Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жеңілдіктер

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1 Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жеңілдіктердің рөлі ... .9
1.1 Салық ұғымы және оның экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.2 Қазақстан Республикасының салық жеңілдіктердің кәзіргі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
1.3 Қазақстан Республикасының салық жүйесінің қалыптасуы
және дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21

2 . Салық жүйесінің жеңілдіктерінің жағдайын талдау Алматы облысы Енбекшіқазақ ауданы мәліметтері бойынша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
2.1 Арнайы салық режимның қызмет ету ереқшіліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
2.2. Жеңілдіктер түсімін сипаттйтын негізгі көрсеткіштерді талдау ... ... ... ..30
2.3. Салық жеңілдіктерінің өндірістің дамуына әсері ететін факторлар ... ... ..

3. Салық жүйесіндегі жеңілдіктерінің өндірістің дамуына әсері ... ... ... ..34
3.1. Қазақастан Республикасындағы салық саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34
3.2. Қазақстандағы салық жүйесіндегі өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..39
3.3. Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі арнайы салық режимнің
жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42

Қорытынды ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..49

Пайдаланған әдебиеттердің ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..53
Тақырыптың өзектілігі. Шаруашылық жүргізудің нарықтық типіне өту елімізде он жылдан астам уақыттан бері жүргізіліп келеді. Ресурстардың тиімді түрде бөлінуін қамтамасыз ету және экономикалық қызметтерді мәжбүрлеусіз реттеу сияқты кейбір жетістіктерімен қатар, нарықтық экономиканың өзіндік кемшіліктері де жоқ емес. Еркін нарықтық экономикадағы бәсекелестік ешкімді кедей немесе ауқатты деп бөлмейтін, бейтарап механизм болып табылатындықтан, оның негізінде бөлінген табыстар қоғам үшін қажетсіз теңсіздіктің туындауына әкеледі. Аталған мәселенің алдын алуда жүзеге асырылып жатқан әлеуметтік шараларға қарамастан халықтың әл - ауқаты, өмір сүру деңгейі турасындағы мәселе әлі де болса көкейтесті экономикалық және әлеуметтік мәселе болып келе жатыр.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының егемендігі, оның әлеуметтік бағдарлы нарықтық қатынастарға бағытталған даму жолына көшуі, мемлекет және қоғам мүддесіне қажетті қаражаттардың мемлекет құзырында орталықтандырылуы, сондай-ақ, өтпелі кезеңдегі экономиканы реттеу барысында пайдаланылатын салық саясатының экономика мен әлеуметтік аяларда өзіне тиеселі орын алуының басты себебіне айналып отыр.
Нарықтық экономика жағдайындағы Қазақстан Республикасында қоғамдағы қандай болмасын процесстерге мемлекеттік әкімшілік жүргізу арқылы тікелей ықпал ету мүмкіндігінің тарыла бастағаны бүгін баршаға аян. Бұл орайда халықаралық өркениетті стандарттар мен нарық талаптарына сай келетін, қоғамдық және мемлекеттік мүдделерге қол жеткізуге жол ашатын әлеуметтік – экономикалық жанама ықпал етудің елеулі құралы салық жүйесі.
Экономикалық және әлеуметтік тұрақтылықты қолдау мақсатында мемлекет табыстардың теңсіздігін теңестіру міндетін атқарады. Қоғам көлемінде табыстарды бөлу және қайта бөлу нарықтық экономикасы дамыған елдерде мемлекеттің негізгі атқаратын қызметтерінің бірі болып табылады. Табыстарды бөлу барысындағы мемлекеттің нарықтық процесстерге араласуының тікелей әдістерінің алатын орны ерекше болғанымен, кемшіліктері де бар. Өйткені, мемлекеттің әлеуметтік саясатының тікелей шараларын, олардың маңызды бағыт екеніне қарамастан, тек қана әлеуметтік жәрдемақылар беру арқылы жүзеге асыру мүмкін емес. Мұнда, әлеуметтік инфроқұрылымды ұйымдастыру тәсілдері де маңызды шаралардың бірі болып табылады. Аталған бағыт Еуропа елдерінде жақсы дамыған және қазіргі кезде де ақшалай нысандағы әлеуметтік төлемдермен салыстырғанда оған төмен мән берілмейді. Сондықтан, Қазақстанның да әлеуметтік-экономикалық өміріндегі маңызды да түйінді мәселе әлеуметтік саясатты салық салу арқылы дамытудың жанама шараларын жүзеге асыру болып табылады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы (30 тамыз,2003 ж.)-А.:Қазақстан, 2003 ж.
2. “Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы” Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы. Егемен Қазақстан 30 қаңтар 2001 ж.
3. ҚР-ның 1991 жылғы 25 желтоқсандағы “Қазақстан Республикасында салық жүйесі туралы” Заңы.
4. ҚР Президентінің 2003 жылғы 24 сәуірдегі “Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы” Заңы.
5. Бюджет жүйесі туралы: Қазақстан Республикасының Заңы
6. 1999 ж. 31 желтоқсан.
7. Қазақстан Републикасының Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің Актілер жинағы .№36. Астана, 2006 (65-6ет
8. 5.Назарбаев Н.Ә. Қазақстан-2030.-Алматы:Баспа, 1999 ж. 7.Статистический ежегодник Казахстана . Алматы 2007г (344 бет).
9. 8.Статистический сборник. Госкомстат России. Москва, 2007г (492бет
Арнайы әдебиеттер.
1. Алексеев С.С. “Проблемы теории государства и права” М.Юрид. лит., 1987 ж.
2. Гуреев В.И. “Салық құқығы”. М.:Экономика, 2003 ж.
3. Ермекбаева Б.Ж. “Жергілікті салықтар мен алымдар”, 2007 ж.
4. Ермекбаева Б.Ж. “Жалпы мемлекеттік салықтар”А-1997 ж.
5. Ильиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы. Алматы. 2006ж (211-235бет
6. Ильясов К.К., Зейнелгабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. “Салық және салық салу”. А.:РИК, 2003 ж.
7. Найманбаев С.М. “Қазақстан Республикасының Қаржылық құқы”. А., Демеу, 1994 ж.
8. Найманбаев С.М. “Салықтық құқық”А. 1996 ж.
9. Карагусова Г.Ж. “Салық: нақтылық және пайдалану тәжірибесі”. А.Қаржы Қаражат, 1994 ж.
10. Мещеряков В.В. “Дүние жүзіндегі дамыған елдердің салық жүйесі” спровочник. Москва: вонд “Құқықтық мәдениет” 2003 ж.
11.Сулейменов М.К., Покровский Б.В., Худяков А.И., Жакенов В.А. “Право и предпринимательство в Республике Казахстан” А., Жеті Жарғы, 1994 ж.
12. Худяков А.И. “Қазақстан салық жүйесі: Табысқа салық”А.:Баспа, 1997 ж.
13. Худяков А.И. “Қазақстан салық жүйесі: салық құқық бұзушылық” А.:Баспа 1997 ж.
14. Худяков А.И. “Қазақстан Республикасының салық құқығы” А.:Жеті Жарғы 2007 ж.
15. Химичева Н.И. “Винансовое право” М.,Изд.БЕК
        
        Жоспар
Кіріспе………………………………………………………………………………6
1 Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жеңілдіктердің рөлі..…9
1. Салық ұғымы және оның экономикалық мәні
.............................................9
2. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің қалыптасуы
және дамуы..............……………………………………………………............21
2 . Салық жүйесінің жеңілдіктерінің жағдайын талдау Алматы облысы
Енбекшіқазақ ауданы мәліметтері бойынша………………………………....27
2.1 Арнайы салық ... ... ... ... түсімін сипаттйтын негізгі көрсеткіштерді
талдау..............30
2.3. Салық жеңілдіктерінің өндірістің дамуына әсері ететін
факторлар..........
3. Салық жүйесіндегі жеңілдіктерінің ... ... ... ... ... ... ... салық жүйесіндегі
өзгерістер..............................................39
3.3. Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі арнайы салық режимнің
жетілдіру жолдары………………………………………………………………42
Қорытынды……… ... ... ... өзектілігі. Шаруашылық жүргізудің нарықтық ... ... он ... ... ... бері жүргізіліп келеді. Ресурстардың
тиімді түрде бөлінуін ... ету және ... ... ... ... кейбір жетістіктерімен қатар, ... ... ... де жоқ ... ... ... ... ешкімді кедей немесе ауқатты деп ... ... ... ... оның негізінде бөлінген табыстар қоғам үшін
қажетсіз теңсіздіктің туындауына ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік шараларға қарамастан ... әл ... өмір сүру ... ... мәселе әлі де болса көкейтесті
экономикалық және әлеуметтік мәселе ... келе ... ... ... ... ... оның әлеуметтік
бағдарлы нарықтық қатынастарға бағытталған даму жолына көшуі, ... ... ... ... қаражаттардың мемлекет құзырында орталықтандырылуы,
сондай-ақ, өтпелі кезеңдегі экономиканы реттеу барысында пайдаланылатын
салық саясатының экономика мен ... ... ... ... ... ... себебіне айналып отыр.
Нарықтық экономика жағдайындағы Қазақстан Республикасында қоғамдағы
қандай болмасын процесстерге мемлекеттік ... ... ... ... ету ... тарыла бастағаны бүгін баршаға аян. Бұл ... ... ... мен ... ... сай ... және ... мүдделерге қол жеткізуге жол ашатын әлеуметтік –
экономикалық жанама ықпал етудің елеулі құралы салық жүйесі.
Экономикалық және ... ... ... ... ... теңсіздігін теңестіру міндетін ... ... ... бөлу және ... бөлу ... ... дамыған елдерде
мемлекеттің негізгі атқаратын қызметтерінің бірі болып табылады. Табыстарды
бөлу барысындағы ... ... ... ... ... алатын орны ерекше болғанымен, кемшіліктері де бар. Өйткені,
мемлекеттің ... ... ... ... ... ... бағыт
екеніне қарамастан, тек қана әлеуметтік жәрдемақылар беру арқылы жүзеге
асыру мүмкін емес. Мұнда, әлеуметтік инфроқұрылымды ... ... ... ... бірі ... ... ... бағыт Еуропа елдерінде
жақсы дамыған және қазіргі кезде де ақшалай ... ... ... оған ... мән ... Сондықтан,
Қазақстанның да әлеуметтік-экономикалық өміріндегі маңызды да түйінді
мәселе әлеуметтік саясатты салық салу ... ... ... ... ... болып табылады.
Тақырыптың ғылыми тұрғыда зерттелу дәрежесі. Салық жүйесінің әлеуметтік
– экономикалық мәні мен ... ... ... Ж.С. ... ... Дж. Кейнс, А.Лаффер, М.Фридман және өзге де көптеген ойшылдардың
еңбектеріне арқау болды. ... өз ... сол ... ... ... экономикалық концепцияларға сүйене отырып, салықтардың мәні мен
мазмұнын, атқаратын қызметтерін ашып ... ... ... ... ... ... кері ... деңгейін
төмендету мәселесі бойынша оны жетілдіру бағыттары Дж. Бьюкенена, ... ... ... ... ... экономикалық басқару
құралы ретінде көптеген жылдар бойы қолданылмай келгені баршаға аян.
Сондықтан, ... ... ... капиталистік мемлекеттердің тәжірибесін
қарастырумен айналысып келді. Осыған байланысты мынандай ... ... мен ... атап өту ... В.Т.Князев, В.Я.
Савченко, В.Т. Пансков, В.М.Пушкарева, Д.Г.Черник, Т.Ф.Юткина, ... ... ... ... ... тигізетін кері әсерлерін төмендетуге
ат салысып және сол бойынша Қазақстандағы салық жүйесін реформалауға үлкен
үлес қосқан әдебиеттер мен ... ... де атап ... ... ... С.Ш.Әуелбаев, У.Б.Баймуратов, А.Б.Зейнелгабдин, ... ... ... ... ... В.Д.Ли,
Н.К.Мамыров, В.Д.Мельников, А.А.Нурумов, М.Т.Оспанов, К.С.Сағадиев,
Х.Н.Сансызбаева, Р.У.Смагулова, Э.Қ.Ыдырысова және т.б. ... ... ... ... ... ... салық жүйесінің
мәселелері көбінесе фискалдық сипаты жағынан, оны ... және ... ... ... тигізетін әсері туралы жеткілікті
түрде қарастырылып, тереңірек ... ... ал ... ... ... ... алатын салық жүйесінің әлеуметтік
институт ретінде қызмет ететіндігіне аса назар аударылмаған.
Тақырыптың өзектілігі салық салудың елдегі ... ... ... ... мен сипаты туралы қозғалған мәселенің аздығына байланысты
олардың қоғамдық қатынастардағы алатын орнына ... ... және ... ... ... ... ... қазіргі кездегі салықтық жеңілдіктердің салудың
әлеуметтік салдарларын анықтау және салық жүйесін әлеуметтік тұрғыдан
оңтайландыру жөнінде ... ... ... ... ... ... ... шешу арқылы жүзеге асырылады:
– салық ... ... мен ... ... салықтық
жеңілдіктердің іске асуын зерттеу;
– әлеуметтік процесстерге әсер етуі ... ... ... ... қарастыру;
– индустриалды дамыған елдердің салық жүйесінің ... оның ... ... салаға қаншалықты ықпал
ететіндігін сипаттау;
... ... ... ... ... ... ... міндеттер және экономикалық
мақсаттармен сәйкестілік деңгейін межелеу;
– салық салудың әлеуметтік ... ... ... Қазақстандағы салық салудың әлеуметтік сипатына баға беру және оны
әлеуметтік тұрғыда жетілдіру барысында ... ... ... ... ... ... ету ... пайда
болатын әлеуметтік-экономикалық қатынастар жиынтығы болып табылады.
Зерттеу пәні – қазіргі кездегі Қазақстан Республикасында қызмет
ететін салық жүйесінен ... ... ... ... және ... ... ... кездегі
салық саясатындағы әлеуметтік- экономикалық ілімнің жетістіктерінен
құралды. Нарықтық ... ... ... ... ...... шет ... және отандық ғалымдардың іргелі ғылыми
еңбектері пайдаланылды, сонымен бірге, ... ... ... ... заңдары, Мемлекеттік бағдарламалар,
Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлықтары мен Халыққа жолдауы,
ҚР Қаржы Министрлігінің статистикалық бюллетені және ҚР ... ... ... ... ... ... ... пәнін жүйелі түрде қарастыру
мынандай жалпыға бірдей ғылыми әдістер: ғылыми абстракция, моделдеу,
салыстыру, ... және ... ... ... ... ғылыми жаңалықтары. Диссертациялық зерттеу жүргізу
барысында ғылыми жаңалық сипаты бар келесі нәтижелер алынды:
– салық және салық салу ... ... ... ... жан-жақты
қарастыру негізінде «салық» және «салық салу» ұғымына авторлық
анықтама ... және ... ... даму ... мен ... элементтері арасында объективті байланыстың бар екендігіне
теориялық негіздер келтірілген;
– салық салудың жағымды және ... ... ... ... ... әсер ... қарай салық функцияларының
жүзеге асырылу механизмі макро - және ... ... ... салудың әлеуметтік салдарлары» ұғымына анықтама беріліп,
тікелей және жанама критерийлер арқылы ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы қазіргі кезде қызмет ... ... ... салдарларының қаншалықты екені және оның ең түйінді деген
әлеуметтік мәселелерге ықпал ету ... ... ... ... ... салық жүйесінен туындайтын әлеуметтік салдарлардың
жағымдылығын көтеру бойынша ұсыныстар жасалған.
- .
1. ... ... ... жүйесіндегі
жеңілдіктердің рөлі.
1.1 Салық ұғымы және оның экономикалық мәні
Салықтар баршаға белгілі көптеген ... бойы ... ... ... және ... ... ... қаржылық құралы ретінде қолданылып келеді. Теориялық жағынан
салық салу жүйесі – қоғамның әлеуметтік құрылымын танып ... ... және ... ... даму ... ... жүйедегі
салықтардың атқаратын рөлі күн өткен ... жаңа ... ... ... ... Бұл ... нарықтық қатынастардың қалыптасып
дамуы жағдайындағы экономикадағы ... ... тән ... ... салу ... тұлғалардан бастап мемлекетке жеткенге
дейін оның барлық ... ... ... әсер ... ... бір ... құрал болып табылады. Бұдан да
басқа, халықаралық экономикалық қарым қатынастардың ... ... ... белгілі бір жекелеген елдердің ішкі жұмысы
болудан қалды. Осылайша, ... ... бір ... ... ... ... екінші жағынан оның жалпылығы қазіргі
кезде салықтардың атқаратын рөлінің жан-жақты қанат жаюына жағдай
жасап отыр.
Егер салықтардың ... ... ... экономикалық,
қала берді, әлеуметтік мақсаттары мен міндеттерінен туындайтынын
білсек, онда салықтардың әлеуметтік процесске әсер ету ... ... ... ... ... ... болады.
Сонымен бірге, берілген анықтамаларда мемлекет өз қызметін жүзеге
асыру барысында ... ал ... ... ... төлейтін
мәжбүрленуші тұлға ретінде көрініп отыр. Сондықтан, салықтарды
қоғамның, сол арқылы ... ... өмір ... ... көзі деп ... ... және ... субъектлері (заңды және жеке
тұлғалар) оны ерікті түрде, ... ... ... осы ... ... ... ... біздіңше, мынандай анықтама беруге болады:
«салық дегеніміз - заңды және жеке ... ... ... ... ... және ... ... қажетті қаражат
көзі».
Ал, «салық салу» ұғымына келетін ... ... ... ... ... экономикалық ғылымдарды оқып-біліп, салыстырмалы
түрде талдай келе, салық салуға ... ... ... ... деп ... оған себеп:
- көптеген экономистермен «салық ... ... ... ... ол салық сомасын өндіріп алу процессі ретінде қарастырылады;
- салық салу тек қана салық міндеттемесімен және құқықтық мәжбүрлеумен
ғана байланысты қаржылық қатынастарды ... ... бөлу ... ... ... қаржы жүйесінің барлық буынында
маңызды рөл атқарады, сондықтан оны кең мағынада қарастыру қажет;
- қазіргі кезде еліміз әлеуметтік ... ... ... жолын таңдаған болса, әлеуметтік бейімделу деңгейін көрсететін
(әлеуметтік бейімделген дамыған мемлекеттерде ЖІӨ-дегі ... ... 30-40 ... құрайды) салық жүйесіне, салық салу
процессіне әлеуметтік тұрғыдан анықтама беруге негіз бар.
Жоғарыдағы тұжырымдарды ескере келе, біздіңше, ... ...... ... мен ... арасындағы заңды түрде
бекітілген салықтарды төлеу бойынша ... ... ... ... ... ... ... салудың әлеуметтік салдарлары оның шаруашылық жүргізуші
субъектілер мен халықтың әлеуметтік жағдайларына оң ... ... әсер ... көрсететін бірден бір көрсеткіш және салық
жүйесін үнемі жетілдіріп отыруға негіз болатын маңызды ... ... ... ... ... мемлекет субъектлерге шаруашылық
жүргізудің және қоғамдағы әлеуметтік мәселелерді ... ... ... ... оны ... ... Осы ... қарағанда,
салық салу процессінен түрлі жағымды немесе жағымсыз, оң ... ... ... байқауға болады.
Басқа салықтарға қарағанда (мүлік, жер және көлік құралдарына
салынатын салық) жеке тұлғалардан ... ... ... мен ... «кері әлеуметтік салдары» басым болып келеді, өйткені,
кәсіпорындардан гөрі кез келген адам қалай да ... ... ... ... ... ... қатар, жеке
тұлғалардан алынатын табыс салығы, шын ... ... ... ... және негізгі құндылығы болып келетін отбасынан
алынады, ... ... және ... ... әсер ... ... төмендегі сызба түрінде келтіруге болады:
Салық жүйесінің азаматтардың материалдық және ... ... ... ... бар: ... және жағымсыз.
Жағымды жағы сол, заңды және жеке тұлғалар төлеген салықтар бюджет ... емес ... ... олар ... ... көп бөлігі
тұрғындардың кейбір бөлігіне (зейнеткерлер, мүгедектер, көп ... ... ... ... ... және халыққа түрлі қоғамдық қызметтер
көрсетіледі.
Жағымсыз жағы үш ... ... ... ... төмен жеке
тұлғалардың салық төлеуі (жеке табыс салығы мен ҚҚС) ... ... кері ... ... екіншісі, жеке кәсіпкерлердің салық
ауыртпалығының жоғары болуы олардың кәсіпкерлікпен ... ... ... әкеледі, соңғысы, барлық коммерциялық ұйымдар
мен кәсіпорындар еңбек ақы қорынан салық төлейді, соның салдарынан ... ... ... ... ... қажет мөлшерде төлеу мүмкіндігі
азаяды.
Салық жүйесі дегеніміз – мемлекет тарапынан алынатын барлық ... ... ... ... ... ... мен ... әдістерінің,
салық салу саласындағы органдар жүйесі мен олардың өкілеттіктерінің, салық
қатынастырын реттейтін құқықтық нормаларды қамтитынын көреміз.
Біздің зерттеуіміз бойынша, ... ... ... ... қамтиды. Салық ұғымын, яғни салық жүйесінің ұғымын кейбір авторлар
былайша береді: Салық ... деп, ... ... ... және ... ... ... айтамыз/5/. Бұл
ұғымдардың барлығы салық жүйесінің мазмұнына сәйкес келмейтінін көреміз,
өйткені ... ... ... салық жүйесі күрделі құрылым болып
есептелінеді/9/. Сонымен, мемлекетте көптеген салықтардың түрлері, олардың
төлеушілері, сол салықтарды ... және алу ... мен ... және ... ... ... ... негіздерінде де әр түрлі нышандар
қолданылады.
Демек, салықтарды ... ...... ... топтастыру
жөніндегі экономист жөніндегі экономист-ғалымдардың көзқарастары, пікірлері
бір шығады деп айтуға болады. Енді, осы ... ... ... ... ... ... ... салу объектілері бойынша;
- Салықтарды алуыд жүзеге асыратын органдар бойынша;
- Салықтардың пайдалануына қарай;
- Салық салу объектісін бағалау дәрежесі бойынша;
- ... ... ... ... ... ... кезінде аталған белгілердің әрқайсысына сипаттама беруге
болады.
Салық салу объектілері ... ... ... - заң ... ... мүлік, қызмет көрсету ақшалай опреациялар т.б. көптеген
салық салуға негіз болатын тауарлық-материалдық игіліктер.
Яғни салық салу ... ... ... және жеке ... ... ... заңды және жеке тұлғалардың қызметтерінің түрлері;
- қаржылық операциялары;
- мемлекет тарапынан көрсетілетін қызметтер;
- заңды және жеке тұлғалардың ... мен ... да ... өнімдер мен қызметтердің қосылған құны;
- тауарлардың кейбір түрлері мен топтары.
Салық салу объектілері бойынша ... ... және ... ... ... ... салықтар, яғни заңды және жеке тұлағалардың табыстары мен
мүліктеріне тікелей, ... ... ... (табыс салығы, мүлікке
салынатын салық, жер салығы және т.б. ... Бұл ... ... ... және жеке ... ... ... айтуы
бойынша, келесідей өзіне тән артықшылықтары бар:
Тікелей ... ... ... ... кірістер береді
• Тікелей салықтар салық төлеушілердің шынайы төлеу қабілеттігін дәл
есептей алады
• Тікелей салықтарды ... ... ... салық төлеуші мен тікелей
жолығып, оның мемлекет азаматы ретіндегі міндеттемелерін дәл ... ... ... ... жеке табыстардан алынғандықтан тұтас
алғанда экономикаға әсерін тигізе алмайды/7/.
ә) ... ... яғни ... ... немесе көрсетілген
қызметтердің таривтері арқылы алынатын салықтар. Бұл салықтар
А.И.Худяковтың айтуы ... ... ... ... ... ... ... салық төлеушілер тауарларды өндіретін және
сататын, сондай-ақ белгілі қызмет көрсететін заңды тұлғалар болғанымен,
шынайы салық төлеушілер ... ... ... ... ... тұлға болып
есептелінеді.
Салық сомасы тауар бағасына немесе көрсетілген қызмет таривіне
қосылғандықтан, соның нәтижесінде салық төлеуші сол соманы сатып алушылар
есебінен өндіріп ... және ... ... Жанама салықтарға қосылған
құнға салынатын салық акциздер және кедендік баждар жатады.
Енді жанама салықтардың тікелей салықтарға қарағандағы артықшылығына
тоқталайық:
Жанама салықтар, оларды ұтымды және ... ... ... ... өте мол ... ... әкеле алады. Мысалы, қосылған
құнға салынатын салық қазіргі кезеңде бюджеттік түсімдердің басты
көздерінің бірі ... ... ... ... ... және ... мөлшерде алынғандықтан төлеушіге
айтарлықтай ауырпашылығын түсірмейді.
Жанама салықтарды төлеу ... ... бар ... ғана ... жерде күнделікті тұтынуға қажет емес заттарды сатып алу кезіндегі
жағдай ескеріледі.
Жанама салықтың мемлекетке тигізер ... іс ... бұл ... ... ... ... ... салықтарды жинау оңайға түседі, өйткені өндіруші және сатып
алушы тұлғалардың саны аз болғанмен, бұл процесске өте көп адамдар
қатынасады.
Біздің көзқарасымыз бойынша, жанама ... ... ... ... ... ... бар екенін естен шығармау қажет. Сондықтан
мүмкіндігінше, бірінші кезектегі халық тұтынатын тауарларға бағаны
төмендетіп белгілеу керек. Ал, екінші кезектегі халық ... ... ... ... ... ... Егер жанама салықтарды
көп және барлық жерлерде қолданған жағдайда, тауарлардың қымбаттайтынын
ескерсек, соның нәтижесінде халықтың табысының төмендейтінін, ал табыс
төмендесе, салықтан түсетін кірістің ... ... ... ... ... жүзеге асыратын органдар бойынша:
а) мемлекет салықтар, бұл жерде жалпы мемлекет салықтар;
ә) жергілікті салықтар, бұл жерде жергілікті салықтар мен алымдар;
б) ... ... ... бұл ... келісім бойынша алынатын
халықаралық салықтар, мысалы қосылған құнға салынатын салық т.б.
Салықтардың пайдалануына қарай:
а) жалпылай салықтар, мемлекет қарамағына ... ... ... бір ... ... ... мемлекет көлемінде жалпылай
пайдаланылады. Қажет болған жағдайда мемлекеттік бюджеттің (республикалық
бюджет және жергілікті бюджеттердің) қаржылық тапшылықтарын немесе ағымдағы
басқа да шығындарын қаржыландыруға ... ... ... ... ... ... ... бағытта
пайдаланылады /көлік құралдарына салынатын салық және т.б./.
Салық салу объектісінің экономикалық белгісіне байланысты:
а) ... ... ... ... төлеушінің қандай да болмасын салық
салу объектісінен, табатын табысынан алынатын салық;
ә) Тұтынуға салынатын салықтар тауарларды ... ... ... ... ... ... ... салу объектісін бағалау дәрежесіне байланысты:
а) Нақтылық салықтар – шынай түсетін кірістерді есепке алынбай тек
сыртқы белгілері ... ... ... жерлерге салынатын салықтар;
ә) жекелей салықтар – заңды және жеке ... ... ... ... ала ... ... салықтар. Бұл салықты алудың үш
тәсілі бар: кадастрлік, салық ... ... және ... ... салық алу әдістері.
• Кадастрлік әдіс – бұл жерде қолға тиетін таза табыс есептелінбей, тек
салық салу ... ... ... негізінде салық алу
жүзеге асырылады.
• Салық төлеушінің декларациясы бойынша салық алу әдісі - бұл ... ... ... ... және ... ... ... салық сомасы есептелініп шығарылады.
• Жұмыс орны бойынша салық алу әдісі – ... ... ... ... мөлшері ол жұмыс ... ... ... ... ... ұсталынады.
Салық ставкаларын (нарқын) белгілеу әдістері бойынша:
а) Тұрақты ставкалар
ә) Проценттік ставкалар
- тұрақты ставкалар - түсетін табыс ... ... ... ... салу
объектісіне тікелей, нақты салық бірлігінің шекті сомасымен белгіленеді.
- ... ... үш түрі бар: ... ... проценттік ставкалар.
• Пропорционалды прогрессивті ставкалар салық объектісінің көлемі
ескерілмей біріңғай ... ... ... ... ... ... ... немесе мүліктік
көрсеткіштерінің өсуіне қарай алынатын салық процентінің дереу өсіп
отыруын ... ... ... ... ... түрінде
белгіленген.
Осы прогрессивті ставкалардың өзінің екі түрге бөлінетінін білеміз.
Олар қарапайым және күрделі прогрессивті ставкалар:
... ... ... табыстық немесе мүлік құнының ұлғаюына
(өсуіне) байланысты салық ставкасы да арта ... ... ... бойынша, табыс екіге бөлініп, олардың әрқайсысына
үдемелі (көбейтілген) салық ставкасы белгіленеді, яғни ... гөрі тез ... ... салу ... ... Регрессивті (шегермелі) проценттік ставкалар керісінше, салық салу
объектісінің ұлғаюына қарамастан төмендетіле беріледі/9/.
Қазақстан ... әр ... ... түсім көздері болып
табылатын, салық жүйесінің құрамына кіретін мына төмендегідей салықтар бар.
1 қаңтар 2002 жылдан Қазақстан ... Жаңа ... ... ... ... ... – бұл ... біржақты тәртіппен заң
жүзінде белгілеген, белгілі бір мөлшерде және мерзімде бюджетке төле-нетін
қайтарусыз және өтеусіз ... ... ... ... ... мәні ... ... вункциялары мен мін-
деттерін жүзеге асыру үшін мемлекет жұмылдыратын ұлттық табыстың бір бөлігі
болып табылатындығында.
Салықтар қаржының бастапқы категориясы болып табылады.
Салықтар ... ... ... ... және ... өмір сүріп,
дамуының негізі болып табылады. Адамзат дамуының бүкіл тарихы бойына ... мен ... ... ... ... ... мен
сұрау салуларына бейімделді.Салықтар тауар-ақша қатынастарының ах-уалына
әсер ете отырып, олардың дамыған ... ... ... ... өзгеруі, өркендеуі әрқашан салық жүйесінің қайта
құрылуымен, жаңаруымен қабаттаса жүреді.
Салықтар барлық елдерде олардың қоғамдық-экономикалық құрылысы мен
саяси іс-бағытына қарамастан ... ... ... негізгі көзі-
ұлттық табысты қайта бөлудің басты қаржылық құралы, мемлекеттің кіріс-терін
және бюджеттің кірістерін қалыптастырудың ... көзі ... ... ... мазмұны нақты түрде көрінеді, ал
салықтардың әлеуметтік- экономикалық мәні,олардың түрлері мен рөлі ... ... ... ... және ... Белгілі вилосов Врэнсис Бэкон салық-тарды төлеу- әрбір
азаматтың қасиетті борышы деген еді.
Қазақстан ... ... 35-ша ... ... салықтарды, алымдарды және өзге де ... ... ... ... әрі ... ... ... деп
жазылған.
Салықтарда ежелден салық жүктемесін (салық ауыртпалығын)
бөлудің екі қағидаты қалыптасқан:
• пайда (алынған игіліктер) ... ... ... (төлем қабілеттілігі) қағидаты.
Алынған игіліктерге және төлем қабілеттігіне салық
салудың қағидаттарын пайдалану салық ... ... ... өсуіне қарай олардың өзгеруіне саяды.
Салықты ұтымды ұйымдастырудың ... ... Смит ... еді. Олар ... ... ... төлеушінің әрқайсысының табысына сәйкес алынуы тиіс
(әділеттілік қағидаты);салықтың мөлшері мен оны төлеу мерзімі алдын
ала және дәл ... ... ... ... ... ... төлеуші үшін неғұрлым
қолайлы уақытта және әдіспен алынуы тиіс(қолайлылық ... ... ... өте аз ... тиіс (үнем қағидаты).
Бұл қағидаттарды пайдалану салық салудағы ... ... бұл ... ... ... және А.Смитке «салықтар-
оны төлей-тіндерге құлшылықтың нышаны емес, бостандықтың нышаныңдеп
қорытын-ды жасауға мүмкіндік берді. ... ... ... ... ... ... дәлденді, толықтырылды.
Тұңғыш рет Қазақстан Республикасында заңнамалық ... ... ... ... ... салық
заңнамасында соны-мен бірге салық және бюджетке ... ... ... ... ... міндеттілігі, салық салудың айқындығы,
әділдігі, салық жүйесінің біртұтастығы және салық заңнамасының
жариялылығы қағидаттары негізде-леді
Салық ... ... ... сәйкес салықтың
міндеттемелерін то-лық көлемінде және белгіленген мерзімдерде
орындауға міндетті.
Салықтар және ... ... ... да ... ... ... ... салудың ақындығы салық төлешінің
салықтық ... ... ... ... барлық негіздері мен тәртібін салық заңнамасында
белгілеу мүмкіндігін білдіреді.
Еліміздегі салық салу жалпыға бірдей және ... ... ... ... ... ... ... салынады.
Қазақстанның салық жүйесі оның бүкіл ... ... ... ... бірыңғай болып табылады.
Салық салу мәселелерін реттейтін нормативтік-құқықтық
актілер ресми басылымдарда міндетті түрде жариялануға жатады.
Мемлекетке түсетін салық ... ... ... сан ... ... қажеттерге кейін иесіз пайдаланылуы болып
табылады.Осысымен салықтардың мемлекет, сондай-ақ басқа жергілікті
органдар белгілейтін түрлі міндетті ... ... ... ... болды; бұған әлеуметтік сақтандыруға
аударылатын ... ... ... ... ... бюджеттен тыс
қорларға төленетін жар-налар мен аударымдаржатады, олар белгілі бір,
ұзақ мерзімді көлемде өнім-нің, ... және ... ... ... табыстан (пайдадан), еңбекке ақы төлеу ... және ... ... ... ... мәні мен мазмұны олар
атқаратын вункцияларын толық ашыла түседі. Жалпы қаржы категориясы
тұрғысынан салықтар қосалқы ... ... ... есте ... жөн, ... ... қатысты салықтардың вункцяларын қаржының
бөлгіштік вункциясының құрамдас ... ... ... ... ... төлеуші:
1) осы Кодекске сәйкес салық мiндеттемелерiн уақтылы және толық
көлемде ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының салық заңнамасын анықталған бұзушылықтарды жою туралы заңды
талаптарын орындауға, сондай-ақ олардың ... ... ... ... ... кедергi жасамауға; 
3) нұсқама негiзiнде салық қызметi органдары лауазымды адамдарының
салық салу объектiсi және (немесе) салық ... ... ... ... мүлiктi зерттеп-тексеруiне жол беруге;
4) Қазақстан ... ... баға ... ... ... ... пен ... беруге;
5) бақылау-кассалық машиналарды қолдануға және оларды қолданудың ... ... ... ... дара ... (осы Кодекстің 43-бабында белгіленген жағдайларды
қоспағанда) кәсіпкерлік қызметті, жекеше нотариустың, адвокаттың, тұрақты
мекеменің, резидент емес заңды тұлғаның қызметін ... ... ... жолымен қайта ұйымдастырылуына және (немесе) таратылуына байланысты
құжаттық тексерудi жүргiзу туралы салық органына ... ... ... ... ... осы ... көзделген өзге де міндеттерді орындайды.
1.2 Қазақстан Республикасының ... ... ... кезде салықтар фискалдық, реттеуші және қайта бөлу
, мадақтау және марапаттау, ... ... ... бес ... ... болады. орындайды. Бұлардың әрқайсысы осы қаржы категориясының
ішкі белгілері мен ... ... ... ... ... мемлекеттерге тән негізгі функция.
Оның көмегімен бюджеттік қор ... ... ... ... ... ... ... экономиканы,
әлеуметтік –мәдени шар-аларды жүзеге асыруды қамтамасыз етеді.
Салықтардың ... ... ... ... ұлғаюымен байланысты ... ... Ол ... ... ... ... сәйкес ықпал
етеді.Бұл орада салықтардың нысандарын ... ... алу ... өзгеруі, жеңілдіктер мен
шегерімдер пайданылады. Бұл реттеушілер қоғамдық ұдайы өндірістің
құрылымы мен ... ... мен ... көлемі ықпал
етеді.Реттеу қызметінің өзі екіге бөлінеді: ынталандыру және ... бөлу ... ... түрлі субъектілер табысының
бір бөлігі мемлекеттің қарамағына өтеді. Бұл функцияның ... ... ... ішкі өнімді салықтардың алатын үлесі арқылы
анықталады; ол ұлттық табыстың мемлекеттендірілу ... бұл үлес ... – 19,7% ... -16,6%, 1999 жылы ... , 2003 жылы – 22,6%, ... -22,2% болды(салыстыру үшін
Украинада -29%, Ресейде – 33,3%).
Мадақтау және марапаттау қызметі – ... ... ... кодексінде көрсетілгендей көптеген жеңілдіктер
берілген. Мысалға Ұлы Отан соғысына қатысушылардың және оларға
теңестiрiлетiн ... I және II ... ... Ұлы ... жылдарында тылдағы ерен еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін
бұрынғы КСР Одағының ордендерімен және ... ... ... 1941 ... 22 ... ... 1945 жылғы
9 мамырға дейін кемінде 6 ай жұмыс істеген ... және Ұлы Отан ... ... ... ерен ... ... ... қызметі үшін бұрынғы КСР Одағының ордендерімен және
медальдарымен марапатталмаған адамдардың, ... бала ... ... ... ... тиісті қаржы жылына
арналған республикалық бюджет ... ... ... ... ... ... барлық заңды және жеке тұлғалардың
Қазақстан Республикасының салық кодексінде көрсетілгендей ... және ... ... ... бақылайды.
Мемлекет салық саясатын – салық саласындағы шаралар
жүйесін қоғамның оның нақтылы ... ... мен ... ... ... ... ... жүргізеді.
Нарықтық қатынастардың қалыптасу жағдайындағы салық
саясатының негізгі бағыты ... ... ... ... ... ... табыстарының едәуір ... өзін ... ... бас тарту болып
табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... арқылы халықтың еңбекке жарамды
бөлігінің табыстарын айтарлықтай арттыруға мүмкіндік жасайды. Салық
жүйесі ... ... ... ... мү-шелерінің неғұрлым тиімді
және берік әлеуметтік қорғалуы қамтамасыз етіледі.
«Салықң ұғымымен «салық жүйесің ұғымы тығыз ... ... ... ... оны құру мен ... нысандары
мен әдістерінің, салық службасы органдарының жиынтығы әдетте
мемлекеттің салық жүйесін ... ... яғни КСРО ... дейін елде көбінесе
экономи-каны басқарудың әміршіл- әкімшіл жүйесіне , бағаларға қатаң
мемлекеттік реттеуге ... ... ... жүйесі қызмет
етті.Бюджеттің басты кіріс көз-дерінің бірі ... ... ... ... ... және көтерме сатып алу бағаларын қолдануға
және мемлекеттік реттеп отыруға бағыттал-ған болатын. Қазақстан
егемендікке ие ... ... ... ... ... ... сәйкес республикада жаңа салық жүйесі қалып-тасты.
1991 жылғы желтоқсанның 25-інен бастап біздің елімізде
тұңғыш ... ... ... ... ... Ол ... салық жүйесі туралың заңға негізделді. Бұл заң
салық жүйесін ... ... ... мен ... ... бюджетке түсу тәртібін белгілеген алғашқы құжат
еді. Осы заңға сәйкес Қазақстанда 1992 жылғы қаңтардың 1-інен бастап
13 жаплы ... ... 18 ... ... мен ... Республикасының Үкіметі 2003 жылдың басында салық
рево-рмасының ұзақ мерзімді тұжырымдамасын қабылдап, онда ... ... мен ... ... ... бірте халықаралық салық
салу қағидат-тарына сәйкестендіру ... ... ... «
Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер ... ... ... 24- інде ... ... ... күші бар жарлығы шықты. Енді бұрынғы 42 ... меғн ... ... ... саны ... 11 ... ... Республикасы Президентінің 2003 жылғы сәуірдің
24-індегі заң күші бар жарлығы Қазақстан Республикасының 1999 жылғы
шілденің 16-сындағы №440-1 ... ... заң ... алды. Осы
уақыт аралықтар-ында ... ... және ... ... төлеушілердің, салықтарды алу
әдістерінің, сал-ық жеңілдіктерінің жиынтығының болатындығынан салық
жүйелерінің әжеп-теуір күрделі үлгілері болуы мүмкін.
Барлық өркениетті ... ... ... ... ... ... бойынша жіктеледі:
салық салу объектілері бойынша;
салықты алатын және ... ... ... ... ... қарай;
пайдалану тәртібі бойынша;
объектінің экономикалық белгісі ... салу ... ... олар тура және жанама салықтар
болып бөлінеді.
Тура салықтар – салық төлеушінің кірісі мен ... ... ... Олар өз ... ... және жеке
салықтарға жіктеледі. Нақты салықтар салық төлеушілердің мүлкінің
(меншігінің) кейбір ... (үй, жер, ... ... капитал және
т.с.с.) салынады. Жеке тура салықтар – бұл жеке адамдар мен ... ... мен ... салынатын са-лықтар. Нақты
салықтардан айырмашылығы – жеке салық салу әрбір ... ... мен ... де, оның ... ... да ... ... – баға немесе таривке ... ... ... ... кірістері мен мүлкіне байланысты емес
салықтар. Жанама салықтарға қосылған ... ... ... ... Жанама салықтарға сондай-ақ сырқы экономикалық ... ... де ... ... ... ... және импортқа
салынатын салық түрін-дегі кеден кірістері, ішкі ... ... ... мен ... вактуралық құнының айырмасы) жатады.
Жанама салықтар мемлекеттің вискалдық мүдделерін білдіреді.
Оларды саналы ... баға ... ... ... ықпал
жасауы және тұтынудың құрылымына әсер етуі мүмкін.
Жанама салықтар салудың мәні ... ... ... ... ... ... ... Бұл
жағдайда салық-ты тауардың (қызметтің) нақты тұтынушысы ... ... мен ... ... ... байланыс болмайды.
Салықты алатын және оған ... ... ... қарай
орталық (жал-пымемлекеттік) және жергілікті салықтарды ажыратады.
Пайдалану тәртібіне ... ... ... ... және
мақсатты (ар-наулы) болып бөлінеді.
Жалпы салықтар тиісті ... ... және ... ... пайдаланылады. Мақсатты (арнаулы) ... ... ... және ... ... ... қорлардың
қаржы базасын құруға арналады.
Объектінің экономикалық белгілері бойынша табысқа
салынатын ... ... ... Табысқа салынатын салықтар
төлеушінің салық ... кез ... ... ... ... ... салынатын салықтар – бұл тауарлармен қызметтер
көрсетуі тұтыну кезінде ... ... ... ... салу объектілерін есепкеалу және ... ... ... ... ... ... төрт ... қолданылады:
кадастрлық*, салық тө-леушінің мағлұмдамасы бойынша, табысты алу
көзінен ұстап қалу, патенттік негізде.
Бірінші жағдайда ... ... мен оны алу, ... ... ... табыстылығын есепке алмай табыстылық
(жер салығы, мүлік салығы) нормасын ... ... ... ... ... ... ... төлеушілер табыстың көлемін, қажетті
жеңілдік-терді, шегерімдерді көрсетеді және салық сомасын есептеп,
төлейді. Олар салықтардың ... ... ... ... салық кезеңіне сәйкес тапсырып отырады. Мәселен,
корпорациялық ... ... жеке ... салығын, көлік құралдарына
салынатын салықты және жер салығын төлеушілер ( ... ... ... заңды тұлғаларды қоспаған-да)салық органына олар
бойынша мағлұмдаманы есепті салық кезеңінен кейін жылдың 31-інші
наурызына ... ... ... ... ... ... ... көзінен салық салынбайтын табыстары барлар;
тұлғын үй салу мен ... ... үшін ... ... ... қоспағанда салық жылында 2003 айлық
есептік көрсеткіштен ... ... ... ірі ... ... ... ... тыс жерлерден табыстар
алатын жеке тұлғалар;
Қазақстан Республикасының шегінен тыс ... ... ... ... бар жеке тұлғалар;
Қазақстан Республикасының сылайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... ... беру ... ... адамдар;
Қазақстан Республикасы Парламентінің депутаттары, судьялар
табыс ете-ді.
Салық төлеушілен салық мағлұмдамасын табыс ... ... ... жазбаша өтініш алған жағдайда уәкілетті
мемлекеттік орган салық мағлұмдамасын табыс ету мерзімін екі ... ... ... ... Бірақ салық мағлұмдамасын
тапсыру ... ... ... ... мерзімін өзгертпейді.
Үшінші әдіс бойынша салық төлеуші жұмыс ... ... ... одан салықты табыс алынған жерде есептеп,
ұстайды.
Төртінші әдіспен салық кәсіпкерлік ... сан ... ... патент негізінде төленеді. Патент- арнаулы
салық режімін ... ... ... және ... ... төлен-гендігін растай-тын құжат.
. Салық есебінің екі әдісі қолданылады:
кассалық ;есептеу әдісі.
Кассалық әдіске ... ... мен ... ... қыз-мет көрсету, мүлікті жөнелту мен кірістеу және ол
бойынша жасалынған ақы төлеу мезетінен ... ... ... ... ... ... мен шегерімдер ақы төлеудің
уақытына қарамастан жұмысты ... ... ... ... және ... алу ... тиеп ... мезетінен бастап
есепке алынады.
Бұл әдіс салық службалары үшін қолайлырақ және оны ... ... ... ... үшін ...... төлемдері жеткізіліп тіпті уақытында төленбеген
жағдайда да аударылуы тиіс, бұл айналым қаражаттарын оқшауландыруға
ұрындырады.
Қазақстан ... ... ... ... және ... түрлерін, салық қатынастарын реттейтін
құқықтық нормаларды және салық службасының органдарын қамтиды.
Қазақстан ... ... ... ... тізбегі мыналарды қамтиды:
Салықтар
Корпорациялық табыс салығы.
Жеке табыс салығы.
Қосылған құнға салынатын салық.
Акциздер.
Жер қойнауын ... ... мен ... салық.
Жер салығы.
Көлік құралдарына салынатын салық.
Мүлікке салынатын салық.
Алымдар.
Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркегені үшін алынатын алым.
Жеке кәсіпкерлерді мемлекеттік тіркенегі үшін алынытын алым.
Жылжымайтын ... ... және ... ... ... тіркегені үшін алым.
Радиоэлектрондық құралдарды және жилігі жоғарғы құралдарды
мемлекеттік тіркегені үшін алым.
Механикалық көлік ... мен ... ... үшін ... өзен кемелері мен шағын көлемді кемелерді мемлекеттік
тіркегені үшін алым.
Азаматтық әуе кемелерін ... ... үшін ... ... ... ... үшін ... құралдарының Қазақстан Республикасының аумағы
арқылы жүру алымы.
Акциондардан алынатын алым.
Жекелеген қызмет түрлерімен айналысу ... үшін ... және ... ... ... ... радиожиілік
спектрін пайдалануға рұқсат беру үшін алым.
Төлемақылар:
Жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы.
Жер бетіндегі көздердің су ресурстарын пайдаланғаны үшін
төлемақы.
Қоршаған ... ... үшін ... дүниесін пайдаланған үшін төлемақы.
Орманды пайдаланғаны үшін төлемақы.
Ерекше қорғалатын табиғи ... ... ... ... ... үшін ... жүзетін су жолдарын пайдаланғаны үшін төлемақы.
Сыртқы(көрнекі) жарнаманы орналастыру үшін төлемақы.
Мемлекеттік баж.
.Кеден төлемдері:
Кеден ... ... және ... төленетін басқа да міндетті
төлемдердің сомасы «Бюджет жүйесі туралың заң мен ... ... ... ... ... заңда белгіленген тәртіппен
тиісті бюджеттердің кірісіне түседі.
Салық жүйесі өзінің құрамына мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... аудандардың салық комитеттерін қамтиды.Салық службасы
органдары салық және бюджетке төленетін ... да ... ... ... ... ... жарналарының толық
және дер кезінде аударылуын қамта-масыз ету жөніндегі, сондай-ақ
салық төлеушілердің ... ... ... ... ... ... және ... салуң ұғымдарын ажырата білген ... ... – бұл ... және ... категориясы,
екіншісінде – экономи-калық – құқықтық механизмді пайдалана отырып
салық төлемдерін ... алу ... және алу) ... Жеке ... ... салынатын табыстарынан табыстардың мынадай
түрлерi алып тасталады: 
1) балаларға және асырауындағы адамдарға ... жеке ... ... ... және ... ... реттеу мен
қадағалау жөнiндегi уәкiлеттi органның лицензиясы негізінде банктер мен
банк операцияларының ... ... ... ... ... ... оларға төленетiн сыйақылар;
3) борыштық бағалы қағаздар бойынша сыйақылар;
4) мемлекеттік эмиссиялық бағалы ... ... ... ... және ... ... бағалы қағаздар мен агенттік
облигацияларды өткізу кезіндегі құн өсімінен түскен табыстар;
5) дивидендтер мен сыйақыларды ... жазу ... ... аумағында жұмыс істейтін қор биржасының ресми ... ... ... ... бойынша дивидендтер мен сыйақылар;
6) пайлық инвестициялық қорларды осы қордың басқарушы компаниясы құнын
өтеп сатып алған кездегi пай ... ... бір ... ... ... ... ... немесе қатысу үлестерін үш жылдан астам иеленсе;
заңды тұлғаның немесе консорциумның ... ... ... ... акцияларының (қатысу ... және одан көп ... ... төлеу күніне жер қойнауын
пайдаланушылар (жер ... ... ... ... ... ... ... резидент заңды тұлғадан алынған дивидендтер;
8) әскери ... ... ... ... ... ... iшкi ... органдарының, қаржы полициясының, қылмыстық-атқару
жүйесi және мемлекеттiк өртке қарсы қызмет органдары мен ... ... ... атақ ... ... ... атқаруына байланысты алатын төлемдердiң барлық түрі; 
9) тиiстi қаржы ... ... ... ... ең ... ... 50 ... шегiндегі лотерея
бойынша ұтыстар;
10) тиiстi қаржы жылына арналған ... ... ... ең ... ... ... қоғамдық жұмыстарды
орындауға және кәсiптік оқуға байланысты бюджет және ... ... ... ... ... ... гранттар қаражаты есебiнен төленетiн төлемдер (еңбегіне ақы төлеу
түрiндегi төлемдерден басқа); 
12) ... апат ... ... ... полигонындағы ядролық
сынақтар салдарынан зардап шеккен азаматтарды әлеуметтiк қорғау туралы
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес төленетiн төлемдер; 
13) Ұлы Отан ... ... және ... ... I және II топтағы мүгедектердiң, Ұлы Отан соғысы жылдарында
тылдағы ерен ... мен ... ... ... үшін ... КСР Одағының
ордендерімен және медальдарымен марапатталған ... ... ... 22 ... ... 1945 жылғы 9 ... ... ... ай ... ... (қызмет өткерген) және Ұлы Отан соғысы жылдарында
тылдағы ерен еңбегі мен мінсіз әскери ... үшін ... КСР ... және ... марапатталмаған адамдардың, сондай-ақ бала
кезiнен мүгедек адамның ата-аналарының бiреуiнiң тиісті ... ... ... ... туралы заңда белгіленген ең төменгі жалақы
мөлшерінің бір жылдағы 45 еселенген мөлшері шегіндегі табыстары;
14) III ... ... ... ... ... ... бюджет туралы заңда белгiленген ең төменгі жалақы мөлшерінің
бір жылдағы 27 еселенген мөлшері шегiндегi табыстары; 
15) ... ... ... сәйкес құрылған заңды
тұлғадағы немесе консорциумдағы акцияларды және қатысу үлестерін өткізу
кезінде құн ... ... ... ... ... тұлғаның немесе консорциумның ... ... ... ... ... (қатысу үлестерінің) 50
және одан да көп проценті осындай өткізу күніне жер қойнауын пайдаланушылар
(жер қойнауын ... ... ... ... ... мүлкін
құраса, осы тармақша қолданылады;
16) өткізу күні Қазақстан Республикасының аумағында жұмыс істейтін қор
биржасының ... ... ... ... ... осы қор
биржасында ашық сауда-саттық әдісімен өткізу кезіндегі құн өсiмiнен түсетін
табыстар;
17) бюджет қаражаты ... ... ... ... ... ... түрiндегi төлемдерден басқа); 
18) күнтізбелік жыл iшiнде әрбiр төлем түрi бойынша тиiстi қаржы
жылына арналған ... ... ... ең төменгі
жалақының 8 еселенген мөлшері шегiнде медициналық қызмет көрсетулерге
(косметологиялық қызмет көрсетулерден ... ақы ... үшiн, бала ... ... арналған төлемдер.
Көрсетілген табыстар медициналық қызмет көрсетулерді ... ... ... ... және ... ... жұмсалған нақты
шығыстарды растайтын құжаттар, баланың туу туралы куәлігі, қайтыс болғаны
туралы ... және ... ... ... ... болғанда салық салудан
босатылады;
19) ... ... ... ... ... немесе консулдық қызметкерлердiң ресми табыстары; 
20) шет мемлекеттiң мемлекеттiк қызметiндегі, сол елдегі табысы ... ... ... ... табыстары; 
21) Қазақстан Республикасының азаматтары болып ... ... ... шет ... ... және ... өкiлдiктерiнде қызмет істейтін жеке ... ... ... ... ... ... ресми табыстары; 
22) Зейнетақы төлеу жөнiндегi мемлекеттiк  орталықтан төленетiн
зейнетақы төлемдерi; 
23) Қазақстан ... ... ... ... ... есебiнен төленетiн тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасына салымдар
бойынша сыйлықақылар (мемлекеттiң сыйлықақысы); 
24) осы ... ... ... 4)-6) тармақшаларында
көзделген қызметтік іссапарлар кезіндегі ... ... ... ... өндiрiстiк қызметiне байланысты мамандық бойынша
оқытуға, бiлiктiлiгiн ... және ... ... ... ... сәйкес жұмсаған шығыстары. Осы тармақшаның
мақсаты үшін жұмыс берушiнiң ... ... ... ... ... ... ... арттыруға және қайта
даярлауға жұмсалатын шығыстарға:
оқытуға ақы төлеуге жұмсалған нақты ... ... ... ... ... ... ... нақты шығыстар;
оқуға түскен кезде оқу орнына және оқу аяқталғаннан кейін қайтуға
жұмсалған нақты шығыстар ... ... ... ... шегінде оқудан, біліктілігін
арттырудан немесе қайта даярлаудан ... ... ... - ... ... жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда белгіленген айлық
есептік көрсеткіштің 6 еселенген мөлшері;
қызметкердің ... ... ... ... ... арттырудан немесе қайта даярлаудан өткен мерзім ішінде ... ... ... ... ... ... ... туралы заңда
белгіленген айлық есептік көрсеткіштің 8 ... ... ... ... ... ақша сомасы жатады;
25) осы Кодекстің 133-бабы ... 3) ... ... ... ... ... ... әлеуметтiк сақтандыру қорынан төленетiн әлеуметтiк
төлемдер;
27) бiлiм беру ұйымдарында оқитындарға Қазақстан Республикасының 
заңнамасында мемлекеттiк ... үшін ... ... ... жеке ... ... жеке тұлғадан сыйға немесе мұраға алған ... Осы ... ... дара ... ... ... асыру
мақсатында алған мүлкіне, сондай-ақ Қазақстан Республикасының  заңнамасында
белгiленген тәртiппен мұраға қалған, жинақтаушы зейнетақы қорлары төлейтiн
зейнетақы жинақтарына қолданылмайды;
29) ... және ... ... ... ... ... құны;
30) он алты жасқа толмаған балалар үшiн балалар ... ... осы ... ... ... ... қоспағанда, шарттың
қолданылу кезеңiнде басталған сақтандыру ... ... кез ... түрi ... ... ... төлемдерi;
32) жұмыс берушi өз қызметкерлерiне  мiндеттi және ... ... ... ... ... ... ... қайтыс болған жағдайда жинақтаушы сақтандыру шарты
бойынша жүзеге асырылатын сақтандыру төлемдерi; 
34) жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы жарналары;
35) қызметкер өз жұмыс берушісінен алған қарыз ... ... үшін ... ... ... ... пайда;
36) сенімгерлікпен басқарушы болып табылатын резидент жеке ... ... ... шарты бойынша сенімгерлікпен басқару
құрылтайшысының не сенімгерлікпен басқару ... өзге ... ... ... ... ... таза ... банк пен клиент арасында жасалған шартта белгіленген процентсіз
кезең ішінде төлем ... ... ... ... ... кезде
алынған, сыйақыны үнемдеуден түсетін материалдық пайда;
38) эмитент банк ... ... ... ... ... ақша ... жүзеге асырған кезде эмитент банктің ... ... ... ұстаушының есебіне жатқызылатын сома;
39) осы Кодекстің 224-бабының ... ... ... емес
заңды тұлғадан алынған, пайдадан немесе оның бір ... ... ... ... ... ... Республикасындағы жеке табыс салығы
салынған дивидендтер.
2. Осы баптың 1-тармағында көзделген І, ІІ және ІІІ ... ... ... ... мүгедектік белгіленген айдан басталған
кезең ... ... ... ... ... Жылдық жиынтық табыстың салық салынбайтын мөлшері
Дара кәсіпкерлерді Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... табыстың жеке табыс
салығы салынбайтын мөлшерін жеке ... үшін ... ... ... ... ... республикалық бюджет туралы заңда белгіленген ең ... 12 ... ... ... ... Республикасының салық жүйесінің қалыптасуы
Егер, салық жүйесі жеткілікті түрде жетілдірілген ... ... ... ... ... ... жасалады. Салықтың мұндай
қызметін ынталандырушы, сондай-ақ, ұдайы ... ... деп ... болады. Фискалды артықшылығы бар салық саясаты
арқылы бюджеттік ресурстар өндірістік емес саланы дамытуға, ғылыми,
мәдени және ... ... ... ... ... Нарықтық экономика жағдайында мемлекет
шаруашылық және әлеуметтік салалардағы ... ... Бұл ... басқару көбінесе реттеу функциясы
арқылы жүзеге асырылады. Салық жүйесінің реттеуші ... ... ... ... рөл ... ... субъектілердің қызмет етуінің тиімділігі ондағы ... ... ... ... мүмкіндік береді,
ол сәйкесінше орта топ өкілдерінің қалыптасуына әкеледі, ұлттық
экономиканың ... оң әсер ... ... ... ... ... ... шаруашылық
субъектілерінде инвестицияны қаржыландыратын қосымша қаржы көзі
пайда болады. ... ... ... бюджетке түсетін түсімнің
көлемін салық ауыртпалығын жоғарылатпай-ақ көбейтуге бағытталуы
қажет. Осы ... ... ... ... ... көптеген шаралар
қолға алынып келеді. Салық мөлшерлемелері жеке ... ... ... ... құнға салынатын және меншікке салынатын
салықтар ... ... 2006 жылы ... ... ... ... байланысты өзгертулер енгізілді, атап
айтқанда ҚҚС бойынша салық ... 15% -дан 14% ... ... ... ... оңайлатылған декларация негізінде
қызметін жүзеге ... ... ... табысына салық салу 3%
дейін төмендетілді және т.б. 2008 ... ... ... ... 30%-ға ... Бірақ, салық мөлшерлемесінің
төмендеуі ... ... ... ... кері ... ... ... 2005 жылдың қорытындысы басқа жылдармен салыстырғанда ерекше,
яғни, ... ... өсу ... ... ... ... көтерілген. Ал, 2006 жылы сәйкесінше ... ... ... түсетін салықтық түсімдердің 60-70 ... ... ... жеке ... ... ... ... және
қосылған құн салығы құрайды.
Кестедегі мәліметтерден, аталған салықтардың ... қай ... ... да ... ... ... ... байқауға болады, ал, оны бағалау үшін салықтардың
әлеуметтік салдарларын ... ... ... ... ... салдарды анықтаудың, біздіңше, екі
түрлі бағытын таңдауға мүмкіндік бар. ... ... ... ... ... арқылы анықтау, бұл көрсеткішті
әлеуметтік салдарларға баға беруші және ... ... ... Ал, ... ... ... ... басымдықтарына
байланысты сапалық (жанама) көрсеткіш. Сөйтіп, салықтың әлеуметтік
салдарларын тікелей және жанама ... ... ... біздің
мақсатымыз қандай бағытты жетілдіргенде халықтың, ол арқылы жалпы
халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға мүмкіндік туындайтындығын
анықтау.
Ең ... ... ... ... Өйткені, салық
жүйесінің негізгі әлеуметтік-экономикалық мақсаты фискалды саясаттың
жүзеге ... ... ... ... ... өз ... ... кез келген салық механизмінің мейлі әлеуметтік
тұрғыдан, мейлі экономикалық ... ... деп ... неғайбыл.
Дегенмен, фискалды саясаттың жүзеге асырылу деңгейі жанама
критерийлерге жатады, өйткені ол қаржылық ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік
бағыттарға жұмсалуын білдіреді. Аталған процесс: салық ......... ... ... ... салаларға бөлінуімен аяқталады, яғни салық әлеуметтік
процесстерге бюджет арқылы жанама ... әсер ... ... ... ... ... ... салдарларын анықтаудың
тікелей критерийлері бола алмайды. Мемлекеттің көзқарасы бойынша,
салықтық түсімдердің өсуі ... ... ... көрсетеді.
Бірақ, бұндай өсу басқа да ... ... ... ... ... ... жақсаруы) және субъективті (салық
мөлшерлемелерінің жоғарылауы, салық базаларының кеңеюі сияқты)
себептерге де байланысты болуы ... ... ... ... ... тағы бір ... болады. Өйткені, ... ... ... ... шығындар арқылы қарастыру, ол салықтардың
фискалды саясаттың тетігі ретінде ... ... ... және
сәйкесінше экономикалық өсу мен халықтың жұмысбастылығына, ... ... ... ... ... әсер ететіндігін
көрсетеді. Сондықтан, салықтық – ... ... мен ... ... ... ... ... туралы
талдаулар жасау артық емес. ... ... ... ... ... ... мен ... ішкі өнімге шаққандағы
үлесі салық салудың әлеуметтік мәселені ... ... ... ... ... Адам ... ... әлеуметтік және
гуманитарлық даму факторына айналды. Әлеуметтік міндеттердің
көлемін ... ... ... ... шешуге арналған
қаражаттың жан басына шаққандағы мөлшері ретінде анықтауға ... ... Q ... ... мынандай формула арқылы көрсетейік:
(1)
Мұндағы: Q - әлеуметтік ... шешу үшін жан ... ... ... бөлінген қаражаттардың мөлшері.
Si- әлеуметтік міндеттерді шешу үшін мемлекеттен бөлінген
қаражат мөлшері.
k- мемлекеттегі ... ... ... міндеттердің саны.
N- мемлекеттегі тұрғындар саны.
Аталған шара жоғарыда атап ... ... ... ... ... оны ... салу ... анықтаудың
негізгі көрсеткішіне жатқызу қиын. Фискалды функцияның ... ... ... ... ... қандай екенін тұрғындардың
өмір сүру деңгейі арқылы жанама ... ... ... ... атап ... ... ... белгілі салық жүйесі
макроэкономикалық құралдардың бірі болып табылатындықтан ... ... да ... ... мысалға, жалпы ішкі өнім,
тұтыну қоры, тұрғындардың нақты табыстары, тұрғындардың жұмыссыздық
деңгейі, жұмысшылар мен ... оның ... ... ... қызмет етіп, бюджеттен қаржыландырылатын ұйым
қызметкерлерінің орташа еңбек ... ... ... ... ... емес ... және т.б. ... көрсеткіштердің
жоғарылап немесе төмендеп отыруы салықтық реттеу тетіктерінің
тиімді жұмыс жасауына да байланысты. Сонымен ... ... да ... бюджеттегі үлес салмағы олардың бюджет кірісіндегі
алатын орнын және ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешудегі атқаратын рөлін анықтап береді
.
Ендігі кезекте, салық салудың жоғарыда ... ... ... ... сала ... ... ... материалдық
жағынан аз қамтылған) әлеуметтік - экономикалық жағдайына тікелей
әсер ету жағдайын қарастырамыз.
Кез-келген салық ... ... ... ... ... және оны ... тұрғыдан бағалаудың ең маңызды
көрсеткіштерінің бірі – оның ауыртпалығы, яғни ... ... ... өміріне салықтардың түсіретін қысымының мөлшері.
Қазіргі кезде ғылыми әдебитеттерде салық ауыртпалығы бір ... ... ... ... (мемлекеттік тұрғыдан)
салық ауыртпалығы, халықтың салық ауыртпалығы және жұмысшы мен
кәсіпорындардың ... ... ... бөлу ... қалыптасқан
иерархияны ұстана отырып, салық ауыртпалығын екі ... ... ... яғни ... салу ... бір елге (экономикаға және тұтастай халыққа тигізетін
әсерін қарастыратын болса), ...... ... топтарды құрайтын жұмысшының және ... да ... ... ... ... ... ... салық жүйесінің сапалық көрсеткіші ретінде де
қарастыруға болады, өйткені, дұрыс жолға ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіп қана
қоймай, сонымен бірге, салық төлеушілердің ынтасын төмендетпеуі,
әлеуметтік ... ... ... және ... ... ... ... жолын іздестіріп отыруға
міндеттеуі тиіс.
Заңды тұлға немесе жеке ... үшін ... ... ... ... шамалы, өйткені, бюджетке немесе
бюджеттен тыс қорларға төленетін ... ... оның ... сондықтан салық ауыртпалығын сипаттайтын басқа көрсеткіш
қажет.
Халықтың салық ауыртпалығын экономист - ... ... ... ... Атап айтсақ, тәжірибеде жиі кездесетін
әдістердің бірі ... жан ... ... ... барлық
салықтарының сомасының жан басына шаққандағы табысқа қатынасы. Оны,
келесі ... ... ... болады.
немесе
(2)
мұндағы: K – халықтың салық ауыртпалығы;
S - ... ... қоса ... ... ... ... ... - халықтың табысы.
N – халық саны.
Жұмысшының салық ауыртпалығы ... ... ... мөлшерлемесіне сәйкес келеді, өйткені ... ... ... негізгі салық ( табыс салығы. Табысы әр
түрлі ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың салық ауыртпалығын қарастыратын
болсақ, ... ... ... ... ... ... ... кездеседі және бүгінге дейін
оны анықтаудың ... ... жоқ. ... ... ... ... кешенді түрде баға беру, олардың
экономикалық белсенділігіне салық ауыртпалығының ... ... ... ... береді. Ал, нақты бір кәсіпорынның
салық ауыртпалығын анықтау әдісі ... ... ... төлеген салық сомасының оның табысына қатынасына тең.
Әлемдік тәжірибеде ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектлердің табысын әр түрлі
анықталуы және олар ... ... саны да әр ... ... ... ауыртпалығын анықтау әдісінің өзіндік айырмашылығы
бар.
Шаруашылық жүргізуші субъектлердің салық ауыртпалығын анықтау
әдістерінің бірі төленген барлық ... ... ... ... қатынасы.
(3)
мұндағы: K- кәсіпорындардың салық ауыртпалығы;
S – жеке табыс салығын қоспағандағы төленген ... ...... ... қызметінен, яғни тауарларды (қызмет,
жұмыс) сатудан түскен табысы.
Аталған көрсеткіш негізінде сатудан алынатын ... ... ... ... ... кемшілігі сол, сатудан түскен
түсім ... ... ... көзі ... табылмайды. Дегенмен,
жалпы табыстағы салықтардың үлесін анықтауға мүмкіндік береді.
Бұдан басқа, төленген ... таза ... ... ... ... төлеген салықтардың қосылған құнға
қатынасы және кейбір жағдайда төленген салықтардың ... ... ... ... ... Мұндай
әдісті қолданудың тиімсіздігі сонда, салықтарды төлеудің бір ғана
көзі пайда ... ... ... ... ... ... ... қосылған құнға салынатын салық пен акциз және
т.б.).
Аталған салық ауыртпалығын есептеудің қандай да бір ... ... ... ... да таза ... ... ... салықтық ауыртпалығын ... ... ... ... ... ... тән кемшіліктері
бар). Бірақ, салық салудың әлеуметтік ... ... үшін ... ... ... көрсету біздің зерттеуіміз ... Ол, ... ... ... ... ... ... салық жеңілдіктерін белгілеу және т.б.с.с.
өзгерістер енгізген кезде пайда болатын салдарлардың ... ... ... және ... ең ... ... келе, салық салудың әлеуметтік салдарларын
анықтауға негіз болатын негізгі және жанама ... ... ... ... ... ... жанама және тікелей
критерийлерін бөліп көрсетуге болады (3-сурет).
Сурет 3 - Салық салудың ... ... ... - ... ... – салық ауыртпалығының өсу деңгейі мен халықтың табысы
немесе олардың тұрмыс ... өсу ... ... ... халықтың табысының өсу ... ... өсу ... ... ... ... салу ... керісінше болған жағдайда тиімсіз; ...... ... ... өсу ... мен ... ... салыстырмалы өсу деңгейі, сәйкесінше, әлеуметтік
шығындардың өсу қарқыны салық ауыртпалығының өсуінен ... ... ... ... ... жағымды, ал, салық ауыртпалығының өсу
қарқыны әлеуметтік шығындардың өсу қарқынынан ... ... ... ... деуге негіз бар: ... ... ... ал, одан ... ... ... төмендейді.
2. Салық жүйесінің жеңілдіктерінің жағдайын талдау Алматы
облысы Енбекшіқазақ ауданы ... ... ... ... ... қызмет ету ереқшіліктері
және дамуы Қазіргі кезде елімізде қолданылып отырған салық
механизмнің әлеуметтік проблемаларды ... ... ... ... оның әлеуметтік салдарларының қаншалықты екендігін
салыстырмалы ... ... ... баға бере ... ... тәжірибесі көрсетіп отырғанындай, экономиканың
тиімділігіне табыстардың бөліну ... ... ... ... ымыраға жеткізетін адам капиталына және
прогрессивті әлеуметтік шаралар жүйесіне мемлекет тарапынан ... салу ... ғана ... асырылуы мүмкін.
Мемлекеттің мұндай жағдайдағы негізгі ... ... пен ... ... ... ... бөлу, әлеуметтік
трансферттер және әсер етудің басқа да тетіктерінің ... ... ... ету. ... ... ... баға беру үшін, ... ... ... ... ... қарастырамыз. Яғни, жалпы мемлекеттік бюджет
шығысындағы әлеуметтік ... ... ... халықтан
түсетін салықтық түсімдердің өсу қарқынын және жан ... ... ... мен ЖІӨ - дегі ... ... ... ... қажет.
Соңғы жылдары бюджеттің кіріс бөлігінің өсуі ... ... ... ... бастағанын байқауға
болады, бұл әрі экономикамыздың өркендеуінің белгісі. 2007 жылдың
бірінші қаңтарындағы ... ... ... ... ... ... 48,0% ... Статистикалық мәліметтерден байқап
отырғандай, жалпы мемлекеттік бюджет шығысындағы ... ... ... ... ... 2000 ... ... жылға дейін салыстырмалы түрде төмендеген. 2006 жылы ... ... ... ... - 41(, ... беру - 34( ... ... көрсету бойынша шығыстар 26( -ға ... ... ... салық жүйесінің әлеуметтік
бағыттылығын күшейту 2006 жылдан бастап қолға алына бастаған.
Салық жүйесінің әлеуметтік сипатына баға беру ... ... ... ... ... критерийлерінің бірі –
халықтың табысындағы ... ... ... қарастырамыз.
Халықтың табысының 90 пайызы өндірістік тауарлар мен азық - түлік
сатып алуға кететіндігін ... ... олар ... ... бөлігі жанама салықтардан құралады, ал, оны анықтаудың біз
үшін мүмкіндігі аз ... ... ... жан басына
шаққандағы жанама салықтар және жеке тұлғалар төлейтін ... мен жан ... ... ЖІӨ мөлшерін салыстырамыз.
2002 жылдан бастап мемлекеттік бюджеттен бөлінетін әлеуметтік
шығындардың жан басына шаққандағы ... олар ... ... ... өсе бастаған, бұл әлеуметтік мәселенің
мемлекетпен қолға алына бастағандығынан ... ... ... ... ... сайын әлеуметтік қамтамасыз ету деңгейі де
соғұрлым жоғарылаған (4 -сурет).
Сурет 4 – Халықпен төленетін ... ... және жан ... ... ... мен ЖІӨ -нің ... өсу қарқыны
Жан басына шаққанда төленген салықтар сомасы ... ... ... жан ... шаққандағы ЖІӨ-нің шамамен 9( құрайды, ... дегі жан ... ... ... шығыстардың үлесі 10-11(
құрайды. Соңғы жылдары, әсіресе 2004-2006 жылдардың аралығында жан
басына ... ЖІӨ -нің ... ... ... да ... ... хабардар етеді.
Салық ауыртпалығын микродеңгейде анықтау ... бірі ... ... негізгі салығы – жеке табыс салығының
ауыртпалығын есептеу. Бұл ... ... жеке ... ... табыс салығының қаншалықты әсер ... одан ... ... ... ... екенін анықтауға
мүмкіндік береді. Егер 1999 жылды базалық жыл деп ... ... ... ... ... ... мен орташа жалақының өсу
деңгейін салыстыратын болсақ, төмендегідей нәтиже алуға болады.
Сурет 5 - 2000-2007 жылдар аралығындағы орташа жалақы мен табыс
салығы ... ... өсу ... ... ... ... 2005 – 2007 жылдардағы
салық ауыртпалығының өсу деңгейі ... ... ... ... жоғары.
Бұл, сәйкесінше аталған салық салудан жағымсыз әлеуметтік
салдардың пайда болғанын білдіреді. Оған ... ... ... сүру ... ... ... салу ... сәйкес
келмейтіндігі. Соңғы жылдары орташа жалақының өсу деңгейі, салық
ауыртпалығының өсу деңгейінен ... 2004 жылы - 3,2 ... жылы – 5,6%, 2006 жылы – 14%-ға ... ... ие. ... 2006 ... наурыз айындағы Халыққа жолдауында атап
өткеніндей, 2007 жылдан бастап ... 10 ... ... ... ... ... жылы салық
ауыртпалығының өсу деңгейі базалық ... ... 117 % ... ... ... мөлшерлеменің әлеуметтік тұрғыдан
ұтымдылығы күмән тудыратын мәселе.
Сонымен ... ... ... ... ... ... шаға ... салық ауыртпалығының коэффициентін
анықтайтын болсақ, оны төмендегі кестеден көруге болады.
Кесте 2 - ... ... ... жеке ... ... ... ... өсу серпіні
(%)
|Табыс мөлшері, теңге ... ... ... ... ... ... ... келгенін байқауға болады. Мұндай өзгеріс
2004 жылдың нәтижесі бойынша өзгеше байқалады. 2001 ... ... ... ... 2003 жылы ... ... жылы ... болатын, яғни салық мөлшерлемесінің шәкілінің ең жоғарғы
мөлшерлемесі 30% 20%-ға ... ... ... ... 2007 ... ... айынан бастап енгізілген салық
мөлшерлемесі 15 ... ... ... құрамы 4 пайыз) және 65 мыңнан
жоғары табыс табатындарға ғана ыңғайлы, яғни, бірінші табыс бойынша
салық ... 1,2 ... ... ... ... 0,1-0,4 ... төмендеп отыр. Ал, орташа табыс табатын ... 70 ... ... ол аса ... ... ... әл – ... әлі де болса көтеру және
демографиялық проблеманы дұрыс жолға қою үшін ... ... ... тұлғалардың табыс салығы бойынша 2007 жылы ... 10% -дық ... ... ... ... аса ... ... 2008 жылдан бастап тәжірибеге
жалпыға бірдей табыстың декларациялану ... ... ... ... мөлшерлемесін төмендету қажет.
2.2. Жеңілдіктер түсімін сипаттйтын негізгі көрсеткіштерді талдау
Қазірге кездегі отандық экономикалық реформалардың ... ... ... салынатын инвестицияның өсімі, өндірістің
тиімділігі, экономиканың әртараптануы. Сондықтан, экономиканың түрлі
салаларындағы салық ... ... ... ... деңгейін түрлі салада қызмет ететін
кәсіпорындар мен ұйымдар деңгейінде ... ... ... ... ... ... үлесі жыл өткен ... ... ... ... 3 – ... ... ... экономика салаларының табысындағы |
|төленген салықтар үлесінің өсу серпіні ... ... ... |2000ж |2001ж |2002ж |2003ж |2004ж |2005ж |2006ж |
|Салалардың барлығы |10,8 |11,38 |12,1 |12,5 |13,1 |15,8 |16,8 ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... шаруашылығы |3,7 |4,8 |3,3 |2,35 |4,3 |4,9 |4,7 ... |13,5 |15,0 |15,8 |16,0 |16,4 |19,8 |20,6 ... |6,4 |7,5 |6,4 |5,5 |4,6 |4,5 |9,7 ... ... |4,7 |6,1 |5,7 |6,1 |6,1 |5,8 |5,6 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... мен |8,1 |9,93 |10,2 |9,8 |8,2 |9,3 |9,2 ... | | | | | | | ... және ... |11,9 |11,6 |11,9 |12,6 |8,5 |7,9 |9,8 ... қызмет |4,1 |12,6 |9,4 |4,8 |7,1 |4,7 |2,0 ... ... |14,1 |11,8 |16,1 |14,2 |12,8 |14,1 |14,5 ... ... беру | | | | | | | ... ... |8,3 |9,64 |10,3 |8,6 |7,8 |9,1 |8,5 ... ... да ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... - ҚР ... ... ... ... ... ... автормен есептелді ... ... ... қарайтын болсақ, ол ... ... ... ол, кәсіпорындардың қаржылық –
экономикалық жағдайына байланысты. Бір ғана нәрсе ... ... ... бөлігін ірі салықтар: корпорациялық табыс салығы,
қосылған құнға салынатын салық, әлеуметтік салық береді.
Корпорациялық табыс салығының кәсіпорындар ... ... тау- кен ... 50-59 ... ... құрайды, ал, өңдеу
өнеркәсібінде соңғы екі жылда 37-41% ... Ал, ... ... ... ... ауыл ... ... – 2000 жылдан бастап 5%
-дан 8% -ға ... ... ... және ... ... қонақүй және мейрамхана, сауда, құрылыс саласында 10-15
пайызды құрайды. Көлік және байланыс, ... ... ... операция жасау саласында 20-30% құрайды.
Ал, ең ірі салықтардың бірі қосылған құнға салынатын салықтың
салыстырмалы түрдегі жоғарғы үлесі (50-60%) ... ... ... ... ... Тау – кен өндірісінде соңғы жылдары 3 пайызға
дейін, өңдеу өнеркәсібінде 15% -дан 10% -ға ... ... ... құн ... ... салық мөлшерлемесінің 16% -дан 15%-ға
дейін төмендеуі, салық салынатын айналымның ең ... ... 15000 ... ... ... ... жоғарылауы сияқты оң
өзгерістер өз септігін тигізді. Әлеуметтік ... ... ... ... ... сараланады. Меншікке салынатын салықтардың
үлесі барлық салада бір шамалас 1,5-3 пайызды құрайды.
Байқап ... ауыл ... ... ... салығының төмендеуіне салық заңнамасы негізінде оларға
берілген ... ... бар ... ... ал ... ... салығы ауыртпалығының жыл сайын өсіп отырғандығы
қазіргі жағдайда түйінді мәселенің бірі деуге болады.
Экономикалық ... ... ... үшін ... отандық
тауар өндірушілердің өндіріс көлемінің біртіндеп төмендеп отыруына
әкелді. Аталған үрдіске айтарлықтай деңгейде сыртқы ... ... ... ... кәсіпорындардың тауарлары жаңа
геосаясат жағдайында қажетсіз болып қалды, халықтың ... өсуі ... ... қарқынымен сәйкес келмейді.
Осы аталған себептер салдарынан кәсіпорын өндірістің дамуына ғана
емес, сонымен ... оның ... ... ... ... тұрғыдан негіз болмады. Егер, айтылғандарға қоса
өнеркәсіптік кәсіпорындарға деген ... ... ... ... ... жағымсыз әлеуметтік үрдістердің: өндірістік
кәсіпорындардағы жұмысбастылық деңгейінің төмендеуі, кәсіпорындарда
өндіріске ... ... ... ... ... ... төмендеуі, әлеуметтік шаралардың жүзеге
асырылмауы сияқты келеңсіздікке (жұмысшылардың тұрғын үй жағдайы,
әлеуметтік қамсыздандырылуы, материалдық ... ... ... алып ... ... ... нарықтық инфрақұрылымның дамуымен
реттеліп отырады: сауда, қызмет көрсету аясы, ал, екіншісі түрлі
қаржылық ... ... ... ... ... ... ... жеңілдіктерінің өндірістің дамуына әсері ететін
факторлар
Сондықтан, экономикалық өсудің негізі болып табылатын өндірістік
салада шаруашылық жүргізуші субъектлердің табысына салынатын ... 25% -ға ... ... ... бар және одан ... жетіспеушіліктің орнын еңбек ... ... ... аз ... ететін және табыстылығы жоғары
қаржы саласы мен сауда саласында қызмет ... ... ... ... ... ... қонымды және ол
тәжірибемізде бар жағдай (1991жылы қабылданған «ҚР салық жүйесі
туралы» заң күші бар ... ... ... мен ... банктердің пайдасына салынатын салық мөлшерлемесі 45-55%
болды ... ... өсуі мен ... ... ... сомасының өсу
деңгейін салыстыру арқылы салық механизмінің әлеуметтік ... әрі ... ... болады (сурет 6).
Сурет 6 –Экономика салаларындағы өнімді сатудан түскен табыс пен
төленген салықтардың салыстырмалы түрдегі өсу ... ... ... ... ... экономиканың әр саласында қызмет ететін
кәсіпорындар мен ұйымдардың нақты түрде төлеген салықтарының аталған
кәсіпорындардың тауарларды (қызмет, жұмыс) сатудан ... ... өсу ... жоғары екендігін байқауға болады. ... ... ... үшін ... жүйесінің жағымсыз
әлеуметтік салдарларының белгісінің бар екендігін ... ... 2005 жылы ... ... ... анық байқалады. Оның
себебі: республикада нақты сектордың әлі де болса кешеу ... ... ... экономикада қызмет етуі, отандық
тауарларға деген сұраныстың аз және ... ... ... ... айналыстағы кредиттік қаражаттардың үлесінің жоғары
болуы мен инфляция ... өсіп ... ... тұлғалардың
табысына салынатын салықтың және импортталатын тауарлардың бағасына
қосылатын жанама салықтардың жоғары ... ... ... ... ... жүйесі мен
әлеуметтік сала бір бірімен тығыз байланысты және ... ... ... ... басқаруды талап етеді.
Сондықтан, мемлекет салық жүйесі шегіндегі өз қолында тұрған ... оның ... ... ... және ... ... ... әкімшілікті (оның ішінде салық әкімшілігі) жан ... ... ... қолданып бағуы тиіс. Осылардың бәрі кешенді
түрде, үйлесімді қызмет еткенде ... ... ... ... және экономикалық тұрғыдан ұтымды да жағымды болмақ.
3 Тарау . ... ... ... ... ... жетілдіру жолдары
3.1. Қазақастан Республикасындағы аграрлық секторға арналған салық ... ... ... ... ... ... ... сияқты қысқа мерзімде мемлекеттік салық жүйесіне заң ... ... ... ... Салық ревормасының концепциясы 1992 ... ... екі ... бар: ... ... жаңа салық
салу жүйесінде іс-қимыл тұжырымында істелген, және екіншісі (1996-2007жж)
салық жүйесін өзінің ... құру мен ... ... ... ... етеді.
«Салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... Республикасының заңында 2003жылы сәуірде бұл процессте бірінші
кезең аяқталды. Бірақ бұл заң қатаң бәсеке білдірмеді, керісінше ... ... ... ... ... ... ... ҚР
Перзиденттінің Жарлығы мен Заңдары бойынша 1999жылға дейін осы құжатқа
енгізілді.
«Салық және ... ... ... да ... ... ... енгізілетін өзгерістер мен толықтыруларң Үкімет ұсынған ... 16 ... ҚР ... ... ... заң ... бағытталған және кәсіпорынның инвестициялық іс-әрекетінің ұлғаюына
жаңа Салық Кодексінің өңделу жолында ... ... ... ... ... жүйесі өзінен нені көрсетеді? Экономикасы
нарықтық қатынастарға негізделген ... елде ( бұл ... ... ... ... ... ... болсын) салық 2 қызмет атқарады:
вискалды ( мемлекеттік бюджетке қаржыны жұмылдыру) және ... ... ... ... ... және экономикалық
қызметтің басты бағыттардағы салық жеңілдіктері арқылы).
Сонымен салықтардың экономикалық ... ... бар, ... – салық төлеуші (заңды немесе жеке ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің бюджет қаржыларын
шоғырландыру артта, онда әлеуметтік бағдарламаларда көбейеді. ... ... ... ( ... ... беру немесе медициналық қызмет көрсету,
мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру және ... ... ... қорғау бағдарламасы).
Осылармен қатар, практика көрсеткендей, ... ... ... жинақтаудың салмағы төмендеуде. Нарықтық даму ... ... осы ... ... болады, мемлекеттік бюджеттің салық
жасаулары есебінен өсуі , ... емес ... ... ... ... ... сектор инвестициясынан көп. Ал салықтың ... ... ... ... ... ... салық салымының
жеңілдік жасаған пайда болады.
Қазақстан – ТМД елдерінің ішіндегі салық саясатын экономика өсіруге
және бұрыннан дайындалған стратегия ... ... ел ... ... ұлттық экономика саласындағы мемлекеттік меншіктің үлесінің минималды
мөлшерге жеткенін көрсетеді( 1999жылы тіркелген заңды тұлғалардың 18% ... ... ие). Бұл ... ... ... ... ... көбейту емес, оның экономиканы реттеудің басты
механизмі және салық саясатын халық шаруашылығының дамуының басты механизмі
ретінде ... ... ... ... Республикасының салық саясатының басты бағыттары:
- азаматтарды қорғауға бағытталған мемлекеттік бағдарламаларды ... ... ... ... ... ... ... салаларын дамыту;
- салық мөлшерлемесін көтеру арқылы емес, салық ... жеке ... ... санын көбейту арқылы бюджет табыстарын
қалыптастыру.
Қазақстан Республикасының ... 17 ... түрі ... ... тікелей және жанамаға ... ... ... мүліктік жағдайымен тікелей байланысты емес) ҚҚС және
акциздер жатады. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... және де олар ... төлеушінің мүлікке немесе табысқа ... (бұл – ... ... ... салық, әлеуіметтік салық, жер салығы,
мүлікке байланысты салық түрлері, пайдалы қазбаларды қолдануға ... ... ... ... 70% салық түсімдері есебінен, 90%
мемлекеттік меншік және салықтық емес түсімдерден ... ... ... ... ... ... жеке тұрғындарды қамту жөнінен, жене
тұрғындарды қамту ... ... ... орын ... жеке тұлғалардан табыс салығы;
- заңды тұлғалардан табыс салығы (немесе бөлінбеген пайдаға салынған
салық);
- қосымша құн ... ... ... ... Қазақстан мен Ресей мемлекеттерінде мемлекеттік
бюджетке түскен ... ... ... ... ... салыстырайық (1-
кесте).
Қазақстан мен Ресей мемлекеттерінің бюджеттік табыстарының
қалыптасуындағы ... ... ... (%). ... ... | ... | ... ... ... және де | 100 | 100 ... ... | 12 | 13 ... салығы | 18 | 18 ... | 40 | 29 ... ... | 12 | 24 ... | 18 | 16 ... ... ... ... ҚҚС ... ... осы ҚҚС
төлемдері өндіріс саласымен ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік салық салымдары (социалистік
елдерде таралған) бізде екі есе аз. Бұл (басқа вакторлармен қатар) Ресейді
Қазақстанмен салыстырғанда, ... ... ... ... алға
шыққанын байқатады. Егерде Ресейде қызмет көрсету саласы ... ... ... ... ... ... ... онда Қазақстанда бұл
сала нарықтық негізге ауыстырылға, яғни мемлекеттік емес ұйымдар қоғамдағы
жергілікті халыққа қызмет ... ... ... табыс салығы Қазақстан Республикасында
тікелей салық болып есептеледі және Қазақстанның әрбір тұрғыны өзінің ... ... оны жыл ... ... міндетті. Қазақстанда барлық
салық жинақтары бойынша іріктемелі тәсілді қолдану байқалады. Жеке ... ... ... ... санаттары бар салық төлеушілер санының
көптігі анықталды. Табыс ... ... ... ... негізінен
жағдайлары төмен және әлеуметтік қорғалмаған тұрғындарға берілген. ... ... ... 5% ... ... минималды мөлшерлемесіне тең,
бірақ салық салынатын табыс үлесі жиынтық табыстан аз болады, ал әлеуметтік
қорғалмаған ... ... ( ... ҰОС қатысушылар және т.б.)
көбірек. Бұларды салыстыру үшін: Ресейдегі табыс салығының ... ... 12% ... ... 13% болды. Қазақстан
экономистерінің есептері бойынша жылдық табыс ... кем емес ... ... одан ... ... 10%, ал жылдық табыс 3000$ жоғары болса 30% алынады.
Н. Назарбаев Үкіметпен бірге «« ... ... ... мен ... ... жөнінде талқылау жасалғанда мынаны ... ... 53% – ... ... ал 40%-10% ... Тек 7%-ы 20-30 %-дық мөлшерлемемен төлейді./1/
( Салыстыру үшін Ресейде жағдайлары ... ... ... ... ... ... жөнінде ешбір сұрақ талқыланбауда, керісінше
қазіргі кезде табыс салығының мөлшерлемесі 15% өсіруі ... ... ... Салық Кодексінде жағдайлары төмен ... ... ... ... ... стандартқа жақындау.
Қазақстанның салық жүйесінің нарыққа бейімделуі неден байқалады?
Нарықтық ревормада 2001 ... 1 ... ҚҚС ... ... ... ... ... 26%-дан 21%-ға кемітуі. /2/
Пезиденттіміз Н.Назарбаев былай деді: « Салықтың бұлай төмендеуі
техникалық жабдықтардың жаңаруына және ұлттық экономикадағы ... ... ... ... ... күтілуде. Мемлекет ... ... үшін ... бюджеттің қаржыларын шоғырландырайын
деген жоқ, керісінше, ... ... ... ... ... ... ... өсіруге ұмтылуда. Осы мақсатта халық
шаруашылығының басты салаларын дамытуда инвестициялап жатқан ... ... ... ... Мұндай жеңілдіктер заңды тұлғаларға тек
« тікелей инвестициялауды ... ... ... ҚР ... ... ... ... органдардың заңды тұлғалармен ... ... ... ғана ... ... Республикасының нарықтық
өзгерістерге әсер ететін салықтың негізгі түрлерін сипаттаймыз.
Заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... табылады. Ол Қазақстанның жеткілікті қамтамасыз
етілген ... ... әсер ... ... ... ... салыққа берілген жеңілдіктер мөлшерлемесі түрленбелі(0-30%).
Сондықтан мемлекеттік жанама түрде кәсіпорын ... әсер ете ... ... қоры – ... ... Пайдаға салынатын салық жеңілдіктері басты
салығы ашылған өндіріс ... ... ... халық шаруашылығын
жаңа салаларында ашылған біріккен кәсіпорындарға 5 жыл пайда салығынан
босату жеңілдіктері беріледі.
ҚҚС – жаңа ... ... ... Ол салық төлеушінің мүліктің
жағдайына тікелей әсер етпейді, бірақ оның көлемі өндірілген ... ... ... жатады. Бірақ ұл жердегі ... ... ... ... ... ... өндіруден түскен пайда және ... ... ... ... ҚҚС ... ... ... бюджетінің негізін құрайды – 40%-ға ... ... 20 % - 16%-ға ... 2 ... ... мүмкін:
Біріншіден ҚР-ның экономикалық динамикасының тұрақтануы, екіншіден
мемлекеттік бюджеттің ... ... ... осы ... ... 2007 жыл – 40% ... Осы ... төленбеуі
кәсіпорындардың инвестициялық қызметтеріне ынталандыру және негізгі
қорларының жаңаруына ... ... ... ... ... ... ... жүйесін Европаның дамыған елдеріндегідей
болды. (1990 жылы ... ҚҚС -15%, ... -14%, ... ... ... ... салық сияқты өндірістің басты салаларына және кіші
бизнестің дамуына арналған іріктелмелі ... ... де ... ... БАҚ ... бұл салықты төлеуден босатылған.
Әлеуметтік салық тікелей салық болғанымен ... оны ... ... ... байланысты төлейді. Бұл салықта мемлекеттің ... ... және ... ... ... ... жатыр. Әлеуметтік салық жұмыспен қамту және жәрдемдесу ...... ... қорының 2%, медициналық сақтандыру қорының ... ... ... 15% және әлеуметтік қамтамасыздандырудың 1%
құрайды. Ресейде бұл салық 2003жылы 38,6%-дан 2001жылы 35,6% төленді. Бұған
кіретіндер: медициналық ... ... 3,6%, ... ... ... ... қамтамасыздандыру 28% құрайды.
Бұл салықтың көмегінен қоғамдық ... ... ... ... ... ... туады. Ресейдегі
әлеуметтік салықтың үлкендігі нарықтық өзгеруге кері әсер етуімен қатар
еңбекті төлеу қорының ... ... және ... мемлекеттік бюджеттерінің шығындарының
құрылымдарын салыстырсақ екі мемлекеттің салық саясатыда ... ... үшін ... да ... ... 2- ... ... АҚШ, Қазақстанның мемлекеттік бюджет
шығындарының құрылымы . 2-кесте
|Мемлекет, жыл|Барлық |Әлеуметтік ... ... |
| ... ... |қызмет |қоғамдық тәртіп|
|Қазақстан | | | | ... |100 |37 |34 |11 ... |100 |44 |8 |13 ... | | | | ... |100 |22 |29 |16 ... |100 |36 |22 |13 ... | | | | ... |100 |33 |14* |16 ... |100 |29 |14* |15 ... ... ... (8%), және ... мен тағы басқа көмеке
(6%)
Қазіргі таңда Қазақстанда экономиканың ырықтандыру нысаны
өтуде. Осы кезде халық шаруашылығына ... ... ... ... ... қызметке жұмсалған ... ... ... ... ... ... 2007 жылы ... (3%-дан 8%-ға жалпы бюджет шығыны өсті). Мемлекет тұрғындардың өмір
сүруін қамтамасыз ... көп ... ... Мысалы: алдағы көрсетілген период
ішінде әлеуметтік қажеттілікке жұмсалған мемлекеттік бюджет шығыны 7%-ға
өсті. (37%-дан 44%-ға ... ... ... өсті). Қазақстанның салық
саясаты социалистік елдер үшін ... ... ... ...... ... жекешелендіру, интерактивті әдістер мен қуатты шаралар
блогы арқылы ... ... ... нарықтық экономика
жағдайларында басқару.
Осы көрсеткіш Ресей мен ... ... 2007 ... ... ... және ... ... төмен мөлшерлемесі
кезінде жүзеге асты, сонымен қатар Қазақстан Ресейге ... ... ... ревормалауды жүзеге асырып үлгерді, яғни ... ... ... ... ... ... ... нарықтық
қатынастырға осы қызметтердің бір ... ... Бұл ... үй шаруашылығына жұмсалған шығындардың құрылымының ... 1990ж ... 2007ж ... ал ... осы жылдары қызмет
көрсетуде жұмсалған шығындардың ... 12%-14% ... ... ... ... ... АҚШ немесе Жапонияда 60% құрады.
Бұл жерде мынаны ... жөн, ... ... ... ... ... ... экономикасы дамыған
елдердікіне жақындауда, ... ... ... ... ... ... ... дамушы елдерге ұқсайды. Жалпы Қазақстан
Республикасының саляқ саясатының мақсаты бюджет шығындарын ... ... ... ... 2007ж 21,6% ... ... ... Ресей – 28% ,ал
АҚШ –та 39%) оны әлеуметтік маңызы бар қызметке қолдану.
3.2. Қазақстандағы салық жүйесіндегі өзгерістер
Қазақстан ... 1991 ... ... ... «
Қазақстан Республикасындағы салық жүйесі ... ... ... салық жүйесін құрудың ең алғашқы бастамасы болып ... ... ... ... ... ... ... Осы
мезгілден бастап ел экономикасында бұрын болмаған жаңа ... іске ... ... атап ... ... ... еркіндігі; меншік
түрлерінің бір-біріне өзара тепе-теңдігі; шаруашылық жүргізуші субъектілер
мен мемлекет арасындағы қатыстардың құқықтық негізінде ... ... заң ... ... ... мен ... қызметі органдарының
құқықтары мен міндеттері, республикалық және ... ... да ... байланысты қызметтері, құқықтары мен міндеттері
айқын бекітілді.
Қабылданған Заңға сәйкес 1992 ... ... ... ...... мемлекеттік салықтар;
11 – міндетті түрде төленетін жергілікті салықтар мен алымдар;
18 – жергілікті салықтар мен алымдар енгізілді.
Салықтар ... ... ... ... ... ... қосылған
құнға салынатын салық және т.б.салықтар құрады.
Қазақстан Республикасының салық жүйесін ... ең ... ... ... ... ... ... ел экономикасын ревормалау-дағы
маңызы мен алар орны ерекше.
Дегенмен, өмірге келген ... жаңа ... ... қатар кемшіліктер де бұл Заңда да тыс қалмаған ... ... ... ... ... ... ... бірқатар
шешуін таппаған мәселелер, кемшіліктер мен жетіспеушіліктер аз емес.
Әрине, бұл ... ... ... де бар. ... ... ... салық жүйесін құрғанда елімізде жиынтықталған ғылыми немесе ... ... жоқ. ... ... ... да, ... төлеушілер де мұндай
жаңа бастамаға психологиялық жағынан дайын еместігі көрінді. Еліміздің
алғаш қабылдаған ... ... біз ... ... кеткен дүниежүзілік
тәжірбиеде қолданып келген салық принциптері сақталмады. ... ... ... ... ... ... ... жауап беруге
мүмкіндік болмады. Ең бастысы салық жүйесінің өндірісті ... ... ... ... ... құраудағы өз рөлін жете атқара алмауы, яғни
салық көзі табыс немесе пайда емес, керісінше ... ... ... ... ... ... анықтаудың қиындығы, шектен тыс
дәлелсіз берілген салық жеңілдіктері, салық ставкаларының бір салық бойынша
бірнеше ... ... ... ... салудың негіздерінің тыс қалуы және
т.б. кемшіліктер салық жүйесінің одан ары ... ... ... ... ... Үкіметі 2003 жылдың басында салық ревормасының ұзақ
мерзімде ... ... Бұл ... ... салық жүйесін
салық заңдылығын бірте-бірте халықаралық ... салу ... ... етуге жеткізу көзделген.
Осы концепцияны іс жүзіне ... ... ... Қазақстан
Республикасы Президеғнтінің 24.04.95 жылы қабылдаған Заң күші бар «Салық
және бюджетке ... ... да ... ... туралың Жарлығы болып
табылады. Қазақстан Республикасында 2003 ... ... ... ... ... жүйесі іске қосылды. Бұл жаңа салық жүйесі біршама болса да
нарықтық қатынастар талабына ... ... ... ... ... ... ... 42 түрлі салықтар мен алымдардың саны ... ... ... мен алымдар саны 11-ге жеткізілген.
Салықтың ең басты түрі болып табысқа салынатын салық, яғни пайда емес
табыстан салық алынатын ... ... ... ... сақталып, салық салуда
қарапайымдылық, ... ... ... ... өз шешімін
тапқан.
Қазақстан Республикасы Президентрінің 2003 ... 21- ... Заң күші бар ... Республикасының кейбір заң актілеріне
өзгерістер мен ... ... ... ... 1996 жылдың 1-
қаңтарынан бастап салық жүйесіне бірқатар өзгерістер енгізді.
Енгізілген өзгерістер мен ... ... мына ... ... салық салынбайтын минимумды анықтауда, ең төменгі жалақы орнына ... ... ... ... ... ... ... жасайтын заңды тұлғалар,
табыс салығын 20 проценттік ставка ... ... ... ... тұлғалардың жалақыға жұмсалатын шығындары шектеліп, белгіленген
нормадан асқан жалақыға жұмсалған шығындарға салық салынады;
- жер ... ... ... ... ... ... алдында Бас салық инспекциясынан салытық экспертизадан өтулері тиіс.
Салық жүйесінің бір орында, өзгеріссіз ... ... ... ... ... ... ... қатынастарға көшу жолында қалыптасатын іс-
тәжірбиелер, экономикасы дамыған елдердің ... ... ... ... де ... дамып, бара-бара жақсара түсуі тиіс.
Қазастан Республикасының Мемлекеттік бюджетіне ... ... ... жалпы мемлекеттік салықтардың үлес салмағы
(3-кесте)
| |1998ж |2007ж ... | | |ысы ... ... түсетін салықтық | | | ...... |100 |100 |100 ... ... | | | ... ... ... |64,1 |68,5 |70,8 ... ... меғн ... |35,9 |31,5 |29,2 ... жылы ... ... ... қазақстандық салық заңнамасын
дамытудың маңызды кезеңі болады, ол ... ... ... ... бір ... ... отырып, алдындағы жылдары құрылған салық
жүйесінің ... ... ... ... ісі ... құқықтық нормаларды біріктіретін және жүйе-
лейтін, қоғамдық қатынастарды реттейтін, кеден рәсімдерін оңайлатуға және
сонымен бір мезгілде ... ... ... ... ... барынша пайдаланатын Қазақстан Республикасының Кеден кодексі
қолданысқа енгізілді.
Салық ... ... оң ... қатар елдің
экономикалық өсуі және инвестициялық ахуалды ... үшін ... ету ... ... ... ... проблемасы шешілмеген
күйіндк қалып отыр.
Қолданыстағы салық заңнамасының ережелері жеке ... ... ... емес айналымнан шығаруға, негізгі жабдықтарды ұдайы өндіру
мен жаңартуға инвестициялар салу үшін ... ... ... ... ... ... ... пәрменді тетіктері жоқ, бұл
ғылымды көп қажет ететін және жоғарғы технологиялы өндірістердің дамуына
белгілі ... кері әсер ... ... ... ... салу ... одан әрі ... қажет.
Мақсаттары
Республикада жүргізілетін салық саясатының ... ... одан әрі ... инновациялық белсенділікті ынталан-
дыру, төлем қабілеті бар сұранымды ... үшін ... ... ... ... ... табылады.
Шешу жолдары
Әлеуметтік салық бойынша ставкалардың регрессивті шәкілін және табыс
салығы бойынша неғұрлым ырықты ставка шәкілін белгілеу;
қосылған құн ... ... ... және ... ... оның ... қосыл-ған құн үлесі жоғары ... үшін ... ... ... ... ... ... амортизациялық саясатты
жетілдіру;мұнай операцияларына салық салуды жетілдіру;салық ... ... ... ... ... ... және ауыл ... тауар өндірушілер
үшін жағдайлар жасау ... ... ... режимдерді нормаларының
әдіснамасы мен оларға әкімшілік жүргізудің нормаларын жетілдіру.
Салық ... ... ... ... ... ... салу ... төмендетуге мүмкіндік береді, бұл экономикалық өсу қарқынын одан әрі
арттыруға ынталандырады.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жасау, заңсыз көлеңкелі айналымды қысқарту, салық
салынатын базаны кеңейту есебінен жүргізілетін болады.
3.3. . Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... байлықтарды өндірушілердің табыстары әлемдік
бағаға байланысты екенін ескере отырып,оларға ... ... ... ... енгізген дұрыс болар еді. Егер шикізаттың қалыптасқан
бағасы орташа көрсеткіштен ... ... ... онда ... ... ... бағаның артық мөлшеріндегідей пайызда қосымша
табыс табады. Бұл артық табыс мөлшері қазіргі ... ... ... ... ... ... алынып отыр. Бұл аталған ... ... ... ішкі пайда нормасын анықтау кезінде оның мөлшеріне әр
түрллі себептер мен ... ... әсер етуі ... ... ... қайта-қайта қарастырып, отыру қажет, өйткені шикізатың
әлемдік бағасы күн сайын өзгерістерге ұшырауы мүмкін.
Аталған ... жою үшін ... ... ... ... ... ... ішкі пайда нормасынан шикізаттың сатылу
уақытындағы қалыптасқан ... ... мен ... ... ... ... шығындардың айырмасына ауыстыру керек. Бұл арада
неліктен шикізаттың сатылу бағасы ... ... ... қалыптасқан
әлемдік баға алынып отыр? Оған себеп, кез келген шикізатты болсын, ... ... ... ... ... жасалған келісім
шарттарында төмендетіп жазып, сөйтіп табыс мөлшерін азайтып көрсетуі әбден
мүмкін, ал ... бір ... ... шикізат бағасын кемітіп көрсетту
мүмкін емес және оның ... ... онша ... ... ... ... ... құны мен тасымал шығынын анықтау көп жағдайда
тұрақты болып қалады. Бұл арадда экспорттаушы ... ... орын алуы ... ... Қазақстан шикізаты сапасының төмендігі.
Шын мәнінде туындайтын қайшылықтардй реттестіру қиын емес.
Егер экспортталатын шикізаттың ... ... күрт ... ... ... қалай шешілмек деген сұрақтың қойылуы сөзсіз.
Оған жауап беру үшін, мұндай ... ... үшін ... ... ... Егер ... ... төмендеуіне қарамастан
шикізатты экспорттау еліміз үшін маңызды болып қала берсе, онда ... ... ... ... көрсету аса қажет. Салық салу
жағынан шикізатты экспорттаушылар үшін ... ... ... ... ... пропорционалды түрде табыс салығы ставкасын да азайту
қажет. Мұндай әрекет шикізатты өндірушілер мен ... үшін ... ... еді. Әрине, салықтай көмектің де белгілі бір шегі ... ... ... ... әлемдік бағасы белгілі бір деңгейден
төмендеп кететін болса, ондда мұндай ... ... ... ... ... ... қолданылып келген үстеме пайдаға
салынатын салықты алып тастап, бір ғана прогрессивті табыс ... ... ... еді.
Осы аталған салық төлеушілер мен еліміздің ... орын ... ... ... ... қарауға болады. Өйткені
монополиялық кәсіпорындар өз кезегінде ... ... табу ... өздерінің
тауар немесе қызмет бағаларын қайта-қайта көбейтуге құштар болып отыр.
Мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... ... бір ... орын алғанымен, әр түрлі жолдармен монополиялық
кәсіпорындар әлі де болса мұндай ... ... ... жоқ. ... ... өсуіне кедергі болатын әкімшілік жүйеден бөлек экономикалық
жол да орын ... тиіс ... ... ... жағдайда болуын
ынталандыратын салықтың қажеттілігінде болып отыр. ... ... ... ... тұрғындардың өміріне аса қажетті ... үшін ... ... ... ... 12% ... ... Яғни кәсіпорын осы нормадан артық тапқан табысын салық ... ... ... ... ... ... ... халыққа
комуналды қызметтер көрсетіп отырған жеке және мемлекеттік кәсіпорындар
үшін мемлекеттік тарапынан мұндай қысымдық көрсету ... ... ... ... Мысалы, инвестиция жасаған компания аталған саладан өз
қаржысын алып, пайда нормасы жоғары ... ... ... ... әбден
мүмкін. Сондықтан Қазақстандық ... үшін ішкі ... ... ... ... ... ... дейін көтеруге болады.
Мемлекеттік кіріс министрлігі мен монополияға қарсы комитет монополиялық
кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... отыратын болса, жеткілікті болар еді. Осындай шаралардың
нәтижесінде мемлекеттік бюджетке түсетін ... ... ... бірге
Қазақстандық тұтынушылар үшін ... ... ... ... ... ... ... монополиялық кәсіпорындар
бағаның көтерілуіне айтарлықтай қызықпайтын ... ... ... кәсіпорынның пайда мөлшері еш өзгермейді. Мемлекет тарапынан
болатын мұндай әрекет нарықтық қатынастарға ешқандай кедергі ... бұл ... ... мемелкеттің экономиканы ... бір жолы ... ... бір ... жүрген мәселенің бірі-жеке тұлғалардың ... ... ... ... таңда кәсіпорындарда қызмет
атқаратын жеке тұлғалардың жалақыларына екі түрлі: ... ... ... ... салынады. Сонымен қатар міндетті түрде жалақының он пайызы
зейнетақы қорына аударылады. ... ... ... ... ... ... қарайтын болсақ, онда жалақы ... ... ... ... ... ... ... қоры неғұрлым
көбейген сайын кәсіпорындар әлеуметтік салықты ... көп ... ... ... ... ... ... мүдделі емес деген сөз.
Жалақы мөлшерін көбейткен күннің өзінде кәсіпорындар әр түрлі жолдармен
нақты жалақы ... ... ... ... ... ... ... алдында қалайша еліміздің азаматтарының орташа жалақы мөлшерін
көтеруге ынталандыруға ... ... ... тұр.
Қазақстан салық жүйесінде орын алып отырған әлеуметтік ... ... өз ... жалақы мөлшерін көбейтуін ынталандыру
тұрмақ, керісінше бұл салықтан қалай құтылуды ойлап, ... ... ... Мәселе тек әлеуметтік салық ставкасының жоғарылығында ғана
болып отырған жоқ, сонымен қатар бұл салық ... ... да ... ... ... ... салықтың ставкасы 4-12 пайыз аралығында
болып, оны тек ... ... ... ... алушылармен бөлісіп
төлейді. Қазақстанның ... ... ... әлеуметтік салықтың
ауыртпалығынан құтылғанымен, жалақы төлеуші компанияларға үлкен ... ... ... ... жалпы жалақы қоры орташа ... ... ... 40-70 ... ... ал осы уақытқа дейін
әлеуметтік ... ... 26 ... ... ... ... ... 18 пайызына дейінгі мөлшерін ... ... ... ... ... болады екен. Бұған 30 пайыздық заңды тұлғаларға
салынатын табыс салығын қосатын болсақ, ... ... ... ... екенін көруге болады.
Тәжірибе көрсеткендей, компаниялардың басым көпшілігі ... ... ... ... пайдаланып, салық комитеттеріне шын
жалақы қорының тек 30-40% пайыздайын ғана ... ... ... ... ... ... да жеткілікті және ондайларға көп алғыс
айту қажет.
Осы аталған ... ... ... ... ... Әлеуметтік
салықты төлеуші компанияларға жүктелген ауырпалықты жеңілдетуді ... ... ... салу ... ... азайту арқылы
жүргізуге болады. Әлеуметтік салықтың салынатын базасы жалақы ... осы ... ... ... қоры мөлшерін азайту қажет. ... ең ... ... ... ... жалақы қорын анықтау қажет және
жалақы қорындағы тек сол мөлшерге дейінгі ... ... ... ... ал ... мөлшерден артық жалақыға ... ... ... ... ... Мысалы, әлеуметтік салық салынбайтын бір ... ... ... 45000 ... ... ... онды жалақы қоры
300000 теңгені құрайтын компания төмендегідей ретте өз ... ... ... төлейтін болады.
теңгеден артық жалақы алады, ал жалақы қоры бойынша ... ... ... ... ... Яғни ... қожайындары өз
қызметкерлерінің жалақыларын ... ... ... ... ... Сонымен мұндай өзгерістер компаниялар үшін өте тиімді
болып табылады, ал мемлекет ... ... ... ... ... ... беру үшін ең ... әлеуметтік салықты төлейтін
және төлемейтін компаниялардың арақатынасын есептеу қажет. Шын ... ... ... жалақылары бар компаниялардың көпшілігі әлеуметтік
салықты төлемейтіндер болып табылады. Егер осы өзгерісті енгізе ... ... ... ... ... барлығына дұрыс
түсініктеме жүргізілсе, бұл өзгерістен ... ... үшін ... ... ... көрсетілген әлеуметтік салық төленбейтін деңгей 45000 теңге
шамасында алынған, бұл мөлшер 15000 теңгеден үш есе көп, ол ... ... ... ... компаниялардың жалақы қоры республика бойынша
айтарлықтай өзгерістерге ұшырамайды. Қазіргі таңда республика Президентінің
басшылығымен ... ... ... 26 пайыздан 21 пайызға ... ... ... ... бойынша аталған өзгерістердің
нәтижесінде ... ... ... ... ... ... айтарлықтай болар еді.
Республикамызда өмір сүріп отырған жалақылары ... ... ... ... жеңілдіктер қарастырылмаған деуге болады. Мысалы, салық
заңында жеке тұлғалардың ... ... ... ... жеке ... үшін ... – бір айлық есептеу көрсеткіші деңгейінде
және әрбір бір айлық есептеу ... ... ... табатын немесе
мүлдем табысы жоқ әрбір жанұя мүшесі үшін бір айлық ... ... ... ... ... етіледі. Яғни жалақы мөлшері 45000 теңге
болатын және жалақысы 4500 теңгені құрайтын жеке ... ... ... ... ... Бұл ... әділдікке жатпайды, ал
салықтардың классикалық үлгісі бойынша әділдік принципі ... ... ... ... ... ... жылдар аралығындағы бюджетке төленген салықтардың
Шын мәнінде жалақылары бір-бірінен өте алшақ жатқан жеке тұлғалар ... ... ... ... ... әр түрлі болады. Жалақысы ең
төменгі деңгейге жақынырақ болатын тұлғалар үшін ... ... рөлі ... болып табылса, ал жалақылары орта деңгейден
жоғары ... үшін ... бары не, жоғы не, ... Тәжірибеде
жүзінен қарайтын болсақ, жергілікті ... ... жеке ... ... ... дұрыс және заңдды болуын қадағалау
үшін, кәсіпорындардан ай ... ... ... ... ... де ... таппайтындығын айқындайтын құжаттарды талап ете алады.
Шынында да ай ... кез ... ... ... да бір өзгерістер болып жатуы
әбден мүмкін.
6-кесте
Республика бойынша салық түсімдері*
|Салық түрлері ... ... ... |% |
| ... ... | ... |
|Әлеуеттік салық |45 710,4 |92 324,8 ... |49,5 ... ... салынған |39 290,2 |73 708,9 |-34418,7 |53,3 ... | | | | ... ... мен |25 751,7 |57 958,5 ... |44,4 ... | | | | ... ... ... |23 865,5 |41 178,2 ... |58,0 ... тұлғаларының мүлігіне|6986,2 |1607Й.5 |- 9 092,3 |43,5 ... ... | | | | ... ... ... 694,5 |9 422,5 |- 6 728,0 |28,6 ... салынған акциз|3 809,8 |10 082,5 |- 6 272,8 |37,8 ... ... |1 182,8 |4 190,0 |- 3 007,2 |28,2 ... ... |672,5 |1 474,3 1 |-801,8 |45,6 ... ... ... |360,7 |1 049,9 |- 689,2 |34,4 ... салық | | | | |
* ҚР ... ... ... 2007 ... объективтті және субъективті жақтарды ескере отырып, келесі
ұсыныстарды қозғауға ... ... жеке ... ... ... ... және оны тек табысы төмендегілерге ... ... ... салығынан ең төменгі жалақы алушыларды босату.
Қолданылып жүрген шегерімнің өзі өте елеусіз болғандықтан, бір ... ... ... де ... ... бола ... Сондықтан
жеке тұлғалардың табыс салығына қолданылатын шегерімнің мөлшерін ең ... ... ... ... ... қазіргі таңдағы ең төменгі жалақы
4500 ... ... ... ... ... ... ... мүлдем табыс
салығынан босатылады деген сөз.
Ал орташа және жоғары деңгейдегі мөлшерде ... ... ... ... ... қажет. Егер Қазақстандағы орташа жалақы
1500 теңгені құрайтын болса, онда осы ... ... ... бір ... ... ... ... шегерім қолданылып, ал әрбір табысы төмен
немесе мүлдем жоқ ... ... үшін ... бір ... ... деңгейінде шегерім жасалғаны жөн. Қалған жеке ... ... ... ... ... табыс табушыларға ешқандай да шегерімдерді
қолдану қажет ... егер ... ... ... жеке тұлғаларға
салынатын табыс салығына осындай өзгерістерді енгізетін болсақ, табысы өте
төменгі дәрежедегі азаматтарымызға едәуір көмек жасаған болар ... ... ... ... ... да ... шекпейді, керісінше, табысы
орташа деңгейден жоғары ... ... ... ... ... алып тастағанның арқасында мемлекетіміздің
бюджетінің ... жағы ... ... айтқанда, жоғарыда аталған ұсыныстарды жүзеге ... ... ал ... ... экономикалық тиімділік айтарлықтай болары
анық.
ҚОРЫТЫНДЫ
Салық жүйесі жалпы халықтың әлеуметтік дамуына, білім беру ... ... ... жетілуіне, жаңа жұмыс ... ... ... ... ... Ал, ... ... осыларға қатысты тәжірибелік және теориялық жағынан мәні бар
тұжырымдар жасауға мүмкіндік береді.
1. Салықтық қатынастар тарихи және экономикалық ... ... оның ... ... ... ... ... шешу кезіндегі тигізетін әсері терең де ауқымды бола
бастайды. Осыған орай салық және ... салу ... ... ... мән-мағына беруге болады.
2. Салық салудың ... ... ... ... қоғамның өмір сүру деңгейіне қатысты қандай да бір
жағымды және ... ... ... Ал, ... ... ... ... реттеу тетіктері: салық объектілері, ... мен ... ... ... ... ... ... нарықтық мемлекеттердің тәжірибесін ... ... ... ... ... ... ... әкелетін
қағиданы бөліп қарастыруға мүмкіндік береді, яғни салық салу
саласындағы ... ... ... ... ... ... анықталуы қажет.
Әділетті салық жүйесінің негізгі қағидаларының бірі салық төлеушілер
арасындағы теңдіктің сақталуы. Осыған байланысты, көбінесе ... ... ... кәсіпорыннан қарағанда жеке тұлғалар мен
әлеуметтік топтар болжауға неғұрлым ... ... ... ... ...... ... жалпы
сипатына тоқталып, талдау кезінде пайда болған ... ... ... Республикада жалпы экономикалық өсу
үрдісі пайда болған және ол, көбінесе табиғи ресурстар мен шикізат
өндірісіне негізделген және ... және ... ... ... ауыл шаруашылығы мен өндірістің жалпы ішкі өнімдегі үлесі
төмендеген; республикадағы халықтың өмір сүру ... ... ... ... және ... ішілік табыстар
теңсіздігі әлі де болса ... ... ... ... білім беру, мәдениет және ... ... ... жеке
тұлғалардың табысы төмен;
5. Жұмыстың маңызды тұстарының бірі әлеуметтік ... ... ... ... ... жүйесінің қазіргі жағдайы. Осы
орайда, Қазақстан Республикасының қазіргі кездегі салық жүйесінің
әлеуметтік мәні мынада: мемлекет ... ... ... ... ... ... ... отыр: пайдалылығы басым
экономика салаларын дамыту, халықтың ... ... ... жеке ... қолдау.
Сөйтіп, салық жүйесі бір жағынан салық ауыртпалығын төмендете
отырып салық базасын ... ... ... ... сол ... ... ... көзін ұлғайтуға бағытталған, дегенмен,
зерттеу барысында шешімін таппаған мәселелер әлі де бар ... ... ... ... салмақтаудың негізгі
кезеңі болып, салық жүйесінің әлеуметтік ... ... ... ... Бұл ... ... табу үшін, біздің
тарапымыздан салық жүйесінің әлеуметтік салдарларын салмақтаудың
тікелей және ... ... ... ... мәні ... ... ... функциясымен
түсіндіріледі, өйткені, өзінің негізгі міндетін жүзеге асыра
алмайтын кез – келген жүйенің ... ... ... ... екі
талай. Сонымен бірге, жанама критерийлер кейбір әлеуметтік
бағыттарын, оның ... ден ... ... білім беру, халықты
әлеуметтік қолдау шараларына ... ... ... ... арқылы да сипатталады.
Салық жүйесінің әлеуметтік салдарларын нақты түрде анықтауға,
оның ... ... ... орны маңызды. Оның мәні халықтың
салық ауыртпалығы: бұл көрсеткіш неғұрлым жоғары ... ... ... да ... (түрлі әлеуметтік жағдайлардың, оның
ішінде халықтың табысының төмендеуіне, бағаның өсуіне, ... ... өмір сүру ... төмендеуіне әкеледі).
Салықтың жағымды тікелей әлеуметтік салдары салық ... ... ... жоғарылауымен сипатталуы керек.
7. Қолданыстағы салық жүйесінің әлеуметтік бейімділігінің
қаншалықты екендігіне әлеуметтік салдарларды анықтаудың ... ... ... ... баға ... ... ... тұжырымдар
жасалды.
Соңғы жылдардағы кейбір салықтар бойынша салық мөлшерлемесінің
төмендеп, әлеуметтік сипаттағы ... ... ... ... ... ... ала бастауына байланысты
жан басына ... ... ... ... жан ... ... салықтың мөлшерінен (2004 жылдан бастап)
жоғарылап отырған, яғни, бұл салық ... ... ... оң бағыт алғандығын білдіреді.
Зерттеу нәтижесіне сәйкес, экономиканың бірқатар салаларымен
төленетін салық сомасының өсу қарқыны жоғары, ал ... ... ... өсу ... ... ... төмен. Бұл, салық
салудан туындайтын тіклей әлеуметтік жағымсыз салдарды ... ... ... ... ... әрі ... ... өндіруі үшін мемлекет тарапынан көптеген, салық салу, несиелеу,
инфроқұрылымдық және т.б. бағыттарға негізделген жұмыстар ... ... ... ... ... оңтайландыру барысында
келесі ұсыныстарды атап көрсетуге болады:
− Қазақстандағы ең өзекті деген әлеуметтік ... ... ... ... күнгі бұл бағыттағы қолданылатын салық
жеңілдіктерінің мөлшері әлі де болса жеткіліксіз. Осыған ... ... жеке ... салығы және қосылған ... ... ... ... ... ... жәрдемақысын ең төменгі күн – көріс
деңгейіне дейін жеткізу; ... ... ... оның ... – кешек, тамақ, ойыншықтарды қосылған құн салығынан босату
және соның салдарынан салық жүйесінің ... ... зиян ... ... қауіпті әлеуметтік ауыртпалық туғызуға жағдай жасайтын
ойын автоматтарына акциз мөлшерлемесін жоғарылату керек. Бюджеттің
кіріс көзінің осы ... ... ... толтыру үшін, өзіндік
табыс табатын (салық салудан тыс қосымша табысы бар, ... ... ... салынбайтын табыстары бойынша) жеке тұлғалар табысын
бақылау ... ... ... Жеке ... ... ... үй мәселесін шешуге қолдану, ипотекалық
кредит сыйақысы бойынша шегерімді тек қана тұрғын үй құрылыс жинақ
банкісі бойынша ғана ... ... ... ... ... да ... банк кредитіне де қатысты жасау керек.
− Жалпы ... ... ... ... ... субъектілерінің табыс салығы бойынша салық ... ... 25% ... ... ... асыру, оның есесіне
қаржылық қызмет көрсетумен айналысатын ... ... ... 35%-ға ... ... ол, ... ... салық
ауыртпалығының төмендеуіне және айналымдағы несиелік қаражаттың
азаюына, инфляция ... ... ... ... ... ... ... өз жұмысшыларының әлеуметтік
жағдайын көтеруіне ықпал етудің ... – бір ... ... реттеу.
Қазіргі кездегі қолданыстағы салық заңнамасында әлеуметтік мәселеге
қатысты салық салынатын табысты түзету бойынша (оның 3% ... ... бар, ... оның ... ... ... өз
жұмыскерлеріне әлеуметтік жағынан қолдау көрсеткен ... ... сол ... мөлшерін алып тастау немесе салық
несиесін беруді қарастыру қажет.
− Жеке табыс салығы бойынша ... ... ... бірдей 10
пайызға келтірілуі оның «табыстарды теңестіру» рөлін ... ... ... ... ... ... жол береді,
зерттеулер көрсеткендей халықтың табысы ондай салық сомасын беретін
деңгейге жеткен жоқ, осыған орай, мөлшерлемені 10% -дан 8% ... ... ... ... ... ... топ» өкілдері саналатын ғылым, білім
беру мен денсаулық сақтау саласында және салық қызметі органы сияқты
мемлекеттік мекеменің ... ... ... ... ... ... қызмет етуіне материалдық және моралдық жағдай
жасау керек.
Осылайша, зерттеулер нәтижесі салық жүйесінің ... ... ... ... белгілі бір деңгейде
жағдай жасайды. Жұмыстың теориялық құндылығы әлеуметтік процесстер
мен салық жүйесінің ... ... ... ұсынылып, салық
салудың әлеуметтік салдарларын салмақтаудың сандық және ... ... ... ... ... ... да ... яғни, оны қолданыстағы салық жүйесіндегі
қалыптасқан жағдайды талдау және салық ... ... ... ... ... ... ... салмақтау үшін
пайдалануға болады.
Пайдаланылған әдебиеттердің тізімі.
Нормативтік заң актілері.
1. Қазақстан ... ... (30 ... ж.)-
А.:Қазақстан, 2003 ж.
2. “Салық және бюджетке төленетін ... да ... ... туралы”
Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу
туралы. Егемен ... 30 ... 2001 ... ҚР-ның 1991 жылғы 25 желтоқсандағы “Қазақстан Республикасында салық
жүйесі туралы” Заңы.
4. ҚР Президентінің 2003 ... 24 ... ... және ... ... да ... төлемдер туралы” Заңы.
5. Бюджет жүйесі туралы: Қазақстан Республикасының Заңы
6. 1999 ж. 31 желтоқсан.
7. Қазақстан ... ... мен ... ... ... ... .№36. Астана, 2006 (65-6ет
8. 5.Назарбаев Н.Ә. ... 1999 ... ... ... . ... 2007г (344 ... 8.Статистический сборник. Госкомстат России. Москва, 2007г (492бет
Арнайы әдебиеттер.
1. Алексеев С.С. “Проблемы теории ... и ... ... лит., ... ... В.И. ... ... М.:Экономика, 2003 ж.
3. Ермекбаева Б.Ж. “Жергілікті салықтар мен ... 2007 ... ... Б.Ж. ... ... ... ... Ильиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы. Алматы. 2006ж (211-235бет
6. Ильясов К.К., ... А.Б., ... Б.Ж. ... және салық
салу”. А.:РИК, 2003 ж.
7. Найманбаев С.М. “Қазақстан Республикасының Қаржылық құқы”. А., Демеу,
1994 ж.
8. Найманбаев С.М. ... ... 1996 ... ... Г.Ж. “Салық: нақтылық және пайдалану тәжірибесі”. ... 1994 ... ... В.В. ... ... ... ... салық жүйесі”
спровочник. Москва: вонд “Құқықтық мәдениет” 2003 ж.
11.Сулейменов М.К., Покровский Б.В., Худяков А.И., Жакенов В.А. ... ... в ... ... А., Жеті ... 1994 ... Худяков А.И. “Қазақстан салық жүйесі: Табысқа салық”А.:Баспа, 1997 ... ... А.И. ... ... жүйесі: салық құқық бұзушылық” А.:Баспа
1997 ж.
14. Худяков А.И. “Қазақстан Республикасының салық құқығы” А.:Жеті Жарғы
2007 ж.
15. Химичева Н.И. “Винансовое ... ... 2001 2002 ... ... төленетін салықтардың көрсеркіштері. Алматы 2003 ж
Микродеңгейдегі салық ауырт
палығы
Салық ауыртпалығының төмендеуі мен ... ... ... түрдегі өсу
қарқыны
Макродеңгей
дегі салық ауырт
палығы
Бюджет шығысын
дағы әлеуметтік шығындар
дың үлесі
Жан басына шаққан
дағы ... ... ... ... әлеуметтік салдарларын анықтаудың жанама критерийі
Салық салудың әлеуметтік салдарларын анықтаудың тікелей критерийі
Халықтың салық ... ... мен ... ... ... өсу ... көрсеткіштері
Негізгі көрсеткіштері
Салық салудың әлеуметтік салдарлары
Салықтық түсімдердің әлеуметтік салаларды қамту көлемі
Салық ауыртпалығының мөлшері
Макро және микро деңгейде салық ... ... ... ... мен
әлеуметтік қамтылу көлемінің жоғарылауы салық салудың жағымды ... ...

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жеңілдіктердің рөлі55 бет
Мемлекеттік салық жүйесі8 бет
Нарықтың салық жүйесі6 бет
Access бағдарламасында мектептің оқу үрдісін автоматтандыру арқылы жұмыс жүйесін жеңілдету17 бет
АТС жұмысын жеңілдету үшін автоматтандырылған басқару жүйелерін пайдалану28 бет
Есептік регистрлердің жеңілдетілген формасын қолданатын шағын кәсіпорындардағы бухгалтерлік есептің әдістемесі11 бет
Жазаны жеңілдетудің тәсілдері11 бет
Желтоқсан жеңіліс емес, жеміс еді4 бет
Жер салығы. Жер салығы бойынша жеңілдіктер10 бет
Жеңіл атлетика6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь