Қазақстан мен Ресейдегі патриотизмнің қалыптасуы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 ПАТРИОТИЗМ ҒЫЛЫМНЫҢ ЗЕРТТЕУ ОБЪЕКТІСІ РЕТІНДЕ ... .. 7
1.1 Патриотизм түсінігі және мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 7
1.2 Патриотизмді зерттеудегі рухани.діни концепциясы ... ... ... ... ... ... ... ... . 17
1.3 Патриотизмді зерттеудегі саяси.әлеуметтік концепциясы ... ... ... ... ... ... 29
2 ҚАЗАҚСТАН МЕН РЕСЕЙДЕГІ ПАТРИОТИЗМДІ ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУЫ ... ... ... ... ... .
33
2.1 Қазақстан мен Ресейдегі патриотизмді қалыптастырудағы мемлекеттің рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
33
2.2 Қазақстан мен Ресейдегі азаматтық қоғам патриотизмді қалыптастыру институты ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
58
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 86
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 88
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 92
Жұмыстың жалпы сипаты: бүгінгі таңда патриотизмді зерттеудегі негізгі концептуалды негіздерін анықтаумен қатар, Қазақстан мен Ресейдегі патриотизмнің қалыптасу жолдарын зерттеу өте өзекті болып табылады. Сонымен қатар патриотизмді қалыптастыру процессінде мемлекеттің рөлін және оның саяси тұрақтылықты қамтамасыз етудің бірден-бір негізгі факторлары болып табылатын процессті мемлекеттік концепцияларды дамыту жолында қызметін анықтап, азаматтық қоғам шарттарында патриотизмнің қалыптасу тұжырымдамаларын талдау. Жұмыстың теориялық-әдістемелік негіздері қарастырылып, негізгі концептуалды негіздері және тәжірибеде қолданылатын механизмдер толыққанды қарастырылған.
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан мен Ресейдегі патриотизмнің қалыптастыру мәселесін зерттеу, қазіргі қоғамның дамуы үшін, теориялық және практикалық маңызды екеніне күмән жоқ. Өйткені ол қоғамның бүгінгісі мен келешегін анықтайтын қозғаушы және біріктіруші факторлар қатарына жатады. Патриотизм мәселесімен терең тамырлас, құрамдас болып, байланысты дамитын ұғымдар Отан, ана тіл, жер, ұлттық мәдениет, ұлттық идея, ар-намыс, ұлттық мүдделер және т.б. жатады. қазіргі таңдағы қоғамдық, саяси-экономикалық ахуалдың адам факторынан, рухани дамуымыздың маңыздылыққа ие болып отырған өзекті мәселелердің бірі – жастардың патриотизмін қалыптастыру болып табылады. Жастарды отансүйгіштік, патриоттық рухта тәрбиелеу, қазақ тілі мемлекеттік тіл ретінде кең көлемде дамуына, ана тілімізді арындай сақтауға, ел бірлігін нығайтуға атсалысу. Елдің рухын көтеру, ұлттық мақтаныш сезімін оята білу, отансүйгіштік, ұлтжандылық, елжандылық сынды қасиет қалыптастыру – тәуелсіз мемлекетіміздің өтпелі кезеңі үшін айрықша маңызды мәселе болып отыр.
Осы жұмыстың тағы да бір өзекті жағы ретінде қазіргі заманғы Қазақстан қоғамы үшін күшті тұрақтылық және интеграциялық фактор болып, сонымен қатар қазақстандық мемлекеттендірудің және билік органдарына сенімділік деңгейін көтеруді қамтамасыз ететін шарттардың бірі болып табылғандықтан, бүгінгі күні жас азаматтардың саяси және патриоттық санасын қалыптастыру бірден бір өзекті мәселе екендігіне көз жеткізуге болады. Патриоттық сана – бұл идеялардың және көзқарастардың Отанға деген позитивті қатынастармен байланысты күрделі басқарылатын жүйесі. Жалпы патриоттық сана бұл Отандық құндылықтар көрінісінің нәтижесі және адамдардың санасында прогрессивті дәстүрлердің қабылдануы болып табылатын процесс. Сондықтан да жастардың патриотизмін қалыптастыру қазіргі кезенде маңызды мәнге ие болады. Осының негізінде қазақстандық азаматтардың, жастардың саяси санасындағы айрықша рөлге ие болады.
1 Ерғали И. Е. Философия как духовная деятельность / под. ред. А. С. Серикбаев. – Астана: Академия государственной службы при Президенте РК, 2003. –283 с.
2 Ильин И. А. Путь духовного обновления // Путь к очевидности: Соч. – М.: Эксмо-Пресс, 1998. – 912 с.
3 Бердяев Н. А. Спасение и творчество (Два понимания христианства) // Русская философия, конец XIX - начало XX века. – СПб, 1993. – С. 190.
4 Бжезинский З. Великая шахматная доска (Господство Америки и его геостратегические императивы). – М.: Международные Отношения, 1998. – 367 с.
5Тамбовцев В. Л. «Государство как инициатор развития общества» // Общественные науки и современность. – 2007. - №2. – С. 69
6 Мнацаканян М. Культура. Этносы Нации. Размышления об истоках и природе национальной общности. – М., 1998. – С. 37.
7 Дугин А. Эволюция национальной идеи Руси (России). – Отечественные записки. – 2002. - №3 – С. 163
8 Есім Ғ. Қазақ ұлтшылдығы // Егемен Қазақстан. – 2007, 31қаңтар (№24-27). – С.5
9 Абдуллина А. Жизнь, отданная борьбе // История Казахстана: преподавание в школе. – 2003. – №2. – С. 23-25.
10 Байтурсынов А. Благословение // Несипбайкызы У. Казахская литература: Учебник - хрестоматия для 10-11 кл. общеобр. школ. – Алматы: РОНД, 2001. – С. 133-134.
11. Букейхан А. К годовщине киргизкой газеты «Казах» – Кн. 1 // Таңдамалы – избранное. - Алматы: Өлке, 2002. – С. 145.
12 Кунаев Д. А. В труде нахожу удовольствие и наслаждение // Мегаполис. – 2002, 10 января. – С. 5
13 Бердяев Н. А. Падение священного русского царства: Публицистика 1914-1922 / Николай Александрович Бердяев. Вступительная статья, примеч. В.В. Сапова. - М.: Астрель, 2007. – 1179 С.
14 Елубай С. Біткен іс бір тоғыз, бітпегені - тоқсан тоғыз // Ана тілі газеті. - Алматы, 2007, 2 қаңтар. - ссссссссс
15 Назарбаев Н. Ә. «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» // Егемен Қазақстан газеті. – 2007, 1 наурыз. – Б. 1
16 Айталиев А. Патриотизм. Идеология. Какими они должны быть? // Мысль. – 1995. - №7. – С. 35.
17 Мағзұмов М. Қазақстандық патриотизмнің алғышарттары // Саясат. – 2007. - №8.– 54 б.
18 Иватова Л. М., Қайдарова Ә. С. Ұлттық идея: шетелдік тәжірибе және Қазақстан // ҚазҰУ хабаршысы. – 2009. - №2 (33). – Б.149
19 Сағындықов Е. Ұлтты рухани дегдарлық құтқарады // Ақтөбе газетінің ресми сайты www.aktobegazeti.kz
20 Концепция формирования государственной идентичности Республики Казахстан. Одобрена распоряжением Президента РК 23 мая 1996 года №2995 // Казахстанская правда. - 1996, 29 мая.
21 Дашдамиров А.Ф. Нация и личность. - Баку: Элм, 1976. - 143-145 с.
22 Сарыбеков М. Н., Сыдыкназаров М. Официальные и неофицальные символы казахской государственности и их роль в формировании патриотизма: опыт и перспективы развития // Этнопедагогика, 2007. - №1. - С.14.
23 Назарбаев Н. Ә. Қоғамдық келісім – Қазақстанның демократиялық дамуының негізі. - Алматы, 1997. - 5б.
24 Хмелевский В. А. К вопросу о происхождении и развитии советского патриотизма. - М., 1948. – 76 с.
25 Слукин С. В. Патриотизм в социокультурном развитии личности: Дис. канд. филос. наук. – Екатеринбург, 2005. – 194 с.
26 Тоффлер Э. Третья волна. – М.: АСТ, 1999. –С. 92.
27 «Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы» 14.12.2012 // Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты www.akorda.kz
28 «Жас Ұлан» бірыңғай балалар және жасөспірімдер ұйымы туралы ереже // Жас ұлан әлеуметтік желісі www.zhasulan.kz
29 Назарбаев Н. «Қазақстанның әлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам» бағдарламалық дәрісі // «Егемен Қазақстан» газетінің ресми сайты www.egemen.kz
30 Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың 1993 жылғы 5 қарашадағы № 1394 Жарлығымен «Болашақ» халықаралық стипендиясы құрылған туралы // «Халықаралық бағдарламал орталығы» АҚ-ның ресми сайты www.bolashak.gov.kz
31 Сатыбалды А. Азаматтық қоғам: оның даму жолдары // «Литер» газетінің ресми сайты www.liter.kz
32 Алшынбаев З. Мемлекеттік тілді қолдану аясы көңіл көншітпейді. Неге? // Егемен Қазақстан. – 2009, 28 наурыз. - 4 б.
33 Хэнди Ч. Слон и блоха: будущее крупных корпораций и мелкого бизнеса. - М., 2004. – С. 13.
34 Назарбаев Н. Мемлекет пен халықты ұлттық мүдде тұрғысынан ұйыстыру - ұлы міндет // Егемен Қазақстан. – 2008, 18 маусым. -1-2 бб.
35 Потапов М. А., Салицкий А. И., Шахматов А. В. Возрождение Азии: горизонты модернизации. – М.: Теис, 2007. -208 с.
36 Платова Е. Э., Сафин Ф. Ю., Фортунатов В. В. Воспитание студентов в современных условиях: проблемы и пути их решения / Под ред. проф. А. А. Оводенко. - Спб.: ГУАП, 2006.- 112 с.
37 Молодежь и патриотизм / Научно-методические материалы по проблемам гражданско-патриотического воспитания для работников сферы государственной молодежной политики. - СПб.: Межотраслевой центр повышения квалификации и переподготовки кадров СПбГУАП, 2003.- 65 с.
38 Национальная образовательная инициатива «Наша новая школа» (от 4 февраля 2010 г. Пр-271) // Ресей Федерациясының білім және ғылым министрлігінің ресми сайты http://old.mon.gov.ru
39 Положение о Московском городском конкурсе проектных разработок и творческих работ и детей и молодёжи «Нет фашизму!» // официальный сайт молодежного конкурса –www.netfashizmu.ru
40 Платова Е. Э. Актуальные проблемы воспитания патриотизма в системе высшего профессионального образования России / Под ред. проф. А. А. Оводенко. - Спб.: ГУАП, 2006. - 115 с.
41 Законодательное обеспечение патриотического воспитания молодежи. Материалы круглого стола Комитет по делам молодежи Государственной Думы РФ г. Москва 27 мая 2008 г.
42 Архипов О. Н. Кодекс патриотизма // Официальный сайт Тюменского клуба патриотической мысли http://tkpm72.org
43 Левашов В. К. Патриотизм в условиях глобализации: о чем свидетельствуют данные социологических опросов / В. К. Левашов // Вестник РАН. – 2005. - №2. - С. 99 – 102.
44 Тасмаганбетов И. Н. Социальная политика и политическая трансформация. – Алматы : Ғылым, 1997. – 250 С.
45 Лисовский В. Т. Социология молодежи . – Спб., 1996 г. – 361C.
46 Майлыбаев Б. Государственная молодежная политика – вайжнейший фактор реформ // Столичное обозрение. -1999, 28 января. - с.10.
47 Молодежь в меняющемся обществе. Региональный мониторинговый доклад №7 – 2000 год. Проект MONEE ЦВЕ/СНГ/Балтия. Детский фонд организации Объединенных Наций. - Исследовательский центр «Инноченти». – Италия, Флоренция, 2000. - С.4.
48 Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жастар саясаты туралы
2004 жылғы 7 шілдедегі № 581-II Қазақстан Республикасының Заңы // Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты www.akorda.kz
49 Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2009 жылғы 29 мамырдағы №76 өкімімен ауыл жастарының дамуына жағдай жасау және қолдау мақсатында 2009-2011 жылдарға арналған «Ауыл жастары» жалпы ұлттық бастамасы // Қазақстан жастар қанатының ресми сайты www.zhasotan.kz
50 Қазақстан Республикасының мемлекеттік жастар саясатының Тұжырымдамасы // Новое поколение. - 1998 жыл. - №13.
51 Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың «Болашақтың іргесін бірге қалайық!» 2011 жылғы халқына Жолдауы // Халықтық-демократиялық «Нұр Отан» партиясының ресми сайты www.nur-otan.kz
52 Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 1996 жылдың 7 тамыздағы №983 «Дарын» мемлекеттiк жастар сыйлығы туралы қабылдаған қаулысы // Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігінің ресми сайты www.edu.gov.kz
53 Қазақстан Республикасының азаматтарына патриоттық тәрбие берудiң 2006-2008 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарлама // Қазақстан Республикасының электронды үкіметінің ресми сайты www.e.gov.kz
54 Федеральное Архивное бюро Российской Федерации // официальный сайт федерального архивного бюро www.archives.ru
55 Жамбылов Д. Ә. Саясаттану. - Алматы: Жеті Жарғы, 2003. - С. 281.
56 Мұсатаев С. Ш. Қазақстандық азаматтық қоғам: қазіргі жағдайы мен келешегі. - Алматы: «Print-S», 2007. – 240 б.
57 Сәдуақасова А. Азаматтық қоғам: оның даму жолдары хақында бірер сөз // «Егемен Қазақстан» газетінің ресми сайты www.egemen.kz
58 Қарағанды облысындағы патриотизмді зерттеу негізінде өткізілген сұрау // Қарағанды облысының ішкі саясат департаментінің ресми сайты www.dvpo.kz
59 Алматы қ. жастарының саяси белсенділігін зерттеу: мәселелер және перспективалар әлеуметтанулық зерттеу бойынша есеп. – Алматы, 2010.
60 Тимерманис И. Е. Студенческое самоуправление как объект исследования и ресурс общественного развития. – СПб.: Диалог, 2006 – 215 с.
61 Левашов В. К. Патриотизм в условиях глобализации: о чем свидетельствуют данные социологических опросов // Вестник РАН. – 2005. - №2. - С. – 99.
62 Передовой опыт по патриотическому воспитанию граждан. Методическое пособие. - Астана: «Агроиздат», 2009. – 236 б.
63 Материалы маркетингового исследования СМИ Казахстана // TNS маркетингтік зерттеулер агенттігінің ресми сайты www.TNS.kz
64 Beck P. A. The role of agents in political socialization / S. A. Renshon (Ed.) Handbook of Political Socialization. Theory and Practice. – NY: The Free Press, 1973. – 902 p.
65 Dennis J. (Ed.). Socialization to Politics: a reader. -N.Y: Wiley, 1973. – 691p.
66 Кенесарина З. У. Практика социализации школьников США в системе службы «гайденс». Учебное пособие. – Алматы: Білік, 1998. – 164 С.
67 Оспанова Я. Н. Политическая социализация студенческой молодежи. Учебное пособие. - Астана: ЕАГИ, 2009. – 236 С.
68 Мұхамеджанов М. Мемлекеттік тіл және патриотизм мәселесі. Саясат, – Алматы, 2007. - №8. – 48 б.
69 «Қазақстан Республикасының тіл саясаты тұжырымдамасы». Қазақстан Республикасы Президентінің 1996 жылғы 4 қарашадағы №3186 өкімі // Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты www.akorda.kz
70 Назарбаев Н. Ә. Қазақстан Халықтары Ассамблеясының ХІІ сессиясында сөйлеген сөзі. Дипломатия жаршысы. - Алматы, 2006, 24 қазан. -172 С.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ  УНИВЕРСИТЕТІ
ФИЛОСОФИЯ және САЯСАТТАНУ ФАКУЛЬТЕТІ
МАГИСТРАТУРА
Саясаттану кафедрасы
МАГИСТРЛІК ДИССЕРТАЦИЯ
Қазақстан мен Ресейдегі патриотизмнің қалыптасуы
(салыстырмалы талдау)
Орындаушы ______________________________ Б. ... ... ... ... Г.О. Насимова
с.ғ.д., профессор ... ... ... ... ... Г.О. Насимова
c.ғ.д., профессор ... ... ... |3 ... ... | |
|1 ... ҒЫЛЫМНЫҢ ЗЕРТТЕУ ОБЪЕКТІСІ РЕТІНДЕ ...... |7 ... ... ... және мәні |7 ... | ... ... ... рухани-діни концепциясы |17 ... | ... ... ... саяси-әлеуметтік концепциясы |29 ... | |
|2 ... МЕН ... ... ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ | |
|ТАЛДАУЫ ..................... |33 ... ... мен ... патриотизмді қалыптастырудағы мемлекеттің | |
|рөлі |33 ... ... | ... ... мен Ресейдегі азаматтық қоғам патриотизмді қалыптастыру | |
|институты ретінде |58 ... ... | ... |86 ... |
|............................ | ... ... ... |88 ... | ... |92 ... ... | ... ... ... ... ... патриотизмді зерттеудегі негізгі
концептуалды негіздерін анықтаумен ... ... мен ... қалыптасу жолдарын зерттеу өте өзекті болып табылады. Сонымен
қатар патриотизмді қалыптастыру процессінде мемлекеттің ... және ... ... ... ... бірден-бір негізгі факторлары болып
табылатын процессті мемлекеттік концепцияларды дамыту ... ... ... қоғам шарттарында ... ... ... ... теориялық-әдістемелік негіздері
қарастырылып, негізгі концептуалды ... және ... ... толыққанды қарастырылған.
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан мен Ресейдегі патриотизмнің
қалыптастыру ... ... ... ... ... ... теориялық және
практикалық маңызды екеніне күмән жоқ. Өйткені ол қоғамның ... ... ... ... және ... ... ... жатады.
Патриотизм мәселесімен терең тамырлас, құрамдас болып, байланысты дамитын
ұғымдар ... ана тіл, жер, ... ... ... ... ... ... және т.б. жатады. қазіргі таңдағы ... ... адам ... ... ... ... ие болып отырған
өзекті мәселелердің бірі – ... ... ... ... ... отансүйгіштік, патриоттық рухта тәрбиелеу, қазақ тілі
мемлекеттік тіл ретінде кең ... ... ана ... ... ел ... нығайтуға атсалысу. Елдің рухын көтеру, ұлттық
мақтаныш сезімін оята білу, отансүйгіштік, ұлтжандылық, ... ... ...... ... өтпелі кезеңі үшін айрықша
маңызды мәселе болып отыр.
Осы жұмыстың тағы да бір ... жағы ... ... ... ... үшін күшті тұрақтылық және интеграциялық фактор болып,
сонымен ... ... ... және ... органдарына
сенімділік деңгейін көтеруді қамтамасыз ететін шарттардың бірі ... ... күні жас ... саяси және патриоттық
санасын қалыптастыру бірден бір өзекті мәселе екендігіне көз ... ... сана – бұл ... және ... ... ... ... байланысты күрделі басқарылатын жүйесі. Жалпы
патриоттық сана бұл Отандық ... ... ... ... ... ... дәстүрлердің қабылдануы болып табылатын
процесс. Сондықтан да жастардың патриотизмін қалыптастыру қазіргі кезенде
маңызды ... ие ... ... ... ... ... саяси санасындағы айрықша рөлге ие болады.
Сонымен қатар, қоғамда азаматтық-патриоттық тәрбие беру ... ... ... ... ... көрсеткіштерге жетуге
болады. Себебі, өз ... үшін ... ... жетістіктерге жетіп,
мемлекетінің гүлденуіне үлес қосу экономикалық-әлеуметтік жағынан ... ... ішкі ... тұрақтылықты сақтаумен ерекшеленеді, ал бұл,
әлемдік деңгейде тез өзгеріп отыратын жағдайларда, әр ... ... ... қоғамдық-саяси тұрақтылықты сақтау болып табылады. Сондықтан
да, біздің мемлекетіміз де үшін, осы ... ... ... тұр. Яғни,
патриотизмді өоғам арасынжа қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... Саяси-экономикалық жағынан тұрақты
дамыған мемлекетте халықтың әлеуметтік жағдайы толыққанды ... ... ... ... ... да ... болу керек.
тек осы салалардың толыққанды дамуы негізінде ... ... ішкі ... да ... бағытын жүзеге асыра алады. Патриотизм осында ... ... ... шығады. Сондықтан Қазақстан мен ... ... ... ... ... өте өзекті болып табылады. Ресей
қоғамы бүгінгі таңда патриотизм ... өте ... ... Осы ... ... ... құруда да, мемлекеттік бағдарламаларды
жүзеге асыруда да, ақпараттық саясатының осы ... ... ... да ... әрі ... ... қол жеткізген. Сондықтан
Қазақстанның осы салада жұмысын ... ... ... ... бұл
тарихи қалыптасқан ерекшеліктерге, Ресей біздің ... ең ... ... ... және ең ... патриотизмді қалыптастыру
бойынша саясатын өте тиімді жүзеге асырып жатқанның ... ... ... Қазіргі заманғы Қазақстан мен
Ресейдегі саяси процессінде күрделі әлеуметтік-саяси құбылыс ретіндегі орын
алып жатқан патриотизм.
Диссертациялық ... ... ... мен ... ... ... біріктіруші фактор ретінде және тұрақтылықтын ... ... ... ... қалыптастыру процессі болып табылады.
Диссертациялық жұмысының мақсаты: патриотизмді қалыптастыруды
зерттеудегі негізгі концептуалды негіздерін ... ... ... ... ... ... саясатына салыстырмалы талдау
жүргізу болып ... ашу ... ... ... ... ... ... мәнін анықтау;
- патриотизмді зерттеудегі негізгі концептуалды негіздерін талдау;
- ... ... ... ... қалыптастырудағы
мемлекеттің рөлін анықтау;
- екі мемлекет қоғамының патриотизмін ... ... ... ... ... SWOT ... жүргізу.
Тақырыптың зерттелу деңгейі: патриотизмді қалыптастыру бойынша
еңбектер әлемдегі әр ... ... ... осы ... ... батыс, ресейлік және қазақстандық ғалымдардың еңбектері
пайдалынылған ... ... ... ... ... көрінісін зерттеген
М. Монтень Дж. Локк фран. Ж. Руссо, Д. Дидро және К. А. ... ... А. Р. Ж. ... Л. М. ... Ш. М. ... ... ... өкілдері: И. Кант, И. Г. Фихте, Г. В. Ф. Гегель
патриотизм түсінігін тұжырымдауға ... үлес ... ... ... және ... қайраткерлері ішінен мемлекеттің ұлттық идеясын,
азаматтардың патриотизмін ... Т. ... Дж. ... ... және т.б. құрастырып, айқындаған болатын.
Ресейлік ғалымдар ішінен патриотизм мәселелерін қарастыруға үлкен
үлес қосқандар асасында: М. В. ... А. С. ... Н. М. ... И. Тютчев, Н. Г. Чернышевский, В. С. Соловьев, Г. В. Плеханов, және
т.б.
«Орыс ... ... ... ... ... Н. А. ... И. Солженицын, Н. Ф. Федоров, Вл. Соловьев болып ... ... ... ... ... зерттеуге елеулі
үлестерін қосқан ресейлік ғалымдар ... Л. И. ... В. ... А. П. ... М. А. ... В. А. Белоганова,
Т. В. Беспалова, А. И. Афонин, И. В. ... ... ... ... патриотизм ұғымын, оның шығу тарихын
және жастарда қалыптастырып, тәрбиелеу мәселесін: М. Ю. ... Л. ... С. Е. ... Б. ... ... табылады. Қазақстандағы
жастар саясатын жүзеге ... ... ... ... ... ... қалыптастыру бойынша Д. А. Калетаев, ... ... Ж. К. ... Г. Н. ... М. К. ... ... айтқан жөн.
Сонымен қатар А. Қалмұрзаевтың «Қазақстандық патриотизм» және Л.
Ахметованың «Патриотизм в ракурсе истории» ... С. Ш. ... ... ... қазіргі жағдайы мен
келешегі атты монографиясы негізінде, қазақстандық жастардың ... ... ... ... ... ... болатын.
Сонымен қатар Г. О. Насимованың, Л. М. ... М. ... М. О. ... Н. А. ... А. И. ... Б. ... А. С. ... А. С.
Абулкасованың, А. М. ... Ө. ... Г. А. ... Р. С. ... және т.б. ... ... ұлттық идея негіздерін, жастардың патриотизмін
қалыптастыру, қоғамның негізгі ... және ... ... патриоттық тәрбие саяси ... ... ... ... ... ... ... сақтау және дамыту
мәселелерін қарастырылған болатын.
Диссертациялық жұмыстың жаңалығы:
- ... ... ... ... құндылықтарын
қалыптастыруда негізі болып табылатын, сонымен қатар, мемлекеттің
барлық салалардағы дамуының қозғаушы ... ... ... түсінігін қарастыру, ... ... ... ... ... саяси ілімінде саяси
ойшылдар қатарына жататын адамдардың патриотизм туралы идеялары
анықталынып, патриотизм ... ... ... ... одан ... бойынша тұжырымдар қарастырылған болатын;
- патриотизмнің қалыптасуында маңызды орынға ие заңнамалық базасы,
яғни, нормативтік-құқықтық база, мемлекеттік бағдарламалар ... ... ... мен ... тәжірибесінде патриотизмнің қалыптасуында
маңызды ролді ... ... ... және ... жақтарын анықтау.
- Қазақстан мен Ресейдегі патриотизмнің қалыптасуында ... ... және осы ... ... ... ... қалыптасуында негізгі ролді атқаратын ... ... ... ... жүргізіліп жатқан екі ел
тәжірибесінде патриотизмді қалыптастырушы институт ... ... ролі ... ... Сонымен
қатар, бүгінгі таңда мемлекет тарапынан патриотизмді түсіндірудің
жаңа жолдары, яғни жаңа ... ... ... және азаматтық қоғамның ролі анықталынған болатын.
Қорғауға шығарылатын негізгі тұжырымдамалар:
1) патриотизмнің қалыптасуын зерттеу ... ... ... ... және маңыздылығы анықталған болатын.
Қазақстан мен ... ... ... ... тұжырымдамалыры
және негізгі идеялары көбінесе тарихи жағдайларға байланысты рухани-дәни
құндылықтар негізінде, кейінірек мемлекеттің ... ... ... ... ... ұқсас болып келеді. Екі мемлекеттің
патриотизмді зерттеудегі негізгі ... ... мәні және ... ... болып келегенмен, екі халықтың тарихи-ұлттық құндылықтарға,
дініне, діліне байланысты ерекшеліктер орын алып жатқанын атап ... ... ... ... ... ... бірі мемлекеттің
жүргізіліп жатқан саясатына байланысты болып келеді. Себебі, Қазақстан мен
Ресейде мемлекет институтының билігі өте ... ... ... ... ... ... жүргізіліп жатқан саясатының көп
қырлары екі ... бір ... ... ... ... қатар,
заңнамалық базасында көптеген ... ... ... Ресей
мемлекетінде патриотизмнің қалыптасуын қамтамасыз ету негізін құрайтын
мемлекеттік бағдарламалар, ... заң ... ... жаңашаланып,
мемлекет саясатының бағытына сай өзгеріп тұратынын көруге болады. Сонымен
қатар, патриотизмнің ... ... және ... ... ... мақсаттарының бірі ретінде қойылған, бұнын дәлелі ретінде
мемлекеттік органдар, ... ... ... осы ... ... ... болып келеді.
3) қазіргі таңда барлық мемлекеттерде өз жұмысының тиімділігін
көрсетіп жатқан азаматтық ... ... ... ... ... ... ие ... келеді. Себебі, Қазақстан мен Ресейде саяси
партиялар, бұқаралық ақпарат құраладары және үкіметтік емес ... ... ... әсер ... күштер болып табылады. Екі мемлекетте осы
институттардың жүзеге асырылып жатқан саясатның ... ... ... ... ... ... құралдарында патриотизм саласындағы
жасалынып жатқан барлық жобалардың мақсаттылы және терең мәнге ие ... ... ... ... ... ... органдарының жұмысы,
ұлттық құндылықтар және империялық рух насихаттанады. ... ... ... ... және халықтың саяси белсенділігі, ... ... ... келеді. Сонымен қатар, халық арасында үкіметтік емес
ұйымдарының осы салада жұмысы туралы ақпараттың аз ... ... ... әсер ... ... алғанда азаматтық қоғам Қазақстан мен
Ресейде патриотизмді қалыптастыру негізгі ... бірі ... ... ... ... ... ... құрылымдық, SWOT
талдауы құрады.
Жұмыстың деректемелік көзі: ғылыми-саяси ... ... ... ... ... желісінің Қазақстан
Республикасының ... ... және ... ... бойынша
құқықтық-нормативті актілер, мемлекеттік бағдарламал, Заңдар, Қазақстан
Республикасының ... ... ... элетрондық ресми
сайттары, оқу-әдістемелік құраладары, монографиялар және ... ... ... ... ... болып табылады.
Диссертациялық жұмыстың құрылымы: жұмыс кіріспеден, екі тараудан,
қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... жалпы
көлемі – 100.
1 ПАТРИОТИЗМ ҒЫЛЫМНЫҢ ЗЕРТТЕУ ... ... ... ... және ... – (гректің patre – Отан) қоғамдық және адамгершілік
принципі [1]. ... ... В. В. ... ... ... саяси,
әлеуметтік, этникалық топтық ғасырлар бойына тұтастығын қамтитын құбылыс»,
- деп көрсеткен болатын.
Патриотизм – азаматқа мінездеме беретін негізгі ... ... ... бұл ... күрделі құбылыс тек қоғамдық сананын ... ... ... қатар, қоғамның өмір сүруінің және дамуының негізгі
қайнар көзі болып табылады. Патриотизм азаматтардың ұлттық сана ... және ... ... ... қоғамның рухани құндылықтарының
қалыптасуына негіз болады. Сондықтан да, еңбіріншіден ... ... ... ... негіздерін қарастыруға тура келеді.
Патриотизм мәнің зерттеу және патриоттық көзқарастарды тұжырымдау ... ... ... ... алған болатын, олар рудың ... ... ... ... ... ... болатын. Ал, таптық қоғамның
пайда болуымен қауым мүшелерінің азаматтық сезімі көрініс тапқан.
Ежелгі әлем мемлекеттерінде – Ежелгі Грция және Рим ... ... ... ... елдер тарапынан әскери қауіптен қорғау
және мемлекеттік істерді басқаруға ... ... ... ... ... сол ... соғыстар, территорияны жаулап алу
жағдайлары жиі болған. Сондықтан да, қоғамның әр мүшесі өз еліне, ... ... ... осы ... қатысу негізінде көрсете
алған. Сократ пен Демокрит адам бойында әлеуметтік қасиеттерін ... ... ... ... ... айтқан болатын. Осындай
әлеуметтік қасиеттерін қалыптастыру функциясы ... ... ... ... ... деп ... болатын. Сонымен бірге патриотизм
түсінігі туралы өз еңбектерінде ... мен ... ... ... ... патриотизм – мемлекет мүдделерін өзінің жеке
мүдделерінен ... ... ... ... ... Яғни, мемлекет дамуына
қызмет етіп, оны өмірдегі ең ... ... ... ... адам бойында
патриоттық сезімді күшейтіп, дамытуға болатынын тұжырымдаған. Ежелгі Римде
патриотизмге мұдделік құндылықтар жүйесінде негізгі, ... рөл ... ... патриоттық сезім еңбіріншіден адам рухани өміріне, ішкі
жан дүниесіне негізделеді.
Орта ғасырлар заманында М. ... Т. ... ... А, ... ... идеялары діни мінге негізделген
болатын. Қайта өрлеу заманында көптеген мемлекеттердегі ... ... ... ... ... Осы процесс жоғары рухани қасиеттері
бар адамды - азаматты тәрбелеуді бірінші орынға қойды. Жаңа әлем ... ... жаңа ... ... байланысты болып, Ағартушылық
кезеңде дамыған ... Дж. Локк өз ... ... ... ... негіздеген болатын. Яғни, тек өзінің азаматтық
бағытталуын толыққанды түсінетін ... өз ... ... үлес қосып,
саяси өмірдің белсенді субъектісі бола алатындығын көрсеткен болатын. Ал,
бұл ... ... ... ... ... Ұқсас көқарасты француз
философтары Ж. Ж. Руссо, Д. ... және К. А. ... ... болатын.
Патриотизмді қалыптастыру мәселесі Ұлы Француз революция жылдарында негізгі
мемлекеттік міндетке айналады. Оның ... ... ... Б.
Шалотэ, А. Р. Ж. Тюрго, Л. М. Лепелетье, Ш. М. Талейран болып табылады. XIX
ғасырдағы патриоттық ... ... ... философия үлкен ықпалын
тигізген болатын. Оның таңымал өкілдері И. Кант, И. Г. Фихте, ... Ф. ... және т.б. ... ... және оның ... ... Олар ... түсінігін адамдардың қандай да бір
жоғары мақсаттарды жүзеге ... ... өз ... ... ... ... ... еңбектерінде патриотизм мәселесі жиі көтерілген
болатын. Отанына деген махаббат осы сезімінің бір түрі ... ... ... қатынастар негізінде адам тұлғасының ... ... ... ... ... ... ... Отанына деген
қатынасын көрсетуге көмектеседі. Қандай болмасын әлеуметтік қатынастар
(мысалы, ... ... ... және т.б.) ... сезімді
қалыптастыруда, эмоционалдық қатынастарды ығыстыра алмайды.
Патриотизм адам ... ... ... Әр ... ... ... сүйіспеншілігн еркін түрде анықтайды.
Қалыпты өмір сүру жағдайларында ... ... ... ... болып келеді. Отанына деген сүйіспеншілік халықты бір мақсатқа
бірігуіне жетелейді. Ал, кейбір кезде мемлекетіне, туған еліне ... ... ... де адамдарды шақырады. ... ... ... бір ... ... ... бейсаналы сенім түріндегі қатынасының
негізінде органикалық ынтымақтастық орнатылады. Кері процесс- әлеуметтік-
топтық ... ... ... ... ... тудырған
кезде кері процесс байқалады – бірақ та оны патриотизм деп түсінуге тура
келмейді. Осыған сәйкес адам өз ... ... ... одан ... ... нәтижені күтетінімен патриотизм ұғымын анықтауға болады. Осы туралы
И. А. Ильиннің сөздері ... ... ... болады: «Адам отанды тек жай
инстинкт бойынша ғана емес, инстинктивті тамырланған рух пен сүйіспеншілік
негізінде ... [2]. ... ... ... ... сүйіспеншілігін көрсету,
шындау сияқты сезімдер өз еркі, өз түсінігі ... ... ... ...... және ... ... болып табылады. ол үнемі
әртүрлі формаларда келеді. сондықтан оларды дұрыс бағалау ... ... Осы ... ... ... үшін ... келтірейік. Ұлы Отан
Соғыс жылдарында И. В. Сталиннің кабинетінде коммунистік нышандармен ... В. ... және М. И. ... портреттері қабырғада ілінген
болатын. Кутузов та Суворов та ... ... ... Е. ... ... болған шаруалар соғысын тұңшықтыруға да қатысқан
болатын.
Әрине де, Пугачев та орыс патриоттар қатарына жататыны сөзсіз. Бірақ
соғыс ... ... ... ... және ... ... ... Сталин, дәл Суворов пен ... ... ... ... орын табу керектігін жөн деп
санады. Генералиссимус ... және ... ... орыс халқының
таңымал қолбасшылары, патриоттары және Отан үшін күрескерлері болған.
Сталиннің осы ... ... ... ... процесіне және Кеңес
елінің терең таптық көзқарастарына сай ... ... ... ... ыдырауы немесе олардан бас тарту ұлттың,
халықтың, этностың ... ... ... деформациялануына алып
келеді. осындай шартты белгілер құрылымында принциптер және ережелер жүйесі
әр этностың социогенезінде және ... бар. ... ... ... ал ... иерархиялы» [3]. Бұл патриотизм түсінігінің
әмбебаптылығын көрсетеді. Яғни, ... ... ... ... өзгермейтін түсінік қана емес, ол нақты этностың социомәдени
тұрмысын және осы жүйенің ... ... ... ... және ... дамуда болатын ғаламдық көзқарастық жүйе.
Патриотизм руханилықтың көрінісі болып ... ... ... ... ... ... ... Бұл патриотизмді
абстрактылы құндылықтар негіз болып табылатын ... ... ... үшін ... және ... ... формальді байланыс маңызды болып келеді, ал ... үшін ... ... адал қызмет ететін мемлекетпен шынайы байланыс маңызды
болып келеді. Осында адал болу және жан ... ... ... ... ... шеттен шыққан түрі қарастырылмайды, бұл түсінікте мемлекеттке
беріліп қызмет ету астарында шынайы, адал қызмет көзделеді.
Егер «мемлекет ... ... және ... аппаратқа айналатын
кезде», патриот оны ыдыратпай, керісінше, дамытады. Себебі, «жанның шынайы
мемлекеттік көңілі шынайы патриотизм және ... ... ... [2,
275 б.].
Осында ұлтшылдық түсінігін ... жөн. ... ... ... және ... ... түсінбейді. Ұлтшылдық түсінігі әр
түрлі формаларда келеді, яғни, күрделі жағымсыз түсінігімен қатар ұлтты ... ... ... біріктіретін, жағымды мәнге ие ... ... ... ... мемлекеттің ұлттық идеясының негізінде дамитын
ұғым болып келеді.
Ұлттық идея – өте ... жұқа ... ... Оны ... абайлап
пайдаланбасаң, ол ұлтшылдыққа айналады. ... ... ... ... Ол ... өз ... басқа халықтардан жоғары ... ... ... ... ... ... онда ол ... Ұлтжандылық та патриотизм, өз ұлтын сүюден туындайды, бірақ ол
өзін басқалардан жоғары демейді. ... ... ... ... ... басқаның ұлттық намысын қоздыру деп түсінуіміз керек. Ұлтшыл болу
ешбір елге ... ... ... ... ... ұлтшылдық керек
дейді. Бұл идея жанға жақын, жылы ... ... ең ... күрт ... кесір-кесапат, қасірет әкелетін пікір. Ұлттық
идеяға сақ болуымыз керек деген ой осындай жағдайды еске салады. Әрине, бұл
отаршылдық ... ... ... ... ... халыққа ұлттық сезімді ояту
басқалардан кем емес ... ... ... ... ... ... айналдыруға болмайды.
Ұлттық идея – әркімнің ішінде жатқан, әшейінде байқалмайтын ұлы күш.
Ол бір тұтанып кетсе, тоқтату ... оны ... ... ... тек ... ... бойы ... ұлт идеясын ұстанып келеді. Мысалы,
Франко зорлық-зомбылықпен, қан төгіп, баскілер мен каталондықтардың ұлттық
қозғалыстарын басып-жаншығанмен, ... ... ... ... ... Еуропа мемлекеттері сондықтан мемлекетті біртұтас
ұлтқа айналдыру үшін күш жұмсаудың, мемлекет деңгейінде ұран ... ... ... да ... ететінін түсінді. Ең бастысы, елдің
этностық құрылымы, ... ... ... ел болуға ынтасы,
мемлекеттің тұрмыс-тіршілікке ыңғайлылығы, демократиялық ахуал ... ... ... ... ... пен ... қол жеткізген
ел барша халықтың мемлекеттің мүддесіне, тіліне, мәдениетіне икемденуіне
жағдай туғызды, халықтар сол ... ... деп ... басқа
мемлекеттерге қарағанда жан-дүниесі жақын тұтады. Бұл өте ұзақ жылдар бойы,
ұрпақтар алмасып барып қалыптасатын көңіл-күй, азаматтық ... ... үшін ең ... ... мұрат – жайлы әлеуметтік ахуал, ... ... ... жағдай жасалып, әлеуметтік ұлт идеясы ... ... асты ... ой ... ... тараған. Ортақ мемлекеттік тіл, әділдік,
отаншыл рух, патриотизм елді біріктіріп, келісім орнатып келеді. ... ... ... ... да ... ... өз ... ұмтылуда. Үш тілде сөйлейтін Бельгия Корольдігінің солтүстігінде 5,7
млн. фламандықтар ... ... ... 3,3 млн. ... ... ... ... топ неміс тілінде сөйлейді. ... ... ... ... ... ... Бельгия федеративтік
мемлекетке айналды. Ұлтаралық мәселе әлі де шиеленісті жағдайда, мемлекет
ыдыраудың аз-ақ алдында тұр. ... ... әлі ... сақтауға
негіз болып отыр. Испанияның ... ... да ... ... 1979 жылдан бері Каталония, Баскония, ... ... ... ... ... ... Мемлекет 17 әкімшілік-территориялық және
ұлттық аймақтарға бөлінген. ... ... ... ... ... мәдениеттерінің өркендеуіне, білім және басқа салаларда
еркіндік берілген. Ал Ұлыбританияға келсек, онда ... ... ... ... ... ... ... пен федеративтік байланыстардың жолдары қарастырылуда. Шотландияның
парламенті тәуелсіз сыртқы саясатқа және өте бай мұнай ... ... ... ... ... ... XІX ғасырда бастаған
ұлтаралық қозғалысы 1991 жылы корсикан автономиясын құруға қол ... ... ... ұзаққа созылған талқылаудан кейін «корсикан
халқын» мойындады. Сонымен, Еуропада барлық ... ... ... өз ... қол ... ... ... Югославия мен
Чехославакия ыдырағаннан кейін Еуропа Одағы сияқты жаңа конфедерациялық
қауымдастыққа кіруге ... ... жол ... Сондықтан Еуропада да
бірегей «бір мемлекет – бір ұлт» ... ... ... ... ... ол түпкі мақсат болып қала береді. Кеңес Одағы ыдырап, ... күш ... ... ... де ... ұлты» идеясы алға тартыла
бастады. ... ... ... негізге алып, ұлт аңыз, қиялдан
туған қауымдастық деуші ғалымдар көбейді. Сонымен бірге олар ... ... ... ... ... ... де мойындап,
бірегей бір мемлекет – ұлт қалыптасу ... да ... Ең ... ... ... әлі анықтап алмаған мемлекет дейді Збигнев
Бжезинский [4]. Дегенмен, Ресейдің ішкі ... мен ... де ... В. ... Ресей президенті болған тұста ... ... ... ... ...... ұлт» ... беруді жиі қолдады. Оның
«ресейлік ұлт», «Ресей азаматтары», «біз ұлт ... «біз ... ... ... ... тағы ... сөздерінің астарында ұлтты мемлекеттік
қауымдастық ретінде қабылдау ... ... Ұлт және одан ... ... ... сөз тіркестері В. Путин жолдауларында жиі кездесті. Ресей
ғалымдары В. ... ... ... 2000 ж. – 10 рет, 2005 ж. – 15 рет, 2007 ... 18 рет ... деп ... [5]. Сонымен, бүгін Ресей халқы ресейлік
азаматтық қауымдастығына қарай бет ... ... ... ... ... ресейліктен гөрі республикалық азаматтық басым
болды. Якутия халқының 20%-ы ғана ... ... ... ... ... ... тұрғындардың төртен бірі ғана ресейлікпіз деген. Ал
2006-2007 ... ... ... ... ... ... ... Свердловск, Томск, Воронеж облыстарында ... ... 86%, ... ... – 63%, ... – 81% ... [5, 70-72 б.]. ... паспортында ұлтын көрсетпеу де пікірталас
туғызды. Ұлтын көрсетпеу ұлт мәселесіне немқұрайлы қарау деп ... ... ... ... да бар. Сонымен, Ресей де
«ресейлік ұлтқа» бет алды, бірақ ... ... ... ... ... емес ... ... ұлттың этностық мазмұны басым.
Әлем мемлекеттерінің «бір мемлекет – бір ұлт» ... ... ... пен ... ... туып ... ... әр
мемлекеттің ұлттық құрамы, тарихи тағдыры, мемлекет құрушы ұлттың саны мен
сапасы, экономикалық, әлеуметтік, ... ... ... тұрғыдан алатын
орны әртүрлі ... ... және ... ... ... әртүрлі. Этностардың жағдайын елемей, сұраныстарымен
есептеспей, бірыңғай ... ... ... нигилизмге жетелейді,
болмаса ашу тудырады. Мәселе, этностық қауымдастық пен ... ... ... де ... ... М. Мнацаканян да ұлт болып тұтасу жолдарын
зерттеп жүрген ғалымдардың санатында [6]. Ол ... және ... ... ... АҚШ ... ... ... ықпалы зор болғандығын атап көрсетеді. Ол патриотизмнің ұраны
– Америка Құрама Штаттарының әлемдегі ерекше орны. Жалпақ тілмен ... мен ... ... үстемдікке ие болуы керек. Бұл үстемдік
Америка үшін де, жер ... өзге ... үшін де ... өйткені даму
деңгейлері әркелкі ұлттар АҚШ секілді ұлы ... ... ... ... ... ... ғана ... алады. Осы ұранды идеяны
алғаш рет АҚШ президенті Джемс ... 1823 жылы ... ... «Америка
америкалықтар үшін» деген доктринаны саяси айналымға енгізіп, құрлық
халқының ұлттық сезімін күшейтті, ... ... ... ... ... жағынан да оқ бойы озықсың деген насихатпен қуаттанған америкалықтарды
ғаламның тізгініне ие болуға шақырды.
Ресей ... А. ... ... ... ұлттық идеясы Кеңестік
Ресейдің образы «кеңес патриотизміне» сай келмейді. КСРО ... ... ... ... ... іс ... ... жағдайы жүзеге асырылған әлемнің бір бөлігі ретінде көрінеді. Кеңес
идеясын мәскеу идеясын қорытып, универсиалдануы ретінде ... ... ... ... ... Кеңестер Республикасы
«византиялық-монғолдық» геосаяси ... жаңа ... ... - деп
санайды [7].
Қазақ рухани бостандыққа деген құштарлық қасиетінен айырылған емес.
Ғасырлар бойы ... ... ... ...... ... ... тарихи тағдырын өз қолында ұстау арманы дем беріп келді.
Бiз қазiргi уақытқа дейiн оқиғаның трагедиялық жағын ғана айттық, осы
құбылыстың ... ...... мен қаһармандық туралы айтатын уақыт
келдi. Тәуелсiздiк алғалы берi ... ... ... ... ... ... ... сана сезiмi Желтоқсан – 86-ға демократиялық, халықаралық
стандарт бойынша жаңаша, ... ... ... баға ... ... ... қаһармандары халқының ерiк-жiгерiн танытып, өз идеялары жолындағы
күрестi жалғастырды.
Қазақстандағы қоғамдық келiсiмдi ... ... ұлы ... идеясының дәлелi болар едi. Бұл үшiн бiз азаматтарымыздың болашақ
ұрпақтары алдында ... ... өз ... ... ... етiп, ... ... олардың үлгiсiнде тәрбиелеуге
тиiстiмiз. Отанымыз оларды сiңiрген еңбегiне қарай биiкке ... ... осы ... бас ... ... жүйе ... ... болып
Қазақстанның дербес, тәуелсiз ел ретiнде қалыптасуына деген бiртұтас ерiк-
жiгерiн, ұмтылысын көрсеткенiн ескеруге тиiстiмiз. ... ... үшiн ... ... сай ... ... қазақ ұлттық-патриотизмнің идеялары мен идеялық платформасы
«Алаш Орда» ... ... ... Көріп
отырғанымыздай жүз жыл өтсе де, ... ... әлі де ... күн ... ХХІ ... да ... тұр. Осылайша мәселе,
Қазақстандағы ішкі саяси тұрақтылыққа және халықтар ... ... ... ... ... ... ... жүз жыл
бұрынғыдай ұлттық-демократиялық сипатта. Жалғаз ... ... ... ... сақталуы тиіс.
Ұлтшыл халықтың болашағы бар, ол анау-мынау тарихи кезеңдерде ... ... ... ол ... ынтымақтастықтың жолын іздейді,
ұлтшылдық корпоративтік сана.
Сонымен 1986 жылдың ... ... ... идея ... ... ... [8].
Осында қазақ патриотизмнің ұғымының қалыптасуының кезендерін және
патриотизмді зерттеудегі концептуалды негіздерін ... тура ... да ... ... патриотизмін Алаш Орда қозғалысының өкілдері
келтірілген ... және ... ... ... ... ... барлық Қазақстанды қамтыған болатын. Ол
патшалық әскери-отарлау саясаты, империалистiк ... ... ... ... түрінде болған. Оның негiзгi әлеуметтiк күштерi шаруа,
басқа қалың бұқара ... ... ... Өкiметтiң дәстүрлi
институттарының осы әрекеттері, әскери күштердiң ұйымдары, қозғалыстың
лидерлері ... ... ... ... ... мемлекеттiгiнiң қалпына
келтiруіне осы қозғалысты бастады. Қазақ жастары өз ұлттының атын шығарып,
өз ... ... ... ... әскери қатарларындағы қызметті
арқылы ақтады. Азамат соғысының ... ... ... ... ... болып өтті. оны ұйымдастыру процессіне қазақ
зиялылар қауымының өкілдері: А. Джангильдин, ... Т. ... М. ... А. ... және т.б. ... ... ... әрқайсысының патриотизмді қалыптастырып, ояту жолында атқарған
жұмыстарын айта кетейік.
Мағаз Масаншы ... ж.ж.) – Орта Азия және ... ... ... ... ... қатысушы. Өз ... ... ... ... ұлттар арасындағы
еңбекшiлерiнен ... ... ... құрумен айналысқан. Тащкентте
мұсылман өкілдерін Қызық әскердің қатарына ... ... ... кең ... жұмысын атқарған болатын. Осы талпынысын тамырлы ұлттардың -
қазақтар, өзбектер, татарлар, дұнған, ұйғырлар, ... ... ... ... ... ... ... облисполкомның және облыстық партия
комитетінің мүшесі ретінде бiлiм беру, ағартушылық және ұлттың ... ... ... үлкен жұмыс атқарған болатын.
Абдулла Розыбакиев (1897-1938 ж.ж.) ағартушылықты дамытуда айқын iз
қалдырған зиялы қауымының ... ... 1920 жылы уезд - ... ... ... төраға қызметіне тағайындалған болатын. Осы жылдары
оның ұйымдастырушы, әскери және мәдени ... ... ... дарыны
аса көзге түсіп, айқындалған болатын. А.Розыбакиев, қызметтің зерттеген
кезде Ораз ... ... және ... ... ... А.
Абдуллинаның келтірген дәлелі негізінде көруге болады: «олардың екеуінде де
мемлекеттік және қоғамдық-саяси қызметінің кең ... ... ... күш, ... ... ой, ... және оратарлық
дарыны байқалады». Сонымен қатар, тағы бір негізгі ұқсастық ... ... ... ... өз ... ... ... және
тілінің патриоттары болған» [9]. Автордың бұл сөздері саяси қайраткерлердің
патриотизмді қалай түсінетінін ... ... ... олар ... ол өз ... ... ... аянбай қызмет етуге
негізделген.
XIX-шi аяғы және XX-шы басында Қазақстан ... мен ... ... ... және ел ... ... саяси, әлеуметтiк-
экономикалық ойларды бастан өткізген кезең. Ұлт-азаттық қозғалыс идеяларын
өзінің ... ... ... ... ... А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ә. ... ... ... ... ... ... ... және еңбегі
арқасында Қазақстанда бірінші қоғамдық-саяси «Қазақ» деп аталатын газетін
шығарған ... Осы ... ... ... идеяларды, ұрпақтың
патриоттық санасын тәрбиелеу мақалалары жарияланған болатын.
Ахмет Байтұрсынов (1873-1937 ж.ж.) - қазақтың таңымал ақыны, ... ... ... ... өз ... ... ағартуына, бiлiм
беруiне арнаған болатын. Оның өлеңдерiнiң негiзгi ... - ... ... ... ... ... ... халықты оятуға, патриоттық
сана сезімін ... ... ... өз ... ұлтының мүддесін қорғауға
шақырады. А. Байтұрсынов өз халқын шын жүректен арсы ... оның ... ... адамдарының бірі болып тарихта қалған [10].
Әлихан Бөкейханов (1870-1937 ж.ж.) – ұлттық автономияны ... ... ... ... ұлт-азаттық қозғалыстың жетекшiсi. Ұлттық
автономия және шынайы ... ... ... Оның ... ... 1913 ... ... Қазақ газетiнiң бiрiншi басылымы жарыққа
шығады. «Қазақ» ... ... ... орай жарық көрген мақаласында:
«ерекше жiгермен жұмыс iстегенімен көзге түскен редактор Ә. Бокейхановпен
бірге, жас ... ... ... ... күрескер М. Дулатов, атақты
дәрігер Әбубәкiр ... және ... ... ... ... ... тарапынан патриоттық сезімді қалыптастыру, тәрбиелеу
бойынша осындай жұмыстары назарын аудартады.
Мыржакып Дулатов (1885-1935 ж.ж.) – атақты ... ... ... ... ... 1909 жылы ... ақынның «Оян,
Қазақ!» атты өлеңдер жинағы шығады, жинақтың осы атауы ... ... ... ... ... М. ... ұлттық сезiмнiң оянуымен
қатар, ғылым, мәдениет және бiлiм берудi дамытуды халықтың тәуелсiздiк үшiн
күрес жолы ... ... Ол ... ... тілін, рухани жан дүниесін
түсініп, зерттеген кезде ғана өз елін дамыту, өрлеу жолына шығаруға ... ... ... ... зиялылар патриотизмді өз елінің, ... ... ... ... болатын. Сонымен қатар білім алып, өз ... ... ...... патриотизм деп түсінген болатын.
Фашистiк Германияның кеңес одағына қарсы ... ірі ... - ... ... ... ... Кеңес Одағы
жағынан бұл ... ... өмір ... Қазанның жетістіктерін
сақтауға, өзінің Отанын сақтауға негізделген болатын. Сондықтан елдің бүкіл
халықтары ортақ ... ... бір ... астына біріккен болатын.
«Қазақстан жадтары» кiтабына ... ... ... ... ... ... төңгенін түсінген және бүкіл адамзат дамуына шек
қоятынын шынайы түсінген азаматтардың есімдері жазылған болатын. ... ... ... ... ... тыл ... ... елдi астықпен
қамтамасыз еткен. Қазақстанда КСРО шекараларында соғысқан, қан төгіп, ... ... ... Панфиловшылар дивизиясы құрылған болатын. Сонымен
қатар соғыстан кейін Қазақстан көптеген жер аударған халықтар үшін ... ... ... ... ... даму ... А. Қонаевтың (1912-1993 ж.ж.) атымен ... ... ... Д. ... ірі ... болып, КСРО халықтарының достығын дамыту ... ... ... ... ... оның берген сұхбатынан үзінді келтіріп
көруге болады: «Қайта құруды басқарған азаматтарының ... ... ... ... ... болатын, «Кеңес адамдары үшін достық
жай ырғақ түрінде болмай, тарихи қалыптасқан болатын... »
Халықтар достастығы бұрын тарихта болмаған ... ұлт және ... ... ... интеллигенцияның кейбiр өкiлдерiнiң ... ... ... ... ... ... және ... барлығын өзгерту талаптары мен үшін ... ... ... осыған негізделмейді [12]. Осыдан көретініміз ол Д. А. ... ... ... ... ... өз ... гүлденуіне үлес қосып,
қажымас еңбек атқаруда көрген. Дәл осылай патриотизмді ... ... ... ... көп жылдар бойы бабаларымыз аңсаған Қазақстан
Республикасының егемендігін алуымен маңызды болып келеді. ... де ... ... ... жаңа ... ие ... келеді. Сондықтан да,
патриотизм ұғымының авторлық тұжырымдамасын осы жерде ... жөн ...... ... ... ... қалған мәдени-
тарихи құндылықтарды сақтап, мемлекет азаматтарының ... сай ... ... бейім болып, өзінің туған елі, Отанның ... ... ... ... ... ... мемлекеттік төл нышандарын, ділін
құрметтеп, қастерлеу.
1.2 Патриотизмді зерттеудегі рухани-діни концепциясы
Патриотизмнің саяси-әлеуметтік тұжырымдамасы Бердяев Н. А. ... ... Осы ... патриотизмнің қалыптасуы
аксиологиялық мәнге ие болып келеді. Тарихи шынайылық сезімінегізінде пайда
болады. Яғни, ... ... ... туған елін қандай болсын да,
тибағатынан ... ... [13, 486-487 ... А. ... ... және ... ... патриотизмнің тәуелді
болуын дұрыс емес деп санайды, себебі, осының негізінде бұл ... ... ... ... Мемлекеттік және саяси ... ... ... және ұлттық сезімдерін қалыптастыра алмайды
деген тұжырымға келеді.
Н. А. Бердяевтың ойынша ресейлік қоғамының ... және ... ... ... ... ... ... туралы
айтуға болады. Осында діни патриоттық ... ... ... ... кетті. Сондықтан да, жиі ауысып тұрған елдің болашағы азаматтарды
патриотизмнің мәнін әр түрлі түсінуге әкеп ... ... ... ... ... Н. А. ... ... немесе әскери
ауқытта қандай болсын адамнын ұлттық ... ... ... ... болады. Себебі, осындай кезеңдерде патриотизм деңгейін саяси негіздеу
жағынан қарастыру керек, тек қана саяси ... ... ... ... ықпал жасауға болады.
Сонымен бірге, осындай кезеңдерде халық пен билік бірлесіп, отанды
қорғау немесе туындап ... ... ... жүзеге асырады.  Сондықтан
саяси негіздеу де өз маңыздылығын осындай кезеңдерде ... ... ... саралай келе Бердяев Н. А. осы жағдайды
шешудің жолын анықтаған ... Ол ... ... ... ... патриоттық кеңістікті қалыптастырумен түсіндіреді. Яғни, ... ... ... тек ... ... ... ... сонымен қатар
ол ұлттық, патриоттық негізге ие болу керек.
Саяси тұрақтылықты қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... түсінігін келтірумен бастауды қажет
етеді.
Саяси тұрақтылық – әр ... ішкі және ... ... ... ... өз құрылымын сақтап, тиімді өмір сүруге мүмкіндік беретін
тұрақтылығы. Ол үшін ең ... ... ... ... дамуы, халықтың
әл- ауқатының үздіксіз өсуі, табыс бөлісінде көп алшақтық болмауы, ... ... мен ... және ... ... ... Біздің
елімізде саяси тұрақтылық сонымен қатар ... ... ... ... ... тұруымен шартталған. Қазақстан Республикасының
тәуелсіздік жағдайында ... ... ... ... ... ... ... халқының және басқа ұлттардың ұлттық өзіне тән
патриотизімімен ... ... - ... этностар Отаны деген
жалпыұлттық патриотизм идеологиясы Қазақстандағы басты идея ... ... Отан осы ... ... ... және ... ... қоршаған микроортаның бөлшектерін қамтиды. Отанда территория,
географиялық орта, тіл және т.б. бар, сондай-ақ нақты ... ... ... ... ... ... бар. ... және нақты тарихи қасиеттер
өлшемі Отанның ... ... ... негізгі құндылықтарына мыналар жатады:
- адамның өз тұлғасы, халықтың, олардың өмірі және қызметі;
- ... ... ... ... даму ... табыс, еңбек нәтижесі, өмір деңгейі);
- әлеуметтік-саяси өмірдің құндылықтары ... ... ... даму дәрежесі, саяси ұйымдастыру);
- рухани құндылықтар (ұлттық мәдениет, ғылым, идеология).
Патриоттық сана-сезім ата-мекеннің ... ... ... ... қалыптасады. Патриоттық сана – бұл идеялардың және
көзқарастардың Отанға деген позитивті қатынастармен ... ... ... ... ... сана бұл Отандық құндылықтар
көрінісінің нәтижесі және адамдардың ... ... ... ... ... ... уақытта Қазақстан Республикасының жаңа жалпыұлттық мүдделерін
табу мақсаты алға ... ... бірі ... ... болып табылады.
Жалпықазақстандық патриотизм – ол тек қазақтардың ғана өз отанына
сүйіспеншілігі емес, онда мекендеген ... ұлт пен ... ... нәрсе. Дегенмен ешкімді елін, Отанын зорлап, күштеп немесе алдап-
арбап шын сүйгізу мүмкін ... Елін сүю – ... ... рухани қасиетінің
ішкі көрінісі мен мазмұны.
Жалпы адамның даму процесі отансүйгіштік қасиетін ... ... ... ... ... оқу мен ... ... өмірдің өнегелік
тәрбиесі, партиялық және түрлі қоғамдық ... діни ... ... ... ... ... ... емес, бірте-бірте сіңісетін
қасиет, яғни, рухани – психологиялық және саяси-әлеуметтік ... ... – бұл өзін ... ... ... деп ... ... және елдің мүддесін әскери қорғанысқа ... ... ... ... ... сезіммен қарау, азамат ... ... ... Ал, ... ... ... халықтардың құрмет сезіміне, адамзаттың адамгершілігіне қарсы емес.
Толық патриотизм бірінші ... ... ... ... ... ... ... жағдайда ғана мүмкін. Қазақстанның суверенитеті және
тәуелсіздігі Қазақстанда тұратын халықтардың ... ... ... ... ... өз Отанына деген махаббат қалыптасады, оларда
жалпықазақстандық ұлттық мақтаныш қалыптасады [14].
Бүгінгі таңда мемлекетіміздің қарышты қадаммен алға ... ... бірі ... ... ... отансүйгіштік сезімін
қалыптастыру, жалпыхалықтық тұрақтылық пен ... ... ... ... ... ... ... жыл сайынғы Жолдауларында
дәйекті түрде баян етіліп келеді. Ел басшысының ... ... ... атты ... ... патриотизм мен саяси ерік-жігер
тасқыны жаңа Қазақстанды құрудың аса ... ... ... ... Ел басының Жолдауында былай деп көрсетілген: « ... ... ... ... ... сезімі мен өз еліне деген
сүйіспеншілігін дамытуға тиіспіз» [15].
Қоғамның рухани әлеуетін арттыру қажеттілігіне негізделіп ... ... ... 2006 ... Жарлығымен бекітілген
Қазақстан Республикасының азаматтарына патриоттық тәрбие беруді 2006-2008
жылдарға арналған мемлекеттік ... ...... ... патриоттық сананы, өз елі үшін мақтаныш ... ... ... ... ... түрде дамыту арқылы
Отанның мүдделерін ... ... ... ... пен ... ... дайындығын тәрбиелеу. Ал бұл бағдарламаны әзірлеудің
өзектілігі сол, ... ... ... ... ... өркендеуінің оң бағытта өрістеуі қоғамдық ... ... да ... Қоғамдық сананы тәрбиелеуде негізгі рөл атқаратын
– ұлттық идеология. Қазақстандықтарды идеялық бірлікке бастайтын ... ...... ... ... және ... өмірдің
барлық салаларын ... ... ... Сонымен қатар
қазақстандықтарды өркениетті халықтар ұстанатын принциптерін іске асыруға
шақырып, ... ... ... ... жағдайында жаңа идеялар мен
құндылықтарды қалыптастырудың қажетті шарттарының бірі - саяси ... ... Н. Ә. ... ... күш-жігері елде саяси тұрақтылықтың
пен ұлтаралық татулықты ... ... ... ... ... бағытталған. Мұның көптеген нәтижелерін көріп те ... жаңа ... ... ... ... ... құрылымдар
қалыптасуда. Олардың бәрінің қызметі жаңа қоғамдық сананы жаңа ұлттық
идеяны ... ... ... ... белгілі бір топтың, этностардың қоғамдағы әлеуметтік
орнына, ... ... ... ... Бірақ осындай жағдайда «идея»
ұғымы идеологиядан ауқымды. ... ... ... идея жалпы ұлттық
мүддені білдіргендіктен, белгілі бір топтың ... ғана ... идея – ... ... ... ... ... жалпы
халықтардың өмірін қалыптастырып, орнықтыруға негізделеді. Бір қарағанда
ұлттық идея ... деп ... тек бір ғана ... яғни ... ... ... мақсат, мүддесіне арналғандай көрінеді. Алайда
ұлттық идея жалпыұлттық болып қалыптасуы керек.
Ұлттық идея кез келген заманда, ... ... – бұл ... Егер бұл идея болмаса оған балама табылады. Бос кеңістікте
руханилық ... ... ... ... негізгі идеологияның
қалыптасуын бақылауды қолдан шығарып ... Бұл өз ... әр ... алып ... болсын мемлекет, кез келген қауым, кез келген өркениет идеясыз
өмір сүре алмайды. Плехановтың пікірінше «идея ... ... ... ... алмайтын өзінше бір динамит» деген [16].
Қазақстандық ұлттық идеясының тағдырын қарастыру үшін шетелдердің осы
факторға байланысты ... ... ... ... ... ... әлеуметтік және саяси идеялар болды. Ежелгі шығыстағы және
ежелгі Римдегі идеалды билеуші туралы, ... ... ... мемлекет
туралы саяси ойлардың пайда болуы осыған мысал бола алады.
Еліміздің өркендеуінің оң бағытта өрістеуі қоғамдық ... ... да ... ... ... ... негізгі рөл атқаратын
– ұлттық идеология. Қазақстандықтарды идеялық бірлікке бастайтын ... ...... ... ... және ... ... салаларын арттыруға ... ... ... ... өркениетті халықтар ұстанатын өмір принциптерін іск
асыруға шақырып, ... тиіс ... ... мен ... қалыптасу кезеңдерін зерттеушілер
жаңа дәуірмен ... ... ... идея ұлттардың ұлттардың
қалыптасу ... ... ... ... дәуірінде түрлі этностық
топтардан құралған қоғамдардың өзінде экономикалық ... ... ... ... және ... барысында, әсіресе сыртқы
факторларға байланысты ортақ идея-ұлттық идеялар қалыптаса бастайды.
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... зерттеуге аса назар аудару ... ... ... барысында АҚШ-тың идеясы аса қызығушылық тудырады.
АҚШ-тың саясаты туралы, американдықтардың өздерінің – жоғары ... ... ... ... ... ... ... толық
көрсете алады. Бұл идея американдық үстемдік.
Танымал геосаясаткер, қырғи ... ... ... мен АҚШ
президенті Джими ... ... ... ... сөзін
келтіреміз: «Кеңес Одағының жеңілісі мен ... ... ... ... Штаттардың – шынында жалғыз бірінші жаһандық держава ... ... ... ... болды... американдық әлемдік үстемдік
өзінің жаһандық ... және іске ... ... өзінің
ұтылысымен ерекшеленеді».
Бжезинскийдің осы идеясы доктриналарды құруда да өзінің көрінісін
тапқан болатын. ... ... ... ... ... атауымен белгілі «Буштың доктринасында» жалғыз әлемдік сверх держава
ретінде үздік американдық әскери үстемдік концепциясына ... ... ... ... ... ... АҚШ-тың сыртқы саяси
мақсаттары айқын көрінеді. Осының нәтижесін біз ... ішкі ... ... және ... ... да ... Сонымен қатар бұл мақсаттар үгінт насихатты ... ... сана ... ... ... ... Осылайша ұлттық
идеясының екінші белгісіне тән «азаматтардың тәртібінің кодексінің» ... қоса бұл ... және ... ұран – ... ... - ... азаматтардың Американың ұлттық саясатының ең түрлі
деңгейлерінде сол және басқа дәлелді ... ... ... ... ... ... ... үстіне бұл ұран уақытша өзекті ... ... ол ... ... идеяға қарағанда тек ... ... ... тек ... ... ... гегемон ретінде өмір
сүру уақытында ғана мүмкіндігі бар. Осылай, «американдық әлемдік ... АҚШ – тың ... ... ... «американдық арман», «адамзатты
демократияның бақыты үшін қуайық» немесе «көп ақша табу үшін көп ... ... ... ... ... ... әлемде әлемдік және жалғыз жаһандық сверхдержава рөліне
сөзсіз АҚШ сеніп, үміттенеді. Сонымен бірге әлемдік биліктің ескі ... ... ... мазмұнын қазір де жоғалтқан жоқ. Сондықтан
жаһандық гегемон ... ... ... АҚШ ... ... белсенді
ықпал жасауға және басқаруға мүмкіндік жасайды. Бұл қатынаста Еуропаға,
жекелей Азия мен ... ... ... Ресейге де қатысты сәтті жүріп
жатыр. Әскери науқандар арқылы ... ете ... ... ... ... метамемлекеттік құрылымдарды (НАТО, БҰҰ, Азия-Тынық мұхит
экономикалық ынтымақтастық форумы, Еуро ... ... ... ... ... Қоры, Әлемдік Банк) бақылауы немесе ... ... мен ... базалар, одақтар арқылы көрсетті. З. Бжезинскийдің
пікірінше, АҚШ-тың басты геосаяси ... ... ... әлемдік
қауымдастықты құру болып табылады, «бірақта сол уақытта саяси аренада
Еуразияда үстемдік ете ... және ... ... ... қарсыластың
пайда болмауы өмірлік маңызды».
АҚШ-тың ұлттық идеясы әлемнің жетекші демократиялық елдерінің ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның
еркіндік концепциясына негізделеді.
Сонымен бірге АҚШ-пен қатар ұлттық идеяны қалыптастырып, ... ... да ... үшін ... күні экономикалық-әлеуметтік және
саяси даму бойынша ... ... ... ... ... ... ... Қытай және Жапония сияқты елдерінің тәжірибесін
қарастыру қажеттілігі туындап отыр.
Жапонияға ... идея ... ... ... ... ... ... берді. Жапония Перл ... ... ... жеңіліс Жапонияның территориясын кеңейтіп, үлкейтуге шек қойды.
Тез арада идея пайда болды: «Біз ... ... ... біз ... ... керек». Біз әскери фронтта жеңілдік, бірақ біз экономикада
жеңуіміз керек» [18].
Осыдан бастап ... ... ... ... Жапондықтар бар
күшін экономикалық-саяси тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағыттады. Осының
негізінде бүгінгі күні Жапонияның халқы ата-бабалардан мұра ... ... ... және т.б. ... сақтау негізінде жаһандану
процессінде ұлттық мүдделерді жоғалтпай, экономикалық және ... ... ... ірі ... ... ... ... Бұнын барлығы
халықтың патриоттық сезімі негізінде жүзеге асып отыр, ... ... елге ... ... ... заманғанғы саяси процесстердің
толыққанды мүшесі арқылы таңытып отыр.
Сингапурда ... идея ... ... ... ... ... ... майлай тілінде сөйлейтін, қатынастың негізгі
құралы ретінде пайдаланылатын, малай мәдениетін сақтайтын жаңа ... ... ... ... ... ... патриоттық тәрбие және халықтың елге деген
ерекше сүйіспеншілігі болатын ел ... ... ... ... ... ... ... адамзат Қытай феноменіне әлі таңданып
отыр. Коммунистік Қытай үздіксіз ... ... ең ... ... ... ... мұны қытайлардың ғасырлар бойы қалыптасқан ... мен өмір сүру ... ... Дэн ... ... пайдалана жүріп, ерекше экономика жасауының сыры
осында. Қытайда ... ... ... ... ... ... ... мағынасында) отаны да Қытай. ... ... қай ... да ең құрметті нәрсе саналды – ол бүгінге ... ... ... ... ... үшін ... мен ел мүддесіне
қызмет етуден жоғары ештеңе жоқ. Олар бірінші кезекке парызды, ... ... ... [19].
Ұлттық идея барша халықтың күш-жігерін, іс-әрекетін уақыт алға қойып
отырған аса жауапты ... ... ... жұмылдыратын, баурап әкететін күш
болуы тиіс. Өткен уақыттан дәлелдерді келтіретін ... XIX ... ... ... идея ... ... православие,
народность» деген атау-терминдер халықтың ... ... ... ... ... Ұлы Отан ... жылдарында большевиктер ұлттық
идеяның арқалар жүгін «Бәрі де майдан үшін, бәрі де ... ... ... ... ... қауымдастықтар мен мемлекетті құраушы тайпалар мен
халықтар болса, қазіргі ... ... сол ... ... жатқан
этностар өкілдерін өз маңына біріктіріп тек бір ұлт ... ... ... ол ... ... ... ... Оны әлемдегі дамыған
мемлекеттер мен дамып келе жатқан мемлекеттердің тәжірибесінен ... Осы ... егер біз ... ... халқы патриоттық сезімі
дамыған, дербес, тәуелсіз мемлекет болуына мүдделі болсақ. Онда біз болашақ
тәуелсіз мемлекетіміздің ... ... ... ... заңдастырып
бекітуіміз және осы бағыттағы ... ... жол ... ... ... ... ұстамының, яғни ұлттық идеяларының
өзегі барлық мемлекеттерге тән бір ортақ заңдылыққа бағынады. Ол ... ... ...... өз ... ... экономикалық, рухани
тәуелсіздігінің, ел мен жер біртұтастығының мәңгі ... және ... тек ... игілігіне жұмсалып, жұртының әлеуметтік жағдайының
үнемі жақсарып отыруы мен өз ұлтына тән ... ... ... ... ұстануы. Осы заңдылық барлық мемлекеттердің даму үрдісінің ұлттық
идеясының негізгі өзегі ретінде ... ... ... тек осы
құндылықтар ғана әр елде барша халықты ортақ ... ... ... Ал, бір ... ... халықтың жететін шындары биік болып,
күрделі белестерді өту оңай болады, осның негізінде халықтың ... ... ... сезімі ұшқындай лаулап жанып, елдің ішкі және
сыртқы қатынастарын реттеп, ел ... ... ... ... ... ... халқы құрып отырған мемлекетінің ұлттық идеясының
да темір қазығы осы құндылық болуы заңдылық. Біз осындай жайтты ... ... ... ... ... ... Ресей, Жапония, Индия,
Түркия, Италия т.б.-дың саяси ұстамынан анық көріп отырмыз. Осы заңдылық
әлемдік ... ... ... өте ... көрінді. Осы бағытта дамуды
бекіту, «жаһандану мен әлемдік демократиялық стандартқа сай ... ... ... елдердің экономикалық экспансияның ықпалдық шеңберіне кіріп
кетуден ... ... ... ... келсе, экономикалық және саяси
кіріптарлық шеңберіне түсіп ... үшін ... тән ... кіру саясаты өте сақ, өз тәуелсздігінің келешегіне нұқсан
келтірмейтіндей, ұтымдылықпен жүргізілуі тиіс. Осы ... аман қалу ... ... ... идея негізінде мемлекет құруды жүзеге асыру болады. Кез
келген мемлекетке ұлттық идея қажет, ал оның ұғым-түсінігі, ... ... әр ... ... ... объективті заңдылық. Еңбіріншіден ұлттық идея
халықтың руханилығын дәріптеп, ... ... болу ... ... ... ... патриотизм идеясы керек. Осы идея
жүзеге асқан күні Қазақстанда ... ... ... арасында татулық,
мейірімділік, достастық, толеранттылық сияқты қасиеттер одан да дамып,
шындай түседі. Ал, бұл ... ... ... ... ... деп ... Тек рухани жағынан мықты халық, экономикалық,
саяси, интеллектуалды салаларда таңымал жетістіктерге жете алады. ... ... ... ... асыру жалпыұлттық бағдарламаларды дамыту негізінде
көрініс табады. Ал, ... іске ... үшін ... ... ... ... Ол ғылым-білім, технологияны, әлеуметтік-
экономикалық, саяси-сананы дамыту керек.
Ұлттық мемлекеттегі адам еркіндігі мен ... ...... негіз, ал қоғамдағы саяси тұрақтылықты сақтау – тұрақты ұстаным.
Осындай ... ...... ... пен ... ... ету, азаматтың бәсекедегі белсенділігін арттыра ... ... ...... ... қастерлеуде және пайдалануда.
Сонымен жалпыұлттық патриотизм идеясы – атамекенінде ... ... мен ... ... ту ... ... пен естеліктің
есесі. Өз елін өркендететін халықтық қауымдастықтың жоғарғы түрін, қоғамдық
қатынастың қозғаушы ... ұлт ... Ұлт – ... ... ... ... ... қабілеті. Сондықтан ұлттық идея ең
алдымен ... ... ... ... идеясын қалыптастырған елдердің қайсысының тәжірибесі ... ... сай ... десек, бұл өте даулы мәселе себебі әр мемлекеттің
әр адамның тағдыры сияқты өзінің ... ... даму жолы бар. ... ... идеясының өзіндік ерекшелігі болады. Біздің ұлттық идея
еркіндік, әділеттілік, ... ... ... және ... ... отырып, қазақ халқының мемлекетті құрушы рөлін
мойындауға негізделуі тиіс.
Осының арқасында жалпыұлттық патриотизм идея оның ... ... әр ... ... мен жан ... орын тепкенде ғана
біріктіруші сипатқа ие болады. Осындай ... ... ... ... ... ... керек. Осындай идея қаншалықты деңгейде толық және айқын
жасалса жалпыұлттық идеяның ... күші ... ... ... ... Президенті Н.Ә. Назарбаевтың қолдауымен
ұлттық ... ... ... ... ... бөле отырып
қалыптастыру ұсынылған.
Қазақстандағы ұлттардың теңдігі баса ... ... ... ... ... ... ... халықаралық құқық пен нормаларға сәйкес
екендігі айтылады. Қазақ халқының тілін, мәдениетін дамытуға құқылығы және
Қазақстанның ... ... ... айтыла отырып, Қазақстан ... ... ... ... де ... қалмайтындығы ескеріледі.
Қазақстанды құраушы негізгі ұлт – ... ... ... жағдайға
байланысты Қазақстанға әр түрлі ұлт өкілдері қоныс аударды. Алайда ұлттық
мемлекет ретінде ... дами ... ... ... ... ұлт өкілдерінің
де мүддесі қалыс қалмайды. Бұл конституцияда нақты бекітілген. Қазақстан ... ... ... ... ... да, ... ... шек
келтіруге болмайды.
Азаматтарға заңмен санасуды үйрету. Конституция азаматтардың ұлтына
байланыссыз ... ...... ... Орта ... ... ... дамыту саясатын жүргізе береді.
Қазақстан – зайырлы мемлекет, бірақ әр азаматқа сенім ... ... ... және ... ... жол ... Діннің
мемлекеттен, білім беруден, саясаттан бөлектілігі ескеріледі [20].
Қазақстандағы саяси тұрақтылықтың ... ... Ә. ... көреген саясатымен қоса, қазақ халқының
менталитетіндегі ... отан ... ... де ... айта ... Қазақстандағы көп ұлттылық, мәдениеттердің, діни наным-сенімнің ... ... ... ... ... ... ... тежеп, ұлттық идеяны толықтырып отырады.
Жалпыұлттық идея ... ... ... жеке және жалпы
мүдделердің кіріккен ... ... ... ... ... көрініс
бергенде біріктіруші күшке айналады. Осы тұста ... ... ... ... ... құндылық елдің тыныштығы, халықтың ... ... ... тең ... ... мемлекеттік
билікке, үкіметке сенімінің артуы болмақ. Бостандық – адам ... ... ... бірі ... ... бір ... қатысты жүргізіліп, мемлекеттегі барлық
этностардың басын біріктіруге бет бұрмаса ... ... ... өзі ... ... ... ұлттық идеяны ұлттық бағдарламалармен
жақындастыруға болады. Ұлттық бағдарлама ... ... ... ... және ... істермен түсіндіріледі. Мұнда ... ... ... ... қоғамды құрудағы құралға айналуы мүмкін
және ұлттық идея, ұлттық ... ... ... үшін халықты
біріктіреді. Жалпы, көп ұлтты Қазақстандағы ... ... ... Қазақстан – 2030 бағдарламасы стартегиялық бағдарламасы,
Қазақстан ... ... ... ... ... ... және
т.б. осы аталған барлығы қазақ халқына ғана қатысты ... ... ... ... ... қатысты бағдарлама деп түсіндірілуі
қажет. Сонымен ... ата ... ... ... кейбір
өзгертулер мен толықтырулар ұлтаралық қатынасты одан ары нығайта береді деп
сенеміз. ... ... ... ... ... ... тұрақтылықтың тағы бір кепілі болып табылады. Бұл өзге ұлттардың
да ... ... ... қызмет етуін білдіретін тағы бір жайт
болмақ. Сондықтан да ... ... ... ...
азаматтардың бойында жоғары патриоттық сананы, өз елі үшін ... ... ... ... ... ... ... дамыту
арқылы Отанның мүдделерін қорғау ... ... ... пен
конституциялық міндеттерді орындауға дайындығын тәрбиелеу. Ал ... ... ... сол, ... ... әлеуетін арттыру
қажеттілігіне негізделінген.
Қандай болмасын, ел, мемлекет үшін патриоттық қажет екендігі өзінен-
өзі белгілі. Себебі, көне Грек ... ... бұл ... өз ... өз халқына берілген, елі, жұрты үшін қандай да болсын қиындыққа төзуге
дайындықты аңғартады. Сондықтан да патриотизм ... ... бар. Әр елде ... бұл ... өзінше мағына береді. Түрлі
елдердің азаматтарының патриоттылығы әр деңгейде болғанымен, ... ... ... ... ... ... ... барлық халықтарға достық қатынасқа тәрбиелеу аса маңызды міндет.
Республика тәуелсіздік алғанға дейін ... ... ... сөз ... ... жоқ. ... Одағы елдегі барлық халықтардың
Отаны, яғни КСРО – ... ... деп ... ... Қазақстан
Республикасы – тәуелсіз мемлекет. Мұнда көптеген ұлттар мен ... ... Осы ... жас ... ... ... гүлденуі
үшін барлық халықтардың бір-бірімен тату-тәтті, сыйластық, ынтымақтастық
қатынас жасауы тиіс. Қазақстан ... ... ... болғандықтан біздің
елді мекендеген барлық халықтар қазақстандық отаншылдық рухында тәрбиеленуі
қажет. Сондықтан мемлекет басшылары барлық ұлттар мен ... ... сай ... көптеген шараларды жүзеге асыруы (көшіп-қону, келу-
кету, өздерінің ұлттық Отандарымен жанжақты байланыс ... ... ... ашу; ана ... ... ... жасау, халықтар, ұлттар
мүддесін қорғайтын ... ... ... т.б.)
Қазақстандық отаншылдықтың тарихи негізі бар: бірқатар ... ... ... ... ... ... т.б ... Орта Азиямен Қазақстан
жерін мекендейді. Славян тілді халықтардың да көбі ... ... ... ... қазақ жастарын отаншылдыққа ... ... ... ... ... байырғы тұрақты халқы қазақтар, жердiң де,
елдiң де негiзi, түпкi иесi солар. Қазiр олар республикадағы барлық ... 59 %, орыс ұлты – 27 % ал ... ... ең көбi - 8,6 % ғана ... ... ... жастарын отаншылдыққа, ұлтжандылыққа тәрбиелеу
ерекше маңызды. Қазақ халқы ұлттар арасындағы ынтымақтастықтың ... ... ... та, ... де, ... даму да ... Сонымен қатар елде
қазақ халқының өркениеттi идеологиясы, салт- ... әдет ... ... ... Оның бiр алғышарты–қазақ азаматтарының ұлттық және
адамгершiлiктi намысының ... ... әлi де ... ... осы,
ұлттық намыс.
Кеңестiк дәуiрде "халықтар достығының лабораториясына" айналған
Қазақстанда бүгiнгi танда да ... ... ... мен ... ... белгiлi. Олардың барлығының басын бiрiктiру, достық қарым-
қатынастарының тұрақтылығын ... ету, ... ... ... ... қол жеткiзу оңай ic емес.
Демократиялық мемлекеттi дамытып жақтан ... ... ... ... жол да ... ... ... мемлекет дегенiмiз
аумақ пен қоғамдық құрылыс, заңдар мен экономикалық ... ғана ... оның ... деп ... ... белгiлi бiр саяси
одақтастығы да. Ал ондай сезiмдер патриотизм мұраттарымен сабақтасып жатыр.
Қазақстан ... ... ... сессиясында "Қоғамдық
келiсiм Қазақстанның демократиялық дамуының ... ... ... ... Н. Ә. ... ... деп атап ... "Егер
мемлекеттiлiктiң саяси, құқықтық және ... ... ... ... ... түрде өз алдына келтiруге
болатын болса, ал ... ... ... ... ... өте күрделi, әpi елеулi бiр уақытты талап eтeтiн дүние. Азамат
осы мемлекетке ... ... ... ... ... сезiнiп, өз тағдырының
ел тағдырынан ажырағысыз eкенін ұдайы ... тиiс. Нақ ... өзi ... ... бүкiл елдің игiлiгiмен тығыз байланысты eкенінe көз
жеткiзуге тиiс" [23]. ... ... ... ... ... ... топтарының ой-санасының, дүниетанымының
құрамдас бөлшегiне айналдыру, әр ... ... ... ету ... ... ең түйiндi мiндеттерiнiң бiрi. ... ... ... ... ... ... ненi ... тұтады,
оның мазмұны мен мәнi қандай деген сұраққа жауап iздеу маңызды.
Ұлы бiрлiк - ... ... аса бiр ... ... ... ... тәуелсiздiк жолында ту етiп көтерген
реформаторлық идеяларының бiрi –отансүйгiштiк ұғым мен еліміздің орсан ... ... ел ... ... ... – ел ... рух - қазақ елiнiң әлемдiк өркениет көшiне ... ... ... орын ... мүмкiндiк беретiн бiрден
бiр күш. Елдiк қасиеттер аспаннан түспейдi, ... ... Ол ... ... ана ... ... өсе келе ... мен азамат ретiнде
қалыптастырған қоғамы дарытар текті дүниетаным негiзiнде ғана ... ... ... ... ... өзiн осы ... баласы, нағыз азаматы ретiнде сезiнгенде ғана Қазақстанды өзiнiң туған
елi, Отаны деп есептегенде ғана калыптасады. Мұның өзi кең ... ... ... ... мен ... ... тең болуы шарт. Қоғамдық
сана мемлекетiмiздегi азаматтардың қоғамдық санасынан құралады. Қазақстан
Республикасын мекен ... ... ... ... отырған орыс, украин,
кәpic, немic, еврей, т.б. ұлт өкiлдерiнiң ... ... ... ... тұтатындай нағыз патриотизмнiң биiк мұратына тербиелеп
жеткiзу мiндетi тұр.
Алайда, пікір алуандығы жағдайында да бәрінің ... ... ... ... татулығы болуы тиіс. Осы орайда кейбір
зерттеушілер ... ... пен ... келісімді нығайтудың
жалпыұлттық идеяларын жүзеге асыру үшін еліміздегі партиялар мен қоғамдық
қозғалыстардың іс-әрекетін былайша анықтайды:
1) ... және ... ... ... ... күш ... ... кезендегі экономикалық дағдарыс ... ... ... ... жағынан қорғау жөнінде қимыл бірктіру;
3) ұлттық, саяси және діни негіздегі шиеленіс пен кернеулерге ... ... ... және ... ... талап-тілектерін зерттеу
мен саралау, пісіп жетілген мәселелер бойынша айқын аппарат тарату;
5) ... ... ... ... қозғайтын жобаларды,
заңдарды, тұғырнамаларды бұқара алдында кеңінен талқылауға белсене ... ... ... ... және ... өзгерістерді терең
ғылыми негізде жүзеге асыруға қатысу.
Қазақстан республикасындағы патриотизмнің құрамдас бөлігі ... Оның ... ел ... ... ... ... ... Республикасының құқығын қорғау – оның әрбір азаматының
қасиетті борышы және парызы;
2) ... ... ... ... ... пен ... бойынша
әскери қызмет атқарады.
Қазіргі кезеңде елімізде жастардың әскерден бой тасалу сияқты
келеңсіз құбылыстың алдын ... бір ... - ... бала ... әскери-
патриоттық рухта тәрбиелеу, халқымыздың даңқты батырлық дәстүрлерін санаға
сіңіру жас өспірімге ел мен жердің ... ... ерте ... ... болып табылады. Ол үшін әскери ұйымдар, ішкі істер мекемелері және
т.б. сан-салалы жұмыстар атқарылу ... ... ... ... концепциясы
Сонымен бірге И. А. Ильин және т.б. ғалымдар саналы патриотизм және
бейсаналы патриотизмді ерекшелеп көрсетеді. Патриотизмнің осы екі ... ... ... ... ... ... ... ғана адамның конструктивті
әлеуметтік әрекеті бола алады. И. А. Ильин сияқты таңымал орыс ... ... ... ... ... ... руханилық
тәжірибе және руханилық контекстінде қарастырайық И. А. ... ... ... және ... күші ... ... ... формаларды» ашып, көрсетеді [2, 228 б.]. Оларды келесі ... ... ... әр адам өз күші және өмірлік ... ... ... оны ... ... ... ... не мемлекеттік билік, не
қоғамдық ой, не тәрбиеленушілер, не ... ... ... [2, 228 ... ... ... ... - адамның рухани қалпы ... ... ... да ... ... әр ... ... осы
рухани тәжірибеге кедергі жасап, шынайы емес сезімдердің тууына әсер ете
алады» [2, 228 б.]. Осы ... И. А. ... ... ... да ... ... ... көрсетпей, оны адам, рухани байлық ... ... И. А. ... ... ... ... қоғамдық, әлеуметтік
табиғатын түсіндіруге тырысады. Оны былай түсіндіреді: «адамдардың ... ... ... ... ... біртұтастығы пайда болады.
Ал, патриоттық біртұтастық адамдарға өмір сүрудегі рухани ... ... ... [2, 229 б.]. И. А. ... ... адамдар рухани құндылықтарға сәйкес бір ұлтқа бірігіп, ... ... ... Отан барлығына бірдей, ортақ екені көрсетіледі.
4) И. А. Ильин патриотизмді негіздеуде «өмір ... ... ... ... ... ... ... рухани түрі ақырындап пайда
болады, - ... ... ... негізде - адамның ішкі жан дүниесінде
(нәсіл, қан, мінез, ... ... және т.б.) ... ... және ... ... ... көршілер) ерекшеліктер негізінде
өмір сүрудің рухани жағдайы қалыптасады. Осының негізінде біртұтас ... ... ... ... ... орнықтырады» [2, 229
б.]. Патриотизм ұлттықпен ... ... ... ... ... деп адамдардың ортақ, бірлескен мән берумен түсіндіріледі. ... ... ... ... ... Яғни, патриотизм деп
мемлекеттің барлық азаматтарының ортақ мақсатқа жетудегі ... ... ... ... И. А. ... бесінші тезисі патриотизмнің мазмұнына байланысты
болып келеді. Патриотизмнің ... ... ... ... ... негізінде көрсетіледі. Патриотизм негізінде
адамдар жаңа қырларын ашып, оларды жаңдандырып, одан әрі ... ... ... ... ... ... ғана ... оны жақсару
және одан әрі дамытуға негізделеді. Патриотизмнің осындай интерпритациясы
тек аксиологиялық ғана емес, ... ... ... ... келеді.
ал, бұл одан да патриотизмнің құндылығын көрсетеді [3, 24 б.].
Жалпы алғанда патриотизм бұл Отанына, туған жеріне деген асқақтаған,
шынайы ... ... ... ұлы ... ... себебпшісі болған. Патриотизмді адам құндылықтарының ең
жоғары сатысына қоятыны кездейсоқ ... ... ... ... ... ... ... кезде
көптеген ұлы және прогрессивті дамудың жетекші себебі ретінде болған.
Патриотизм мемлекетті қиын және ... ... ... ... ... ... жаһандану процесін еске алатын болсақ патриотизм
мәні бүкіл әлемде артуда.
Қазіргі Ресейдегі патриоттар оны еңбек негізінде ... ... ... және ... бір бірімен қалай үйлесетіні ... ... ... ... ретінде патриотизм социализм
сияқты прогрессивті бағыт болып табылады. Бірақ патриотизм ... ... ... ... ... ... Ол Қытайда, Египетте,
Вавилонда, Грецияда, Римде бірінші көне ... ... болу ... өз ... алады. В. И. Ленин патриотизмнің тудырушы себептерге тек
мемлекет және оның шекараларын ғана ... ... ... ... ... ... ... [24]. Осында ол мәңгілікті тырнақшаға
алғаны, отан – ... ... ... ... ... патриотизм ұғымын одан әрі ... ... ... ... А. ... ... ... зерттеудегі негізгі концептуалды
негіздерін С. В. Слукиннің [25] еңбектері негізінде қарастыруға болады. ол
патриотизмді күрделі ... ... ... ... ... Ол ... ... рухани және материалды-заттық мұра ретінде ... ... ... ... ... Осыдан көретініміз, патриотизм
тұлғаның мақсаттылы әлеуметтік әрекеті болып табылады. осы әрекет негізінде
адам өзін толыққанды тұлға ретінде ... ... ... ... максимумдары негізінде, сонымен қатар феномнологиялық
құндылықтар тәртібі негізінде ... ... ... ... әр ... және ... ... құпия шарттары, ережелері,
әлеуметтік әрекеттері негізінде ... ... ... ... ... этноста патриотизмді түсінуде өзінің шартты белгілері бар. Келесі сөздер
бұған айқын дәлел ретінде болады: ... ... ... ... ... ... – бұл оның ... салаларында әрекет етудің
ережелерін және принциптерін нақты, ортақ ... ... ... ... табылады» [26]. Өзінің этносқа қатысты ұлттық, ... ... ... ... ... белгісін (нақты айтқанда
рухани, мәдени белгілерін) жоғалтуымен тең ... ... ... негізгі концептуалды негіздерін ... ... ... сияқты Ежелгі тарихи кезенінің өкілдері, орта
ғасырлар, қайта өрлеу кезенінің өкілдері, қазіргі заманғы ... ... ... ... және т.б. ... ... ... сабақтас болып келеді. патриотизмді зерттеудің ... ... ... сай жаңа ... ие болумен қатар, тарихи
қалыптасқан негізгі, дәстүрлілікті сақтап отыр.
И. А. ... ... ... патриотизмнің пайда болу
табиғатын және қалыптасуын анықтайтын ең ... ... ... ... Осы концепцияда патриотизмнің қалыптасуының деңгейлерін
көрсетіп, патриотизмнің саяси және құқықтық мазмұнымен қатар, рухани ... ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан патриотизм
дамып, құқықтық сананың пайда болуының негізінде ... ... ... ... Себебі, тек рухани негізде пайдап
болған патриотизм мемлекеттік ... өз ... ... ... ... ... ... өз өзін анықтау» түсінігі өзінің патриоттық және шығармашылық
өмірлік бағыттарын анықтаумен түсіндіріледі. Осындай рухани өз өзін ... А. ... ... ... ... ... және ... дамуында тауып, анықталуы патриотизмнің мақсаты болып табылады.
Ильиннің патриотизмнің осындай тұжырымдамасы халықтың рухани деңгейін
көтеруге және ... ... ... түсініктің қолданылуын қамтамасыз етеді.
Басқа сөзбен айтқанда ұлттық тұрмыс рухани табиғаттың мәні болып
келеді, барлық ... ... ... ... Ал, ... ... ... мәнге толтырып, қоғамды интеграцияланады және
құқықтық, мемлекеттік формаларда азаматтардың патриоттық біртұтастығына
негіз ... [2, 218 ... А. ... отанды табу жолында адамның жолында екі мәселені көреді.
Бірінші патриотизм түсінігінің рухани мәнің нақты түсінбеуде, ал ... ... ... ... өте ... ... А. ... тұжырымдамасы бойынша патриотизм ... ... ... ... мен ... бола ... ... басқа
халықытың рухани тәжірибесінің өнімі бола алмайды. Тек қана индивидуалды
бағытталған ... және ... ... бола ... А. ... ... ... руханилығы» және «Рухтың ұлттық мінезі» деген
түсініктерді бөліп қарастырады [2, 229 б.]. Біріншісі жаһандық ... ... өзін өзі ... ... негізделген. Ұлттық мәдениетінің
маңызын ерекше айтып, әр түрлі ... ... ... ... ... ... – бұл тек ... мәдениеті мен ұлттымен
қалыптасқан отанға деген нағыз ... ... ... ... А. ... ... ... патриотизмге өз аспектісін жатқызуға
болады: ұлттық-мәдени, діни, ... ... ... ... ... ... қатар ол адамға табиғатынан берілу керек деген тұжырымға ... ол адам ... ... бейнелінеді.
Революция 1917 жылы Ресейде болған революция елдің патриоттарын екіге
бөліп тастады: біріншілер жаңа жағдайларды ... ескі ... ... ... топ ... ... өзгерістерді қабылдап,
жаңа кеңестік Ресейдің гүлденуіне өмір сүре бастады. Түрлі идеологиялық
көзқарастағы патриоттар – ... ... ... ... өз ... ... ... бойынша анықтайды.
Социал-патриоттар үшін бұл отанның бұрынғы социалисттік бағытталған
мемлекеттік патриотизм мәнінің жоғалуы болып ... ... бұл ... ... ... үлгідегі экономиканың жаңаруы болып келеді,
ал, ұлттық-патриоттар үшін бұл орыс ... ... және ... ... ... ... болып келеді.
Патриотизм феномені көпдеңгейлі және көпаспектілі ерекшеліктерге толы
ұғым болып келеді. Ол үш ... ... ... ... ... ... болып: мемлекеттік, ұлттық және жеке түрлері болып табылады.
Яғни, отанға ... ... тек ... ғана құндылық ретінде санамай, оны
мемлекеттік саяси кейіпінде де сүю ... ... ... мен ... ... ... салыстырмалы талдауы
1. Қазақстан мен Ресейдегі патриотизмін қалыптастырудағы
мемлекеттің рөлі
Саяси-экономикалық жағынан тұрақты дамыған ... ... ... ... ... ... ... азаматының
рухани болмысы да қалыптасқан болу керек. ... да, ... ...... Н. Ә. Назарбаевтың «Қазақстан 2050»
Стратегиясы қалыптасқан ... жаңа ... ... деп ... ... ... жаңа қазақстандық патриотизм мен саяси ерік-
жігер тасқыны жаңа саяси бағытында дамып отыратын ... ... ... факторлары ретінде атап көрсетілді. Ел басының Жолдауында былай деп
көрсетілген: «Егер мемлекет әр азаматтың өмір сапасына, қауіпсіздігіне, ... және ... ... беретін болса, біз елімізді
сүйеміз, онымен мақтанамыз. Осындай тәсіл ғана ... және ... ... ... және ... ... оятады» [27].
Яғни, мемлекеттің әрбір азаматы қауіпсіздік деңгейі жоғары,
әлеуметтік-экономикалық жағынан ... ... ... ... елде ... біздің еліміздің жемісті дамуына үлес қосып, өзінің туған ... ... ... күні ... ... ... ... кетіп, өз
мүмкіндіктерін және білім капиталын сол елде жаратқысы келеді. Егер біздің
мемлекетіміз ... әр ... тең ... ... ... әр ... ... білім алып, отбасы құрып, кәсіби жағынан өсіп, ... ... ... ... бар ... ... Өз елінің қолдауын сезген
азамат қана ... ... жеке ... ... ... ... адал ... етіп, өз жерінде сұлтан ретінде сезінеді. ... өз ... ... ... ... ... танылу үшін, қоғам
діліне сай ... ... ... ... ... ... керек.
Қазіргі уақыт адамдардан күнделікті тіршіліктің өзінде талай өмірлік,
қоғамдық ... ... ... ... ... Адам ... де әр ... ілгері дамып отырады. Ал осындай күрделі уақыттың бастапқы және
негізгі ...... ... табылады. Қазіргі қоғамда әлеуметтік ... ... ... ... ... ... негізгі тірегі болып
табылады.
Қазақстандағы патриотизмді ... ... ... рухани-
таңымдық, әскери-патриоттық (Жас Ұлан біріңғай балалар мен ... ... ... ... ... ... ... беру болып таңылады. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... негізі болатын келесідей аспектілерге
назар аудару керек: ұлт зиялығының деңгейін жоғарлату негізінде ... ... ... ... ... ... ету, ... біріктіруші фактор ретінде тілдік саясатын дамыту, ұлттық мәдени
ерекшеліктерін сақтап, ... ... ... ... ... ... ең маңыздысы, ол тілдік саясаты одан әрі дамыту
шаралары. Қазақ тілі және ... ... ... ... ... әрі ... үш тілін тең деңгейде білетін азаматқа өз ... ... иесі ... ... ... дәрежесін алып, қызмет етуге бар
есіктерді ашатынын айқындайды. Сонымен қатар орыс және ... ... және ... ... болғандықтан, оларды жетік деңгейде меңгеру
біздің жастардың өз ... ... ... ... ... ... ... заман талабымен бірге ұдайы дамып отыратын,
рухани-таңымдық құндылықтарға ие ұлттық интеллигенцияның рөлі. Қандай уақыт
болмасын ... ... ... ... ... құраған болатын.
Өсіп келе жатқан жас ұрпақты қазіргі заманғы ұлттық ... ... ... жалғастырып, патриоттық рухта тәрбиелеубіз үшін аса
маңызды.
Сөйтіп, бүгінгі таңда біздің қоғамымызда жаңа ... ... бет бұру ең ... және жемісті қадамдарының
бірі болып табылады. Тек ... ... әр ... ... діни сеніміне, этносына қарамастан толыққанды азамат
ретінде сезініп, ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, жоғарыда көрсетілген барлық факторлар тек сөз жүзінде
өзін патриот деп таңытып жүрген ... ... ... ... ... ... өз елінің қарыштап дамуына жұмыс ... ... ... ұрпағын өсіретіні айдан анық.
Бұлмемлекеттің патриоттық-рухани сапасын байытқанмен ... ... ... үлес ... ... одан әрі ... саяси тұрақтылықты
қамтамасыз ететіні сөзсіз.
Қандай болсын мемлекет үшін ең ... және ... қор ... ... ... ... мемлекеттің келешекте дамуын, елдің тұрақтылығын
сақтау, демографиялық процессін дамыту және ... жаңа даму ... ... ... Сондықтан да жастарды тек ... ... ... ... ... ... жағынан қолдау көрсету керек. Ол
еңбіріншіден өз ... ... ... ... ... кейінгі
ұрпақтарға асыл мұра ретінде қалдыру. Осы процессті әрине ... ... ... ... қазіргі нарықтық экономика жағдайында
рухани құндылықтар негізінде өмір сүру жүйесі әлсізденіп бара жатыр. Рухани
құндылықтарды нарықтық экономика ережелерімен ... ... ... ... ... үшін ең өзекті және ... ... бірі ... айтып кеткендей, әлемдік сана жаңа мыңжылдық табалдырығын
ғаламданған ... ... ... нарықтық қатынастардың
тереңдеуі сияқты күрделі процестермен және өзгеріп кеткен ... ... ... ... ... ... ... ұлттық болмысымызды
сақтап қалуға, ... ... ... ... ... жөн. ... өмір шынайылығы өзінің ережелерін ... ... ... өмір ...... өзіндік эго
күшейгені, олар өз армандарын жүзеге асырудың ... мол ақша деп ... ... тереңдегені, жеке меншіктің қасиетті саналуы,
тұтынушылық психология белең алып бара ... ... ... ... мәні ... табу ... оны ... үстімен,
жеңілдің астымен» жүзеге асыру бағыттарын туындатқан тетіктер өмірге келіп,
өз орнын алуда. Осындай кезеңде еліміздің жастарын отаншылдыққа ... ... ... ... ... ... алып, ең өзекті
процесстерге ... Бұны ... пен ... ... ... арқылы ғана қол жеткізуге болады. Яғни өз ісін, ... ... ... көркейтуге үлес қосу принципі нарық ... ... ... ... сол ... ... білімді азаматтарының
өмір сүру сапасын жасарту арқылы өз Отаны үшін ... ... ... ... ... ... ... атқарады.
Сондықтан да қазіргі таңда патриотизмді қалыптастырудағы мемлекеттің
ролін анықтау маңызды болып табылады. Сонымен қатар, жоғарыда көрсетілген
бағыттар бойынша ... мен ... ... ... саясатын
қарастырған жөн. Бүгінгі күн ғылым мен инновация өмірді билеп тұрған
заманда ... ... ... ... ... ... адам ... деңгейіне барынша назар аударылуда. Сол себептен көптеген ... ... ... ... түрлі білім беру бағдарламаларын
жүзеге асыруға көп көңіл бөлуде. Себебі, отбасы институтынан ... ... ... ... ретінде, білім ордасы болып
табылатын мектеп ... және ... оқу ... ... осы
еңбіріншіден осы бағытты сараптамалап, талдау ең дұрыс жол болып табылады.
2011 жылғы 11 ... ... «Нұр ... ХДП XIII ... Елбасы, Н.
Ә. Назарбаев ... жас ... ... ... «Жас ... қозғалысы және «Жас Қыран» балалар ұйымдарының жаңа ... ... атап ... Сондықтан да, мектеп оқушыларының бойында
патриотизмді ... ... ... ... ... «Жас ... ... өзін өзі басқару ұйымының жұмысын ... ... ... ... - оқушылардың iс-әрекетiн мектептегi тәрбие
жұмысына үйлестiре бағыттау арқылы олардың белсендiлiгi мен қарым - ... жан - ... ... ... ... ... болып
табылады. Ұйымның міндеттері болып келесідей анықталады:
- қазақстан халқының тілін, мәдениетін, тарихын білу ... жас ... ... рухани-адамгершілік әлеуетті қалыптастыру;
- балалар мен жасөспірімдердің азаматтық белсенділігі мен ... ... ... ... ... мен жасөспірімдердің зияткерлік, шығармашылық және
әлеуметтік  дамуы үшін ... ... ... ... мен ... қалыптастыруға, көшбасшылық және
ұйымдастырушылық қабілеттерін дамытуға бағытталған баланың жеке тұлғалық
қасиеттерін дамыту [28].
Сонымен ... осы ... ... «Жас ... кубогынафутбол
сайсы, КВН лигасы өткізіліп, осы ұйымға кіретін оқушылардың I-ші форумы
Щучинск қаласында ... ... ... ... Осы ... ... дебаттық турнирлар, спартакиада,
тақырыптық күндер, шығармашылық кештер, белгілі қоғам, мәдениет және ... ... ... ... кездесу өткізілген
болатын. Бұнын барлығы оқушылар бойында ... ... ... ... буын ... ... білім беру жүйесін қарастыруына байланысты
болып келеді. Бүгінгі таңда жоғары оқу ... ... ... ... алуына аса назар аударылуда. 2012 жылдың ... 2010 жылы ... Н. Ә. ... ... ашылған
«Назарбаев» университетінің қабырғаларында ... ... ... ... атты интерактивті лекциясы өткен болатын. Осы лекция
барысында ғылым және ... ... ... ... ... ... 2020 жылға дейінгі ... ... ... ... ... туралы вйтылған
болатын. Сонымен қатар, жас ... ... ... жаңа ... ... ... қазақстандық жастардың бойында Отанды сүю
және оның дамуына адал қызмет ету міндеттеіне аса назар ... ... Н. Ә. ... «Жас ... ... ... – бұл
тек құқық қана емес, бірінші кезекте өзі, өзінің отбасы және ... ... ... ... есте ... тиіс» деген сөздері
қазіргі таңда қоғамда ұлттық-рухани құндылықтарын жоғары ұстау керек деп
түсінген жөн.
Патриотизмді ... ... ... одан «рі ... 2012 ... шілде айында Қазақстан Республикасының президенті
Елбасы Н. Ә. ... ... ... ... 20 ... ... мақалада қазіргі таңда біздің ... ... мен ... тәрбиелеуге жасап жатқан жұмыстарына баға
берілген болатын. Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың өз ... ... күні ... ... нағыз азаматты және өз елінің патриотын тәрбиелеп өсіру
мәселесән көтерген болатын, оқу-әдістемелік үдерістердің ... ... ... ... ... ... тарихы» сияқты сабақтарын
қызықсыз деп ... ... ... ... ... ... болатын.
Осыған орай, Елбасымыз Н. Ә. Назарбаев: «өте ... ... ... ... жастардың құқықтық  нигилизмі
мен ... ... ... ... ... ғой), жеке табысқа ... жеке ... ... сынды «Акмеология» сияқты пәндер қайда?», -
сөздерінде қазіргі білім беру ордаларында патриотизмді қалыптастыратын жаңа
инновациялық ... ... жөн деп ... болатын [29].
Жоғары білім беру жүйесінде маңызды жобалардың бірі болып, «Білімді
ұрпақ, ... ... ... ... қағида негізінде Елбасымыз
Н. Ә. Назарбаевтың жеке ... ... ... ... ... беру бағдарламасы болып келеді. 1993 жылы Қазақстан
Республикасының Президенті Н. Ә. ... 1993 ... 5 ... ... ... ... халықаралық стипендиясы құрылған болатын [30].
Бағдарламаның пайда болуы уақыт талабына сай ... ... енді ... ... ... реформалардың өмірге келуін талап еткен
экономикадағы еркін нарықтық ... ... ... және әлемдік
қоғамдастыққа толыққанды кіру жолына түсті. Кез келген ... ... ... ... орындауға қабілетті білікті кадрлардың
болуын талап ететіндігі барлығымызға ... ... ... ... ... рет ... ... толықтай мемлекет
есебінен шетелде білім алу мүмкіндігі берілді.
«Болашақ» халықаралық стипендиясы табысты ... ... және ... ... ... пайдасын тигізуінің өзіндік кепілі ... ... ... ... ... мемлекеттік және
халықаралық ұйымдарда, акционерлік құрылымдарда ... ... ... мемлекеттік және халықаралық жобаларда жұмыс істеп, осылайша
мемлекеттің дамуына өз ... ... ... ... Осы ... жас ... өз білімін әлемнің барлық таңымал жоғары ... ... ... Бұл ... ... тарапынан үлкен қолдау ретінде
болатыны сөзсіз. ... ... ... ... тарту
мемлекеттің бүгінгі күндегі өзекті және маңызды приоритеттердің бірі болып
табылады.
Алайда ... ... іске ... ... ету ... жетілдіруді талап етеді.
Себебі, әлі де болса осы бағдарламаның мемлекет үшін жағымды ... ... ... да орын ... «Болашақ» бағдарламасын іске
асырудың бастапқы ... ... ... 30 ... ... ... ... болуы салдарынан бағдарламадан ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанға қайтып оралмаудың
жоғары үлесінің негізгі себебі ... ... ... ... ... бір міндеттердің болмауынан екендігін талдау көрсетті. Сондықтан да
осында «Болашақ» бағдарламасының дамуын кезеңдеге ... ... жылы ... ... ... 1997 ... 3
наурыздағы №3375 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Президентінің
«Болашақ» ... ... ... ... ... ... Ереже
құжаттар қабылдау және үміткерлерді іріктеу рәсімін қарастырумен айналысқан
болатын, сондай-ақ ... ... ... ... ... мен ұйымдарына оқу мерзімі аяқталғаннан кейін жұмысқа
орналастыруды қарастырды.
Шешуін талап ... ... ... бірі оқу ... ... ... 1994-1997 жылдары «Болашақ» стипендиясы негізінен
қазақстандық жоғары оқу ... ... және ... ... тағайындалды. Техникалық факультеттің
түлектері бағдарламада өте аз ұсынылған болатын, бұл техникалық ... ... ... және ... ... ... ... аз көлемде оқытылуына байланысты болды. 2000 жылдан бастап
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... халықаралық стипендиясына үміткерлерді іріктеу ережесін бекіту
туралы» 2000 жылғы 12 қазандағы №470 ... ... ... және ... ... ... ... шет тілінің біреуін еркін
білу туралы талапты ... ... ... ... ... ... ... ие болды. Сондықтан, 1994-2004 жылдары «Болашақ»
халықаралық стипендиясының іске асырылуы ... ... ... және ... ... ... тағайындауға үміткерлерді іріктеу
әдістемесінде тәжірибе жинақтады.
Осы жылдары Үміткерлерді іріктеу ережесі екі рет 1997 жылы және ... ... ... әрбір жаңашылдық белгілі бір нәтижелер шығара
отырып, алдыңғы жылдарда ... ... ... ... ... ... жатқан әлеуметтік-экономикалық өзгерістерді
есепке алып, бағдарлама алдына жаңа міндеттер қойды.
 2005 жылы Мемлекет басшысы ... ... ... жыл ... жас және ... үш мың ... «Болашақ» халықаралық
стипендиясы бойынша әлемнің жетекші оқу орындарында оқу мүмкіндігін ұсыну
қажеттігі туралы жариялаған болатын.
Мемлекет қалыптасқан нарықтық ... ... ... қабілетті
экономика моделіне және индустриялық-инновациялық даму, білім және ғылым,
менеджмент, маркетинг, логистика, жаңа ақпараттық технологиялар және ... ... ... үнемі артып отыратын Қазақстан үшін басымды
салалардың тұрақты ... ... даму ... ... ... ... бастап ғылыми және педагог қызметкерлерге ғылыми
тағылымдамадан өту мүмкіндігі ... ... ауыл ... ... ... және педагог қызметкерлер үшін квоталар енгізілді.
Бағдарлама шеңберінде алынатын білім сапасын арттыру мақсатында
«Болашақ» ... ... ... оқыту және ғылыми
тағылымдамадан өткізу үшін ұсынылатын шетелдің ... ... ... ... ... мен зертханаларының тізімі қысқартылуда.
Оған әлемдік рейтингіде жетекші ... ... ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан көрсетіп отырған
қолдаудың құнды мәнін түсініп, еліміздің халқымыздың ... ... ... ... салу ... ... бұл жастардың өз еліне деген
патриотизмнің ең ... және ... ... ... сөзсіз. Үкіметтің
тарапынан жасалған бұл бағдарлама Қазақстан жастарының бойында патриотизмді
қалыптастырудың бірден-бір дұрыс жол болатыны ... Н. Ә. ... ... ... негізінде жасалған
бұл бағдарламаның көмегімен, әлемдегі 32 мемлекетің 630 ... оқу ... ... ... ... ... ... әр тараптандырып, жаңа
инновациялық технологияларды дамытуға, ... әрі ... ... ... ... білім берудің алдыңғы орынға шығуы ... ... ... да бір ел, ... ұйым т.б. өз мүшелерінің білімін
арттыруға қаншалықты ... ... ол ... дәрежеде табысты болмақ. Бұл
барлық дамыған елдерде орын алып, өз пайдалалығын ... ... та ... да өзінің кері тұстары бар.
Зерттеуші ғалымдардың көрсетуінше ... мен ... ... ... ... ... ... қабылдамай, өз елінің дәстүрлеріне
салқындық білдіруде. Ол түсінікті де. Бүгін 2 ... ... ... шет
елдерде білім алуда. Соның 565 мыңы АҚШ-та, 270 мыңы ... ... ... 125 мыңы ... 140 мыңы ... ... ... жастарға білім беріп қана қоймай, олардың бойына ... сана мен ... да ... ... ... білім алып жатқан қазақ жастарының ұлттық, елдік ұстанымы бізді
де алаңдататыны анық» [31].
Әрине бұл ... ... ... ҚР ... ... З. ... – «2009 жылы «Болашақ» бағдарламасымен оқып келген 40-
тан астам ... бір де ... ... ... білмейді екен» - деп дабыл
қағуында өткір мәселенің ұшы шығып тұр ... ... ... өз ... ... асыл ... да ... берген. Олар өз еңбектерінде білімді ұрпақтың маңыздылығын көрсеткен
болатын. ... өз ... өз ... ... ... керектігін атап
айтқан. Себебі, мемлекеттің дамуында әр адам керекті қызметкер, маман болып
табылады. тек ... ... ғана әр бала кіші ... ... ... деп
өсетін болады. Бұл қазіргі патриотизмді қалыптастырудың нағыз дұрыс жолы.
Бірақ та әрбір жағдайдың екі ұшы ... ... ... әр ... ішкі жан ... тән ... ... оның
жекеменшіліктік қасиеті бар. Білім әр адамның басында болғандықтан, ол
адаммен бірге кеңістікте бір ... ... ... ... қабілетті. Сол
үшән де жаһандану жағдайында және азаматтардың бір елден екіншісіне еркін
көшіп-қонуға мүмкіндігінің кеңеюі ... ... ... ел ... ... ... ... қатысты күмән туындайды, ... ... ... ... әлем ... ... өзінің
көңілінен шыққан елде, ұйымдарда, трансұлттық корпорацияларда еңбек етуіне
құқығы бар. Үндістен қоғамтанушысы Ч. ... өз ... ... ... ... ... осы мәселеленің себеп-салдарына үңіледі.
Кезінде Кералы штатының коммунистік үкіметі тұрғылықты ... ... ... ... ... ... арқылы даму жоспарын жүзеге
асыруға бағыт алған болатын. Бұл мақсатты ... ... ... ... қол ... халықтың сауаттылығы 94% жетсе, ... ... ... ... ... ... ... штатында бала туу әр
әйелге алғанда 2,3 балаға қысқарды. Бастапқы білім беру ... ... ... елдерден асып түседі. Бірақ білімнің жоғары деңгейіне
жетуі мен штаттағы әлеуметтік өмірдің төменгі ... ... осы ... ... шартына айнала алмаған. Кералы штатынан шыққан білімді
жастар дүниенің түпкір-түпкірінде –Мюнхен, Лондон, ... ... ... ... еңбек етуде. Орта білімділерінің өзі мұнайға бай ... ... ... дамыған Жерорта теңізі мен Оңтүстік Шығыс Азия,
Океания елдерінде жалақысы ... ... ... ... барлығы туған
жерге тек еңбек демалысында туысқандырды көру үшін оралады. Сондықтан да ... ... ... ... ... мен ... ... ортақ
проблемасы бүгінде осылай тұр. Жастарға білім ... де, ... ... процестер Шығыс Еуропада да байқауға болады. Чехия, Польша,
Венгрия сияқты т.б. Шығыс Еуропа елдерінің ... ... ... ... ... ... ... Франция, Ұлыбритания, АҚШ, Канада
сияқты елдерге кетіп бара ... Ал ... ... ... ... ... бұрынғы кеңестік елдердің анағұрлым білімді азаматтары келіп
жатыр. Ал ... ... 15-20 жыл ... ... ... ... ... жоғалтқаның ешкім дәл айта алмайды. Сол сияқты
Қазақстаннан қаншама дарынды жастар, тәжірибелі ... ... ... ... іздеуге кеткенін ешкім білмейді. Бұл тұрғыда Қазақстан Үкіметі
өзіндік жауап ретінде «Болашақ» бағдарламасы ... шет ... ... жастар мемлекеттік қызметте, еліміздің компанияларда бес жыл еңбек
өтілін жасауы қажет ... ... ... Ал, осы бес жылдан кейін басқа елге
кетіп қалмауына, ... өз ... ... ... ... ... Президенті Н. Ә. Назарбаев өз сөздерінде бүгінгі ... ... ... ... атап ... ... біздің
еліміздегі әр адам өз елі мен халқы үшін адал еңбек етуі ... ... ... атап ... ... Қазақстан Президенті Н. ... ... ... ... ... ... болу біздің
Қазақстанды мақтан тұту ғана ... ... ... бұл – Қазақстанның
мүддесін қорғап өзін-өзі аямау, оның ... үшін ... ... ... ету ... ... пен ... патриоттардың ой-ниетіне айналуы
тиіс. Өйтпейінше ең прогресшіл де мінсіз ... ... ... ... ... ... отырған нәтижелерге қол
жеткізбейді – біз, мемлекет, қазақстандықтар үшін бар ... ... - ... емес ... ... ... әл-ауқатын, бәсекелестік қабілетін дамытушы
институт ретінде қарастыру үшін ол бірқатар өзге де ... ... ... ... ... ... ... жаңдандыру, адам
капиталының қадірін бағалай білу және т.б. Осылардың ішінен – патриоттық
сезімді жаңаша ... ... ... ... ие ... ... байланысты
жапондықтардың екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ... ... рух, ... ... мен ... ұстанымы елдің керемет
жетістіктерге жетуіне, сонымен бірге отаншылдық ... ... ... беруде [35].
«Болашақ» бағдарламасының жағымды және жағымсыз жақтарын ... ... ... ... ... Қ. Саудабаевтың
төрағалығымен өткізілген шет ... ... ... ... ... ... «Болашақ» бағдарламасына енгізілетін
өзгерістер бекітілген болатын. Осы өзгерістер бакалавр білім дәрежесін
алуға ... ... ... «2010 жылы ... ... ... ... байланысты, Қазақстан Республикасы өзінің жастарын
бакалавр білім бағдарламасы бойынша оқытуды тоқтатады. ... ... ... тек ... және phD докторанттары білім ала алады», - деп
мемлекеттік хатшы Қ. Саудабаев енгізіліп жатқан ... ... Бұл ... мемлекетіміз үшін өте маңызды қадам болып табылатына
сөзсіз. Себебі, шет елге ... ... ... ... өз үшін ... ... бару ... осылайша, олар өз еліне
адал еңбек ету мақсатында ғана ... осы ... ... ... еңбек
жасайтыны сөзсіз. Осыдан біздің көретініміз ол ... ... ... ... еңбіріншіден мемлекеттің белсенді рөліне байланысты болып
келеді.
Осыған орай,
Қазақстанның патриотизмді қалыптастырудағы білім беру ... ... ... ... ... бұл ... ... жөн. Ресейдегі білім саласындағы патриоттық тәрбие беру бағыттары
Қазақстанмен ... ... ... болып келеді. Олар ... ... ... білім беру саласында патриоттық тәрбиелеу базасын құру;
2)  оқытушылық және әдістемелік қамсыздандыру:
а) патриоттық тәрбие удерісін жүзеге асыратын оқыту және ... ... ... ... ... формаларын және
әдістерін жетілдіру;
ә) оқу-әдістемелік еңбектерінің нәтижелерін сараптамалау және
жаңашылдықтар туралы хабарлау;
б) гуманитарлы және тәрбиелік бағдарламаларды ... ... ... тәрбие беру саласында зерттелерді қолдап,
нәтижелерін тәжірибеде қолдану;
ә) азамат ретінде қалыптасу және даму ... ... ... ... ... ... заман талаптарына сай патриоттық тәрбиені жүзеге
асыратын мамандарды дайындау.
Осы барлық бағыттарды дамыту ... ... ... ... бой көтеруі, ал бұл өз ... ... ... ... тұрақтылыққа алып келетіні сөзсіз.
Қоғамның өсіп келе жатқан ұрпақтың патриоттық сананы қалыптастыру
білім беру ... ... ... ... ... ... «Білім беру» туралы заңы [36] (осы заңда мемлекеттік
саясаттың ... ... ... ... адам ... қоршаған ортаны қорғау, Отанды және отбасын ... ... ... және басқа да осы саланың нормативтік – құқықтық актілер
оқытушылар қоғамын ... ... ... ... ... ... бойында өз елі үшін, туған елдің тарихы
үшін, мәдениеті үшін ... ... ... ... ... ... ұйымдарының негізгі мақсаттарының бірі болып анықталынды. Осы саясатты
жүзеге асыру барысында білім беру және ... ... ... және ... одақтардың ұсыныстарын ескере отырып,
Ресей Федерациясы азаматтарының патриоттық тәрбие тұжырымдамасы ... ... ... ... ... ... патриоттық
тәрбиелеу» мемлекеттік бағдарламасы қайтадан бекітілген болатын [37].
Осы міндеттерді шешуге бағытталған «Біздің мектеп» ұлттық ... ... ... таңдағы мектептің негізгі міндеттері – ... ... ашу, ... ... ... ... ... мол патриоттық тұлғаны тәрбиелеу» болып табылады [38]. Білім
беру саласында азаматтық және патриоттық тәрбие беру жолдарының бірі ... ... ... ету ... табылады. Өз зерттеуін жүргізуге
түрткі ретінде әр түрлі оқиғалар, адам өміріндегі ... ... ... үлкен адамдардан естіген оқиғалар, мұрағаттар бола алады.
Осылайша 2005-ші жылдан бастап, Мәскеу ... ... беру ... және ... ашық білім беру институтының өткізілуімен
«Фашизмге жол жоқ!» атты жобалар және шығармашылық жұмыстар ... ... ... [39]. ... 1500 -2000 ... жуық жастар
қатысады. Сайыстың негізгі ерекшелігі болып «Это Победа твоя и моя» (2006
ж.), «Непокорённая Москва» (2007 ж.) және ... на ... (2010 ж.) ... ... ... ... ... білім беру саласында патриоттық ... ... ... ... ... ... ерекшелігі болып,
патриотизмді тәрбиелей алатын мамандарды дайындау болып табылады. Осыған
орай Мәскеулік ашық білім беру институтының ... ... беру ... осы ... мамандары үшін білікті арттыру бойынша құрылымдық-
деңгейлік модельді қабылдаған болатын. Осы ... үш ... ... ... ... ... өз ... бастайтын ұстаздар үшін,
басқарушылар және оқытушылық білімі жоқ ... үшін ... ... ... ... деңгейінің өсуіне бағытталған. Осында «балаларға
қосымша білім берудің териялық және ... ... ... ... ... ... ... біліктілігін жоғары деңгейде арттыру
есепке ... Осы ... ... ... және бағдарламалар
патриоттық сезімді тәрбиелеуді өз қолына алатын мамандардың өз ісінің ... ... ... ... беру ... патриотизмді қалыптастыру сияқты өте
маңызды сратегиялық міндетті шешудің бір жолы ретінде әскери-патриоттық
бағыттағы ... ... ... ... осы бағыт негізінде өсіп ... ... ... ... ... ... ... ұлтаралық конфликттерді шешуге қатысу, этникалық экстремизм, терроризм
идеологиясына қарсы тұру, ... ... ... ... ... атқарылады.
Қосымша білім беруді жүзеге асыратын мамандарға арнайы қосымша әскери-
патриоттық білім беру ... ... ... шығармашылық сайысы
өткізіледі. Олар келесі қағидалардан тұрады:
- білім алушылардың бойында жүйелі және ... ... ... ... ... ... өз Отанына ... ... ... ... және ... ... ... болуды үйрету болып табылады;
- мемлекет азаматы қасиеттерін ... ... ... Ел ... ... ... ... бейбіт және әскери уақытында орындай
алатын тұлғаны тәрбиелеу;
- Ресейдің басқа елдердің мемлекет ... ... ... ролін
көрсететін тарихи құндылықтар негізінде тәрбие беріп, Ел үшін ... ... ... ... әр ... ... ... негізінде әлеуметтік
құндылыққа ие азаматтық және патриоттық қасиеттерді ... ... ... ... ... жолында өзін толыққанды көрсете алатын Отан
париоты-азаматы ретінде тәрбиелеу;
- шыдамдылық, тез бейімделу және төтеп беру, ... ... ... ... ... қалыптастыру.
Әскери-патриоттық білім берудің негізгі қағидалары болып:
- азаматтылық;
- өз мүдделеріне қарағанда қоғамдық-мемлекеттік ... ... ... ... ... ... құндылықтарының, дәстүрлерінің сабақтастылығы;
- басқа білім беру, тәрбиелеу әдістерімен және түрлерімен ... ... ... қазіргі таңда ақпараттық көздерінің хабарлауы бойынша
Ресейде жақын арады жастардың патриоттық тәрбие ... заң ... ... ... «Жастардың патриоттық тәрбиесін заң жағынан
қамтамасыз ету» тақырыбында дөңгелек үстел өткізілген болатын ... ... ... ... ... патриотизм сабақтары
енгізілетіні және кино ... ... ... ... жөнінде сұрақтар көтерілген болатын [42].
Патриоттимзді тәрбиелеудің мақсаттары, ... және ... ... ... ... ... жүзеге асатын
«Тәрбие жұмысының тұжырымдамасында» берілген [42, 75-91б.].
Бірақта қазіргі ... ... ... ... ... әсер
ететін көптеген басқа факторлар бар. Олардың ... ... ... ... тәрбиесі, БАҚ-ның әсер етуі ... ... ... ... профессорлармен жүргізілген кеңестерге қарағанда
үлкен ықпалға ие [37, 14-35 б.].
Білім беру ... ... ... оқу ордаларында
патриотизмді жоғарлататын сабақтарды ... ... ... 2012 жылы ... жоғары білім беру орнының ... ... ... феноменің түсіну бойынша зерттеу
өткізілген болатын [43].
Студенттердің патриотизм феноменің қаншалықты дәрежеде түсінетінің
анықтау үшін «Сіз ... ... де ... ба?» ... қойылған болатын,
оның нәтижесін 1-ші суретте ... ... ... 73% ... ... ... 20% өзін ... қатарына жатқызбайды,
респонденттердің 7% ... ... ... Осы ... ... ... ... барысында көптеген қиыншылықтарымен
кездесетінің көруге болады, бұл әрине институттардың және ... ... ... да ... ... жұмысының болмауынан туындайды.
Бірақта респонденттердің басым бөлігі өзін патриот деп санағанмен,
2.1-ші суретте «Жастар арасында ... ... ... ... ба?» ... сұраққа респонденттердің ... ... ... 42% ... ... ... ... 12% респонденттер жауап беруге қиналған.
Сурет 2.1 Студенттер арасында өткізілген сұрау
Сурет 2.2 ... ... ... сұрау
«Сіздің ойыңызша патриотизм қандай белгілермен анықталады?» деген
сұраққа респонденттердің арасында ең ... ... 74% ... ... 34% респонденттер «елдегі билік және саясат туралы
конструктивті сыни ... ... 29% ... ... құрып,
балаларды тәрбиелеу», 19% респонденттер «мамандық бойынша максималды
нәтижеге ... ... ... ... қазіргі Ресей қоғамында қай тұлғаны ... ... тура ... ... ... ... жартысы жауап беруден
бас тартқан, сонымен қатар, ... ... ... ... В. В. ... В. В. ... Д. А. ... сияқты
патриоттарды белгілеп, кейбіреулері В. В. Познер, В. И. ... ... ... болатын.
Жоғарыда келтірілген зерттеу нәтижесінен қазіргі таңда патриотизмді
қалыптастыратын пәннің оқу бағдарламасына енгізу қажеттілігі туып ... ... ... қалыптастырудың тағы бір бағыты ретінде ол осы
салада асырылып жатқан ... ... ... тұжырымдамалар,
асырылып жатқан мемлекеттік жастар саясаты және басқа да заң жобалары.
Қазақстан жастарын біздің еліміздің экономикалық-әлеуметтік, саяси
жетістіктеріне ... ... ... ... ... сезім сияқты
қасиетті құндылықтар жетелеу қажет. Маңызды рөлін осында мемлекет және ... ... ... қажет. Қазақстандық жастардың бойында патриоттық
сезіміді қалыптастыруды – мемлекеттік жастар саясатын дамыту негізінде
жүзеге асыру ... ... жол. ... ... ... барысында негізгі
рөлді мемлекет атқарады. Сондықтан мемлекет жастар саясатындағы ... ... ... ... ... ... сезімді
қалыптастыруға ықпал жасау мүмкіндігіне ие болады. Әрине де ... ... ... ... ... ... қажет. Сонымен қатар
оның көрші дамыған елдерде ... асу ... ... ... ... ... жөн. Тек ... кейін қазақстандық жастары саясатың
даму процессін қарастырып, мемлекеттің атқарып отырған қызметін және ерекше
рөлін аңғаруға болады.
Қазақстандағы ... ... ... ... ... және
қоғамдық көмек ... ... ... ... ... ... ... белсенділігін, біліктіліктерін, сондай-ақ
өзін өзі дамыту мен жетілдіруін ынталандыруды арттыру, жастарды дамыту үшін
қажетті әлеуметтік шарттарды құру ... ... ... ... ... ... асыруда, әлеуметтік проблемеларын шешуде, біріншіден,
жастардың өздері белсенді ... ... ... ... немесе жастар
ұйымдары арқылы көмектесе алса, ... ... ... ... ... үшіншіден, өз институттары (қоғамдық өзін-өзі басқару,
қайырымдылық және арнаулы қорлар, т.б.) арқылы азаматтық қоғам ... Осы үш ... ... ... ... ... ... құрайды,
ол – жастар сияқты халықтан шыққан ерекше топ ретінде мемлекеттік ... ... ... құрамдас бөлігі.
Мемлекеттік жастар саясаты – мемлекеттің жас азаматтарының әлеуметтік
қалыптасуы мен ... үшін ... ... ... мен ... құру және ... ... үшін
жастардың шығармашылық әлеуетін барынша толықтай жүзеге асыру әрекеті [44].
Жастар ...... ... мен ... ... ... ... бозбалалар мен бойжеткендердің, 10-
25 жас аралығындағы жас ... өмір ... ... ... ... ... қатысуды білдіретін әлеуметтік саясаттың
саласы [45].
Мемлекеттiк жастар саясаты - мемлекет жүзеге асыратын және жастарды
қолдауға ... ... ... ... ... ... жүйесi [46]. Жастар саясатына Қазақстандық мамандар
өзіндік анықтама береді: «Мемлекеттік жастар саясаты – ... ... ... ... ... ... және жас ... қорғанышты (кепілдікті) қамтамасыз ету, оның негізгі
мүдделері, қабілеттері, физикалық ... ... және ... мүдделері мен оның ілгерілеуін ескере отырып, жастардың еркін
әлеуметтік дамуға, шығармашылық бастамашылыққа ... ... ... оны ... ... ... жүйесі арқылы қамтамасыз ету қызметі».
Жастар саясатына берілген бұл анықтамалар оның ... ... ... ... ... түсінік бергенімен өзіндік кемшіліктерге ие. Оларда,
біріншіден, мемлекет, оның органдары мен әдістері жүзеге асыратын ... ... ... ... ... жастар саясатының қоғамдық
мемлекеттік емес ұйымдар, қорлар және т.б. ... ... ... ... ... «қоғамдық» кесінді есепке алынбаған. Екіншіден, жастар
саясаты туралы ұсынылған анықтамаларда жастардың өздерінің жастар ұйымдары,
басқа да ... ... ... ... сондай-ақ жастар
саясатын қалыптастыруды және жүзеге асыруда жеке бастамашылық ... ... онша ... ... ... ... оларда
әлеуметтік саясат үшін өте маңызды ... ... ... негізінде -
әлеуметтік қорғаудың қажетті дәрежесіне қарай жастар ортасының ... яғни ... ... және басқа да патерналистік
көмекті қажет ... ... ... көрсетілмеген.
Жастар саясатына деген қазіргі ғылыми көзқарас ең алдымен ... пен ... ... әлеуметтік саясатының бір ... ... ... Ол ... ... ... соның ішінде ерекше
әлеуметтік-демографиялық топ ретіндегі ... ... және ... ... ... болатыны сөзсіз. Сонымен қатар, жастар
саясатының ... ... ... ... ... мен
басқа да әлеуметтік жағынан қамқорлықты қажет ... ... ... ... ... ... оның тек жәрдем беру механизмінен тұрмай,
жас ұрпақтың ... және ... ... ... ... жаңарған
аспектіден тұруы, ол ... ... ... ... ... ... қарастыруға мүмкіндік жасайды.
Жастар саясатының негізгі мақсаттарына мыналар жатады:
- жастардың әлеуметтік, мәдени, ... және дене ... ... жас ... жасына байланысты кемсітуге жол бермеу;
- жастарды қоғамның әлеуметтік-экономикалық, саяси және ... ... ... ... ... жас ... ... өмірлік жолын таңдауға, жеке ... ... ... ... ... ... ... қоғамның даму мүддесі мен
жастардың өздерінің даму мүдделеріне сәйкес ... ... ... өз ... ... шеше ... санатына
(панасыздар, жас нашақорлар және т.б.) ... ... ... ... ... осы мақсаттарды тәжірибе жүзінде жүзеге асыруда қазіргі
жастар көптеген іс-шараларды орындауда. Алдына ... ... ... ... ... әр ... ұйымдар мен бірлестіктерге
бірігеді. Біріге келе олар ... ... ... ... өзекті
мәселелерін шешуді алдына мақсат етіп қоюда. Солардың ішінде ... ... ... бойында патриоттық сезімді дамыту мәселесі.
Жалпы алғанда жастар саясатын әртүрлі ... ... ... ... ... ... типологиясын
субъектілер бойынша анықтайды: мемлекеттік, партиялық, кәсіподақтық және
т.б. олардың арасында ең көп ... ... ... саясаты болып
табылады.
Жастар саясатын оны жүзеге асыру және орнықтыру деңгейлері ... ... ... Әлемдік қауымдастық масштабында – бұл әлемдік деңгей. Келесі
– аймақтық деңгей, басқа сөзбен айтқанда мемлекеттер тобының деңгейіндегі
(Еуропалық ... ... ... Достастығы және т.б.) жастар саясаты.
Келесі, ұлттық деңгей яғни, жеке мемлекет деңгейі.
Әр елінің ішінде жастар саясатының үш деңгейін ерекшелеу ... ... бұл ... ... ... ... республика, облыс,
аймақ және басқа да әкімшілік бірлік), ... ... ... ауыл ... соңғы екі деңгей мемлекеттегі әкімшілік бөлінуіне ... ... ... ... жас ... ... осы жерде
орынды болып табылатын жағдай. Біріккен Ұлттар Ұйымының ... ... ... ... қатысты келесі негізгі анықтамалар
қолданылады: балалар – 18 ... ... ... ... – 10-19
жастағы тұлғалар (кішкентай, орта және жоғары жасөспірімдік жас ... ... ... – 15-24 ... ... жас ... – 10-24 ... тұлғалар [47]. Бірақ та қазіргі «жастар» түснігінің жастық аралығы
түрлі мемлекеттерде БҰҰ-ның анықтамасына сай келмейді. Көбінесе олар ... ... 29-30 жас ... ... ... ... Қазақстанда
жастар – бұл 14-29 жастағы ... ... ... ... ... ... мемлекеттік жастар саясатын аасыруда өте ... ... ие. ... ... ... ... саны байланысты болып келеді.
Жастар саясатын жүзеге ... ... ... ... ... ... ... жалпы параметрлер бар, бірақ та оны ... және жас ... ... әр ... саясаты өзінің ерекше
қасиетіне ие. Өзінің маңыздылығымен ... және ... ... ... ... ... ... бүкіл әлемдік қауымдастыққа
тиесілі, ал жалпы мемлекеттік деңгейде ... ... ... ... барлық субъектілерге жүктелген міндеттерді дұрыс атқарған
кезде, жұмысты ... ... ... ... ... ... ... тиімді жолдардың бірі анықталынады.
Жастар саясатының халықаралық деңгейін жүзеге асырудағы негізіг тетік
ретінде ... ... ... оның арнаулы мекемелер және орталық
органдардың жүйесі болып табылады. Әсіресе БҰҰ-ның жастармен жұмыс ... ... ... ... ЮНЕСКО ұйымы, жастар оның жұмысында
приоритетті топ болып табылады.
Сонымен қатар БҰҰ ... ... ... ... жөн,
себебі олардың жұмыстары көбінесе жеке мемлекеттерге және ... ... ... ... ... ... ... тоқталатын болсақ,
мемлекеттің жастар саясатын асыру процесін қаншалықты деңгейде бақылауда
ұстайтынына ... ... ... ... ... ... ... есепке алынады, себебі, мемлекеттік бағдарламаларды, стратегияларды
жүзеге асыруға үлкен қаржы мөлшері қажет болады.
Қазақстан Республикасындағы жастар саясатының бағдарламалары өте ... ... ... Әсіресе жастардың патриоттық сезімін, рухани
құндылықтарын дамытуға көп назар аударуда. Себебі, бұл ... ... ... ... бірі ... ... ... саясатын
асыру барысында мемлекеттің әр деңгейінде жастардың экономикалық-әлеуметтік
қамтылу мәселелері, саяси реформаларға белсенді ... ... ... ... ... қылмыстың өсуі, жастар ортасындағы
салт-дәстүрлер мен рухани құндылықтардың құлдырауы, жас ... ... ... ... сияқты жастар проблемасының өршуі жаңа ... және ... ... ... ... ... ... дайындауды қажет етті. ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаевтың 1996 жылы 9 қазандағы «Мемлекеттік
жастар ... ... ... ... Жарлығында берілген болатын,
онда біркелкі мемлекеттік жастар ... ... ... ... ... ... ... етілуі, жастардың шығармашылығы мен әлеуметтік
жағынан маңызды бастамашылықтарын қолдау, жастардың жұмысқа ... ... ... ... ... шешу анықталған. Президенттің жарлығы
бойынша жастар саясатының ... ... ... ету ... негізгі құжат «Қазақстан Республикасындағы жастар ... Заң ... ... онда Қазақстан Республикасы Конституциясында
көрсетілген әлеуметтік мемлекет ... ... ... ... реформа қалдықтарынан мемлекеттік басқару мен
халықтың пассивтілігі, соның ішінде өзінің әлеуметтік ... ... ... ... ... өтуі ... жастар саясатын заң жүзінде жасалуының ... ... ... ... ... Тұжырымдамасы»
жатады, бүл жоба 1998 жылы ақпанда ... ... мен ... ... ... 1-ші ... қорытындысы негізінде құрылған
«Қазақстанның болашығы үшін» деп ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы жастар саясаты
келесі қағидалар негізінде құрылуы ... ... ... өз ... ... ... ... мамандану,
өзінің адамдарға және мемлекетке қажеттілігіне деген ... ... және ... үшін ... ... ... жастардың жеке
қасиеттерді беделді қылатын, қоғамда қолайлы орта туғызу;
- жастардың өкілдерін жалпы жастарға қатысты мемлекеттік
маңызды шешімдерге келу және ... ... ... ... жеке тұлғаның негізгі құқықтары мен бостандығын, жастардың өздеріне
тән мүдделерін есепке алу;
- жастар мен балалардың ... ... ... ... барынша
қолдау жасау.
Бүгінде “Жастар саясатындағы” ережелердің мейлінше орындалып, тиісті
бағытта дұрыс жүріп кетуі көп жағдайда бір ... ... ... ... ... екенін айту керек. Осы тарапта еліміздің Білім
және ғылым министрлігі өзіне міндеттелген ... ... әр ... ... Жас ... бойында патриоттық ... ... ... ... ... бір дәлелі десек те ... ... ... ... аталған министрлік бұл бағытта арнайы
жоба жасап шығарды. 2007-2008 жылдар аралығын қамтитын бұл құжатты ... ... ... 108640 мың ... ... ... Оның үстіне
министрлік өз алдына ауыл жастарының әлеуметтік жағдайын басшылыққа ала
отырып, ... ... ... ... ... етіп қоюда. “Ауыл жастарының
бірлестігі” слетінің мақсаты да осыған саяды [48].
Осында Қазақстан ... ... 2009 ... ... №76 өкімімен ауыл жастарының дамуына жағдай жасау
және қолдау мақсатында 2009-2011 жылдарға арналған ... ... ... ... іске ... жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілген.
2009-2011 жылдарға арналған «Ауыл жастары» жалпы ұлттық бастамасының
іске асуына ... ... ... ... - 10 ... 738 млн. теңге,
соның ішінде 2009 жылға – 2 млрд. 806 млн. ... 2010 ... ... ... 379 млн. ... 2011 ... – 4 ... 552 млн. теңге [49].
Ауылдық жерге жұмысқа келген жас мамандарға ... ... ... ... арналған «Ауыл жастары» жалпы ұлттық бастамасын
және ауылға жас мамандарды ... ... ...... ... кең ... ... жылы мемлекет жас мамандарға үй алу үшін 3,5 ... ... ... берді. Бірінші қаржы бөлімі жергілікті атқарушы
органдарға 2010 жылы сәуір айында түсті.
2009-2011 ... ... ... ... ... ... бастамасы
ауылдағы жастар қоғамдық ұйымдарға жәрдем беру және ... ... ... ... ... санын арттыруға арналған. Мысалы
салыстырсақ, 2009 жылы 19 ... ... ... іске асырылған, ал
2011 жылы - 35 әлеуметтік маңызды жобаларды іске асыруы көзделген.
Облыстарда, ... және ... ... ... жастары» жалпы ұлттық
бастамасын іске-асыру мақсатымен үлкен жұмыс жасалынып ... ... ... ... өз жастарын әлеуметтік-қаржылық жағынан
қамтамасыз етіп, өз елінің гүлденіп, ... үлес ... ... ... ... процесінде мемлекеттің маңызды ... ... ... кезекте жастардың өз бастамасы мен басшылығы негізінде
ғана жүзеге асырылатын кәсіпкерлікті ... ... ... ... секілді.
Бүгінгі таңда елімізде 14 пен 29 жас шамасындағы жастар саны 4,5 млн.-
ға жуықтайтын көрінеді. Еңбек нарығындағы оң ... ... ... ... ... күрт ... ... Мәселен,
статистикалық деректерге үңілер болсақ, 2001 жылы 19,1 пайызды ... ... жылы 13,4 ... ... ... ... Бұл өз кезегінде
жастардың әлеуметтік ... ... ... түзу жолға түскендігін
байқатса керек [50].
Жастар арасында ендігі бір ... ... ... ... –баспана
мәселесі. Заңда бұған да орын берілген. Онсыз да демография жағы ... оның ... ... жас ... ... ... ... өз кезегінде 2005-2010 жылдарды қамтитын “Мемлекеттік ... ... ... шеңберінде несие алу арқылы баспанаға қол жеткізу
мүмкіндігіне ие болуда. Осы ... ... ... ... одан ... ... министрлік “Жастарға баспана” бағдарламасын да ... ... ... ... мақсат – жастардың өз мәселелерін тек
құқықтық деңгейде шешу болғандықтан оның ... ... ... ... болады. Демек, бұл жігерін жаныған жасқа жарқын болашаққа еш бөгетсіз
жетуге жол ашық дегенді білдірсе керек.
Қазіргі таңда ... жаңа ... ... ... соның ішінде қоғамның әлеуметтік жағдайын көтеруге ... ... ... ... ... ... «Жол ... алғанда, жоғарыда көрсеткендей Қазақстандағы жастар саясатының
рухани-патриоттық, экономикалық-әлеуметтік қамтылуын қарастыратын негізгі
мемлекеттік бағдарламалар Президент, үкімет ... ... ... ... ... және ... ... жастар
ұйымдары негізінде жүзеге асады. Осыдан жастармен жұмыс жасап, олардың
патриотизмін ... ... ... ... ... жастарды білімге тартып, әлеуметтік-қаржылық қамсыздандыру
жұмыстарын жүргізетін жастар ... ... ... және
міндеттеріне тоқтала кеткен жөн деп санаймыз.
Жастар ...  – ... ... ... мәдени, бiлiм беру
мiндеттерiн және ... ... ... ... ... өзге де ... ... рухани және өзге де ... ... ... ... ... ... өкiлдерi
болып табылатын заңды тұлғалар қауымдастығы (одағы), қор, ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк емес
ұйым.
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің мәліметі бойынша 2007
жылдың 1 қаңтарынан бастап қызмет ететін 672 ... және ... ... республикалық бірлестіктері мен қозғалыстарының филиалдары
тіркелген. Олардың негізгі үлесі - 27,08 % ... ... ... - 14,88 %, ... ... облысында - 6,1 %, Астана қаласында
3,87 % -ы тіркелген.
Жастар ұйымдарының көшбасшылары Қазақстан ... ... ... ісі ... ... ... кіреді. Кеңес Қазақстан
Республикасы Үкіметі жанындағы кеңес беруші – мәжіліс жасаушы орган болып
табылады. ... өз ... ... ... ... және ... ... өзара әрекеттестікте жүзеге асырады.
«Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жастар саясаты туралы»
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес екі ... бір ... кем ... ... ... ... ... Форумдардың
мақсаты Президенттің Қазақстан халқына жыл сайынғы жолдаулары тұрғысында
мемлекеттік жастар саясатын іске ... ... ... ... және оның дамуының перспективті жолдары туралы түсінік қалыптастыру,
оң ... ... және ... өзін өзі іске асыруын ынталандыру
болып табылады.
Елбасымыздың 2011 жылдың 28 ... ... ... ... ... саласы, денсаулық сақтау және жұмыспен қамту
салаларын одан әрі дамыту негізінде ... ... ... ... Осы ... жастарға қатысты жұмыспен қамтудың жаңа стратегиясын
қарастыру өте маңызды болып табылады.
Осы екі ... ... ... асып ... «Жол картасы» дағдарысқа
қарсы бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... деңгейі қысқарды және Қазақстанның қалалары мен
ауылдарында инфрақұрылым деңгейі өсіп, жетілдірілген ... ... ... жаңа ... бірі болып, енді
мемлекет жұмыссыз отырғаны үшін ақша ... ... ... ... болған, Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев бұл жағдайды былай түсіндірген
болатын: «Үкімет бизнес қоғамдастығымен бірлесіп индустриалдық ... ... ... ... ... ... ... ұсынуы қажет. Әрбір
қазақстандықтың елді ауқымды индустриаландыруға қатысуына мүмкіндік туғызу
керек» [51].
Сонымен қатар біздің мемлекетте ... ... ... ... ... атқарылуда. Себебі, қандай уақыт болмасын
елімізге ғылыми-техникалық прогресс ... ... Ал, осы ... ... білімге аса құштарлықты таңытып ... ... ... ... ... ... және жергілікті деңгейдегі жастар
ұйымдары тұрақты негізде жастардың, ... ... ... құралдары өкілдерінің қатысуымен семинарлар, тренингтер мен
дөңгелек үстелдер және өзге де ... ... ... ... ... ... Үкiметiнiң 1996 жылдың 7 тамыздағы
№ 983 қаулысы бойынша қабылдаған «Дарын» ... ... ... ... ... ... сыйлығының негізгі мәнін, бағытталуын және жастармен жұмыс ... ... ... ... сыйлығы туралы ережеге сай анықтауға
болады: « «Дарын» Мемлекеттiк жастар сыйлығы (Бұдан әрi - ... ... 35 ... ... ... ... ... жағынан
танылған жемiстi ғылыми, шығармашылық және қоғамдық ... үшiн ... ... ... ... және ... айрықша сіңірген еңбегін
тану мақсатында беріледі.
Сыйлық мынадай (саны 10): ғылым, әдебиет, журналистика, спорт, ... ... және ... өнері, эстрада, театр және кино,
классикалық музыка, қоғамдық қызмет ... ... екі ... бір ... [52].
Міне жастарды ғылымға тартып, оларды ... ... ... ... ... мемлекеттік саясаттың дұрыс бағытта дамып ... көре ... ... бірге бұл қазақстан жастарын өз еліне
деген патриотизмін білім, адал қызмет жасау негізінде ... ... ... ... отырған жастарды қолдау ... ... және ... ... ... ... ... берудiң 2006-2008 жылдарға арналған ... ... ... ... отыр [53]. Оның ... ... ... азаматтарына патриоттық тәрбие берудiң 2006-2008
жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасы (бұдан әрi - ... ... ... ... патриоттық сананы, өз елi ... ... ... патриоттық тәрбие жүйесiн жоспарлы түрде
дамыту ... ... ... ... ... ... борыш пен
конституциялық мiндеттердi орындауға ... ... ... ... ... ... ... соның iшiнде: азаматтардың
мақсаты топтарының бойында байыпты азаматтық ынтымақтастық пен ... және ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық алғышарттары мен шаралар жүйесiн құру:
- тұтастай алғанда мемлекет пен қоғамның, жеке алғанда мемлекет пен
оның ... ... ... атап ... қазақстандық
патриотизмдi, төзiмдiлiктi, адам құқықтары мен бостандықтарын құрметтеу
жөнiнде ... ... ... ... қамтамасыз ету;
- өркениеттi азаматтық және тұлғааралық қатынастардың қалыптасуына
жағдайлар мен әлеуметтiк алғышарттар жасау болып ... ... ... ... ... азаматтардың Отанның
мүддесiне жасампаздық қызмет ... ... ... оның ... ... мен тұрақты дамуын қамтамасыз ету үшiн ... ... ... арналған.
Мемлекеттiк бағдарламаның жобасын әзiрлеу үдерiсiнде Қазақстанның
жастар конгресi кеңесiнде, Бiлiм беру мен ... ... ... ... форумында, Мемлекеттiк нышандар жөнiндегi республикалық
комиссияда талқылаудан өттi.
Бүгінгі таңда біздің ... ... ... одан ... ... «2020 ... арналған мемлекеттік жастар саясатының
Қазақстан 2020: болашаққа жол ... ... ... ... ... патриотизмді және азаматтылықты қалыптастыру жөнінде
барлық мемлекеттік бағдарламаларды біріктіріп, осы ... ... ... ... ... ... бағдарламаның қабылдануы Қазақстан ... ... ... жөнiндегi салалық (секторалдық) және өңiрлiк
бағдарламалар әзiрлеуге негiз ... ... ... оның ... ... ... одан әрі
дамытудың басым бағыттары мынадай болуы керек:
- балалар мен жастарға құқықтық білім мен патриоттық тәрбие
беру;
- жастар ұйымдарының ... ... мен ... ат ... ... ... мен өздерін жұмыспен қамту ісін қолдау және
дамыту;
- отбасы, балалар мен жастар ... сай ... ... ... ... жетілдіру;
- жас ұрпақты әлемдік және ұлттық мәдениеттің классикалық құндылықтарына
құрметпен қарауға тарту;
- спорттың ... ... ... дамыту және салауатты өмір
салтын насихаттау.
Қағидаларды, ... ... мен ... жариялау — сөз
жоқ жастар саясатының құрамдас бөлігі, ... оны ... ... ... одан да ... ... ... патриотимзмді қалыптастыруда мемлекеттің ролін
анықтағаннан кейін, Ресей ... осы ... ... ... ... тура ... таңда Ресей Федерациясында 2011-2015 жылдарға арналған Ресей
азаматтарын азаматтық-патриоттық тәрбиелеу бойынша мемлекеттік бағдарлама
жүзеге ... Осы ... ... ... ... ... осы ... негізінде қабылданған. Осы бағдарлама барлық деңгейдегі
мемлекеттік органдардың ... ... және ... жұмысы негізінде
Ресей Федерациясы азаматтарын патриоттық тәрбиелеу үдерісін ... ... ... ... мемлекетте азаматтарға патриоттық тәрбие беру
саласында негізгі бір жүйе қалыптастырылған болатын. ... ... ... ... ... ... айналысатын орталықтар және
үйлестіруші кеңестері құрылған болатын. Сонымен қатар, патриоттық тәрбие
берудің ұзақ мерзімді ... және ... ... ... ... ... актілер жүзеге асырылып жатыр.
Патриотизмді қалыптастыру мақсатында ... ... ... ... ... ... етілген.
Патриотизмді қалыптастыруға бағытталған барлық шығармашылық сайыстар,
кештер, көрмелер тек, әкімшілік ... ғана ... ... ... дәстүрлі мәдениет ... ... ... ... қоса ... ... ... асыру барысында инновацялар кең түрде қолданылады. Еңбек ұжымдарының
жұмысы қолданылады. ... ... ... ... ... ... ... дайындай және қайта даярлау бойынша
белсенді жұмыс атқарылып жатыр.
Соған қарамастан, патриотизмді толыққанды ... ... әрі ... ... ... ... ... негізін,
материалдық-техникалық базасын, ... одан әрі ... ... ... ... туындап
отыр. Осы жетілдіруді БАҚ құралдарын және ... ... ... ие ... ... желісін пайдалану жобалары негізінде
асыру ... ... ... және ... - азаматтарды одан әрі патриоттық тәрбиелеу және жетілдіру
болып табылады.
Осы мақсатты жүзеге асыру үшін жолында қойылған міндеттер:
- ... ... ... ... ... қалыптастыру
бағытындамемлекеттік және қоғамдық құрылымдардың ролін арттыру;
- патриотизмді тәрбиелеу жүйесінің толыққанды ... ету ... ... ... ... ... қоғамның әскери борышын орындауға деген сенімін ... ... ... ... ... жаға инновациялық әдістерін енгізу;
- патриоттық тәрбиелеу жұмыстарын ... ... ... ... ... ... әр ... жүзеге асыру үшін нақты жұмыстар жоспары және
механизмдері болу керек. ... ... ... ... ... негізігі механизмдері болып мемлекетті билік институтының,
жергілікті ... ... ... ... бірлестіктердің осы
салада жұмыс істеудің әдістерін және ... ... ... жағы үшін Ресей Федерациясының Үкіметі жанындағы Ресейлік
мемлекеттік тарихи-мәдени ... ... ... ... келеді.
Бағдарламаның негізгі атқарушылары болып ... ... ... ... министрлігі, Ресей Федерациясының мәдениет министрлігі, ... ... ... және ... саясаты министрлігі, Ресей
Федерациясының қорғаныс министрлігі болып ... Олар ... ... ... ... ... бағдарламаларын құрастырады
(бағдарламаны орындау бойынша нақты жұмыстарды көрсетіп, қаражат
көздерін анықтайды);
- Ресей Федерациясының ... ... ... ... ... ... ... асырушылар арасында конкурсты
ұйымдастырып, өткізеді;
- патриотизмді тәрбиелеу бойынша ведомстволық бағдарламаларды жүзеге
асыруды қамтамасыз етеді.
Сонымен ... ... ... ... ... одан ... орындау мақсатында Ресей Федерациясының Президенті В.В. ... ... ... ... ... ... ролін
арттыру мақсатында Президент Әкімшілігі құрылымында ... ... ... құру ... өкімді бекіткен болатын.
Басқарманың негізгі функциялары болып:
- Ресей ... ... ... және басқа да
инициативаларын, патриоттық тәрбиелеу ... ... ... ... қолдауды қамтамасыз ету;
- Ресей Федерациясының және оның субъекттерінің қоғамдық үдерістерін
сараптамалау және ... ... ... ... және ... ... ... сәйкес ақпараттық-сараптамалық
материалдарын дайындау;
- патриоттық тәрбиелеу саласында, ... ... ... ... ... мәдени және білім беру бағдарламаларын
жүзеге асыру бойынша ұсыныстарын дайындау;
- Ресей ... ... және ... Федерациясы
Әкімшілігінің жетекшісіне баяндамаларды дайындау мақсатында орталық ... ... ... ... ... ... және ... Ресей Федерациясының Президенті және ... ... ... қоғамдық бірлестіктердің көшбасшыларымен,
мәдениет және ... ... ... ... ... Ресей Федерациясының Президентіне және ... ... ... ... тиесілі және басқа да өткізілетін шаралар,
кездесулер бойынша олардың қатысу жөнінде ұсыныстарын дайындау;
- Ресей Федерациясы ... ... мен ... ... ... ... ... коммуникациялар
және қоғамдық байланыстар басқармасымен бірлесіп БАҚ-мен патриотизмді
қалыптастыру мақсатында арақатынас жасау бойынша ... ... ... ... Президентінің жыл сайынғы халыққа жолдауына
және Ресей ... ... ... байланысты материалдарды
дайындауға қатысу болып табылады.
2.2 Қазақстан мен ... ... ... ... ... ретінде
Қазіргі уақыт адамдарға көптеген талап қойып, күнделікті тіршіліктің
өзінде талай ... ... ... ... ... ... ... Адам өмірі де әр күні өзгеріп, ілгері дамып ... Ал ... ... уақыттың бастапқы және негізгі жүйесі – ... ... ... азаматтық қоғам дегеніміздің өзін ... ... жеке ... даму деңгейінің маңызды көрінісі ретінде
қарастыруға ... ... ... ... ... ғалымдар арасында екі түрлі
көзқарас бар. ... оны ... ... ... дей келіп,
нарықтық қатынастармен байланыстырады. Екіншілері ондай қоғам белгілері ... ... ... болған дейді.
Азаматтық қоғам идеясы өз бастауын ежелгі мемлекеттерден ... ... ... ... өз ... қазіргі замандағы
мемлекеттердің пайда болуымен байланыстырып келеді. Бұл ... ... ... ... ... ... қоғам Аристотель, Платон еңбектерінде
де қарастырылады. Аристотельдің еңбектерінде азаматтық қоғам негізінде кім
меншікке ие ... сол ... ... де иесі ... ... Сонымен қатар Аристотель мемлекетте заң ... ... ... ... да болмайтыны өз еңбектерінде жиі
айтып отырған.
Кейінірек бұл мәселеге елеулі үлес қосқандар: Т. Гоббс, Ш. Монтескье,
Ж.Ж. Руссо, Т. Пейн және т.б. ... ... ... ... ... ... ... немістің атақты фәлсафашы – Гегель. Оның ойынша,
азаматтық қоғам мемлекеттен ... ... ... ... ... ... институттарды қамтиды. Олардың мақсаты
қоғамның өміршендігін және азаматтық құқықты жүзеге асыруды ... ... ... азаматтық қоғам төрт негізгі элементтен құралады. Ол –
азамат, қоғам, мемлекет және құқық болса, басты ... – адам ... ... ... ... ... Азаматтық қоғамның негізгі
қызметі азаматтың қажеттіліктерін – құқығы мен бостандығын қамтамасыз етуге
бағытталады. Осы ... ... ... ... ... ... және ... қатынастарының жиынтығы демократиялық
ортаны қалыптастыру ... ... ...... өкіметке тәуелсіз жұмыс істейтін және оған
ықпал жасауға қабілетті әлеуметтік қатынастар мен ... ... жеке ... мен ... ... қоғамдастығы.
Азаматтық қоғам негізінде мемлекеттік құрылымнан тыс қалыптасып
отыратын экономикалық-әлеуметтік және мәдени-рухани ... ... ... Ол жеке ... ... ... дамып, өсуін қамтамасыз
етуге жаңа мүмкіндіктерді туғызады. Бұл ... ... ... жеке
өміріне араласуына терең және күрделі шктерді ... ... ... ... ... ... ... байланыстарға басшылық жасаған жерде қалыптасатының айтады [56].
Азаматтық қоғамды iшкi мемлекеттiк ... ... ... ... ... ұйымдасқан әpeкeтi ретiнде де aнықтayғa болады.
Қoғaм мүдделерiне бағытталған азаматтық бастама азаматтық қoғaмның маңызды
белгiсi болып табылады.
Саяси ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық жұмыстарға еркін түрде қатынасуына жағдай жасап, азаматтық
қоғамды ... ... ... ... ... ... мемлекетте адамның дүниежүзілік деңгейде таңылған ережелерге сай
келесі азаматтық құқықтары жүзеге асырылады:
- ұлттық-этникалық, саяси, діни, жастық, жыныстық ... ... да ... бұзушылықтарға жол берілмейді;
- адам өзінің көзқарасы мен рухани мүдделерін өзі ... ... заң ... ... деңгейде қорғалады.
Әрине, теория жағынан бұл түсінікті де анық ... ... ... ... болсақ, азаматтық қоғам даму жолында талай қиыншылықтар
мен кедергілерге кез ... Даму ... ... ... ... қамтамасыз ету белсенділігінің жоғарылығы мен мемлекеттің
қолдауына және халықаралық ... ... ... ... ... атқаратын іс-шаралар жеке тұлғаның және әлеуметтік
топтардың нақты ... ... ... ... қоғам саяси жұмыспен
салыстырғанда көбінесе әлеуметтік мәселелерді алға қойып, оларды ... ... ... Осы ... ... елде ... қоғам дамуына ең
басым ықпал ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттерiне жататын елдерде жағдай
бiршама басқаша. Coңғылары азаматтық бастамалар ... ... ... ... ... ... байланысты азаматтық
бастамаларға күдікпен қарайды.
Азаматтық қoғaмның қалыптасу және даму процесi ... ... ... байланысты.
Үшiншi сектор - бұл өз мақсаттарын мүдделер бойынша клубтарда, кәсiби
одақтарда, әлеуметтiк ... ... icке ... epiктi
азаматтардан құралатын өзiн-өзi басқаратын сектор (деп анықтама беріледі –
Sourcebook on Building Partnerships with Civil Society ... ... ... ... ... ... бола ... «үшiншi
сектор» елдегi қоғамдық-саяси процестердi ары қарай ... ... ... ... азаматтық қоғамның әлеуметтік және саяси институттары
патриоттық, рухани тәрбие берудің негізгі тірегі болып табылады. Сондықтан
да ... ... ... ... ... жөн. Себебі,
олар жеке тұлғаның әлеуметтік кеңістікте ... және ... ... жүзеге асыратын негізгі субъектілер болып табылады. Оларды
келесідей анықтауға болады:
- отбасы;
- жас тұлғаның ... ... ... мектеп, мамандырылған білім беретін орта және жоғары орындары;
- қосымша білім беретін орындар;
- әскери-спорттық клубтар;
- өндірістік ұжымдар;
- бұқаралық ақпарат құралдары;
- патриоттық ... ... ... ... ... діни ... субъектілер патриоттық тәрбиені жүзеге асырған кезде үш ... ... ... ... ... тәрбиелік-білім
потенциалын арттыру, ұйымдастырушы-технологиялық жүзеге асыру функциялары
болып табылады.
1) Қаржылық қамсыздандыру келесі бағыттар бойынша ... ... ... ... ... ескерткіштері, мемлекет
тарихы үшін маңызды, құнды жерлер);
ә) қаржылық-техникалық объектілер ... ... ... алаңдарын және құрылыстарын қамсыздандыру);
б) әдебиет және өнер туындылары;
в) ... ... ... ... потенциалын арттыру функциясына:
а) патриоттық тәрбиені ... ... ... және ... ... болуы;
ә) патриоттық тәрбиені жүзеге асыратын ... ... ... ... ... функциясын жүзеге асыруына жастардың
патриоттық тәрбие саласындағы көптеген қатардағы бағдарламалар кешенін
құрастырып, олардың ... ... ... ... ... ... ... жалпы функциялары келесідей:
a) тұлғаның патриоттық сана сезімін ... жас ... өмір ... ... ... ... ... пайдалану;
б) тұлғаның социомәдени идентификациясын қамтамасыз ету;
в) оның патриоттық сезімдерін қалыптастырудағы қолдау және
оларды ... ... ... ... ... ... пен азаматтың физикалық және рухани ... ... ... ... берудің ... ... ... ... ... ... ... сабақтастығын қамтамасыз
ету;
ә) өз ... ... және ... ... ... сүю ... ... өз отбасының, рудың, тегінің генетикалық шығу тарихын білу
қасиеттерін ... ... өмір ... қамтамасыз ету;
г) Отанды қорғаушылар үшін ... ... ... ... алғашқы профессиоалды бағытталуын жүзеге асыру, еңбеккорлық
қасиеттерін дамытып, болашақ қызмет ету саласы туралы жас тұлғаның ... ... ... ... ... ... мінез-құлқының ассоциалды бағытталуын шектеу;
ә) ұлтшылдық, шовинистік, әлеуметтік алшақтық, ... ... ... ... ... ... ортадағы нашақорлық, маскүнемдік және әлеуметтік
аурулардың таратуына шек қою;
в) әлеуметтік-құндылықтық, профессионалды-өндірістік қызметтегі
сабақтастық дәстүрін кеңейту;
г) тұлғаның даму ... ... ... ... ... ... ... Мектеп, профессионалды білім беретін орта және жоғары орындар:
а) болашақ азамат, өз елінің ... ... ... ... ... ... ... қызмет ету саласының түрлі деңгейлеріне
жастарды тарту;
б) әлеуметтік-бағытталу қызметі аясында ... ... ... ... ... ... ... процесін жүзеге асырады;
г) патриоттық бейнесінің қалыптасуындағы жаңа ... ... ... енгізеді;
ғ) аймақтық ерекшеліктерді және жалпы өзгешелектерді ескеру
негізінде патриоттық тәрбие беру бағдарламаларын құрастырп, ... ... ... берудің әлемдік тәжірибесін жалпылап,
сараптайды;
ж) ... ... ... ... мақсатымен өткізілетін
шараларды қаржылық және әдістемелік қамтамасыз ету;
з) патриоттық ... беру ... ... ... ... мекемелер және басқа ... ... ... ... ұйымдар:
а) жас тұлғаларды Отан алдындағы өзінің азаматтық және әскери борышын
атқаруға бағыттау;
ә) салауатты өмір салтының тәжірибелік маңызын насихаттау;
б) қазіргі замандағы ... ... ... мемлекеттік саясатты
түсіндіріп, дамыту;
в) халықтың батырлық дәстүрлері негізінде ... ... ... ... ... ... ... әскери жоғары оқу орындарына
түсу бағыттарын дамытужы жүзеге асырады.
- Бұқаралық ақпарат құралдары:
а) ... ... ... ... ... және ... ... ұлтшыл, радикалды, экстремистік ұйымдардың насихиттап жүрген
құндалақтарына шек қою;
б) әскери күштерін ... ... ... ... ... ... ... маскүнемдік және әлеуметтік аурулардың таратуына шек
қою;
г) конституциялық құрылымның мызғымастығы жөніндегі, ... ... ... және ... ... аймақтағы аймақтық бағдарламалар ... ... ... ... ... ... ... және патриоттық тәрбиені жүзеге асыратын
субъектілердің қаржылық қамсыздандыруын жүзеге асырады;
б) әлеуметтік сала қызметкерлері және педагог ... ... ... ... ... ... бағдарламалар шеңберінде патриоттық тәрбиені ... ... ... ... ... ... патриоттық тәрбиені берудің жағдайын ... ... ... отырған әлеуметтік ... ... ... ... ... ... Діни ... қалыптастыруды жүзеге асыратын субъектілер мен діни
ұйымдардың арасындағы қарым-қатынас нормативті-құқықтық актілер негізінде
өз ... ... ... ... ... азаматтық, моральдық
тәрбиені, халықтың бұрынғы дәстүрлері, еліміздің жеткен ... ... ... ... ... ... сана сезімін дамытып,
патриоттық тәрбиені береді.
- Үкіметтік емес ұйымдар:
мемлекеттiң демократиялық жүйесi ... ... ... ... ... ... ... азаматтық қoғaм көбiне iлгерi дамып
отырады.
Мемлекеттік емес ұйымдар мен ... ... ... ... аса ... ортақ іс-шаралар (конференциялар, дөңгелек
үстелдер), кеңестік көмек, ортақ жобаларды іске ... ... ... әр ... ... ... қатысуы сияқты ... даму ... жылы ... ... ... 5820 ҮЕҰ, 3340 қоғамдық
қор, 1072 заңды тұлғалар қауымдастығы, 471 этномәдени бірлестік, 3340 ... ... ... ... мен ... ... меншік
нысанындағы 6646 БАҚ тіркелген және жұмыс істейді. ҮЕҰ-лардың ... ... ... ... ... олар: экологиялық – 6%; әскери-
патриоттық – 4%; балалар және жастар – 14%; мәдениет және өнер – ... ... ... – 7%; ... және ... беру – 8%; ... және
гендерлік саясат – 8%; сауықтыру-профилактикалық – 7%; ... ... – 10%; ... ... ... ...... қорғау – 9%; құқық қорғау – 7%; спорттық – 10% ... ... ... ... басым бөлігі тек қағаз жүзінде
ғана бар, олар тек тіркелген ұйымдардың сандық көрсеткіштері ... ... ... емес ... ... жылы ... шамамен 200 мың
адам жұмыс жасады. Олардың 40 мыңы ... ... 50 ... дейіні
уақытша, ерікті негізде 100 мыңнан астам адам жұмыс істейді. ҮЕҰ-ның ... ... 2 ... таяу адам ... ... ... ... қалаларда және аудан орталықтарында орналасып қызмет ... ... ... мемлекеттік емес ұйымдарға қарағанда ... ... ... ... ... ... олардың басқа
да мекемелермен қарым-қатынас ... ... ... ... көп.
Себебі, бүгінгі күні мемлекеттік емес ұйымдар жастардың білім
бағадарламалары, ... ... ... патриотизмді
қалыптастыру бойынша бағдарламаларды жемісті жүзеге асырумен айналысу
керек. Әлемдегі дамыған ... ... ... мемлекеттік емес ұйымдар
саяси өмірдің толыққанды ойыншысы ретінде жұмыс атқарып, ... ... ... Мемлекеттік емес ұйымдар ... ... ... ... ... салаларын қамтып отыр. Соның ішінде
балалар және жастар жұмыстарымен айналысатын ... саны ... ... ... болып келеді. бірақ біздің ... ... ... ... ол ұйымдардың саны емес, бағдарламаларды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын мемлекеттік емес
институттардың жұмысын сараптамалайтын ... ... ... қазіргі таңда патриотизмнің қалыптасыуна үлкен үлес қосатын
институттардың бірі ол, ... ... бұл ... ... ... таңдаған болатын, респонденттердің 16,9% жастар ұйымы, ... ... 7,0% ... ... 5,6% ардагерлер
бірлестіктері, 4,4% әйелдер қозғалыстары жауап нұсқасын таңдаған ... ... ... осы ... емес ... ... ... жолында ерекше көңіл бөлуде [58].
Жоғарыда келтірілген сұрау нәтижелерін 2.3 ... көре ... 2.3 – ... ... өткізілген сұрау
Қоғамның белсенділігі партиялар, қозғалыстар, ұйымдардың жұмысына
қатысуымен анықталады. ... ... ... ... 79%
ешқандай партиялардың, ... ... ... қатарына
кірмейді, 21% ғана қоғамдық белсенділікті таңытады. Олардың ішінен ... ... 1,8% ... ... 2,8% қоғамдық ұйымдар және
1,3% шығармашылық одақтар қатарына кіреді, ... ... ... ... ... ... кіретіні туралы айтқан болатын.
Осы сұрақтар бойынша нәтижелерін 2.4 және 2.5 ... ... 2.4 – ... ... өткізілген сұрау нәтижелері
Сурет 2.5 – Қарағанды облысында өткізілген сұрау нәтижелері
Патриотизмнің ... ... ... ... ... ... сұрақтар
негізінде анықтауға болады. Оларды азаматтардың аймақтын қоғамдық өміріне,
орындалып жатқан ... ... ... ... ... қызығушылық
білдіру негізінде. Яғни, мемлекетте болып отырған жағдайларға әр деңгейдегі
қызығушылығы.
Сұрау нәтижелері негізінде респонденттердің
51,3% саясатқа ... ... ... таңытады. Сұрауға қатысқан
азаматтардың 82,7% үнемі жаңалықтарды қарайды. 73,3% үшін өз ... ... ... мен өзгерістер қызығушылық ... ... ... ... ... ... қатар респонденттердің 5,5% осындай
шараларға ешқашан қатыспайтыны ... ... ... ... ... өміріне қатысудың келесі
формаларының аздығын айқындалған болатын. Яғни, респонденттердің 2,6% ... ... және ... ... ... құралдарында, газет және
журналдарда жариялау жұмыстарына тек 1,2% және телебағдарламаларға ... ... ... Жалпы сұрау нәтижелері негізінде азаматтардың
саяси санасының аз толыққанды дамымағаны туралы қорытынды жасауға болады.
Азаматтық қоғам ... ... ... ... толық атқарып отыр
деп айтуға ерте. Мемлекет өз тарапынан қолдау көрсетуде. ... ... ... ... үшін ... да өз тарапынан белсенділік танытып,
өмірлік құндылықтарды қалыптастыру жолында талай жұмыстарды атқаруы тиіс.
Соңғы ... ... ... ... ... баса ... біраз бастамалар іске асырылуда. «Нұр ... ХД ... ... ... ... ... деңгейге көтеруге арналған іс-
шараларды қолға алуда. Әсіресе, экономикалық дағдарыс кезеңінде ... ... ... ... үшін оң ... ... ... әрине де,
азаматтық қоғамның институты жастар бойында патриотизмді қалыптастырып,
дамуға үлкен әсер ... ... ... ... ... ... мемлекеттерде
азаматтармен толыққанды, тікелей жұмыс жасауда үлкен маңызға айналып отыр.
Себебі, қазіргі дамыған ... ... ... ... ... өзін-өзі еркін түрде көрсету және өз ... ... ... ең ... ... ... ... Ал,
бүгінгі таңда өз мүмкіндіктерін және ... ... ... ... ... жасау негізінде жүзеге асыра алады. Адамдар
өмірінің әлеуметтік-қаржылық саласымен қатар әлеуметтік-мәдени және рухани
құндылықтар ... ... ... ... ... өз қызметінде,
бағдарламаларында қарастырып келеді. Сондықтан бүгінгі күні жастармен жұмыс
жасауда саяси партиялар қызметтері өз ... ... және ... ... ... ... ... керек. Әрине де жастардың
патриотизмін қалыптастыру саяси партиялар институтының ... ... ... ... ... да бүгінгі күні Қазақстандағы саяси партиялар
өзінің бар күшін құқықытық жағынан саналы, өз ... ... ... ... өз ... гүлденуіне еңбек жасайтын, үнемі ... ... ... алға тартатын тұлғаны тәрбиелеудің
кепілі ретінде болу керек.
Осының ... біз ... ... ... ... ... ... санасы жоғары дамыған жастар еліміздегі құндылықтарды сақтап,
саяси тұрақтылықты ... ... ... ретінде болады. Бүгінгі күні
жастардың ... ... ... ... ... білдіретінің және
қандай партиялардың бағыттарын ұстайтынына қатысты, мемлекеттегі жастардың
саяси белсенділігін анықтап, азаматтық ... ... ... тура ... ... сана ... ... бойынша бүгін
Қазақстанда бар партиялар жұмыс атқару керек. ... тек өз елін ... ... оның ... үлес ... ... конституциялық құқықтардың
сақталуындағы және мемлекеттің жалпы мызғымастығының кепілі бола алады.
Алматы қаласы бойынша жастардың саяси партиялар атқаратын ... ... ... ... болады [59].
Кесте 2.1 - Жастардың саяси партиялар қызметіне қарым-қатынасы
|№ ... ... ... ... ... ... |Ең көп |
| | ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
|1 ... ... ... «Ақ жол» |20,2% |4,1% |
|2 ... ... ... ... |6,8% |0,9% |
| ... ... | | |
|3 ... Қазақстандық социал-демократиялық |6,5% |1,5% |
| ... | | |
|4 ... ... ... |5,5% |1,2% |
|5 ... Халықтық коммунистік партиясы |2,5% |1,2% |
|6 ... ... ХДП |37,9% |64,9% |
|7 ... (ДВК) ... Халық партиясы |5,3% |0,9% |
|8 ... ... ... |4,3% |0% |
| ... ... | | |
|9 ... патриоттар партиясы |1,9% |0% ... ... ... |6,3% |0,3% ... ... көрсетілген ешбір партия таңыс емес |3,0% |25,1% ... ... ... ... 64,9% өз ... «Нұр ... ... болатын. Ал басқа партиялар халық алдында өз жұмысын ... ... өз ... ... ... ие бола
алмай жатыр.
«Нұр Отан» ХДП мемлекетті дамытудың барлық салаларын қамтып отыр. Осы
партияның бағдарламалары ... ... жаңа ... сай, ... өз елін ... ар-намысы жоғары жас тұлғаны дайындауға
көп басымдықтарды бөлуде. Әсіресе, жастардың патриотизмін қалыптастыру және
жас тұлғамен барлық ... ... ... ... бағыттарын «Жас Отан»
ЖҚ жүзеге асыруда. Бүгінгі күні ... ... өз ... ... «Жас Отан» ЖҚ бағдарламалары негізінде көрсетіп, жүзеге ... ... бұл ... жастарының патриотизмін қалыптастырудағы азаматтық қоғам
институтының маңыздылығын тағы бір рет көрсетіп отыр.
Сонымен қатар азаматтық қоғам толыққанды жұмыс атқарып отырған ... ... ... жолдарының түрлері анықталу керек. Олар: ... ... мен ... адал атқару, өз елінің патриоты және
белсенді тұлғасы болу формалары ретінде көрініс табады. ... ... ... ... ... формаларының кең тараған түрлерін ... [59, 11 ... 2.2 - ... саяси қатысу формалары
|№ |Жауаптар нұсқасы |% |
|1 ... ... ... және ... адал ... |23,4% |
|2 ... сақтау |16,8% |
|3 ... ... ... ... қатысу |11,5% |
|4 ... ... ... билік органдарына сайлауға қатысу|10,8% |
|5 |жастар қоғамдық бірлестіктерін құру |10,6% |
|6 ... ... ... ... |8,2% |
|7 ... ... арқылы жолдау |4,9% |
|8 ... ... және т.б. ... |4,4% |
|9 ... деңгейлердегі билік органдарына бару |3,% ... ... ... ... | 5,8% ... ... ... формалары арасында ең үлкен пайызы ал, ... ... ... құқықтарын және міндеттерін адал орындау формасын
таңдаған болатын. Ал, ең ... ... ... ... және т.б. ... 4,4%. бұл ... еліміздегі жастардың
азаматтық сананын жоғары деңгейін көрсетеді. Сонымен қатар, мемлекет жүзеге
асырып отырған саяси-экономикалық реформалардың ... ... ... ... ... дамып жатқан мемлекеттің жастары митингтер ... ... өз ... ... ... ... және өз елінің
мақтан тұтатын патриоттық сезімі дамыған азаматы болуға тырысады.
Осыдан саяси партиялардың ... ... ... ... ... ие ... ретінде атқаратын жұмыстың мәнін
айқындауға ... ... ... емес институттардың патриотизмді
қалыптастыру жұмыс сараптамалайтын болсақ, көптеген маңызды жерлерге назар
аударуға тура ... әр ... ... ... өзін ... да ... кейпінде
көретіні барлығына анық. Қандай да болсын саяси көзқарастарға деген өз ойын
білдіреді, саяси ... мүше ... ... ... ең кем ... ... ... қарсы болып өз саяси белсенділігін көрсетеді. Сондықтан
да саяси ... ... ... іс-әрекетінің ажырамас бөлігі ретінде
қабылдауға болады [60].
2012 жылы СПбГПУ жоғары білім беру орнының ... ... ... феноменің түсіну бойынша зерттеу ... [43]. Осы ... ... Ресейдегі жастардың арасында патриотизм
сияқты құбылысына көзқарасын және бүгінгі ... ... ... ... үлес ... ... көруге болады.
Азаматтық қоғамның маңызды институты болып табылатын саяси
партиялардың ... ... ... ... ... ... болатын.
«Сіз өзіңізді саяси және әлеуметтік белсенді азаматтар қатарына жатқызасыз
ба?» деген сұраққа жартысынан кем ... ... ... ... ... ... Респонденттердің 20,25% ғана «ия жатқызамын»,
58% «жоқ, жатқызбаймын» және 21,75% жауап беруге қиналған болатын. Осындай
жауап ... ... ... саяси және әлеуметтік белсенділігін
анықтау барысында, белсенділікті ... ... ... ... Өзін ... және ... ... азаматтарға жатқызатын
респонденттердің 69% БАҚ-мен берілетін жаңалықтарды көру ... ... ... ... 8% ... ... негізінде, 3% саси партияларға
мүшелік негізінде анықтаған ... 2.7 ... ... ... сұрау нәтижелері
Келесі қойылған сұрақ саяси партияларға мүше болу ... ... ... 8% ғана саяси партияларға мүше болғысы
келеді, 72% өзін партия мүшесі ретінде ... және 20% ... ... ... Саяси партияларға кірмеу себебін анықтау барысында,
респонденттердің 35,5% ... ... ... көрсете алатынын, 8,5% өзін
патриот деп санамайтыны негізінде, 22,5% ... және 31% ... ... ... ... ... болатын.
Жоғарыда келтірілген мәліметтер негізінде бүгінгі Ресей қоғамында
жастар арасында саяси партияларға ... ... бар ... көруге
болады, сонымен қатар, жастардың ... ... ... ... ... ... жету сияқты құндылықтар алда тұрғанын көруге
болады.
Сонымен қатар жастардың патриотизмін қалыптастырып, жастарға ... ... ... ... және мектеп, орта және жоғары білім беру
орындары маңызды рөл атқарады. Осының негізінде біз Ресей ... ... ... ... талдау жүргізген болатынбыз.
Жоғарыда келтірілген мәліметтерді 2.7 суретінен көре ... 2.7 ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылып отырған жастардың патриотизмін
қалыптастырып, тәрбиелеуге тоқаталып өтейік.
Ресей ғалымы В. К. ... ... ... патриотизмнің
қалыптасуының маңызды бөлігі ретінде жастардың саяси және ... ... ... ... рухани құндылықтардың
маңыздылығының өсуінде көреді. Өз Отанының дамуына, мемлекеттің ... ... қою ... ғана патриотизмді тәрбиелеуге болады [61].
Ресейдегі «ресейлік ұлттық идеясының» артикуляциясы В. Соловьев,
Н. Ф. Федорова, Ф. М. Достаевский, Н. А. ... ... ... қоғам қайраткерлері және ғалымдардың ... ... ... осы ... еңбектерінде «Орыс идеясының» социомәдени
моделі ретінде көзқарастық позиция орын алуда [62].
Патриотизм ... ... аса ірі үлес ... ... ... М. В. ... А. С. ... Г. П. Федотов,
Г. В. Плеханов және т.б. ... ... ... ... ... ... ажырамас құрамдас бөлігі ретінде
қарастырылады. ... ... ... ... ... және ... ең
маңызды рөл атқарады. Патриотизм Ресей ұлттық идеясының, отандық мәдениет
пен ғылымның ... ... бойы ... ... тәжірибенің
негізгі тірегі. Ол қашан болсын ресей халқының ұлылығынын және батырлықтың
ажырамас ... ... ... ... күні ... ... мемлекеті
алдында XXI ғасырдың жаңа мәнге ие ... ... ... ... ... ... қоғамындағы патриотизм жаңа модель бойынша дамуды
қажет етеді. Оның ... ... ... ... ... жатыр. Себебі, материалды және рухани ... ... ... ... ... ... ресей қоғамының
кризисі батыс үлгідегі құндылықтарға бет бұрумен қатысты болып келеді. ал,
бұл ... ... және ... тұрақсыздыққа алып келеді. бүгінгі күні
посткеңестік Ресейде ... ... ... ... ... ... Ортақ ұжым, қоғамдық және мемлекеттік мүдделер негізінде адам
құқықтарын және бостандықтарын пайдалану ... орын ... ... ... бағыттағы белсенділігі өзінің материалдық және
рухани қажеттіліктерін өтеуге қоғамды көтеріп, ілгері ... ... ... күні Ресейде жүргізіліп жатқан реформалар ... ... алып ... ... ... Себебі, ресей қоғамының
өмір сүру ... және ділі ... ... ... жат және қайшы болып
келеді. сондықтан Ресейде отбасы, үлкендерді сыйлау, өз мемлекетінің жарқын
болашағы үшін негіз бола алатын патриотизм ... ... ... ... ... ... бүкіл әлемде ақпараттық технологиялар дамып отырған
кезде, патриотизмнің қалыптасуына ықпал жасайтын азаматтық қоғамның тағы ... ... ... ол, ... ақпараттар құралдары болып табылады.
Себебі, қазіргі таңда бұқаралық ақпарат құралдары әлемде ... ... ... ... ... қатар, халықтың барлық жас категориядағы
адамдар негізгі ақпараттарды осы билік көзінен алып ... ... және ... ... ... ... құралдарына тікелей
байланысты болып келеді.
Сондықтан да, Қазақстан мен Ресей Федерациясында ... ... ... құралдарының ықпалын анықтау өте өзекті
болып табылады.
TNS Central Asia ... және ... ... ... ... бұқаралық құралдарына жүргізілген
зерттеу бойынша телеарналардың ... ... ... және ең ... және олардың қоғам арасында үлес салмағы анықталған
болатын [63].
Егер телеарналарды қарайтын аудиторияны ... ... онда ... ... ... тарта алған телеарналар қатары келесідей
анықталған:
Кесте 2.3 - Телеарналардағы ай ішінде ... ... ... PPM панель, Казахстан All 6+
|Телеарна |Reach % |
|1 ... ... |89,9 ... |84,9 ... арна |80,6 ... арна |78,7 ... |78,5 ... |73,6 ... Арна |62,4 ... |58,7 ... |56,8 ... |55 ... |43,2 ... |32,5 ... TV |31,2 ... Планета/ Россия (Алма ТВ)|28 |
|Алматы |21,3 ... ТВ ... ТВ) |4,6 ... Мир (Алма ТВ) |4,3 ... ... ТВ) |3,4 ... Мир (Digital TV) |1,8 ... Мир (Icon TV) |1,6 ... ТВ (Digital TV) |1,6 ... ТВ (Icon TV) |1,2 ... ... / ... РТР |0,9 ... TV) | ... ... / ... РТР |0,9 ... TV) | |
| | ... ... ... бірінші позицияларда Еуразия бірінші
телеарнаны, КТК, 31 арна, НТК телеарналарды көруге ... Ал, ... ... бағдарламалары орыс тілінде жүргізіліп, Ресей арналардағы
бағдарламаларын трансляциялаумен ерекшеленетіні ... ай ... ... орта ... үлес ... ... онда ... жоғарыда келтірілген көрсеткіштерді және
аудиторияның басым бөлігін өз көрермендер қатарына қоса алған ... ... 2.4 - Ай ... ... ... орта үлес салмағы
• PPM панель, Казахстан All 6+
|Канал |Shr % |
|1 ... ... |27,65 ... |16,57 ... арна |11,37 ... арна |9,17 ... |8,43 ... |6,75 ... |5,15 ... |3,4 ... Арна |2,71 ... ... ... ... ТВ) |1,92 |
|СТВ |1,9 ... |1,67 ... ТВ ... ТВ) |0,66 ... |0,6 ... Мир ... ТВ) |0,53 ... |0,36 ... TV |0,25 ... Мир (Digital TV) |0,17 ... ТВ (Icon TV) |0,17 ... ... / ... РТР |0,16 ... TV) | ... Мир (Icon TV) |0,14 ... ТВ (Digital TV) |0,12 ... ... / ... РТР ... ... | ... (Алма ТВ) |0,06 ... ... ... ... қатардағы арналар көбінесе
коммерциялық болып табылады, сондықтан да олар рейтингті көтеру мақсатында
басқа ... ... ... ... ... ... «Хабар», «Қазақстан», «Ел арна», «Астана» сияқты ұлттық-мемлекеттік
арналарының үлес ... ең көп ... 5%-ға ғана ... ... ... ... ... рухани-таңымдық
құндылықтарды қалыптастыратын «Патриот», «Жігіт Сұлтаны», «Менің жерім»,
«Ұлт ... ... ... және т.б. бағдарламалар, «Қазақстанды
таңыту» телевизиялық жобалары көрермендерге жол ... ... ... ... ... «Айтуға оңай», «Толағай: отбасылар
сайысы», «Ауыл тілі» арнайы жобасы ... ... ... ... ... қосып отыр. Бұл бағдарламалар біздің ... ... ... ... ... ... та, осы ... қарау саласында рейтингі төмен болып келеді,
бұл әрине ... ... ... ... ... ... ... біздің қоғамды, соның ішінде, әсіресе жастарды ... ... ... ... және ... сай ... ... жүзеге асыруға болады. Сонымен қатар, барлық салаларда қазіргі заман
идеалдарын, яғни, мақтан тұта ... ... ... жолы және ... ... өз ... үшін ... жатқан еңбегі негізінде, идеалдарды
қарастыру қажеттілігі туындап отырғаны айдан анық.
Егер Ресей ... ... ... ... ... ... ... 2012 жылы СПбГПУ ... ... беру ... ... ... патриотизм феноменің түсіну бойынша
зерттеу нәтижелерін қарастыруға тура келеді.
Ресей қоғамында жастардың жасына ... ... ... ... ... ... ... аңғаруға болады.
Қазіргі таңда Ресейде билік үшін ... ... ... күресі жөнінде
ақпаратты жастардың басым бөлігі бұқаралық ... ... ... ... алатыны мәлім.
Респонденттерге «Сіз патриотизм құбылысы жөнінде материалдарды қандай
ақпарат ... ... ... ... қойылған болатын. Осы сұраққа
бірінші орында 89% Интернет, 42% телеарналардан, 42% деректі фильмдерінен,
41% ... ... 36% ... ... 32% журналдар, 29%
отбасынан, 20% радио арналарынан, 20% достарынан, 13% ... ... ... 6% ... ... ... ... болатын.
Жоғарыда келтірілген мәліметтер негізінде қоғамның басым бөлігі
ақпараттық технологиялар дамыған ... ... және ... сүйініп, азаматттылық-патриоттық бағытын қалыптастыратынын
көруге болады. Сұраққа жауап нәтижелерін ... ... ... болады:
Сурет 2.8 Студенттер арасында өткізілген сұрау нәтижелері
Бұқаралық ақпарат құралдарының патриотизмді қалыптастырудың бірден
бір маңызды азаматтық қоғам ... ... ... ... ... ... ... жұмысын одан әрі дамыту ... ... ... ... ... ... әскери тарихи-
мәдени орталық және Халықаралық баспа-клубы бірлесіп «Ресейліктер санасында
және отандық бұқаралық ақпарат ... ... ... ... атты ... конференцияны өткізген болатын.
Осы ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасының жүзеге
асуындағы бұқаралық ақпарат құралдарының ролін ... ... ... ... ... ... ... өткізілген
болатын.
Конференция алдында арнайы «Ресейліктер санасында және ... ... ... ... ... ... тұжырымдамалар»
сараптамалық баяндама дайындалған болатын. Осы ... ... ... ... ... болатын.
Баяндаманы дайындау барысында авторлар ... ... ... ... ... ... қалыптастыруда Бұқаралық
ақпарат құралдарының жұмысын нақты ... ... ... ... деңгейін көрсету мақсатын қойған болатын.
Конференция тақырыптары үш ... ... ... ... ... әскери салаға байланысты болды, яғни, Ұлы Отан ... ... ... ... ресей әскерінің жағдайы.
Екінші бөлім ... ... ... ... ... ... және
адамдарға арналған болатын, яғни, театр және кинематораф жаңалықтары, ресей
спортшылардың жетістіктері, замандастар аттары. Үшінші ... ... ... институттарына байланысты болды, осында отбасы,
мектеп, шіркеу сияқты институттар көрсетілген болатын. Сонымен қатар, Ресей
бұқаралық ... ... ... ұсынылған болатын. БАҚ-мен
мемлекеттік органдар құрылымының патриотизмді тәрбиелеудегі ролі ... ... ... ... ... қарастырылған
болатын.
Баяндаманың маңызды құжаты ретінде «Патриотизм туралы меморандум»
болып ... Оның ... және ... ... ... ... қалыптастыруда ролін дұрыс анықтауға бағыт
беруге көзделген.
Осының ... ... ... ... ... ... қалыптастыру институты ретінде маңыздылығын байқауға болады.
Сонымен ... ... мен ... осы ... ... ... ... және кем тұстарын салыстырмалы талдау негізінде анық
көрініп тұрғанын аңғаруға болады.
Қазақстан мен ... ... ... тәжірибесін
қарастырғанымен қатар, бүгінгі таңда дамыған мемлекеттер қатарына кіретін
басқа да ... осы ... ... ... ... жұмыстарын
қарастырған жөн. Себебі, осы мемлекеттерде азаматтық ... ... ... ... ... тәрбиелеу процессін бақылауда
ұстап, патриотизм бүгінгі күні мемлекеттің барлық ... ... ... ... қарастырылумен қатар, мемлекеттің ішікі
жағдайында болсын, халықаралық сахнада ... ... ... ... ... ... құралы ретінде таңылып отыр.
АҚШ-тағы жастардың бойында патриотизмді қалыптастыру тәжірибесі ... және ... ... ... ... Патриоттық тәрбиелеу -
патриоттық сананы ... және ... ... ... ... ... ... жастардың патриотизмін
қалыптастырудың ... ... ... ... әскери күштердің
негізінде көрінісін табады. Әскери күштер қоғамның бір бөлігі ... ... ... ... ... ... ... патриоттық тәрбиелеу негізінде ұстанатын түсініктер, АҚШ
патриоттық тәрбиелеу жүйесінде «саяси білім ... ... ... ... жеке құрамын патриоттық тәрбиелеуде мүдделердің толыққанды үйлесуі
талап етіледі. Осы мүдделер былай орналасуы керек:
- АҚШ мемлекет сияқты;
- АҚШ әскери ... өз ... ... ... негізінде американың әр
азаматының ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне
қойылған. Ең маңызды мақсат болып ... ... ... ... ... ... ең ... формасы» дамып отырған
мемлекетте туып, оның азаматы атанғаны үшін, АҚШ әскери күштеріне ... ... ... ... негізінде, жастардың патриотизмін
қалыптастырып, дамытады. ... ... ... моральдік рухын
құрастыру бағытын асыруда патриотизмді қалыптастыру ... ... ... ... элементтер кіреді:
- жеке құрамның өз елі және әскери ... үшін ... ... ... ... әділеттілік және адалдықдықты тәрбиелеу;
- солдаттар мен офицерлерде корпоративті рухты қалыптастыру;
- әскери қызметті кең түрде жарнамалау [65].
Осыдан көретініміз ол ... ... ... ... ... өз ... қасиеттілігін түсініп, ол үшін жан тәнімен еңбек
етуге тәрбиелейді. Тек ұлттық рухы жоғары қоғам мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... сөзсіз.
АҚШ-тағы патриотизмді тәрбиелеудің тағы бір ажырамас бөлігі ретінде
мектеп ... ... ... ... жеке ... ... қалыптастырады. Ал, өз орнын тауып алған тұлға өз бойында рухани
қасиеттерді дамыта бастайды. ... ... ... ... ... ... ... сақтаудың негізгі факторына айналады.
Осындай американдық оқушылардың саяси әлеуметтену процесін жүзеге ... ... ... ... ... ... болып табылады. Осы қызметті
жүзеге асыру барысында үш негізгі бағыттар қалыптасқан:
1) экономикалық - ... ... оқу- оқу ... ... ...... ... зерттеу болып табылады [66].
Міне, американдық мектептегі оқушылардың патриотизмін қалыптастыру
осындай қызметтер және ... ... ... ... ... де, ... ... бақылауда болған кезде олардың жеке қасиеттері
дамып, олар ... ... ... қосылатыны сөзсіз. Сондықтан
патриотизмді ... ... ... мектеп, орта және
жоғары оқу орындары өзінің білім жүйесін ... ... ... ... қызметтерін енгізіп отырады.
Сурет 2.9 Орта мектептегі «Гайденс» қызмет бөлімінің ... ... ... ... үлкен назар аударылып
отырады. ... Дж. ... ... ... ... ... тәрбиелеуге бағытталып өз ішінде үш аспектісін үйлестіру
керек еді – рухани тәрбие, білім және дене ... ... ... ... ... қалыптасып, өмір бойы адам бойында орнын тауып отырады.
Ұлыбританияда жеке ... өте ... ... ие. ... олардың
қабырғаларында елінің элитасы оқып, даярланған болатын. Осындай қоғамдық
мектептерде азаматтық тәрбие берудің тиімді ... ... ... ... ... ... ... осындай мектептегі азаматтық қоғам институтын
дамытуға қосатын бастамалары негізінде болашақ мемлекеттік және ... ... ... ... Осындай қоғамдық мектептер ұрпақтар
сабақтастығын қамтамасыз етіп, жастарды ... ... және ... ... ... ... алғанда ағылшындықтардың басқа халықтарға қарағанда моральді-
этикалық мәселерге көзқарасы басқаша болып келеді. ... олар ... ... мәнге ие салаларды тәжірибелік жағынан қарастырып ... ... ...... ... ... ... мінезін
қояды. Оның мінезін қоғамдағы іс-әрекеттеріне сай анықтайды. Ал, бұл әрине
отбасылық тәрбиеге және оған ... ... ... ... ... Ұлыбританиядағы жастардың патриотизмін қалыптастыру
субъектілерінің бірі болып табылатын отбасылық ... ... ... ... ... ... басқалардан жабық болса, Британдық ... ... де ... ... отбасы мүшелері үшін жабық болып келеді. ... ... ... жаны – оның ... ... ... ... та
ағылшындықтар өз балаларын қоғамнан алшақтатпайды. Олар балаларды қоғамның
толыққанды мүшесі болуға ... ... ... ... ... бастап, оларда рухани және әлеуметтік ... ... ... ... ерте ... ... ... өзін өзіне
жауап бере алатын тұлға ... ... ... ... ол ... тұрақты мүшесіне айналады. Ал, бұл патриотизмді қалыптастырудың
платформасы болып келеді.
Міне, патриотизмді ... ... ... ... ... ... ... берудің
ерекшеліктерін және жолдарын анықтайық.
Қазақстандық жастардың ... ... ... дамуының
барлық салаларының тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... келтірілген саяси және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... дамуына оң үлес
қосатыны ... ... ... ... ... ... ... мұра, тіл, отбасы, әділеттілік, тәртіп, мұсылман
этикасының құндылықтары анықталды. Қазақстандықтардың ... ... ... да ... танымал болып табылады.
Сонымен қатар бір уақытта қазіргі қазақстандықтардың құндылықтар
жүйесіне әлі ... ... ... ... ... ... ықпал етіп келетіні
анықталды. Сондықтан біздің ойымызша, кеңес дәуірінде адамдарда қалыптасқан
негізгі құндылықтар мен ... ... ... ұлттық идеяны қалыптастыруда
ескеріле алатын еді. Бұл: әлеуметтік әділеттілік пен әлеуметтік кепілдіктер
идеясы, ортақ социмәдени ... ... ... және ... ... ... ... халықтардың одағы идеясы,
тұлғалық бірлік пен ... әл ... ... ... қалыптастырудың негізгі бағыттары болып:
рухани-таңымдық, әскери-патриоттық, ... ... ... ... ... білім беру болып табылады.
сонымен қатар осы бағыттарды ең тиімді асыратын жолдар ... ... ... ... ... ... ... беру істері жастар
ұйымдары (ЖҰ) және студенттердің ... ... (СҚБ) ... жүзеге асады.
Осының негізінде Я. Н. Оспанова ЖҰ және СҚБ іс-әрекеттердің аясына
өзінің класификациясын ... Оның ... ... осындай түрде
келеді:
1) Патриотизм принципі:
- жас ұрпақтың өмір сүрудің ұлттық сананы қалыптастыру;
- азаматтық қасиеттерді және ... ... ... ... өзінің патриоттық мүдделері негізінде еркін түрде ұйымдарды
таңдау;
- ұйымдарға еркін түрде кіру және шығу құқықтары.
3. Толеранттылық принципі:
- пікірлер ... ... ... ... ұйымдарға, өмір салтына шыдамдылықпен
қарау.
4. Гуманизм принципі:
- әлеуметтік-саяси маңызды істі анықтау;
- махаббат, қайырымдылық, мейірімділік сияқты гуманизм ... ... ... ... қазақстандық азаматтың моральдік принципін, ділін,
интеллигентілікті және құндылықтар ... ... ... принципі:
-патриоттық тәрбие берудегі процесінде әрбір жас ... ... ... бәсекелестік принципі:
- әлеуметтік және профессионалды мобильділік қасиетіне ие
тұлғаны тәрбиелеу, ... ... ... ... Н. ... ... тәрбиесі процесін сараптау
негізінде жасөспірімдер және жастардың патриоттық тәрбие берудің бағыттарын
анықтайды (ҚОСЫМША Б)
Я. Н. ... ... бұл ... ... ... ... ... процесінің ерекшеліктерін және жолдарын
көруге болады. Сонымен қатар ... ... ... ... білу және құрметтеу анықтайды деген қағидалар да осы ... ... тек өз ... ... ... ... ... қоғамның
шынайы мүшесі бола алады. Өз тілін білу әр ел азаматының міндеті және адами
борышы болып табылады. тек осы жағдайда ... ... ... ... дами ... және ... ... қоғамында тіл мәселесі
маңызды рөл атқарады. Әсіресе бұл мәселе қазіргі өтпелі ... ... ... Қай ... ... өзінің ұлт болып қалыптасуы, сақталуы
және дамуы үшін өз ... ... ... Тіл ... әр ... ... ... ұлтына деген сүйіспеншілік, патриотизм ... ... ... да осы ... ... байланысты [68].
Қазақстан халықтары Ассамблеясының XII-ші сессиясында Елбасымыз Н. Ә.
Назарбаев «Өз Отанының патриоты болу – бұл Қазақстанды өз ... ... ... ... ... ... ... – мемлекеттік
тіл мәселесі. Мемлекеттік тіл – бұл Отан бастау алатын ту, елтаңба, ... дәл ... ... Және ол ... ... ... біріктіруі тиіс»
деп мемлекеттік тілдің ... ... ... ... бірі ... нақтылады [69].
Ұлттық идеяның қозғаушы күші Жастар екендігін мойындай келе, бүгінгі
қазақ жастарының көпшілігі ана ... ... ... ... ... ... ескеретін болсақ, онда біздің тіліміз ... ... ... қиын ... ... ... мүмкін, яғни
біздің ұлттық рухымыздың потенциалды қарсыласы мен жауы өз ... ... ... ... ... ең кезек күттірмейтін
проблемамыздың бірі - ол ... ... ... кең ... ана ... қастерлеу, ар-намысын ояту аясында тәрбиелік іс-шараларын ... ... идея ... ... ... ... ... ұлт
өкілдеріне ауқымды, кең ... ... ... күш ... ... өмір ... Тоталитарлық режимнің заңдары немесе
күштеп идеология қалыптастыру бүгінгі демократиялық қоғамның принциптеріне
қайшы екендігін ... ... онда ... ... ... ... жедел түрде көңіл бөлуіміз керек. Ең бастысы патриотизмді тәрбиелеу.
Ана сүтімен келген тілін қастерлемейтін қазақ ... ... ... жанашыры болмақ? Сондықтан тілді үйренуге қажеттілікті туғызу ... ... ... ... ... ... ... тіл ретінде кең көлемде дамуына, ана ... ... ел ... ... ... үшін де ұлт мәселесі жуықтағы келешекте күн тәртібінен
түспейді. Себебі, ... ... ... ... ... ... ... Алдымен олар титулды ұлт болып отырған қазақ ұлты
өмірімен байланысты. ... ұлты ... ел ... да ... ана тілін, мәдени
құндылықтанын, тарихи санасы мен ділін өз дәрежесінде дамыта алмай келді.
Осылай бола берсе міндетті түрде ... ... ... ... ... ... қалыпты дамуы жолына көптеген
жасанды бөгеттер қойылуда. Тәуелсіз ел ... соң ... ... ... өздігінен, біртіндеп шешілді деген психологиялық ахуал
қалыптасуда. ... ... ... ... ұлттық мазмұнын
сақтайтын құндылықтардың көмескіленуіне жол берілуде. Әсіресе, ... ... ... ... ... ... ... тіл
тағдырына қазақ этносының тарихи аренада сақталуы мен өмір ... ... ... ... қалуда.
Сондықтан қазіргі жаһандану уақытында ұлт болып жоғалып кетпеу үшін,
мемлекеттік тілді қастерлеу әр саналы, дамыған ... ... ... ... тіл – бұл Отан ... ... ту, ... әнұран
секілді дәл сондай нышан. Және ол елдің барша азаматтарын біріктіруі тиіс.
Ол кез ... ... ұлт ... өзегі болып табылатыны жақсы
мәлім. Әлемде көп ұлтты елдер аз ... ... ... ... ... алып ... Олар ... және бұл елдерге көптеген
эмигранттар келіп жатады. Бұл мемлекеттерде мемлекеттік тілді білмей өмір
сүруге және жұмыс ... бола ма? ... ... бұл ... ... саясаттандырушылыққа ұрынбадық, тіл
проблемасын ел халқының тілдік сұраныстарын ескере отырып, ... ... ... келеміз.
Егер Тіл туралы алғашқы Заң ... 17 жыл ... 1989 ... ал ... ... іс ... 16 өңірдің тіпті жартысы
да көшірілмегенін еске түсірсек, біздің елдегі қазақ тілінің шынайы ... бола ... ... ... ... ... тағы да ... қысым
жасауды емес, орыс ... ... оны ... және ... ... ... ... айтайық, мемлекеттік тілді дамыту
бағдарламасын жүзеге асыру жақсартуды қажет етеді.
Солай болса - дағы , ... ... ... ... ... ... мен ... түсінушілік бар. Мен мұндай пікірді мынадай
жәйтке байланысты айтып отырмын. Өңірлерде болғанда мен қазақ ұлтынан ... ... ... өте ... ... жиі көріп жүрмін. Оларға барлық
жерде қолдау білдіріп, назардан тыс қалдырмау ... ... ... ... мектептерге балаларын әр түрлі ұлттың ата-аналары беруде. Мемлекеттік
тілге ... ... ең ... оң ... осы емес ... сондай-ақ тілдер жөніндегі бағдарламаны қайта қарап,
мектептерге, мекемелерге ... ... ... ... ... ... жөнінде айтарлықтай қолдау көрсетуі керек. Қазақ тілі
оқытушыларын даярлауға және ... ... ... ... назар
аудару қажет.
Мемлекеттік тілді үйрену курстарын ұйымдастыру жөніндегі орыс және
славян бірлестіктерінің қазіргі бар ... оң ... ... қолдау көрсеткен жөн. Бұл бастамаға басқа да ... ... ... ... ... еді. Ал бүгінде қазақ тілінің
барынша жақтаушысы болып ... мен мұны ... ... ... ... ... ұсынамын.
Әрі қарай, бізге кейбір пәндерді мектепте оқыту бір ... ... де, орыс ... де ... ... ойласу керек. Бұл біздің
бүкіл білім беру ... үшін жаңа ... оны ... ... ... ... ... зерттеу керек. Бірақ та келіңіздер, жағдайға басқа ... ... 1992 жылы 1-ші ... ... 21 ... ... Егер ... кезге дейін іс жүзінде қазақ тілін білмесе, оларды қалай оқытыпты және
мемлекеттік тілді білуге деген талап қандай болыпты? Тағы да 10 жыл ... ... біз ... алу және ... ... бөлінген жастарды
алатын боламыз. Мен аға ... ... ... күштеп үйренуге
мәжбүрлеуге болмайтыны туралы талай рет айттым. Қазір де сол ... ... ... мынаны білуге тиіс: мемлекеттік тілді
білмейінше, мемлекеттік органдарда, қызмет көрсету саласында, құқық қорғау
органдарында немесе сот ... ... ... ... ... ... ... сұрақтарға сол тілде жауап беруге тура келеді. Уақыт бар,
мүмкіндік бар, мемлекеттің қолдауы бар – өз функцияларыңды ... ... ... үшін тілді үйрену керек. Бұл – әбден қалыпты және ... ... ... біріктірудің аса маңызды факторы ретінде
мемлекеттік тілді одан әрі дамыту үшін барлық күш-жігерімізді ... Және ... ... ... ... ... ғылым мен осы
заманғы технологиялардың, ал нарықтық қазақ тілінің тіпті де ... ... ... Бұл – ... ... ... ... проблемаларды
кешенді түрде зерттеп, шара қабылдауы тиіс [70].
Қазақстанда қазақ рухы ... ... ашық және ... ... тұруы қажет. Ұлттық құндылықтарды ... ... ... ... бірінші кезекте шығару, әкімшілік
қызметі, финанс жұмысы және ... ... ... ... ... ұлтының» жаңа, екінші тынысын ашуға болады. Елдегі реисламизация
үрдісі, білім мен ... ... ... ... ... ... мен
мектептердің қазақ тілінде қызмет етуі ... ... ... ... келешегіне деген сенімдейді нықтайды. Ұлт ... ... ... және ... келісімді, өзара татулықты нығайту
мақсаттары құптарлық. Осындай әлеуметтік этникалық тыныштықты қазақ ұлтының
тілдік, мәдени, рухани және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге болады.
Қазақстан патриоты, ең алдымен Қазақстан ... ... ... ... ... ... Tеңгесін, мемлекеттiк тiлiн ерекше ... ... ... ... шын ниетiмен қадырлеуi қажет және басқалардан да
осыны талап eтyi керек. Жалпы мемлекеттiк рәмiздер мен заңға ... ... ... ... өмip ... айналған дәстүр.
Себебі, өз тілін, ділін, ... ... ... ... ... ... ... болады. Бір жағынан ... ... ... ... жоқ, ... басқа жағынан алғанда өз тілін, халқын
сүйетін азаматтар патриот деп аталады. Ал, ... ... ... және ... ... қатысып, өз мүмкіндіктерін
шектемей, көрсетіп, ... ... ... ... үлес қосады.
Осының негізінде жастардың патриотизмін қалыптастырудағы азаматтық
қоғам институтының рөлін анықтауға бағытталған SWOT талдауын жүргізуге ... Осы SWOT ... ... ... патриотизмін қалыптастырудағы
азаматтық қоғам институтының жағымды, жағымсыз жақтары анықталынып, негізгі
қауіптер ... ... ... қоғам институттары негізінде
жастардың патриотизмін ... ... ... ... ... ... ... институтының
рөлін анықтауға бағытталған SWOT талдауы төменде келтірілген.
Төменде келтірілген мемлекет ... ... ... ... асыратын саяси және әлеуметтік ... күні ... ... ... ... ... ... саяси тұрақтылықты сақтаудың ... ... ... ... институты болып табылатынын айқындадық. Келтірілген SWOT
талдауы негізінде патриотизмді ... ... ... ... ... ... ... институты дамыған елде
жастар өз мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ... өз ... тауып алуға маңызды үлес қосатынына күмән
туғызбайды. Сондықтан да Қазақстандағы жастардың ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз етуде азаматтық қоғам
институтының маңызды рөлін ... ... ... ... ... ... |
|- Азаматтық қоғам|- Жастар арасында |- ... ... | - ... емес ... ... ... ... жұмысы |
|қызметі ... ... ... ... ... ... |үрдісі |қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... |
|қалыптастыру ... ... ... өз |- ... ... |мүмкін (ұлтшылдықтың |мемлекетінің, ... ... ... шыққан түріне,|халқының, |демократиялық |
|- патриоттық ... ... кері ... ... ... жоғары |бағыттарда дамуына |дәстүрлік ... ... ... ... ... т.б.). ... |- жастар бойында өз|
|азаматтық қоғам |пікірлердің ... ... ... |әралуандығы |- ... ... ... ... ... |ақпарат |жауапкершілік ... ... ... алып |көздері, |сезімі пайда болып,|
|- нарықтық ... ... ... сана ... | ... т.б. ... ... | ... |- ... ... |
|сай жастарды | ... ... ... | ... кері |партияларға кіру, |
|қабілетті тұлға | ... ... ... ... ... | ... |жастар ұйымдарының |
|қалыптастырады; | ... ... болу және |
|- ... | | |т.б. ) ... ... | | |- ... ... | | ... ... ... | | ... ... |
|патриотизмнің | | ... ... алып | | ... жаңа ... | | ... сай ... |
|- ... | | ... ... | | |- ... ... ... ... | ... өз ... | | ... |
|негізі болып | | ... ... | | ... ... |
|демократиялық | | ... ... ... | | ... ... | | ... дамыту|
| | | ... ... |
| | | ... ... күні ... ... және жалпы ғылымның зерттеу объектісі
ретінде патриотизм ... ең ... ... алып ... ... ... қалыптастырудың негізгі концептуалды негіздерін қарастыру
өзекті болып табылады. Тек өз ... ... ... ... ... ... еліміздің болашақта дамуына үлес қосып, қоғамның және еліміздің саяси
тұрақтылығын қамтамасыз ете алады. Осының ... ... ... ... ... ... қалыптастыру үрдісін дамыту керек.
Әрбір ел өз тарихы аясында рухани-психологиялық қасиеттерді жаңғырту,
нарықтық мінез-құлықты қалыптастыру ... ... ... бір ... ... ... отанға деген сүйіспеншілік
арқылы әлеуметтік рухани – патриотизм қажеттіліктерін қалыптастыру ... ... ... - бұл ... сүю, сол ... ... сүю, ... сенімін құрметтеу. Бұл еліңнің мәдени құндылықтарын танып
білуден басталады. Нәресте кезіңнен бастап ... ... ... жырында
тәрбиелену, сол елдің шаңында аунап, жерінде қунау, ... ... ... қорғау және келер ұрпаққа сеніммен тапсыру біздің
негізгі, әрі жауапты міндеттеріміздің бірі ... ... Ол ... ... ... ... ... сүйіспеншілігі, сол елдің перзенті
болғандықтан, сол елге деген қарызыңды абыроймен іске ... және ... ... өзіңнің ісіңнен өнеге алатындай сүйсіндіре білу, сол елдің
әр талына, ... ... ... ... және ... ... ... қалауы, жаныңның ұғынуы, бір сөзбен айтқанда сүйіспеншілік.
Бүгінгі күні патриот болу қасиетті ана тілін, халқының ұрпақтар бойы
қалыптасқан ділін, мәдени-тарихи ... мен ... ... ... оларды жаңа заманға сай дамытып, атқарып жатқан ... өз ... ... ... тұлға деп түсінуге болады. ... ... ғана ... ... өзi кең ... ... ... ұлттар мен ұлыстардың барлығына тең ... ... ... ... ... ... санасынан құралады. Қазақстан
Республикасын мекен еткен, дәм-тұзымызды ... ... ... ... ... немic, еврей, т.б. ұлт өкiлдерiнiң "Менiң Қазақстаным!" ... ... ... ... ... биiк ... тербиелеп
жеткiзу мiндетi тұр.
Сонымен қатар мемлекетiмiздiң қарышты қадаммен алға басуының басты
факторларының бiрi болып табылатын ... ... ... ... ... ... жалпыхалықтық тұрақтылық пен
бiрлiктi сақтау ... ... ... азаматтың ұранына, мақсатына
айналуы керек. Әрбір елдің ... осы ... ... ... ... білімдерін және рухани қасиеттерін салу ... ... ... ... өміріне қатысты емес, еңбіріншіден қазіргі
нарықтық қатынастар, адамның жеке көзқарасын, мүмкіндіктерін және ... ... ... ... ... ... білімнің
жоғары деңгейі, азаматтың құқықтық санасы қалыптасу деңгейі негізінде
көрініс табады. Ал, бұл ... ... ... тұрақтылығын
қамтамасыз етудегі негізгі тірегі болатыны сөзсіз.
Патриотизмнің қалыптасуын зерттеу тек Қазақстан мен Ресей қоғамы
шеңберінде ... ... ... күні ... ... ... негізгі
тірегі болап рухани-таңымдық құндылықтар болып табылады. Себебі, тек
материалдық құндылықтар ... ... даму ... ... ... заманда патриотизм рухани құндылықтар қатарына жатқанымен
қатар, саяси, әлеуметтік, экономикалық және ... да ... жаңа ... ... жатқан күрделі, әрі терең құбылыс болып табылады. Бұған дәлел
ретінде Қазақстан Республикасының Президенті, ... Н. Ә. ... 2050» ... ... ... жаңа ... бағыты» деп
аталатын Қазақстан халқына жолдауында жаңа қазақстандық патриотизм идеясын
ұсынылу болып табылады.
Қорыта айтқанда, еліміздің Президенті Н. Ә. ... ... ... ... ... міндеттеріміздің бірі «қазақстандық патриотизм»
ұғымын қалыптастыру, әр адамның бойында мемлекетімізге, оның бай, ... ... ... бар ... ... ... тудыратын істер
жүйесін негіздеу қажет.
... Әр адам бала кезінен Қазақстан менің Отаным, ол менің ... ... ... оның ... ... мен де жауаптымын деген
қарапайым ойды қалыптастыру ... - ... ... ... адамның бойында
қалыптасуы керек.
Сонымен қатар қоғамдағы патриотизмді қалыптастыру үрдісі толыққанды
мемлекеттің қолдауын табу ... ... ... ... қоғам
елімізде саяси-экономикалық реформаларын жүзеге асырып, қоғамымыздың
азаматтық-құқықтық жағынан ... ... ... ... ... ... ... болады.
Патриотизм әрбір қоғам мүшесінің, әрбір ұлт өкілінің, әрбір ... ... қаны ... ... еліне, жұртына, туған Отанына деген
ерекше сүйіспеншілік сезімі екені белгілі. Патриот болу өз ұлтын, ... ... ... ... өмір ... терең біліп, ерекше
қастерлеу, құрметпен қараудан басталады. Патриотизм жайғана ... ғана ... Ол ... іс-әрекет. Өз жұртының «отына күйіп, суығына
тоңу». Отанның, ... өсіп ... үшін ... жауапкершілікті
мойынға алып, бел шешіп, білек сыбанып, тер төгу.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Ерғали И. Е. Философия как ... ... / под. ... С. ...... ... государственной службы при
Президенте РК, 2003. –283 ... ... И. А. Путь ... ... // Путь к ... Соч. ... Эксмо-Пресс, 1998. – 912 с.
3 Бердяев Н. А. Спасение и творчество (Два понимания христианства) //
Русская философия, ... XIX - ... XX ... – СПб, 1993. – С. ... ... З. ... ... доска (Господство Америки и его
геостратегические ... – М.: ... ... 1998. – ... В. Л. ... как инициатор развития общества» //
Общественные науки и современность. – 2007. - №2. – С. 69
6 ... М. ... ... Нации. Размышления об истоках и
природе национальной общности. – М., 1998. – С. 37.
7 ... А. ... ... идеи Руси ...... – 2002. - №3 – С. ... Есім Ғ. ... ұлтшылдығы // Егемен Қазақстан. – 2007, 31қаңтар (№24-
27). – С.5
9 Абдуллина А. ... ... ... // ... ... в ... – 2003. – №2. – С. ... Байтурсынов А. Благословение // Несипбайкызы У. Казахская
литература: Учебник - ... для 10-11 кл. ... ...... 2001. – С. 133-134.
11. Букейхан А. К годовщине киргизкой газеты «Казах» – Кн. 1 ...... - ... Өлке, 2002. – С. 145.
12 Кунаев Д. А. В ... ... ... и наслаждение //
Мегаполис. – 2002, 10 ... – С. 5
13 ... Н. А. ... священного русского царства: Публицистика
1914-1922 / ... ... ... ... ... ... ... - М.: Астрель, 2007. – 1179 С.
14 Елубай С. Біткен іс бір ... ... - ... ... // ... ... - Алматы, 2007, 2 қаңтар. - ссссссссс
15 Назарбаев Н. Ә. «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» // ... ... – 2007, 1 ... – Б. 1
16 Айталиев А. Патриотизм. Идеология. Какими они должны быть? //
Мысль. – 1995. - №7. – С. ... ... М. ... ... ... // Саясат. –
2007. - №8.– 54 б.
18 Иватова Л. М., Қайдарова Ә. С. Ұлттық идея: ... ... ... // ... хабаршысы. – 2009. - №2 (33). – ... ... Е. ... ... ... құтқарады // Ақтөбе газетінің
ресми сайты www.aktobegazeti.kz
20 Концепция формирования государственной ... ... ... ... ... РК 23 мая 1996 года №2995 //
Казахстанская правда. - 1996, 29 мая.
21 Дашдамиров А.Ф. ... и ... - ... Элм, 1976. - 143-145 ... ... М. Н., ... М. Официальные и неофицальные
символы казахской государственности и их роль в ... ... и ... ... // ... 2007. - №1. - ... ... Н. Ә. Қоғамдық келісім – ... ... ... - Алматы, 1997. - 5б.
24 Хмелевский В. А. К вопросу о происхождении и развитии ... - М., 1948. – 76 ... ... С. В. ... в социокультурном развитии личности: Дис.
канд. филос. наук. – Екатеринбург, 2005. – 194 ... ... Э. ... ... – М.: АСТ, 1999. –С. ... ... Республикасының ...... Ә. ... ... ... ... жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы» 14.12.2012
// Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты www.akorda.kz
28 «Жас ... ... ... және ... ... туралы ереже
// Жас ұлан әлеуметтік желісі www.zhasulan.kz
29 Назарбаев Н. «Қазақстанның әлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға ... ... ... 20 ... ... дәрісі // «Егемен Қазақстан»
газетінің ресми сайты www.egemen.kz
30 Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың 1993 жылғы
5 ... № 1394 ... ... ... стипендиясы құрылған
туралы // «Халықаралық бағдарламал орталығы» ... ... ... ... А. ... ... оның даму жолдары // «Литер»
газетінің ресми сайты www.liter.kz
32 Алшынбаев З. Мемлекеттік ... ... аясы ... ... // ... ... – 2009, 28 наурыз. - 4 б.
33 Хэнди Ч. Слон и ... ... ... ... и ... - М., 2004. – С. ... Назарбаев Н. Мемлекет пен халықты ұлттық мүдде тұрғысынан
ұйыстыру - ұлы ... // ... ... – 2008, 18 ... -1-2 ... ... М. А., Салицкий А. И., Шахматов А. В. Возрождение Азии:
горизонты модернизации. – М.: ... 2007. -208 ... ... Е. Э., ... Ф. Ю., ... В. В. ... ... современных условиях: проблемы и пути их ... / Под ред. ... А. ... - Спб.: ... 2006.- 112 ... ... и ... / Научно-методические материалы по проблемам
гражданско-патриотического воспитания для работников ... ... ... - СПб.: ... центр повышения квалификации и
переподготовки кадров СПбГУАП, 2003.- 65 ... ... ... инициатива «Наша новая школа» (от ... 2010 г. ... // ... ... ... және ғылым
министрлігінің ресми сайты http://old.mon.gov.ru
39 Положение о Московском городском конкурсе ... ... ... работ и детей и молодёжи «Нет ... // ... ... ... –www.netfashizmu.ru
40 Платова Е. Э. Актуальные проблемы воспитания патриотизма в системе
высшего профессионального образования России / Под ред. ... А. ... - Спб.: ... 2006. - 115 с.
41 Законодательное обеспечение патриотического воспитания ... ... ... Комитет по делам молодежи Государственной Думы РФ
г. Москва 27 мая 2008 г.
42 ... О. Н. ... ... // Официальный сайт Тюменского
клуба патриотической мысли http://tkpm72.org
43 Левашов В. К. ... в ... ... о ... ... ... ... / В. К. Левашов // Вестник
РАН. – 2005. - №2. - С. 99 – ... ... И. Н. ... политика и политическая
трансформация. – Алматы : Ғылым, 1997. – 250 С. 
45 Лисовский В. Т. ... ... . – Спб., 1996 г. – ... ... Б. ... ... политика – вайжнейший
фактор реформ // Столичное обозрение. -1999, 28 января. - ... ... в ... ... ... ... доклад
№7 – 2000 год. ... MONEE ... ... фонд организации
Объединенных Наций. - ... ... ...... 2000. - ... ... Республикасындағы мемлекеттік жастар саясаты туралы
2004 жылғы 7 шілдедегі № 581-II Қазақстан Республикасының Заңы // ... ... ... ... www.akorda.kz
49 Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2009 жылғы 29
мамырдағы №76 өкімімен ауыл ... ... ... ... және ... 2009-2011 жылдарға арналған «Ауыл жастары» жалпы ... // ... ... қанатының ресми сайты www.zhasotan.kz
50 Қазақстан ... ... ... ... // ... поколение. - 1998 жыл. - №13.
51 Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. ... ... ... ... 2011 ... ... ... // Халықтық-
демократиялық «Нұр Отан» партиясының ресми сайты ... ... ... ... 1996 ... 7 ... ... мемлекеттiк жастар сыйлығы туралы қабылдаған қаулысы // Қазақстан
Республикасының білім және ... ... ... ... ... ... Республикасының азаматтарына патриоттық тәрбие берудiң
2006-2008 жылдарға арналған мемлекеттiк ... // ... ... ... ... сайты www.e.gov.kz
54 Федеральное Архивное бюро Российской Федерации // официальный сайт
федерального архивного бюро ... ... Д. Ә. ... - Алматы: Жеті Жарғы, 2003. - С.
281.
56 Мұсатаев С. Ш. Қазақстандық азаматтық қоғам: қазіргі ... ... - ... ... 2007. – 240 ... ... А. ... қоғам: оның даму жолдары хақында бірер
сөз // «Егемен Қазақстан» газетінің ресми сайты www.egemen.kz
58 Қарағанды облысындағы патриотизмді ... ... ... // Қарағанды облысының ішкі саясат департаментінің ресми ... ... қ. ... ... белсенділігін зерттеу: мәселелер және
перспективалар әлеуметтанулық зерттеу бойынша есеп. – Алматы, 2010.
60 Тимерманис И. Е. ... ... как ... и ... ... развития. – СПб.: Диалог, 2006 – 215 с.
61 Левашов В. К. ... в ... ... о ... данные социологических опросов // Вестник РАН. – 2005. -
№2. - С. – ... ... опыт по ... ... ... ... - Астана: «Агроиздат», 2009. – 236 б.
63 Материалы маркетингового исследования СМИ ... // ... ... агенттігінің ресми сайты www.TNS.kz
64 Beck P. A. The role of agents in ... ... / S. ... (Ed.) Handbook of ... ... Theory and ...
NY: The Free Press, 1973. – 902 p.
65 Dennis J. (Ed.). Socialization to Politics: a reader. -N.Y: ...... ... З. У. Практика социализации школьников США в системе
службы «гайденс». Учебное пособие. – ... ... 1998. – 164 ... ... Я. Н. ... ... студенческой молодежи.
Учебное пособие. - Астана: ЕАГИ, 2009. – 236 ... ... М. ... тіл және патриотизм мәселесі. Саясат,
– Алматы, 2007. - №8. – 48 ... ... ... тіл ... ... Қазақстан
Республикасы Президентінің 1996 жылғы 4 қарашадағы №3186 ... // ... ... ... сайты www.akorda.kz
70 Назарбаев Н. Ә. ... ... ... ХІІ
сессиясында сөйлеген сөзі. Дипломатия жаршысы. - Алматы, 2006, 24 қазан.
-172 С.
-----------------------
Оқушылар
Мұғалімдер: пәндер ... «үй ... және ... ... Бас ... және сынып каунслері
Мектеп қызметкерлері
Директор орынбасарлары
Денсаулық бөлімінің координатор хатшысы
«Гайденс» мәселелері бойынша ... және ... ... ... ... бойынша суперинтендент көмекшісі
Мектеп директоры
«Гайденс» бойынша администратор
Мектеп кеңесі

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 111 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Патриотизм ұғымы және оның негізгі қағидалары22 бет
Уәлиханов шоқан шыңғысұлы3 бет
Шоқан Уалихановтың ағартушылық идеялары6 бет
Қазақ спортының дамуындағы ұлттық патриотизм идеясы157 бет
Қазақ тілін оқыту8 бет
Өзін - өзі тану тұлғаның дамуының факторы82 бет
Ар жақта дүмбірлеген арынғазы11 бет
Демалыс және еңбекті ұйымдастыру24 бет
Ш. ш. уәлихановтың әлеуметтану жөніндегі тұжырымдамалары6 бет
Қазақ мемлекетінің құрылысы және оның дамуындағы ерекшеліктер445 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь