осы бағдарламаның аясында 2006 жылдың ... ... Банк 250 млн. ... ... - 350 млн. доллардың, қарашада
200 млн. доллардың еурооблиацияларын орналастырды. Сондай-ақ 2006 жылдың
наурызында Банк 150 млн. ... ... ... ... 2007 ... ... ақпан айларында Альянс Банк еуро түрінде
(750 млн.) жəне фунт-стерлинг түрінде (250 млн.) еурооблигациялар шығарды.
Альянс Банктің ... ... ... ... сарапшылардың
назарынан тыс қалмады. 2006 жылы халықаралық ... ... ... ... «2006 жылы Еуропаның дамушы елдерінде Корпоративтік басқару
жөнінен көшбасшы банк» деген атақты тағы бір мəрте берді. Бұл ... ... ... екінші рет табыс етіліп отыр. Сол арқылы ... ... ... мен ... ... жөнінен көш бастаушы
екенін дəлелдеді. Альянс Банкке берілген ... ... ... ... ... ... ... агенттіктер мойындағанын
растайды. Moody's Іnvestors Servіce: шетел валютасы түрдіндегі ұзақмерзімді
міндеттемелер рейтингі ... ( ... ... ... ... ... міндеттемелер рейтингі «NP», жəне ... ... «Е+» ... ... Fіtch ... ұзақмерзімді рейтинг «BB–»
(«BB минус») деңгейінде, қысқамерзімді – «B», жеке өзінікі – «D», ... - «З». ... ... ... ... - ... 2007
жылдың бірінші жартыжылдығында Альянс Банк қалыптасқан ... ... сол ... сақтады, сөйтіп активтері мен жеке капиталының ауқымы
жағынан Қазақстандағы коммерциялық ... ... ... ... ... ... 2007 жылы қорытындылары бойынша бір ... асып ... 2007 ... ... бойынша оның нақты көлемі 1
332 млдр. теңге, міндеттемелері - 1 196 млрд. теңге, жеке ...... ... ... 2007 жылы таза ... 19,6 млдр. теңгені құрады.
Банктің аймақтық саясатты сəтті жүргізіп отырғанының бір ... - ... ... қалаларын қамтыған өкілдіктер ... ... Көп ... бойы ... Банк ... ... белсенді
түрде кеңейтумен келеді. Қазіргі кезде ... 43 ... ... оның 25 филиалы мен 219 бөлімшесі жұмыс істеп жатыр. 2007
жылы біз ... ... ... ... түсуді жоспарлап отырмыз.
Соның ішінде тəулік бойы клиенттердің ... ... ... ... электронды кассирі бар бөлімшелерді де, стандартты қызмет түрлерін
көрсете алатын кішігірім бөлімшелер ашу да ... бар. ... ... ... ... мүмкіндік беретін бөлімшелердің барлығында электронды
кезек жүйесін енгізіп, өзіне-өзі қызмет ету орындарын да ... ... 2007 жылы ... аймақтық жүйесі кеңейіп, филиалдар саны 27-ге,
бөлімшелері саны 300-ге жетеді деп жоспарланған. Дəстүрлі ... ... ... ... Банк ... жүйесі Қазақстанның бүкіл аумағын
қамтитын ұлттық пошта операторы ... ... де ... ... ... Осы ... арқасында тұрғындар кез келген
аудандық пошта байланысы ... ... банк ... ... ... Банктің жеке өнімдері АльянсФинанс, Альянс Retail Group
сияһты клиенттің несиелік тарихын ... оның ... ... ... ... ... ... да үлестірілуде. Біз «Қазпошта» АҚ-мен
жəне қаржылық агенттермен арадағы ... ... ... ... ... етіп, кеңейтуге мүмкіндік береді деп үміттенеміз.
Демек, Альянс Банктің 2006 ... өз ... жəне 2007 жылы ... оның Қазақстан Республикасының жүйе құрушы ... ... ... əрі ... ... келе жатқанының көрсеткіші бола
алады. Альянс Банктің қаржылық ... ... ... біз ... кезекті бір кезеңі ретінде ғана ... ... жаңа ... ... ... деп үміттенеміз, өзіміздің
Қазақстан жеріндегі ... біз осы ... ғана ... Альянс
Банк бұрынғысынша бизнестің барлық бағыттарында əмбебап банк ретінде дамып
келеді. Банк үшін ... ... ... ... ... ... Бұл ... жəне тəуекелді жан-жақты ету жəне қор ... ең ... ... ... ... ... ... карточка нарығы,
нарықтың ең ... ... бірі - ... жəне орта ... ... да бар. Сондықтан, Банктің өнім ... Банк ... ... ... барлығында нарықтың осы бір
бөлігіндегі клиенттерге бағытталады. Акционерлер бизнесін бұдан былай ... беру ... ... Банк 2007 жылы ... ... 17,4 пайызын Лондон қор биржасына ... ... ... ... Қор ... ... түрткі болған тағы бір фактор
SAFC қаржылық холдингінің, жəне оның бір ... ... ... ... ... стандарттарға сай, трансұлттық компания ретінде өсіп-
жетілуге икемділігі болды. Сонымен қатар бұл қадам оның ... ... ... ... бір ... ... Өмір ... Альянс Банк бас акционері – «Сеймар» Инвестициялық тобы тарапынан
күшті қолдауға ие болды. 2006 жылдың желтоқсанында Сеймар ИТ SAFC ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезде
SAFC-тың құрамына: «Альянс Банк» АҚ, «Старбанк» ЖАҚ, ... ... ... ... ұйымы» ЖШС, «Альянс Retaіl Group» ЖШС, «ФА ... ЖШС, «Дом ... ЖШС, ... ... ... ЖШС сияқты
қаржылық агенттіктері жіне басқа да мекемелер кіреді.
Сеймер ИТ Қазақстанның қаржы саласында иелік ... ... ... ... ... жинау арқылы топтың жалпы даму стратегиясы ... бір ... ... жасады. Біздің акционерлер Банк қызметінде толық
жариялылықты, оның болашақта да қарқынды дамуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... қаржылық жəне өндірістік
компанияларында басқару тəжірибесі мол үш ... ... ... 2. ... Банк» АҚ 2005-2007 жж. негізгі қаржылық көрсеткіштері
| |2005 |2006 |2007 ... млн. ... |199860 |332758 |920750 ... млн. теңге |15988 |28032 |80038 ... есеп ... млн. |67737 |139233 |272786 ... | | | ... ... ... |58424 |184079 |634547 ... млн. теңге, соның ішінде: | | | ... ... |54312 |183367 |633027 ... ... ... |-2606 |-7555 |-21113 ... | | | ... ... ... |5115 |3982 |14747 ... ... |1603 |4285 |7886 ... ... млн. ... |861 |1596 |14010 ... коэффициенті, % |1,01 |0,70 |2,23 ... ... % |8,73 |7,25 |25,93 |
* ... ... есептелген пайыздарды қоспағанда
Дерек көзі: «Альянс Банк» есебі
Халықаралық ... ... ... ... ... рейтинг
агенттiктерi берген ... ... ... Service: ... ұзақ ... ... - ... болжам - «тұрақты», шетел
валютасындағы қысқа мерзімді міндеттемелер рейтингісі - «NP» және ... ... - «Е+», ... - «тұрақты». Fitch Ratings: ұзақ
мерзімді рейтинг ... ... («BB ... ... ... – «B», жеке
– «D» және қолдау рейтингі – «3». Ұзақ ... ... ... болжам –
«тұрақты». Standard & Poor's: ұзақ мерзімді «В+», ... ... - ... өзгеру болжамы – «тұрақты». Moody's Investors Service
рейтингтері: шетел ... ұзақ ... ... ... -
«Ва2» (болжам «тұрақты»), шетел валютасындағы қысқа мерзімді міндеттемелер
бойынша - «NP», қаржы тұрақтылығы рейтингісі бойынша - «Е+» ... ... ... ... Fitch Ratings: ұзақ мерзімді рейтинг «BB–»
деңгейінде («BB минус»), қысқа мерзімді – «B», ... ...... ... – «4» деп ... ... Ұзақ мерзімді рейтинг бойынша
болжам – «тұрақты». Ел ... ... ... және ... шешімінің нәтижелері бойынша «Альянс Банкі» АҚ «Жыл ... ... ... ... салтанатында екі бірдей
номинация бойынша үздік деп ... ... ... Сонымен, Альянс Банк «2006
жылғы Қазақстандағы №1 шұғыл несие беруші» және «2006 жылғы Қазақстандағы
№1 тұтыну ... ... ... ... ... ие ... «Euromoney»
журналы «Альянс Банк» АҚ-ын «2006 жылы ... ... ... ... ... ... деп ... Олар бұл мәртебелі
атақты Альянс ... ... ... рет ... ... ... ... Банк
банктік басқарудағы мөлдірлігі мен өте тиімді басқару үлгісін көрсеткені
үшін көшбасшы қаржы институтына айналды. «Қазақстан инвестициялық ... ... V-Ratio Business ... Company ... ... Research Group ... зерттеу компаниясымен және National
Business ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері бойынша Альянс Банк құны 240,4
миллион АҚШ долларына бағаланатын ең ... ... деп ... Жалпы
аталған листингке Қазақстанның 11 компаниясы қатысты.
2.3. Альянс Банк-тағы заңды тұлғаларға ... ... ... ... ... ... ... тиімді басқаруының
арқасында Банк несиелік портфелдің сапасын қалыпты жағдайда ұстап ... ... ... ... ... ... төмендегі бағыттар бойынша
жүріп жатыр: Несиелік тәуекелді ... және ... ... ... – бұл бағытта 2007 жылы портфельдегі барлық ... ... ... өткізу саласы толығымен автоматтандырылды; Заем
алушылардың ішкі несиелік ... ... ... ... әрі ... ... және ... дер кезінде бақылау мақсатында
бизнес-процесстер жаңа несиелік өнімдерді автоматтандыру жалғасты;
Ұжымдық құрылымды ... ... ... ... ... үшін ... ... менеджерлерінің штатын кеңейту жүргізілді;
Проблемасы көп активтерді бақылау процедурасы ... ... ... ... корпоративтік бизнес салаларындағы займдар мониторингін
күшейтудің ... ... ... ... ... ... ... саны екі еседей қысқарды. Оның ... 2007 ... ... ... 0,8 ... ... Бұл ... тәуекелді
басқару жүйесінің ұтымды жұмыс істейтінін және Банк бөлімшелеріндегі
проблемасы көп ... ... ... ... ... ... ... көрсетті.
Сурет 8. Несиелік портфельдің көлемі мен мерзімі өткен ... ... ... ... ... Банк» есебі
2007 жылы филиалдардағы тәуекел менеджмент жүйесі ... ... ... ... ... тәуекел менеджерлері енгізілді. Қаралып
жатқан барлық жобалар мен ағымдағы ... ... ... ... ... ... тұрады, жобаны рейтингтік бағалау
жүргізіледі, тәуекел деңгейін төмендету бойынша түрлі ... ... ... ... ... құру ... процедураның орындалуын
бақылауға мүмкіндік беріп, несиелік іс-әрекетті қатаң ... ... ... ... ... ... ... бойынша провизияларды
қысқартуға мүмкіндік берді, 2007 жылдың соңында оның ... 3,3 ... Банк ... ... ... ... компанияларымен басқа да
қаржылық шығындардан сақтандыру келісім-шарттарын жасасқан.
Кесте 3. Банктің ссудалық портфелі сапасының өзгеру динамикасы
| |2005ж |2006ж |2007ж ... ... ... |334 |39 | ... миллион теңге | | | ... ... ... % |0,61 |0,02 |0,08 ... ... ... |3 |67 |60 ... көзі: «Альянс Банк» есебі
Сурет 9. Құрылған провизиялардың көлемі мен үлес ... ... ... - ... ... ... көлемінен
Дерек көзі: «Альянс Банк» есебі
Провизиялар үшін Банк бұрынғысынша несиелік ... ... ... ... ... ең ірі он несиенің үлесі жалпы несиелік
портфелде ең ... ... ... ... 2007 ... ... ... оның көлемі 14 пайызды ... бұл жыл ... ... 4 ... аз ... 10. ... ... ссудалық портфель. 2007 ... ... ... көзі: «Альянс Банк» есебі
Банк әрдайым салалық диверсификациялау құрылымдарының сапасын жақсарту
бағытында жұмыс істеп келеді. Аймақтар бойынша салалық бағыттардың ... ... ... тұр. Ол бойынша, аймақтық, салалық басымдылықтар
белгіленіп, салалық лимит көрсетілген.
2007 жылы ... ... ... ... ... ... ... ссудалық портфеліндегі тұтынушы несиесінің көлемі ... ... ... 42 ... ... Корпоративтік бизнес пен шағын
және орта бизнес саласында 2007 жылдың соңында ... ... ... ... ... ... (19%), құрылысқа (12%), көтерме саудаға
(10%) аударылды. Кепілдегі ... де ... ... ... мен өтем ... ... ... мен өнім түрлері тарапынан
назар аударылады. Кепілдегі мүліктің ... ... ... сәт ... ... ... Бұл үшін ... мүлік нарығындағы
бағаның өзгеру ... ... ... кепіл портфелінің
құрылымы бағаланып, мерзімі өтіп кеткен займдар ... ... ... кепілдік мүлік түрлері бойынша лимит ... ... ... ... Банкте нарықтық тәуекелді бақылау, бағалау,
қадағалау шаралары бойынша кешенді саясат қалыптасқан. Қаржылы ... ... ... ... ... және тәуекелге баруы мүмкін
активтердің анализі ... ... ... ... ... және ... ... бойынша бөлінеді. Өтем қабілетін қажетті
деңгейде ұстап тұру үшін Банк басшылығы өтем қабілетін басқарудың ... ... ... Банк стратегиясы бойынша көп пайда табу үшін ... ... ... ... ... ... сәйкес активтердің өтем қабілетінің ... ... ... жиі ... және ... жүргізіп отырады. Сөйтіп, өтем
қабілетіне сол ... ... ... және қаржыландырудың басқа да
қолда бар мүмкіндіктерін ескере отырып баға береді. Өтем ... ... үшін ... ... ... ... ... шығындарды
азайту мақсатында, сондай-ақ активтер мен ... ... ... өтем қабілетін төмендетіп алу қаупін ... үшін ... ... ... өтем қабілетінің минималды және максималды
гэптарын бекітеді. Лимиттер ... ... ... және ... ... ... активтерін жұмылдыру мүмкіндіктерін қарастыра
отырып белгіленеді. Валюта түрлерін тарту және ... ... ... ... ... ... ... ашық валюта
позициясына лимит қою жолымен жасалады. Валюталық портфель жағынан және
позиция жағынан болжамдық VaR ... ... ... ... ... ... түрде, модельді күн сайын актуалдау ... ... ... ... банктік қаржылық құралдарды бағалап,
мониторинг жүргізу үшін VaR-дың салыстырмалы шамасы ... ... ... ... ... және ... ... белгілеу
үшін жүргізіледі. Тәуекелді бақылау департаменті Базель комитетінің банктік
қадағалау бойынша ұсыныстарын ескере ... ... ... ... ... шығындардың орнын жаба алатын ... ... ... ... ... активтерінің макроэкономикалық ... және ... ... емес ... жағдайларға қаншалық төтеп
бере алатынын тексеру мақсатындағы стресс-тестілеуді автоматтандыру жұмысы
аяқталды. Стресс-тестілеу тарихи және ... ... ... және сапалық критерийлер бойынша жүргізіледі. Стресс-тестілеу
қорытындысы ... ... ... ... ... анықтауда пайдаланылады. Банк ... ... ... ... ... ... қор) ... тәуекелдің
агрегатталған көрсеткіштері бойынша мәлімет алуға мүмкіндік ... ... ... 2007 жылы Базель ІІ халықаралық шарттары
бойынша Банк үшін арнайы ... ... ... және ... ... Бұл әдістеме тек Қазақстан ғана емес, ... ... ең жаңа әдіс ... ... Ол - ... және ... ... орындаудың кешенді әрі жүйелік
түрі.
Бұл әдіс екі ... ... ... ... кезеңде Банк іс-
әрекетінің кешенді сараптамасы жасалды және ... ... ... ... ... ... соның негізінде «Контур Корпорация»
мәліметтер базасына сүйене отырып Ресейдің ... ... ... ... ... Бұл ... процесстік тұрғыдан
және операциялық тәуекелді жаба алатын капиталға деген талапты ... ... ... ... ... ... жасау және
бақылау үшін пайдаланылады. Операциялық ... ... ... Банктің
операциялық тәуекелге ұшырау мүмкіндігі жайлы толыққанды ақпарат ... ... ... ... осал ... ... үшін және
өте ірі тәуекелдерден болатын зардаптарды азайту, ... ... ... оның тиімділігін арттыру және кемшін жерін жоюды қоса алғанда
реинжиниринг жасау мақсатында ... ... ... ... ... ... ... Операциялық тәуекелдер» жүйесінің
бірінші кезеңін іске ... ... ... Банк бұл ... ... кетті. Банктің тәуекел менеджерлері тәуекелді бағалаудың барлық
кезеңдерін ... ... олар ... ... карталарын
жасап, тәуекел каталогын жасайды, эксперттік сауалнама жүргізіп, тәуекелге
баруы мүмкін ... ... ... ... ... тәуекел
картасын есептейді. Сонымен қоса, операциялық тұрғыдағы оқиғалар ... ... ... ... бұл ... ... ... рет оқиғалардың
мәлімет базасын жасауға жол ашты.
Ақпараттық технологияларды дамыту – Банктің даму ... ... ... ... ... жалпы банк жүйесін бақылау
мен дамытуды жүзеге асырады. Бүгінгі күні Банк ... ... ... ... ... ... істейді. Бұл – күрделі банктік
қосымшаларды әзірлеуде қолданылатын әдістер мен ... ең ... ... ... ... ... Бұл жүйе «клиент-сервер»
архитектурасы негізінде, Oracle жүйесін, және ... да ... ... ... отырып әзірленген. Және ол ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қоймай, ол өте
жеңіл, банктік ... кез ... ... ... ... ... алады. Банктің барлық бөлімдері (филиалдар мен бөлімшелерді
қоса алғанда) орталықтандырылған жүйе ... on-line ... ... Бұл Банктің операциялық шығындарды мейлінше азайтуына және
клиенттердің түрлі топтарына бағытталған жаңа ... ... ... ... ... береді. Банк бизнесінің қарқынды дамуымен қатар
ақпараттық технология саласындағы өзекті аспектілердің бірі ... мен ... ... табылады. Бұл бағытта Банк 2007 ... ... ... ... ... Банктің серверлік инфрақұрылымы жаңа әрі күшті платформаға
қондырылды, бұл банк операцияларының ... мен ... ... ... сыртқы компаниялардың күш салуымен филиалдар жүйесі мен бас кеңсе
үшін мәліметтерді жіберу жүйесін оңтайландыру, жетілдіру және ... ... ... аудит жүргізілді;
3. 2007 жылы каналдардың өткізу мүмкіндігін арттыру жіне клиенттерге
қызмет ету сапасын арттыру мақсатында бас ... мен ... ... ... ... алмасу каналдары жетілдірілді;
4. Oracle жүйесіне негізделген негізгі банктік платформа сенімділігін
арттыру және «Жаңа Афина» жүйесінің қол жетімділігін ... ... ... ауыстырылды. Банк өзінің ақпараттық ресурстарының
қауіпсіздігі мәселесіне қорғаныс пен ... ... ... ... отырып жүйелік тұрғыдан келеді. Банкте пайдаланылатын
қауіпсіздікті қорғаныстың ... ... ... ... және ... шараларын пайдаланады. ... ... ... ... ... ресурстарын және жеке құпия
ақпараттарды пайдаланудың ережелері ... ... ... Білім
деңгейін тексеру мақсатында тестілеу жүйесі ... ... ... көбеюіне және Банктің кең ... ... 2007 жылы ... ... ... ... түрлі жолдары
ұсынылды, бұл оларға Банктің түрлі қызмет түрлерін тәулік бойы пайдалануына
мүмкіндік ... ... ... ... ... қолма-қол ақшасыз төлем
жасауға, online режимінде есеп-шотты толтыруға, Банк пластик ... ... ... ... ... ... ... (банкоматтар)
жүйесі, және клиенттің есеп-шоттарында жатқан ... ... ... ... беретін Internet Banking жүйесі жатады.
Несиелік портфель 2007 жылдың қорытындылары бойынша Банктің несиелік
портфелі 2006 ... ... 3,5 есе ... 449 660 миллион теңгеге
өсіп, 633 027 ... ... ... Оның активтегі үлесі 2006 жылдың
соңындағы 55%-бен салыстырғанда едәуір өсіп, 69%-ға ... 11. ... ... жəне оның банк ... ... өсу
динамикасы
2005ж 2006 ... ... ... ... ... Банк берген несиелер көлемінің өсуі ең алдымен сату желісінің
кеңеюімен бөлшек несиелеу белсенділігінің артуы және халық үшін ... ... ... ... ... болды. Несие портфелі
құрылымындағы бөлшек ... ... жыл ... артып келеді, 2007 жылы бұл
көрсеткіш 17 пайызға өскен. ... ... ... ... ... ... 2007 ... соңында 44 пайызға жетті.
Кесте 4. Салалар бойынша несиелік портфельдің өсу динамикасы ... |2005ж |2006ж |2007ж ... ... ... |54312 |183367 |633027 ... ... |9334 |49981 |278936 ... ... ... |44978 |133386 |354091 ... неселеу | | | ... ... ... Банк» есебі
Бөлшек несиелеу Халықтың табысының және төлем қабілетінің ... ... ... Банк ... ... қаржы салудың ең
болашағы зор әдісі ретінде қарастырады, және бөлшек ... ... ... жоспарлап отыр. Бөлшек нарық қаржыны қорландыру
тұрғысынан да, ... ... ... ... да, ... ... базасын ұлғайту тұрғысынан да өте сенімді. Банктің бөлшек
бизнеске деген қызығушылығы тәуекелді ... ... да, ... ... ... тәуекелінен бас тарту тұрғысынан да
оянып отыр. 2007 жылы Банк жеке ... ... ... 5,6 есе
ұлғайтты.
2007 жылдың соңында бөлшек несие портфелі 27896 миллион ... ... алда ... даму ... ... ... жалпы
несиелеу көлеміндегі жеке тұлғаларға ... беру ... жыл ... ... 44 пайызға дейін өсті.
Сурет 12. Несиелік портфель құрылымының өзгеру динамикасы
2005 ж 2006 ... ... ... ... ... ... беру көлемінің артуы Банктің нарықтағы үлесіне де әсер ... 2007 ... ... бойынша бөлшек несиелеу нарығында ең
үлкен өсім үлесі Альянс Банкте, ол 11,5 ... тең. ... ... жыл
қорытындылары бойынша Альянс Банк тұтынушылық несие нарығындағы дара
көшбасшы болып ... ... ... ... ... ... 19,7
пайыз болды. Мұндай жоғары көрсеткіш халықты тұтынушылық несиенің түр-
түрімен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерге несие, жедел ипотека, ... ... ... ... ... ... әрі жан-жақты өнім түрлерімен қоса,
Банктің бөлшек несие бизнесінің артуына бөлшек ... сату ... де ... тигізді. Мәселен, жаңа филиалдар мен бөлімшелер ашумен,
аймақтық желіні ... ... ... ... және ... ... орнатудың арқасында. Банктің стратегиялық және
болашағы зор әріптесі - 4000-нан астам бөлімшесі бар ұлттық пошта ... АҚ. Бұл ... ... ... ... ең шалғай
түкпірлерінде өкілдік етіп, өз ... ... ... ... ... ... несие өнімдері Банктің сауда әріптестері арқылы (жедел
несиелеу жолымен) сатылады. Бөлшек ... ... Банк ... ... қалу ... және ... ... сату көлемін ұлғайту,
несиелік карталар арқылы несие беру үлесін ... ... тер ... Бұл ... жету үшін Банк ... өнім ... жетілдіру, несие
беру процесін оңтайландыру, халық үшін несие өнімдерін сату ... ... ... ... ... және орта ... ... несиелеу 2007 жылы
корпоративтік, шағын және орта бизнес өкілдеріне несие портфелі ... 220 705 ... ... ... 354 091 ... теңге болды. Несиенің
бұл категориясының Банктің жалпы несиелік портфеліндегі үлесі аса үлкен
маңыз ... ... ... ... ... 2007 жылы 73 ... 56
пайызға дейін азайды. Шағын және орта бизнес ... ... ... орта ... ... несиелеу Банктің стратегиялық және қарқынды
дамып келе жатқан бағыттарының бірі. Банк ... ... ... шағын және орта бизнес саласына арналған өнімдерінің сапасын
арттыру, пайыздық үстемелерді жеңілдету, несие алу ... ... ... ... несиелеу мерзімін ұзарту, және басқа да шарттарды өзгерту
жолында ізденумен келеді. Бүгінде Банктің шағын және орта ... ... ... ... ... ... линиясын ашу, лизинг, свердрафт сияқты
түрлерден тұрады. 2007 жылы Банк «Бизнес – ... ......... ... өнім ... ЕҚДБ-ның шағын кәсіпкерлікті қолдау
жөніндегі ... ... ... ... ... әрі ... үш ... жасалып, сәтті енгізілді. Сонымен ... ... ... ... ... бірлескен келісімге қол қойылды. Банк
дамуындағы ерекше оқиғалардың бірі ретінде Алматы қаласында ... және ... ... ... ... ... ... орталығының ашылуын
атап өтуге болады. Филиалдық желілерде шағын және орта бизнес субъектілерін
несиелеудің арнайы орталықтары мен бөлімдерін ... сату ... ... ... ... бұл ... ... бір бағытта болады, несие
алуға өтінішті қарау мерзімі қысқарады, осыған қатысты барлық ... ... ... ... клиенттерге қызмет көрсетудің мерзімі
азаяды, несиелік менеджерлерді ... ... және ... ... ... ... да ... Корпоративтік несиелеу Банктің
корпоративтік қаржыландыру саласындағы 2007 ... ... ...... ... ... ... болды. Несие менеджерлері
мен сараптамалық ... ... ... ... заем
алушылардың мерзімі өтіп кеткен қарыздарының ... ... ... абсолюттік тұрғыдан да анағұрлым азайды. 3-ші және одан да ... ... деп ... ... үлесі анағұрлым азайды, бұл
тиісінше ... ... ... да ... ... ... салалар бойынша алып қарағандағы ссудалық портфелінің құрылымы
Банктің 2007 жылдағы ... ... ... ... көрсеткіштерінің бірі ретінде корпоративтік қаржыландыру
портфеліндегі өзге салалардың үлесі 3 пайыздан 13 пайызға дейін артуын ... ... ... ... ерекшелігі – клиенттердің
барлық қажеттіліктері мен мүмкіндіктерін ескере ... ... ... ... ... ... өнімдерді ұсыну. Бағасының
қымбаттығына қарамастан, дәл ... ... заем ... үшін
құрылымдылық қаржыландыруды тартымды ете түседі. 2006 жылы құрылымдық
қаржыландырудың ... ... ... корпоративтік қаржыландырудың ссудалық
портфеліндегі жалпы өсімнің жартысына жуығын ... Оның ... ... ... клиенттің сыртқы экономикалық әрекетін дамытуға
бағытталды. Жобалық қаржыландыру аясында 2007 жылы Банк клиенттердің ... ... ... ... ... ... жобаларын қарап көрді.
Ішіндегі ең ... зор ... ... ... көмегімен
толықтырылып, сәтті түрде жүзеге асырылды.
Корпоративтік қаржыландыру аясында Банк 2007 жылы ... ... ... ... заем ... беру ... ... ұсыныстарын ескере отырып олардың барлық талаптарына жауап
беретін жаңа өнімдер ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы банк секторының ... ... ... ... ... банк ... ... бұрын жеткен
жетістіктерін сақтап қана қоймай, қанатын кеңге жая түскенін айтуға болады.
Банктің ... ... ... қызмет көрсету сапасы күмән
тудырмайды. Клиенттердің әрқайсысына жеке жағдай жасау, алынған ақпарат пен
қол ... ... ... ... ... ... – осының бәрі Банктің корпоративтік ... ... ... ... ... ... ... ішінде осындай
клиенттерді қаржыландырудан ... ... ... ... ... ... ... және бізді таңдауға ықтиятты болғанының
айқын дәлелі. Бұдан әрі де Банктің корпоративтік, ... және орта ... ... ... ... ... болып қала береді:
Пайыздық және пайыздық емес ... ... алып ... ... ... табыстылығын арттыру; өнімдерді жетілдіру және
олардың бәсекеге қабілеттілігін арттыра түсу; клиенттерге ... ... ... сату ... арттыру; портфельдің сапасын осы қалыпта
қалдырып, нарықтағы үлесті арттыру; корпоративтік, шағын және орта ... ... ... ... кәсіби деңгейін арттыруға
көп күш салу ... ... ... және ... ... ... ... операциялары Қазақстан
экономикасының бір ... ... ... күні «Альянс Банк» ... ... мен ... ... пайдалана отырып
операциялар жүргізу саласында біраз тәжірибе жинап үлгерген. ... ... Азия және ТМД ... ... ... тығыз
қарым-қатынас орнатып, олардың сенімі кірді. Соның арқасында, Альянс ... ... ... ... және ... экономикалық
келісімдерді қаржыландыруда әріптестік орнатуды ... ... ... қолдана отырып, Банк ... ... ... барысында коммерциялық және қаржылық тәуекелді
азайтуға мүмкіндік береді. «Альянс Банк» АҚ мына ... ... ... Банк ... ... және ... ... кепілдемелер, контр-кепілдемелер беру;
- Толық ақшалай жабу негізінде болсын, несиелік желі негізінде болсын
документарлық аккредитивтер шығару;
- Аккредитивтер мен ... ... ... ... ... ... ... банктердің постқаржыландыруы арқылы аккредитивтер шығару;
- Экспорттан немесе импорттан бұрынғы қаржыландыру. 2007 жылы ... ... 8,6 ... ... ... шығарды. Берілген
кепілдемелер бойынша табыс ауқымы 2006 жылмен салыстырғанда 2007 жылы ... ... 610,3 ... ... ... 2007 жылы ең үлкен өсім
документарлық аккредитивтермен болған операциялар ... ... ... ... 2007 жылы 23,8 миллиард теңгеге жетті. 2006
жылмен салыстырғанда бұл 344 пайызға, яки, 18,4 миллиард ... ... ... болатын аккредитивтер көлемі 2007 жылы 430 пайызға
артып, 14,9 миллиард теңге болды. ... үшін ... ... 2006 жылы
бұл көрсеткіш тек 2,8 миллиард теңге болған еді. Аккредитивтер ... 2006 ... ... 243 ... артық болып, 674 миллион теңгені
құрады (соның ішінде постқаржыландырудан түскен пайыздық табыстар да ... ... осы ... бұл ... тек 196 миллион теңге болған еді.
2007 жылы Банк документарлық операциялар бойынша жалпы сомасы 32,4 миллиард
теңгеге 6 200 ... ... ... басым бөлігін ... ... ... өтемді шегеру, дисконттау бойынша
келісімдер. ... ... ... ... ... шетелдік банктердің
қаражаты тартылады, бұл клиент үшін оны ... ... ... ... ... қаржысын орнын жабу есеп-шоттарында қаңтарып
қоймайды, ... ол ... ... ... ... ... әкеледі. Қаржыны
батыс банктері беретін болғандықтан, біздің клиент үшін ... ... ... ... ... бұл құралының тағы бір ...... ... ... пайдалану барысында
банктердің қосымша кепілдік беретіндігі, аванстық төлемдер тәуекелінің
аздығы, тауарға төлем жасауды ... ... ... ... ... келсек, оның үлкен бөлігін (62%) ... ... Банк бұл ... ... ... етіп ... алады, сөйтіп тендерлік
кепілдіктерді шапшаң түрде, өте аз ... ... ... ... алады. Альянс Банкке бизнесті жаңадан бастаған кәсіпкерлер келетінін
еске ала ... ... ... ... жасауда, келісімдерді
құрылымдауда, клиенттер мен банктің ... ... ... ... ... нақты көмек көрсетіледі. Көбіне, банкке келгенге
дейін клиент есептесудің қандай да бір ... ... ... ... ... Банк ... жағдайда есептесудің бұл түрін пайдалануға кеңес
беруге тәжірибесі жетеді. «Альянс Банк» АҚ ... ... ... ... ... ... ... иемдене отырып, сыртқы сауданы
қаржыландыруға қызмет көрсету сапасын арттырып, оны жаңа ... ... ... ... ... ... ... капиталдануы да едәуір болды. 2007
жылы «Альянс Банк» АҚ-да банктің ... ... ... ...
жеке капиталы шамамен 3 еседей артып, 80 038 миллион теңгені құрады. 2007
жылдың қорытындылары ... ... ... АҚ ел банктерінің рейтингінде
капиталының көлемі жөнінен төртінші орынды иемденді. Капиталының ... ... ... ... 9,5 ... ... Банктің жеке капиталының
қомақты бөлігі (75 пайыз) жарғылық (акционерлік капиталға) тиесілі, ол
өткен жылы 2,4 есе ... 60 013 ... ... ... 2007 ... соңында
Банк капиталының пруденциалдық нормативтер бойынша баламалылығының
көрсеткіші К1 – 8,5% және К2 – 14,3% ... ... шама ... 5% және 10% ... Заңды тұлғаларды несиелеуге талдау жүргізу
Несиелеу процессi көптеген әртүрлi тәуекел ... ... ... Бұл ... ... ... ... ссуданы
өздiгiнен төлеуге қабiлеттi болып келедi.
Несие тәуекелi экзогендi ... ( ... ... ... ... және т.б.) және ... факторларға ( iшкi, банктiң
өзiнiң қате iс-әрекетiне тәуелдi).
Банктер өз кезегiнде факторлардың ықпал ету ... ... ... ... факторларды басқару мүмкiндiгi шектеулi
болады. ... ... мен ... ... ... банктiң iшкi несие
саясаты шеңберiнде көрiнедi. Соңғы есеп ... ... ... мен ... ... ... ... құзiретi және
несиелiк келiсiм шарты бойынша нақты несие жобаларымен ... ... ... ... ... ... ... өтеу қабiлетi клиенттiң моральдi
сапалылығына және несиенi ... ... ... қайтару үшiн қарыз
қаражаттарын iске асырудағы қабiлетiне негiзделедi. Қарыз алушының ... ... ... ... ... ... ... көрсетiледi. Несиенi
өтеу қабiлетiн анықтау кешендi тапсырмалар ... ... және ол ... ... ... ... ... қарыз алушының
несие жөнiндегi тарихты бiлу және т.б. банктердiң тәжiрибесiне ... ... ... ... ... бөлу мен ... және
оларды iске асыру жолдарымен ... Бұл ... ... ... және ... алушының несиенi өтеу қабiлетiн талдауды
өткiзу үшiн негiз болып табылады.
Қаржылық ... ... ... және ... ... ... ... қарыз алушының несиенi өтеу қабiлетiн
тәжiрибе негiзiнде қарастырамыз. «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 1997ж 20 ... №20, ... бойынша
банктерге келесi талдауды өткiзi ұсынылған:
1) Қарыз алушының қаржылық жағдайына талдау;
2) қарыз алушының несиенi өтеу қабiлетiн талдау;
3) ... ... ... өтеу ... ... ... алушының қаржылық жағдайын, қаржы ... ... ... алушының тиiмдi жұмысын бағалауды, оның төлеу қабiлетi мен
рентабельдiгiне ықпал ... ... ... ... өз ... ... және тәуекелдi төмендету көлемiн қарастырады.
Бүл талдауға мыналар кiредi:
- материалды қорлар қозғалысы;
- ақша-қаражаттарының қозғалысы;
- пайда;
Қарыз алушының несиенi өтеу ... ... ... ... ... ... ... айналым қорлары олардың өтiмдiлiк
деңгейiне байланысты екi топқа бөлiнедi:
(. Жылдам ... ... ... ... активтер
Балан активi олардың ақша қаражаттарына, айналу мерзiмiне ... ... ... ... тез ... ... жасау деңгейiне
байланысты көрсетiледi. Несиенi өтеу қабiлетi ... ... ... ... ... ... өтеу ... бөлiгiн нақты
анықтауға көмектеседi, сонымен бiрге берiлген табыстар бойынша ... ... ... бередi.Клиенттiң несиенi өтеу қабiлетiнiң
бағалық мiндеттi элементi әрекет етушi коэффициенттер деңгейiне байланысты
факторларды ... ... ... ... ... өтеу ... ... анықтау үшiн
қарыз алушының несиенi өтеу қабiлетiнiң салалық коэффициентiн қолданудың
қажет екендiгiн көрсетедi. Бұл коэффициент банк ... ... ... ... ... ... ... Несиенi өтеу қабiлетiнiң жалпы
бағасы балл бойынша ... ... тек қана ... ... ... ... ғана қоймай, сонымен бiрге талдаудың өзiндiк әдiстемесiн және
қарыз алушының несиенi өтеу қабiлетiнiң бағаларын ... ... ... ... АҚ ... ... ретiнде қарастыруға болады.
Әдiстемелiк нұсқау мәлiметтерi қарыз алушының қаржылық ... ... ... мен ... ... ...... субъектiнiң iс-әрекет нәтижелерiнiң
мүлiктiк және ... ... ... ... болып табылады.Оның
негiзгi мiндеттерi:
( кәсiпорынның қаржылық тұрақтылығы мен ... ... ... және ... ресурстарын қолдану тиiмдiлiгiн анықтау.
Кәсiпорынның қаржылық экономикалық жағдайын талдау үшiн негiзгi
ақпараттар Қазақстан ... ... ... ... ... бухгалтерлiк есептiлiктiң келесi формаларына қызмет ... ... (№1 ... ... ... және ... ... есеп» (№2 форма); «Кәсiпорынның қаржылық ... ... ... ... (№3 ... Кәсiпорынның өнiмдi өндiрудегi
шығындары туралы есебi.
Қаржылық ... ... ... ... қаржылық жоспардың және пайда есебiнен меншiктi айналым
капиталына ... ... болу ... ... 2-ден ... ... жылдамдығы. Қаржылық жағдайдың пайда болу негiзгi
көрсеткiшi кәсiпорынның төлем ... яғни ... ... ... ... маманның еңбек өнiмдiлiгiн өндiру, бюджетке төлем
жасау шарттарына ... ... мен ... ... ... ету кезiндегi оның қабiлеттiлiгiне әсер етедi. Қаржылық
жоспардың ... ... ... ... және ... ... ... тәуелдi яғни қаржылық жағдай көрсеткiштерi болып
табылатын шаруашылық факторлардың барлық жиынтығын анықтайды. ... ... ... мен ... қолдану туралы есеп қаржылық жығдайға талдау
жасау үшiн ... ... ... ... ... қаржылық жағдайының қозғалысы және құрылымы зерттелген,
қаржылық талдаудың ... ... ...... К.Ш. Салыстырмалы
аналитикалық баланс кәсiпорынның ағымдағы ... ... ... ... және ... ... құрылымдық
қозғалысы негiзiнде болатын бастапқы баланстан алынады.
Қаржылық жағдайдын ... ... үшiн ... ... ... ... Актив пен пассив құрылымына өзгерiстер енгiзе
отырып, мынандай шешiм ... ... ... деректеме көздерi бойынша
жаңа қаражаттар түсiмi болады және бұл жаңа ... ... ... салынады.
Кәсiпорынның қаржылық жағдайының қозғалысының жалпы бағалары үшiн
баланс ... және ... ... яғни ликвидтылық және мiндеттердi
орындау жылдамдығына сәйкес топтастыру керек. Баоанстың негiзiнде кәсiпорын
мүлкiнiң ... ... iске ... және ол ... ... ... ... (( ... ... ... 1.1 ... ... Айналым қорлары 2.1 ... ... ... және ... 1.2.1 Ұзақ ... ... ... 1.2.2 ... ... ... Ақша ... ... ... ... 1.2.3 ... ... 5. ... ... және ... ... бабына талдау
|Баланс |Нақты шама ... ... ... ... | | | |
| |жыл ... |жыл ... |жыл ... %б/ш |
| | | | |
| |жыл ... |жыл |жыл |жыл |абс. ... |Жыл |
| | ... ... |Мөлшер |салмақ |басына%б/|
| | |а |%б/ш |%б/ш |мың тг | ... |
|1 ... ... ... ... ... ... |12226947 |
| |қарыз |тг | | | | | |
|2 ... |Мың ... ... ... ... |
| |активтерi |тг | | | | | ... |Мың ... ... ... ... ... |
| | |тг | | | | | ... бойы |Мың |5646321 |4365377 |2286723 |1104616 |976533 |
| ... |тг | | | | | |
| ... б/ш | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... |Мың |197414 |263771 |681994 |672649 |481976 |
| ... |тг | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|3 ... |б/р |0,008 |0,012 |0,044 |0,051 |0,039 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|4 ... |б/р |0,223 |0,218 |0,063 |0,134 |0,119 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|5 ... |б/р |3,177 |3,748 |5,027 |6,032 |6,804 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... компаниясының қаржылық есебі
Ағымдағы активтердiң сапалық күшiндегi айырмашылығы ... мен есеп ... үшiн ... ... ... туындайды. Комерциялық құрылым үшiн ... ... ... ... ... ... әсер ... несиелiк және қаржылық мекемелерi өтiмдiлiктiң ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген талдау, алғашқы
екі талдау көрсеткішінің абсолютті және жедел ... ... ... ... едәуір төмендегенін көрсетеді. Есепті мерзім
ішінде абсолюттік өтім ... ... ... оның мәні 0.031 ... жыл ... 0.104 ... ... Жедел өтімділік коэффициентінің
мәні 0.104-ке төмендеп, 0.119-ды құрады, мұның себебі дебиторлық қарыздың
төмендеу қарқынының қысқа ... ... ... ... ... ... Жалпы бұл көрсеткіштің деңгейі төмен, дебиторлық
қарыз жағдайының құрылымы мен өндірістік қор
жоқтығын есепке алсақ ... ... ... ... балансын
толығырақ ағымдағы өтімділік ... ... Бұл ... төлемге қабілетсіздігін көрсететін ресми ... ... ... бұл ... ... өсу ... бар. ... өсіп 6.804-ке жетті, бұл тиімді мәнінен жоғары.Сол арқылы баланстың
өтімділігі артады. Бұл көрсеткіштің (214,2%) ... ... ... ... себеп болған. Сол себепті ... ... ... өз төлем мүмкіндіктерін арттырады деп тұрып есептейміз. Қысқа
мерзімді міндеттемелерді орындау қажет ... 4% өз ... ... ... қарыз есебінен, қалғаны тауарлы материалды құндылықтар қорын
сату есебінен жүзеге асады.
Борышқор ... ... ... ... ... жол ... есептейтін түрлі экономикалық көрсеткіштер негізінде
анықталады.
Қаржының тұрақтылығын түрлі коэффициентермен есептейді, ... ... ... ... тең оны жеке ... қатынасы, оның жеке
қаражаты мен қарыз арасындағы екеу ара ... ... ... ... ... тең. Егер ... ... асса, онда
кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы күмән туғызады.
жеке айналымдық ... ... ... ... жеке айналымдық
қаражат айналымдық активтер сомасына тең болуға тиіс. Көрсеткіш дәрежесі
0.6-0.8 тең. ... ... жеке ... ... ... қаражат бөлігін құрауға қатысуын көрсетеді.
мүліктің нақты бағасының коэффициенті – жалпы актив көлемінде өндірістік
шығын ... ... ... ... ... ... өндірістік
қор, аяқталмаған өндіріс жатады. Шаруашылық тәжірибе мәліметтері ... ... ... 0.5-ке тең. ... бұл ... ... ... өндірістік маңызы бар мүлікті арттыру үшін ... ... ... ептілігінің коэффициенті, яғни жеке айналым қаражатының
қатынасы. Ол кәсіпорынның жеке қаражатының қай бөлігі ... ... Бұл ... ... ... кәсіпорынның қаржылық
тұрақтылығына оң баға береді, алайда тәжірибеде белгілі бір ... ... ... баланстағы жеке қаражат қайнар көздерінің бір бөлігіне ... ... ... ... мәні 0.5-ке тең. Бұ ... міндеттеме сомасы жеке қаражат сомасына тең. Коэффициент өсуі
кәсіпорынның қаржылай тәуелсіздігінің ... ... ... болу ... төмендеуін көрсетеді. Мұндай жағдай кәсіпорынның
өз міндеттемелерін кепілдеу тенденциясын арттырады.
Кейбір коэффициенттердң бір-бірін қайталайтынын, ... ... ... ... ... таңда тәжірибелік мағынасы жоқ екенін байқау
қиын емес.
Қаржының тұрақтылығын суреттеу үшін аталған коэффициенттердің көбісі,
нақты алсақ жеке ... ... және ... ... ... коэффициенті
өзара функциялық тәуелділікте болып, жалпы қосындысы ... тең ... ... ... екіншісінің төмендеуіне әкеп соғады. Сонымен қатар,
қаржылық тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын қызметінің ерекшелігімен мүлік
құрылымына тікелей байланысты, ал өсім қаржылық тұрақтылығын сипаттайды.
Кәсіпорын автономиясы коэффициенті қаржылық тұрақтылықты ... ... ... қатынасы коэффициенті секілді ... яғни ... ... ... ұзақ ... ... ... тіпті
қолданылмайды, себебі ұзақ уақытты несиелер мен ... ... жоқ, ... ... кәсіпорындар ұзақ уақытты және аз ... ... ... ... ... ... тиімді нышанды тарту
мүмкіндігі жоқ.
Бірінші төрт көрсеткішті алатын болсақ, олардың өзіне тән мағынасын
көрсетіп, ... ... ... ашу ... ... тұрақтылықты есептеп талдау үшін қажетті деректер «АДСЛ сервис» АҚ
баланстық деректерінен алынған 8-кестеде берілген.
8-кестенің ... ... ... жыл ... ... жыл
аяғында әлде қайда жақсы қаржылық жағдайда болған. Қарыз қаражат пен ... ... ... 0.213-тен 0.089-ға дейін төмендеуі,
кәсіпорынның қаржылық тәуелсіздігінің жоғарылағанын күәләндырады, бұл ... ... ... ... аңғартады (0.824-тен 0.918).
Жеке қаражатымен қамтамасыз ету ... мен жеке ... ... ... ... Мүліктің нақты бағасы коэффициенті өсетін жылы
0.348-ден 0.385-ке өсті, бірақ ... ... ... ... ... ... ... тиімді көлемге жете алмады.
Кесте 8. Қаржылай тұрақтылық көрсеткіші және оларды есептеу
|№ |Көрсеткіш ... |1.01 |1.04 |1.07 |1.10 |1.01 |
| | ... | | | | |
|1 ... ... |мың ... | ... |5 |8 |5 |9 |9 |
|2 ... қаражат |мың |26236637|21227525|15363822|13222380|12226947|
| | ... | | | | | |
|3 ... |мың ... ... |тенге | | | | | |
|4 ... ... ... ... ... | | | | | |
|5 ... айналым |мың |57119117|58324596|61867661|66536312|70963921|
| |қаражаты ... |1 | | | | |
|6 ... ... |мың |- |- |- |- |- |
| ... ... | | | | | |
|7 ... |мың ... |52648415|58669584|57338666|
| |қаржат, |тенге | | | | | |
| ... және | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|8 ... |мың ... |бағасы |тенге |2 |3 |7 |9 |6 |
|9 ... және |б/р |0,213 |0,172 |0,121 |0,1 |0,089 |
| ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... |б/р |0,685 |0,733 |0,801 |0,834 |0,853 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... |б/р |0,464 |0,472 |0,488 |0,505 |0,519 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... |Тұрақты актив |б/р |0,536 |0,528 |0,512 |0,495 |0,481 |
| ... | | | | | | ... ... |б/р |0,824 |0,853 |0,892 |0,909 |0,918 |
| ... | | | | | | ... ... қражат |б/р |- |- |- |- |- |
| ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... ... |0,348 |0,358 |0,371 |0,404 |0,385 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... |мың |- |- |- |- |- |
| | ... | | | | | ... ... компаниясының қаржылық есебі
Кесте 9. Қаржылық тұрақтылық коэффициенттерінің ... ... ... ... және жеке ... ... |Кз/с=(Дк+Дд)/Сс=(Ав+Ао-Сс)/Сс ... | ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... |
|коэффициенті | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... қаржылық есебі
Жоғарыда айтылғанды қорытындылайкеле жасайтын қорытынды:
«АДСЛ-Сервис»ЖШС тұрақты жағдайда, өз ... шет ... емес және ... ... тартылған қаражатты пайдаланады.
Кестеде берілген барлық коэффициенттер қарыз және меншік ... ... ... ... формализация арқылы көрсетуге
болады.
Дк, Дд – қысқа ... ұзақ ... ...... ... – меншік айналым қаражаты;
Ав, Ао – айналымнан тыс, айналымдағы активтер.
Қарыз және меншік қаражаты мен автономия арақатынасы ... ... да ұзақ ... және аз ... ... байланысты емес
пассивтерді есепке алмай шығарылды.
9-кестеде қаржылық тұрақтылық ... бәрі ... ... ... ... тыс активтер бағасы, меншік капитал
деңгейі және де ұзақ мерзімді ... ... ... ... байланысты қаржылық тұрақтылық коэффициентін сыныптауға
болады. ... және ... ... ... ... және ... кәсіпорынның қарыз қайнар көздерінен қаншалықты тәуелді ... ... ... ... ... ... қабілетін анықтау
барысында компанияға несие беруге болады деген тұжырым жасалды.
3 Тарау. Коммерциялық банктердің заңды тұлғаларды несиелеуді жетілдіру
жолдары
3.1. Шетел тәжірибесіндегі ... ... ... ... ... бері ... пайыздық ставкалардың өсу үрдісі
басым болды, бұған жалғасып отырған инфляциялық ... ... ... жəне
нəтижесінде орталық банктердің ақша-кредит саясатын қатаңдатуды талап етті.
Еуропа Орталық ... ... əрі – ЕОБ) ... пайыздық ставканы бір жыл
ішінде екі рет – ... 3,75% ... ... жəне маусымда 4% дейін
көтерді. Англия банкі базалық ставканы 2007 жыл ішінде үш рет ... ... 0,25% ... ... ... ... 2007 жылғы ақпанда 0,5%
деңгейге дейін көтерді. ФРЖ-ның базалық ставкасы 2007 ... ... 5,25% ... ... ... ... ... нарығында
қалыптасқан дағдарысты жағдайдың қысымы нəтижесінде ... ... 4,5% ... ... екі рет төмендеді, бұл қаржы ... ... ... күрт ... ... ... төмен
ставка бойынша қарызға алуға мүмкіндік жасады (Сурет 13).
Сурет 13. Əлемнің жетекші елдерінің базалық ... ... ... ... алу ... ... ставкаларды
реттеумен шектелген жоқ. Банкаралық нарық динамикасы базалық пайыздық
ставкалар ... ... жəне ... дағдарыстың нəтижелері
салдарынан спрэдтер өзгерісін айнытпай көрсетті. 2006 жылдың басынан 2007
жылдың ортасына дейін ФРЖ-ның жəне ... ... ... ... LIBOR жəне EURIBOR ... ... өсуі байқалды. 2007
жылғы тамыз – қыркүйектің басында банкаралық ставкалар күрт ... ... мен ... ... ... арасындағы айырма 50 базистік тармаққа
(бұдан əрі – б.т.) жуық, EURIBOR ... мен ... ... ... ... 80 б.т. жуық болды. ФРЖ-ның базалық ... 2007 ... ... ... ... ... ставкалар
төмендеді, бұл LIBOR индексі мен ФРЖ-ның базалық ставкасы ... 40 б.т. ... ... мен ... ставкасы арасындағы айырманың 60 ... ... алып ... ... ... ... нарығындағы
проблемалар дамушы елдердің қаржы нарықтарына да теріс əсер етті. ... u1085 ... ... кейін сыртқы нарықта емес,
сонымен бірге ішкі нарықта да ресурстарды ... ... бола ... ... ... ... тоқсанында Мəскеу банкаралық нарығының MIBOR
3 айлық индексі 4,8% деңгейден 7,7% дейін өсті (Сурет 14). ... ... ... ... ... ... аса ... заемдарға қызмет көрсету бойынша шығасылардың ұлғаюына жəне ішкі
ақша нарықтарындағы өтімділіктің тарылуына алып ... ... ... бірігу жəне жұтылу саласындағы белсенділіктің төмендеуіне де ... ... заем ... оның ішінде тікелей инвестициялау қорларының
қаражатын пайдалана отырып жасалған мəмілелердің саны күрт қысқарды.
Сурет 14. ... ... ... ... ... ... ... нарығындағы жəне тұтастай алғанда
əлемдік экономикадағы жағдайдың одан əрі дамуына алаңдаушылық білдіруі қор
нарықтарының жоғары ... ... ... ... қор нарығы
2006-2007 жылдары жалпы ... ... бар ... ... ... 2006 жыл ... үшін оң жыл ... бұл
негізінен орталық банктер тарапынан пайыздық ставкаларды көтеру саясатына
қарамастан компаниялардың кірістері ... оң ... ... ... 2006 жылы MSCI World ... ғаламдық индексінің
кірістілігі 18% жуық болды. Жылдың басында қор индекстері ... ... 2007 жылы ... ... ... ... айының аяғында Қытай
биржаларындағы баға белгілеудің елеулі құлдырауы салдарынан Азия ... ... ... ипотекалық нарығындағы проблемалардың
салдары ... ... ... ... ... ... ... тəуекелі төмен активтерге инвестициялауға ұмтылуына жəне соның
салдары ... ... ... құлдырауына алып келді. Мəселен,
ағымдағы ... ... ... FTSE 100, DAX, Nikkei 225, ... ... ... қор ... бойынша кірістіліктің теріс мəні байқалды
(Сурет 15).
Сурет 15. Ауқымды қор индекстері
Дерек көзі: Bloomberg
Сурет 16. 10 ... ... ... бойынша кірістілік, (%)
Дерек көзі: Bloomberg
Инвесторлардың тəуекелді құралдардағы позицияларының ағымдағы жылы
қысқаруына Американың ипотека нарығындағы ... ... ... ... ... Инвесторлардың тəуекелді құралдардағы позицияларының
төмендеуіне негізінен дамушы ... ... ... ... ... ... ... болған алдыңғы кезеңдерден
айырмашылығы, 2007 жылы ... ... ... елдердің мемлекеттік
бағалы қағаздары сияқты тəуекелсіз активтерге жəне сұраныстың артуынан
туындады. ... ... ... ... ... ... ... бағаларының көтерілуіне жəне нəтижесінде ағымдағы жылдың
екінші жартысында кірістіліктің төмендеуіне алып келді (Сурет 16). АҚШ ... 10 ... ... ... ... кірістіліктің ең
төменгі мəні тиісінше 4,5% жəне 1,6% ... ... 2007 ... ... ... ... жаппай əкетілуі дамыған жəне дамушы
елдердің бағалы қағаздары кірістіліктерінің арасындағы спрэдтердің ұлғаюына
алып келді. ... EMBI+ ... ... ең ... мəні 2007 ... ... 251 б.п. ... тіркелді, бұл маусымдағы ең төменгі
мəнмен салыстырғанда 102 б.п. жоғары болды ... 17). 2007 ... ... EMBI+ ... ... мəні 202 б.п. құрады. Бұл ретте
EMBI+ Россия спрэд ... ... онша көп ... бұл ... осы ... ... құралдарына қатысты тəуелсіз тəуекелдерді қалыпты
бағалайтынын растайды.
Сурет 17. Бірқатар дамушы елдердің EMBI+ ... ... ... ... агенттігінің материалдары бойынша
Өз кезегінде, халықаралық қаржы нарығында өсіп отырған тəуекелдерге
байланысты Қазақстан банктері халықаралық пайыздық ставкалардың көтерілуіне
неғұрлым ... ... ... болды, бұл сыртқы міндеттемелерді қайта
қаржыландыру тəуекелін ұлғайтуға жəне нəтижесінде тұтастай алғанда елдің
кредитке ... ... ... төмендетуге алып келді.
Қазақстан қаржы жүйесіндегі тəуекелді қайта бағалау, қорландыру ... ... ... ... Standard & Poor’s халықаралық
рейтинг агенттігінің ВВВ-дан ВВВ-ға дейін жəне Fitch ... ... оң ... ... ... дейін төмендетуіне, сондай-ақ
банктік эмитенттер бойынша жəне ... ... ... ... ... ... кредиттік-дефолттық своптары спрэдтерінің
2007 жылғы екінші жартыжылдықта кеңеюіне алып ... ... ... 18. Қазақстанның жəне Қазақстан банктерінің 2007 жылғы келісім-
шарттар кредиттік-дефолттық своптарының спрэдтері
Дерек көзі:Bloomberg
Сурет 19. Басқа елдермен ... ... ... ... ХВҚ
Қаржы ұйымдарының сырттан қарыз алуы түріндегі кредиттік экспансия, ең
алдымен кəсіпорындардың ағымдағы ... ... ... ... экономика салалары арасында тепе-тең бөлінбеуін
туғызады. Бұл ретте халықаралық ... ... ... рольді фискальдық саясат атқаруы тиіс кредиттік дүрбелеңді
тежеудегі тиімділігі жеткіліксіз екені ... ... ... ... кредиттеудің өсуі орташа алғанда 58% болды жəне уақыт
өте келе, 2006 жылғы қыркүйектен ... 2007 ... ... ... жете ... қарқын ала бастайды. Жоғары өсу қарқынына кредиттердің
ЖІӨ-ге төмен арақатысы себепші болуы мүмкін жəне ... ... ... ... ... үшін ... ... табылады.
Сонымен қатар, кредиттердің өсу қарқыны мен кредиттердің ЖІӨ-ге
қатынасын елдер бойынша салыстырмалы ... ... ... ... ... ... бұл республикадағы кредит дүрбелеңінің
болғанын растауға мүмкіндік жасайды.
Ақша массасының өсуімен қатар ... ... таза ... ... жылдардың қыркүйегінен қыркүйегіне дейінгі өсуі
кредит дүрбелеңінің ... көзі ... ... оның ... үлесі 69,4% құрайды. Бұл ретте 2005 жəне 2007 ... 2006 жылы ... ... қарыз алуының жоғары қарқынының
əсер етуі банктердің сыртқы активтерінің жəне Ұлттық ... ... ... ... ... (Сурет 20). Ұлттық қордың
активтері ұлғаюының республикадағы кредиттеудің өсуіне тигізетін сауықтыру
əсері жеткіліксіз.
Сурет 20. ... ... ... ... ... көзі: ҚРҰБ
Сурет 21. 2007 жылғы 9 ... ... ... ... жəне ЖІӨ құрылымы
Дерек көзі: ҚРҰБ, ҚРСА
Кредиттік ресурстар бағыттарының саласында айтарлықтай құрылымдық
өзгерістер болған жоқ. ... ... ... ... ... ... құрылысқа кредиттердің үлес салмағы өткен жылдың 9 ... ... ... ... өсті. Сонымен қатар өнеркəсіп ... ... ... ... ... 12,7%-ға дейін
қысқарды (Сурет 21.). Банктік ... ... ... ... ... ... ... сатып алудан басым болу сақталып отыр.
Өнім бірлігіне жұмсалатын еңбек шығындарының ұлғаюы аясында ... құн аса ... емес ... ... ... ... кредиттеудің
өсуі, өнеркəсіп салаларының өнімділігінің төмен болуы жəне жұмсақ
фискальдық ... ... ... үдерістер күшейе түсуде.
Бағалардың тұрақты деңгейін ұстап тұру жөніндегі мақсатты іске ... ... ... өсуі, капитал ағынының жəне тиісінше ақша
ұсынысының шамалы болуы жағдайындағы ... ... бір ... ... ... резервтерін қалыптастыру, ағындарды сауықтыру
жəне инфляцияны тежеу жөніндегі міндеттерді шешу тиіс екенімен айқындалады.
Кесте 10. ... емес ... ... беру ... ... ... ... ұйымдарына заемдар |12,8 ... да ... ... ... |18,89 ... ... заемдар |68,3 ... ... ... 11. Банктік емес ұйымдардың несие портфелінің сапасы (2007 ... ... ... ... ... ... заемдар |92,5 ... ... |3,1 ... ... |4,4 ... ... ... 22. Банктік емес ұйымдардың кредит беру ... ... ... ... ... ҚҚА
Сурет 23. Банктік емес ұйымдардың несие портфелінің сапасы (2007 жылғы 1
қазандағы ... ... ... ... ... ... үшін ... дағдарыстарын ерте хабарлау жүйесі Əлемде ... ... ету ... ... ... ... ... болып
отыр. Экономиканың тұрақты дамуы үшін қаржы дағдарысының ауыр ... ... ... мен ... болу көздерін түсініп қана қоймай, елдің
қаржы дағдарыстарына деген осалдық факторларын ерте ... үшін ... ... ... итермелейді, бұл іс жүзінде қаржы дағдарыстарын ерте
хабарлаудың əр түрлі жүйелерін құру жолымен іске асырылады. Валюталық ... ... банк ... ерте ... ... үшін əдістемелік негіз
ретінде ескерту тəсілі ... ... Ерте ... ... ... ... ... кезеңде басқаша жүйелік үрдісі бар экономикалық
айнымалылардың белгіленген санының өсу ... ... ... ... да ... ... ... ауытқуы болашақта
белгіленген кезеңдегі уақыт бойы болуы мүмкін қаржы дағдарысы туралы ... ... ... ... ... ... тəсілін таңдау əр
индикатордың болжамдық күшін бағалаудың жеке ... ... ... бұл ... ранжирлеуге жəне осалдық факторының əлеуетті
көзі болып ... ... ... ... ... айнымалыны анықтауға
мүмкіндік береді. Бұл ретте айнымалының белгі беру себептерін ... ... ... ... алу жəне түзету шараларының
бағытын қабылдау жəне таңдау үшін ... ... ... бір ... болады. Қаржы дағдарыстарын ерте хабарлау жүйесін құру негіздері
1-кезең. Дағдарыс ... ... ... ... ... көрсету
индексі Эмпирикалық зерттеулерде валюталық дағдарысты анықтау үшін
«алыпсатарлық қысым» деп ... ... ... ... ... алыпсатарлық шабуыл ретінде валюталық нарықта ... ең ... ... ... кезең ретінде айқындалады. Ұлттық валюта
бағамының тұрақтылығын бағалауға мүмкіндік беретін валюталық нарыққа қысым
көрсету индексі ... Market Pressure Index - ... EMPI) ... жəне ... ... ... кезеңге қарағанда өзгеруі
негізінде есептеледі:
Жыл ішінде айнымалылардың өзгеруі негізінде жүйедегі балама ... ... ... e – ... ... бағамы, Res - халықаралық резервтер, σe,
σRes – тиісінше айырбас бағамы мен ... ... ... дағдарыс индекстің орта арифметикалық мəніне қосымша оның үш
стандарттық қатынасын қосқанда есептелетін белгіленген шекті ... ... ... ... ... Бұл ... дағдарыс жағдайы индекс
жағдайының бинарлық жүйеге трансформациялану жолымен айқындалады:
EMPI ... үшін ... ... ... ... жалпы
халықаралық резервтері жəне кезең соңындағы ... АҚШ ... ... ... 1997 ... ... мен 2007 жылғы қазан аралығындағы
кезеңдегі айлық деректер ... ... ... ... ... біршама құбылуы валюталық ... ... ... мүмкіндігін көрсетеді, бірақ белгіленген шекарадан асу валюталық
дағдарыстың туындағанын көрсетеді. Шекті ... ... ... ... EMPI(1) жəне EMPI(2) ... жоғары шекараға тек бір рет 1999
жылдың сəуір айында көтерілгенін көруге болады. (Сурет 24,25).
Сурет 24. Валюталық нарыққа ... ... ... ... айға ... 25. ... нарыққа қысым көрсету индексі (жылдан жылға өзгеруі)
Қаржы жүйесін реттеу Ең ... ... ... ... өзгерту.
Инфляциялық қысымның сақталу жағдайында ақша-кредит саясатын қатаңдату
мақсатында Ұлттық Банк ең ... ... ... нормативтеріне
өзгерістер енгізген болатын. Ішкі міндеттемелер бойынша ... ... ... ... ... ... ... өзге
міндеттемелер бойынша, жəне резиденттік белгісіне қарамастан борыштық құнды
қағаздар бойынша норматив 10% ... ... ... ... ... ... ЕРТ жаңа нормативтері 2007 жылдың 29 тамызында
күшіне енуі тиіс болатын. Егер жаңа нормативтер 2007 ... 29 ... ... ... ... ... ... өтімділігі 68%-ға
қысқарған болар еді. Алайда, ... Банк ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді өтімділігін реттеу
мақсатында ең төменгі резервтік талаптардың жаңа ... ... үшін - 5% жəне өзге ... үшін – 10%) ... ... ... 2007 ... 9 ... ал одан кейін 2008
жылдың 15 қаңтарына ауыстыру туралы шешім қабылдады. ... ... ... 9 ... ... ... ... резервтік базасы
банктердің жекелеген қысқа мерзімді міндеттемелерін (РЕПО, ... ... ... жəне ... ... ... сондай-ақ
олар бойынша есептелген шығыстарды жою арқылы қысқартылды. Банктердің
резервтік активтерінің ... ... ... айырбасталатын валютада
банктің кассасына қолма-қол ақшаны қосу арқылы ... ... ... бойынша ең төменгі резервтік талаптар ... ... ... екінші деңгейдегі банктердің өтімділігін ... 140-150 ... ... ... Қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ету
жөніндегі басқа шаралар Ағымдағы жылдың 10 қарашасында Ұлттық Банк, Үкімет
жəне ... ... жəне ... ... реттеу мен қадағалау агенттігі
арасында Ұлттық Банк əзірлеген ... ... ... ... ... ... ... қолдау көрсету қағидаттарын жəне
қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... Банктің соңғы сатыдағы кредитор
ретінде заемдар ... ... ... талаптарын; Үкіметтің тиісті
жағдайлар туындаған кезде екінші ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін айқындады. Меморандумға
қосымша ретінде банктердің өтімділігі мен жеткілікті қаржы ... ... ... ... ... ... ... жəне қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ету ... ... ... ... мен ... ... ... қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған шаралар
кешені əзірленді. Өтімділіктің оңтайлы ... ... тұру ... Банк 2007 жылдың тамыз айынан бастап банктерге қайта қаржыландыру
заемдарын беру жөніндегі операцияларды жүргізіп отыр. Ұлттық ... ... ... жəне ... ... ... арасында Ұлттық Банктің
банктік заемдарды беру мəселелері бойынша ынтымақтастық жəне өзара іс-қимыл
туралы келісім жасалады, ол жерде осы ... ... ... сыртқы
берешек пен активтерді ағымдағы деңгейден жоғары емес ... ... ... ... капиталды өсіру жəне консервативтік
кредит жəне қалыпты депозит саясатын жүргізу жөніндегі ниеті көрсетілген.
Депозиттерге ... беру ... ... көтеру мақсатында Ұлттық
Банк Қазақстан депозиттерге кепілдік беру қорының капиталын ... ... ... ... ... ... 2007 жылдың 1
сəуірінен бастап Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу жəне ... құру ... жаңа ... күшіне енгізілді. Ереженің жаңа
редакциясын енгізу мақсаты активтердің ... ... ... ... ... ... заемшының қаржы жағдайына жəне оның ... ... ... ауыстыру болып табылады. Осы ... ... үшін ... ... ... ... бірқатар нормаларды
енгізген болатын. Мысалы, тиісті валюталық түсімі жоқ ... ... ... хеджирлеу құралдарымен жабылмаған заемшылардың шетел
валютасында берілген кредиттер ... ... ... ... бір ... төмендету көзделген. Сонымен қатар, заемшының ипотекалық
тұрғын үй заемдары бойынша қаржылық жай-күйін ... ( ... ... ... ... өткізіп алу, кредиторлар алдында
шығынға жазылған берешектің болуы, мерзімін ұзарту, шетелде резидент ... ... ... ... ... ... ... болатын. Бұл дегеніміз, егер банк өз ... ... ... ... оның осындай капиталы болу керек. Оның
жылжымайтын ... жəне ... ... байланысты заемдарға
қатысты меншікті капиталдың жеткілікті болуына деген талаптарды күшейтуді
көздейтін ... да ... бар. ... ... тұрғын үй заемдарын
тəуекел деңгейі бойынша ... ... ... үй ... ... ... ... қарай таразылау көзделген, атап айтқанда: - 50% ... ... егер ... ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының кепіл
құнына қатынасы кепіл ... 50 ... ... - 75% ... ... егер ... ... тұрғын үй заемы сомасының кепіл құнына
қатынасы кепіл құнының 60 пайызынан аспаса; - 100% ... ... егер ... ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының кепіл құнына
қатынасы ... ... 70 ... ... - 150% ... ... өзге
ипотекалық тұрғын үй заемдарына қолдану. Бұл ретте тұтыну заемдарын тəуекел
деңгейі ... ... ... дейінгі мөлшерде көзделген. Осындай
талаптар ипотекалық ұйымдарға қатысты 2007 ... ... ... атап ... ... ... ... Қазақстан қаржы нарығында
ахуал біршама тұрақты болып отыр. Ағымдағы өтімділік ... ... ... Қысқа мерзімді кезеңде банк ... ... ... ... ... ... қалыпты емес жағдайға барабар
жауап қайтара алады. 2007 жылғы қазанда банктердің ... ... ... ... ... ... Атап айтқанда, 2009
жылдың 1 қаңтарынан бастап ... ... ... капиталының
мөлшеріне байланысты k8 жəне k9 ... ... ... ... ... ... мақсатында тəуекел деңгейі 200%-
ға дейінгі жеңілдікпен салық салынатын мемлекеттерде ... ... u1082 ... Бұл ... банк секторының
трансшекаралық кредиттеуінің анағұрлым ... ... ... ... Жалпы банк секторының тəуекелдерін азайту
мақсатында Қаржылық қадағалау агенттігі ... ... ... ... ... ... жəне жүйенің тұрақтылығын сақтауға ықпалын тигізеді.
Екінші деңгейдегі банктер өз тəуекелдерін барабар бағалаған жəне қадағалау
органының реттеуіш ... ... ... ... ... ... ... бойынша, оның ішінде ... ... ... ... ... бойынша жауап бере алады.
Қортынды
Қарыз алушының қаржылық жағдайын бағалау үшін оның ... ... ... ... Мұндай көрсеткіштердің көп
құрлылығы ұйымның қаржылық жағдайының өзгеруінің жалпы ... ... ... алынған мәліметтерді ... ... ... туындайды. Бұл міндетті шешуде рейтингтік бағалау
пайдаланылады. Ол ұйымның қаржылық ... ... ... ... ... ... және ұйымды белгілі бір топқа жатқызуға
мүмкіндік беретін рейтингтік балмен есептеледі.
Несиені өтеу ... ... ... ... ... өтеу ... ... көрсеткіштер жүйесін жасау;
- бағалау көрсеткіштерінің критикалық шектерін анықтау;
- бағалау ... ... ... ... өтеу ... бағалау;
Қазіргі кезде қарыз алушының несие өтеу қабілеттілігін
бағалаудың көптеген әдістемелері жасалған. Олар несие өтеу ... ... ... ... ... критикалық шектерін
анықтау тәсіліне, таңдалған көрсеткіштердің ... ... ... ... өтеу қабілеттілігін есептеудің әдістемелеріне
байланысты ерекшеленеді.
Несиені өтеу қабілеттілігін бағалау көрсеткіштерін таңдауда дәстүрлі
коэффициенттер ... ... ... мен ... қатар қосымша көрсеткіштерді де қолдану қарастырылған.
Бағалау көрсеткіштерінің сызбасын анықтауда көптеген коммерциялық
банктер бүкіл әлемге «Дан энд ... ... ... ... жағдайын
бағалаудың қазіргі кезде шамалы өзгертілген дәстүрлі коэффициенттерін
қолданады. ... оның ... өтеу ... ... құрамына келесілер кіреді: өтімділік, төлемқабілеттілік,
айналымдылық, табыстылық коэффициенттері және ... ... ... ... бірге, қарыз алушының несиені өтеу қабілеттілігін бағалаудың
ерекше әдістемелері жасалуда. Ол ... ... 4 ... ... ... тұрақтылық, қызметтік нәтижелілік және ұйымның
әлеуетінің көрсеткіштері.
Көрсеткіштердің ... ... ... ... ... ... ол ... ақша мен тез жүзеге
асырылатын бағалы қағаздардың қысқа мерзімді берешектерге қатынасы арқылы
анықталады.
- ... ... ол ... ақша, бағалы қағаздар мен өтеу
уақыты жетпеген дебиторлық ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді қарыздардың өтелу коэффициенті барлық
айналым активтерінің қысқа мерзімді берешектерге қатынасын білдіреді.
- дебиторлық берешектердің айналымдылық ... ... ... ... шамасының кезеңдегі күндер санының
көбейтіндісінің ... ... ... ... коффициенттер нақты бір күннің талдамалық балансының
мәліметтері ... ... ... ... 2-топ көрсеткіштері:
- қаржылық тәуелсіздік коффициенті, ол меншік ... ... ... ... ... ... ... активтерінің айналымдылық коэффициенті, ол меншікті айналым
қаражаттарының барлық меншік қаражаттар ... ... ... ... ... ... кіреді:
- активтердің тиімділігі
- таза пайданың жалпы көлемге қатынасымен анықталатын сатылымдардың
тиімділігі.
- өнімнің, жұмыстың, қызметтің ... ... ... тиімділігі.
Барлық тиімділік көрсеткіштері бірнеше жыл динамикасымен есептеледі.
4-топ ... ... ... экономикалық потенциалын сипаттайды
және әр саланың спецификасы есебінен анықталады.
Несиені өтеу ... ... ... экономикалық
негіздей отырып, олардың критикалық мәндерін және ... ... ... шектерін анықтау керек. Ең негізделген көрсеткіштердің
критикалық бағалауы негізгі көрсеткіштер арасындағы ... ... ... ... болып табылады. Бұл әсіресе, жалпы өтімділік, өтеу ... ... ... өзара байланыстарды есепке
алуға ... ... ... ... АҚ ... ... критикалық
мәндерді қабылдаған:
1. Меншікті қаражаттармен қамтамасыз етілу коэффициенті:
1. кластағы несие өтеу қабілеттілігі – 0,5 жоғары
2. кластағы несие өтеу ...... ... несие өтеу қабілеттілігі – 0,2-0,35
несиені өтеугі қабілетсіз – 0,2 ... ... (тез ... ... ... несие өтеу қабілеттілігі – 0,7-0,8
2. кластағы несие өтеу қабілеттілігі – 0,4-0,7
3. кластағы несие өтеу қабілеттілігі – ... ... ...... ... ... өтімділік (орын жабу)коэффициенті:
1. кластағы несие өтеу қабілеттілігі – 2-ден ... ... ... өтеу ... – 1,5-2
3. кластағы несие өтеу қабілеттілігі – 1-1,5
несиені өтеуге қабілетсіз – 1-ден төмен
Келесі кезең – бағалау көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... бөліктердің тұрғысынан бағалаудың
маңыздылығына байланысты сораланады. Ал қысқа және орта ... ... ... өтеу ... мен ... тұрақтылығын сипаттайтын
көрсеткіштердің маңызы жоғары. Ал ұзақ мерзімді несиелеуде ... ... ... ... мүліктік құрылым және кәсіпорынның
қызметінің тиімділік көрсеткіштері ... ие ... ... бойынша кредиторлардың қойған ... бұл ... ... ... ... ... ... топ ішінде де сораланып, олардың әрқайсысының салмағы
есептеледі.
Несиені өтеу қабілеттілігін бағалаудың ... ... ... ... ... ... болып табылады. Қарыз алушының несиені өтеу
қабілеттілігін есептеуде әртүрлі бағалау әдістері қолданылуы ... ... ... ... ... әдіс.
Біздің тәжірибемізде балдар сомасы әдісі қолданылады. Балдар сомасы
көрсеткіштер ... ... ... мен ... жиынтықтағы үлесі
арқылы есептеледі.
Ірілендірілген топтың ішкі рейтингі мына формуламен анықталады

∑ bi*d
Bcp = ... ... Вср- ... ірілендірілген тобы бойынша орташа бал
bi – і – ... ... ...... ... – і – ... үлесі
(салмағы)
Қаржылық жағдайының қорытынды ... ... ... балына сәйкес қарыз алушы кәсіпорын белгілі бір ... ... ... ... ... тұрақты қарыз алушылар
құрайды, олардың қаржылық жағдайының тұрақтылығы көрсеткіштердің жалпы және
ірілендірілген топтарының жоғары рейтингісімен сипатталады. ... ... ... ... ... ... кейбір көрсеткіштер бойынша
нормалардан болмалы ауытқулары бар қарыз алушылар, екінші ... ... ... ... және ... ... ... бар қарыз алушылар,үшінші класқа ... ... ... тек радикалды өзгерістер жекешелендіру өнімді
жаңарту, т.б.) ... шеше ... ... ... және ... ... жағдайы қанағаттандырарлықсыз және оны тұрақтандыру болашағы жоқ
қарыз алушылар жатады.
Индентік әдісті ... әр ... өтеу ... индекстері есептелінеді, есептеу бірінші зерттелу күніне
немесе бірнеше жылға есептелген орташа мәндеріне қатысты ... ... ... ... құрудан құрмаланған индентерді есептеуге көшеді.
Құрмаланған индекстер жеке индекстерді олардың жиынтықтағы үлес ... ... ... өтеу ... ... ... ... негізінде
есептелетін тағы бір әдістемесі бар.
Клиенттің несиені өтеу қабілеттілігінің ... ... ... материалдық деңгейімен олардың рейтингісі ... ... ... ... ұйымдастырудың ерекшеліктері ... ... ... пен ... ... ... деңгейін тікелей қолдануға мүмкіндік бермейді. Коммерциялық
банктердің бастапқы кезеңдегі критикалық деңгейлер шкаласын ... ... ... ... ... ... ... орташа шамаларына сүйене алады. Орташа ... ... мен ... қарыз алушылардың 2- класқа,
орташадан жоғары болса 1-класқа, егер орташадан ... ... ... ... болып табылады.
Жүйедегі көрсеткіштердің рейтингісін және мәнділігін экономистер әр
қарыз алушы үшін ... ... ... ... ... ... ... ссуда нарығындағы жағдайға байланысты жеке
анықтайды. Мысалы, қысқа мерзімді ресурстардың жоғары ... ... өтеу ... өткен берешектердің болуы, жабдықтаушылар төлемін
төлеу ... ... ақша ... ... ... ... ... ролін арттырады. Қалыпты қорларды несиелеуде
банк ресурстарын тарау, меншік қаражаттары көлемінің төмен ... ... ... етілу көрсеткішінің рейтингісін жоғарылатады.
Несиені өтеу қабілеттілігінің жалпы бағасы балмен беріледі. Балдар
несиені өтеу қабілеттілігінің класының әр ... ... ... ... 1-ші ... 100-150 балл, 2 класс – 151-250
балл және 3 класс – 251-300 балды алушылар жатады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Н. ... ... – 2030: ... ... ... қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Ел ... ... ...... ЮРИСТ, 2004. – 132 бет.
2. «Қазақстан Республикасындағы Банктер және банк ... ... ... 1995 ... 31 ... N 2444 Заңына
(2007.28.02. берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
3. Мақыш С.Б. ... ... ... Оқу ... ... ... 2000
4. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие. Оқу құралы / ... ... ҚР ... ... ... Ғ.С., 2-ші ... ... және толықтырылған. – Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 248 ... ... Б.А. Ақша ... банктер, Оқу құралы. Алматы: Экономика, 2000
6. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша несие банктер» Алматы: Экономика ... ... О.И. ... ... ... ... ... О.М. «Коммерческие банки и их операции» М: Банки и биржи,1995
9. «Жалпы ... ... ... Ө.Қ. ... Е.Н. ... ... Ү.С. ... Б.И. Комягин. / Жалпы редакциясын
басқарған Ө.Қ. ...... «А – ... 2004 – 455 ... «Қазақстан». Ұлттық энциклопедия / Бас. ред. Ә.Нысанбаев. – Алматы:
«Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, 1999. – 720 ... ... тілі ... ... ғылыми түсіндірме сөздігі: Экономика
және қаржы / А.Қ.Құсайынов – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2003. ... ... ... С.Б., ... А.Ә. Банк ісі; Оқу құралы. – Алматы: Қазақ
университеті, 2004. – 241 бет.
13. ... С.И. ... ... языка. – М., 1978.
14. Проф. Д-р Вернер Заутер, Проф. Д-р ... ... ... С. Шваб,
при участии дипломированного коммерсанта Клауса Байнке Банковская
система и ... ... 1996 ... GmbH, Hansaallee 2
60322 Frankfurt am Main, Germany.
15. Русско-казахский толковый словарь по ... ... ... слов) / Сост. К.Ж. Оразалин, М.М. Жантасов. – Алматы:
«LEM», 2001. – 344 ... ... М.С. ... несие, банктер. Оқу құралы – ... ... және ... ... 2001 – 165 ... ... ... система
РК
18. http://lib.kazsu.kz/Libr/Vestnik/Econom/year98/N11/20.htm.Управление
ликвидностью в банковской сфере Республики Казахстан
-----------------------
Несиелік комитетке дайындау
Несиелік қабілетін талдау
Несиелік
комитет
1-ші өтініш
Несиелік
процесс
2-ші өтініш
Несиені
беру
Төлемдер.
Монторинг.
Мерзімі өткен
Несиені
қайтару
Проблемалық несиелерді ... ... ... ... етілген кепілдікті сату.
3. Сотқа шағымдану
4. Сот шешімінің орындалуы.
5. Қарыз алушының банкроттығы.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 84 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Заңды тұлғаларды несиелеудi ұйымдастыру56 бет
Заңды тұлғаларды несиелеуді ұйымдастыру және оның ерекшеліктері25 бет
Заңды тұлғаларды несиелеу58 бет
Заңды тұлғаларды несиелеу туралы46 бет
Заңды тұлғаларды несиелеу туралы ақпарат11 бет
Заңды тұлғаларды несиелеу туралы мәлімет78 бет
Несие жүйесі туралы10 бет
Адвокат - қорғаушының алдын ала тергеуге қатысуы5 бет
Азаматтар өтініштерімен жұмыс азаматтар өтініштерінің түрлері анықтамасы, азаматтардың хаттарын, өтініштерін және шағымдарын қарау жөніндегі құжаттармен жұмыс істеу30 бет
Азаматтық құқықтың субъектілері23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь