Өнеркәсіптік компанияның қаржы ресурстарын басқару

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 Өнеркәсіптік Компанияның қаржы ресурстарын басқарудың теориялық және әдістемелік аспектілері
1.1 Компанияның қаржы ресурстарын басқарудың мәні, түрлері және қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Компанияның қаржы ресурстарын басқарудың ерекшеліктері ... ... ... ...13
1.3 Компанияның қаржы ресурстарын басқарудың модельдері мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16

2 Өнеркәсіптік Компанияның қаржы ресурстарын басқаруды талдау («Барлау Өндіру «ҚазМұнайГаз» АҚ мысалында)
2.1 Компанияның қаржы.шаруашылық қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ...25
2.2 Қаржы ресурстарды басқарудың көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ...34
2.3 Рентабельділік көрсеткіштерін факторлық талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... .50

3 Өнеркәсіптік Компанияның қаржы ресурстарын басқару тиімділігін арттыру жолдары
3.1 Компанияның қаржылық стратегиясын жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...57
3.2 «Барлау Өндіру «ҚазМұнайГаз» АҚ.ның қаржы ресурстарын басқару көрсеткіштерін болжамдау модельдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...63

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...68

ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...70
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев «Қазақстан – 2030 Барлық Қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы» халыққа Жолдауында: «Біз – саналы да жігерлі халықпыз. Егер ойын ережелері айқын белгіленіп, олардың орындалуы объективті негізде қамтамасыз етілсе, онда Қазақстан азаматтарының нарықтық экономикаға тез бейімделетініне менде күмән болмайды.»/1, 30б./, – деп айтқандай, қазіргі уақытта болып жатқан нарықтық қатынастар Компаниядардың шаруашылық жүргізуші субъект ретінде құқық жағдайларын едәуір нығайтып, олардың көптеген өндірістік және қаржылық мәселелерді өз бетінше шешуіне мол мүмкіншілік ашты. Атап айтқанда, ішкі және сыртқы нарықта білікті серікті талдауға қол жетті, өйткені болашақтағы бірлескен іс-әрекеттің тиімділігі көбінесе осыған байланысты болады. Компаниядар бұрынғыдай жоғары жақтың сілтеуімен емес, контрагенттерді (жабдықтаушы, сатып алушы, мердігер, банк және т.б.) қазіргі кезде өз қалауы бойынша алады. Олардың өздеріне іскер серіктерді қаншалықты дәл қатесіз талдауымен нарықтық қатынастар негізінде мүмкіндігінше тез және дұрыс бағдар тауып, ұстауына қарай жұмыстарының тиімділігі әр түрлі болады. Басқаша айтқанда, шаруашылық жүргізуші субъектілердің қызметінің жетістіктерін басқару деңгейіне, қабылданған шешімдердің объективтілігі, нақтылығы, шұғылдығы мен ғылыми негізделуіне тікелей тәуелді. Үйлесімді шешімдердің қабылдануы, материалдың, еңбек және қаржы ресурстарын тиімді пайдаланып, еліміздің экономикалық өсуіне бағытталатыны белгілі.
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 2007 жылдың 28 ақпанында өткен Парламент палаталарының бірлескен отырысындағы «Жаңа Әлемдегі Жаңа Қазақстан» атты Қазақстан халқына дәстүрлі Жолдауында: «Біз әділ бәсекелестік орта қалыптастыру мен экономикалық ойыншылардың бәріне бірдей жағдай туғызу жөніндегі жұмысты тиянақтауға тиістіміз.»/2, 38б./, – деп айтқандай, нарық жағдайында Компанияның өміршеңдігінің кепілі мен жай-күйін орнықтылығының негізі оның өзінің қаржы ресурстарын тиімді қалыптастыра білуінде және орынды пайдалана білуінде болып табылады. Яғни ақша қаражатын еркін орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану жолымен өнімді өндіру мен өткізудің үздіксіз процесін қамтамасыз ете алатындай етіп өзінің қаржы ресурстарын үйлесімді басқаруды білдіреді.
Ілиясов Қ.Қ. бойынша қаржы ресурстары – мемлекеттің, Компаниядардың, бірлестіктердің, ұйымдардың қарамағындағы ақша қаражаты мен қорлардың жиынтығы /3, 530б./.
Компанияның қаржы ресурстарын басқару – бұл белгілі бір нәтижеге жету үшін қаржылардың түрлеріне әсер ететін мақсатты бағытталған әдістер, операциялар, рычагтар мен тәсілдердің жиынтығы.
1 Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан – 2030» Біздің Қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Халыққа жолдау// Егемен Қазақстан – 1997 – 11 ақпан
2 Назарбаев Н.Ә. Президентіміздің Қазақстан халықына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан», Астана 2007ж. 28 ақпан, Егемен Қазақстан 2007ж. 1 наурыз
3 Ілиясов Қ. Қ, Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. Алматы, 2005 – 551б.
4 Компанияның қаржылық жағдайын талдау: оқу құралы/Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Г. – Алматы: Экономика, 2001 – 328б./
5 О.Н. Лихачева. Финансовое планирование на предприятии. Москва, 2005 – 44-69с.
6 Нарықтық экономикадағы қаржы менеджментінің маңызы және қажеттілігі//Экономика негіздері. Основы экономики. – 2006 - №3 – 15-18б.
7 Есенова Г.Ж. Управление финансовыми ресурсами.//Қаржы-қаражат 2007 - №2 – 31-36с.
8 С.В. Большаков. Финансы предприятий. Теория и практика. Учебник: Москва, 2005 – 108-132с.
9 Финансы предприятий: Учебник для вузов/ под ред. Н.В. Колчиной. М: ЮНИТИ-ДАНА, 2001.
10 Кожахметова М. Финансовый контроль как метод управления финансами// Қаржы-Қаражат. – 2006 - №6 – 28-33с.
11 Жұмағазиева А. Компаниядағы экономикалық билік жүйесі және құрылым // Қаржы-Қаражат. – 2005 - №5 – 18-23б.
12 Масалимов С.Ж., Зиядин С.Т., Қаржылық менеджмент: Оқу құралы. – Семей: Printmaster, 2006ж. – 120б.
13 Леонтьев В.Е., Бочаров В. В., Радковская Н. П. Финансовый менеджмент. Учебник- М. «ООО Издательство Элит» - 2005 – 560с.
14 Ковалев В.В. Финансовый анализ. Издание второе. Москва. «Финансы и статистика» 1997г.
15 Финансовый менеджмент. Теория и практика: Учебник/под ред. Е.С. Стояновой. – 5-е изд; перераб и доп. – М: Перспектива, 2005. – 656с.
16 Управление финансами (Финансы предприятий). Учебник/ под ред. Володин А.А. – М: Инфра-М, 2006г.
17 Дранко О. Финансовый менеджмент. Технологии управления финансами предприятия: Учебник – М: Юнити, 2004г.
18 Селезнева Н., Ионова А. Финансовый анализ. Управление финансами: Учебное пособие для вузов. 2-е изд., перераб. и доп – М:Юнити, 2006г.
19 Рогова Е.М. Основы управления финансами и финансовое планирование: Учеб. Пос - Вернера Регена Издательство, 2006г.
20 «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы – Алматы: Юрист, 2004 - 54б.
21 Крейнина М.Н. Бухгалтерский баланс как база для принятия решений по управлению активами и пассивами предприятия. // Финансовый менеджмент. – 2000. №2. С. 110-113.
22 Балабанов И.Т. Анализ и планирование хозяйствующего субъекта. – М.: Финансы и статистика. 1998. 112 с.
23 Донцова Л.В., Никифорова Н.А. Комплексный анализ бухгалтерской отчетности. – М.: Изд-во «Дело и Сервис». 1999. 304 с.
24 Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С., Негашев Е.В. Методика финансового анализа. – М.: ИНФРА-М. 2000. 208 с.
25 Алиев М. На пути к международным стандартам финансовой отчетности// Қаржы-Қаражат – 2006 - №3-4 – 63-68б.
26 Кеулімжанов К.К., Құдайбергенова Н.А. Бухгалтерлік есеп: Оқулық. – Алматы. Экономика 2006 – 384б.
27 Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Финансы предприятия. – М: Финансы и статистика. 1998
28 Мырзалиев Б.С., Әбдішүкіров Р.С. Кәсіпкерлік қызметте бухгалтерлік есепті ұйымдастыру: Оқулық. – Алматы. Экононмика 2006 – 164б.
29 Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп/ жалпы ред. Басқ. К.Ш. Дүйсенбаев. – 2-ші бас. – Алматы: ИздатМаркет, 2005 – 312б.
30 Управление финансами. Финансовый анализ предприятия: Учебник. – М: Инфра-М, 2005 – 232с. Жилкина А.М.
31 Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. –Мн.: ИП «Экоперспектива». 1997. 498 с.
32 Бланк И.А. Финансовый менеджмент: Учебный курс. – К.: Ника-Центр, 1999. 528 с.
33 Уоттс М. Нарықтық экономика әліппесі / ауд Н.Оразбеков. Алматы, 1995 – 96б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................3
1. Өнеркәсіптік Компанияның қаржы ресурстарын басқарудың теориялық және
әдістемелік аспектілері
1. Компанияның қаржы ресурстарын басқарудың мәні, түрлері және
қағидалары…………………….........………………………………………...5
2. Компанияның қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... мен
әдістері..............................................................
..............................................16
2. Өнеркәсіптік Компанияның қаржы ресурстарын басқаруды талдау («Барлау
Өндіру «ҚазМұнайГаз» АҚ мысалында)
1. ... ... ... Қаржы ресурстарды басқарудың көрсеткіштерін
талдау...........................34
3. Рентабельділік көрсеткіштерін факторлық
талдау.....................................50
3. Өнеркәсіптік Компанияның қаржы ресурстарын басқару тиімділігін арттыру
жолдары
1. Компанияның қаржылық стратегиясын
жасау...........................................57
2. «Барлау ... ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ...............................................................68
ҚОСЫМША.....................................................................
..........................................70
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы ... – 2030 ... ... өсіп-өркендеуі қауіпсіздігі
және әл-ауқатының артуы» ... ... «Біз – ... да ... Егер ойын ... ... белгіленіп, олардың орындалуы
объективті негізде қамтамасыз ... онда ... ... ... тез ... менде күмән болмайды.»/1, 30б./, – деп
айтқандай, ... ... ... ... ... ... Компаниядардың
шаруашылық жүргізуші субъект ретінде құқық жағдайларын едәуір ... ... ... және ... ... өз бетінше шешуіне
мол мүмкіншілік ... Атап ... ішкі және ... нарықта білікті
серікті талдауға қол жетті, өйткені ... ... ... ... осыған байланысты болады. Компаниядар бұрынғыдай жоғары
жақтың сілтеуімен емес, ... ... ... ... банк және т.б.) ... ... өз қалауы бойынша алады. Олардың
өздеріне іскер серіктерді қаншалықты дәл ... ... ... ... ... тез және дұрыс бағдар ... ... ... ... әр ... ... Басқаша айтқанда, шаруашылық
жүргізуші субъектілердің қызметінің жетістіктерін басқару ... ... ... ... ... мен ... тікелей тәуелді. Үйлесімді шешімдердің ... ... және ... ... ... ... ... өсуіне бағытталатыны белгілі.
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 2007
жылдың 28 ... ... ... ... бірлескен отырысындағы
«Жаңа Әлемдегі Жаңа Қазақстан» атты Қазақстан халқына дәстүрлі Жолдауында:
«Біз әділ ... орта ... мен ... ойыншылардың
бәріне бірдей жағдай туғызу жөніндегі жұмысты тиянақтауға ... – деп ... ... ... ... өміршеңдігінің кепілі
мен жай-күйін орнықтылығының негізі оның өзінің ... ... ... білуінде және орынды пайдалана білуінде болып табылады. Яғни
ақша қаражатын еркін орын алмастыра ... ... ... ... ... өндіру мен өткізудің үздіксіз процесін ... ... етіп ... қаржы ресурстарын үйлесімді басқаруды білдіреді.
Ілиясов Қ.Қ. бойынша қаржы ресурстары – ... ... ... ... ақша қаражаты мен қорлардың
жиынтығы /3, 530б./.
Компанияның қаржы ресурстарын басқару – бұл ... бір ... ... ... ... әсер ... ... бағытталған әдістер,
операциялар, рычагтар мен тәсілдердің жиынтығы.
Компанияның қаржы ресурстары – бұл қаржылық міндеттемелерді ... ... ... қамтамасыз ету бойынша шығындарды жүзеге асыруға
бағытталған ... және ... ... нысанындағы ақшалай қаражаттардың
бір бөлігі.
Дүйсенбаев К.Ш. ... ... ... ... ... таратылуы және пайдаланылуымен көрсетіледі» деп жазады /4,
7б./.
Нарықтық экономика жағдайында қаржы ресурстарын ... ... ... ... үшін әрқашан өзекті мәселе, сондықтан ұсынылып
отырған ... ... ... осы ... ... ... ... мақсаты – нарықтық экономика жағдайында өнеркәсіптік
Компанияда қаржы ресурстарын басқару ... ... және ... тимімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну.
Жұмыстың мақсатына жетуде келесі ... ... ... ... қаржы ресурстарын басқарудың теориялық және
әдістемелік аспектілерін танып білу;
- ... ... ... ... ... талдау, оған баға
беру;
- қаржылық ресурстарды басқару тиімділігін ... ... ... пәні ... ... жүзеге асыру барысында пайдаланылатын
қаржы ресурстарын басқару.
Зерттеу объектісі Қазақстанның мұнай-газ саласында қызмет ететін «Барлау
Өндіру ... ... ... қызметі.
Дипломдық зерттеулер нәтижелерінің практикалық маңыздылығы қаржы
ресурстарын ... ... ... ... ... ... Өндіру «ҚазМұнайГаз» АҚ-ның 2007 ... ... ... қолдану мүмкіндігі.
Жұмыстың әдістемелік негізі Қазақстан Республикасы Үкіметінің заңнамалық
және нормативтік актілері, статистика бойынша Қазақстан ... ... ... ... ... ... процесінде
жалпы ғылыми, статистикалық және экономикалық-математикалық әдістер
қолданылды.
Жұмыстың практикалық негізі «Барлау ... ... ... ... болып табылады.
Жұмыстың құрылымы. Дипломдық жұмыс кіріспе, үш бөлім, ... ... ... ... тұрады. 74 бетте орындалған,
құрамында 16 кесте, 8 сурет.
1. ӨНЕРКӘСІПТІК КОМПАНИЯНЫҢ ҚАРЖЫ ... ... ... ... АСПЕКТІЛЕРІ
Бұл бөлімде Компанияның қаржы ресурстарын басқарудың ... ... ... ... көздерінің, меншікті капиталының
құрылымы; ... ... ... ... ... ... оның ... Баумоль, Миллер-Орр, Стоун қарастырылады.
1. Компанияның ... ... ... мәні, түрлері және
қағидалары
Компанияның қаржы ресурстарын басқару – бұл белгілі бір ... ... ... ... әсер ететін мақсатты бағытталған әдістер,
операциялар, рычагтар мен тәсілдердің жиынтығы.
Компанияның қаржы ресурстары – бұл ... ... ... ... ... ... ету ... шығындарды жүзеге асыруға
бағытталған кірістер және сыртқы түсімдер нысанындағы ақшалай қаражаттардың
бір бөлігі.
Қаржы ресурстары мен ... ... ... ... негізгі
объектілері болып табылады. Реттелетін нарық жағдайында ... үшін ... ... ... және жаңа ... алу ... оған ... әсер
ете алатын «капитал» түсінігі көбінесе қолданылады. Капитал – бұл Компания
айналымға салған және бұл ... ... ... ... бір ... ... ... қаржы ресурстары мен капиталының ... ... кез ... ... қаржы ресурстары Компанияның
капиталынан не ... не тең ... ... ... ... Компанияның қаржылық міндеттемелері жоқ және қолда бар барлық
қаржы ресурстары айналымға жіберілген деп ... ... бұл ... ... ... ... ... жақындаса, Компания
соншалықты тиімді жұмыс істейтінін білдірмейді.
Нақты өмірде қызмет етіп тұрған Компанияда ... ... ... ... болмайды. Қаржылық есептеме қаржы ресурстары мен
капиталдың арасындағы айырмашылық көрінбейтіндей етіп ... ... ... ... ... ... және капитал түрінде
көрінеді.
Нақты өмірде адамдар мәнді категориялармен емес, ... ... ... сондықтан стандартты қаржылық есептемеде ... ... ... ... ... ішкі ... және сыртқы
(тартылған) болып бөлінеді. Өз ... ішкі ... ... нақты
нысанда стандартты есептілікте таза ... және ... ... ... нысанда Компания қызметкерлерінің алдындағы міндеттемелер
ретінде ұсынылған, таза табыс кірістердің ... ... ... ... ... ... ... және басқа да
төлемдер) алып тасталғаннан кейінгі Компания табысы ... ... ... ... ... болады және оның басқарушы органдарының шешімі
бойынша бөлінеді /5, 44-47б./.
Сыртқы немесе тартылған қаржылық ресурстар меншікті және ... ... ... етіп бөлу ... Компанияның дамуына сыртқы қатысушылар
ресурстарды салатын капитал нысанына ... не ... ... ... капитал ретінде. Сәйкесінше кәсіпкерлік капитал салымдарының
нәтижесі тартылған меншікті қаржылық ресурстардың ... ... ... нәтижесі қарыздық қаражаттардың құрылуы болып табылады.
Кәсіпкерлік капитал өзімен бірге табыс алу және Компанияды ... алу ... ... ... ... (инвестицияланған)
капиталды ұсынады.
Ссудалық капитал – бұл қайтарымдылық және ... ... ... ақшалай капитал. Ссудалық капитал кәсіпкерлік капиталға қарағанда
Компанияға салынбайды, ол пайыз алу мақсатында оған ... ... ... ... ... ... ... (банктер, несиелік мекемелер, сақтандыру компаниялары, зейнетақы
қорлары, инвестициялық ... және ... ... ... және ... ... ... байланысты.
Қазіргі нарықтық шаруашылық бірталай сарапталынған. Сараптау бүгін нарықтық
шаруашылық және оның ... ... ... ... ... факторларының бірі болып табылады. Бірақ сараптауды ... ... мен ... ... ... тәжірибеде арнайы
құралдарды пайдалануды кеңейтілуіне әкеледі, ал бұл ... ... ... ... ... ресурстары Компанияның қолында бар ... ... ... ... (бір ... ... және ұзақ мерзімді
(бір жылдан астам) болып бөлінеді. Бұл бөліну шартты болып ... ал ... ... ... ... ... ... қаржылық
есептілікті жүргізу ережелеріне тәуелді болады /7, 31-36б./.
Нақты өмірде Компанияның капиталы ақшалай нысанда белгілі бір ұзақ уақыт
бойы қала ... ... ол жаңа ... ... ... ... немесе банктік есептесу шотында ақшалай қаражаттардың қалдығы
ретінде капиталдың ... ... ... ... ... ... ... нысанына айналу қаржыландыру деп аталады.
Қаржыландырудың екі түрін ажырату қажет: ішкі және сыртқы. ... ... ... ... мен ... ... арсындағы қатаң
байланыспен шартталған. Қаржыландыру түрлерінің сипаттамасы 1 кестеде
берілген.
Меншікті тартылған ... ... – бұл ... ... негізгі бөлімі, ол фирманың құрылу кезінде негізделеді және
оның барлық өмірлік кезеңінде қолында ... ... ... ... ... қор ... ... капитал деп атайды. Компанияның
ұйымдастырушылық-құқықтық нысанына байланысты оның ... ... ... және ... кейін сату, жарғылық капиталға салымдар
есебінен ... ... өмір ... ... ... ... да, ... де мүмкін, соның ішінде Компанияның ішкі қаржылық
ресурстарының бөлімі ... де ... ... ... ... ... ... көздері |Сыртқы қаржыландыру |Ішкі қаржыландыру |
|Меншікті капитал |1. ... және |2. ... ... ... ... қатысу |кейінгі табыс |
|қаржыландыру ... ... |
| ... ... ... ... |3. Несиелік |4. ... ... ... ... ... |
|қаржыландыру |қарыздар, ссудалар, |аударымдар негізінде |
| ... ... ... қарыздық|
| ... ... |
| ... ... | ... және |5. ... ауыстыруға|6. Резервтердің |
|қарыздық капитал |болатын ... ... ... ... ... ... бағыттар (яғни|
|қаржыландыру ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... құқықты ұсыну |аударымдар) |
| ... ... |
| ... бар | |
| ... ... | ... қаржылық ресурстардың көздері болып келесілер табылады:
- жарғылық капитал (акцияларды сатудан ... ... ... үлестік жарналары);
- Компания жинақтаған резервтер;
- заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... қаржыландыру,
қайырымдылық жарналар және т.б.)/8, 108-115б./.
Компанияның меншікті қаржылар құрылымы 1 суретте көрсетілген.
Компанияды құру кезінде негізгі ... ... емес ... ... ... алу көзі ... капитал болып табылады. Оның
есебінен кәсіпкерлік қызметті жүргізу үшін ... ... ... ... – бұл ... ... ... ету үшін меншік иелері ұсынған қаражаттар сомасы.
Жарғылық капитал ... ... ... ... ... тәуелді:
- мемлекеттік Компания үшін – ... ... ... ... мемлекет бекіткен мүлікін құндылық бағалау;
- жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер үшін – меншік ... ... ... ... үшін – барлық түрлі акциялардың ... ... ... ... үшін – ... жүргізу үшін қатысушылар ұсынған
мүлікті құндылық бағалау;
- жалға берілген Компания үшін – ... ... ... ... нысандағы Компания үшін – ... ... ... ... ... ... құндылық бағалау.
Компанияды құру кезінде оның жарғылық капиталына салымдар ақшалай
қаражаттар, материалды және ... емес ... ... ... ... салым ретінде активтерді беру кезінде оларға меншік құқығы
шаруашылық жүргізуші субъектіге ... яғни ... осы ... ... ... Сонымен, Компанияның ыдырауы немесе қоғам не
серіктестік құрамынан қатысушының шығуы ... ... тек ... шегінде өз үлесін өтеуге ғана құқығы бар. Сәйкесінше, ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Жарғылық капитал қаражаттарды алғашқы инвестициялау кезінде қалыптасады.
Оның мөлшері Компанияды тіркеу кезінде жарияланады, ал ... ... кез ... ... ... ... ... акциялар
номиналды құнын төмендету, қосымша жарналар салу, жаңа қатысушыны қабылдау
және т.б.) қызмет етіп ... ... ... ... ... жағдайлар мен тәртіпте ғана жіберіледі.
Жарғылық капитал ... ... ... ... табыс)
пайда болуымен жүргізілуі мүмкін. Бұл қаражат көзі акцияның ... ... ... ... сату ... ... болады. Бұл
сомаларды алу кезінде олар қосымша капиталға есепке алынады.
Өнім ... ... ... қызметтерді көрсету процесінде
өткізуден түскен түсім сомасымен анықталатын жаңа құн ... ... ... түсім өнім өндірісіне шығындалған қаражаттарды өтеу,
ақшалай қаражаттар қорының қалыптасудың негізгі көзі болып табылады, ... ... ... ... ... үздіксіздігін, Компания
қызметі процесінің үздіксіздігін қамтамасыз етеді. Өткізуден ... ... ... ... төмендеуіне, келісімшарттық
міндеттемелердің орындалмауына, айыппұлдық санкцияларға әкеледі.
Түсімді қолдану бөлу процестерінің ... ... ... ... түсім Компанияның шикізатқа, материалдарға, отын, энергия, басқа да
еңбек материалдарына, сонымен қатар ... ... ... ... ... Өткізуден түскен түсім кейінгі бөлу негізгі
құралдар мен материалды емес ... ... ... көзі ретінде
амортизациялық аударымдар қалыптасуымен байланысты. ... ... ... ... – жалпы табыс немесе еңбекақыны төлеуге ... ... ... ... ... ... тыс ... салықтар және басқа да міндетті төлемдерге бағытталған қайта
құрылған құн.
Өткізуден түскен ... ... ... ... Өткізуден түскен түсім түспестен бұрын өндіріс шығыстары және
айналыстары айналым қаражаттар көздері есебінен ... ... ... ... нәтижесі – шығыстарды өтеу ... ... ... ... ... аударымдар және
табыс.
Табыс және амортизациялық аударымдар өндіріске салынған ... ... ... ... және ... меншікті қаржылық
ресурстарына жатады.
Амортизациялық аударымдардың тағайындалуы – негізгі өндірістік қорлар мен
материалды емес ... ... ... ... ету. ... ... ... – бұл негізгі құралдар және материалды емес активтер
(сонымен қатар құны аз және тез ... ... ... олардың өндірілетін
өнімдерге және тозу мөлшеріне байланысты біртіндеп көшіру ... ... ... ... ... ... категория ретінде табыс – бұл ... ... таза ... ... кәсіпкерлік қызметтің қаржылық
нәтижелерін ... ... ... ... ... Бұдан басқа,
табыс арқылы оны бөлу және пайдалану процесінде материалды ... ... ... ... ... ... ... қолында қалатын табыс – бұл оның қажеттіліктерін қаржыландырудың
көп мақсатты көзі, бірақ оны пайдаланудың ... ... ... ... ... анықтауға болады. Жинақтау және тұтыну ... ... ... даму ... ... экономикалық мазмұны бойынша түрлі қажеттіліктерді ... ... ... Оны ... ... түрінде жалпы қоғам мүдделері,
Компанияның кәсіпкерлік мүдделері және оның жеке қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... қолында
толығымен қалмайды, салық түріндегі оның маңызды бөлігі бюджетке түседі, ал
ол Компания мен мемлекет арасында таза ... бөлу ... ... сферасын анықтайды.
Бұл табыстың бөлігінен кейін қалдық бөлу – Компанияның артықшылығы.
Жинақтауға бағытталатын амортизациялық ... мен ... ... ... ... ... Олар ... өндірістік және
ғылыми-техникалық дамуына, қаржылық активтердің – бағалы қағаздарды сатып
алу, басқа Компаниядардың жарғылық капиталына салымдар ... ... ... ... басқа бөлігі Компанияның әлеуметтік дамуына
бағытталады. Табыстың бір бөлігі ... ... оның ... мен ... арасында қаржылық қатынастар туындайды.
Табысты бөлу арнайы қорлар (жинақ қоры, тұтыну қоры, резервтік ... ... ... жеке ... таза табыстарды тікелей шығыстау
жолымен жүргізілуі мүмкін. Бірінші жағдайда Компанияда қаржылық ... ... ... және жинақ қорын шығыстаудың қосымша смета жасалады.
Екінші жағдайда табысты бөлу қаржылық жоспарда көрсетіледі.
Жинақ қоры ... ... ... және ... ... жаңа түрлерін, технологиялық процестерді жасау және
қамтуға, технологиялық ... ұзақ ... ... және ... ... өтеумен, қысқа мерзімді қарыздар бойынша пайыздарды
өтеумен байланысты шығыстарға, табиғатты ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталын құруда қатысушылардың
салымдары ретінде жарналарға, егер Компания бірлестіктер, ... ... ... оларға жарналарға және т.б. жұмсалады.
Тұтыну қоры әлеуметтік даму мен ... ... ... ... ... балансында орналасқан әлеуметтік-тұрмыстық
бағытындағы объектілерді пайдалану бойынша шығыстар, ... ... ... ... ... сауықтандыратын және мәдени-
массалық шараларды жүргізу, материалды көмек көрсету, ... ... ... ... – резервтік қорды құрудың негізгі көзі. Бұл капитал шаруашылық
қызметтен мүмкін ... ... мен ... өтеу үшін ... капиталды құру тәртібі Компания қызметін реттейтін нормативтік
құжаттармен, сонымен қатар оның құрылтайшы құжаттармен анықталады.
Қазіргі ... ... ... Компаниядарда амортизациялық
аударымдар мен табысты бөлу және оны пайдалану арнайы ақшалай ... ... ... ... қор ... ... арнайы
бағытталған қорларға бөлу Компания қолында болады, бірақ Компанияның
қаржылық ... ... ... бөлу ... ... қаражаттарының көзі ретінде қосымша капитал негізгі құралдар мен
басқа материалды құндылықтарды жоғары бағалау нәтижесінде қалыптастырылады.
Нормативтік құжаттар оны тұтыну ... ... тиым ... ... ... ... бағыттағы және мақсатты
қаржыландыру қорлары болып табылады: қайтарымсыз алынған ... ... ... және ... ... ... ... өндірістік емес қызметті қаржыландыруға,
толық бюджеттік қаржыландыруда тұрған шығыстарды қаржыландыруға қайтарымсыз
және қайтарымды мемлекеттік қаржы бөлу.
Қатынас ретінде ... ... ... қызмет процестерінде
қалыптасқан экономикалық қатынастар бөлігі болып табылатындықтан оларды
ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... байланысты қаржыларды ұйымдастыру қағидаларын келесідей
қалыптастыруға болады:
- коммерциялық-шаруашылық есеп ( ... ... ... ... ... ... ... қаржы-шарушылық ... ... оның ... үшін ... Компанияның
қызметіне бақылау жасау);
- жоспарлылық;
- меншіктің барлық нысандарының теңдігі;
- қаржы резервтерінің болуы /3, ... ... ... есеп – ... мен ... шаруашылық-
қаржы қызметін жүргізудің негізге ... ... мен ... ... есеп ... Компанияға оның қызметі үшін, оның ... ... ... ... және айналым құралдары (капиталы)
тұрақты пайдалануға бөліп берілетінін ... ... ... ретіндегі коммерциялық есеп қағидаты шығындарды шаруашылық қызметтен
алынған табыспен өлшеуді және табыс алуды талап етеді.
Коммерциялық есептің айқындаушы ... ... ... пен өзін-
өзі қаржыландыру болып табылады.
Өзін-өзі өтеушілік – шаруашылық жүргізудің негіз қалаушы қағидаты, ол
Компанияның өз ... ... ... ... ... ... түсім-ақша есебінен оны өндіру және жеткізілім ... ... ... ... Өзін-өзі өтеушіліктің төменгі шегі ... яғни ... мен ... ... ... ... ... өтеушілікке жету – Компания өнім өндіруді игеру, ... ... ... ... ... ... кезіндегі Компания қызметінің
бастапқы кезеңінің мақсаты. Нарықтық қатынастар ... ... ... бар ... ... маңызы бар шаруашылықтар сыртқы қолдауды
пайдалана алатындықтан Компания рентабельді ... ... ... бірінші
жағдайда олардың кредит ресурстарын пайдалану, ... ... ... мүмкіндігі бар.
Өзін-өзі қаржыландыру – нарықтық экономика жағдайында Компаниядардың
шаруашылық қызметінің табысты ... ... ... Бұл қағидат өнім
өндіру мен Компанияның өндірістік-техникалық ... ... ... ... ... негізделеді, ол әрбір Компания өзінің ағымдағы
және күрделі ... ... ... ... жауып отыратындығын
білдіреді.
Өзін-өзі қаржыландыру Компаниядардың толық қаржы дербестілігімен және
жауапкершілігімен тығыз байланысты. Оларға өздерінің ... ... ... ... басқаруға, тартылатын және қарыз ... ... ... ... берілген. Мемлекет Компаниядардың қаржы
ресурстарын қайта бөле алмайды. Қаржы қатынастарын мемлекет тарапынан
реттеу ... ... ... ... ... ... түсім-ақшаны бөлудің, бағалы қағаздарды өткізудің, шығындары
өзіндік ... ... және т.б. ... мен ... белгілеу арқылы
жүзеге асырылады.
Қаржылық жауапкершілік пен мүдделік – бір ...... ... ... ынталандырмаларын жасау мен іске асыру
процесінің екі жағы.
2. Жоспарлылық қағидаты Компанияның ... ... ... ... ... жетудің белгіленген әдістеріне жетудің
дәйектілігі мен ... ... оның ... ... ... ... ала
қарастырылатынын білдіреді.
3. Компаниядар мен ұйымдар меншігінің барлық нысандарының ... ... ... мен ... ... ... ... жеке меншік, шетел мемлекеттерінің және олардың заңи ... ... ... ... ... ... мемлекет
кепілдігінде жүзеге асырылады. Меншіктенуші өз ... ... ... ... пайдаланады және басқарып ұйымдастырады, оған қатысты заңға
қарсы келмейтін кез ... ... ... ... кез ... ... заңмен тиым салынбаған өзге де қызмет үшін пайдаланады.
4. Компаниядардың қаржысын ұйымдастырудың қажетті қағидаты – ... ... ... ... ... ... ... болуы. Қаржы резервтері әр түрлі әдістермен ... ... ... ... ... пайда немесе табыстан тұрақты
нормативтер бойынша аударымдар арқылы жасалуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... және ... қызметіне қажет
қалыпты жағдайларды қамтамасыз етуге, сондай-ақ, әдетте қаржы жоспарында
қаралмайтын өндірістік және ... ... ... ... ... Компанияның қаржы ресурстарын басқарудың ерекшеліктері
Компаниянның сәтті қызметі қаржы ресурстарын тиімді ... ... ... ресурстарын рационалды басқаруды ... ... ... ... ... ... өмір ... банкроттықтан және ірі қаржылық сәтсіздіктен қашу;
- бәсекелестермен күресте ... ... ... ... ... Компанияның экономикалық потенциал өсімінің қолайлы қарқыны;
- өндіріс пен өткізу көлемдерінің өсімі;
- табысты жоғарылату;
- шығындарды ... ... ... ... ету және т.б.
Компания таңдаған мақсатқа жету көбіне Компанияның ... ... ... ... ... ресурстарын басқарудың қызмет ету қисыны 2 суретте көрсетілген.
Шаруашылық жүргізуші субьектінің қаржы ресурстарын басқару ... ... ... қатар оның оның кадрлық құрамы
Компанияның мөлшеріне, оның ... ... ... әр ... арқылы құрылуы мүмкін. Ірі компания үшін ... ... ... ... және ... ... мен ... бөлімі
бар арнайы қызметті бөлген жөн. Шағын Компаниядарда қаржылық менеджердің
рөлін көбіне бас ... ... /9, ... ... ... басқаруды тәжірибеде мамандандырылған
ұйымдастырусыз жүргізу мүмкін емес.
Компания мен ... ... ... ... – бұл ... және ... даму ... шешу мақсатында қаржыларды
пайдаланудың нысандары, әдістері мен тәсілдерінің ... ... ... әсер етуі ... ... ... басқарушылық
шешімдерді қабылдау процесі өте тығыз байланысты. ... ... ... ... ауыртпалықтың төмендеуі, негізгі құралдардың
амортизациясын жеделдету жүйесін ... және ... мен ... ... ... ... етуінің
негізгі қағидалар болып келесілер табылады: кешенділік, функционалдылық,
біркелкілілік және ... /12, ... – бұл ... ... ... ... реттеуші қаржылық
тетіктерді қолдану. Мысалы, өнімді, қызметті ... ... ... мен ... бюджеттік жүйе мен мемлекеттік бюджеттік емес
қорлар, инвестициялар мен инновацияларды қаржыландыру төлемдерімен ...... ... ... ... ... қызмет
етуін қамтамасыз ету.
Бейімдену – қоршаған экономикалық ... ... ... алу ... ... ... ... процесіне түзетулер енгізу
мүмкіндігі.
Біркелкілілік – реттеуші фактор ретінде ... ... ... ... ... ... ... азаматтық заңнама шегінде
және міндетті түрде әр ... ... ... ... ... ала отырып қызмет етеді. Қаржыларды басқарудың
мақсаттары мен ... ... ... бейнесі болып табылады.
Қаржыларды басқару келесі функцияларды атқарады:
- ... ... ... ... айналымын ақшалай ресурстар
көздерімен, ақшалай ағымдарын қалыптасуымен қамтамасыз ету. Шаруашылық
және ... ... ... ... ... көлемде және
теңдестірілген меншікті, тартылған және қарыздық ... ... ... Қаржыларды басқару процесінде ақшалай ағымдар
қалыптасады және Компанияның даму және ... ... ... ... ... ... және айналым капитал құрамында, қаржылық
нарықта ақшалай қаражаттарды ... ... ... ... шешіледі.
- Бөлу немесе Компанияның ақшалай ресурстарын пайдалану және бөлу,
ақшалай ... ... ... Бұл ... ... Компанияның капитал немесе мүлкінің құнын, меншік иесінің
табысын арттыру немесе оны сақтау үшін қаражаттарды, есептер, төлемдер
мен аударымдарды ... мен ... ... ... ... басқа субъектілермен қатынастарды таңдауда
Компанияда бар ... ... ... рационализациясы
сұрақтары шешіледі.
- Бақылау функциясы. Берілген функцияның мазмұны Компания ресурстарының
айналымын түрлі әдістер мен ... ... ... бақылау мүмкіндігіне
негізделеді. Қаржылық көрсеткіштер мәндерінің өзгерістерін сандық
бақылау қаржылық жағдайды, капитал ... оның ... ... ... ... ... ... табыс көлемінің
өсімін нақты бағалауға мүмкіндік ... ... ... ... бақылау көмегімен болашаққа қаржы ресурстарын
тиімді пайдалану мен оларды сақтау және түрлі факторларды есепке ... ... құны мен оның ... ... ... асырылады.
Қойылған мақсаттарға жету үшін қаржылық қызметтің негізгі міндеттерін
келесідей көрсетуге болады:
- өткен шаруашылық тәжірибені ... ... және ... алу, және ... сәйкес болашақ кезеңге оның экстрополяциясы.
- Шаруашылық жүргізудің сыртқы ортасындағы мүмкін өзгерістердің және
даму ... ... ... ... ... ... болжамдау, бағалау, талдау және есепке алу.
- Капитал мен табыстарды сақтаудың перспективалары мен стратегиялық
мақсаттарын бағалау, ... және ... ... ... ... ... ... өзгерістердің жедел
сипаттамасына бағытталу.
- ... ... ... ... ... және ... емес
жоғалтуларды төмендету үшін нормалар мен нормативтерді сақтау.
- Қабылданған шешімдерді орындалуын және қаржы ресурстарды маневрлеу
мүмкіндігін ... ... ... ... ... Компания экономикасын жалпы
басқаруының негізігі бөлігін ... және ол ... ... ... ... ... ... орындау, түзету;
- бақылау.
Компанияның қаржылық менханизмі келесі элементтерді қамтиды:
- қаржылық ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
- құқықтық қамтамасыз ету;
- ақпараттық қамтамасыз ету /13, 77-80б./.
Қаржылық механизм құрамында құралдар мен әдістердің ... ... ... ... ... және қор ... дамуына байланысты
белгілі өзгерістер туындады. Сонымен, қор нарығында қаржылық құралдарға екі
контрагент арасында кез ... ... ... оның ... ... ... ... пайда болса, екіншісінде үлестік және қарыздық
сипаттағы қаржылық міндеттеме ... ... ... ... ... бірінші
және екінші деңгейлі болып сипатталады. Олардың біріншісіне несиелер мен
қарыздар, акциялар мен ... ... ... және
кредиторлық қарыздар және т.б. жатады. Екінші деңгейлі қаржылық құралдарға
келесілер жатады: қаржылық опциондар, фьючерстер, форвардтық ... және ... ... және т.б. ... ... ... құрал
(дериватив) екі негізгі «өндірістік» сипатына ие:
- оның негізіне белгілі бір ... ... ... ... акция,
облигация, вексель, валюта, қор индексі және т.б.);
- оның ... ... ... құны ... ... ... ... мен операциялардың негізіне бағалы қағаздар
(мемлекеттік және корпоративтік акциялар мен облигациялар) жатқызылған.
Бұдан ... ... ... ... ... және қарыздық
(облигациялар) болып бөлінеді. Олар ҚР ... ... ... мен ... объектісі болып табылады.
Тәжірибеде Компанияның қаржылық механизмнің бірлік ... ... ... ... ... Бұл ... ескермеу шаруашылық
жүргізуші субъектінің қаржылық теңдігін жоғалтуға әкеледі.
3. Компанияның қаржы ... ... ... ... ... ... тиімділігі активтер айналымдылығы ... ... ... Демек, айналымдылық мерзімін
және шығыстарды төмендету және түсімді жоғарылату есебінен ... ... ... ... арттыруға болады.
Айналым қаражаттардың айналымдылығын жылдамдату үлкен шығыстарды талап
етпейді және өндіріс пен өнімді өткізу көлемдерінің өсуіне ... ... ... қаражаттарын жылдам құнсыздандырады, олардың көп бөлігін
Компания шикізат пен ... ... ... алуға жұмсайды,
сатып алушыларды төлемеуі қаражаттардың маңызды бөлігін ... ... ... ... ретінде ағымдағы активтер қолданылады. Айналым
капитал ретінде қолданылатын қорлар белгілі кезеңге ... ... ... өнімге айналдырылатын алғашқы материалдарды сатып алуға жіберіледі;
өнім несиеге сатылады, ал бұл ... ... ... ... ... ... олар өтімді активтерге айналады.
Айналым капитал қажеттіліктеріне пайдаланылмайтын кез келген қорлар
пассивтерді төлеуге жұмсалады. Бұдан ... олар ... ... ... ... ... ... иелеріне табыс ретінде төленілуі мүмкін.
Айналым капиталын үнемдеу әдістерінің бірі, яғни оның ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Компания өндірістік қорларды жасауға қаражаттар бөлетіндіктен, сақтау
шығындары тек қойма ... ғана ... ... ... бірге
тауарлардың бүліну немесе ескіру тәуекелімен, капиталдың уақытша құнымен,
яғни тәуекелдің ... ... ... ... ... ... мүмкін табыс нормасымен байланысты.
Кез келген көлемде, белгілі бір ... ... ... сақтаудың
экономикалық және ұйымдастырушылық-өндірістік нәтижелері берілген актив
түрі үшін арнайы сипатқа ие. ... ... ... қоры ... жоғары
сұраныс жағдайында өнім жеткіліксіздігі мүмкіндігін төмендетеді.
Шикізат пен материалдардың үлкен қоры ... ... ... ... ... запастардың күтілмеген жеткіліксіздігінен
және қымбат материал-ауыстырушыларды сатып алудан құтқарады. ... ... ... ... ... ... болуы үлкен қорлардың пайда
болуына әкелумен бірге, ... ... ... ... ... Сол ... салдарынан Компания дайын өнімнің жеткілікті қорының
бар болуын қалайды, ол өндірісті үнемді басқару ... ... ... ... өзі өз ... ... ... алады.
Айналым қаражаттарының айналымдылығын жоғарылату қорларды сақтаумен
байланысты шығындар мен ... ... және ... ... ... ... ... Айналым қаражаттарының айналымдылығын
жылдамдату үшін Компанияда келесілерді жасау қажет:
- қажетті материалдарды сатып алуды жоспарлау;
- қатаң өндірістік ... ... ... кезеңгі қоймаларды пайдалану;
- сұранысты болжауды жетілдіру;
- шикізат пен материалдарды тез жеткізу.
Айналым капиталының айналымдылығын жылдамдатудың екінші жолы ... ... ... ... ... ... ... анықталады: өнім түрі,
нарық сыйымдылығы, нарықта берілген ... ... ... ... ... жүйесі және т.б. Дебиторлық қарызды басқару ең алдымен
есептесулердегі қаражаттардың айналымдылығын ... ... ... ... жағымды беталыс ретінде қарастырылады.
Потенциалды сатып ... ... мен ... қарастырылатын
тауарлар үшін төлемінің шарттарын анықтау маңызды мәнге ие.
Таңдау формальды критерийлер көмегімен жүргізіледі: ... ... ... ... ... ... сұрайтын тауар көлемі үшін төлем бойынша оның
болжамды қаржылық мүмкіндіктері, ... ... ... ... деңгейі, сатушы Компанияның экономикалық және қаржылық
жағдайы (тауарларының бар болуы, ақшалай ... ... ... ... ... ... үшін төлемі жиі несие бойынша жүргізіледі,
несие шарттары көптеген ... ... ... ... ... «2/10 ... 30» ... кең тараған /14, 98-99б./. Оның мәні:
- сатып алушы алынған тауар үшін ... ... ... он күн ... ... екі ... жеңілдік алады;
- несиелік кезеңнің 11-ші күнінен 30-шы ... ... ... жүргізілсе,
сатып алушы тауардың толық құнын төлейді;
- бір ай ішінде тауар үшін төлем жүргізілмесе, ... ... ... ... тиіс ... оның ... ... кезіне байланысты өзгеруі мүмкін.
Қарызды өтеу мақсатымен дебиторларға әсер етудің ең қолданылмалы әдістері
хаттар жіберу, телефондық ... ... ... ... ... ... сату ... болып табылады.
Айналым капиталының шығындарын төмендетудің үшінші жолы қолда бар ақшаны
жақсы қолдануға негізделеді. ... ... ... ... ... бірге тауарлы-материалық құндылықтарға инвестициялаудың
жеке жағдайлардың ... ... ... ... жалпы талаптар
қолданбалы. Біріншіден, ағымдағы ... ... үшін ... базалық қоры қажет. Екіншіден, қарастырылмаған шығындарды
өтеу үшін белгілі бір ... ... ... Үшіншіден, қызметті мүмкін
және болжамды кеңейтуді қамтамасыз ету үшін ... бір ... ... ... ... дұрыс.
Сонымен, ақшалай қаражаттарға қорларды басқару теориясында жасалған және
ақшалай қаражаттар көлемін оптимизациялауға мүмкіндік беретін ... ... Ол ... ... ... ... ... қаражаттар және оларды эквиваленттердің жалпы көлемін;
- есептесу шотында ақшалай қаражаттардың қай үлесін ұстау, ал қай ... ... ... қағаздар түрінде үстау қажет екенін;
- қашан және қай мөлшерде ақшалай қаражаттар және тез ... ... ... ... қажет екенін.
Компаниядар өз өтімді активтерін ұстайтын банктік шоттар бойынша ... ... ... өтімді активтер (қысқа мерзімді мемлекеттік бағалы
қағаздар, депозиттік сертификаттар, сатылатын келісім деп ... ... ... түрлілігі) пайыздар түрінде табыс әкеледі.
Батыс елдер тәжірибесінде Баумоль, Миллер-Орр, Монте-Карло, ... кең ... ... ... ... ... кезінде, есептік
мөлшерлемелер, бағалы қағаздар нарығының дамымауы ... ... ... ... ... ... төменде берілген модельдердің
қысқаша теориялық сиапттамасы берілген.
Баумоль моделі. Компания ақшалай қаражаттардың максималды деңгейіне ... ... ... ... бастайды деп болжанады және кейін белгілі уақыт
кезеңі ішінде оларды ... ... ... ... мен ... ... қаражаттарды қысқа мерзімді бағалы қағаздарға салады.
Ақшалай қаражаттар қоры біте ... яғни ... тең ... ... белгілі бір деңгейіне жеткен кезде, Компания бағалы
қағаздардың белгілі бір ... ... және ... ... ... ... мөлшеріне дейін толықтырады. Сонымен, есептесу шотында ... ... ... ... ... графикті ұсынады (сурет 4.).
Баумоль моделі бойынша
,
(1)
мұндағы, V – ақшалай қаражаттарға болжамды қажеттілік;
C – бағалы қағаздарға ақшалай ... ... ... ...... үшін ... қысқа мерзімді қаржылық салымдар бойынша %-дық
табыс көлемі;
графиктегі Q/2 – ақшалай қаражаттардың орташа қоры.
Баумоль моделі ақшалай ... ... және ... ... ... және жеткілікті деңгейде қолданбалы болып табылады. Іс ... ... ... ... есептесу шотындағы қаражаттар ... ... ... /15, ... ... ... бірге қарапайымдылық пен нақтылық арасындағы
компромиссті ұсынады. Ол келесі сұраққа жауап беруге ... ... ... мен шығысын алдын-ала білу мүмкін болмаған жағдайда
ақшалай қаражаттарды қалай басқару қажет.
Есептесу шотындағы қаражаттар ... ... ... ... 5 ... ... шотындағы қаражаттар қалдығы жоғарғы шекке жеткенше өзгереді.
Бұл жүзеге асқаннан кейін ... ... ... ... ... ... жеткізу мақсатында бағалы қағаздардың жеткілікті ... ... ... Егер ... ... қоры төменгі шекке жетсе, онда бұл
жағдайда Компания өз бағалы қағаздардарын сатады және ... олар ... ... ... ... дейін толықтырады.
Вариация қадамы (жоғарғы және төменгі шектер арасындағы айырмашылық)
туралы сұрақты шешуде ... ... ... ... ... ... ... өзгерісі жоғары және бағалы қағаздарды сату
мен сатып алумен байланысты тұрақты шығындар жоғары болса, онда ... ... ... ... ... егер ... қағаздар бойынша жоғары
пайыздық мөлшерлемелерге байланысты табыс алу ... бар ... ... ... ұсынылады.
Стоун моделі. Миллер-Орр моделінің дамыған түрі болып табылады. Бұл
модельдің ...... ... трансформациялану операциялар
көлемін төмендету. Миллер-Орр моделі ақшалай қаражаттардың жоғарғы шегіне
жеткендегі ... өте ... ... ... активтерді сатуға арналады.
Стоун моделінде трансформациялану операциялары жақын ... ... ... ... ... ... Мұнда тағы да бір Q
шектеуі және (Qв – Q*), (Qн + Q*) ... ... ... ... 6 суретте берілген./16, 63б./
Миллер-Орр моделі бойынша фирма А нүктесінде бағалы қағаздарды сатып
алады. Стоун моделі ... ... ... ... ... күндердегі болжамды қалдықтарына тәуелді болады. Ақша қалдықтарын
болжамдаудың 3 варианты ... ... ... ... және (t + 7) мерзімінде Д нүктесіне ... Осы ... t ... (Qв – Q*) өлшемінде бағалы
қағаздарды сатып алу ұсынылады.
2. (Qв – Q*) ... С ... ... ... ... қалдықтарды
төмендету қажет. Мұнда қалдықтарды басқару бойынша шаралар ... ... ... ... ... ... (t + 7) мерзімінде В нүктесіне дейін ақша қалдықтарын төмендетуді
болжамдау көзделеді. Мұнда бағалы ... Q* ... В ... алуды ұсынады. Q өлшемінің мәндерін Миллер-Орр моделі бойынша анықтау
қажет.
Сурет 6. Стоун моделі
Монте-Карло моделі. Бұл модельді 1980 жылы ... ... Бұл ... модельдеу әдісіне негізделеді. Мұнда ақшалай қаражаттардың
қалдықтарының оптималды өлшемін ... үшін ... ... ... ... екі ... функциясы ретінде қарастырылады: өткізу
көлемі мен ақшалай ... ... ... қаражаттардың қалдығын
модельдеу кезінде Лернер келесі реттілікті анықтаған:
1. Ай ... ... ... ... және ... ... ... табыс
болжамданады.
2. Әр бір ай сайынғы өнімді өткізуден түскен табыс көлемі кездейсоқ өлшем
ретінде алынады. Өйткені өткізу көлемі ... ... ... Кез ... айға ... ... вариациялау коэффициенті енгізіледі.
Мұнда оның шамасы жуықтап 0,1 ... ... ... ... ... ... ... айдағы ақшалай қаражаттардың түсімі ... ... ... ... ... 60% алынады.
6. Мүмкін өткізу көлемдерінің ай ... ... ... ... ... Ай сайынғы ақшалай қаражатқа қажеттілік анықталады. Әрбір ай сайынғы
ақшалай қаражаттардың қалдығы Qв мәнінің 90%-нан ... және ... ... ... 10%-на ... төмен болмайды /17, 89-93б./.
Қаржы ресурстарын қолданудың тиімділігін жоғарылатудың ... тағы ... ... ... ... ... және
материалды емес активтерді басқару болып табылады. Оларды басқаруда негізгі
сұрақ амортизацияны есептеу әдісін таңдау болып табылады.
Амортизацияны есептеудің үш ... бар: ... ... ... жұмыс
мөлшеріне және жеделдетілген амортизация.
Біркелкі жазу негізгі құралдар қызметінің қалыпты мерзіміне негізделеді.
Амортизациялық ... ... ... ... қызметінің физикалық
және моральді мерзімне байланысты бекітіледі және олардың ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін анықтау негізгі құралдардың дұрыс құнды бағалауын
талап етеді. ... ... ... құралдардың қалпына келтіру құнын
анықтау мақсатыда оларды қайта бағалау қажеттілігі туындайдайды. Инфляция
деңгейі қаншалықты жоғары ... ... ... бағалау қажет болады.
Амортизацияны есептеудің екінші ...... ... ... Оның мәні қаншалықты тозу көп болса, соншалықты жасалған жұмыс
көлемі көп болатынына негізделеді, яғни амортизация ... ... ... ... Мұнда уақыт кезеңі маңызды емес.
Үшінші әдіс – жеделдетілген амортизация, ол амортизацияның негізгі сомасы
пайдаланудың бірінші жылдары есептелінеде деп ... Бұл ... ... ... ғана ... ... бірге инфляциялық
жоғалтуларды төмендету әдісі де болып табылады. Жеделдетілген амортизация
әдісі ... ... ... тез ... ... ... ... амортизация саясаты өзіндік құнның ... ... ... ... ... да әкеледі. Бұл ... ... ... аударымдар қатаң мақсатты ... ... ... бойынша жұмсалмауы жағдайында салық салынатын ... ... ... сәттілігі Компания капиталының құрылымына
тікелей ... ... ... Компанияның активтерінің жоғарылауына
жағымды немесе жағымсыз әсер етуі ... Ол ... ... ... ... әсер етеді, өйткені қарыздық міндеттемелер бойынша төленетін
тұрақты пайыздарынан ... ... ... белсенділігінің
болжанатын деңгейіне тәуелді емес. Егер Компанияда қарыздық ... ... бар ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Капитал құрылымы компанияның қызмет түрі мен талаптарына сәйкес болуы
тиіс екені аксиома деп ... ... ... мен ... арасындағы қатынас акционерлерге инвестициялардан қанағаттандырушы
табысты қамтамасыз ететіндей болуы тиіс. Капитал құрылымының ... ... ... ... ... мүмкін. Орта және ұзақ
мерзімді қарыздарға қарағанда, жиі ... ... ... ... ... ... капитал қолда бар қаражат ағымының күтілетін не күтілмейтін
өзгерістерін ... етуі ... ал ... ұзақ ... ... ұзақ ... үшін талап етіледі (мысалы, шет ... ... ... ... ... ... тиімділігіне Компания акцияларын
ұстаушыларының күтулері үлкен әсер етеді. Бұл ... ... ... қамтамасыз ететін Компанияның минималды ұзақ мерзімді
табыс нормасын талап етеді және келесі ... ... ... ... және ... ... ... мүмкіндіктер;
бизнесте тәуекел элементі; акция ұстаушылары ... ... ... ... ала алатын табыс мөлшері.
Акция ұстаушылардың көпшілігі өз қаражаттарын салған ... ... және ... ... ... ... ... бойынша
олардың сенімі әрқашан нақты емес және өте жоғары болады. Егер ұстаушылар
қанағаттанбаса, олар акцияларын сата алады.
Сала ... ... ... ... оның ... ... мен ғимараттарды жаңарту және модернизациялау, зерттеу,
компьютеризациялауға инвестициялар бойынша сұраныс көп ... Бұл ... бір жыл не одан ... ... соң ... тез ... Бұдан басқа, тұтынушылардың мінез-құлқы, технологиялар,
кәсіпкерлік кезеңінің ... ... ... ... жиі табысты анықтау процесімен бірге жүреді. Қаржы ресурстарын
басқаруды жүргізуде есептесу үшін база ретінде алынатын капитал құнын қалай
анықтайтынын шешу ... ... ... ... ... БАСҚАРУДЫ ТАЛДАУ («БАРЛАУ
ӨНДІРУ «ҚазМұнайГаз» АҚ МЫСАЛЫНДА)
Бұл бөлімде «Барлау Өндіру «ҚазМұнайГаз» ... ... баға ... ... мен ... көздерінің құрамы мен
құрылымы зерттеледі, ... ... ... көрсеткіштеріне,
өтімділік көрсеткіштеріне талдау және ... ... ... жүргізіледі.
2.1 Компанияның қаржы-шаруашылық қызметін талдау
«Барлау Өндіру «ҚазМұнайГаз» Акционерлік қоғамы көмірсутектері шикізатын
барлау, ... ... ... ... және экспорттаумен айналысады. Мұнай газ
объектілердің негізгі қызметі Батыс Қазақстанның Каспий маңындағы және
Маңғыстау ... ... ... ... ... акционері
мемлекеттің мүдделерін Қазақстанның мұнай газ өнеркәсібінде ұсынатын және
2006 жылы желтоқсанның 31 күні ... ... ... ... ... ... «Ұлттық Компания «ҚазМұнайГаз» АҚ (ҚМГ ҰК) болып
табылады. 2006 жылдың маусым айынан «Самрұқ» мемлекеттік активтерді басқару
бойынша ... ... АҚ ... Компания «ҚазМұнайГаз» АҚ-ның 100%
акциясын иеленеді. Өз кезегіне, «Самрұқ» мемлекеттік ... ... ... холдинг» АҚ-ның 100% акциясы Қазақстан Республиксы
Үкіметінің меншігі болып ... өз ... ... (ӨМГ) және ... ... бөлімдері арқылы іске асырады. ... 44 ... және ... ... оның ... «ӨзенМұнайГаз» өндірістік бөлімінде – ... ... ... – 37.
«Барлау Өндіру «ҚазМұнайГаз» акционерлік қоғамының негізгі қызметін
бейнелейтін техникалық экономикалық көрсеткіштеріне талдау ... үшін ... ... ... ... «ҚазМұнайГаз» акционерлік қоғамының негізгі қызметін
бейнелейтін техникалық экономикалық көрсеткіштер
|Көрсеткіштер |2004ж |2005ж |2006ж ... |
| | | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... Мұнай өндіру |8,35 |9,34 |9,53 |0,99 |0,19 ... млн. ... | | | | ... Мұнай өткізу |9.15 |9.222 |9.290 |0.072 |0.0068 ... мың ... | | | | | ... ... ... ... |412207787 |111784602 |163319967 |
|өткізуден түскен | | | | | ... мың ... | | | | | |
8 ... жалғасы
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... ... ... ... |-12503847 |
|өнімнің өзіндік | | | | | ... мың ... | | | | | ... ... ... ... ... |217234038 |71558435 |74285577 |
|мың теңге | | | | | ... ... ... ... |194530080 |44757565 |-12503847 |
|шығындары, мың | | | | | ... | | | | | ... ... |257958200 ... ... |1375172 ... ... | | | | | ... орташа | | | | | ... ... мың | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... |358113815 |349030361 |227490460 |
|қорларының орташа | | | | | ... ... мың | | | | | ... | | | | | ... ... қоры, |36914123 |37116032 |37512548 |201909 |396516 ... ... | | | | | ... 1 ... ... |37182 |43428 |28358412,97|6246 ... ... | | | | | ... теңге | | | | | ... 1 ... ... ... ... |-154901 |-1510,3 |
|мұнайдың өзіндік | | | | | ... ... | | | | | ... Таза ... ... ... |122561217 |109096630 |77284265 |
|мың теңге | | | | | ... ... ... ... |11,7275 ... | | | | | ... % | | | | | ... ... ... ... |42,6253 ... | | | | | ... % | | | | | ...... жылдар аралығында «Барлау Өндіру ҚазМұнайГаз» АҚ
қаржылық есептемесінен алынды.
3 кесте ... ... ... ... 2005 ... 102 % ... 9,53 миллион тонна мұнай ... 2006 ... ... ... ... ... Барлық өндірілген мұнайдың 6,73
млн. тоннасы ӨМГ-де өндірілсе, 2,8 млн. ... ... ... ... мұнайдың өндірісі, миллион тоннада
|Өндіретін бөлім |2005ж |2006ж |% ... |6,55 |6,73 |103 ... |2,79 |2,80 |100 ... |9,34 |9,53 |102 ...... ... аралығында «Барлау Өндіру ҚазМұнайГаз» АҚ
қаржылық есептемесінен алынды.
2007 жылдың 1 қаңтар күні ... ... ... ... қоры 5865 ... ... ... ұңғымалар – 1693. Ұңғымалардың
қызмет етпейтін қоры 1,7 %-ға ... ... (осы ... 2005 жылы –
2,0 %).
Компания кеніштерінің негізгі бөлігі жоғары сулылығы және мұнай өндірудің
жыл сайынғы төмендеуімен сипатталатын ... ... ... Өндірудің
табиғи төмендеуін толықтыру мақсатында және сонымен қатар 2006 ... ... ... көлемін қамтамасыз ету үшін Компания пайдаланушылық
бұрғылау, ұңғымаларды жөндеу, мұнай өндіруді күшейту, сонымен ... ... ... бойынша шаралар жүргізді.
Есепті кезеңде 221 пайдаланылатын ұңғымалардың құрылысы жүргізілді, осы
кезде жаңа ұңғымаларды енгізуден ... ... 279700 ... ... ... 1361 ұңғыма жөнделді, ... ... ... ... ... ... 558000 ... мұнай құрады. Жыл ішінде екінші
стволдың кесіндісі жүргізіліп, нәтижесінде ... ... 17100 ... ... жылы ... ... кеніштерде/блоктарда барлау жүргізді: Тайсойған
(Уаз, Қондыбай), Р-9 (Қойқара, Дүйсеке-Солтүстік, Құлсары Солтүстік-Батыс)
және Өзен мен ... ... ... территорияларда, сонымен
қатар С.Нұржанов, Ақінген (оңтүстік), Батыс Прорвасы, Өзен (Шығыс ... ... жылы 10 ... ... ... ... ... 8, Уаз 15,
16, С.Нұржанов 501, Ақінген 1-А және ... ... ... болып
табылады.
2007 жылы шикі мұнай өндірісі шамамен 2006 жылғы деңгейде ... ... ... ... деп күтілуде. 2007 жылыға мұнай өндірісінің
жоспарланған деңгейін қамтамасыз ету үшін 175 ... ... ... ... ... бар ұңғымаларды жөндеу, қызмет етпейтін
ұңғымаларды жөндеу бойынша ... ... жылы ... ... ... үшін ... блоктардың
геологиялық құрамын нақтылау мақсатында геологиялық барлау жұмыстарының кең
көлемін жоспарлап отыр. Соның ішінде Компания Р-9, ... ... ... мен ... ... маңындағы территорияларда барлау
жұмыстарын жоспарлаған.
2007 жылы Компанияның кассалық ... ... ... ... 39,8 ... ... құрады деп күтілуде.
Компанияның жарғылық капиталы 2004 жылы 11761130 мың ... ... ... 11792208 мың ... 2006 жылы 259276481 мың теңге құрады.
Есепті 2006 жылы Компанияның операциялық ... ... ... ... әсер ... ... факторларға шикі мұнай бағасының
динамикасы, валюталық бағамдардың ауытқулары, соның ішінде ... ... ... ... мен ... инфляция қарқыны жатады.
Шикі мұнайды сату ... ... ... көзі болып табылады.
Компанияның ... ... ... ... мен ... ... ... мұнай бағасына тәуелді. Өткен кезеңдерде мұнай
бағалары өзгерістің жоғары деңгейін бейнеледі. Компанияның табыстары ... ... шикі ... бағасының мұнайдың әлемдік бағалары 2001 жылдан
бастап қатты өссе де, бұл өсім, сонымен қатар ... баға ... ... жоқ. ... ... ... кез келген төмендеуі Компанияның
бизнесіне, болашағына, қаржылық ... мен ... ... әсер етуі ... кесте мәліметтері бойынша Brent мұнайының ... 2005 ... 1 ... 12 АҚШ ... көтеріліп, 2006 жылы орташа
алғанда 1 баррельге 65,14 АҚШ ... ... ... ... жылға орташа|2005 ж.(АҚШ |2006 ... ... ... ... ... |54,38 |65,14 ... ... |53,50 |65,23 ... |60,99 |50,52 ...... ... аралығында «Барлау Өндіру ҚазМұнайГаз» ... ... ... ... мен ... көп ... АҚШ долларында бейнеленсе,
операциялық шығындарының көбі теңгеде бейнеленді. ... ... ... ... ... әсер етуі ... таза
валюталық бағытына, сонымен қатар мұндай ауытқулардың көлемі мен ... ... ... ... ... (ТБИ) ... өлшенген
теңге/АҚШ долларының айырбас бағамы мен елдегі инфляция қарқыны 5 кестеде
берілген.
Кесте 5.
ТБИ бойынша өлшенген теңге/АҚШ ... ... ... ... |2005ж |2006ж ... ... орташа айырбас бағамы |132,88|126,09|
|ТБИ |7,6% |8,4% ...... ... ... ... ... ... АҚ
қаржылық есептемесінен алынды.
АҚШ долларына қатысты теңге 2005 жылы орташа132,88 теңге/АҚШ долларынын
2006 жылы ... 126,09 ... ... ... ... ТБИ 2005 ... ... 2006 жылы 8,4% деңгейіне дейін ... 2006 ... ... шикі мұнай бағаларының көтерілуінің және жағымды
эффектісін және Комапанияның теңгеде деноменацияланған табысын төмендетті.
Бұдан ... ... ... көп ... ... ... әсер
етуіне бейім және бұл жағдай инфляцияға байланысты ... ... ... ... ... ... 1 ... бағасы шамамен 10 АҚШ ... және 1 ... 50 АҚШ ... ... ... ... Brent
мұнайының бағасы өсіп, ақпан айында бұл марканың мұнайы шамамен 1 баррельге
60 АҚШ доллары деңгейінде сатылды. 2007 жылы шикі ... ... ... ... ... сақтайды деп күтілуде.
2007 жылдың алғашқы екі айында теңге АҚШ долларына қатысты тұрақтанды
және осы ... ... ... 125,27 ... ... ... 2006 ... бағаммен (126,09 теңге/АҚШ доллары) салыстырғанда 0,82 ... ... орын ... Үкіметтің болжамдары бойынша теңге/АҚШ
долларының айырбас бағамы төмендеуді жалғастырады.
ТБИ 2006 жылғы ... және ... ... 0,9% және ... ... 2007 ... осы ... 1,1% және 1,9%-а өсті. ҚР ... ... ... 2007 ... қорытындылары бойынша ТБИ 7,3%-
8,3% аралығында болады.
Компания көліктік тарифтер, мұнай өндіру, қаржылық және еңбек ресурстары
сияқты ... ... ... ... ... ... мұнайды үш негізгі бағыттар бойынша жеткізеді:
Каспийлік Құбыр Консорциумы ... ... ... (КТК))
және Өзен-Атырау-Самара (ӨАС) құбырлары бойынша экспортқа және 6 ... ішкі ... ... ... «ҚазМұнайГаз» АҚ-ның мұнайды жеткізуінің негізгі бағыттары
| |2005ж |2006ж ... ... ... | | ... ... ... (млн. ... |1,5 |1,7 ... ... ... ... ... % |17 % |18 % ... және ... өнімдерін сатудан жалпы түсім % |22 % |23 % ... ... ... | | ... ... ... (млн. ... |5,0 |5,1 ... ... ... ... ... % |54 % |55 % ... және өңдеу өнімдерін сатудан жалпы түсім % |66 % |66 % ... | | ... ... ... (млн. ... |2,7 |2,5 ... ... ... ... көлемінен % |29 % |27 % ... және ... ... сатудан жалпы түсім % |12 % |11 % ...... ... аралығында «Барлау Өндіру ҚазМұнайГаз» АҚ
қаржылық есептемесінен алынды.
Компания мұнайды ҚазТрансОйл АҚ-ның құбыры ӨАС және ... ... ... Бұл екі экспорттық бағыттың салыстырмалы табыстылығы Компания
жүктейтін мұнайдың сапасына, халықаралық нарықтағы ... ... ... ... ... кестеде 2005-2006 жылдарға сату көлемдері мен өткізу бағалары ... ... жылы ӨАС ... ... ... және ішкі ... сомалық
көлемдері тұрақты болып қалды. Осы уақытта КТК құбырлары арқылы экспорттық
көлемдер артты. 2006 жылы ӨАС ... ... шикі ... ... ... ... ... немесе 17,5%-ға өсті. 2005 жылмен салыстырғанда 2006 жылғы
түсімнің жоғарылауы өткізу көлемі мен бағалардың өсімімен түсіндіріледі.
Кесте 7.
Сату көлемдері мен ... ... ... ... ... |
| ... мың ... мың |
| ... ... ... ... экспорттық | | ... | | ... ... | | ... ... ... ... (мың ... |4953 |5076 ... баға (1 тоннаға |45790 |52487 ... | | ... баға (АҚШ |44,66 |57,57 ... | | ... ... | | ... ... ... |
|Көлем (мың тонна) |1536 |1663 ... баға (1 ... |49284 |55902 ... | | ... баға (АҚШ |51,30 |61,32 ... | | ... ... ... ... ... ... | | ... ... мен өңдеу | | ... ... ... | | ... нарықта шикі мұнай мен |40394425 ... ... ... ... | | ... (мың ... |2733 |2551 ... баға (1 тоннаға |14780 |17525 ... | | ... баға (АҚШ |15,38 |19,22 ... | | ... ... ... ... |40394425 |44705552 ... ... мен ... | | ... ... ... | ... мұнай мен өңдеу |342883098 ... ... ... | | ... ... (мың ... |9222 |9290 ... баға (1 тоннаға |37182 |43428 ... | | ... баға (АҚШ |38,21 |46,99 ... | | ... ... |6004722 |8115527 ... ... ... ... ... – 2004-2006 жылдар аралығында «Барлау Өндіру ҚазМұнайГаз» АҚ
қаржылық есептемесінен ... ... ... 2006 жылы КТК ... ... ... сату 17,3
миллиард теңгеге немесе 22,9%-ға өсті. Түсімнің ... ... ... ... ... ... салыстырғанда 2006 жылы ішкі нарықта шикі мұнай мен өңдеу
өнімдерінің басқа сатулар 4,3 миллиард теңгеге немесе ... ... ... ішкі нарықта мұнай және өңдеу өнімдерін ... ... 182 ... ... де, 1 ... ... ... 2005 жылғы 14780 теңгеден
17525 теңгеге дейін өсіп, сатудан ... 40,4 ... ... ... теңгеге дейін артқанына әкелді.
8 кестеде 2005-2006 жылдарда мұнай және өңдеу өнімдерінің көліктік және
басқа да ... ... ... өткізу бағалары берілген.
Кесте 8.
2005-2006 жылдар аралығында мұнай және өңдеу өнімдерінің өткізу бағалары
|Көрсеткіштер |(АҚШ ... жыл |КТК |ӨАС ... ... ... ... ... ... (БК ... және баррелизация |62,86|- |- ... ... ... ... | | | ... ... ... және баррелизация коэффициенті |(1,54|- |- ... ... таза ... |) | | ... ... ... ... ... ... |
| |) |) | ... ... комиссия ... |
| |) |) | ... ... |- |- |(0,55) ... ... ... ... |
|2005 жыл |(АҚШ ... ... ... ... бағасы (БК шығындарына және баррелизация |52,25|- |- ... ... ... дейін) | | | ... ... ... және ... ... |(0,95|- |- ... айырмашылықтан таза тиімділік |) | | ... ... ... ... шығындары ... |
| |) |) | ... ... ... ... |
| | |) | ... ... |- |- |(2,54) ... ... ... ... |
Ескертпе – 2004-2006 жылдар аралығында «Барлау ... ... ... ... ... және КТК ... өткізу бағаларының айырмашылығы негізінен сапа
банкісі бойынша шығындардан, порттық және кедендік жинақтардан, сатулар
және орташаландыру ... ... ... тұрады. Бенчмарк және
ӨАС бойынша өткізу бағаларының айырмашылығы негізінен порттық және кедендік
жинақтардан, сатулардан комиссиялардан тұрады. Мұнай және мұнай ... ... ... ҚМГ ҰК келсімінің артықшылығы бойынша анықталады
және ол баға нарықтық бағадан төмен.
Компанияның операциялық шығындары ... ... ... байланысты. 9
кестеде Компания операциялық шығындарының құрамы берілген.
Кесте 9.
Операциялық шығындар
| Көрсеткіштер |2006ж. |2005ж. |2005ж. ... |
| | | ... | |
| |(мың ... ... шығындары ... ... ... |3953872 ... төлемдер ... ... ... |975505 ... ... ... ... |24083651 |3675175 |
|Жөндеу және ... ... ... ... ... |2351030 ... ... ... ... |670311 ... мен ... |11661063 |21658853 |17539543 |(5878480) |
|Басқа салықтар |9666804 |7103491 |7103491 |2563313 ... ... |7850402 |1791551 |1791551 |6058851 ... ... және |7678179 ... ... |(4298455) |
|сатулар бойынша комиссиялар | | | | ... |6563701 |5824741 |5824741 |738960 ... мен ... |363994 |4056539 |4056539 ... ... ... |(11427595|11427595 |11427595 ... |) | | | ... ... |9583488 |9443041 |8559868 ... ... ... ... |(7177785) |
Ескертпе – 2005-2006 жылдар аралығында ... ... ... ... ... ... бойына Компанияның операциялық шығындары резервтерді өзге ... емес ... сату ... төмендеді. Маңызды сомалар
мен қозғалыстар келесідей ... ... 2005 ... ... ... зауытында жолай мұнайын өңдеуімен байланысты шығындар
алынып тасталған):
Көлік шығындары жыл бойына 1%-ға жеткізілетін мұнайдың жалпы көлемінің
өсуі және ... ... ... ... ... өсуі ... 9%-
ға өсті.
2006 жылы жұмысшыларға төлемдердің сомалық шығындар 2005 жылғы деңгейде
сақталды, алайда орташа ... 4%-ға өсті және ... ... ... сферасында күшейту, ішкі бақылау жүйесін жетілдіру,
есептілік нысанының халықаралық ... ... ... ... және ... ... үшін ... бірқатар жұмысшылар
алынды. Бұл жұмышылар бойынша шығындар ... ... ... ... ... профильді емес ... ... жылы ... ... ... өсімі және 2005 жылы Лиман
блогында барлауға лицензияларды алу ... ... ... тозу және ... 13%-ға ... ... дәлелденген
қорларын жоғары жаққа қарай қайта қарау нәтижесінде Компания бойынша
тозудың орташа ... 2006 жылы ... 10%-ға ... ... ... 11%).
2006 жылы профильді емес Компаниядарды өткізумен байланысты шикізаттар
мен материалдарға шығындар төмендеді.
Басқарушылық ... мен ... ... ... ҚМГ ... ... жаңа Келісімге отыру нәтижесінде төмендеді.
Салық салуға дейін пайда 34%-ға 217,2 ... ... ... осы ... табыс салығы бойынша шығындар 4,5 миллиард
теңгеге ... 94,7 ... ... ... ... ... жалпы
тиімді мөлшерлемесі 2005 жылғы 69%-дан 2006 жылы 44%-ға дейін төмендеді. 10
кестеде табыс ... ... ... ... ... салығы бойынша шығындар
| |2005ж. мың |2006ж. мың |
| ... ... ... ... дейінгі пайда ... ... ... ... ... ... ... ... тиімді салығы |44% |69% |
| ... ... ... |
| ... % ... ... ... ... ... |30 |30 ... жоғарылауы (төмендеуі) | | ... ... ... |20 |32 ... ... үстеме табысқа салық |(9) |− ... ... |(2) |− ... салу ... ... жатпайтын табыстар |5 |7 ... алып ... ... ... ... | | ... | | ... ... ... |44 |69 ...... жылдар аралығында «Барлау Өндіру ҚазМұнайГаз» АҚ
қаржылық ... ... ... және 2005 ... кассалық әдіс бойынша және Атыраулық мұнай ... ... ... ... Компанияның капиталды шығындары 49,3
миллиард теңге және 48,5 ... ... ... ... ... ... ... шығындары 2007-2010 жылдары 2006 ... ... ... яғни ... қаражаттарды үнемдеу бойынша ынталар
қабылдады.
2.2 Қаржы ресурстарын басқарудың көрсеткіштерін талдау
Баланс активтерінің құрамы мен ... ... ... ... ... мүліктерінің және оның жекелеген түрлерінің абсолютті
және ... арту ... кему ... белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық есептің маңызды элементі болып саналатын активтерді, ... осы ... ... қолда бары зерттеледі. Активтердің жалпы
құрылымын және оның жеке топтарын ... ... ... ... ... ... /19, 141б./.
Активтердің өсуі (артуы) Компанияның ... ... ... ол осы ... ... оң ... ... Компания мүлік құнының өсу себептерін талдағанда, жоғары деңгейі
баланстық есептің номиналды көрсеткіштерінің ... ... ... ... соқтыратын инфляция әсерін ескеру қажет.
Отандық тәжірибеде инфляцияны есепке алу тек ... ... ... құру ... ... есептік-аналитикалық тәжірибеде өндірістік қорлар, дайын өнім
және ... ... ... ... Сондықтан да олардың құнының
өсуі, инфляциялық фактор әсерінен болатыны күмәнсіз.
Баланс мәліметтері бойынша активтердің құрамы мен ... ... ... үшін ... 11 ... кестесі құрылады.
Кесте мәліметтерінен активтердің нақты ... ... ... ... 2006 жылы ... 2005 жылмен салыстырғанда 298553681 мың
теңгеге немесе 40,62%-ға артатындығын көруге ... Бұл ... ... ... ... оның ... оң нәтижесін сипаттайды.
Алайда активтерді талдай отырып, олардың ... ... және ... неге ... ... ... сондай-ақ Компанияның ... мен оның ... ... ... және ... мүлкінің
мобильділігін (іске тартылу деңгейін) анықтау қажет. Ол үшін, ең ... ... ... ... ... қажет, ол туралы
арнайы оқулықтарда түрлі көзқарастар кездеседі. ... ... ... ... ... ... ... қорлардың, аяқталмаған
өндірістің, өсімдегі және бордаңылаудағы малдар құндары қосылады.
Кесте 11.
«Барлау Өндіру «ҚазМұнайГаз» АҚ-ның активтер құрамы мен құрылымы
|Көрсеткіштер |2004 жыл |2005 жыл |2006 жыл |
| |мың ... |% |мың ... |% |мың ... |% ... | ... | ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... |100 ... |100 ... |100 ... Ұзақ мерзімді |289919370 |76,14 |305760353 |70,07 |376823544 |51,27 |
|активтер | | | | | | ... ... ... |67,75 ... |55,72 ... |35,28 ... | | | | | | |
11 ... жалғасы
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... |8198366 |2,15 ... |12,3 ... |14,0 ... | | | | | | ... ... |- |- |1340657 |0,31 |7921252 |1,08 ... ... | | | | | | ... |- |- |4516696 |1,03 |2884207 |0,39 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... Басқа |23762804 |6,24 |2808028 |0,64 |3843312 |0,52 ... | | | | | | ... ... ... |23,86 ... |29.93 ... |48,73 ... | | | | | | ... ... |5,48 ... |3,53 ... |2,06 ... | | | | | ... | | | | | | ... ... |4484643 |1,18 ... |5,07 ... |1,59 |
|бойынша алдын-ала | | | | | | ... және ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |5027135 |1,32 |6993525 |1,6 |4952828 |0,67 ... және | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... |5,21 ... |10,52 |37356601 |5,08 |
|басқа ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... |6,96 ... |4,58 ... |30,82 |
|қаржылық активтер | | | | | | ... Ақша және ... |3,71 ... |4,63 ... |8,51 |
|оның | | | | | | ... | | | | | | ...... жылдар аралығында «Барлау Өндіру ... ... ... алынды.
Екінші әдістемеде Компанияның өндірістік потенциалын анықтайтын ... ... ... ... ... ... қаржылар
және қондырылатын жабдықтар құны қосылады. Бұл әдістемеде Компаниядарды
болып жатқан даму ... ... дәл ... Шаруашылық
тәжірибесінің мәліметтері ... ... ... ... ... шегі, яғни К≥0,5 қалыпты ... ... мәні ең ... ... ... аз ... ... есепті кезеңдегі қызметінің қаржылық ... ... ... ... ... ... бермейтін болса, өндірістік
мақсаттағы мүлікті арттыру үшін ұзақ ... ... ... ... ... ... ... Компанияның жалпы қаржылар көлемі есепті 2006
жылы өткен 2005 жылмен салыстырғанда 298553681 мың теңгеге, ал 2004 ... ... мың ... ... Оның ... ұзақ ... көлемі 289919370 мың теңгеден 2004 жылы 376823544 мың теңгеге
дейін 2006 жылы ... Ұзақ ... ... ... ... 8198366 мың ... 2004 жылы 102841401 мың теңгеге дейін
өсуіне ықпал ... ... ... ... ... ... 3 ... мың теңгеге өскен.
Сонымен Компанияның актив балансында талданушы мерзім аяғына қарай ұзақ
мерзімді активтер үлесі төмендеп, ағымдық активтер үлесі ... ... ... ... ... ... ... активтер үлесін
анықтау маңызды: ағымдағы активтер ... ... ... мүлкінің
құнына қатынасымен анықталатын ... ... іске ... ... ... Ол қарызды өтеуге арналған қаражат үлесін
сипаттайды. Коэффициент мағынасы артқан сайын Компанияның үздіксіз ... және ... есеп ... ... де арта ... Қаржы
тұрғысынан алғанда оның өсуі актив құрылымындағы жағымды ... ... – яғни ... ... мобильді (іске тартылған) болады, оны
пайдалану тиімділігінің ... ... ... ... ... бұл ... ... 2004 жылы
0,24 (90834254 мың теңге:380753624мың теңге), 2005 жылы 0,3 (130623355 мың
теңге:436383708 мың теңге), 2006 жылы 0,5 ... мың ... ... Бұл көрсеткіш 2006 жылы жоғары мәнге ие болған, яғни ... ... ... салыстырғанда ағымдық активтердің айналымдылығы
баяулағанын, ... ... ... ... ... ... тиімділігін сипаттайтын келесі көрсеткіш –
мобильді және ... ... ... коэффициенті. Ол ағымдағы
активтер құнын ұзақ ... ... ... бөлу ... ... ... ... және қауіпті көлемі, Компанияның салалық ерекшеліктеріне
байланысты. Өнеркәсіптік ... ... ... ... ... төмен болмауы тиіс.
Талданушы Компанияда бұл көрсеткіш деңгейі 2004 жылы 0,31 ... ... мың ... 2005 жылы 0,43 ... мың ... ... 2006 жылы 0,95 ... мың теңге:376823544 мың теңге)
құрайды. Бұл көрсеткіш есепті жылы ... ... ... ... ... өсу ... ... қаражаттардың өсу
қарқындары басым болуы ықпал еткен.
Әрі ... ... ... ... қандай сапалық өзгерістер
болғанын ... ... Бұл ... материалды-техникалық базасын
құрайтын және негізгі қорлары ... ... оның ... ... ... ... зерттеу қажет.
Компания мүліктерінің жалпы құнындағы негізгі құралдардың нақты құнының
(қалдық) үлес ... ... ... ... ... ... бұл
көрсеткіш Компанияның кәсіпкерлік қызметінің көлемін анықтаудағы басты
бағыт болып табылады. Компания ... ... ... ... ... құнының коэффициентінің мөлшері баланс активтерінің
барлық ... 50 ... кем ... тиіс.
Баланс валютасындағы негізгі құралдардың қалдық құнының үлесі 67,75% –
2004 ... 55,72% – 2005 ... 35,28% – 2006 жылы ... Яғни ... ... ... ... мәніне сәйкес келмейді. Негізгі құралдардың
жалпы құнындағы оның активті бөлігінің ... ... өте ... және ... Компанияның материалды-техникалық базасының дамуындағы жағымды кезең
болып табылады. Оның үлес ... өсуі қор ... ... деректері бойынша ағымдық активтердің құны 90834254 мың теңгеден
2004 жылы ... мың ... ... 2006 жылы ... ... Оның ішінде
тауарлы-материалдық қорлар құны 3 жылда 5716532 мың ... ... ... ... салыстырғанда 278039 мың теңгеге азайған. Аяқталмаған өндіріс
соңғы үш жыл бойы орын ... ... ... ... 14127579 мың
теңгеден 2004 жылы 62459415 мың теңгеге дейін өсті, ... 2005 ... бұл ... 42271827 мың ... өсті. Дебиторлық қарыз
көлемі есепті жылы қалған жылдарға қарағанда қатты өскен. ... ... ең ... ... яғни ақша қаражаттары есепті жылы өткен жылмен
салыстырғанда қатты өскенін ... ... ... ең ... ... ... ... арқылы анықталатын айналым қаражаттарының
мобильдік коэффициентін келесідей анықтаймыз:
, ... Кмоб – ... ... – Ақша ... мен ... ... – ағымдағы активтер.
Бұл коэффициент, ағымдағы міндеттемелерді ... ... ... ... төлеуге дайын қаражаттардың үлесін
көрсетеді.
2004 жылы: = 0,15бірлік;
2005 жылы:= 0,15бірлік;
2006 ... = ... ... қаражаттар саласының артуы және ... ... екі ... ... 0,2 бірлікке өсуі ... ... ... жылы ... ... қатты өскен. 2006 жылы оның көлемі 2004
жылмен салыстырғанда есепті жылы 1,9 есе ... ... ... ... 5,08% ... жылы ... ... құрылымын зерттеу оларға Компания қызметінің
кеңейген немесе қысқарғаны жайлы айтуын мүмкіндік ... ... ... төмендеуі тәуекелдік және меншікті капиталдың өсуі Компания
қызметінің қысқарғанын ... ... ... ... ... жасауға
болмайды, себебі бұл қаражаттардың үлесі басқа ... ... үшін ... ... ... әсерінен болуы мүмкін. Егер несие
үшін пайыздық мөлшерлемелер дивидеттердің мөлшерлемелерінен ... ... ... ... өсірген дұрыс, ал егер керісінше болса, онда
меншікті капиталды пайдаланған ... ... ... капиталдың
құрылымы жоғарыда қарастырылған жағдайларға тәуелді болады.
Қаржылық есеп берудің активтерінің қалыптасу көздерінің ... ... 12 ... құрылады.
12 кесте деректері бойынша Компанияның жалпы капиталы талданулы мерзім
ішінде 168733696 мың теңгеден 2004 жылы 525757815 мың ... ... ... ... яғни ... мың ... өскен, ал өткен жылмен салыстырғанда
352025252 теңгеге өскен. Жалпы капитал құрамында жарғылық капитал шамасы
11761130 мың ... 2004 жылы ... мың ... дейін 2006 жылы өсті.
Ұзақ мерзімді қарыздар шамасы 2004 жылы 50758435 мың ... ... 2006 ... мың ... құрады және бұл көрсеткіш ұзақ мерзімді міндеттемелер
құрамындағы үлесі 13,33%-дан 5,16%-ға төмендеген. Ұзақ ... ... ... сәл өскен, бірақ ұзақ мерзімді құрамындағы үлесі 12,82%-дан
7,09%-ға дейін ... ... ... жыл сайын өсіп отырған.
Міндеттемелер құрамында ұзақ мерзімді ... 2004 ... 2006 жылы 17206078 мың ... ... ... болған.
Ағымдық міндеттемелер 2 жылда 14365724 мың теңгеге артып, ... ... ... ... ... ... ... біршамасы есепті жылы
өскенін көреміз.
Енді оның құрылымына көз ... ... ... мен ... ... 2004 жылы ... үлесі 44,32% болса, 2006 жылы 71,53%-
ға дейін жеткен, ал міндеттемелер үлесі 2004 жылмен ... ... яғни 2004 жылы – 55,68%, ал 2006 жылы – 28,46% ... тұрақтылықтың абсолютті көрсеткіштері деп тауарлы-материалдық
қорлардың қалыптасу көздерімен қамтамасыз етілу ... ... ... /22, ... 12.
«Барлау Өндіру «ҚазМұнайГаз» АҚ-ның қаржыландыру
көздерінің құрамы мен құрылымы
|Көрсеткіштер |2004 ж. |2005 ж. |2006 ж. |
| |мың ... |мың ... |мың ... ... | ... | ... | | ... Капитал |168733696|44,32|173732563|39,81|525757815|71,538|
|1.1. Жарғылық ... ... ... ... ... капитал |1315825 |0,346|  |  |92249 ... ... ... ... Компания |167239393|  |173653027|  ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... Азшылық үлесі |1494303 ... ... ... ... ... ... ... |117928068|27,02|100843962|13,721|
|міндеттемелер | | | | | | ... ... ... |13,33|54028740 |12,38|37972387 |5,1668|
|2.1.2 Кейінге ... ... ... |0,549 ... табыс | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ... ... ... Ағымдағы |93969888 |24,68|144723077|33,16|108335612|14,741|
|міндеттемелер | | | | | | ... ... ... ... |4,84 ... |2,952 |
|2.2.2 Табыс салығы |20390400 |5,355|46994090 |10,77|25551751 |3,4767|
|бойынша міндеттемелер | | | | | | ... ... және ... ... ... ... ... қарыз| | | | | | ... ... ... ... |5,83 ... ... мен ... |436383708|100 |734937389|100 |
|капитал барлығы | | | | | | ...... ... ... ... ... ... АҚ
қаржылық есептемесінен алынды.
Тауарлы-материалдық қорлардың қалыптасу көздерін сипаттау үшін үш ... ... ... айналым капиталы. Ол меншікті айналым қаражаттарын
сипаттайды, өткен кезеңмен салыстырғандағы оның ... ... ... арғы ... ... Бұл ... келесі формуламен анықталады:
= – = ... Со.к. – ... ... капиталы;
Да – ұзақ мерзімді активтер;
Ір.П – баланс пассивінің бірінші бөлімі;
Ір.А – баланс активінің бірінші ... жылы ... ұзақ ... ... ... ... ... артық болғандықтан, берілген жылда меншікті ... ... мың ... ... бұл Компанияның меншікті айналым капиталына
-142033825 мың теңге қажеттілігін көрсетеді, яғни Компания ... ... ... ... ... қамтамасыз етілмеген. 2004 жылға
қарағанда 2005 жылы ұйым ұзақ ... ... 15840983 мың ... ... ... ... ... одан әрі 10842116 мың
теңгеге төмендеп, 2005 жылы 132027790 мың теңге ... ... ... ... материалдық қорлар 5438493 мың теңгеге төмендеп, 15409658 мың теңге
құраса да, осы жылы меншікті айналым ... ... ... жоқ,
керісінше, -5403623 мың теңгеге өсіп, Компания өндіріс қорлары меншікті
айналым капиталымен -147437448 мың ... ... ... ... ... 2006 жылы ... яғни Компания ұзақ мерзімді активтері 2005
жылға қарағанда 2006 жылы ... ... ... ... мың теңге
сомасына ұлғайып, осы жылы сомасы 148934271 мың ... ... ал ... ... ... ... жылмен салыстырғанда 278039 мың теңгеге
төмендеді, сондықтан Компания ... ... ... ... ... мың ... сомасына қамтамасыз етілген.
2. ТМҚ-ның меншікті және ұзақ мерзімді қарыздық қалыптасу көздері немесе
перманентті айналым капиталы. Ол ... ... ұзақ ... ... ... ... оның формуласы:
, ... ДО – ... ... ... ... меншікті айналым қаражаттарына деген
қажеттілікті қанағаттандыру үшін Компания ұзақ мерзімді ... ... 2004 жылы ол ... мың ... ал ... айналым капиталы
-3135634 мың теңге, яғни оған деген ұйымның ... 2004 ... мың ... ... құрады. 2005 жылы алдыңғы жылға қарағанда
Компанияның ұзақ мерзімді міндеттемелері 121972 мың ... ... ... капитал да 10964088 мың теңгеге төмендеді және оның
жеткіліксіздігі 29509380 мың ... ... ... ... бұл ... осы ... шамалы төмендетті. Бірақ 2006 жылы Компания алған
несиелер көлемі 100843962 мың ... ... ... ... мың ... ұлғайып, 249778233 мың теңгені құрады, сондықтан
перманентті капитал артығы 234646614 мың теңге соманы ... бұл сан ... ... ... ... ТМҚ негізгі қалыптасу көздерінің жалпы мөлшері келесі формулымен
анықталады:
, ... КК – ... ... ... мен ... жылы бұл ... 90834254 мың теңге құрап, 69986103 мың теңге
артық сомасы орын алды, 2005 жылы ... ... ... ... ... ... ... ТМҚ негізгі қалыптасу көздерінің жалпы мөлшері
39789101 мың теңгеге ұлғайып, 130623355 мың теңге соманы ... ал ... оның ... 45227594 мың ... ... 2006 жылы бұл артықшылық
227768529 мың теңгеге ұлғайып, жалпы сомасы 342982226 мың ... ... ... ... ... ... ТМҚ көлемі күрт төмендеді.
Компанияның қаржылық тұрақтылығын абсолютті көрсеткіштер арқылы талдау
нәтижелері ... ... ... ... ... 2004 жылы ... көздерінің жеткіліктілігін көрсететін 3
көрсеткішке сәйкес ... ... ... ... деңгейлері
төменгі дәрежеде, бірақ оның ішінде ТМҚ негізгі қалыптасу ... ... ... ... 2004 жылы ... ... ... деген баға беруге болады.
- 2005 жылы ... ... ... 3 көрсеткіш деңгейі ... ... ТМҚ ... ... ... ... ... оң
шамада болғандықтан, төлемқабілеттілігі нашар, бірақ ... ... ... ... ... ... мен
қорлар айналымының жеделдетілуі есебінен тепе-теңдікті қалпына келтіру
мүмкіндігі сақталатын тұрақсыз қаржылық жағдай орын алған.
- 2006 жылы Компанияның қаржылық ... ... ... ... ... ... де қажеттілік қанағаттандырылды. Компанияның жағдайы
тұрақты деңгейге ... ... ... капиталдың жаратылуы мен қарыздардың өсуіне
әкеледі. ... ... ... яғни Компанияның қаржылық
тәуелсіздігі, меншікті ... ... ... ... ... жеткілікті қамтамасыз етілуі деңгейі төмендейді.
Компания қызметінің тұрақтылығы оның жалпы қаржылық құрылымымен, сыртқы
кредиторлармен және инвесторлармен қатынас ... ... ... ... ... ... ... меншікті капиталмен бірге
біршама қарыз ... ... ... ... ... едәуір ұлғаюы нәтижесінде, егер бірнеше ... ... өз ... ... ... ... банкроттыққа ұшырауы мүмкін.
• Компанияның қаржылық тұрақтылығын бейнелейтін негізгі көрсеткіштердің
бірі баланс ... ... ... ... ... ... болып табылады:
= ,
(6)
мұндағы, СК – меншікті капитал, мың теңге;
∑К – капиталдың жалпы ... мың ... өсуі ... ... ... ұлғаюын, болашақта
қаржылық қиыншылықтар тәуекелінің төмендеуін білдіреді /23, 157-163б./.
Қарстырылып отырған Компанияда бұл ... ... ... ... жылы: = = 0,44бірлік;
2005 жылы: = = 0,39бірлік;
2006 жылы: = = ... ... ... АҚ ... берілген коэффициент 2004 жылы
0,44 құрады, бұл Компанияның сыртқы кредиторлар мен инвесторлар қаржылық
ықпалынан біршама тәуелсіз ... ... ... Бірақ 2005 жылы жалпы
активтерге қарағанда меншікті капитал ... ... ... ... ... ...... қалыпты деңгейден төмен, ал
2006 жылы ... мәні күрт ... яғни ... ... ... яғни ... алынған жылдар аралығындағы Компанияның тәуелсіздік
коэффициенті динамикасы 2005 жылды есепке алмағанда ... ... және ... әкелуін мүмкін емес екенін бейнеледі.
• Тәуелсіздік коэффициентіне кері көрсеткіш болып ... ... ... ... ... = 1 - ... коэффициент авансталған капиталдың жалпы сомасындағы қарыздың
үлесін сипаттайды. Оның ... ... ... ... ... ... ... сәйкесінше ұлғаяды.
Қарастырылып отырған Компанияда бұл көрсеткіш келесі мәндерге ие:
2004 жылы: = 1 – 0,44 = 0,56бірлік;
2005 жылы: = 1 – 0,39 = ... ... = 1 – 0,71 = ... Өндіру «ҚазМұнайГаз» АҚ-да оның үлесі 2004 жылы – 0,56, 2005 жылы
– 0,61, 2006 жылы – 0,29. Екі көрсеткіштің өзгеру себептерін ... ... ... ... көздерінің құрамы мен құрылымын
бейнелейтін кестеден ... ... 2006 жылы 2004 ... қарағанда қарыз
капиталы 1,019 есе төмендеген, ... ... ұзақ ... міндеттемелер
1,17 есе төмендеген. 2006 жылы тәуелсіздік коэффициенті 0,71 бірлік, ал
тәуелділік ... 0,29 ... яғни ... ... ... төмендеу әсерінен жоғарылаған.
• Қаржылық тұрақтылықты сипаттайтын ... ... ... ... ... оның ... ... ЗК – қарыз капиталы, мың теңге.
Коэффициент Компанияның қызметінің қай ... ... ... ... қай ... ... қаражаттары арқылы қаржыландырылатынын көрсетеді.
Оның мәні ≥ 1 болуы қажет.
Қарастырылып отырған ... бұл ... ... мәндерге ие:
2004 жылы: = = 0,79бірлік;
2005 жылы: = = 0,66бірлік;
2006 жылы: = = 2,51бірлік.
Талданатын уақыта аралығында қаржыландыру ... 2004 жылы ... жылы ... ... ... 2006 жылы ... ... ұлғайды. Бұл 2004-
2005 жылдары Компания мүлкінің ... ... ... ... ... ... Ал 2006 жылы ... мәні қалыпты болып
келеді.
• Қарыз және меншікті қаражаттар арақатынас ... ... 1 ... ... ... ... қарыз капиталы
тартылғанын сипаттайды:
= . ... ... ... шегі ≤ ... ... Компанияда бұл көрсеткіш келесі мәндерге ие:
2004 жылы: = = 1,25бірлік;
2005 жылы: = = ... ... = = ... талдау көрсетіп отырғандай, Компания 2004 жылы ... ... ... 212019928 мың теңгеден күрт 262651145 мың
теңгеге өсті, нәтижесінде ... ... мәні ... қабылданған
шектен 1,25 асып түсті, берілген жағдай Компания үшін ... ... ... ... меншікті капиталдың 1 теңгесіне қарыз
қаражаттардың өсуі үдей ... 2006 жылы ... мәні ... ... Осы ... жылдары «Барлау Өндіру «ҚазМҰнайГаз» АҚ сыртқы
қарыз қаражаттарына тәуелділігі ... ... ... 2006 жылы ... ... теңгесіне активтерге салынған 0,39 ... ... ... ... мән ... және ... капитал
арақатынас коэффициентінің шекті мәнінен өте төмен, бірақ оны Компания үшін
жағымды деп ... ... ... ... сипаттайтын негізгі көрсеткіштердің бірі болып
маневрлілік коэффициенті табылады. Коэффициент еркін ... ... ... ... меншікті капиталының қай бөлігі мобильді
түрде екенін көрсетеді. Бұл ... ... ... ... капиталының маңызды бөлігі қысқа уақыт аралығында қолма-қол
ақша-қаражаттарына айналу мүмкіндігі жоқ, аз ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Қаржылық көзқарасы тұрғысынан маневрлілік коэффициент деңгейінің ... ... үшін ... ... ... мобильді, оның көп бөлігі
айналым капиталына салынған.
Маневрлілік коэффициентінің өсуі ... ... ... ... ... ... ... жағымды болады. Егер коэффициент ұлғаюы
айналымнан тыс активтер өсуіне қарағанда меншікті капитал ... ... ... онда бұл ... ... ... өсуін нақты
дәлелдйді.
Маневрлілік коэффициентінің жоғары мәні Компания ... ... етіп ... ... ... тәжірибеде нақты бекітіліген
қандай да бір қалыпты мән жоқ. ... ... ... үшін
салыстырмалы мысал ретінде ≤ 0,5 мәнін алуға болады.
немесе , ... ДО – ұзақ ... ... – ұзақ ... ... отырған Компанияда бұл көрсеткіш келесі мәндерге ие:
2004 жылы: =
= -0,01 бірлік;
2005 жылы: =
= -0,08 ... ... = =0,47 ... Өндіру «ҚазМұнайГаз» АҚ-да бұл коэффициент мәні 2004 ... ... ... көп ... ... мың теңге сомасында
және ең негізгісі ұзақ мерзімді ... ... мың ... теріс мәнге ие болды, яғни -0,01 құрады. 2005 жылы да осы
тенденция сақталып, коэффициент мәні ... мән ... -0,08 ... ... ... ... қалыпты деуге болады. Ал 2006 жылы ... ... тең ... ... үшін бұл шама ... ... айналым капитал меншікті капиталдағы үлесі 47% құрайды.
• Қаржылық тұрақтылықты бағалау кезінде айналым қаражаттарының құрамы
көз-қарасы тұрғысынан ... ... ... ... ... ... ... орынды болып табылады.
, ... ДС – ... ...... ... қаржылық салымдар.
Осы көрсеткіш абсолютті өтімді болып табылатын ақшалай және ... ... ... ... ... ... меншікті айналым қаражаттарының
бөлігін сипаттайды. Қалыпты қызмет ететін Компания үшін берілген көрсеткіш
нөлден бірге дейін өзгеріп отырады. ... ... ... ... ... ... өсуі үшін ... тенденция болып табылады.
Қарастырылып отырған Компанияда бұл көрсеткіш ... ... ... ... =
= -12,9 ... жылы: =
= -2,84бірлік;
2006 жылы: =
= 1,15бірлік.
Сонымен 2004 жылы бұл көрсеткіш алдында қайталанып өткен меншікті капитал
көлемі аз ... -12,9 мың ... ... ал 2005 жылы ... ... ... ең өтімді активтер құрамына жатқызылатын ақша-
қаражаттар 14127579 мың теңгеден 20187588 мың ... ... өссе ... қайталанып өткен меншікті капитал көлемі 2004 жылы ... ... ... мың ... дейін өскендіктен, -2,84 мың теңгеге
төмендеді. Компания үшін 2004-2005 жылғы ... ... ... ... ... кез ... қажетті уақытта ең өтімді активтер көлемінің
аздығы қандай да ... ... ... ... қаражаттарын ұзақ мерзімге тарту коэффициенті инвестициялық
жобаларды қаржыландыру кезінде қарыз қаражаттарының үлесін ... ... ... Бұл коэффициент айналымнан тыс активтер
қалыптасу көздерінің қай бөлігі есепті жылда меншікті капиталға, басқа
бөлігі ұзақ мерзімді ... ... ... ... Қарыз
қаражаттарын ұзақ мерзімге тарту коэффициентінің едәуір жоғары ... ... ... тәуелділікті, болашақта несиені пайдаланғаны
үшін пайыз түрінде ақша-қаражаттардың ... ... ... ... Ол ұзақ мерзімді несиелер мен қарыздар
мөлшерінің меншікті капитал мен ұзақ мерзімді қарыз қаражаттар ... ... ... ДО – ұзақ ... міндеттемелер.
Қарастырылып отырған Компанияда бұл көрсеткіш келесі мәндерге ие:
2004 жылы: = 0,41 ... ... = 0,40 ... ... = 0,16 бірлік.
Қарыз қаражаттарын ұзақ мерзімге тарту коэффициенті 2004 жылы 0,41
құрады, 2005 жылы 0,40 ... осы жылы ... ... қарағанда Компанияның
ақша-қаражаттарды ұзақ мерзімге тартуы 40% ... ... ... ... да ... яғни ... ... «ҚазМұнайГаз» АҚ-ның тартылған
капиталға күшті тәуелділікті ... Ал 2006 жылы ... ... ... ... 16% ... яғни Компания ақша қаражаттарды ұзақ
мерзімге тартуы 16%-ға ... ... ... өтеу ... ... ... тұрақтылық
коэффициенті Компания активтерінің жалпы сомасында меншікті капитал
мен ұзақ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ие. Батыс тәжірибесінде берілген коэффициенттің қалыпты мәні
0,9-ға тең, ал оның ... мәні 0,75 ... ... ... Компанияда бұл көрсеткіш келесі мәндерге ие:
2004 жылы: = 0,75 бірлік;
2005 жылы: = 0,67 бірлік;
2006 жылы: = 0,85 ... жылы бұл ... мәні ... үшін ... ... 2006 ... қалыптасу көздері мен ұзақ мерзімді активтер қосындысы 2005 ... мың ... 2006 жылы ... мың ... ... өскендіктен,
коэффициент мәні 0,85 мың теңге құрады, айта кететін жағдай, ... ... ... ... ... мәні ... меншікті капитал көлемінің
ұлғаюы есебінен өсті. 2006 жылы инвестицияларды өтеу коэффициенті шекті
мәнінен үлкен болғандықтан, Компания ... ... ... ... ... ... ... көрсеткішке толықтауыш ретінде меншікті айналым капиталын
қорлар мен шығындар құнына бөлу арқылы ... мен ... ... ... ... коэффициентін есептеп шығаруға болады, ол
Компания қаржылық тұрақтылығын бейнелейтін элементтердің бірі ... Бұл ... ... ... бойынша жалпылама
статистикалық мәліметтері негізінде ... ... ... керек, бірақ
қаржылық тұрақты Компания үшін 1-ден жоғары болуы қажет.
, ... ТМЗ – ... ... ... ... бұл көрсеткіш келесі мәндерге ие:
2004 жылы: = - 5,81 ... ... = -8,57 ... ... = 9,84 бірлік.
Компанияда 2004-2005 жылдарда коэффициент мәні ... ... ие, ... -5,81 және 2005 жылы -8,57 ... яғни Компанияның меншікті айналым
қаражаттары қорлар ... ... үшін ... ... ... 2006 жылы ... мен шығындардың 1 теңгесі 9,84 мың ... ... ... ... ... оның себебі өткен 2005 жылмен
салыстырғанда 2006 жылы меншікті ... ... күрт ... ... ... ... сонымен қатар тауарлы-материалдық қорлар сәл төмедеді.
• Меншікті қалыптасу көздерімен қамтамасыз етілу коэффициенті негізінде
баланс ... ... ... ал ... төлемқабілетті
(төлемқабілетсіз) болып анықталады. Бұл көрсеткіштің бірнеше жылдар
динамикасында өсуі ... ... ... жоғарылауы ретінде
қарастырылады. Коэффициенттің шекті мәні ≥ 0,5.
, ... КА – ... ... ... отырған Компанияда бұл көрсеткіш келесі мәндерге ие:
2004 жылы: = -1,33 бірлік;
2005 жылы: = -1,01 ... ... = 0,41 ... ... капиталының қысқа мерзімді активтерді 41%-ға тек 2006
жылы ғана ... бұл ... ... ... ... ... ... қарыз коэффициенті Компанияның берешек және алашақ
қарыздарды қаншалықты бағытты және ... ... ... ... мәні ≤ 1. Егер ... ... және алашақ
қарыздар қатынасының мәні берілген коэффициенттің шекті мәнінен жоғары
болса, онда бұл Компанияның ... ... ... ... емес ... білдіреді.
, ... ДЗ – ... ...... ... ... Компанияда бұл көрсеткіш келесі мәндерге ие:
2004 жылы: = 0,57 бірлік;
2005 жылы: = 0,89 ... ... = 0,92 ... Өндіру «ҚазМұнайГаз» АҚ-ның алашақ және берешек қарыздарды
басқаруы 2004 жылы сәйкесінше ... ... 0,57 мәні ... ... көрініп тұр. Көрсеткіш мәні қалыпты мәнге сәйкес келіп, 2005
жылы 0,89 құраса, 2006 жылы 0,92 құрады, олар ... ... ... қарыз да, алашақ қарыз да едәуір ұлғайды. ... ... ... ... ... қарастырар алдында жалпы активтердің,
баланстың және Компанияның өтімділігін анықтап алу керек. Өтімділіктің екі
тұжырымдамасы белгілі. Бірінші тұжырымдама ... ... ... ... ... ... өтеу қабілеттілігі ұсынылады.
Шаруашылық субъектісінің өтімділігі – ол оның ... тез ... егер ... ... ... ... ... яғни
оларды ақшаға айналдыра алса, өзінің ... ... ... ... бар ... онда ол ... Компания өзінің қысқа мерзімді
міндеттемелерін орындауға шамасы бар болса, онда ол өтімді Компания болып
саналады /24, ... ... ... ... 13 ... ... ... коэффициенті ағымдағы қарыздардың қай бөлігі
бухгалтерлік балансты құру күніне немесе алдағы жақын ... ... ... білдіреді, оның қалыпты мәні Каө ≥ 0,2-0,5. Компанияның абсолютті
өтімділік коэффициенті талданушы жылдарда қалыпты ... ... ... ... ... ағымдағы міндеттемелердің қай бөлігі тек
ақшалай қаражаттар есебінен ғана емес, сонымен қатар ... өнім ... ... ... ... мүмкін екенін білдіреді, оның қалыпты мәні
Карө ≥ 1 болса, Компанияның бұл көрсеткішінің мәні мүлдем ... ... ... ... ... ... ... барлық төлем
міндеттемелерінің сомасына қатынасы, оның ... мәні Кжө ≥ 2, ... ... да ... ... мәні ... мәнге сәйкес
келмейді.
Кесте 13.
«Барлау Өндіру «ҚазМұнайГаз» АҚ-ның өтімділік көрсеткіштері
|Көрсеткіштер |2004 ж. |2005 ж. |2006 ж. |
| Ақша және оның ... ... ... ... ... ... | | | ... және ... ... ... ... ... ... | | | ... ... ... ... ... ... міндеттемелер ... ... ... ... ... = (Ақшалай қаражаттар+Бағалы | | | ... ... | | | ... өтімділік коэффициенті |0,6354115|0,5275767|0,2894591|
|(Карө = (Ақшалай қаражаттар+Бағалы| | | ... ... | | ... ... | | | ... ... коэффициенті (Кжө |0,9666315|0,9025745|1,7119924|
|= Ағымдағы активтер/Ағымдағы | | | ... | | | ...... ... ... ... ... ҚазМұнайГаз» АҚ
қаржылық есептемесінен алынып, құрастырылды.
Өтімділік ... ... ... қабілеттілігін білдіреді және активтер
мен міндеттемелердің арасындағы жалпы ... ... да, ... түсу ... да әрдайым теңдікті көрсетеді. Компанияның өтімділігі шын мәнінде
баланс өтімділігін көрсетеді. Сондықтан Компанияның ... ... үшін ... баланстың көрсеткіштерін тереңінен зерттеу керек.
Өтімділік дәрежесіне, яғни ақша қаражаттарына айналу жылдамдығына
байланысты ... ... ... ... ... өте ... ... – ақшалай қаражаттар және қысқа мерзімді салымдар
( қысқа мерзімді бағалы қағаздар).
А2: тез өтімді активтер – ... ... және ... ... баяу ... активтер – тауарлы-материалды қорлар.
А4: қиын өтімді активтер – ... ... және ... ... ... ... олардың төлену жеделдігі деңгейіне ... ... ... ... ... міндеттемелер – несиелік қарыздар
және уақытында төленбеген кредиторлық борыш.
П2: қысқа мерзімді пассивтер – ... ... ... мен қарыздар.
П3: ұзақ мерзімді пассивтер – ұзақ мерзімді несиелер мен ... ... ... - ... ... ... «меншікті капитал»
баптары./26, 184б./
Баланс өтімділігін анықтау үшін ... пен ... ... ... ... салыстыру керек. Баланс толық өтімді деп ... ......... ≥ П3
А4 ≤ П4
Басқа сөзбен айтқанда, сол ... үш ... ... ... ... міндеттемелер тобын жапса немесе оған тең болса баланс
өтімді болады, кері жағдайда баланс өтімді емес.
Компания балансының өтімділігін ... 14 ... ... ... А1 < П1, А2 > П2, А3 < П3, А4 > ... жылы: А1 < П1, А2 > П2, А3 < П3, А4 > П4;
2006 жылы: А1 > П1, А2 > П2, А3 < П3, А4 < П4 ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің деңгейі мен динамикасына ... ... ... әсер ... басқару және
өндірісті ұйымдастырудың деңгейі; капитал және оның көздерінің құрылымы;
өндірістік ресурстарды ... ... өнім ... ... және ... ... ... және өзіндік құны; қызмет түрлері бойынша
пайда.
Рентабельділік көрсеткіштерін факторлық талдау ... ... ... ... ... ... мен ... қызмет
тиімділігін жоғарылатудың сапалы және сандық сипаттамасын ... ... ... ... ... ... талдау
үшін үш немесе бес факторлық модельді қолдануға болады /27, 128-132б./.
Барлық қолданылатын модельдер негізінде келесі қатынас жатыр:
, ... - ... ... ... ... ... сыйымдылығы;
- өнімнің амортизациялық сыйымдылығы;
- негізгі өндірістік қорлар бойынша өнімнің қор сыйымдылығы;
- айналым ... ... ... қор ... ... ... ... – баланстық пайда;
F – негізгі қорлар жылдық орташа құны;
Е – материалдық айналым қаражаттарының ... ... - өнім ... ... өзіндік құн бойынша 1 теңге өнімге шығындар.
Өнім табыстылығы қаншалықты жоғары; негізгі ... қор ... ... ... айналымының жылдамдығы қаншалықты жоғары болса; 1
теңге өнімге шығындар және ... ... ... құралдары,
материалдар, еңбек) бойынша шығындар қаншалықты ... ... ... ... ... болады. Рентабельділік деңгейіне жеке
факторлардың әсер етуіне сандық баға беру ... ... ... ... әсер етуге баға берудің интегралдық әдісі бойынша анықталады.
Рентабельділікті анықтаудың үш факторлық моделі
, ... λР - өнім ... - ... қор ...... ... айналымдылығы
.
Рентабельділікті талдау «Барлау Өндіру «»ҚазМұнайГаз» АҚ-да жүргіземіз.
2005 жылы:
2006 жылы:
Бұл өзгерістерге түрлі факторлар қандай әсер еткенін қарастырайық.
1. Өнім табыстылығы факторының өзгерісінің әсер ... ... ... ... ... ... ... тек өнім
рентабельділігі өзгерген жағдайдағы өнімнің табыстылығы бойынша
шартты рентабельділікті есептейміз:
2. Өнім табыстылығы факторының әсер етуін анықтау:
2. Қор ... ... әсер ... ... ... ... ... өзгеріссіз қалып, ... мен қор ... ... жағдайындағы қор
сыйымдылығы бойынша шартты рентабельділікті есептейміз:
2. Қор сыйымдылығы факторының әсер етуін анықтау:
3. Айналым қаражаттарының айналымдылығының әсер етуін ... ... 2006 жылы ... ... ... ... үш
фактор өзгеруі (өнім рентабельділігі, қор сыйымдылығы ... ... ... ... шартты
рентабельділік ретінде қарастыруға болады. ... ... ... көрсетілген).
2. Қор сыйымдылығы факторының әсер етуін анықтау:
Сонымен, капитал рентабельділігі 2006 жылы 2005 ... ... ... Капитал рентабельділігінің ... ... ... ... қор ... ... ... айналым қаражаттарының айналымдылығының 17,36%-ға ... ... Өнім ... ... ... қарамастан айналым
қаражаттарының ... ... ... ... ... ... қатты әсерін тигізген.
.
Капитал рентабельділігіне әсер етуші факторларды анықтауда бес факторлы
модельді де ... ... ... ... келесі бес фактор
әсер етеді:
1. Өнімнің материал сыйымдылығы факторының өзгерісінің әсері;
2. Өнімнің еңбек сыйымдылығы факторының өзгерісінің әсері;
3.Өнімнің ... ... ... өзгерісінің әсері;
4. Тозу коэффициенті факторының өзгерісінің әсері;
5. Айналым қаражаттарының бекітілу коэффициенті ... ... ... бес ... моделі
, ... - ... ... ... өнімнің еңбек сыйымдылығы
;
- амортизациялық сыйымдылық
;
- тозу коэффициенті
;
- айналым коэффициентінің бекітілу коэффициенті
.
«Барлау Өндіру «ҚазМұнайГаз» АҚ бойынша ... ... 2005 және 2006 ... ... ... ... анықтаймыз.
2005 жылы:
2006 жылы:
1. Өнімнің материал сыйымдылығы факторының ... әсер ... ... ... ... деңгейлері өзгеріссіз қалып, тек өнімнің материал
сыйымдылығы өзгерген жағдайдағы өнімнің ... ... ... ... ... ... материал сыйымдылығы факторының әсер етуін анықтау:
.
2. Өнімнің еңбек сыйымдылығы факторының өзгерісінің әсер етуін зерттеу
1. Басқа факторлардың деңгейлері өзгеріссіз ... тек ... ... мен ... ... ... өзгерген жағдайдағы
өнімнің еңбек сыйымдылығы бойынша шартты рентабельділікті есептейміз:
.
2. Өнімнің ... ... ... әсер етуін анықтау:
.
3. Өнімнің амортизация сыйымдылығы факторының өзгерісінің әсер етуін
зерттеу
1. Басқа факторлардың деңгейлері өзгеріссіз қалып, ... ... ... ... мен ... амортизация сыйымдылығы
өзгерген жағдайдағы өнімнің амортизация сыйымдылығы бойынша ... ... ... ... сыйымдылығы факторының әсер етуін анықтау:
.
4. Тозу коэффициенті факторының өзгерісінің әсер етуін зерттеу
1. Тек айналым ... ... ... ... қалып,
басқа факторлардың деңгейлері өзгерген жағдайдағы тозу ... ... ... ... Тозу коэффициенті факторы әсер етуін анықтау:
.
5. Айналым ... ... ... ... ... ... ... Есепті 2006 жылы бойынша рентабельділікті анықтаймыз. ... ... ... ... ... сыйымдылығы, еңбек сыймдылығы,
амортизация ... тозу ... және ... ... ... ... шартты
рентабельділік ретінде қарастыруға болады. ... ... ... көрсетілген).
2. Айналым қаражаттарының бекітілу коэффициенті факторы әсер етуін
анықтау:
.
Сонымен, капитал ... ... бес ... моделі
бойынша келесі қорытынды жасауға болады: өнімнің ... ... ... өнімнің еңбек сыйымдылығының 1,43%-ға жоғарылауы,
өнімнің амортизация сыйымдылығының ... ... ... ... ... және ... ... бекітілу
коэффициентінің 17,36%-ға төмендеуі капитал рентабельділігін 2,69%-ға
төмендеткен.
немесе
Капитал рентабельділігінің бес ... ... ... ... ... коэффициентінің 17,36%-ға төмендеуімен, тозу
коэффициентінің 0,46%-ға ... ... ... ... ... ... ... Б/
Рентабельділіктің факторлы модельдері Компанияның қаржылық жағдайы
көрсеткіштері мен ... ... ... ... ... ашып көрсетеді. Сондықтан олар ... ... ... ... ... ... ... рентабельділіктің факторлы модельдері Компанияның қаржылық
тұрақтылығын болжамдаудың басқарушы модельдері болып табылады.
3. ӨНЕРКӘСІПТІК КОМПАНИЯНЫҢ ҚАРЖЫ РЕСУРСТАРЫН БАСҚАРУ ... ... ... ... ... стратегиясын жасау, стратегияның құрамы,
түрлері және қаржылық ... құру ... ... ... ресурстарды басқару көрсеткіштерін болжамдау модельдері
қарастырылып, «Барлау ... ... ... 2007ж. болжамды балансы
құрылады.
3.1 Компанияның ... ... ... ... – бұл ... ... ... қамтамасыз ету
бойынша әрекеттердің басты жоспары. Ол қаржылардың құрылу теориясы ... ... және ... ... ... ... ... жоспарлау мен қамтамасыз ету сұрақтарын қамтиды.
Қаржылық стратегия теориясы шаруашылық ... ... ... ... зерттейді, жаңа жағдайларда өмір сүрудің, ... ... ... мен ... ... мен ... құрады /30,
244-254б./.
Компанияның қаржылық стратегиясы Компанияның қызметінің барлық жақтарын
қамти отырып, негізгі және ... ... ... капиталды
басқару, пайданы бөлу, қолма-қолсыз есеп-айырысу, салық менеджменті, бағалы
қағаздар облысындағы саясаттарын қамтиды. Қаржылық ... ... ... қаржылық стратегия объектілерін анықтайды, олар – табыс
және қаражаттардың түсімі, қаражаттар шығыстары және аударымдары, бюджеттік
және ... тыс ... ... ... ... ... көрсетілген.
Компанияның қаржылық мүмкіндіктерін жан-жақты есепке ала отырып, сыртқы
және ішкі факторларды объективті ... ... ... ... ... ... ... Компанияның қаржылық-экономикалық
мүмкіндіктерінің сәйкестілігін қамтамасыз етеді. Қаржылық ... ... ... ... ... Компания банктроттыққа
ұшырауы мүмкін.
Компаниядар басты қаржылық стратегия, оперативті қаржылық стратегия және
жеке ... ... ... ... ... ... мақсаттарға жету стратегиясын жасақтауы мүмкін. Компанияның
басты қаржылық ... ... ... ... қамтылатын
уақыт кезеңі) бойынша да, қойылған мақсаттардың масштабтылығы бойынша да
келіседі. Ол бірнеше оперативті ... ... ... бірақ
олардың қарапайым сомасы болып табылмайды. Компанияның оперативті қаржылық
стратегиясы басты қаржылық стратегияны қысқа мерзімге негіздейді және ... ... ... ... бір ... ... Жеке
стратегиялық міндеттерді орындау стратегиясы немесе жеке ... жету ... ... ... ... ... ... болмайды, бірақ тек бір ғана ... ... ... ... тек бір ғана бөлігін орындауға бағытталған.
Басты қаржылық стратегия ... ... ұзақ ... ... ... ... (мысалы, бір жыл) анықтайды. Ол өзіне барлық
деңгейлердегі ... ... ... ... ... оны ... қаржы ресурстары мен олардың құрылу ... ... 7. ... ... стратегиясы
Оперативті қаржылық стратегия бір тоқсан немесе айға жасақталады және
айналым қаражаттарына қажеттілікті анықтау, Компания капиталын ... ... ... ... ... анықтайды. Қаржылық
стратегия төлемеушілік, инфляция және ... ... ... тәуекелін есепке ала отырып жасалады. Ол өндірістік ... ... ... ... ... ... өзгертілуі тиіс. Қаржылық
стратегияның орындалуын бақылау табыстардың түсімін және ... ... ... ... қарастырады. Дұрыс ұйымдастырылған қаржылық
бақылау ішкі резервтерді анықтауға және ақшалай жинақтарды ұлғайта отырып
шаруашылық ... ... ... ... ... ... ішкі ... жасау болып
табылады, олардың көмегімен, мысалы, табысты бөлу ... ... ... ... ... және ... капитал, несиелік
және дебиторлық қарыздар көлемдерінің шекті қатынастары анықталады.
Қаржылық стратегияның сәттілігі ... ... ... ... ... ... ие болғанда, қаржылық ... ... және ... ... ... ... ие ... қаржылық стратегиясын қалыптастыруға байланысты ... ... ... ... бойынша қорытындылар негізінде
жасалады. Ұсыныстар объектілер және ... ... ... құрамдас
бөліктері бойынша, ұсыныстардың Компанияның баланс баптарына және кірістер
мен шығыстар туралы есептемеге әсер ... ... ... ... жасақталады. Қаржылық стратегияның қалыптасуының әр нұсқауы
бойынша оған енгізілген ұсыныстарды ... және ... ... ... ... ... ... және кірістер мен шығыстар ... ... ... ... ... ... жағадайларына байланысты әр
тоқсан сайын (ай сайын) өткен тоқсандағы қаржылық көрсеткіштерді есепке ала
отырып ... ... ... ... Қажет болған кезде
Компанияның шешімімен ... ... ... бойынша бір жылға, немесе
тоқсанға (айға) жеке ... жету ... ... ... Компанияның қаржылық жағадайының негізгі
сипаттамаларын жоспарлау ... яғни ... ... ... ... деңгейі, сонымен қатар
қаржылық жағдайдың негізгі сипаттамасын ... ... ... ... ... Компанияда қаржылық ... ... ... ... ... жету үшін ... ... іс-әрекеттердің орындалуының белгілі бір қадамын ұстану
дұрыс.
Компанияның қаржылық стратегиясын ... 8 ... ... дайындық
кезеңінен басталады, бұл кезеңде Компания қызметін қаржылық талдау, сыртқы
экононмикалық ортаны болжамдау, қаржылық қаражаттардың түсімі мен ... ала ... ... ... ... бағдарламасы құру
жүргізіледі /18, 244-254б./.
Компанияда қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... қаражаттардың түсімдері мен
шығындарының күтілетін жоғары деңгейлі ықтималдылығын бағалау негізінде
қаржылық ... ... ...... ... ... мақсаты жоспарланатын кезеңде Компанияды
жетілдірудің ... ... ... ... қаржылық
стратегиясының қалыптасуына байланысты ұсыныстардың ... ... ... ... және ... бағалауы жүргізіледі, Компанияның
қаржылық жағдайын жетілдірудің негізгі критериіне сәйкес жету ұсыныстарын
таңдау жүргізіледі, ... ... ... ... ... ... ... оны қаржылық талдалады, негізгі критерийлерге
жету бағаланады. Қаржылық стратегияны ... ... ... ... ... ... дайындау кезеңінің басты кездерінің бірі
болашақтағы жоспарланатын кезеңде Компания қызметін қаржылық талдау ... ... бір ... немесе бірнеше болашақтағы жоспарланатын
кезеңде ... ... ... ... ... Мұнда Компанияның жылдық, жарты жылдық немесе тоқсандық
бухгалтерлік ... ... ... болған кезде статистикалық
есептеме және басқарушылық есеп қолданылады. Қаржылық талдау нәтижелері
бойынша ... ... ... ... синтетикалық бағалау
жүргізіледі.
Графикалық, кестелік және ... ... ... ... бойынша әр объект бойынша горизонталды синтетикалық бағалау
жүргізіледі, оның шегінде түрлі әдістермен алынған қорытындыларды ... ... ... ... жоспарлаудың объектісінің жағдайы және оның
қарастырылып ... ... ... ... жалпы қорытынды жасалады,
қаржылық жоспарлаудың әр объектісінің мәселелері мен ... шешу ... және ... ... ... экономикалық ортаны болжамдау – қаржылық ... ... ... ... экономикалық ортаның мінез-құлқының ықтималды
болжамы қаржылық, маркетингтік ... және ... ... ... жауап беретін қызметтер мәліметтері бойынша құрылады.
Компания дамуының болашақ бағдарламасы Компанияның қаржылық стратегиясын
жасау кезінде, ... ... ... мақсаттарымен оның бағытталуы үшін
қолданылады.
Компанияда қаржылық қаражаттардың күтілетін түсімдер мен ... ... және ... ... ақшалай және ақшасыз
қаржылық қаражаттардың болжамданылатын ағымдарына негізделіп анықталады.
Дайындық кезеңінде ... ... ... мен ... ... жету үшін стратегиялық мақсаттар мен стратегиялық міндеттерді
анықтау, Компанияның қаржылық стратегиясын нақты және Компанияның ... ... және ... ... байланысты шаралармен
толықтыру тәуелді.
Қаржылық жоспарлау ... ... мен ... ... мақсаттары Компанияның негізгі қызметтеріне және Компанияды
қаржылық басқарушы қызметтер алдына ... ... ... ... ... өндірісті кеңейту үшін немесе өткізудің жаңа
нарығын қамту, бағалы қағаздарға және ... ... ... ... орналастырудан максималды табыс алу, жоғары несиқаблеттілікті
қамтамасыз ету және ... ... үшін ... ... ... кезеңде қаржылық жағдайды жетілдірудің негізгі критериін
таңдау Компанияның қаржылық жағдайын жетілдірудің және Компания үшін ... ... ... негізгі критериін сипаттайтын маңызды
көрсеткіштерді анықтаудың негізгі критериін бекітуге негізделеді. Критерий
ретінде ... ... ... бірі таңдалуы мүмкін –
төлемқабілеттілік, ... ... ... ... капитал, қаржылық нәтижелер; Компания қызметін ... ... ... ... ... қарыздар қатынасы, Компания ағымдағы
өтімділігі, сату рентабельділігі; ... ... ... ... ... ... ... нәтижелі көрсеткіш Альтманның Z-
шоты сияқты көрсеткіштер. Компанияның қаржылық ... ... ... ... ... ... бірі ... мүмкін.
Қаржылық стратегияны қалыптастыруға байланысты ұсыныстарды сапалы және
сандық ... ... ... Ұсыныстар объектілер (табыстар мен
қаражаттардың түсімі, ... ... мен ... ... және
бюджеттен тыс қорлармен қарым-қатынастар) және қаржылық стратегияның
құрамдас бөліктері (негізгі және ... ... ... ... ... ... ... есеп-айырысу, салық менеджменті,
бағалы ... ... ... ... ... ... көп нұсқаулылығы жоспарланатын кезеңде нақты экономикалық орта
дамуының ... және ... кез ... ... жағдайға
дайын болу қажеттілігімен шартталады.
Компанияның қаржылық стратегиясының нұсқаулары бойынша болжамды қаржылық
есептемені құру ... ... ... ... есептеме мәліметтері
негізінде жасалады. Қаржылық стратегияның әр нұсқауы бойынша әр бап ... ... ... және ... ... ... әсер етуін
бағалау негізінде Компания көрсеткіштерінің ... ... ... ұсыныстардың қанша нұсқаулары болды, сонша болжамды қаржылық
бухгалтерлік ... ... ... қаржылық есептеменің сәйкес
баптар көлемдерінің жоғарылауы не ... ... ... ... әсер ... тәуелді болады.
Таңдалған ұсыныстарды енгізуді есепке ала отырып Компанияның болжамды
жағдайын қаржылық ... ... ... ... ... жетуді тексеру мақсатында орындалады. Компанияның болжамды
қаржылық ... ... ... ... жүргізілуі және жетілдірудің негізгі
критерийлерінің көрсеткіштерін есептеуді ғана қарастыруы мүмкін.
Жоспарланған кезеңге Компанияның қаржылық жағдайын жетілдірудің негізгі
критерийлеріне жетуді ... ... ... әр ... ... ... енгізуді есепке ала отырып, Компанияның болжамды
жағдайын қаржылық талдау ... ... ... ... ... ... стратегияның бекітілуі. Қаржылық
стратегия нұсқаулары өңделіп, қаржылық қызметтер оларды бағалап және
есептеп, нақты ... мен ... ... нақты мерзімдері
жазылғаннан кейін жүргізіледі.
2. «Барлау Өндіру «ҚазМұнайГаз» АҚ-ның қаржылық ресурстарын басқару
көрсеткіштерін болжамдау модельдері
Қаржылық ...... ... ... ... ... ... бюджетін есептеу негізін құрады, өз ... ... ... ... құжат жиынын кіріктіреді: өткізу жоспары, өндіріс
жоспары, өндірістік қор ... ... ... ... ... ... ... төлеу бойынша жоспар, өндірістік, өткізу және
ұйымдастырушылық шығыстар жоспары, кірістер ... ... ... ... қозғалысы туралы жоспар, төлемдік күнтізбе және жоспарлы
баланс. Қаржылық менеджменттің қысқа және ұзақ ... ... ... ... ең ашық ... ... Қаржылық
болжамдаудың бастапқы нүктесі – сату болжамы және оған ... ... ... ... ... мен мақсаты ... ... ... ... ... ... ... негізгі қадамдарын белгілейік:
1. Статистикалық немесе басқа әдістер арқылы сату болжамын құру.
2. Ауыспалы шығындар ... ... ... ... ... жету үшін ... негізгі және айналым
құралдарына инвестициялар болжамын құру.
4. ... ... ... ... және қаражаттар көздерінің
рационалды құрылымының қалыптасу қағидасын ескере отырып, сәйкес
көздерді іздеу.
Бірінші қадамды ... ... ... ... және төртінші
қадамдарды қаржыгерлер орындайды.
Қаржылық болжамдаудың екі негізгі әдістері бар. Олардың бірі – бюджеттік,
ол ақша ... ... және ... ... ... ... негізделеді. Екінші әдіс бұл – ... ... ... ... және «формула әдісі» (екінші модификация) /31,421-
425б./.
Сонымен, барлық есептеулер үш жорамал негізінде жасалады:
1. Белгілі бір пайызға сату ... өсуі ... ... ... ... және ... ... соншалықты пайызға өседі. Бұл
ағымдағы активтер де, ағымдағы міндеттемелер де жоспарлы кезеңде ... ... ... ... құрады.
2. Негізгі құралдар құнының өсу пайызы болжамдау ... ... ... құралдардың болуын есепке ала ... және ... ... ... ... өсірудің берілген пайызы арқылы
және өндірістің қолда бар құралдардың материалды және моральді тозу ... ... Ұзақ ... ... және акционерлік капитал болжамға
өзгеріссіз алынады. Бөлінбеген табыс таза ... ... ... ... таза ... бөлу нормасын есепке ала ... ... ... ... табысына болжамданатын таза табыс
(болжамданған өткізілген өнімнен түскен табысты өткізілген ... ... ... қосылады, кейін дивидендтер ... ... бөлу ... ... ... таза ... алынып
тасталады.
Мұның бәрін есептегеннен кейін қажетті активтерді пассивтермен ... ... ... бұл ... ... қаржыландыру болып
табылады. Сонымен қатар бұл соманы келесі формула арқылы ... ... ... СҚ – ... ... ... ... – есепті баланстың өзгеретін активтері;
Пфакт. – есепті баланстың өзгеретін ... - ... ... ... ... ... кезең активтері, ӨӨТТ өсімінің қарқыны және таза табысты
дивидендетерге бөлу ... ... ... болады, қосымша сыртқы
қаржыландыру қажеттелігі ... ... ... және ... ... және ... ... таза рентабельділігі қаншалықты жоғары
болады, қосымша сыртқы ... ... ... ... болатыны
дәлелдейді.
Бұл жағдайды «Барлау Өндіру «ҚазМұнайГаз» АҚ-да қарастырамыз.
2006 жылы бойынша өткізу ... ... ... ... 29,7% ... ... ... сомасы
28404390044 теңге (бір акцияға төленген дивиденд(382 теңге)*жай акция саны
(70220935) + артықшылығы бар акция саны (4136107)). Төленген дивидендтердің
таза ... ... 23,2% ... ... ... ... өсімі
1. 2005 жылмен салыстырғанда 2006 жылы:
;
2. 2004 ... ... 2005 ... ... өсімі:
.
ӨӨТТ 2007 жылға болжамды өсімі 132,6% құрайды. ӨӨТТ 2007 жылы ... мың ... ... ... ... «сатулардан пайыздар әдісі»
бойынша есепті 2006 жылғы баланс негізінде 16 кестеде көрсетуге болады.
Кесте 16.
«Барлау Өндіру «ҚазМұнайГаз» ... ... ... ... |2006 ж. ... ... |
| ... | |
| | ... |2007 ж. |
| | | ... ... ... ... ... | | | ... Ұзақ ... ... ... | | | ... ∑1 ... |974526977,8|
|Пассив |  |  |  ... ... ... ... ... | | | ... Ұзақ мерзімді |100843962|өзгеріссіз ... ... | | | ... ... ... ... ... Бөлінбеген табыс|266383385|266383385+546587526*0,297-546587|391057813,2|
| | ... | ... ... ... |97949 |өзгеріссіз |97949 ... | | | ... ... ... қосындысы |894929226,7|
Ескертпе: «Барлау Өндіру ҚазМұнайГаз» АҚ 2006ж ... ... ... ... қажеттілгі = 974526978мың теңге – 894929227 мың
Екінші модификация, яғни «формула ... ... ... ... ... = ... ... х 0,326– 108335612мың теңге х 0,326 –
– 546587526мың теңге х 0,297 х (1 – 0,232) = 79597751 мың ... ... сату ... ... ету үшін
116745113(47488958,5 мың теңге – 358113845 мың теңге) мың ... ... ... ... етіледі. Айналым активтерінің қажетті өсімі 12284475
мың теңге (499668019 мың теңге – 376823544 мың ... құру ... ... ... ... 35317409 мың теңге (143653021,5 мың теңге –
108335612 мың теңге) және бөлінбеген табыс: 142674428 мың теңге ... ...... мың теңге) 239589589 мың теңге (116745113 мың ... ... мың ... сома ... ұзақ және қысқа мерзімді қаржылық
қажеттіліктердің өсімін өтей алмайды. 79597751 мың ... ... ... - 35317409 мың ... - ... мың ... сомасында дефицит орын
алады.
Нәтижелер үш рет бірдей болды. Компания қаржыгерлері 79597751 мың ... ... ... қаражаттарын табу тиіс.
Компанияның қаржылық стратегиясын құру, оның ішінде ... ... ... ... ... ... көрінісін ұсынуға мүмкіндік
береді. Қаржылық стратегия Компанияның ... ... ... ... ... ... ... нақты міндеттері төмендегідей болып келеді:
- табысты жоғарылату;
- инвесторларды тарту;
- компанияның қаржылық тұрақтылығын қамт ... оны ... ... ... стратегиялық қаржылық басқарудың негізі стратегиялық қаржылық
жоспарлау болып табылады. Оның шегінде Компанияның қаржылық ... ... ... ... ... көрсеткіштердің қажетті
деңгейін қамтамасыз ететін экономикалық даму жолдарының анықтау ... ... ... ... қадамдарды орындай отырып, Компанияда дұрыс
жасалған қаржылық стратегия Компанияның ақшалай қаражаттармен ... ... ... өз уақытылы жүргізуге және өндірісті ... ... ... ... ... ... етеді.
Алайда, бұл тұрақтылық оптималды болуы тиіс, өйткені ... ... ... ... қалуын білдіреді, ал ... ... ... ... ... ... ... – бұл белгілі бір нәтижеге жету
үшін қаржылардың түрлеріне әсер ететін ... ... ... ... мен ... ... ... ресурстары – бұл қаржылық міндеттемелерді ... ... ... ... ету ... ... жүзеге асыруға
бағытталған кірістер және сыртқы түсімдер нысанындағы ақшалай қаражаттардың
бір ... ... ... ... болып табылады: коммерциялық-
шаруашылық есеп, жоспарлылық, меншіктің барлық нысандарының теңдігі, қаржы
резервтерінің ... ... ... ... ресурстарды тиімді басқарусыз мүмкін
емес. Қаржы ресурстарын рационалды басқаруды ... ... ... ... ... жағдайда өмір сүруі;
- банкроттықтан және ірі қаржылық сәтсіздіктен қашу;
- ... ... ... ... нарықтық құнын жоғарылату;
- Компанияның экономикалық потенциал өсімінің қолайлы қарқыны;
- өндіріс пен өткізу көлемдерінің өсімі;
- табысты ... ... ... ... ... ... ету және ... таңдаған мақсатқа жету көбіне Компанияның қаржылық ресурстарын
басқарудың жетілгендігіне тәуелді болады.
Ақшалай қаражаттарға қорларды ... ... ... және ақшалай
қаражаттар көлемін оптимизациялауға мүмкіндік беретін модельдер қолданылуы
мүмкін. Ақшалай қаражаттарды басқарудың келесі ... бар: ... ... ... ... ... қолданудың тиімділігін жоғарылатудың маңызды
құралдарының тағы ... ... ... ... ... ... емес активтерді басқару болып табылады. Оларды басқаруда ... ... ... ... ... ... ... Амортизацияны
есептеудің үш әдісі бар: біркелкі жазу, жасалған жұмыс мөлшеріне және
жеделдетілген амортизация.
«Барлау ... ... ... қоғамы көмірсутектері шикізатын
барлау, өңдеу, өндіру, қайта өңдеу және экспорттаумен айналысады. Мұнай газ
объектілердің негізгі ... ... ... ... маңындағы және
Маңғыстау бассейндерінде жүргізіледі. Компанияның тікелей негізгі акционері
мемлекеттің ... ... ... газ ... ... және
2006 жылы желтоқсанның 31 күні ... ... ... ... ... ... «Ұлттық Компания «ҚазМұнайГаз» АҚ болып табылады.
2006 жылдың маусым айынан «Самрұқ» мемлекеттік ... ... ... ... АҚ ... ... «ҚазМұнайГаз» АҚ-ның 100%
акциясын иеленеді. Өз кезегіне, ... ... ... ... ... холдинг» АҚ-ның 100% акциясы Қазақстан Республиксы
Үкіметінің меншігі болып табылады.
«Барлау Өндіру «ҚазМұнайГаз» ... ... ... ... 2004 жылы 8,35
млн. тонна, 2005 жылы 9,34 млн. тонна, 2006 жылы 9,53 млн. ... ... ... ... 2004 жылы 9.15 мың ... 2005 жылы 9.222 мың ... жылы 9.290 мың тонна құрады.
Есепті 2006 жылы Компанияның операциялық қызметінің нәтижелері мен
қаржылық ... әсер ... ... ... шикі ... бағасының
динамикасы, валюталық бағамдардың ауытқулары, соның ішінде теңгенің АҚШ
долларына айырбас бағамы мен елдегі инфляция қарқыны ... Шикі ... ... ... ... көзі болып табылады. Компанияның бизнесі,
болашағы, қаржылық жағдайы мен қаржы-экономикалық қызметінің нәтижелері
көбіне ... ... ... ... ҚазТрансОйл АҚ-ның құбыры ӨАС және КТК-ның құбыры арқылы
экспорттайды. Бұл екі экспорттық бағыттың салыстырмалы табыстылығы ... ... ... ... ... ... ... құбырлық тарифтерге тәуелді.
Баланс активтерінің құрамы мен құрылымының динамикасын талдау ... ... ... және оның ... түрлерінің абсолютті
және салыстырмалы арту немесе кему мөлшерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Компанияның жалпы қаржыларының құрамы мен ... ... ... ... ... ... ... есепті 2006 жылы ... ... ... ... мың ... ал 2004 ... салыстырғанда
354183765 мың теңгеге өскен. Оның ішінде ұзақ мерзімді активтер ... мың ... 2004 жылы ... мың ... ... 2006 ... Ұзақ мерзімді активтердің өсуіне қаржылық активтердің 8198366 ... 2004 жылы ... мың ... ... ... ... еткен. Ағымдық
активтер көлемі талданып отырған 3 жылда 267279591 мың теңгеге ... ... ... басқа қаржылық активтердің 26520000 мың теңгеден
2004 жылы 226523024 мың теңгеге ... 2006 жылы өсуі ... ... ... «ҚазМұнайГаз» АҚ-ның қаржылық құралу көздері ... ... ... ... ... ішінде 168733696 мың теңгеден
2004 жылы ... мың ... ... 2006 жылы өскен, яғни 357024119 мың
теңгеге өскен, ал өткен жылмен салыстырғанда ... ... ... Жалпы
капитал құрамында жарғылық капитал шамасы 11761130 мың теңгеден 2004 жылы
259276481 мың теңгеге дейін 2006 жылы ... Ұзақ ... ... ... жылы 50758435 мың ... болса, 2006 жылы 37972387 мың теңге құрады
және бұл көрсеткіш ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... Ұзақ ... резервтер 3350083 мыңға сәл өскен, бірақ
ұзақ мерзімді құрамындағы үлесі 12,82%-дан 7,09%-ға ... ... ... жыл ... өсіп ... ... құрамында ұзақ
мерзімді міндеттемелер 2004 жылмен салыстырғанда 2006 жылы 17206078 мың
теңгеге ... ... ... ... ... 2 ... ... теңгеге артып, 108335612 мың теңгені құрады.
Компанияның ... ... ... ... ... ... ... абсолютті көрсеткіштері, мобильділік,
тәуелсіздік, тәуелділік, қаржыландыру, маневрлілік коэффициенті, қарыз ... ... ... ... қызмет етуші капиталдың
маневрлілік, қарыз қаражаттарын ұзақ мерзімге тарту, инвестицияларды ... ... мен ... ... ... қамтамасыз етілу,
меншікті қалыптасу көздерімен қамтамасыз етілу, ... ... ... ... АҚ-да тәуелсіздік коэффициенті 2004 ... ... бұл ... ... кредиторлар мен инвесторлар қаржылық
ықпалынан ... ... ... ... ... ... 2005 жылы жалпы
активтерге қарағанда меншікті капитал ... ... ... ... ... төмендеді – ұсынылған қалыпты деңгейден төмен, ал
2006 жылы көрсеткіш мәні күрт ... яғни ... ... ... яғни ... ... жылдар аралығындағы Компанияның тәуелсіздік
коэффициенті динамикасы 2005 жылды есепке алмағанда Компанияның ... және ... ... мүмкін емес екенін бейнеледі.
Компанияның қаржылық жағдайын бейнелейтін көрсеткіштер ішінде өтімділік
коэффициентінің маңыздылығы зор. Компанияның сөзсіз ... ... және ... мен ... ... ... сомасы
бойынша да, келіп түсу уақыты бойынша да әрдайым теңдікті ... ... ... ... ... 2006 жылы ... мен барлық қысқа мерзімді қарыздарды 71,19%-ға жаба алады.
Компанияның активтерді тиімді ... ... ... ... ... ... ... факторлық талдау
әдістемесі көрсеткішті есептеудің бастапқы формуласын өндіріс белсенділігі
мен шаруашылық ... ... ... сапалы және сандық
сипаттамасын бөлуді ... ... үшін үш және бес ... ... қолданылады.
Үш факторлық модельде өнім табыстылығы өзгерісінің, қор сыйымдылығы
өзгерісінің және ... ... ... әсер ... ... рентабельділігі 2006 жылы 2005 ... ... ... ... ... ... өнім
табыстылығының 11,34%-ға жоғарылауы, қор сыйымдылығының 3,32%-ға ... ... ... ... ... ... ... Өнім табыстылығының 11,34%-ға жоғарылауына қарамастан айналым
қаражаттарының айналымдылығының ... ... ... 2,69%-ға төмендеуіне қатты әсерін тигізген.
Капитал рентабельділігіне әсер етуші факторларды анықтауда бес факторлы
модельді де ... ... ... ... бес фактор әсер
етеді: өнімнің материал сыйымдылығы ... ... ... ... ... амортизация сыйымдылығы факторы, тозу коэффициенті
факторы, ... ... ... коэффициенті факторының
өзгерісінің әсері. Капитал рентабельділігінің бес ... ... ... ... ... ... ... төмендеуімен,
тозу коэффициентінің 0,46%-ға төмендеуі капитал рентабельділігінің 2,69%-ға
төмендеуіне қатты ... ... ... модельдері Компанияның қаржылық жағдайы
көрсеткіштері мен ... ... ... ... себепті
байланыстарын ашып көрсетеді. ... олар ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар
рентабельділіктің факторлы модельдері ... ... ... ... ... ... табылады.
Қаржылық стратегия – бұл Компанияды ақшалай қаражаттармен қамтамасыз ету
бойынша әрекеттердің басты жоспары. Ол ... ... ... ... ... және ... ... жағдайында Компанияның
қаржылық тұрақтылығын жоспарлау мен қамтамасыз ету ... ... ... құрамы: негізгі және айналым қаражаттарын
оптимизациялау, ... ... ... қолма-қолсыз есеп-айырысу
облысында саясат, бағалы қағаздар облысында саясат. Компанияның қаржылық
стратегиясын ... ... ... ... ... ... бойынша қорытындылар негізінде жасалады.
Қаржылық стратегия жасау қадамдары келесі кезеңдерден құралады: дайындық
кезеңі; қаржылық ... ... ... және қалыптастыру;
жоспарланатын кезеңге ... ... ... ... негізгі
критеиін таңдау; қаржылық стратегияны ... ... ... жасау,
сандық және сапалы бағалау және таңдау; Компанияның ... ... ... таңдалған ұсыныстарды есепке ала отырып, ... ... ... ... ... ... Компанияның
қаржылық жағдайын жетілдірудің ... ... ... ... ... ... қаржылық стратегиясының бекітілуі.
Қаржылық болжамдау – қаржылық жоспарлаудың негізгі элементі. Қаржылық
болжамдаудың екі негізгі әдісі бар. ... бірі – ... ол ... ... және ... ... қаржылық бөлімін есептеуге
негізделеді. Екінші әдіс бұл – ... ... ... ... және ... ... ... модификация).
«Сатулардан пайыздар әдісі» бойынша «Барлау Өндіру «ҚазМұнайГаз» АҚ-ның
болжамды ... ... ... ... ... қаржыландыру қажеттілігі
79597751 мың теңге құрады. «Формула әдісі» бойынша да дәл осы ... ... ... ... оның ... болжамды баланс жасау
Компанияның болашақтағы жағдайын шамамен көрінісін ұсынуға ... ... ... ... Н.Ә. ... – 2030» ... Қазақстандықтардың өсіп-
өркендеуі қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Халыққа жолдау//
Егемен ... – 1997 – 11 ... ... Н.Ә. Президентіміздің Қазақстан ... ... ... жаңа ... ... 2007ж. 28 ... ... Қазақстан
2007ж. 1 наурыз
3. Ілиясов Қ. Қ, Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. Алматы, 2005 – 551б.
4. Компанияның қаржылық жағдайын ... оқу ... ... Э.Т., Жұмағалиев Ж.Г. – Алматы: Экономика, 2001 – 328б./
5. О.Н. Лихачева. Финансовое планирование на предприятии. Москва, 2005 ... ... ... ... ... ... және
қажеттілігі//Экономика негіздері. Основы экономики. – 2006 - №3 – 15-
18б.
7. Есенова Г.Ж. Управление финансовыми ... 2007 ...... С.В. ... ... ... Теория и практика. Учебник:
Москва, 2005 – 108-132с.
9. Финансы предприятий: Учебник для ... под ред. Н.В. ... ... 2001.
10. Кожахметова М. Финансовый контроль как метод ... ... – 2006 - №6 – ... ... А. ... экономикалық билік жүйесі және құрылым //
Қаржы-Қаражат. – 2005 - №5 – ... ... С.Ж., ... С.Т., ... менеджмент: Оқу құралы. – Семей:
Printmaster, 2006ж. – 120б.
13. Леонтьев В.Е., Бочаров В. В., Радковская Н. П. ... ... М. «ООО ... ... - 2005 – 560с.
14. Ковалев В.В. Финансовый анализ. Издание второе. Москва. ... ... ... ... ... ... и практика: Учебник/под ред. Е.С.
Стояновой. – 5-е изд; ... и доп. – М: ... 2005. – ... ... ... ... ... Учебник/ под ред. Володин
А.А. – М: ... ... ... О. ... ... ... ... финансами
предприятия: Учебник – М: Юнити, 2004г.
18. Селезнева Н., Ионова А. ... ... ... ... ... для ... 2-е изд., ... и доп – М:Юнити, 2006г.
19. Рогова Е.М. Основы управления ... и ... ... Пос - ... Регена Издательство, 2006г.
20. «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы – Алматы:
Юрист, 2004 - ... ... М.Н. ... ... как база для ... ... по
управлению активами и пассивами предприятия. // Финансовый менеджмент.
– 2000. №2. С. 110-113.
22. Балабанов И.Т. Анализ и планирование хозяйствующего ...... и ... 1998. 112 ... ... Л.В., ... Н.А. ... анализ бухгалтерской
отчетности. – М.: Изд-во «Дело и Сервис». 1999. 304 с.
24. Шеремет А.Д., ... Р.С., ... Е.В. ... ... – М.: ... 2000. 208 ... Алиев М. На пути к международным стандартам финансовой отчетности//
Қаржы-Қаражат – 2006 - №3-4 – ... ... К.К., ... Н.А. ... ... ... ... Экономика 2006 – 384б.
27. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Финансы ... – М: ... ... ... ... Б.С., ... Р.С. ... қызметте бухгалтерлік
есепті ұйымдастыру: Оқулық. – Алматы. Экононмика 2006 – 164б.
29. Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік ... ... ред. ... К.Ш. ... 2-ші бас. – ... ИздатМаркет, 2005 – 312б.
30. Управление финансами. Финансовый анализ предприятия: Учебник. – ... 2005 – 232с. ... ... Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. –Мн.: ИП
«Экоперспектива». 1997. 498 ... ... И.А. ... ... ... ... – К.: Ника-Центр,
1999. 528 с.
33. Уоттс М. Нарықтық экономика әліппесі / ауд ... ... 1995 ... ... ... ... ... және же-ке тұлғалардың басқажарналары
Кәсіпорын жинақтаған резервтер
Жарғылық капитал
Акционерлік қоғамның акцияларына сыйақы
Қосымша
капитал
Жинақталған
табыс
Резервтік
капитал
Жинақ
қорлары
Бөлінбеген
табыс
Жарналар
Мақсатты қаржы-ландыру
Сурет 1. Кәсіпорынның меншікті капиталының құрылымы
қ
Кәсіпорында қаржыларды басқару жүйесін құқықтық және ... ... ІШКІ ... ... ... ... ... кадрлері
Қаржы-лық құралдар
Қаржы-лық әдістер
Қаржылық сипаттағы ақпарат
Қаржыларды басқарудың техникалық құралдары
БАСҚАРУ ОБЪЕКТІСІ
Қаржылық ресурстардың көздері
Қаржылық ресурстар
Қаржылық қатынастар
Басқару ... ... ... ... ... ... иелері, контрагенттер
Ақша ағымы
Ақпарат ағымы
Сурет 2. Кәсіпорында қаржыларды басқару жүйесінің қызмет ету құрылымы мен
процесі
Уақыт
Есептесу шотында қаражаттар қалдығы
Q
Q/2
Сурет 4. ... ... ... ... ... ... ... қаражаттар артығының салымы
Ақшалай қорды қалпына келтіру
Ақшалай өаражаттар қоры
Уақыт
Жоғарғы шек
Қайту нүктесі
Төменгі
шек
Сурет 5. Миллера – Орр моделі
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... және ... ... оптими-зациялау
Табысты бөлуді оптими-зациялау
Қолма-қолсыз есеп-айырысу облысында саясат
Бағалы қағаздар облысында саясат
Капиталды басқару
Салық менеджменті
Кәсіпорынның қаржылық стратегиясының объектілері
Қаражаттар-дың ... мен ... ... мен ... пен ... тыс өзара қатынастар
Несиелік қатынастар

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Туристік аудандардың қалыптасуының алғы шарттары. аумаққа рекреациялық баға берудің әдістемесі4 бет
"Патенттік құжаттар"3 бет
Swot- талдау (тоқыма киімдер өндіретін кәсіпорнын ашу)10 бет
«Жартас» ЖШС туралы28 бет
Авто тасымалдауды және авто жөндеу кәсіпорындарында өндірістік бағдарламалар жоспары34 бет
Аймақтық өнеркәсіптік саясат27 бет
Апаттық-құтқару қызметтері мен құрылымдарының міндеттері5 бет
АҚ "Қазxром "жұмыс орындарын атестациялау негізінде өндірістік орындағы зиянды факторлардың әсері25 бет
АҚХЗ туралы түсініктер13 бет
Бір қабатты өндірістік ғимарат34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь