Д.И. Менделеевтің химиялық элементтердің периодтық заңын ашу периодтық жүйе

МАЗМҰНЫ

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

2. Негізгі бөлім
2.1. Д.И. Менделеевтің химиялық элементтердің периодтық заңын ашу
периодтық жүйе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
2.2. Д.И. Менделеев жүйесінің ұзын периодты түрі, элементтердің
кластары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
2.3.Элементтердің қасиеттерінің периодтылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
2.4. Периодтық заңының маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9

3. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10

4. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
Кіріспе
Элементтердің Д. И. Менделеев жасаған периодтық системасы — периодтық заңның графиктік бейнесі. Оның құрылымын атом құрылысы тұрғысынан жаңаша қарап өтейік. Ол үшін жоғарыда айтылған элементтердің атомдарының электрондық конфигурациясындағы заңдылықтарды пайдаланамыз.
Енді әр периодтың басы жаңа электрон қабаттарының басталуымен сай келетінін көрдік. Демек, периодтың нөмірі ондағы элементтердің атомдарында болатын квант қабатының ең шекті санын көрсетеді. Айталық, V период элементтерінің атомдары-ның 5 квант қабаты бар.
Период сілтілік металл 5 элементтен басталып, инертті газбен, яғни р элементпен аяқталады (I периодты санамағанда). Периодтың соңындағы инертті элементтің ақырғы квант қабаты 8 электронды аса симметриялы болып келеді, оның конфигурациясы ns2np6.Периодтардағы элементтер саны белгілі заңдылыққа бағынады: I периодта 2 элемент, II, III периодтарда 8, IV мен У-де 18, VI және VІІ-де 32 элементтен болады (соңғы VII период аяқталмаған).Период ішіндегі элементтердің қасиеті былайша өзгереді: әрбір период күшті сілтілік металмен басталып, бірте-бірте металдық қасиеті кеміп, амфотерлі қасиеті бар элементтер шығып, одан бейметалдарға ауысып, бейметалдық қасиет артып, ақыры, бейметалдардың ең күштілері галогендерге келіп, аяғы инертті газбен бітеді.I периодта екі элемент Н пен Не бар. Мұнда период ішінде болатын металдан бейметалға көшу сутектің өзінде ғана болады,сондықтан бұл әрі металдық, әрі бейметалдық қасиеттер көрсететін элемент.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Аханбаев К. Жалпы және анорганикалық химия Алматы, 1999ж
2. Бірімжанов Б., Нұрахметов Н. Жалпы химия Алматы, 1992ж.
3. Ескайров М.Е., Азербаев Е.Н. Органикалық химия Алматы, 1981 ж.
4. Молдағалиев Х.Д., Жоғарғы оқу орындарына түсушілерге арналған
химия оқу құралы. Алматы, 1981ж.
5. Хомченко Г.П. Жоғарғы оқу орындарына түсушілерге арналған
химия. Алматы, 1990ж
6. Құлажанов С.К. «Аналитикалық химия» Алматы, 1994ж.
7. Шоқыбаев Ж. «Бейорганикалық және аналитикалық химия»
Алматы, 2003ж.
        
        МАЗМҰНЫ
1.
Кіріспе.....................................................................
...............................................3
2. Негізгі бөлім
2.1. Д.И. Менделеевтің химиялық элементтердің периодтық заңын ... Д.И. ... ... ұзын периодты түрі, элементтердің
кластары....................................................................
..........................................5
2.3.Элементтердің ... ... ... ... ... Д. И. ... ... периодтық системасы — периодтық
заңның графиктік бейнесі. Оның құрылымын атом құрылысы тұрғысынан жаңаша
қарап ... Ол үшін ... ... ... ... ... ... пайдаланамыз.
Енді әр периодтың басы жаңа электрон қабаттарының басталуымен ... ... ... ... ... ... ... атомдарында
болатын квант қабатының ең шекті санын көрсетеді. Айталық, V период
элементтерінің ... 5 ... ... ... ... ... 5 ... басталып, инертті газбен, яғни ... ... (I ... ... Периодтың соңындағы инертті
элементтің ақырғы квант қабаты 8 электронды аса симметриялы ... ... ... ... элементтер саны белгілі заңдылыққа
бағынады: I периодта 2 элемент, II, III периодтарда 8, IV мен У-де 18, ... ... 32 ... болады (соңғы VII период аяқталмаған).Период
ішіндегі элементтердің қасиеті былайша өзгереді: ... ... ... ... ... ... металдық қасиеті кеміп, амфотерлі
қасиеті бар элементтер шығып, одан бейметалдарға ауысып, ... ... ... ... ең ... галогендерге келіп, аяғы инертті
газбен бітеді.I периодта екі элемент Н пен Не бар. ... ... ... ... бейметалға көшу сутектің өзінде ғана болады,сондықтан бұл
әрі металдық, әрі бейметалдық қасиеттер көрсететін элемент.
2.1. Д.И. Менделеевтің химиялық ... ... ... ... ... ... — ядро ... біртіндеп өсуі және қасиеттерінің
белгілі тәртіп бойынша ... ... ... ... ж и ы н т ... ы ... орай сутекті кейбір кестелерде сілтілік металдар топшасына кейде
галогендер топшасына жатқызады.
1-квант кабатын толтыратын ... пен ... ... ... элементтерден оқшау тұрады. Сондықтан олардың бойындағы көптеген
қасиеттері де оқшау болып ... ... ... ... ... ... және сұйық гелийдің қасиеттері) бірде-бір элементте кездеспейді.
Атомдарына екінші электрон қабаты толысатын II период ... ... ... ... ... бар. Бұл жайт екінші қабаттағы
электрондардың энергиясы ... ... ... ... аз болуымен және бұл периодта 8 электроннан артық электрон
болмайтындыктан түгелімен ... ... ... ... ... III, IV, V т. с. с. ... болатын қатпарлар түгелімен
толтырылмайды.
Периодтық системадағы ... ... ... ... ... оң ... бірдей элементтердің жиынтығы деп
қарауға болады. Әрбір ... өзі ... және ... топшалар
болып екіге бөлінеді. Атом құрылысы тұрғысынан алғанда негізгі және
косымша ... ... ... қатпарларын толтыруда
белгілі айырмашылық бар. Негізгі ... ... ... ... ең ... ... n.s не болмаса nр ... ... орай ... s және р — ... деп те ... Бұл екі — s ... қатпарында s электрон ғана ... ... ... саны да 8 ... Бұл элементтер әрекеттескенде реакцияға олардың
сыртқы қабатындағы электрондардың барлығы да қатынаса алады.
Негізгі топшалар ұзын ... ... ... ... ... ... ... Қосымша топшалар кысқарақ, ... ... ... IV ... ... ... ... жағынан бірінші және
екінші қосымша топшалардың элементтері де өзара ұқсас болып келеді.
Бірінші қосымша топшаның элементтерінің атомдары ең ... ... ... ... ... ... ... қабатының (п— 1)d қатпарына
бағыттайды. ... ... d — ... деп те ... d элементтер IV,
V, VI периодтарда s пен p ... ... ... 3 ... жоғарыда көрдік.
Төртінші декада жаңа басталған, онда не бары 2 элемент бар. ... ... ... 32d элементтің тоғызының ... ... бір ... (24Сr, 29Сu, 4Nb, 42Мо, 44Ru, 45RҺ, 47Аg, 78Рt,
79Аu), ал ... Рd-да ... ... ... ... ... «құлап
түсу» арқылы түзілген электрондық конфигурация тұрақты болып, ... ... ... ... ... қосымша топшаның
элементтері реакцияласқанда реакцияға бұлардың сфртқы s электрондары ... (n - 1) d ... бір ... ... ... ... ... өзгермелі болады.
2.2. Д.И. Менделеев жүйесінің ұзын периодты түрі, элементтердің
кластары.
Қазіргі химиялык ... ... Д. И. ... ... ... сан қилы ... ... геометриялық әр түрлі пішінге ие болғанын
көрер едік. Авторлар ... ... әр ... ... ұсынды.
Әрине, элементтердің периодтық системасын ... ... т. б. ... ... оның ... ... өзгертуге болғанмен
элементтің периодтық системадағы «орны» мен реттік нөмірі өзгермейді.
Себебі ... ... оның ... ... қасиеттерін және басқа
элементтермен байланысын сипаттайды.
Д. И. ... ... ... ... ең алғашқы түрін ұзын
периодты система ретінде қараған жөн. Ол ... де ... ұзын ... ... ... ... ... атты еңбегіне кіргізгені мәлім.
Бірақ, соңғы кездерде периодтық системаның колдануға бейім, әрі ... ... түрі кең ... кетті.
Соңғы 50 жыл ішінде атом кұрылысы жайлы ... ... ... ... ғалымдар периодтық системаның ұзын түрінің бірнеше вариантын ... Бұл ... ... периодтың элементтері бір катарда гори-зонталь
бойымен бірінен соң бірі орналасқан, ал вертикаль қатарда ... ... ... ... тұр. Араб ... ... 7 периодта 2, 8,
8, 18, 18, 32,18 (аяқталмаған) ... ... ... ... ... ... ... әрі атомдарының электрондық
конфигурациясына сай периодтар мен топтарды ... ... ... Бірінші
периодтың элементтеріне тән электрондар s катпарын толтырады, олар ... 2 ... ... ... ... аса кіші период деп
саралауға болады. II және III периодтың элементтері өз ... s ... ... ... ... s ... тұрады, оларды кіші период
деген жөн. Ал IV және V периодтар ... ... ... s
және р катпарымен қоса ішкері жатқан d катпарына ... оған ... ... ... ... периодтар деп атайды. Соңғы VI және
VII периодтарда 32 ... ... ... ... оларға кіретін
элементтердің атомдары өз ... ... s және р ... және ... ... ... жібереді, осыған сай ... аса ... ... деп атау өте ... ... еді. Ұзын
периодты кестенің топтарының саны 32-ге жетеді, өйткені жоғарыда айткандай
аса үлкен периодтарда бір ... 32 ... ... ... ... ... ұзын периодты системада ... ... өте ... ... ... ... тобы, яки
аналогтар тобы деп атайды. 32 ... ... ... ... ... ... бар ... көрініп тұр. Демек, бұдан
бұрын айтылғандай элементтердегі химиялык ұқсастық олардың ... ... ... ... тіреледі екен. ... ... ... бір ... соц ... ... ... қасиеттері де сол аралықтан соң барып
қайталанады. Олай ... атом ... ... ... ... ... былай айтуға болады: ... ... ... ... периодты өзгеруі солардың
атомдарының ... ... ... пен ... ... ... ... болады.
Ұқсастар тобы рим сандарымен әрі А, В әріптерімен белгіленген. ІА және
IIА s элементтерінің топтары да, ... р ... ... А ... ... ... ... элементтердіц соцғы электрон
кабатындағы электрондар санымен сай келеді, әрі сол ... ең ... оц ... тец (Ғ, Вг, О ... ... 14 s және 30 р ... бар ... кестеден айқын
көрініп тұр.
Бірінші ... ... ... ұзын ... ... В ... Олардың жалпы саны он бірақ, 8 ... ... ... ... мәні ... ... ... сай келеді. Кестеде әзірше 32 d-
элемент бар.
Ұзын периодтык системада 28 ... 14 ... ... құрайды.
Лантаноидтар мен актиноидтардың әсіресе соңғы тоғызының ұқсастығы күштірек.
Элементтердің кластары. Жоғарыда айтылған ұқсастар ... ... ... ... ... сай ... 4 класқа бөліп
карауға болады: инертті элементтер, типтік элементтер, ауыспалы элементтер
және қатар ішіндегі ауыспалы ... ... ... s р, d, ... ... ... ... негізделген.
Инертті элементтер класына (Не — ... ... ... ... ... ... элементтер кіреді. Олар бар болғаны 6 элемент.
Инертті элементтердің соңғы қабатында тұрақты ... ns2nр6 ... ... ... алғанда өте активсіз болып келеді.
Типтік элементтерге ең соңғы қабаттан басқа қабаттары түгелдей электронға
толған элементтер ... ... ... ... электрондык
конфигурациясы ns-ден ns nр -ке ... ... ... Бұл ... ... ... 44 ... жатар еді, бірақ Сu пен ... 6 ... ... физикалық және химиялық қасиеттерінің
ұқсастығына байланысты ауыспалы элементтерге қосылады.
Типтік элементтердің химиялық қасиеті олардың ... ... алып не ... ... инертті элементтердің конфигурациясына ие
болуына байланысты болады. Сондықтан бұл класқа ... ... ... ... ... ... класына кіретін элементтердің атомдарында әлі ... ... екі ... ... ... онда (п — 1)d ... да ... кестеде ауыспалы элементтердің 4 қатары бар, олар IIIB, 3d, ... ... ... үлкен периодты кестеде ІІІВ тобынан
басталады. Бұл кластың ... ... ... ... ... өте ұқсас келеді. Олардың бірнеше тотығу дәрежесі бар, қосылыстары
түсті келеді, көптеген комплекстер түзеді.
Қатар ішіндегі ... ... ... ... ... ... олардың атомдарында сыртынан санағанда үш бірдей ішкері ... ... ... ... келеді. Олардың ішінде (n— ... да бар. ... ... бұл кластың элементтерінің электрондык
конфигурациясы мынадай болуға тиіс: (n — 2)f1-4 (n—1) з2р6d' не ... ... ... ... басқа класс ... ... ... тым ... ... қасиеттерінің периодтылығы.
Периодтық системадағы элементтердің қасиеттерінің көбісі олардың
атомдарының электрондық ... сай ... ... ... Ондай қасиеттерді саралап айтқан жөн.
Атомдардың электрондық құрылымына тәуелді периодты түрде ... ... ең ... ... атом ... мен көлемдері,
ион радиустары, иондану потенциалы, электрон тартқыштық, электртерістік,
тотығу дәрежесі ... және ... ... т. б. Ал, ... бос ... жай зат ретінде қарасақ, периодты ... ... саны ... ... олар жай ... ... ... және сыну коэффициенттері, ... ... ... бір ... ... ... балқу, қайнау және бірден булану (сублимация) жылулары,
иондарының сольваттану жылуы, жылу және ... ... т. ... ... ... ... өздеріне ғана тән болып қоймай,
олардың қосылыстарында да кең таралған. Бұл ретте бір топтың ... ... ... ... айту ... атом үшін ... ... қасиеттер ретінде оның ядро
зарядының өсуін, радиоактивтігін, рентген спектрлерін т. б. айтуға ... және ион ... ... ... электрон тартқыштық,
электртерістік, валенттік тәрізді кейбір периодты ... ... ... ... ... әрі күні бұрын болжауға
мүмкіндік тудырады. Оларға арнайы тоқталамыз.
Атом және ион ... ... ... және ... қасиеттеріне
тікелей әсер ететін басты параметрінің бірі — оның ... ... екі ... ... орай атом ... ... ... атом мөлшерінің кесімді бір шегі жоқ. ... ... ... ... ... емес. Іс жүзінде жеке атомнан гөрі, бірімен-
бірі химиялық байланысқан көп атомдармен істес ... ... ... ... ... ... кезіндегі радиус) дейді.
Эффективті радиустар молекулаларды, кристалдарды ... ... ... анықталады.
Атом радиустарын металл атомдарының радиустары, бейметалл атомдардың
ковалентті радиустары және инертті ... ... ... деп
бөледі, өйткені оларды анықтау принциптерінде айырмашылық бар.
Қазіргі кезде көптеген металдардың ... ... ... ... қатар тұрған екі атомының ... ... ... ... ... радиусын табамыз. Ең үлкен
радиус сілтілік металлдарға тән. Ал ... ... ... кішірейе
бастайды, содан барып ең кіші радиус бейметаллдарда ... Бір ... ... ... ... саны бірдей болғанымен ядро заряды
өме береді, ... ... оған ... ... да атомның көлемі
жиырылып, радиусы кішірейеді. ... бұл ... ... ... ... ... бейметалл элементтерге келгенде ... ... d және f ... ... ... ... ... радиустары
біркелкі баяу кішірейеді, мұны d лантанойдтық және f ... ... ... Периодтық заңының маңызы.
Периодтық заң — табиғаттың негізгі заңдарының бірі. Сондықтан да ... Д. И. ... ... ... ... ... ерлікке» теңеген.
Біздер мектеп қабырғасынан білетін бұл ұлы заң әрине оп-оңай ашыла қойған
жоқ. Менделеев өзінің ... ... ... не бары 63 ... ... және ... ... басты сипаттамалары — атомдық
массалары мен валенттіктерінің мәндері дәл ... еді. ... ... жылдан жылға айқындалып, маңызы арта түскен ұлы заңды
Менделеевтің дүниеге келтіруі асқан көрегендік еді.
Менделеевтің бұл ... ... ... зор, ... сан ... өзгергеннен сапаның (қасиет) өзгеретіндігі, химиялық элементтердің
қарама-қарсы қасиеттерінің ... ... ірі ... ... ... ... ісінде, саналы түрде болмаса ... ... ... ... оның ... ... ғылыми
қорытындысының тек химия мен физикада емес, жалпы ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарында материалистік тұрғыда ... заңы да, ... да ... ... бар деп объективтік
реалдық деп танудан шығады. Атомның массасы-материалықтың маңызды белгісі —
элементтердің қасиеттерін жүйелеудің ... етіп ... ...... заңның графиктік көрінісі болғандықтан
өзара тығыз байланысты, бірін-бірі толыктыра ... ... де ... материя дамуының бір сатысы деп ... ... ... ... ... ... ... системаның жәрдемімен жер шарында және организмдерде химиялык
элементтердің таралуы анықталуда.Периодтық заң ... ... ... жете білу ... болмас еді. Осы заңның көмегімен
табиғаттың аса бір ... сыры — ... ішкі ... ... заң теория мен практика үшін маңызы ... жай және ... ... ... қасиеттерінің дұрыс-бұрыстығын бағалауға
мүмкіндік берді. Тіпті, ол атом мен ... ... ... ... не ... жолмен есептеп табуға болмайтын көптеген
касиеттерді дәл аныктауға жол ашты. Д. И. ... ... ... ... сан алуан процестер мен құбылыстарды сипаттауда бірден-бір
бұлжымайтын, әрі кең ... ... заң. ... ... ғылымында
дүниеге келетін көптеген жаңалыктардың өміршеңдігі олардың заңға қаншалыкты
сай келіп тұрғандығымен аныкталады да, ... ... заң ... ... жәрдемімен жаңа химиялык қосылыстар синтезделеді,
арнайы қажетті қасиеті бар құймалар жасалады, полимерлер ... ... ... жаңа ... және ... ... ... ұғымының дамуы, изотопия, т. т. бәрі де ... ... оны ... ... ... көрегендікпен айтқан «...келешек
периодтық заңды бұзбай тек әрі ... ... ... ... деген сөздерін
бүгінгі өмір шындығы раска шығарып отыр. Периодтық заң химия ... және ... ... ... ... бір ... келтіретін,
әрі олардың басын біріктіретін толып жатқан заңдылықтар мен топшылауларды
тудыратын бірден-бір негіз ... ... Д. И. ... ... заңы химияда болатын сан
алуан процестер мен ... ... ... ... әрі ... ... заң. Сондықтан химия ғылымында дүниеге келетін көптеген
жаңалыктардың өміршеңдігі олардың ... ... сай ... ... да, ... Бірақ, оның маңызы бір химия ғылымымен
шектелмейді, ол бүкіл ... ... ... ортақ заңы. Бұған
әйгілі физик Н. Бордың период-тык заң «... химия, ... ... ... ... жол ... жұлдызы» деген әділ
бағасы куә. Шынында да ... заң мен ... ... ... ядролык физика, астрофизика, металлогения, кос-могония тәрізді
ғылым салаларының ... ... әсер ... ... табыстарға кол
жеткізді. Сөйтіп периодтык заң ғылымды унемі байытып, толықтырып отыратын
табиғаттың аса ... ... ... ... ... заң ... өткен
сайын құндылығы артып, адамзат ... ... ете ... ... ... ... көбісі олардың ... ... сай ... ... ... ... ... саралап айтқан жөн.
Атомдардың электрондық құрылымына тәуелді периодты түрде қайталанып
келетін ... ең ... ... атом ... мен ... радиустары, иондану потенциалы, электрон тартқыштық, электртерістік,
тотығу дәрежесі оптикалық және магниттік қасиеттері т. б.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Аханбаев К. ... және ... ... Алматы, 1999ж
2. Бірімжанов Б., Нұрахметов Н. ... ... ... ... ... М.Е., ... Е.Н. ... химия Алматы, 1981 ж.
4. Молдағалиев Х.Д., Жоғарғы оқу орындарына түсушілерге арналған
химия оқу ... ... ... ... Г.П. ... оқу ... түсушілерге арналған
химия. Алматы, 1990ж
6. Құлажанов С.К. «Аналитикалық ... ... ... ... Ж. ... және ... химия»
Алматы, 2003ж.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Макро-, микро-және ультрамикроэлементтер6 бет
Д.И. Менделеев4 бет
Дмитрий Иванович Менделеев5 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
18.12.00 ж Қазақстан Республикасының «Cақтандыру қызметі туралы» Заңының негізгі мәселелері7 бет
Access-ті бқ құру, сақтау және ашу7 бет
«d-Элементтердің координациялық қосылыстары. Кристалдық өріс теориясы. Лигандтар өрісі теориясы. Кристалдық өрістің тұрақтану энергиясы»4 бет
Академик Ә. Х. Марғұланның ғылыми еңбектерін пайдалана отырып, археология мұражайының тарихын, экспозицияларындағы алатын орнын және тарихи-мәдени заттық және рухани құндылықтарымызды жинап, зерттеп, сақтауда, Мемлекеттік «Мәдени мұра» бағдарламасын жүзеге асыруда көрсетіп отырған қомақты үлесін ашу68 бет
Ауаны ластаушы элементтердің биотаға және адам денсаулығына әсері8 бет
Ақпараты толық емес техникалық жүйенің басқару заңын синтездеу38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь