Қаржылық есеп, талдау және аудит

Жоспар:

1. Жалпы бөлім.
1.1. ТОО «Бадамтас» кәсіпорынның есеп саясаты.
1.2. Бухгалтерлік есепті, экономикалық талдау мен аудитті құрастыру негіздері.
1.3. Кәсіпорынның қаржылық шаруашылық қызметіне талдау жүргізу.

2. Қаржылық есеп, талдау және аудит.
2.1. Меншікті капиталдың есебі, талдауы, аудиті.
2.2. Ақша.қаражаттарының есебі, талдауы, аудиті.
2.3. Негізгі құралдар есебі, талдауы, аудиті.
2.4. Материалдық емес активтер есебі, талдауы, аудиті.
2.5. Тауарлық.материалдық қорлар есебі, талдауы, аудиті.
2.6. Міндеттемелер есебі, талдауы, аудиті.
2.7. Дебиторлық қарыздар есебі, талдауы, аудиті.
2.8. Еңбекақы есебі, талдауы, аудиті.
2.9. Қаржылық есеп беру: құрастыру әдісі мен тәсілі; талдау және аудит.

3. Басқару есебі, талдауы және аудиті.
3.1. Өндірістік шығындардың есебі, талдауы, аудиті.

Қолданылған әдебиеттер.
1.1.ТОО «Бадамтас» кәсіпорынның есеп саясаты.
Қазақстанның бухгалтерлік есеп стандарттарында және ол бойынша жасалған әдістемелік ұсыныстарында басқарушылық пен қаржылық есебін жүргізудің қоғамдық тұрғысынан танылған тсілдері мен әдістері, ережелері мен қағидалары белгіленген, онда әрбір кәсіпорындардың техникалық базасына, олардың шешетін міндеттемлерінің күрделілігіне, басқарушы қызметкердің біліктілігіне қарап нақтыланған.
Кәсіпорынның бастапқы бақылауын жүзеге асыру үшін таңдап алынған тәсілдер жиынтығығ құндық өлшемдері, ағымағы топтастыруы және бухгалтерлік есептегі шаруашылық қызметіне жасалған қорытынды шолу фактілері кәсіпорынның есептік саясатында көрініс табуы тиіс.Басқаша айтқанда, есептік саясат – бұл бухгалтерлік есептің әдісін жүзеге асыратын тетігі.
Бухгалтерлік есеп жүйесін жүргізудің жалпы қағидасы мен ережесі нормативтік-құқықтық құжататрда белгіленген.
Оларды жүзеге асыру барысында нақты кәсіпорының есептік саясаты келесідей жорамалдардан алынғаны жөн:
- кәсіпорын өз мүлкімен өзімен-өзі болушылығы (кәсіпорын қз балансында тек заң бойынша танылған мүліктерді ғана көрсетеді, ал қалған барлық құндылықтар мен міндеттемелер баланстан тыс шоттарда есепке алынады);
- толассыз қызметі (есеп саясатының мәселесі бойынша қандай да бір қабылданатын шешім, кәсіпорын өз қызметіне болашақ кезеңде тоқтатпайтындығы немесе қызмет масштабын қысқартпайтындығы басшылыққа алынуы керек).
- есеп саясатын пайдаланудың жүйелілігі (шаруашылық операциясын көрсету әдісінің тұрақтылығы, есеп беру жылының барысында міндеттеме мен мүлікті бағалау, сондай-ақ бір есептік жылдан басқасына өткен кезде де);
- шаруашылық қызметіндегі фактілердің мерзімділік анықтылығы (әр фактілердің түскен немесе төленген кезіне қарамастан, олар өзінің орындалған немесе орын алған кезеңіне жатқызылуы керек).
Пайдаланатын есеп саясатының басты міндеті мен негізгі арналымы – кәсіпорынның қызметін барынша пара-пар көрсету, іс мүддесі үшін осы қызметтің тиімділігін реттеу мақсатында толық, объективті және шынайы ақпаратпен қамтамасыз ету.
Ол есеп процесінің барлық тараптарын қамтуы керек: әдістемелік, техникалық, ұйымдық жақтарын.
Әдістемелік аспектісі деп кәсіпорнда өнімнің өзіндік құнын есептеу, амортизацияны шығару, міндеттеме мен мүлікіт бағалау үшін пайдаланатын әдістерін айтады; техникалық деп осы әдістердің синтетикалық шоттарында көрсету сызбасы, есеп регистрлерінде осы әдістің қалай жүзеге асқандығын айтады; ұйымдық деп осы әдістердің бухгалтерлік қызмет тұрғысынан жүзеге асқандығын, оның кәсіпорынды басқару құрылымындағы алатын орнын айтады.
Есеп саясатының әдістемелік бөлігі нақты шаруашылық ахуалынан, олардың қолдану тәртібінде белгіленген және бухгалтерлік есеп Стандартарының біршама рұқсатымен бухгалтерлік есепті жүргізудің белгілі бір әдістерінен таңдап алу жолымен қалыптасады. Егер де стандартты бухгалтерлік есепті жүргізудің кейбір объектілері көрсетілмесе, онда бухгалтерлік есеп бойынша нормативтік актілер мен заң талаптарына сәйкес, кәсіпорынның өзі есеп жүргізудің процедурасын дербес әзірлей алады.
Кәсіпорын бухгалтерлік есептің келесідей ережелерін өз бетінше шешуіне болады:
- келіп түскен негізгі құралдар объектісін бағалау – бухгалтерлік есептің №6-шы «Негізгі құралдардың есебі» стандарттарындағы әдістемелік ұсынысына сәйкес, пайдалануға берілген және кәсіпорынның сатып алуға төлеген нақты шығындар негізінде, негізгі құралдар объектісінің бастапқы құны анықталады; құрытайшылардың берген объектілері – олардың өзара келісімі бойынша; тегін берілген объектілер – эксперттік жолмен немесе алыс-беріс актілерінің мәліметі бойынша; ал кәсіпорынның өзі дайындаған объектілерін – нақты өзіндік құны бойынша; айырбас нәтижесінде алынған объектілер – ағымдағы бағалары бойынша анықталады;
- негізгі құралдың амортизациясы – бухгалтерлік есептің №6-шы «Негізгі құралдардың есебінің» стандарттарындағы әдістемелік ұсынысына сәйкес, амортизация есептеудің келесідей тәсілдерінің бірін немесе бірнешеуін пайдалануына болады: құнын есептен шығарудың бірқалыпты (түзу сызықты) әдісі; құнын есептен шығару үшін орындалған жұмыстардың пропорционалды түрде есептелінетін әдісі. Екі және одан да көп әдісті пайдаланған кезде, амортизацияны есептейтін тәсілін және негізгі құралдың қандай түрі бойынша пайдаланатындығын көрсету керек. Негізгі құралдың бір түрі бойынша амортизацияны есептеудің бір ғана әдісі пайдаланады; негізгі құралдың бір түрі бойынша амортизациялаудың әртүрлі әдісін пайдалануға болмайды; пайдалы қызмет ету мерзімі-кезеңі, негізгі құралды пайдаланудан алынатын экономикалық олжаны жобалау кезеңі, жою құны – есептен шығарылуымен байланысты шығындары, негізгі құралды жою барысында алынған запас бөлшектердің, қайтып пайдалануға жарайтын құндылықтардың құнын алып тастағаннан шығады;
- негізгі құралдарды жөндеу – жөндеу жұмысын жүргізудің кезеңдігі мен жөндеу жұмысының мерзімі; негізгі құралды жөндеуге арналған резерв қорларн жасауы; жөндеуді жүргізудің тәсілі туралы мәселені кәсіпорынның өзі шешеді;
- материалдық емес активтердің амортизациясы - әрбір материалдық емес активтердің әрбір түрінің пайдалануына қарап пайдалы мерзімі және амортизацияны есептеу әдісін әрбір кәсіпорын өз бетінше анықтай алады;
- болашақ кезеңнің шығыстары – кезеңдері нақты анықталмаған жағдайда, кезең барысында ол өнімнің (жұмыстың, қызметтің) өзіндік құнына жатқызылуы мүмкін, немесе басқа да көздерінің есебінен (тау-кен дайындық жұмыстарына кеткен шығындарына, жаңа өнім түрін игеруге кеткен шығыстарына, жерді игеруге кеткен шығындарына) есептен шығарылуы мүмкін, бірақ аталған жағдайлардың барлығы да, яғни олардың кезеңін және есептеп шығару тәртібін кәсіпорынның өзі анықтайды;
- алдағы шығыстар мен төлем резервтері – кәсіпорын қандай резервтерді және қандай көлемде құруды және олардың пайдалану тәртібін анықтап өзі шешеді (кезекті демалысқа ақы төлеу резервтері, көп жылғы сіңірген еңбегі үшін марапаттау шығыстары, маусымдық салаларда дайындық жұмыстарын жүргізуге кетекн өндірісітк шығындары және басқалары);
- күмәнді қарыздар бойынша резервтері – кәсіпорын түгендеу мәліметтерінің негізінде дебиторлық қарыздардың қандайы күмәнді болып табылмайтындығын, резервтерді құрудың әдісін және резервтеуге жататын шығындарын өзі таңдай алады;
- қаржылық инвестициялар- кәсіпорын ұзақ мерзімді қаржылық инвенстицияны есепке алудың жолдарын өзі қарастырады: қайта бағаланатын құнын ескере отырып, сатып алу құны бойынша немесе ағымдағы мен сатып алу құндарынан алынған ең кіші бағасы бойынша; ұзақ мерзімді инвестицияның қайта бағаланған сомасын қалай көрсетудің мәселесін шешеді: демек ол табыс ретінде де, немесе таратылмаған табыс ретінде болуы мүмкін.
Еншілес, тәуелді және білесіп бақыланатын шаруашылық серіктестерінің инвестициясын есептеудің әдісін кәсіпорынның өзі тағайындайды: үлестік қатынасу әдісін немесе құндық әдісін.
- табысты тану - №5 «Табыс» деп аталаын бухгалтерлік есеп стандартын сәйкес (БЕС) табыстар келесідей жағдайларды сақтаған кезде танылады: табыс сомасы барынша дәлденген деңгейі бойынша бағаланады; экономикалық олжа жасалған мәмілемен байланысты, сондықтан оны алу ықтималдығы бар болса ғана, оны субъекті алады. Жалпы қағидасымен қатар, кейбір операциялары бойынша, табысты танудың қосымша жағдайлары қарастырылуы мүмкін:
- тауарды сату бойынша – субъектінің сатып алушыға меншік құқығын беру; мәміле бойынша күтілетін немесе нақты шығыстар, барынша дәлденген деңгейде бағалануы мүмкін;
- көрсеткен қызметі бойынша – есептік күнге жасалған мәміленің біту сатысын барынша дәлденген деңгейде анықталады; мәмілені жүргізу кезіндегі жасалған және мәмілені аяқтау үшін қажет шығыстары барынша дәлденген деңгейде анықталады;
- дивидентер, пайыздар түріндегі табыстар – пайыздар активтерден алынатын нақты табыстарды ескеріп уақытша қатынастық негізде танылуы тиіс; роялтилер келісімшарттың мазмұнына сәйкес есептелген әдісі бойынша танылуы тиіс; дивидеттер акционерлер оны алу құқығын белгіленген жағдайда табысты тек есептеу әдісі бойынша танылатындығы қарастырылған. Есеп саясатының техникалық бөлігін әзірлеген кезде келесідей мәселелер қарастырылуы керек:
- негізгі құралдарды жөндеу есебі. Негізгі құралды жөндеу бухгалтерлік есепте, оның құнын өсірмейтін сызбасының (схемасының) бірін қолдануы мүмкін: жөндеу жұмысының атқарылуына қарап ол өнімнің (жұмыстың, қызметтің) нақты өзіндік құнына жатқызылуы мүмкін немесе алдын ала құрылған жөндеу қорына жатқызылуы мүмкін. Аталған схемалардың бірін таңдау, кәсіпорынның қай салаға жататындығымен де байланысты болып келеді;
- материалдардың есебі. Өндіріске жатқызылатын (немесе өндіріске есептен шығарылатын), материалдық ресурстарының нақты өзіндік құнын анықтау тәсілі туралы шешім қабылдау қажет: орташа өлшенген құны бойынша әдісін, ФИФО әдісін, ЛИФО әдісін немесе арнайы теңестірілген (ұқсастырылған) әдісін таңдайды. Шаруашылық жүргізуші субъекті аталған әдістердің бірін ғана таңдай алады және ол барлық тауарлы-материалдық құндылықтарға пайдалануы тиіс;
- басқарушы есеп. Есептің бұл түрі сыртқы пайдаланушылардың кең түрде пайдалануына арналмаған, сонымен қоса, оның есеп беру талабына сай келетін үйлестірілген регистрлері де жоқ, сондықтан оны ішкі бақылау мен жоспарлау мақсатында пайдаланады. Жалпы тұрғыдан алғанда, кәсіпорын ол үшін шоттардың Бас жоспарындағы шоттарды немесе өндіріс шоттарының жүйесіне қосымша немесе жекелеген шоттарын қолдануына болады. Бірақ ол кезде кәсіпорынның құрамы, құрылымы және ұйымдық ерекшеліктері ескеріледі;
- өндіріске кеткен шығындар мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау есебінің әдісі. Кәсіпорын калькуляциялау мен есеп объектісін, шығындарды жанама мен тікелей көрсету тәртібін анықтайды. Кәсіпорын өзінің негізгі қызметінің сипатына байланысты өзіндік құнның калькуляциялауы мен өндіріске кеткен шығынын есептеу үшін нормативтік немесе тапсырыстық, немесе бөлістік әдістерінің бірін немесе бірнешеуінің үйлескен түрін таңдай алады.
Таңдап алынған әдістердің жинақ есебі шалафабрикаттық немесе шалафабрикатсыз нұсқамен жүргізілуі мүмкін.
- үстеме шығыстарын есептеу және тарату. Кәсіпорын №7 «Тауарлық-материалдық қорлар» бухгалтерлік есеп стандартында келтірілген әдістемелік ұсыныстамасында үстеме шығыстарын құрайтын шығындар тізіміне өндіріс қызметінің ерекшеліктерін ескере отырып, қосымшалар мен өзгерістерді енгізуге құқылы; құрал-жабдық пен машинаны пайдалану және өзгерістерді енгізуге құқылы; құрал-жабдық пен машинаны пайдалану және күтіп ұстау шығыстары, өндірісті игеруге және дайындауға кеткен шығыстары және басқа да осындай жағдайларға кеткен шығыстары үстеме шығыстарының құрамында, олардың үлес салмағы айтарлықтай көп болмаса, онда олардың есебі жекелеген субшоттарда жүргізілуі мүмкін; үстеме шығыстарының сметалық мөлшерлемесін есептеудің әдістемесі мен олардың тарату тәртібіне де көрсетіледі: жоспарлы калькуляцияға енген, үстеме шығыстарының нормативтік деңгейіне парапар (пропорционалды) етіп, тікелей материалдық шығыстарына парапар етіп, тікелей нақты еңбек ақы шығыстарына парапар етіп, немесе оңайлатылған экономикалық әдістерді пайдалану арқылы жанама шығындары таратылады, мысалға, бұйымның тұтыну қасиетін және оның өңдеу шығысынан алынған күрделендірілген коэфиценттері бойынша;
- мүліктер мен міндеттемелерді түгендеу. Міндетті түгендеумен қоса, құндылықтардың нақты барын тексеру үшін біршама қосымша түгендеулер де жүргізілуі мүмкін. Бұл кезде кәсіпорын олардың кезектілігін, түгендеу жүргізудің күнін, мүліктер мен міндеттемелердің тізімін белгілейді;
- бухгалтерлік есеп нысаны. Кәсіпорын бухгалтерлік есеп нысанын өзі таңдай алады, олардың тізімін және есеп регистрлерін, жүйелілігін, жасау техникасын, өзара байланысын анықтайды;
- нақты (іс жүзіндегі) пайдаланатын шоттар жоспары. Кәсіпорын шоттардың Бас жоспарын басшылыққа ала отырып, өздеріне пайдаланатын шоттарын іріктей алады, яғни оның құрамына кәсіпорынның қаржылық-шарушылық қызметін және қаржылық жағдайын, мүліктік құрамын көрсететін синтетикалық шоттарын енгізеді. Содан кейін синтетикалық шоттарына тиісті субшотарының тізімін жасайды. Сонымен қатар, кәсіпорын аналитикалық есептерінің де толық номенклатуралық объектілерін және олардың кодтық белгілерін белгілейді. Бұл кезде басқарудың, таладудың, бақылаудың және есеп берудің мақсатымен ескереді. Қажет болған жағдайда, арнайы операцияларды көрсету үшін, шоттардың Бас жоспарына кәсіпорын қосымша шоттарды пайдалануына болады. Бірақ ол жағдайда, ол шоттардың Бас жоспарында қаралған негізгі әдістемелік қағидасын сақтауы керек;
- өндіріс ішіндегі есеп беру. Ішкі есеп беруді жүргізудің барлық мәселесін кәсіпорынның өзі шешеді, оның кезектілігін, есеп беру нысаны мен құрамын және есепті беру мерзімін, сондай-ақ потенциалды пайдаланушыларын, есепті жасауға жауапты тұлғаларын анықтайды. Есеп саясатының ұйымдастырушылық бөлігі келесідей мәселелерді қарастырады:
- бухгалтерлік қызметтің құрылымы мен ұйымдастырушылық нысаны. Кәсіпорын құрылымдық бөлімше ретінде, өзінде бухгалтерияны ұстауы керек пе, жоқ, әлде келісімшарттық негізде тиісті мамандарды жалдау керек пе; бухгалтерлік қызметтің жұмысын қалай ұйымдастыру керек, яғни есеп персоналдарының саны қандай болуы керек, қандай бөлімдер қажет (есеп айырысу, материалдық, өндірістік, жинақ бөлімдері), олардың бағыныштылығы қалай болуы керек деген мәселелерді өзі шешеді. Бірақ барлық жағдайда кәсіпорынның басшысы бухгалтерлік есептің дұрыс ұйымдастырылуына қажетті жағдайларды жасауы керек.
- есепті орталықтандыру деңгейі. Кәсіпорынның нақты қызметінің жағдайына байланысты есеп орталықтандырылған нысанда ұйымдастырылуы мүмкін, ол кезде кәсіпорынның барлық бөлімшелері біртұтас есептік жұмысқа біріктіріледі; ал орталықтандырылмаған жағдайда, кәсіпорынның жекелеген құрылымдық бөлімшелері дербес бухгалтерия құрып, балансқа дейінгі есеп жұмысының барлық циклын толығымен аяқтап, кәсіпорынға тек балансты жасауға тиісті мәліметтерді береді;
- ішкі өндірістік бақылау. Кәсіпорын ішкі өндірістік бақылау жүйесінің қандай болуын және олардың басты элементтері анықтап, олардың ішінен алғашқы есептік құжаттарды жасап және рәсімдеп отыратын жауапты тұлғаларды белгілеп бөліп отыруын, олардың есеп қызметіне дер кезінде берілуін және т.б. осы сияқты мәселелерін шешеді. әрбір қызметкерлердің жауап беретін аясы мен міндеттері айқындалады.
Есеп саясатын негіздеу және таңдау кезінде барынша жалпы танылған талаптар мен қағидалар басшылыққа алынады және оны сақтаған жағдайда кәсіпорын үшін де, жалпы республика бойынша да шаруашылық жағдайына бейімделген есеп саясатын қалыптастыру мүмкіндігі туады.
Есеп саясатын құрудың негізгі қағидалары мен талаптары №1 БЕС жан-жақты берілген.
Атап айтқанда, есеп саясатын әзірлеген кезде кәсіпорын өз мүліктері мен міндеттемелерін басқа кәсіпорынның мүліктері мен міндеттемелерінен бөліп көрсетуі тиіс (яғни, мүліктік жеке дараланған қағидасы бойынша), кәсіпорын өзінің көз жетерлік болашақ кезеңіндегі өз қызметін жалғастыруды көздейтін болса, яғни өз қызметін тоқтату жөнінде ниетінің жоқтығын білдірсе, онда толассыздық, үздіксіздік қағидасын сақтағаны болып табылады, кәсіпорын өзі таңдап алған бухгалтерлік есепті жүргізудің тәсілін жүйелі пайдаланып, тек тиімді түзетулерді ғана жасап отырса, онда ол жүйелілік қағидасын сақтағаны, ал егерде кәсіпорында орын алған барлық шаруашылық фактілерін сол кезеңіне жатқызатын болса, онда мерзімділігі анықталған (белгіленген) қағидасын ұстанғаны болып табылады. Бұдан басқа, мынадай талаптарды да ұстанғаны жөн, атап айтқанда:
- шаруашылық қызметінің барлық фактілерін бухгалтерлік есепте толығымен көрсету;
- сақтық жағдайын ұстауы керек, яғни бухгалтерлік есепте жоғалту (шығыстар) мен пассивтерді көрсетуге дайын болуы тиіс, активтер мен табыстарға қарағанда;
- шаруашылық нысанының басымдылық мазмұнын, яғни шаруашылық қызметінің барлық фактілерін есепте көрсетілуін қамтамасыз ету керек, демек оның тек құқықтық негізін ғана емес, сонымен қатар, пайда болған шаруашылық ахуалын, оның экономикалық мазмұнын да қамтуы керек;
- қайшылысыз деп әрқилы есеп түрлерінен қалыптасқан мәліметтердің сәйкестілігін, бухгалтерлік есеп беру көрсеткіштерінің және синтетикалық, аналитикалық есеп мәліметтерінің ұқсастылығын айтады.
- ұйымдық (рационалдық) кәсіпорынның көлемімен, оның қызмет масштабына лайықты келетін есепті жүргізудің қолайлығын айтады.
Аталған қағидалар мен талаптар кез келген кәсіпорынның есептік саясатын әзірлеу барысында оның негізін қалайды. Егер де олар толығымен сақталмаса, онда бухгалтерлік есепті жүргізудің дұрыс еместігі ретінде танылуы және кәсіпорынның мәліметтерінің бұрмалануы мүмкін.
Қолданылған әдебиеттер:
1. «Қаржылық есеп» - Қ.К.Кеулімжаев.
2. «Басқару есебі» - В.Л.Назарова.
3. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп» - В.Л. Назарова
4. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» - К.Ш.Дүйсембаев.
5. «Аудит и анализ финансовой отчетности» - К.Ш.Дүйсембаев.
6. «Аудит негіздері» - Д.О.Абленов.
7. «Анализ хозяйственной деятельности предпиятия» - Г.В.Савицкая.
        
        Жоспар:
1. Жалпы бөлім.
1.1. ТОО «Бадамтас» кәсіпорынның есеп саясаты.
1.2. ... ... ... ... мен ... құрастыру
негіздері.
1.3. Кәсіпорынның қаржылық шаруашылық қызметіне талдау жүргізу.
2. Қаржылық есеп, талдау және ... ... ... есебі, талдауы, аудиті.
2.2. Ақша-қаражаттарының есебі, талдауы, аудиті.
2.3. Негізгі құралдар есебі, талдауы, аудиті.
2.4. Материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... талдауы, аудиті.
2.6. Міндеттемелер есебі, талдауы, аудиті.
2.7. Дебиторлық ... ... ... аудиті.
2.8. Еңбекақы есебі, талдауы, аудиті.
2.9. Қаржылық есеп беру: құрастыру ... мен ... ... ... ... ... талдауы және аудиті.
3.1. Өндірістік шығындардың есебі, талдауы, аудиті.
Қолданылған әдебиеттер.
1.1.ТОО «Бадамтас» кәсіпорынның есеп саясаты.
Қазақстанның ... есеп ... және ол ... ... ... басқарушылық пен қаржылық есебін
жүргізудің ... ... ... ... мен ... мен ... белгіленген, онда әрбір кәсіпорындардың
техникалық ... ... ... міндеттемлерінің күрделілігіне,
басқарушы қызметкердің біліктілігіне қарап нақтыланған.
Кәсіпорынның бастапқы бақылауын жүзеге ... үшін ... ... ... құндық өлшемдері, ағымағы ... ... ... шаруашылық қызметіне жасалған қорытынды шолу
фактілері ... ... ... ... ... тиіс.Басқаша
айтқанда, есептік саясат – бұл ... ... ... ... тетігі.
Бухгалтерлік есеп жүйесін жүргізудің жалпы қағидасы мен ... ... ... жүзеге асыру барысында нақты кәсіпорының ... ... ... алынғаны жөн:
- кәсіпорын өз мүлкімен ... ... ... қз
балансында тек заң бойынша ... ... ғана ... ... ... құндылықтар мен міндеттемелер баланстан тыс шоттарда
есепке алынады);
- толассыз қызметі ... ... ... бойынша қандай да
бір қабылданатын ... ... өз ... ... кезеңде
тоқтатпайтындығы немесе қызмет масштабын қысқартпайтындығы басшылыққа
алынуы ... есеп ... ... ... ... операциясын
көрсету әдісінің тұрақтылығы, есеп беру жылының ... ... ... ... сондай-ақ бір есептік жылдан басқасына өткен
кезде де);
- шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... төленген кезіне қарамастан, олар ... ... орын ... ... ... ... есеп ... басты міндеті мен негізгі арналымы –
кәсіпорынның ... ... ... ... іс ... үшін осы
қызметтің тиімділігін реттеу мақсатында толық, объективті және ... ... ... есеп ... ... тараптарын қамтуы керек: әдістемелік,
техникалық, ұйымдық жақтарын.
Әдістемелік ... деп ... ... өзіндік құнын
есептеу, амортизацияны шығару, міндеттеме мен мүлікіт ... ... ... айтады; техникалық деп осы ... ... ... ... есеп регистрлерінде осы
әдістің қалай жүзеге асқандығын айтады; ұйымдық деп осы ... ... ... ... ... оның ... құрылымындағы алатын орнын айтады.
Есеп саясатының әдістемелік бөлігі ... ... ... ... ... ... және ... есеп
Стандартарының біршама рұқсатымен ... ... ... бір ... ... алу жолымен қалыптасады. Егер ... ... ... ... кейбір объектілері
көрсетілмесе, онда ... есеп ... ... актілер мен
заң талаптарына сәйкес, кәсіпорынның өзі есеп ... ... ... ... ... ... ... ережелерін өз бетінше
шешуіне болады:
- келіп ... ... ... ... ...... ... «Негізгі құралдардың есебі» стандарттарындағы
әдістемелік ұсынысына ... ... ... және ... ... төлеген нақты шығындар негізінде, негізгі құралдар
объектісінің ... құны ... ... ...... ... ... бойынша; тегін ...... ... ... алыс-беріс актілерінің мәліметі
бойынша; ал ... өзі ... ...... ... бойынша; айырбас нәтижесінде алынған объектілер – ... ... ... негізгі құралдың амортизациясы – бухгалтерлік ... ... ... ... стандарттарындағы әдістемелік ұсынысына
сәйкес, амортизация есептеудің келесідей тәсілдерінің ... ... ... ... ... ... ... бірқалыпты
(түзу сызықты) ... ... ... ... үшін ... ... ... есептелінетін әдісі. Екі және одан
да көп әдісті ... ... ... есептейтін тәсілін
және негізгі құралдың қандай түрі ... ... ... ... ... бір түрі бойынша амортизацияны есептеудің
бір ғана ... ... ... ... бір түрі ... әртүрлі әдісін пайдалануға болмайды; пайдалы қызмет
ету мерзімі-кезеңі, негізгі ... ... ... ... ... кезеңі, жою құны – есептен шығарылуымен байланысты
шығындары, негізгі құралды жою ... ... ... ... ... жарайтын құндылықтардың құнын алып ... ... ... жөндеу – жөндеу жұмысын жүргізудің ... ... ... ... ... ... ... арналған
резерв қорларн жасауы; жөндеуді жүргізудің тәсілі туралы ... өзі ... ... емес активтердің амортизациясы - әрбір материалдық
емес активтердің әрбір ... ... ... ... мерзімі
және амортизацияны есептеу әдісін әрбір ... өз ... ... ... ... ...... нақты анықталмаған
жағдайда, кезең ... ол ... ... ... өзіндік
құнына жатқызылуы мүмкін, немесе басқа да көздерінің ... ... ... ... кеткен шығындарына, жаңа өнім түрін игеруге
кеткен шығыстарына, жерді ... ... ... ... ... ... ... жағдайлардың барлығы да, яғни олардың
кезеңін және есептеп шығару тәртібін ... өзі ... ... ... мен ... резервтері – кәсіпорын қандай
резервтерді және ... ... ... және ... ... ... өзі шешеді (кезекті демалысқа ақы ... ... ... сіңірген еңбегі үшін марапаттау шығыстары, маусымдық
салаларда дайындық ... ... ... ... ... ... ... қарыздар бойынша ...... ... негізінде дебиторлық қарыздардың қандайы күмәнді ... ... ... ... және ... ... өзі ... алады;
- қаржылық инвестициялар- кәсіпорын ұзақ ... ... ... ... ... өзі қарастырады: қайта
бағаланатын құнын ескере ... ... алу құны ... ... мен ... алу құндарынан алынған ең кіші бағасы ... ... ... ... ... ... қалай
көрсетудің мәселесін шешеді: демек ол ... ... де, ... ... ... ... мүмкін.
Еншілес, тәуелді және ... ... ... ... ... әдісін кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... әдісін.
- табысты тану - №5 «Табыс» деп ... ... ... ... (БЕС) ... келесідей жағдайларды сақтаған кезде
танылады: табыс ... ... ... ... ... ... олжа ... мәмілемен байланысты, сондықтан оны ... бар ... ... оны ... ... Жалпы қағидасымен
қатар, кейбір операциялары бойынша, табысты танудың ... ... ... ... сату ...... ... алушыға меншік құқығын
беру; мәміле бойынша күтілетін немесе ... ... ... ... ... ... көрсеткен қызметі бойынша – есептік күнге ... ... ... ... ... деңгейде анықталады; мәмілені жүргізу
кезіндегі жасалған және ... ... үшін ... ... ... ... ... дивидентер, пайыздар түріндегі ...... ... нақты табыстарды ескеріп уақытша қатынастық негізде танылуы
тиіс; ... ... ... ... ... ... танылуы тиіс; дивидеттер акционерлер оны алу ... ... ... тек ... ... бойынша танылатындығы
қарастырылған. Есеп саясатының техникалық ... ... ... мәселелер қарастырылуы керек:
- негізгі құралдарды жөндеу ... ... ... жөндеу
бухгалтерлік есепте, оның құнын өсірмейтін сызбасының ... ... ... жөндеу жұмысының атқарылуына қарап ол өнімнің
(жұмыстың, қызметтің) нақты өзіндік құнына ... ... ... ала ... ... ... ... мүмкін. Аталған
схемалардың ... ... ... қай ... ... ... болып келеді;
- материалдардың есебі. Өндіріске жатқызылатын ... ... ... ... ... нақты өзіндік құнын
анықтау тәсілі туралы шешім ... ... ... ... құны
бойынша әдісін, ФИФО әдісін, ЛИФО әдісін немесе арнайы ... ... ... ... ... ... аталған
әдістердің бірін ғана таңдай алады және ол ... ... ... пайдалануы тиіс;
- басқарушы есеп. Есептің бұл түрі ... ... ... ... ... ... ... оның есеп беру талабына
сай келетін үйлестірілген ... де жоқ, ... оны ... мен ... мақсатында пайдаланады. Жалпы тұрғыдан алғанда,
кәсіпорын ол үшін ... Бас ... ... ... ... жүйесіне қосымша немесе жекелеген ... ... ... ол кезде кәсіпорынның құрамы, құрылымы және
ұйымдық ерекшеліктері ескеріледі;
- өндіріске ... ... мен ... өзіндік құнын
калькуляциялау ... ... ... ... мен ... ... жанама мен тікелей ... ... ... ... негізгі қызметінің сипатына ... ... ... мен ... ... ... есептеу үшін
нормативтік ... ... ... ... ... ... бірнешеуінің үйлескен түрін таңдай ... ... ... ... ... ... ... нұсқамен жүргізілуі мүмкін.
- үстеме ... ... және ... Кәсіпорын №7 «Тауарлық-
материалдық қорлар» ... есеп ... ... ... ... ... құрайтын шығындар
тізіміне өндіріс қызметінің ... ... ... ... ... енгізуге құқылы; құрал-жабдық пен машинаны ... ... ... ... құрал-жабдық пен ... және ... ... ... ... игеруге және
дайындауға кеткен шығыстары және ... да ... ... шығыстары үстеме шығыстарының құрамында, олардың үлес салмағы
айтарлықтай көп ... онда ... ... ... ... ... үстеме шығыстарының сметалық мөлшерлемесін
есептеудің ... мен ... ... ... де көрсетіледі:
жоспарлы ... ... ... ... ... ... ... етіп, тікелей ... ... ... ... ... еңбек ақы ... ... ... оңайлатылған экономикалық әдістерді пайдалану
арқылы ... ... ... ... ... ... ... оның өңдеу шығысынан алынған күрделендірілген коэфиценттері
бойынша;
- мүліктер мен ... ... ... ... ... ... барын тексеру үшін біршама қосымша түгендеулер
де жүргізілуі ... Бұл ... ... ... кезектілігін,
түгендеу жүргізудің күнін, мүліктер мен ... ... ... есеп ... ... бухгалтерлік есеп нысанын
өзі ... ... ... ... және есеп ... ... техникасын, өзара байланысын анықтайды;
- ... (іс ... ... шоттар жоспары. Кәсіпорын
шоттардың Бас ... ... ала ... ... ... іріктей алады, яғни оның құрамына ... ... ... және ... ... мүліктік құрамын
көрсететін синтетикалық ... ... ... ... ... тиісті субшотарының тізімін жасайды. Сонымен ... ... ... де ... номенклатуралық
объектілерін және ... ... ... ... Бұл кезде
басқарудың, таладудың, бақылаудың және есеп ... ... ... ... ... ... ... көрсету үшін,
шоттардың Бас жоспарына ... ... ... ... ... ол ... ол ... Бас жоспарында қаралған
негізгі әдістемелік ... ... ... ... ... есеп ... Ішкі есеп беруді жүргізудің барлық
мәселесін кәсіпорынның өзі ... оның ... есеп ... мен құрамын және есепті беру мерзімін, ... ... ... жасауға жауапты тұлғаларын анықтайды. Есеп
саясатының ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... ... құрылымы мен ұйымдастырушылық нысаны.
Кәсіпорын ... ... ... өзінде бухгалтерияны ұстауы
керек пе, жоқ, әлде келісімшарттық негізде тиісті ... ... пе; ... ... ... ... ұйымдастыру керек,
яғни есеп персоналдарының саны ... ... ... ... бөлімдер
қажет (есеп айырысу, материалдық, өндірістік, жинақ бөлімдері), олардың
бағыныштылығы ... ... ... ... ... өзі ... Бірақ
барлық жағдайда кәсіпорынның басшысы бухгалтерлік есептің ... ... ... жасауы керек.
- есепті орталықтандыру деңгейі. Кәсіпорынның нақты қызметінің
жағдайына ... есеп ... ... ұйымдастырылуы
мүмкін, ол кезде ... ... ... ... ... ... ал ... жағдайда, кәсіпорынның
жекелеген құрылымдық бөлімшелері дербес бухгалтерия құрып, ... есеп ... ... ... ... ... кәсіпорынға
тек балансты жасауға тиісті мәліметтерді береді;
- ішкі ... ... ... ішкі ... ... ... болуын және олардың басты элементтері ... ... ... ... ... ... және рәсімдеп
отыратын жауапты тұлғаларды белгілеп бөліп ... ... ... дер ... ... және т.б. осы сияқты мәселелерін
шешеді. ... ... ... беретін аясы мен міндеттері
айқындалады.
Есеп саясатын негіздеу және ... ... ... ... ... мен қағидалар басшылыққа ... және ... ... ... үшін де, ... ... бойынша да
шаруашылық жағдайына бейімделген есеп ... ... ... ... ... негізгі қағидалары мен ... №1 ... ... ... есеп ... әзірлеген кезде кәсіпорын ... мен ... ... кәсіпорынның мүліктері мен
міндеттемелерінен ... ... тиіс ... ... жеке ... бойынша), кәсіпорын өзінің көз ... ... ... ... ... көздейтін болса, яғни өз ... ... ... жоқтығын білдірсе, онда ... ... ... ... ... кәсіпорын өзі таңдап ... ... ... ... ... ... тек тиімді
түзетулерді ғана жасап отырса, онда ол ... ... ал ... ... орын ... барлық шаруашылық
фактілерін сол кезеңіне ... ... онда ... ... қағидасын ұстанғаны болып ... ... ... ... да ... жөн, атап ... ... қызметінің барлық фактілерін бухгалтерлік есепте
толығымен көрсету;
- ... ... ... ... яғни бухгалтерлік есепте жоғалту
(шығыстар) мен пассивтерді көрсетуге дайын ... ... ... ... ... шаруашылық нысанының басымдылық ... яғни ... ... ... есепте көрсетілуін қамтамасыз ету
керек, демек оның тек ... ... ғана ... ... ... болған шаруашылық ... оның ... ... ... ... ... деп әрқилы есеп түрлерінен ... ... ... есеп беру ... ... ... есеп ... ... ... ұйымдық (рационалдық) кәсіпорынның көлемімен, оның қызмет
масштабына ... ... ... ... қолайлығын айтады.
Аталған қағидалар мен ... кез ... ... ... әзірлеу барысында оның ... ... Егер де ... ... онда ... ... жүргізудің дұрыс
еместігі ... ... және ... ... бұрмалануы
мүмкін.
2.1. Меншікті капиталдың есебі, талдауы, аудиті.
Меншікті капитал ... ... ... кәсіпкерліктің басқадай түрлерімен
айналысатын ... ... ... ... да ... айналысуы үшін ... бір ... ... ... қаражаттары, қаржылық ... мен ... ... табу ... ... ... және алашақтары
болуы қажет. Осы ... ... ... ... капитал
болып саналады. Шаруашылық субъектісі алғашқы ... ... ... ... ... ... қаралған мөлшерден кем
болмауы тиіс және де ол сол ... ... ... ... және ... ... қоғамға қосқан
үлестерінен ... ... ... субъектінің капиталы өзінің
қызметі ... ... таза ... және ... басқа да
көздерден, тегін түскен мүліктер мен ақшалай ... ... ... шаруашылық субъектінің есебін жүргізу барысында жұмыс ... ... ... яғни ... ... және оның ... құрылымы бухгалтерлік баланстың ... ... ... ... ... ... пассивінде көрсетіледі.
Субъект мүлкінің құрамы.
Субъект барлық мүлкі (қызмет атқарушы капиталы) ... ... ... ... ... ... бөлінеді. Мүліктерді қызмет
атқару мерзіміне ... ... ... тыс) ... және
«айналымдағы активтер» - деп екіге бөледі.
Негізгі (айналымнан тыс) активтер ... ... ... ... ... (ұзақ мерзімді) инвестициялардан, аяқталмаған
құрылыстан құралады. Жалпы ... тыс ... ... ... ... ... және ... айналымдағы активтер ... ... ... ... табу үшін ... Олардың қатарына ақшалай
қаржылар, қысқа ... ... ... ... дебиторлық борыштар және басқадай активтер жатады.
Субъекті мүліктерінің ... ... ... ... оның ... құралдары мен айналымдағы
қаржыларының құнынан ... ... ... меншікті
капиталының көздері болып мыналар ... ... ... ... ... бөлінбеген пайда.
Шаруашылық субъектілері өздерінің ... ... ... ... ... Ал ... қатарына қысқа мерзімді
несиелер, қарыздар, аванстар және кредиторлық борыштар жатқызылады.
Жарғылық қор ... иесі ... ... ... ... ... ету үшін инвестициялаған қаржыларының
сомасы болып саналады.
Меншіктік ұйымдық – құқығының ... және ... ... ... ... ... жарғылық қор мынадай түрлерде ... ... ... ... ... серіктестігі,
жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... және ашық ... ... жарғылық капиталы.
ТОО «Бадамтас» кәсіпорны – жауапкершілігі ... ... ... ... ... мүлік жарналарына (үлестері).
Жарғылық қор мөлшері ... ... және ... ... ... белгіленген, өкіметтің атқарушы органдарында
тіркелуі ... Оның ... ... ... ... ... кейін ғана өзгеруі мүмкін.
Қосымша төленген ...... ... ... ... ... құнынан артық құнмен сатқаннан пайда болған ... ... ... ...... құралдар мен инвестицияларды
қайта бағалағанда олардың құнының ... ... және ... ... ... ... капитал- келешекте (алдағы уақыттарда)
болуы ... ... ... ... орнын толтыруға
арналып шаруашылық субъектісі өзінің таза ... ... ... ... бір ... ... (сақтық, сақтаулы)
капиталдың мөлшері мен ... ... ... ... мен ... ... (қоғамның) жарғысында қаралады
(көрсетіледі.
Бөлінбеген ... ...... ... ... ... (пайдасының) барлық шығындарын өтегеннен, ... ... ... және ... (пайдадан) басқадай
бағыттарға пайдаланғаннан қалған бөлігі.
Жарғылық ... ... ... жалпы мөлшері, шығарылған түрлері бойынша (жәй
және артықшылығы бар) акциялардың ... бір ... ... ... акционерлік қоғамның, серіктестіктердің, өндірістік
кооперативтердің ... ... ... ... ... ... тіркеуден өткізілуі тиіс. ... ... ... мүшесіне ол акцияларды қоғамға ... ... ... ... ... құқығы бар.
Шаруашылық субъектілерінде жарғылық капиталдың есебі:
501 - «Жай акциялар»;
502 – «Артықшылығы бар ...... ... мен ... - деп ... ... қор»
бас шоттың бөлімше шоттарында есептелінеді.
Меншікті капиталдың ұйымдастырушылық аудиті.
Жарғылық капитал ... ... ... ... оны ... ... салымының жиынтығы болып ... ... ... мен ... ... және ... шаруашылық
жүргізуші субъектінің ... ... мен ... ... ... байланысты.
Жарғылық капиталды ... ... ... ... ... ... жарғылық капитал көлемінің құқықтық-нормативтік акті ... ... ... ... мөлшерінің өзгеру ықтималдылығын;
б) бухгалтерлік есепте жарғы капиталының шамасына ... ... ... және ... ... ... олардың ішінде төмендегідей өткізбелерге ерекше
көңіл бөлінеді:
- Д-т 511 «Төленбеген ... ... және К-т 503 ... ... ... қатысушылардың салымдары сомасына; - жарғы капиталы
мөлшері ұлғайғанда К-т 503 ... мен ... ... 12 ... 20 ... 22 «Тауарлар», 42 «Банктердегі
аккредетивтегі, чектердегі, карт-шоттардағы және ... да ... 45 ... ... бар ... ... ... жазу
түседі. Жарғылық капиталды тексеру бағдарламасына мынадай ... ... ... ... ... ... ... ... ... Бас ... 502, 503, 511, 521 |
|кітап мәліметтеріне ... ... ... Бас кітап. ... | ... ... ... ... |Бас кітап, 13 журнал-ордер, ... және ... ... ... |
|есебін жүргізудің дұрыстығын ... есеп ... ... ... ... НҚ мен МЕА |
| ... ... ... |
| ... ... кассалық |
| ... және т.б. ... ... капиталды ... ... ... |
|қалыптастырудың дұрыстығын тексеру|құрылтайшы құжаттар, бухгалтерлік |
| ... ... ... ... |НҚ мен МЕА ... ... кіріске алудың |актілері, ТМҚ қабылдау актілері, ... мен ... ... төлем тапсырмалары, |
|тексеру. ... ... ... |
| ... есеп ... |
| ... және т.б. ... Жарғылық капитал өзгерісінің |Құрылтайшылардың (меншік иелерінің)|
|негізділігін және оны ... ... ... ... |
|құжаттарға енгізудің мерзімділігін|жиналысының шешім хаттамалары, ... ... ... мен құрылтайшылық |
| ... ... ... ... ... ... түгендеу ... ... ... ... ... салыстыру тізімідемесі|
|құқықтарды түгендеу. ... және ... ... Қолданыстағы заңнамамен ... ... ... ... ... |және ұсыныстары. ... ... ... | ... ... ... әзірлеу| ... ... | ... ... талдау.
Біздің отандық тәжірибеде кәсіпорынның меншікті капиталының ... ... ... ... жарғылық капитал, резервтік қор,
арнайы бағыттағы қорлар, ... ... мен ... ... жалгерлік міндеттемелер, баланс пассивінің ... ... ... ... ... ... есеп
айырысулар, тұтыну қорлары, ... ... ... мен ... ... қарыздар бойынша резервтері, 1997 жылы құрылған
баланс ... 2 ... ... алдағы кезең табыстары.
БЕС №2 ... 1998 ... ... ... капиталға жарғылық
капитал, қосымша төленбеген ... ... ... ... ... және бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян) кіреді.
Меншікті капиталды зерттегенде өзіндік ... ... ... ... ... ... яғни меншікті капиталдың
қандай бөлігі иммобильдік ... ... ... осы құражаттарды неғұрлым ... ... ... ... нысанда түрғандығы анықталады. Меншікті айналым қаражаттарының
көлемін анықтау үшін, меншікті капиталдың ... ... ... бөлімінің жалпы сомасын қорытынды (қортындысын) алып тастау
керек.
Меншікті капиатлды талдау ... ... ... ... ... = Ма.к. / ... Кж - жұмсау коэффиценті;
Ма.к. – меншікті айналым капиталы;
Мк – ... ... ... ...... ... кәсіпорын активтерінің ... ... ... ... сипаттайды. Ол бойынша ... ... ... ... ... ... және меншікті
қаражатын қалай ... ... ... = ... ... / Жиынтық капитал (баланс валютасы)
Қолайлы мәні: 0,5-0,6.
3. Тәулділік коэффиценті:
Қарыз қаражаттарының ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым көп ... ... ... ... ... ... ... болады.
Кз =Таратылған капитал / Жиынтық капитал.
Қолайлы мәні: 0,4-0,5.
4. ... ... және ... капиталдың арақатынасын сипаттайды. Ол
кәсіпорын активтерінің қай ... ... ... ... ... ... ... есебінен қаржыландырылатынын көрсетеі.
Кф = Меншікті капитал / Тартылған капитал.
Қолайлы мәні: 1-ден жоғары.
5. Инвестицияларды өтеу ... ... ... ... мен ұзақ ... ... ... = ... ... + Ұзақ ... ... / Жиынтық
капитал.
Қолайлы мәні: Қалыпты = 0,9
Қауіпті = 0,75
2.2. Ақша-қаражаттарының есебі, талдауы, аудиті.
Ақша-қаражаттарының есебі.
Қазақстан ... ... ... ... есеп және ... ... ... №4 «Ақша
қаражаттарының қозғалысы туралы есеп» - деп аталатын ... ... ... ... ... мен ... ... ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есебі ... ... ... ... және инвестициялық қаржы
қызметі бойынша ... ... ақша ... ... түсуі,
кірістелуі ол қаржылардың жұмсалуы туралы ақпараттармен қамтамасыз
етіп және ... осы ... ... яғни ... қаржы
жағдайындағы өзгерістерін бағалауына мүмкіндік береді», - ... ... ... ... ... ... тұлғалар, субъектілер (банктер
мен бюджеттік мекемелерден басқа) ақша ... ... ... осы ... ... сай ... және ... қаржы нәтижелері есептемесінің құрамында (яғни ... ... ... ... ... ... ... өнімді сату
барысында, сондай-ақ материалдық құндылықтарды, ... ... атып ... ... ... тыс ... да ... төлемдерді төлеуге ... ... ... ... ... ... ... мекеме немесе фирма әдетте бір уақытта
өндірілген өнімін ... ... ... ... ... ... болса, екіншіден сол өнімдерді ... ... үшін ... ... және ... ... жабдықташылар
алдында сатып ... ... ... ... ... мен
ұйымдардың, фирмалардың ... ... және ... ... ... ақща және ... ақшасыз төлеу жолы ... ... ... есеп ... ... Республикасының
Ұлттық Банк мекемесі ... ... мен ... ... тиіс. Ақшалай қаржылармен есеп айырысу ... ... ... мен оны ... ... ... табылады:
1. Ақшамен есеп ... ... ... және ... ... ... ... ақшалай қаржылардың түгелдігін және ... ... ... ... Есеп ... ... ... бақылау, кәсіпорынның, ұйымның ... ... ... мен ... ... ... ... кәсіпорыны да ақша қаражаттарының ... №4 ... ... ... ... - деп ... бухгалтерлік
есеп стандартына сәйкес жүргізеді. ... ... , ұйым , ... ... ... бір ... өндірілген өнімін сатып ... ... , ... ... ... ... екіншіден сол
өнімдерді өндіріп шығару үшін ... ... ... ... ... ... ... сатып алушы ... ... ... мен ... , ... ... және берешек операицялар көбіне қолма-қол ақша және ... ... ... жолы арқылы жүргізіледі. Қолма-қол ақшамен ... ... ... ... Банк мекемесі белгілеген
ережелер мен ... ... ... тиіс. Ақшалай қаржылармен
есеп айырысу операцияларының бухгалтерлік есебін ... мен ... ... ... ... ... есеп айырысу ... ... және ... ... ... ... ... түгелдігін және олардың дұрыс ,
тиімді пайдалануды бақылау.
3.Есеп ... , ... ... бақылау , кәсіпорынның , ұйымның
немесе фирманың ақшалай кірістері мен ... ... ... ... жүргізетін ТОО «Бадамтас» ұйымының жұмысшы
шоттары:
411-Аударылған ... ақша ... ... ... ... ... ... түріндегі ақшалар.
Кәсіпорындар мен ... және ... ... ақша
қаражаттарын өздері таңдаған яғни өздеріне қызмет ... ... ... міндетті. Бір кәсіпорынның немесе субьектінің
тиісінше ... банк ... бір ғана есеп ... шотын ашуына
болады. Осыған сәйкес ТОО «Бадамтас» ұйымының екі ... ... ... «АТФ Банк» және «Валют Транзит Банк».Яғни:
441/1 – «АТФ ... ...... ... Банк» Шоты.
ТОО «Бадамтас» ұйымында ақша ... ... ... ... ... ... ордері
№ КО-1 нысаны.
Бюджеттік ұйымдардың ... ақша ... бас ... ол ... ... тұлға қол қойған кассалық кіріс
ордері бойынша жүргізеді.
Касалық ... ... және оның ... бухгалтерлік сала
қызметкері бір дана етіп толтырады және ол ... ... ... ... дәл де анық ... ... компьютермен
терілуі тиісті. Қолма-қол ... ... ... ... ... бас ... немесе солар уәкілеттік ... ... ... ... ... , кассирдің мөрімен (штампымен)
куәландырылған квитанция беріледі. ... ... ... да , бұл
құжаттарға ешқандай тазарту жүргізуге , сызуға ... ... ... Кассалық кіріс ордері қосымшаларымен бірге ... ... ... ... , айын , ... ... отырп , «Алынды»
деп қояды .
Кассалық шығыс ордері
№ КО-2а нысаны.
Кассадан қолма-қол ақша беру үшін ... ... ... ... ... ... , бас ... немесе шарикті
қаламмен нақты да анық етіп бір ... ... ... ... ... ... болса да , бұл құжаттарға
ешқандай тазарту ... , ... ... ... жол ... шығыс ордерінде оны толтырудың негізі көрсетіледі және
оған қоса ... ... ... ... шығыс ордерін
немесе оны ... ... ... ақша алатын тұлғаның
қолына беруге тиым ... беру үшін ... ... ... ... ... ... тіркеуден өткізуге тиісті. Ақша алынғаннан кейін ордер
мен оған ... ... күні , айы , жылы ... ... ... ... ... өтеледі.
Кассалық кіріс және ... ... ... ... КО-3а нысаны.
Бюджеттік ұйымдарда кассалық кіріс және ... ... үшін ... ... сала ... онда ... ... дейінгі кассалық кіріс және шығыс ... соны ... ... ... ... кіріс және
шығыс ордерлері немесе соны алмастыратын ... ... ... ... №1 ... , ... ... кітап
№ КО-4 нысаны.
Қолма-қол ақшаның түсуі мен ... ... ... ... ... алады. Әрбір бюджет ұйымы нөмірленген , ... ... ... ... мөрмен бекітілген тек бір ... ... ... Касса кітабындағы парақтар саны ... бас ... ... осы ... ... бухгалтерлік есепті
қамтамасыз ететін саланы ... ... ... Касса кітабындағы жазулар көшірме ... ... ... немесе сиямен 2 данада жүргізіледі. ... ... ... ... ... және ол ... есебі
міндетін атқарады. Парақтардың бірінші даналары ... ... ... ... және ... ... бірдей нөмірлермен
нөмірленеді. Касса кітабына тазарту ... , ... ... ... ... ... қателерді түзету
«Түзетілді» деген жазумен ескертіледі ... күні ... , ... ... ... , бас ... ... оны
алмастыратын тұлғаның қолдарымен куәландырылуға тиісті.
Күн сайын жұмыс ... ... ... сол ... ... ... , кассадығы нақты қалдық ақшаны
келесі ... ... және ... ... ... ... күн ... жазбалардың көшірмесін) кассалық ... ... ... қоса ... кітабына енгізе отырып ... есеп ... ... ... ... және ақша ... аудит.
Ақшалай және касаалық-банктік операцияларды жүргізу заңнамалық,
жалпы ... ... және ... ... ... ... қатаң реттелген. Сондықтан төлеу ... ... ... ... ... ... заңдардың, стандартардың,
бухгалтерлік есептің, ақша ... ... ... ... мен ... ережелерінің талаптарын ... ... ... ... кәсіпорынның төлеу мен қозғалыс циклін
есептеу мен ... ... ... ... ... анық
тұжырымдамаларын қамтамасыз ету қажеттілігіне ... ... ... ... ұйымдастырушылық, ... ... ... ... мәселерді шешудің
баламалы мүмкіндіктерін қарастырған жөн.
Дегенмен жалпы ... ... ... ... ... тәсілдерінің өзіндік ерекшеліктері бар. Олар жалпы ... ... да, бұл ... уақытылы және тиімді атқаруға
ерекше көңіл ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан ғылыми зерттеулердің күн ... ... ... басқарудың функционалды аудиттің ерекше тәсілдерін
анықтау мен ... ... ... ... төлем мен қозғалысы циклі функционалды ... ... ... мен статистиканың классикалық әдістерімен
қатар сарапшылық бағалау, жай және ... ... ... ... сараланған (дифференциалды) және ... ... ... ... емес және ... (динамикалық)
бағдарламалау әдістерін, операцияларды, ойын ... ... ... т.б. кеңінен қолданылуы ... ... ... арнайы
әдіс тәсілдерінің көмегімен ... ... мен ... қағаздардың
тиімділігін арттыру мен ... ... әр ... ... болады. Мәсселен, инкассация мен ... ... ... ақша ... сейф ... репо ... шегі теориясын (Миллер-Орра үлгісі) және т.б. ең көп шамаға
молайту ... ... ... және ... ... нақты ақша
мен құнды қағаздарды шапшаң және ... ... ... ... ... мен ақша ... циклін функционалды
аудитін өткізгенде ... ... ... ... ... қызметкерлердің сандық және
сапалық құрамы;
▪ Касса-банк құжаттарын жасап, ... ... үшін есеп ... ... ... және ... ... (нормативті)
қаматмасыз етдің бар-жоғы;
▪ Бұл жұмыс учаскесінің қызметкерлері ... есеп ... ... және ... ... ... кім, ... қалай тексереді?
▪ Кәсіпорында кассадағы ... ... ... ... жүргізугеарналған тұрақты жұмыс ... ... ... ... ... бар ... Бұл бұйрық орындала ма, кассаны кенеттен тексеру, актілері ... ... ... ... ... және ... есеп, шаруашылық-ішілік бақылау
мен ақшалай операцияларды ... ... ... ... қойылған?
Ақшалай ақражатпен, әсіресе оның жылжымалы бөлігі – ... ... ақы ... ... ... ... ... соманы беру мен ... және т.б.) ...... тұтастай тексеруді талап етеді. Ықтимал
бұрмалаулар мен ... ... ... пайдалану – ... ... ... міндеті.
Іс-тәжірибеде кездесетін, жасалу ... ... ... ... мен шот төлемдері процесіндегі қызмет
бабын ... ... ме ... ... ... ... ... және қолхаттармен жасырлған ... ... ... ... ... ұрлау.
2. Банктен, әртүрлі тұлғалар мен ұйымдардан сенімхат бойынша түскен
ақшаны кіріске алмау және ... ... ... ... ... бір құжатты қайтадан пайдалану;
кассалық құжаттар мен ... ... ... ... ... жалған құжаттар бойынша негізсіз есептен ... ... ... рәсімделген құжаттардағы жалғандық.
5. Әр түрлі тұлғалар мен ... ... ... ... ... ... ... еңбекақыны, депонентты соманы
негізсіз иелену.
6. Контрагенттермен дайын өнім, тауар үшін ... ... ... ... ... ... жұмыс орындау
мен қызмет көрсету және т.с.с.
Мұндай бұрмалаулар мен ... ... ... ... ... және ... кассаны жүйелі тексермеу, ішкі
бақылаудың нашарлығы және ... ... ... ... ... аудиттінің күрделі учаскелерінің бірі
– кассалық операцияларды кім және ... ... білу ... ... аудитор, бас бухгалтер және кассир қол
қоятын акті ... ... ... ... ... ... және басқа құндылықтардың ... ... ... кем ... жағдайда кассирден жазбаша түсініктеме алу ... ... көп ... ... ... кәсіпорын басшысына
кассирді тексеру анықталғанша ... ... ... ... ақша ақша есебі ... ... ... сомалардың шынайлығын, контрагенттер ... ... ... есеп ... есепті айда түспеген
сомалардың қалайша ... ... ... мен теріс пайдаланулардың алдын алу үшін ... ... ... есеп шот ... ... көшірмелерге тіркелген
негіздемелермен үнемі салыстыру;
• Жабдықтаушылармен құжаттарды ... ... ... ... ... ... Дебиторлармен және кредиторлармен, қызметкерлермен және ... есеп ... ... тексеруді жүйелі
жүргізу.
Төлем циклін аудиторлық ... мен ... ... ... ... ... ... есептеулерді
жүргізудегі типтік бұрмалаулар туралы тұжырым жасауға және ... ... ... ... ұсыныстарды әзірлеуге мүмкіндік
береді.
Ақшаның есеп шот ... ... ... ... ... ... банк ... мен бастапқы құжаттардың мәліметтерін
салыстыруы қажет. Сонымен ... ... ... (шот
корреспонденциялары жазыла ма), құжаттардың нөмірленетінін, ақшаны
есептен ... ... ... ... ... ... уақытта қолма-қол емес ақшалай, қаражаттың ... ... ... ... ... ... ... бір өрескел қате – ақшаны кәсіпорын кассасына кіріске ... ... ... бар ... ... ... іс ... төлемді дебиторлық борышты өтеу ... мен ... ... сома ... ... ... керек.
Түсімді банкке тапсырудң мерзімділігін мұқият зерттеп, ... оның әр ... ... ... жағдайларын анықтау керек.
Тексерудің жеке объектісі – ... ... ... ... төлеуге, іссапар шығыстарын жабуға, шаруашылық қажеттіліктерге
және т.б. чек ... ... ... ... ақша ... ақша алу мен ... шығу туралы мәліметтерді ... ... ... мен ... циклі функционалды аудит
бағдарламасын ... ... үшін ... ... ... ... ... аудитор кәсіпорындағы нақтылы жағдай мен
көлем циклі функционалды ... ... ... ... Тестілеу ішкі бақылаудың жағдайын анықтауға, ақшаның
сақталуын қамтамасыз етуге, бухгалтерлік ... ... ... және анық сенімді көрсету үшін талдауға мүмкіндік береді.
Мұндйда ... ... мен ақша ... ... ... ... немесе процедуралық ... ... ... ... балдық тәсілінде «ия» ... үшін ақша ... ... ... 1-ден 3 ... дейін қойылады, ал
«жоққа» - 0 балл. Субъектінің ... ... ... ... ... бағалауда қойылған балдар сомасы бойынша: ... ... өте ... 51-65 төмен, 66-80 - орта; 81-90 – жоғары, 91
балдан ... - өте ... ... ... ... ақша 451 ... валюта түрінде кассадағы
қолда бар ақшалар» және 452 ... ... ... ... бар ... 45 ... «Кассадағы қолда бар ... ... ... Осы ... ... кассаға түсетін
ақша, ал кредитіне – кассалық есептен ... ақша ... ... ... ... ... және ... кассалық ордерлер
негізінде жасалады.
Кассалық ... ... ... ... процедуралары ... ... ... Ақша мен ... басқа |Касса ревизиясы бойынша ... бар жоғы мен ... ... ... |
|жағдайын түгендеу. ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... (КО-1, |
| ... ... ... ... |
| ... актілері, 1 тізімдеме |
| ... 1 ... Бас |
| ... және т.б. ... ... ... құжаттық|Кассалық құжаттар (КО-1, КО-5), |
|рәсімдеудің дұрыстығын тексеру. ... ... ... |
| ... 1 ... 1 |
| ... (ведомость), Бас кітап |
| ... т.б. ... ... ... ... ... ... чек кітапшалары,|
|алудың мерзімділігі мен ... және жеке ... ... дұрыстығын тексеру. |шарттар, банк көшірмелеріне |
| ... ... ... |
| ... ... (КО-1, КО-5), 1 |
| ... 1 ... |
| ... Бас ... және т.б. ... ... ... есептен |КО-1, КО-2, КО-3, КО-4, КО-5, 1 ... ... ... |журнал-ордер, Бас кітап және ... ... ... ... ... ... 1 ... көрсетудің |1 ... ... Бас ... ... ... ... т.б. ... кестені |
| ... және ... мен |
| ... негіздеу. ... ... ... ... ... ... актісі, ... ... ... жою жөніндегі |
| ... ... ... ақша ... ішкі ... ... жеткіліксіздігін білдіретін белгілері мыналар:
• Кассадағы ... ... ... ... ... мен басқа
құндылықтарды тексеретін кенетен боалтын ревизияның кәсіпорында
жолға ... ... ... ... ... басшы бұйрығының
жоқтығы;
• Кассаға ревизияны немқұрайды ... ...... ... ... тек бір ... ... банкнотты парақтап қайта санауды ... ... ... ... жұмыс жазбаларының
болмауы және т.б.
... ... ... ... бас бухгалтер мен
кәсіпорын басшысын жанай өтіп, басқа ... ... ... ... қол қою құқығын беру;
• Кассир ... ... ... ... ... сырт
көзге ғана (формалды) өткізу;
• Штатта кассирдің болмауы, бұл ... ... ... ... есеп ... ... ... толық материалдық жауапкершілік туралы шарттың
жоқтығы;
• Мұндай ... ол үшін ... ... ... ... ... ... болмауы.
Касса мен кассалық операциялардың аудиті негізінде үш ... ... ... ... ... ... түгел және уакқытылы
кіріске алуды ... ... ... есептен шығарудың
дұрыстығын тексеру.
Жалпы ... ... мен ... ... тексеру келесі
әдіснаманы ... ... ... ... ... ... орнына келгенінде бірден
өткізіледі. Оны өткізуге дейін аудитор ... ... ... ... ... ... ... кенеттен
тексеруді жүйелі жүргізу үшін тұрақты жұмыс істейтін ... ... бар ма, бұл ... орындала ма? Кассаны кенеттен
тексеру ... бар ма және ... ... ... ... бір ... ... бірнеше кассир
(Немесе соған уәкілетті ... ... ... ме, кассир ... ... ғана ... ... ме ... ... басқа ұйымдарға қызмет етумен қоса ... ... ... ... ... және ... әкімшілігі
кассирмен жасасқан материалдық жауапкершілік ... шарт ... ... ... ... жүргізу ережелерімен танысты
ма?
2. Кассаға тексеруді ... ... ... ... ... ... тексеру құрамында кәсіпорынның кассирі мен
бас бухгалтері міндетті ... ... ... ... ... ... ... істейтін ... ... ... кассаны тексеру кезінде ... ... ... рұқсат етілмейді және кассадан тыс ... ... ... мүмкін болмағанда немесе ... ... ... ... ... ... ... Кілт кассирде қалады,
ал мөр ... ... Бұл бір ... ақшаның
жетіспеушілігін басқа кассадағы бар ақша есебінен орнын ... ... ... ... Кассир түгендеу комиссияның қатысуымен ... ... ... ... есеп ... Кассалық кітап бойынша ақша
қалдығын шығарады. Барлық кірістік және ... ... ... ... кассаны түгендеу сәтінде кіріске алынбаған
және есептен ... ... ... жоқ ... ... ... Бұл қолхат кассаны түгендеу актісі түрінің
тақырыптық ... ... ... есебіне бас бухгалтер қол қояды және тиісті шоттар ... ... ақша ... туралы операцияларды
көрсету үшін бухгалтерияға беріледі.
6. ... бар ... ... түрде немесе банктік орауда
тұрғанына қарамастан түгел қайта ... ... ... ... ... ... ... (пошта маркілері,
мемлекеттік баж маркілері, вексельдік маркілер, жолақы ... ... ... ... әлі ... үйлеріне,
санаторийлерге берілмеген жолдамалар және т.б.) ... мен ... да ... бойынша жүргізіледі.
8. Ақша мен құндылықтар екі мәрте саналады: алдымен ... ... ... мүшесі санайды. Аудитордың өзі бұл аудиторлық
процедуралардың дұрыс өтуіне ... ... ... ... ... құн ... ... ақшалай құжаттар аудитінде мыналарды тексеру керек: бұл құжаттар
іс жүзінде бар ... ... мен ... ... және ... ... ... дұрыстығын тексеру қажет.
Олардың есебі ақшалай ... ... ... кітапта
жазылуы тиіс. Ақшалай құжаттардың ... имен ... ... ... және ... ... құжаттармен рәсімделуі
тиіс. Осылайша, кассир ақша жөніндегі сияқты ... ... ... да есеп ... және оны бас бухгалтерге
тапсырады.
10. ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Аудитор бас ... ... ... ... ... ... жабуды, оларға
кірістік ордер рәсімдеуді және ... оны ... ... тиіс. Егер кассаны ... ... беру ... ... тізімдеме (ведомостері) бойынша ... әлі ... бұл ... ... ... ... ... есепке енбеген, ішінара төленген
шығыстық құжаттар ... ... ... актіге жазылады.
Мұндай жағдайда әрбір төлем ведомосінде еңбекақы қандай ... ... және оның ... сомасы көрсетіледі. Көрсетілген
жазба ... бас ... және ... ... ... тәртіппен рәсімделмеген кассалық шығыс ордерлері ... ... әр ... ... ... ... ... есепке алынбайды және кассадағы бар қалдыққа
кіргізілмейді. Мұндай құжаттар табылғанда ... ... ... ақша ... өкімімен, қашан, қандай мақсаттарға ... ... ... ... бұл ... ... Кассада бар барлық ақша мен басқа ... ... ... деп ... ... кассада басқа
субъектілердің ақшасы мен ... ... ... ... Ақша мен құндылықтарды ... ... соң ... ... есепте жазылып қойылған қалдық жайлы мәліметтермен
салыстырылады.
13. Ақшалай ... ... ... аудитор бір мезгілде касса
бөлмесі ақша сақтауды қамтамасыз ету, ... ... ... дабылы құралдарымен жарақтандыру ... ... ... ... Мұндайда анықталған бұрмалаулар ... ... Іс ... ақшаның және олардың баламалары бар болуын тексеру
қорытындылары ... ... ... қол қоятын түгендеу
актісімен рәсімделеді. Ол үш ... ... бір ... ... ... ... кассирде қалады,
үшіншісі аудиторда сақталады. Ай соңында ... ... ... ... сенімді сақталуда тұр деген кассирдің
қолхаты келтіріледі.
15. Кем шығу ... ... ... ... кем шығудың
пайда болу себептерін ... ... ... ... шығу ... ... ... пайдалану анықталғанда аудитор
бұл жайында кәсіпорын басшысын хабардар етеді және ... ... ... ... ... ... құжатсыз тікелей ұрлау ісі кассаны ... ... ... ... ... Кейде ол шын ... не ... ... ... ... ... жасаған ысырапты
жасыратын лауазымды қызмет ... ... ... ... ... ең ... түрі ... саналатын қаражатты қымқырудың
бүркемеленбегендері де ... ... ... кем ... бөгде
адамдардың кассаны бұзу арқылы ақшаны ысрап қылу мен ... ғана ... ... ол ... ... ... заңсыз қарызға ала ... де ... ... ... ... мен ... ... пайдаланулар кассирді дұрыс
таңдамау, кассаны жүйелі түрде ... және ішкі ... ... ... ... касса бойынша ... ... ... ... тікелей
шығыстарға есептен шығармаумен немесе ... ... ... Есеп шоттан алынған ақшаны кассаға ... ... өте жиі ... банктен чек бойынша алынған ақшаны ... ... мен ... чек ... жазылған ұқсас
сомамен, банк көшірмелері бойынша (қолма-қол) да ... ... ... ... ... түзету іздері бар ... ... ... банктен ағымдағы немесе есеп шоттан көшірмелер
алып, тексерілетін кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... есептегі құжат деп саналатын
банктегі шоттан ... ... ... болатын кассир мен
басқа тұлғаларға көшірме алуды сеніп ... ... ... жүргізу тәртібіне сәйкес кәсіпорында қолма-қол ақшаны
қабылдау, кәсіпорын ... ... ... ... ... адам
мен бухгалтер қол қойған кірістік кассалық ордерлер бойынша ... ... ... ... орнын жабу, материалдарға, пәтер
ақысын төлеу және т.с.с тәртібімен ... ... ... ... ... ... ... және басқа адамдарды
өтелмеген берешегін талдау мен ... ... ... Есеп
шоттардағы төленген соманы иемдену ... ... ... ... өтелмеген берешек сомасы қалуы мүмкін.
Мұндай ... мен ... ... ... ... мен ... бұл
жайлы сұрау оңды нәтижелер бере алады. Сондай-ақ, ... ... ... мен ... ... ... ... да есептерді бақылаудың ... ... ... ... ... ... алынған ақшаны иемденудің ... ... ... кассалық ордерлерді төлеушінің қолына
төлегенге дейін тіркеудің ... ... ... еместігін, уақытылы
салыстырмау мен борышты өндірмеу екендігін баса айту қажет. ... ... ... ... ордерлерді дұрыс тіркеу, ... ... ... ... ... ... ... арттырады және қызметті теріс пайдалануды ... ... ... ақшаны иемденуді (сіңіріп кетуді)
болдырмау, ең алдымен, барлық мүмкін ... ... ... ... ісін ... ... Тәжірибе көрсеткендей, бұл ережені
бұрмалау қызметі теріс пайдалануды ... ... ... ... байқалғанда ол міндетті
түрде тексерілуге тиісті. ... ... ... сомадағы қолма-қол
ақша алған немесе салған кәсіпорындармен есептесулерді ... ... ... сома ... ... ... және сенімхаттарды іс жүзінде ... ... ... ... ... бір жолы болып саналады.
Ақша мен шығыстарды ... ... ... ... операциялар
мүмкіндігінше тексерілуге жататын ... ... ... ... ... ... бойынша тексеріледі. Тексеруде кассалық
операциялар бойынша ... ... ... ... ... КО-1 ... ордер», КО-2 «Шығыстық кассалық ордер»,
КО-3 және КО-3а «Кірістік және ... ... ... журналы»
пішіндері (формалары). Ақша ... мен ... ... құжаттары, КО «Кассалық кітап», КО «Кассир қабылдаған
және ... ақша ... ... есептік регистрлер (1 журнал-
ордер, 1 ... ... Бас ... ... ... ... және т.б.) қолданылады.
Мұндайда кассалық құжаттрады ... ... ... ... ... ... бар ма, құжаттар – кірістік – «Алынды»
мөртабанымен, шығыстық – ... ... ... жылы
көрсетіліп, жабыла ма, оларды тазартып өшіру мен ... ... ... ... ... ... ... кассалық құжаттар
сапасыз жасалтынын, көбінесе кірістік және ... ... ... салған немесе кассадан ақша ... ... ... ... және ... да міндетті ... жоқ ... ... ... күші жоқ деп, ал олар ...... деп саналады. Егер мұндай жәйттар анықталса,
аудитор шұғыл шаралар ... ... ... ... ... ... бұл ... хабардар ету тиіс.
Тексерудің келесі кезеңінде мыналарды анықтау керек: бұл ... және ... ... ... ... ... түрде
жүргізіле ме, барлық ... ... ... ... ... ордерлерде қалдырылып кеткен ... жоқ па, ... ... мен ... ... операциялардың барлығы
нөмірленуге, жіппен ... ... ... ... тиісті
парақтар саны кәсіпорын басшысы мен бас ... ... ... ... ... кітапта жазылған ба? Кассир
жұмыс күні ... сол ... ... ... ... ... және келесі күнге ақша ... ... ... ... ... жазуларды екі парақта бір мезетте көшірме қағаз
арқылы жүргізуге тиіс. ... бір ... ... оны кассир
күн соңында басқа барлық кірсітк және ... ... ... ретінде тапсыруы тиіс.
Ақша-қаражаттарының талдауы.
1. Ақша қаражаттарының айналымдылық коэффиценті – Кд.с. ... ... ... ... ақша ... айналымы /
Ақша қаражаттарының орташа қалдықтары;
2. Ақша ... ... ... - Дд.с. ... ... ... ... ұзақтығы: Ақша қаражаттарының
орташа қалдығы / Талдау жасалып ... ... аұша ... Негізгі құралдар есебі, талдауы, аудиті.
Негізгі құралдар есебі.
Кез ... ... ... ... тартса ғана
жүреді, ал ол еңбек заттары ... ... ... ... фабрикаттар) және еңбек құралдары (машина, станок) ... Бұл ... ... құралдарының құрамы сыртқы белгісімен
емес, олардың ... ... ... роліне қарап анықталады.
Мысалға, заводта дайындалған бу қазаны сол ... үшін ... ... ... ал орнату үшін сатып алған ... үшін осы ... ... ... ... Осы ... келешекте қайта сатуға
алса, онда ол ... ... ... ... материалдық өндіріс саласында да, өндірістік емес
(әлеуметтік) салада да ұзақ ... бойы (бір ... ... ... ... ... жер; үйлер; ғимараттар; көп ... ... ... және ... ... мен ... аспаптары және
қондырғылар мен ... ... ... ... ... мен ... ... құралдары; құрал-сайман; өндірістік
мүлік және жабдықтар; шаруашылық мүлкі; ... және өнім ... көп ... екпе ағаштар; жерді жақсартуға ... ... ... ... да ... ... жатады.
Кәсіпорында негізгі құралдардың есебі № 6 БЕС ... Осы ... ... ... ... ... ... меншік құқығын, шаруашылық пен ... ... ... ... ... ... есеп бірлігі болып
табылады. Инвентарлық объект күрделі әрі жай ... ... ... ... ... ... басты шарты оны жіктеу ... ... ... ... ... ... құралдар
өндірістік және өндірістік емес болып екіге бөлінеді.
Негізгі өндіріс ... ... ... ... қатысатын
объектілер жатады, олардың көмегімен өнімді ... ... ... ... ... ... т.б.) әсер ету жүзеге
асады немесе өндірісті ... үшін ... ... ... ... ... ... қондырғылар). Негізгі
өндірістік құралдардың пайдалануын ... ... ... – қор ... ... ... ол негізгі құралдардың бір
өлшеміне шаққандағы ... ... ... ... ... ... емес ... құрал-жабдықтар – тұтынуға арналған құрал-
жабдықтар. Олар ұжымның ... ... ... ... ... сақтау мүлкі, т.б.) ... ... бойы ... ... ... негізгі құралдар меншікті және жалға ... ... ... ...... тиесілі және ... ... ... ... ... Белгіленген мерзімге
шарт бойынша ... ... ... ... ... ... ... құралдар болдып саналады. Оларды жалға берушінің
балансында ... ... ... 001-ші ... ... негізгі
құралдар» баланстан тыс ... ... ... алу ... соң немесе ол аяқталмай тұрып, жалға ... ... ... ... ... Оларды 121-ші «Жер», 122-ші «Үйлер мен
ғимараттар», 123-ші «Меншік және ... 124-ші ... 125-ші ... да ... ... шоттарының тиісті
аралық шоттарында есептейді.
Пайдалану ... ... ... құралдар жұмыс істеп тұрған,
істемей тұрған, істемей тұрған (тоқталып ... және қор ... ... бөлінеді. Қолданыстағы жұмыс істеп ... ... ... етіп тұрғандар болып ... ... ... – бұл ... ... ... ... жағдайларға
байланысты уақытша пайдаланбайтын негізгі құрал-жабдықтар. ... ... ... ... ... ... ... түрде
олардың запас бөлшектерін ауыстыру үшін ... ... ... ... ... ... ... және мүліктік
емес болып бөлінеді. Мүліктікке ... ... бар, яғни ... ... ... (үйлер, ғимараттар, ... ... ... ... пайдаланылатын жер, орман алқабы, ... ... ... ... ... ... мақсатына және атқаратын
қызметтеріне қарай мынандай түрлерге (топтарға) бөлінеді: жер; ... ... ... ... және ... ... ... машиналар және құрал-жабдық); күш ... ... ... ... машиналар және жабдықтар; есептеу техникасы;
басқа машиналар мен ... ... ... ... ... және ... шаруашылық мүлкі; жұмысшы және ... мал; көп ... екпе ... ... ... (ғимраттарсыз)
шыққан күрделі шығын; басқа да ... ... ... ... ... ... енетіндер:
Жер – субъект меншігіне сатып алған жердің көлемі мен құны. ... ... бар ... онда олар ... ... расталуы керек.
Ондай актісі берілген болса, онда ... жер ... ... болып саналады;
Үйлер – халыққа еңбек етуге, тұруға, әлеуметтік-мәдени ... ... ... және материалдық ... ... ... ... Әрбір тұрғын үй мүліктік
объект болып табылады.;
Ғимараттар – еңбек ... ... ... жоқ белгілі бір
қызметтерді орындау ... ... ... ... ... арналған
инженерлік-құрылыс ббъектілері (шахта ұңғысы, ... ... ... ... жолы). Барлық жағдайлары бар ... жеке ... ... ... ... тетіктер (қондырғылар) – электр, жылу ... ... ... ... (электр өткізу желілері, трансмиссиялар,
құбырлар). Электр желілері бойынша, ... ... ... ... желісі немесе ... ... ... дейін, қабылдау подстанциялардан трансформатор жайына
дейін мүліктік объекті бола ... мен ... – күш ... ... және ... ... және жабдықтар; өлшеу және реттеу ... ... мен ... ... әрбір машина, егер ол басқа
мүліктік объектінің бөлшегі болмаса, оған ... ... ... ... ... ... қоршауды, фундаментті қоса
алғанда, мүліктік объекті болып саналады. Негізгі құралдардың ... бес ... ... ... машиналар және ... – жылу және ... ... ... түрлі энергияны механикалық
энергияға айналдыратын двигатель-машиналары (тракторлар мен өздігінен
жүретін ... бу ... ... ... ... электр двигательдер).
Жұмысшы машиналары мен жабдықтар – ... ... ... ... затына механикалық, жылу және химиялық әсер етуге
арналған машиналар, ... және ... ... ... ... ағаш ... ... және реттеу приборлары, қондырғылар және ... - ... ... ... ... ... аспаптар
мен қондырғылар, сондай-ақ лабораторияларда пайдаланылатын ... ... ... ... ... ...... жылдамдату және автоматтандыруға
арналған ... ... ... (компьютерлер, басқарушы және
басқа есетеу ... ... және ...... аппараттар және
басқа да құрал-жабдық (телефон станциялары, ... ... өрт ... ... құралдары – адамдар мен жүктерді тасымалдауға ... ... ... темір жол және су ... ... ... көлігі). Әрбір объект ... ... ... ... мен ... қоса ... мүліктік объект
болып табылады;
Құрал-сайман – қол ... ... ... құралдары немесе металдарды, ағашты және т.б.
өңдеу үшін ... ... ... ... соғатын және
нығыздайтын іңбек құралдары). Басқа мүліктік ... ... ... ғана мүліктік объекті болып табылады;
Өндірістік ... және ... ... ... - ... ... ... жеңілдету үшін қызмет ететін өндірістік
заттар; еңбекті ... ... ... ... ... және
басқа материалдарды сақтауға арналған сыйымды заттар; ... бар ... да ... ... ... объектінің бөлшегі
болып табылмайтын және дербес мәні бар ... ... ... ... ... – кеңсе және шаруашылық ... ... ... ... Дербес мәні бар ... ... ... объект бола алады;
Жұмысқа пайдаланылатын және өнім ... мал – ат, ... түйе ... ... ... ... өнім ... мал – мүйізді ірі
қара мал; асыл тұқымды айғырлар мен ... ... мен ... ... еркек шошқалар мен мегежіндер, ешкілер, ... ... ... Әрбір ересек мал мүліктік объект болып табылады;
Көп жылдық ...... ... көп ... ... және жидек ағаштары, ... ... көп ... роза ... өсімдіктен жасалған қоршаулар, жерді
қорғайтын ... Жас ... даму ... ... ... бере ... ... бөлек есепке алынады;
Жерді жақсартуға байланысты күрделі шығындар (ғимаратсыз) - ... ... ... үшін ауыл ... ... ... қыртысын жақсартудың шараларына жұмсалған мүліктік ... ... (жер ... ... жерді егін егу үшін
өңдеу, егіс даласын тастардан тазарту);
Басқа да ... ...... ... ... ... және
басқа да салымдар.
Негізгі құрал-жабдықтардың ... ... ... жою, тозу және
қалдық құндары болады.
Бастапқы (тарихи) құны – ... ... ... ... немесе салуға
кеткен нақты өндіріс ... ... қоса ... ... ... ... ҚҚС, жеңіл автомобильдерді сатып алу ... баж ... т.б.), ... ... ... ... монтаждау,
пайдалануға қосу шығындары, несие үшін ... және ... ... ... бастапқы құны мынадай жолмен анықталады:
Жер ... ... ... ... ... ... ...
актіде көрсетілген сатып алу құны, өозғалмайтын ... ... ... ... ... алу – сату ... ... көрсетілген қызметтердің төлемі, ... ... ... ... ... ... бұзу, тазалау, тегістеу, т.б. кезінде
алынған материалдарды сатудан түсетін ... ... ... шығыстар;
Құрастыруды және орналастыруды қажет ететін немесе қажет етпейтін
сатып ... ... мен ... ...... ... тасымалдау, соның ішінде тасымалдау кезінде құрастыру, машиналар
мен ... ... ... т.б. тексеру
мақсатымен өткізілетін сынақтарға ... ... ... ... ... жөндеу құны. Егер ... ... ... ... ... болса, онда төленген проценттер ... ... ... да ... ... ... ... мен ғимараттарды шаруашылық әдіспен салу ... ... ... құрылыс машиналары мен механизмдерінің
жұмысы, ... ... ... ... тиесілі үлесі,
сәулетшілер, заңгерлер көрсеткен ... ... ... ... сақтандыруға жұмсалатын шығыстар, құрылыс салу ... ... ... ... ... салу үшін ... алуға
жұмсалатын шығыстар, жобалық-сметалық құжаттардың құны, т.б. – құрылыс
бойынша жұмсалған ... ... да ... құнға қосылады;
Жерді, үйлерді немесе ... ... ... ... иеленген
кезде өз орнымен пайдалану мақсатымен кіріске ... ... ... ... құнын шектеу қажет, өйткені ... ... ... мерзімі шектеулі әрі ... Егер ... тек жер ғана ... ... мен ғимараттар, жеміс ағаштары т.б. ... ... ... ... ... құнға шектеулер қолданылмайды, ал жер ... ... ... ... жеткен үйлерді ... ... ... ... ... ... ... сатқаннан түскен табысты шегергеннен соң, жердің
бастапқы құны ... ... ... үйлер мен ғимраттар бойынша –
объектіні тұрғызу ... ... ... ... ... ... ... жұмсалған шығыстар қосылады, егер ... құны ... ... ... ... ... ... капиталына салынған негізгі құралдар -
өздерінің келісілген ... ... өзі ... ... ... арқылы сатып ... ... ... – сатып алуға жұмсалған шығындардың нақты
сомасы бойынша, ... және ... ... ... ... орналастыруға кеткен шығындарын қоса ... ... қоса ... ... да ... ... байланысты
жұмсалған шығыстар;
Тегін алынған негізгі ... ... ...... құны ... ... ... беру,
орналастыруға кеткен шығындарын қоса есептегенде);
Айырбас операциясы ... ... ...... ... құралдардың алынған ағымдағы құны ... ... ол ... ... ... ағымдағы құнына түзетулердің
көмегімен алынған (берілген) ақша қаражаттарының сомасына тең ... бір ... ... объектілер де, ... ... ... де ... Мысалы, бір-біріне ұқсас
негізгі ... ... жүк ... ... ... объект сатылған объектінің құны бойынша бағаланады, бірақ ... ... ... ақшалай салынған (түскен) сомасы ескеріледі;
Жас малдарды ... ... ... ... – малдарды өсірудің
нақты өзіндік құны;
Негізгі табынды ... үшін ... ... малдар бойынша
– жеткізуге кеткен шығындарды қоса ... ... ... ... және ... алуға байланысты басқа да шыққан шығындар;
Толық төленген және ұзақ мерзімге ... ... ... ...... ұзақ мерзімге жалға алу ... ... ... ... - ... ... сәттен пайдалануға
бергенге дейінгі егу, күтіп-баптау, көбейту, тазартуға кеткен ... ... ... сату ... алып тастағаннан кейінгі) нақты
шығындар;
Жерді жақсартуға жұмсалған күрделі шығындар ...... ... ... ... ... құралдардың бастапқы құны өзгертілуі мүмкін; ... ... ... ... ... жарым жартылай жойылуы,
объектіні демонтаждау негізгі ... ... әсер ... ... бірінші кезекте, пайдалы қызмет ету ... ... ... ... құн – бұл ... ... ... бір мерзімдегі
нарықтық бағасы бойынша бағаланған құны.
Баланстық құн – бұл ... ... және ... есеп ... ... тозу ... алып тастағандағы негізгі
құралдардың құны.
Сату (өткізу) құны – ... ... ... және ... ... ... ... (тараптардың) негізгі құралдарды өзара
айырбастауына мүмкіндік ... ... құны – ... ... ету ... ... ... құралдарды
жою кезінде пайдалану мүмкіндігі бар бағасы ... ... ... ... және басқа да ... ... құн – ... ... ... және ... ... арасындағы айырмашылығы, ал ол ... ... ... ... ... ... барлық пайдалы
кезеңіне субъектінің шығысы ретінде ... бұл ... ... ... ... – бұл кезең ішінде негізгі құралдары
пайдаланудан экономикалық олжа ... ... ... ... ... ... – бұл ... ішінде белгіленген нормаға
сәйкес кәсіпорын негізгі ... ... ... ... ... 12-ші ... құралдар» бөлімшесінің
мынадай мүліктік активтік шоттарында жүргізіледі: 121-ші «Жер», 122-ші
«Ғимараттар мен ... 123-ші ... мен ... ... 124-ші ... құралдары», 125-ші «Басқа да негізгі
құралдар».
Сонымен ... ... ... ... шотында аяқталмаған
күрделі салымдар, көпжылдық өсімдіктерді өсіруге кеткен шығындар, жас
малдарды ... және ... ... ... ... ... ... есебі: негізгі құралдардың келіп
түсуін, кәсіпорын ішінде орын ауыстыруын және ... ... ... және ... ... ... көрсетілуін; олардың
материалдық жауапты адамдарға бекітілуін және ... мен ... ... негізгі құралдардың есептелген амортизациясы
мен тозу сомасының ... ... ... ... ... ... есепте дұрыс көрсетілуін, негізгі құралдардың
қор қайтарымын ... жаңа ... және оны ... ... тиімділігін; негізгі құралдарды жөндеу бойынша шығындардың
сенімді есебін; негізгі ... ... және ... ... ... және ... нәтижесін есепте көрсетілуін; негізгі
құралдарды сату және олардың басқаша шығу ... ... ... ... етуі ... Келіп түскен негізгі құралдардың есебін және оның ... ... ... негізінен өндірістік ғимараттарды және ... ... ... ... жабдықтар, көлік құралдарын
сатып алудан; өз ... ... ... малдардың
төлдерін негізгі табынға ауыстырудан; жас өсімдіктер көп ... ... ... субъектілер мен жеке тұлғалардан ақысыз
(тегін) алынған негізгі құралдардың келіп ... ... ... ... ... ... құнын толық төлегеннен кейін);
жарғылық ... ... үлес ... ... түскендерден
қалыптасады. Негізгі құралдардың түсуі ... ... ... ... ... ауыстыру) актісі негізгі
құралдар ... ... ... ... үшін; қолданып
жүрген заңға сәйкес олардың енгізілуі ерекше ... ... ... ... ... пайдаланға берілуін рәсімдеу үшін;
негізгі құралдарды қоймадан ... ... ... рәсімдеу
үшін, сондай-ақ басқа да ... ... ... ... қосқан үлестерді, сатуды, сыйларды) ... ... ... ... үшін ... құралдарды қабылдауды рәсімдеу кезінде ... ... ... қабылдау комиссиясы әрбір
жекелеген объектіге бір ... акт ... ... ... ... ... ... жасауға тек шаруашылық
мүлкінің, құрал-сайманның, ... және т.б. ... ... кезде, егер бұл объектілер бір типті болса, құндары бірдей
болып, бір ... ай ... ... ... ғана ... ... ... осы объектіге қатысты техникалық
құжаттама қоса ... акт ... ... бас ... қойып, субъект жетекшісі немесе соған өкілетті адамдар бекітеді.
Алыс-беріс (орын ауыстыру) ... ... ... ... ... ету мерзімін және болжамдық жою ... ... ету ... шаруашылық жүргізуші субъекті дербес ... яғни ол ... ... ... ... ... ... да көрсеткіштерінен шығады. Ал ... жою ... ... ... ... есептік саясатына
(визуально) анықтайды, не болмаса бастапқы ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі орын ауыстыруын ... ... екі дана етіп ... цех ... ... Алушының және тапсырушының қолдары қойылған бірінші данасы
бухгалтерияға ... ал ... ... ... ... ... ақысыз беру (сыйлау) кезінде акт ... ... ... ... екі дана етіп жасалынады.
Негізгі құралдарды басқа ... сату ... ... ... ... алғашқы екеуі өткізуші субъектіде қалады (онда
бірінші дана ... ... ... ... ... туралы есеп
беруге, екіншісі – есеп-айырысу төлем ... ... ... ... ... ... адамға беріледі. Негізгі
құралдардың ... ... ... актісі келесі ... ... ... ... ... ... жұмыстарға
арналған, техникалық сипаттамасы және құны бірдей шаруашылық ... ... ... ... ... олар бухгалтерияда бір
мүліктік карточкада жүргізіледі.
Бухгалтерия ... ... ... ... ... ... ... карточка ашады, объектіге мүліктік тізімдеу нөмірін
беріп, мүлікті Мүліктік ... ... ... құралдарды алу туралы
жазбасы жасалады. Негізгі ... ... ... ... мына
төмендегідей шоттар корреспонденциясы жасалынады.
Бұл ... бір ғана ... ... ... ... етіледі.
Барлық негізгі құралдар үшін ... ... ... төменде
келтірілген.
Бұл карточка ... ... ... ... ... ... төлқұжаттары және басқа ... ... ... ... және ... жекелеген
құрылымдық элементтерінің қысқаша техникалық сипаттамасы ... сол ... ... ... ... Негізгі
құралды басқа субъектіге тапсыру (беру) кезінде ... ... ... белгі соғуға, сондай-ақ негізгі ... ... ... орын ... ... ... ... қабылдау-
тапсыру (орын ауыстыру) актісі», ескеру және тозу ... ... ... ... ... «Негізгі құралдар объектілерін
есептен шығару ... ... және тозу ... негізгі құралдың
объектілерін есептен шығаруға «Негізгі құралдар ... ... ... негіз бола алады. Құрылысы ... ... ... ... ... ... ... туралы
жазбаларды карточкаға жазу үшін ... ... ... ... ... ... ... негізінде жазылады.
«Объектінің қысқаша жеке сипаттамасы» ... ... ... ... ... және сандық көрсеткіштері, сондай-ақ объектінің
техникалық ... бар ... ... осы ... ... маңызды екі-үш сапалық көрсеткіштермен шектеліп, ... ... ... құрылыстар, бейімдегіштер мен тиесілі заттар
жазылады. Негізгі ... ... ... ... қысқаша жеке
сипаттаманы әр ... жеке ... ... ... ... тобына тұтастай береді.
Егер де ... ... та ... та ... ... онда ... жаңа ... ашылуы мүмкін, ал
ескі ... ... ... құжаты ретінде сақталады.
Бухгалтериядағы толтырылған ... ... ... құралдардың есебі бойынша жасалатын ... ... ... ол ... негізгі құралдардың ... бір ... ... ... ... нөмірлейді, содан кейін ... ... ... бойынша сақтайды, ал бұл топтар ... ... ... мен материалдық жауапты адамдар және негізгі
құралдар ... ... ... Картотека, әдетте ... ... ... ... ... ... «Өткізгіш тетіктер» және басқа жіктік топтары бойынша),
сондай-ақ ... айда ... ... ... айда ... «Ішкі орын ауыстырғандағы», ... ... ... ... ... ... негізгі құралдар», «Ұзақ
мерзімге жалға берілген ... ... ... ... негізгі
құралдар», «Архив».
ТОО «Бадамтас» ұйымы есеп ... ... ... ... шығару әдісін қолданады.
ТОО «Бадамтас» ұйымы негізгі құралдармен жұмыс ... есеп ... ... ... ... – беру ... № ОС-1- ... активтерді қабылдау – беру ... ... ... ... ... – беру ... алмастыру) әрбір жеке
объект (зат, комлект) үшін ... Бір ... және құны ... , ... , ... , шаруашылық құралдарды және
жабдықтар үшін бірнеше ... ... ... ... акт ... ... ... объектілерін (заттарын) қабылдау үшін бюджеттік ұйымның
жетекшісінің өкімімен (бұйрығымен) ... ... . ... ... ... ... Акт рәсімделгеннен ... ... ... . ... осы ... ... техникалық құжаттар қоса ... ... осы ... қатысты нөмірін береді және есеп ... ... ... ... бастапқы құжат негізінде ( шот-фактуралар және ... ... ... ... ... ... етіледі .
Материалдық жауапты адам бастапқы құжаттарда ... ... ... ... ... басқа түскені
туралы, оларды активтердің ... ... ... ... ... бойынша) түгендеу нөмірі ... ... ... ... белгі жасауы тиіс.
Бюджеттік ұйымдардағы активтерді есептен шығаруға арналған акт.
№ ОС-3 бюдж ... ... ... ... ... ... шығаруды рәсімдеу үшін қолданылады.
Есептен ... ... ... ... объектілерін
сипаттайтын мынадай ... ... ... жасалу немесе
құрылысы салынған (құрылысы ... жылы , оның ... ... күні , ... енгізілу уақыты , объектінің бастапқы құны,
бухгалтерлік есеп бойынша ... тозу ... , ... жөндеу саны.
Активтер объектілерінің шығу ... ... ... ... ... , ... , ... , конструктивтік
элементтердің техникалық сипаттамасы беріледі .
Активтерді есептен ... ... ... ... және ... ... басшылары бекітеді. Актінің
данасы ... ... ... ... ... ... , екінші данасы материалдық жауапты адамда ... ... ... жоюдан алынған жарамды желілер мен тетіктерді ,
сынықтарды қалдықтарды және т .б. ... үшін ... ... ... және бұзу ... шығару актілерін
бекіткенге дейін рұқсат етілмейді ... ... ... ... ... ... ... нысан автокөлік ... ... ... ... ... арналған активтердің актілерін сипаттайтын
мынадай ... ... ... құралдарының жасалған жылы ,
бюджеттік ұйымға түскен күні, ... ... ... ,
объектінің бастапқы құны , осы бухгалтерлік есеп ... ... ... , ... ... ... ... автомобильдердің
жүруі .
Активтердің объектілерінің шығарылу себептері ... ... ... ... , ... , ... , ... техникалық сипаттамасы беріледі.
Автокөлік құралдарын есептен ... ... ... ... және бюджеттік ұйымдардың басшылары бекітеді .
Актінің ... ... ... ... ... ... үшін ... , екінші данасы материалдық жауапты адамда
қалады және ... ... ... ... ... ... мен
тетіктерді , сынықтарды , қалдықтарды және т. б. ... үшін ... ... бөлшектеу және бұзу ... ... ... ... ... ... ұйымдардағы активтерді есепке алудың түгендеу карточкасы
№ОС-6-нысан.
Түгендеу карточкасы ... , ... және ... , ... және ... , ... жабдықтарды
қоса және шаруашылық құралдарының , көлік ... және т ... ... ... ... алғашқы құжаттар: пайдалануға ... ... ... , ... ... ... ... басқа құжаттар негізінде жүргізіледі . ... ... ... тән ... ... , ... , түрі , маркасы,
заводтық номірі , шығарылу (жасалу) күні , ... ... ... күні , және ... ... карточкасында жылдық тозу сомасы теңгемен , жылдық
тозу ... және тозу ... рет ... жылы ... ... жеке ... бөлімінде негізгі
объектінің ... оған ... ... құрылыстардың ,
қондырғылардың және жабдықтардың тек ... ... және ... ғана жазылады . Егер жабдықтардың , құралдардың , ... жіне т .б. ... ... бағалы металдар бар
болса , ... ... , ... ... және ... ... ... салмағы көрсетіледі.
Егер объект сипаттамасының сапалық және ... ... құру , ... ... салу және ... ... ... өзгерсе , онда ол бойынша ... ... ... ... ... ... ... қайта құрылған
объектілерді тұтастай ... ... ... ... ... қиын ... жағдайда) жаңасымен ... ... . ... ... ... анықтамалық құжат
ретінде (карточканы ауыстыру ... ... ... ... ... ... ... активтердің топтық түгендеу карточкасы
№ОС-9-нысан.
Түгендеу карточкасы бірдей өндірістік-шаруашылық ... ... және құны бар және бір ...... ... ... бір ... объектілердің топтық
есептемесі үшін қолданылады . ... ... ... ... ... ... , ... , өндірістік және шаруашылық
жабдықтар , ас үй және асхана ... , ... қоры , ... ... және т ... ... жазбалар әр зат ... ... ... , ... көрсетіліп жүргізіледі . Көпшілік қолданатын
жабдықтар (парталар , құралдар және т .б.) саны және ... ... , ... ... ... ... –қойылымдық құралдар үшін бір атаудағы , көлемдері ... ... мен ... ... ... , бір ... ... номенклатуралық нөмірін көрсете ... ... ... ... .
Кітапхана қорының есебі үшін бір карточка ашылады ондағы ... ... ... ақша түрінде жүргізіледі .
Активтердің есебі бойынша түгендеу карточкаларының ...... ... ... есебі кезінде рәсімделетін түгендеу
карточкаларын ... үшін ... ... бір ... түгендеу
карточкаларының сақталуына бақылау жасау ... ... ... активтер топтарының кескінінде корточкалардың ашылу
жылы көрсетіле ... ... . ... әр топ ... ... ... жүргізіледі . Орталықтанған бухгалтерияларда тізім
әрбір қызмет көрсетілген ... ... ... ... және орын ... кезінде тізімнің
«Ескерту» бағанында мемориалдық ордердің күні ... айы , ... ... ... ... ... ... тізімі активтер объектілерінің ... ... ... әр ... есеп үшін ... ... адам бойынша қолданылады.
Активтердің олардың ... ... ... ... әр
объектілік деректері активтер есебінің түгендеу ... ... ... ... сәйкес болуы тиіс .
№01 «Активтер» шоты бойынша ... ... ... ... ... ал ... есеп
жағдайында ай ... ... ... ведомостағы активтердің
қалдықтары «Бас журнал» кітабындағы ... ... ... ... ... және орын алмастырылуы ... ... ... ... ... активтер объектілерінің (заттардың)
шығарылатын және орын ... ... ... есебі үшін қолданылады. ... әр ... (№ОС ... 443 444 және т .б.) бойынша ... ... ... бойынша тозудың есептелген сомасы №02 ... ... ... ... ... ... ... барлық бағандары бойынша
қорытындылары есептеледі , бұл орайда «Жиыны» ... ... ... ... ... ... жазылады , ордерге ... бас ... ... ... адам қол қояды , ... ... «Бас ... ... ... . Бір ... ... тиісті жазба жасалады , ол ... ... ... ... ... сақталады.
Негізгі құралдарың аудиті.
Негізгі құралдардың қолда барының, сақталуы және ... ... ... ... ... келесі тексерістер
табылады:
1) Негізгі құралдардың бар болуын ... ... ... ... мәліметтерімен сәйкестігі;
2) Негізгі құралдардың қолда бары мен ... ... ... ... жатқызудың, оларды жіктеу ... ... ... ... Негізгі құралдардың ... мен ... ... ... ... ... рәсімдеудің және көрсетудің
дәлдігі;
5) Негізгі құралдардың тозуы мен жөндеуін ... мен ... ... ... ... ... ... сөзінен
шыққан) – негізгі құралдардың ... ... ... - ... немесе негізгі қорлардың жай немесе кеңейтілген қайта
өндірісіне ... ... ... ... ... ... ... Бухгалтерлік есеп пен есептілік ... ... бар ... мен ... ... мәліметтерді дұрыс
көрсетудің жүйелігі;
7) Негізгі құралдарды ... ... ісі мен ... т.б. ... ... аудитінің жоғарыда көрсетілген процедураларының
мазмұнын ескере ... ... ... білу ... ... ... ... қамтамасыз ету бойынша ... ... ма, ... ... ... ... адамдар (МЖА) тағайындалды ма, олармен толық жеке ... ... ... келісім-шарт жасалды ма;
ә) ... ... ... қамтамасыз ету үшін, МЖА-ға
жағдайлар жасалды ма, жабылатын қойма ... бар ма, олар ... ... ... ... ... тауарлық-материалдық құндылықтарды тасып-
шығару ... ... ба, ... ... негізгі құрал-
жабдықтардың сақталуын ... үшін ... ... ... ... ма?
в) негізгі құралдардың сақталуын түгендеу ... ... ... жүргізілді ме, олардың қорытындылары рәсімделген
бе, кем шыққан жағдайларда ... ... ... қолданылады?
1-кесте. Негізгі құралдардың (НҚ) аудит бағдарламасы.
|Аудит процедуралары |Ақпарат ... |
|1 |2 ... ... ... |Бухгалтерлік баланс, Бас кітаптағы 121-126, |
|рінің Бас кітаптың |131- ... |134 ... ... ... баптары| ... ... | ... сәйкестігін | ... | ... ... ... |Бас кітап, 12 және 10 журнал-ордерлер, тозу |
|синтетикалық және ... мен ... ... ... ... ... ... | ... ... | ... | ... ... ... ... ... ... ... істейтін |
|қойылған және пайда- |Инвентарзациялау комиссиясын және МЖА ... ... бар ... ... ... ... |
|болуы мен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз |және салыстыру ведомостілері, түгендеу ... ... ... ... ... ... |
| ... карточкалары мен негізгі |
| ... ... ... ... тұрған|
| ... ... ... бойынша) және |
| |т.б. ... ... ... ... актісі (НҚ-1); жөнделген, қайта ... ... ... және ... ... |
|алғашқы құжаттарды ... ... ... ... ... ... ... құралдарды есептен шығару актісі |
|ғын тексеру ... ... ... ... шығару |
| ... ... ... ... ... |
| ... карточкалардың тізімдемесі |
| ... ... ... ... есеп |
| ... ... ... алынған негізгі |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... тізім) карточкасы (НҚ-12а); |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... – НҚ-13); |
|5. Негізгі құралдардың |Техникалық құжаттама (паспорт, ерекшеліктері, |
|жіктелуін ... ... ... ведомость және т.б.) |
|дұрыстығын тексеру. |НҚ-1; НҚ-2; НҚ-3; НҚ-4; НҚ-5; НҚ-6. ... ... ... ... баға ... сатып ... мен ... ... келісім-шарттары, негізгі құралдарды |
|бағалаудың дұрысты- |қайта бағалаудың ... ... НҚ-1, ... тексеру |НҚ-2, НҚ-6 |
| ... т.б. ... ... ... ... ... НҚ-1, НҚ-2, НҚ-6 және ... алудың |т.б., 1-8 журнал-ордерлер, Бас кітап. ... ... | ... ... ... |Есеп саясаты жөніндегі бұйрық, негізгі ... ... мен ... ... есептеу жөніндегі әзірлеме|
|көрсетудің дұрыстығын |кесетлер, нормативті құжаттар, ... ... |131-134 және 935 ... ... ... құралдарды |Есеп саясаты жөніндегі бұйрық, жобалық-сметалық|
|жөндеуге кеткен ... ... ... ... сметалар |
|шығындардың ... т.б.); ... ... ... және ... актілері, мердігерлер мен |
|оларды бухгалтерлік |келісім-шарттар, басқа ... ... ... ... ... есеп мәліметтері және 934 ... ... ... ... ... шотының |
|тексеру. ... ... ... ... |Жал шарттары, жалға алынған (ұзақ мерзімді |
|негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... жал ... |карточкасы (НҚ-12а) ... ... | ... және ... ... | ... тексеру. | ... ... ... НҚ-3, НҚ-4, НҚ-6, ... ... ... шығуын есепте |түгендеу ... 12 ... Бас ... ... |кітап. ... | ... ... ... |Есептеу ведомостілері, салықтар бойынша есеп |
|қатысты ... ... 5, 8, ... Бас ... ... |кітаптағы 331, 633, 636-638 шоттар. ... ... | ... ... құралдардың|НҚ-ны тиімді қалыптастыру мен ... (қор ... ... ... ... интенсивті және |
|тиімді пайдалануын ... ... және т.б.) ... ... ... ... ... ... ... ... мыналарға ерекше назар
аудару керек:
а) мүліктің ... ... ... ... мен ... ... ... әлде жалға алынған), өндірістік ... ... ... (іс ... не жұмыс істеп тұрмаған), ... ... пен ... ... ... рөлі бойынша
(белсенді-активті немесе ... және т.б. ... ... ... ... ... немесе сатып алу бағасын ... ... алу ... ... ... бағамы бойынша
шетелдік ... ... ... ... кәсіпорынның негізгі құрал ... ... ... құрылыс ретінде ескерілетін, ... ... ... ... ... әдетте, баланстан кем болмайтын нарықтық құнды белгілеу;
г) ... ... ... ... ... ҚҚС ... ... өндірістік емес сала үшін сол салықпен бірге
иелікке ... ... беру ... ... ... ... ... табылады және т.б.).
Аудитор жабдықтаушы (мердігер) төлейтін ... ... ала ... ... ... алу мен есепте көрсетілуінің ... ... Осы ... ... ... ... қабылдау-
тапсыру актісі мәліметтеріне сай 12 және 10 ... ... ... ... ... көрсетілген көрсеткіштердің
анықтылығы мен негізділігі тексеріледі.
Сонымен қатар негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... ... Негізгі құралдарды өтеусіз алуда:
а) қалдық құн бойынша – Д-т 121-125 ... К-т 727 ... ... тозу ... – Д-т 121-125 ... К-т ... салықтық шот-фактураға сәйкес, ҚҚС ескерілген – Д-т ... К-т 727 ... ... ... ... өзі дайындағанда:
а) құрылыс процесінде субъектінің ... ... ... ... Д-
т 126 шоттарында К-т 208, 671, 681, 634 ... ... ... ... соң ... кіріске алу Д-т 121-
125 шоттарында К-т 126 шоты;
б) негізгі құрал ... 12 ... Д-т ... ... мен
К-т 126, 511, 641-643, 727, 431, 432, 441, 451, 452, 671, 687 ... ... ... ... үшін ... құралдар бойынша НҚ (негізгі ... ... ... ... ҚҚС Д-т 331 ... толтыруға жататын ҚҚС» шоты
бойынша К-т 671 «Төленетін шоттар» және 33 ... ... ... берешек» шоттары корреспонденциясында, ҚҚС қоса есептеу Д-
т 633 ... К-т 631 ... ... ... ... ... ... шоттарында ескерілген негізгі ... әр ... ... ... Д-т 126, 935, 821, 811 шоттарының және К-
т 13-бөлімшенің «Негізгі құралдардың ... - 131-134 ... ... шоты К-т 935 ... Д-т 904 шоты К-т 930 шоты, Д-т 900 шоты К-т ... ... ... ... ... кезең бойы тозудың есептеу ... ... ... ... жиі ... ... ... тозу
әдістемесі пайдаланылатын (есеп саясатымен ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттен салық салуға ... ... ... негізгі құралдардың істен ... ... ... ... әсер ... сондықтан аудиторлар К-т 722 «Негізгі
құралдың шығарылуынан түсетін табыс» пен Д-т 301-303, 321-323, ... ... ... дұрыстығын зерттейді.
Негізгі құралдарды беру ... ... ... ... ... ... «Табыстар» мен «Шығыстар» бөліктерінің
шотына ... ... ... ... ... ... Д-т 934, 821, 811 ... К-т 687 «Басқалар», «Негізгі
құралдардың жөндеуге шығатын алдағы шығыстар резерві» ... ... ... 687 шоты К-т 671, 201, 681, 634 ... жөндеу қоры есебінде
пайда болу дұрыстығын зерттеуі қажет. Негізгі құралдар ... ... ... бүлінуі жағдайында Д-т 334 шоты К-т ... Д-т 821 шоты К-т 633 ... Д-т 132-134 ... К-т
123-125,Д-т 333 К-т 334 шотының; Д-т 333 К-т 611 шотының; Д-т 451, ... 721 ... ... ... ... құралдардың ағымдағы жөндеу бойынша шығындар ... ... ... бухгалтерлік есепте түп-түгел ... ал ... ... – шегерілімге жатқызылады.
Күрделі жөндеу шығындары ... есеп пен ... ... есебіндегі негізгі құралдардың тиісті тобы ... ... ... ... ... өнімділікті арттырып,
жақсартқан ... ғана ... ... жаңа двигатель қойылды)
объектілердің бастапқы құнын ұлғайтады.
Аудитор жөндеу жөніндегі ... ... ... ... мысалы:
а) жөндеу қорын (резервін) шаруашылық тәсілмен құру:
Д-т 934 шот К-т 687 шоты;
ә) ... ... ... ... (НҚ) ... ... ... 920 шот К-т 921-924 шоттарының;
б) құрылған ... қоры ... ... ... ... 687 шот К-т 920 шотының;
Негізгі құралдардың кем шығуы
а) баланстық құнға – Д-т 334 шоты К-т 122-125 ... ... ... – Д-т 333 шоты К-т 334 ... ... ... алынған ҚҚС сомасына - Д-т 821 шоты К-т ... ... ... ... былайша бөледі:
а) 3 жылдан астам мерзімге берілген ұзақ ... жал ... ... ... ... – 1-ден 3 жылға дейін;
б) қысқа мерзімдік (рейтинг, чартер) – 1 жылға дейін.
Беру шарттарына ... ... және ... ... алу ... ...... берушінің өз мүлкін ... ... ие болу ... ғана ... ... жалгерлікке келесі ... ... ... ... ... төлеу бағасы төленген жағдайда
бұрын немесе жал мерзімі ... соң ... ... ... алу)
меншігіне көшуі қарастырылады. Ұзақ мерзімге ... ... ... ... беру ... ... соң, жалға берушіге
қайтарылады. Д-т 683 К-т 121-126 ... ... ... ... ... керек:
а) мүлікті жалға беру жал шарты бойынша жасалады және ... ... ... ... алынған объектілердің ... мен жал ... ... ... беруші мүлікті жалға тапсырудан түскен ... ... ... ... ... ... ... егер келісімшартта жалға алушының қаржысы ... ... ... ... күрделі қаржы салу қарастырылса, онда жал
мерзімі аяқталған соң ... ... ... ... негізгі
құралдарды өтеусіз беру ... ... ... ... ағымдағы жылда жалға алынған негізгі ... ... ... 001 ... ... негізгі құралдар» шотында жал шартында
белгіленген ... құн ... ... ұзақ ... ... ... ... құралдар есебі «Ұзақ
мерзімдік жалға ... ... ... ... ... ал жал
төлемі бойынша ... ... ... де) ... тиісті жал
міндеттемелері» шотында жүргізіледі.
Негізгі ... ... ... ... ... ... бірі болып ... Бұл үшін ... ... ... ... және коэфиценттерді
есептеулерге сүйене отырып, негізгі ... ... ... ... ... ... жүргізу керек.
Сонымен қатар қор ... қор ... ... ... ... ... ... істен
шығуы мен тозуы коэфиценттері, ... ... және ... ... және ... ... ... есептеледі.
Негізгі құралдарды талдау:
1. Инвестициялық ...... ... ... ... мен басқа да активтер сатып
алуға пайдалануын көрсетеді.
Ки. = ... ... / ... ... ... құралдардың нақты құнының коэффиценті:
Кәсіпорынның материалдық-техникалық базасын сипаттайды ... құны ... ... ... / ... ... ... 0,5-тен кем емес.
3. Негізгі құралдардың актив бөлігінің үлесі:
Негізгі құралдардың жалпы ... ... ... ... ... ... және ... + көлік құралдары) / Негізгі
құралдар;
Қолайлы мәні: 0,5-тен кем ... ... ... тозу ... құралдардың техникалық жағдайын сипаттайды =
Негізгі құралдардың тозу сомасы / ... ... ... ... ... кем емес.
5. Негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... жаңа негізгі құралдардың құны / Кезең
соңындағы негізгі құралдардың ... ... ... ... коэффиценті =
Негізгі құралдардың қалдық құны / ... ... ... ... ... кем ... ... құралдардың істен шығу коэффиценті:
Кезең ішінде есептен шығарылған ... ... ... ... ... ... шыққан негізгі құралдардың құны / Кезең
басындағы ... ... ... ... Материалдық емес активтер есебі, талдауы, аудиті.
Материалдық емес активтер есебі.
Шаруашылық субъектілерінде ... емес ... ... Республикасы бухгалтерлік есебінің №28 ... ... ... ... қызметі бухгалтерлік есебі бас
шоттар ... ... ... «шоттар жоспары» деп жазылады)
бірінші ... тыс ... - деп ... ... 10-бас
шотының төмендегі бөлімше ... ...... ...... жабдықтау;
103-шот – Патенттер;
104-шот – Ұйымдастыру шығындары;
105-шот – Гудвилл;
106-шот – Басқадай материалдық емес ... – деп ... ... ... ... емес
активтердің қатарына кіргізу (жатқызу) ... және ... ... ... ... тиісті нормативтік актілерде
қарастырылған.
Жалпы материалдық емес ... деп – ... бір ... ... жоқ, ... ... да бір ... құнға бағаланатын
болғандықтан субъектіге үнемі, яғни ұзақ ... бойы ... ... ... ... активтерді айтамыз.
Материалдық емес активтердің қатарына шаруашылық ... ... ... ... ... маркалары мен тауар
белгісі, жер ... мен ... ... ... және
өндіріс жағдайындағы хабарларды пайдалану құқығы, гудвилл ғни ... ... ... ... ... тағы да ... емес активтер шаруашылық субъектілерінің балансында
бастапқы құны ... ... ... Бұл ... ... ... құны былайша анықталады:
- ... мен үлес ... ... ... қорына қосқан үлесі есебінен келіп кіріске алынған
материалдық емес ... ... екі ... нақты келісім
бойынша бағаланады.
- Заңды тұлғалар мен жеке ... ... ... ... алынған материалдық емес активтер сол уақыттағы нарықтық
баға ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ жеке
адамдардан сатылып алынған материалдық емес ... ... ... ... және оларды пайдалану үшін дайындауға
кеткен шығындар ... ... ... ... ... ... емес активтердің ... ... ... әдісі болып ... ... ... ... ... бастапқы құнын анықтаудың ерекшеліктері бар. ... ... ... ... ... ... мен жекешелендірілген
шаруашылық субъектілерінде және басқа да ұйымдарда қолданылып ... - ... ... ... ... - деп ... ... яғни пайдаланылуы ... ... ... беретін (әкелетін) жаңа ... мен ... ... мәліметтерді, айрықша құқықтарды, яғни
жеке тұлғаның өзі тапқан ғылыми және ... ... ... ... ... ... ... болып көрінгенімен одан
өзгеше болып келеді. Шаруашылық ... ... ... ... да ол үшін ... ... ... жұмсалғандықтан оның
бастапқы құны ... Көп ... ... ... үлес ... мен ... өздерінің
субъектідегі жарғылық қорға қосқан үлесі ... ... ... ... яғни ... құны оны шаруашылық субъектісіне кіріске
алатын, демек, балансқа ... ... екі ... ... ... ... ... емес активтердің «Лицензиялық келісімдер» -
деп аталатын түрі ... ... ... - ... бір субъектінің немесе заңды тұлғаның бір ... ... сату ... ... бір ... ... ... тұлғаға
беруі болып табылады. Ал бұл құқыққа ие ... ... ... яғни ... келісімдерді берушіге ол ... ... үшін ... ... келісілген мөлшерде қаржы ... ... ... ... да ... ... материалдық емес активтердің «Программамен жабдықтау» -
деп аталатын түрі ... ... ... ... - деп ... алдағы уақыттарда атқарылатын жұмыстарына
қатысты табыс ... ... мен ... ... ... материалдық емес активтердің «Патент» -
деп аталатын түрі ... ... ... - ... ... ... топтың, сонда-ақ заңды тұлғаның ашқан, ойлап тапқан
жаңалығымен ... ... ... және ол жаңалықты ашқан
адамға, топқа немесе заңды ... ... өз ... ... қолдануына рұқсат беру ... ... ... табылады.
Сонымен қатар «Патент» - деп ... ... ... ... ... тағы да ... ... үшін берілген құқықты
куәләндыратын құжатты ... ... ... алар ... баж ... керек.
«Ұйымдастыру шығындары» - деп ... ... емес ... бас ... кесетсінің 104-шотында есептеледі. «Ұйымдастыру
шығындары» - шаруашылық субъектісін ... ашу, құру ... ... яғни ... тіркеуден өткізуге және оны
тіркеуден өткізу үшін заң ... ... ... ... ... немесе валюталық, басқадай шоттар ашу үшін ... ... үшін ... төлемдер және басқа да жұмсалған
шығындар жатады.
Шаруашылық жүргізуші ... ... есеп ... ... ... материалдық емес активтердің ... - ... түрі ... ... емес ... бұл ... ... бағасы» - деп те ... ... ... ... ... емес ... ... есептелініп және сонымен қатар
ол бір шаруашылық ... ... бір ... ... ... ... ... кезде ғана пайда болады. «Фирма
бағасы» - ... ... ... ... субъектісінің барлық
активтерінің сатылып алынған құны ... ... ... артық
болса, онда құндар арасындағы айырмашылық ... ... ал ... ... ... ... деп ... емес активтердің ... ... ... әр ... жеке ... ... ... ... ... емес активтерді кіріске
алғанда 10-«Материалдық емес ... - деп ... ... ... ... ... төмендегі шоттар кредиттелінеді:
511-шот – Үлес қосушылар мен ... ... ... ... келіп кіріске алынған материалдық емес активтерге.
431, 432, 441, 451, ...... емес ... ... мен жеке ... сатылып алынғанда.
726-шоты – Материалдық емес активтер субсидия ... ... ... ... – Материалдық емес активтер заңды және жеке ... ... ... ... емес активтер есептен шығарылғанда ... ... ... ... емес ... сату ... - шоты ... 10-«Материалдық емес ... - ... бас ... ... ... ... ... Ал оларға
есептелінген жинақталған тозу ... ... емес ... - деп ... бас ... тиісті бөлімше шоттарының
дебетіне, 10-«Материалдық емес активтер» - деп ... бас ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілері өз меншігіндегі, яғни иелігіндегі
материалдық емес ... ... ... одан ... табыстар
4-«Ақша қаражаттары» немесе ... ... мен ... бөлімдері шоттарының тиістілері дебетіне, ... ... ... ... табыс» шотының кредитіне ... емес ... ... емес ... аудиті ретінде қалыптасуды, іс-
жүзіндегі нақты ... бар, ... ... ... пайдалы қызмет ету құны мен ... ... ... ... ... ... шығарудың
негізділігін, есепті ұйымдастыруды, ... ... ... ішкі бақылауды тексеру түсіндіріледі.
Аудитор бұл объектілерді ... 38 ҚЕХС ... ... ... стандарттары), 28 БЕС (Бухгалтерлік ... ... ... туралы», «Тауарлық белгілер туралы»,
«Авторлық құқық ... және ... ... ... ... ... алдымен, аудит бағдарламасына сай Бас кітаптың мәліметтеріне
баланс көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... және оның ... алу ... растайтын материалдық
емес активтердің ... ... бұл ... ... ... белгіленген жердегі ақпарат көздері мен өзге
құжаттар ... ... ... пайдалануына жарамды жағдайға ... ... ... ... ... мен материалдық емес
активтердің ... ... ... ... ... ... ... капиталына санаткерлік (интелектуалдық) меншік салынған
жағдайда ... ... ... бойынша;
ә) бұл объектілерді иелікке алу мен ... ... ... ... шығындарға негізделе отырып;
б) басқа кәсіпорындардан және тұлғалардан ... алу ... ... ... |Ақпараттың шығу көздері. ... ... Бас ... 101-106, 111-116 шоттар бойынша|
|кітабінің мәліметтеріне МЕА |Бас кітап. ... ... ... | ... ... Бас |Бас ... есеп ... 12, 10 |
|кітабінің мәліметтеріне МЕА ... «МЕА ... ... ... ... ... есептеу» әзірлеме кесесі және|
| ... ... ... бұл ... ... лицензия, авторлық куәлік, |
|меншіктілік ... ... ... ... үлгі, лицензиялық ... бар ... ... ... мен ... ... ... құжаттарды тексеру. |келісімшарртар, ас рецептурасы, |
| ... ... және т.б. ... МЕА ... ... ... хаттамалары, |
|дұрыстығын тексеру. ... алу ... ... |
| ... ... ... |
| ... т.б. ... ... алу ... ... ... 1, 2, 3, 4, ... дұрыстығын тексеру.|6, 7, 8 журнал-ордерлері, Бас кітап. |
|МЕА ... ... ... емесактивтердің |
|дұрыстығын тексеру. ... ... ... |
| ... кесесі, 10 журнал-ордер. ... ... ... ... ... актісі, 10 |
|көрсетудің ... ... ... ... ... ... тізімдемесі |
|қорытындыларындағы шоттарды ... ... ... түгендеу |
|көрсетудің дұрыстығын тексеру.|актісі, 12 журнал-ордер. ... ... ... ... ... есеп ... 5 , |
|есептеу мен есептің |8 ... ... ... | ... мен ... ... ... материалдық
емес активтер үш ... ... ... ... ... ... ... Кейінге қалдырылған шығындар.
Санаткерлік (интелектуалдық) меншіктің ... ... ... ... үлгілер (модельдер), жаңалықтар, өнер
тапқыштар, ... ... ЭЕМ ... ... ... ... сараптау жүйелер, «Ноу-Хау», «Гудвилл», ... ... ... ... ету белгілері, авторлық ... ... ... жөнінде мына құқықтар жатады: табиғат ресурстарын
(жер қойнауын, ... ... т.б.) жер ... ... ... түрлерін және т.с.с.
Кейінге қалдырылған ... ... ... ұйымдастыру шығындары;
ә) ғылыми-зерттеу жұмыстары;
б) тәжірибелік-конструкторлық әзірлеме.
Алайда 38 ҚЕХС пен 28 ... ... ... емес ... ... ... ... сол болған ... ... ... ... ... ... есептің басқа ... ... ... емес ... ... ... құраса.
2) оны тану белгілері (критерийлері) мен ... сай ... емес ... ... бөлігін құраса.
Материалдық емес ... ... ... жағдайларға назар
аударған жөн:
1. «Гудвилл» (Гфб) – фирма бағасы (іскерлік бедел) - ... ... ... мүліктік-қаржылық кшен (МҚК) ретіндегі фирманың ... ... ... құны (АҚ) ... айырманы сипаттайтын құндық
категория:
Гфб = МҚК – ... ҚР ... есеп ... «Гудвилл» (Гоф) заңды ... ... және ... ... ... ... үшін
қолданылады. Осыған байланысты отандық ... (ОФ) ... ... құны (БҚ) мен ... ... ... айырма ретінде
белгіленеді:
Гоф = СБ – ... ... ... ... және іскерлік жақтары,
оның ... ... мен ... ... қабілеті одан алынып,
басқа ... ... ... емес ... ... ... ... танылмайды.
4. Материалдық емес активтер ... бар ... ... ... ме? ... алынатын материалдық емес активтің кез
келген объектісі оны елестетуге болатындай ... ... ... ... егер ... ... құқығы енгізілсе, онда бұл ... алу үшін ... ... ... ... ... ... беретін акт») сәйкес рәсімделуге тиісті, кәсіпорынның
пайдалануына берілу ... мен жер ... ... ... тиісті құжаттама болып табылады.
5. Талап-құқығына ие болу, пайдалы ... ... ... алу Патенттік ведомствада ... ... ... расталуға тиісті:
А) «Ноу-Хауды» иелікке алуды көрсету үшін ... оны ... ... ... ... керек;
ә) тауарлық белгіні немесе ... ... ... сатып алу
Патенттік ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарында,
әсіресе, ұлттық тағам ... ... ... ал геологиялық
барлау кәсіпорындарында – геологиялық есеп, карта және ... ... жер ... туралы геологиялық немесе басқа
ақпарат ... ... ... бола ... ... емес активтер құнының бастапқы ... ... ме? Ол ... ... айқындалады:
а) жарғы капиталына салымдар жағдайында – талаптардың ... ... ... және жеке ... ... ... алу мен
кәсіпорында объектілерін құру жағдайында – іс жүзінде ... ... алу ... және бұл ... ... ... жағдайына
келтіру (ҚҚС-сыз және ... ... ... шығындарға
негізделеді;
б) басқа кәсіпорындардан және тұлғалардан өтеусіз алуда – ... ... ... ... ... алу ... ... бар ма? Кәсіпорынға МЕА түсуі МЕА-1 ... ... ... ... ... ... Материалдық емес активтердің объектілері кәсіпорынның ... ... ... ... ... емес активтер объектілерге тозу ... ... ... ... ... жалпы ережеге сәйкес бастапқы
құн мен ... ... ... (бірақ кәсіпорынның іс-әрекеті
мерзімінен аспауы ... ... ... нормалар бойынша ай
сайын анықталуы тиіс. Пайдалы ... ету ... ... ... ... ... кәсіпорынға басқадай тиімділік әкелетін
уақыты саналады. ... ... ету ... анықтау мүмкін емес
жағдайда немесе қиынға түскенде ... емес ... ... нормасы 10 ... деп ... ... емес ... кейбір түрлері бойынша ... ... ... – құны ... өте келе ... ... пайдалануына қарай пайдасы аазаймайды ... ... ... ... ... мұндай активтерге «ноу-хау» ... ... және т.б. ... Тауарлық-материалдық қорлар есебі, талдауы, аудиті,
Тауарлық-материалдық қорлар есебі.
Өндіріс процесінде өнім ... және ... ... үшін ... бірі – ... ... ... өндіріс құралдарынан
өзгешелігі, өндіріс құралы ... ... ұзақ ... ... табиғи пішінін сақтай ... ... ... ... бір ... қосып отыратын болса, еңбек заттары өндірісте
пайдаланылған ... ... ... ... ... өндірілетін
өнімге ауыстырады. Шығарылатын өнімнің, атқарылатын ... ... ... ... ... ... ... тұрады.
Материалдық құндылықтардың есебі Қазақстан Республикасы бухгалтерлік
есебінің №7 ... ... ... ... ... ... ... келіп түскен, босатылған материалдарды уақытында
есептеп, кіріске алу ... ... ... ... ... және тасымалдау кезінде түгел сақталуын
бақылау.
3. ... ... ... ... ... ... немесе
төмендеп кетпеуін бақылау.
4. Материалдарды өндірісте ... ... ... ... анықталған нормасын және тұтыну ... ... ... ... ... ... пайдаланылуын бағалау.
6. Дайындалған материалдардың өзіндік құнын анықтап және ... ... ... ... ... ... құнын әр объектінің шығынына қосу.
Жақсы және дұрыс ұйымдастырылған есеп ... ... ... ... ... ... Материалдардың
түгел және дұрыс сақталынуы және ... ... ... ... ала мыналарды ... ... ... ... ... ... сақтайтын қойма немесе бөлме болуы
Материалды құндылықтардың ... ... ... ... №7 стандартына сәйкес жүргізіледі:
Материалдарды есетеудің негізгі міндеттері:
1. ... ... ... , босатылған материалдарды уақытында
есептеп , ... алу ... ... ... Материалдардың қоймада және тасымалдау кезінде түгел сақталуын
бақылау .
3. ... ... ... ... ... ... ... кетпеуін бақылау .
4. Материалдарды өндірісте пайдаланған ... ... ... ... ... және ... мөлшерінің қорын анықтау
5. Материалдардың өндірісте ұтымды пайдаланылуын бақылау
6. Дайындалған ... ... ... анықтап және олардың
жоспарлы есептеу ... ... ... , пайдаланылған
материалдар ... әр ... ... ... және ... ... есеп материалдардың түгел
сақталуына , үнемді пайдаланылуына көмегін ... . ... және ... ... және ... пайдаланылуы , жұмсалуы үшін
алдын ала мыналарды жасау қажет:
- Тиісті ... ... ... құндылықтарды
сақтайтын қойма немесе бөлме болуы ... және ... ... ... бір түрін сақтауға ... ... .
- ... ... әр ... өздерінің түрлері , сорттары ,
өлшемдері бойынша керекті ... тез ... және ... ... қалдығын тексеруді қамтамасыз ететіндей ... ... ... ... ... сақтайтын
жерді таразымен , өлшеу ... және ... ... ... жиі ... , дұрыстығын қадағалап отыруы керек . Сондай – ақ
, ... ... ... ... ... ... ... топтарын белгілеп , олармен материалдарға
жауапкершілік ... шарт ... ... . ... ... ... ... , жұмыстан босатылуы алдын ала ... ... ... алу және ... ... құжаттарына
қол қою құқығына ие болған қызмет иелерінің ... ... ... басшысының немесе ол сенім ... ... ... болып
табылады.
Материалдардың есебін дұрыс және ұтымды ұйымдастыру ... ... ... ... ... мен ... ... бағасын белгілеу;
- құжат айналымының дәл жүйесін белгілеу және ... алу мен ... ... ... ... ... бірыңғайланған алғашқы есеп құжаттарының формалар түрлерін
белгілеу және ... ... ... ... ... ... келешекте пайдалану үшін сақтау , ... ... ... ... мен ... ... ... оларды
жетілдіріп отыру керек. ... ... ... материалдардың
қалдығын жаппай ... ... ... ... және ... дер ... ... алып отыру қажет етіледі.
Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есебінің №7 ... ... ... ... ... ... ... Арнайы жалпылама есептеу әдісі
2. Орташа өзіндік құнын есептеу әдісі
3. ФИФО
4. ЛИФО
мекемесінде ... ... ... ... ... ... есептеу әдісімен бағалайды.
ТОО «Бадамтас» кәсіпорнында материалдық құндылықтармен ... ... ... ... № М – 2а ... ... ... белгілі бір ... алу ... ... ... ... ету ... үшін қолданылады. Бір данадағы сенімхатты бухгалтерлік
қызмет ... ... ... ... М – 2а ... ... ... – материалдық құндылықтарды
алуы бір жолғы ... ие ... ... ... ... сенімхаттар берілген сенімхаттардың алдын ала нөмірленген ... есеп ... (№ М – 3 н.) ... ... ету мерзімін ұйымдар тиісті құндылықтардың
алыну және ... ... ... ... ... есеп ... М – 3 нысан.
Бухгалтерлік қызметтің орталықтандырылған бухгалтерияның берген
материалдық құндылықтарды ... ... ... мен оларды алуға
деген қолхаттарды тіркеу үшін ... ... ... ... ... ... ... адамдарда сақталуы
тиіс.
Сенімхат берілген адам әрбір ... ... ... ... ... бойынша тауар - материалдық ... ... ... алынғанына тәуелсіз , ... ... ... ... ... ... ... және қоймаға (сақтау ... ... ... ... тиісті материалдық ... адам ... ... ... ... Бұл туралы журналдың тиісті бағанына
кіріс ... ... мен ... ... ... ... ... сенімхаттар сенімхаттың мерзімі біткеннен ... күні ... тиіс , ол ... ... ... белгі» бағанына белгі жасалады. Қайтарылған пайдаланылмаған
сенімхаттарға ... ... ... ... және есепті
жылдың аяғына дейін , олардың ... үшін ... ... Жыл аяқталғаннан кейін пайдаланылмаған сенімхаттар бұл
туралы ... акт ... ... ... ету ... ... ... пайдаланылмағандығы
туралы есеп бермеген ... жаңа ... ... ... есепке алу туралы № М – ... ... алу ... ... ... ... және ... өнімдерінің есебі үшін қолданылады ондағы
жазбаларды ... ... адам ... ... , ... және саны ... жүргізеді.
Осындай кітаптарда материалдық жауапты адам қоймалардағы дайын
бұйымдардаң , ... ... ... , ... ауыл шаруашылық және
оқу-тәжірибе ... ... ... ... ... орнына) түсетін арзан құнды және тез ... ... ... ... ... осы кітапта осылайша
есептеледі.
Кітаптағы ... ... бас ... ... ... өкілеттік
берілген адам бекітуі тиіс. Тоқсанына кемі бір рет ... ... ... ... тиіс , ол үшін ... ... бетке тиісті жазба жасалуы тиіс.
Тауар – материалдық шоттар ... ... ... № М – ... ... ... есебінің тіркеліміндерінде
жасалған жазбалардың дұрыстығын және бұл ... ... ... үшін ... ... біріктірілген тиісті синтетикалық шоттардың
, талдау шоттардың әр тобы ... , ... ... ... көрінісіндегі түрлері бойынша жасалады. Әр шот ... шот ... ... ... ... ... ... (№ М – 44 н.) ... , ... , саны ... материалдық жауапты адам ... ... ... талдау
есебі жүргізіледі.
Айналымдық ведомость бір жылға арналып ашылады және ай ... ... ...... есебінің кітабы № 296а –
нысан.
Материалдық құндылықтардың талдау ... үшін ... ... әр атау ... үшін жеке шоттар ашылады. Кітапты жүргізу
жыл басынан бері ... ... ... ... ... , бұл ... ... тиісті атаулары
бойынша 3-бағанның бірінші ... «200_ ... 1 ... деп ... , ал 9 және 10 ... өткен жылдан ... саны мен ... ... ... 5-8 ... ... осы ай үшін ... және ... ... ... ... ... айдан
кейінгі айдың басына қалдық жазылады (9 және 10 ... ... ... – сомалық есебінің картотекасы №296а
нысан.
Нысаннның мақсаты мен есеп жүргізу ... №296 ... ... ... ... ... кітаптарда емес карточкаларда
жүргізілетін ... ... ... ... ... да ... ... тыс шоттар: 01
«Жалданған ... , 02 ... ... ... ... ... ... , 08 «Ауыспалы спорттық жүлелр мен кубоктар»
, 09 «Жолдамалар» ,11 «Әскери ... оқу ... ... ... жүргізіледі.
Материалдық құндылықтардың сандық – сомалық есебінің кітабы №296б
нысан.
Орталықтандырылған ... ... ... ... үшін ... ... материалдардың әр атауына (сортына)
арналып барлық қызмет көрсетілетін ... ... ... ... бойынша 11 бағанда және 12 ... ... және ... ... ... отырып , жеке талдау есебі ... ... жыл ... ... ... ... , бұл орайда ... ... ... ... ... ... ... жазу жазылады , 9 және 10-
бағандарда орталықтандырылған ... ... ... ... ... 11 және 12-бағандарда сонымен бірге әр бір қызмет ... ... ... актісі № 429 –нысан.
Жеткізушінің ілеспе құжаттарындағы деректермен ... ... ... бар материалдық ... ... ... Актіні қабылдау комиссиясы екі данада қойма
меңгерушісі мен ... ... ... ... ... соңғысының келмеген ... ... ... ... - ... емес ... шақырылуы міндетті болып
табылмайтын жағдайда екі данада ... ... және ... ... фактісі оларды
жауапты сақтауға қабылдаған ... ... ... қабылданғаннан ... ... ... ... ілеспе құжаттар және т.б.) бухгалтерлік
қызметке беріледі. ... бір ... ... ... ... үшін , екіншісі - жеткізушінің талап ету ... үшін ... ... № 431 – ... карта материалдық құндылықтарды күнделікті ... және ай ... ... ... ... ... үшін
қызмет етеді , тікелей мақсаты бойынша жұмсауға арналған материалдың
бірнеше ... үшін екі ... ... , ... қолы ... ... қоймада екінші данасы ... ... ... жіберілген жағдайда жинақтаушы карта 15 ... ... , ал ... ... ... - айға ... жазылады.
Материалдық құндылықтарды жіберу алушы өзінің ... ... ... , ал егер ... ... ... ... лимит шегінде жүргізіледі.
Материалдарды лимиттен тыс ... ... ... ... (№ 434 н.). Бір ... екіншісімен ауыстыру да осыған
ұқсас ... ол үшін ... ... «Қараңыз № талап»
деген ... ... және ... ... қалдығы кемітіледі. Отынды
қоймадан ... ... ету) ... ... ... карта бойынша
босату мүмкін болмаған жағдайда ... ... ... шығару
қалдықты өлшеу актісі бойынша жүргізеді. Отын ... ... ... ... ... ... кем шыққан жағдайда
бюджеттік ұйымның басшысы ... ... ... ашу шараларын және
қажет болған жағдайларда – шара ... ... ... ... ... ... ... алдын ала
берілген жинақтаушы картаға енгізіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... және үстіне жаңа лимит
жазылады. Өзгерту лимитті ... және ... ... ... ... ... ... кезінде материалдық-жауапты адам
екі данадағы жинақтаушы картаға жіберілетін ... күні ... ... ... ... сүт ... ... жіберу
үшін , одан басқа , алушы қайтарған ыдыстардың саны ... адам ... ... ... өзінің
қолын қояды , ал қойманың ... ... ... ... ... аяқталғаннан кейін не ... ... ... ... ... жинақтаушыкарта басқа кіріс – шығыс құжаттарымен
бірге бюджеттік ... ... ... ... ... есепте көрсету үшін тапсырылады.
Ілеспе (талап ету) құжаты № 434 – ... 434 – ... ... , БПМ және ... қорларды
қоймаларға (сақтау орындарына) қабылдауды және қоймалардан ... ... ... үшін ... Одан ... ... ішкі орын алмастыру үшін ... ... ... ету) ... бір ... ... және
бюджеттік ұйымның басшысы бекітеді. Алушының қолхатымен ... ... ету) ... тізіліммен бухгалтерлік қызметке беріледі.
Қоймадан (сақтау ... ... ... алу ... ... ... ілеспе (талап) ету құжатын екі данада
жазуға рұқсат етіледі олардың бірі – ... ... , ... ... ... ... орнының есебіне қолданылады.
Жанар және ... ... ... есеп беруімен есептен шығару
ведомосты № 457-нысан.
№ 457-нысан ведомосты жанар және ... ... ... ... ... ... ... Ведомость ай сайын
жүргізіледі және әр бір жүргізуші үшін ... , онда ... ... жанар майдың ... ... ... , ... ... ... жол ... нөмірі , күні , маркасы және
автокөліктің мемлекеттік нөмірі , 100 шақырымдық ... ... ... ... , жанар майды ... ... алу , ... ... , белгіленген нормаға сәйкес жұмсаудың сақталуы
, соңында ... ... ... бойынша айдың соңында № 8 ... ... ... ... толықтылығына қарай аудит ... ... ... ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктері
бар. Функционалды аудит ретінде әр ... ... ... цикл және
шаруашылық іс-қызметі түрлері бойынша ... бір ... ... ... ... ... бақылау түсіндіріледі.
Операциялық аудиттің осы ... ... ... ... ... ... ... мен аудиторлық бизнесті басқарудағы әр
түрлі функциялары бойынша еңбекке мамандану ... атап ... ... ... ... менеджмент, маркентинг, қаржы,
бухгалтерлік есеп, экономикалық талдау, ... ... ... ... ... жағдайын ішкі ... ... ... ... жасалады.
Функционалды аудит өндірістік ресурстарды қолдану мен ... және ... ... бойынша жүргізе алады. Шаруашылық
жүргізуші субъектілердің ... ... және ... ... өндірістік ресурстарды басқару функцияларын орындаудың іс
жүзіндегі нақты ... ... ... ... ең пайдалы болып
табылады.
Тауарлы-материалдық қорларға (ТМҚ) сатып алу циклінің ... ... есеп ... ... және ... бір ... ... қозғалысы туралы алғашқы құжаттарды ... ... ... ... ... ... тиеу-тасу жұмыстарын, материалдық ресурстардың қозғалысын,
сақталуын және ... ... ... ме ... тікелей
жүзеге асыратын қойма шаруашылығы қызметкерлері ... ... ... ... ... алу, өндіріс және дайын
өнімді өткізу циклдерінің функционалды аудитінің ... ... ... ... ... ... ... Қалыптасқан тауарлық-материалдық қорларды басқару жүйесін ... ... ... және ... ... ... бағалау.
4. Қойма шарушылығын ұйымдастырудың жағдайын тексеру.
5. Тауарлық-материалдық ... ... ... есепте
көрсетудің дұрыстығын тексеру.
6. Қорларды түгендеудің жүйелілігі мен ... ... ... қорлармен жасалатын ... ... ... ... ... ... есебін, басқаруды және ... ... ... ... ... құру мен ... белгілі бір
шығындарға кездеседі. Шынында, Қазақстанның кен ... ... ... ... ... ... ... жасалған материалдық ресурстар қоры ... 30%-не ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің
материалдық құндылықтарға деген қажеттілігін ең аз ... ... ету ... болып қойылады.
Арнайы әдебиеттерді оқып білу және озық ... ... ... ... ... субъектілердің тауарлық-
материалдық қорлары есебі ме ішкі ... ... ... ... ... ... |Ақпарат ... мен ... |
| ... ... ... қамта- |Жылдық, тоқсандық және ағымдағы ... ету мен ... ... ... ... ... мәліме-|
|есепті |Тер. ... ... | ... Бастапқы есепті, бухгалтерлік |4-9 БЕС, қойма ... ... ... ... ... |
|гистрлері және қорлардың қозғалы-|қабылдау туралы актілер, кем ... ... есеп беру ... ... ТМҚ ... туралы және |
|тексеру. ... ... ... ТМҚ синтетикалық және анали- |Бас кітап, 6,7,10 ... ... ... ... ... ... 4-9, 13, 15, 24 |
|тексеру. |БЕС, ... үлгі ... ... Баланстағы ТМҚ бағалаудың дұ- |4-7, 30 БЕС, материалдық ... ... ... ... ... |
|5. ТМҚ бар болуы мен сақталуын, |Материалдарға жауапты адамдар ... ... ... ... |Мен шарттар, бастапқы құжаттар, |
|ттылығы мен дұрыстығын ... ... есеп ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|тырудың дұрыстығын зерттеу. ... ... |
| ... мен ... |
|7. Қойма есебін, ТМҚ қозғалысы ... ... ... ... ... ... құжаттарды рә- |карточкалары, материалдардың қоз- |
|сімдеудің дұрыстығын ... ... ... ... ... |
| ... (ведомость). |
|8. Кәсіпорынның өндірістік қорлар-|Стандарттар, ... мен ... ... есеп беру ... ... ... ... |
|қамтамасыз етілуін бағалау. ... ... ... және құрама|
| ... ... ... ... кіріске |Бастапқы құжаттар (қабылдау, |
|алудың толықтығы мен ... ... ... ... |
|ғын тексеру. ... ... |
| ... ... |
| ... т.с.с ... ... жабдықтау, жұмыс пен |Қойма есебінің ... ... ... жөніндегі |материалдар есебі тізімдемесі |
|шартардың ... ... ... 6 ... Бас |
| ... шарттар, нарядтар, |
| ... ... және |
| ... ... ТМҚ-ны өндіріске босату ... ... ... ... негізді- |(лимиттік-заборлық карталары, |
|лігі мен оларды ... ... ... ... ... ... талдау. |қозғалысы есебі бойынша тізімдеме|
| ... 10 ... ... ТМҚ ... ... ... ... жөніндегі ... ... ... ... қозғалыс есебі |
| ... ... ... |
| |6,10 ... ... Қорлардың қозғалысын ішкі ба-|Ішкі тәртіп, қызметтікнұсқаулар ... ... ... ... 4-10,13, 24, 30 БЕС. ... ... жақтағы тысқары ұйым- |Шарттар, калькуляциялар, ... ... ... |
| ... ... ... акт. |
| ... ордерлер және т.б. 4-11,|
| |24, 30 ... ... |
| ... ... ТМҚ ... ... ... және |Әкімшіліктің материалдарды есептен|
|оларды арзандатудағы белгіленген |шығаруға ... ... мен ... тыс кем ... есептен |шешімдері, түгендеу актілері, ... ... ... мен ... баға мен ... алу ... шешімдерін талдау. |бағалары туралы мәліметтер және |
| |т.б. ... ... ... ... ... ... бірі – дайын өнім. Оны ... ... ... дегеннің өзі – субъектінің шаруашылық іс-қызметінің ... ... ... ... Дайын өнімнің жағдайын
бағалау тауарлық-материалдық қорды ... ... ... не ... оның ... жеке ... іріктемелі
тексеру ретінде өткізіледі. Соңғы жағдайда ... ... гөрі ... ... ... және ... сипатты болады.
Дайын өнімнің қозғалысы жөніндегі ... ... ... ... ... есептілікті жасау үшін, соның ішінде,
шығыстар, кірістер, айналымдық активтер мен ... ... ... ... негізгі болып табылады. өнімді өткізу циклінің
аудитіне қаржылық есеп ... де, ... ... де
міндеттері тән.
Құжаттық мәліметтері ескерілмеген ... ... мен ... ... тексере келіп, қайсыбір ... ... ... ... фактілер жөніндегі аудиттің қорытындысы
оның ... ... ... ... мәліметтердің
жиынтығына сүйенуі тиіс. Дәл солайша, тек ... ... ... ... ... ... артық болуы туралы
мәліметтер де жеткіліксіз. Дегенмен бұл ... ... ... алады.
Тексеру материалдарында ескерілмеген ... ... ... ... ... ... ... материалдық құндылықтардың
ескерілмеген артықтары, көмекші материалдардың, шығарылған ... ... ... ... ... үшін, жұмысшыларға еңбекақы
төлеу фактілері; автоматтық есептегіштердің көрсеткіштері, дайын ... ... ... және т.б. бар ... растайтын басқа да
көрсеткіштерді келтіру қажет. Сондықтан ... бұл ... келе ... құжаттаманы, бұрынғы тексеру қорытындыларын оқып
білуі тиіс және ... ... ... мен ... жағдайлары
бар екендігі немесе жоқтығы туралы негіздемелі ... ... ... ... ... ... аудиті үшін, мысалы
тұтас кәсіпорынға қанша материал ... білу ... ... ... ... ... үшін әрбір цехтағы, учаскедегі,
бригададағы, яғни пайда болу орындарында ... ... ... ... ... ... туралы ақпарат қажет.
Бұл мақсатқа шығындарды шығыстардың калькуляциялық ... ... мен осы ... ... ... пен ... талдау
тәсілдерінің көмегімен өндірістің мақсатын, орнын анықтап ... ... ... ... ... азайту резервтерін
табуға және ... ... ... ... ... ... ... тиеу мен өткізу жағдайын тексеріп, мыналарды
анықтауы тиіс:
1. ... ... ... ... ... ... ба және
оларды рәсімдеу дұрыстығы.
2. Өнімді тиеуге арналған құжаттарды рәсімдеудің ... ... ... ... ... дұрыстығы.
4. Банкке тиелген өнім үшін төлем талап-тапсырмасын ... Егер өнім ... ... ... босатылатын болса,
өнімді босатуға арналған құжаттарды ... ... ... ... тиеу мен ... ... ... дұрыстығы.
7. Өнімді тиеу мен өткізу жөніндегі ... ... ... ... және ... есеп ... 301 «Алынатын
шоттар» және 701 «Дайын ... ... ... ... түсетін табыс» шоттары ... ... ... ... үшін экспорттық ... өз ... бар. ... ... ... ... сомасы пайда болуына әкеледі. ... ... ... ... ұлттық валютамен өткізу уақытындағы ... құн ... ... ... ... ... ... пайда
болады. Осылайша, бағамдық ... не ... ... ... не ... кәсіпорынның кірістері мен шығыстарына тиесінше
ықпал ... оны ... ... айырмада мынадай жазу жазылады:
Д-т 301 «Алынатын шоттар» шоты К-т 725 ... ... ... ... ... 844 «Бағам айырмасы ... ... ... К-т ... шоттар» шотына.
Ақпарат функционалды аудит ... ... ... ... және
елеулі ауытқулар болуы мүмкін. Ағымдағы активтердің қозғалысы туралы
ақпараттың анықтығына ... ... ішкі ... ... ... ... және ... есеп, қаржылық,
статистикалық және жедел ... ... ... ... ... мен оның қорытындысын ... ... ... ... ... мен өткізу циклдері функционалды аудит ... ... ... ... ... ... үшін құрамын кәсіпорын
басшысының бұйрығымен ... ... ... ... ... басталмас бұрын қойма меңгерушісінен ... ... ... мен ... ... ... тапсырылғаны туралы қолхат ... Бір ... ... ... әр ... оқшауланған бөлмелерде
сақтағанында олар сақталу орындары бойынша дәйектілікпен ... ... ... соң ... кіру ... және
комиссия басқа бөлмеге жұмыс істеу үшін көшеді.
Қоймадағы материалдық ... ... бар ... ... ... қайта есептеу, қайта таразылау және ... ... ... ... ... ... ... (актісіне) жеке әрбір атау ... ... ... дана ... ... Есепте ескерілмеген материалдық құндылықтар
айқындалғада, комиссия оларды тізімдемеге кіргізуі ... ... соң ... ... ... (тізімдеме) жасалуы үшін
бухгалтерияға беріледі. ... ... ... ... ... мәжілісінде қаралады.
Артық шығу сомаларына 20 «материалдар» ... ... ... ... (221-223) шоттары дебеттеліп, 727 «Негізгі ... ... ... да ... шоты ... ал кем ... Д-т 821 ... және әкімшілік шығыстар» шоты – К-т 633 ...... ... ... кем ... ... ... ҚҚС
сомасы; Д-т 334 «Басқа да ... ... ... К-т ... 221 ... ... ... бойынша, айыптыға жатқызылатын Д-т
333 «Қызметкерлер мен басқа да тұлғалардың ... шоты – К-т ... ... ... шоты ... ... ... қамтамасыз ету мәселелерін
қарағанда, өндіріс пен ... ... ... пен
материалдардың артық шығуы негізінде, сондай-ақ бұрын пайда ... ... ... ... ... ... ... мен
материалдарды кіріске ... ... ... кем ... ... ... алу, ... ескерілмеген өнімді өндіру
мақсатымен жасалатынын ... ... ... Шикізаттар мен
материалдардың артық шығуы кәсіпорында бұл құндылықтардың әр ... ... ... ... ... ... беруде,
өндіріске есептен шығаруды және т.б. пайда болуы ... ... ... ... ... артық шыққанын заңсыз ... мен ... ... ... Тым ... ... ... есептен шығарылған шикізат ... ... ... пен материалдарды өндіріске нақты
іс жүзіндегі ... ... ... кей ... ... ... ... нормамен белгіленген қажеттіліктер
есебіне қарай шығару.
2. Ескерілген өнім ... үшін ... және ... ... шығулар.
3. Шикізат пен материалдарды ... ... ... ... ... ... ... шығаруда техникалық шарттарды бұзу, өте ... ... ... ... өнім ... нашарлауы, бір
компоненттерді екіншісімен ... ... пен ... іс ... және бар ... ... ... нақты іс жүзінде орындалмаған жеке
технологиялық операцияларды шығынға негізсіз ... ... ... пен ... жабдықтаушылардан қоймаға қабылдағанда
толық кіріске алмау.
7. кірістік құжаттарда ... пен ... ... ... ... іс ... ... төмендетілуі.
8. Қабылдау, тиеу, тасымалдау, оларды қоймаға, базаға, аймаққа ... ... тасу ... ... кем ... сынуы, ағуы және бүлінуіне арналған
коммерциялық және ішкі ... ... ... ... шикізат пен материалдарды ілеспе құжаттарда
көрсетілгеннен гөрі көп ... ... ... ... (басқа жақтағы тауарлар) мүлдем ... ... ... ... қалдықтардың орнына жақсы ... пен ... ... Ыдыстың (тар) салмағын оны өлшеу туралы актіні жасағанда артық
жазу.
12. Материалдарға оның саны ... ... ... ... ... ... ... біртектес зат қосу.
13. Бір құндылықтарды екінші ... ... ... т.б. ... ... ... ... етіп жасау.
Ескерілмеген шикізат пен материалдардың артығын жасау мен ... ... ... атап ... ... ... ... өндіріс кәсіпорындарында аудит өткізу ... ең жиі ... ... ... ... ... мен
материалдық құндылықтардың сақтаған ... ... ... ... ... жарамдылығын; өртке қарсы қауіпсіздік ... ... ... ... шаруашылығының және басқа өлшегіш
құралдардың бар болуын ... ... жеке ... ... мезгілде материалдарды өндіріске босату жүйесі, олардың ... ... цех ... ... ... ... ... және жиынтық құжаттарда босатуды көрсетудің
уақыты мен ... ... ... ... ... ... ... есебінен тексеру болып ... ... ... ... ... қойма есебін жүргізуде негізгі бұрмалаулар
материалдық ... ... ... ... ... қалдықтары (қызыл
сальдо) бар болғанда, ... ... ... ... ... жөніндегі жазбалардың жоқтығынан, қойма есебі
карточкаларының ... ... ... ... аса ... ... қате ... тұрады.
Материалдық құндылықтардың сақтауын қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... Оның жағдайына функционалды ... ... ... мен тасып шығаруды; күзет
қызметкерлеріне ... ... ... ... ... орындауын ішкі бақылаудың іс ... ... ... ... ... әр ... ... кездеседі:
материалдық құндылықтарды бір рұқсатнамамен екі рет алып ... ... жоқ ... қолы ... ... ... шығару.
Өндірістік іс-қызметте бұрмалаулар мен ... ... ... ... ... бақылау материалы ретінде
пайдаланылады. Олардың ... ... ... және ... ... ... көрсетілген, тасып
шығарылған құндылыұқтардың іс ... ... ... және ... салыстырылады. Тауарлық-материалдық қорлардың
сақталуын бақылауға кәсіпорынның ... ... ... және дұрыстығын тексеру кіреді.
Сарапшылық ... ... ... пен ... ... ... машиналар) өңдеу ... ... ... ... тәсілдерін анықтауға мүмкіндік
береді. Сонымен бірге мыналар да оған ... Есеп ... ... ... ... немесе
шығысты тым көтермелеу жолымен бұрмалау;
• Бастапқы құжаттарға код беру ... ... ... ... ... ... Шикізат пен материалдар есебін бұрын өңдеуден өткен немесе
жалған ... ... ... енгізу жолымен бұрмалау;
• Бастапқы құжаттарда шифрлар мен ... ... Есеп ... бастапқы құжаттардан көшіру ... ... ... ... таратуда жіберілген
қателерді ... ... ... есеп ... табылатын, машинаграммалар шығарылатын бастапқы құжаттарды
тексеру ... ... ... есептеу кезінде ... ... ... ... ЭЕМ-ға өңдеуге жіберілген бастапқы құжаттарда түзетулердің болуы
мен талап етілетін ... ... ... ... және ... ... ... Құжаттар мен машинограммалар ішіндегі қарама-қайшылықтардың
болуы.
Тауарлық-материалдық ... ... ... ... ... ... үлесі:
Ағымдық активтердің қанша бөлігін ... ... ... ... ... ... өтелу коэффиценті:
Қорлар мен шығындардың ... ... ... ... ... көрсетеді =
3. Қорлар мен шығындардың меншікті қалыптасу көздерімен қамтамасыз
етілу ... мен ... ... ... ... ... ... көрсетеді =
4. Материал қайтарымдылығы – Мо ... ... ... ... / Шығындалған материалдар
ресурстарының орташа ... ... ... - Мс ... ... ресурстарының орташа құны / Өнімді
өткізуден ... ... ... ... ... ... есебі.
Қандайда болмасын шаруашылық субъектілерін олардың ... ... ... қарамастан алып қарайтын болсақ , олардың
барлығының да ... ... Кез ... ... ... сол ... өндіру үшін қажетті ... үшін ... ... ... ... , ... ... субъектісі сол сататын ... ... яғни ... ... ... ... болуы мүмкін.
Тіпті өндіріспен де саудамен де ... , ТОО ... ... , субъектілердің өзі ... ... ... ... ... істеген еңбегі үшін сондай-ақ бюджетке түрлі
салықтар үшін , ... ... оның ... ... болуы
мүмкін. Қазіргі таңда қаржының жетіспеушілігінен банктер, банктен тыс
мекемелерден, ... ... ... алып ... жұмысын
жандандырып жатқан, ... ... ... тыс ... оны ... ... болмай жабылып, аукционға ... ... ... ... ... Осы ... туралы
толық түсінік беретін қаржылық есептің ең негізгілерінің бірі ... ... бірі – ... ... ... қаржы-шаруашылық қызметі бас ... ... ... деп аталатын бөлім шоттарында есептелініп жүргізеді.
Бұл бөлімде 60-«Несиелер», 61-«Алдағы ... ... ... есеп ... 63-«бюджетпен есеп айырысу», 64-«Еншілес
(тәуелді) серіктестікпен есеп ... ... тыс ... есеп ... ... ... 67-«Жабдықтаушылар мен
мердігерлермен есеп айырысу», 68-« Басқадай несиелік борыштар бойынша
есеп ... - деп ... бас ... ... ... шотары
орналасқан.
ТОО «Бадамтас» ұйымы жұмыс барысында ... ... ... ... және ... есеп ... ... бойынша
мынадай шоттар корреспонденциясы ... ... ... ... үшін ... ... салық есебінсіз) акцептелген ... ... ... «Материалдар» және 222-223- «Тауарлар» шоттарының тиістілері
дебеттелініп , 671- «Жабдықтаушы мердігерлермен есеп ... - ... шот ... Жеке ... ... салығы ұсталған уақытта дебет 681 -
«Жұмысшы қызметкерлермен ... ... есеп ... ... 634 - ... ... есеп айырысу» шоты
бухгалтерлік жазуы жазылады.
Міндететмелер ... ... ... аудиті.
Міндеттемелер - өткен мәмілелердің немесе ... ... Олар ұзақ ... және ағымдағы болып жіктеледі.
Ұзақ мерзімді міндеттемелерге мыналар ... ... ұзақ ... ... ... тыс ұзақ мерзімдік қарыздары;
▪ Мерзімі шегерілген корпоративтік ... ... және ... тыс ... ұзақ ... ... жылдан астам мерзімге, әдетте, жаңа техниканы енгізу шығындарына,
өндірісті ... оны ... ... ... бағалы жабдықты алуға
және басқа мақсатты бағдарламаларға беріледі.
Қарыздарды алу және өтеу ... ... ... үшін
келесі көрсетілген шоттар: 601 «Банк ... 602 ... ... ... ... ... ұйымдардың қарызы»
және 60 ... ... 603 ... ... ... ... ... аралық шоттары 42 ... ... ... карт-шоттрадағы және ... ... 43 ... ... ағымдағы, корреспонденттік шоттардағы
ақша», 44 ... ... ... ... ... ... «Еншілес (тәуелді) ұйымдарға кредиторлық берешек», 67 «Берушілермен
және ... есеп ... және ... ... ... ... ... кредит бойынша, ал дебет
бойынша – ақша ... ... ... ... ... ... беріледі.
Қарыздарды беру мен ... ... ... ... банк
ережелерімен және қарыз алушы ұйым мен банк ... ... ... Бұл ... үшін кредиттік шарт рәсімделеді,
онда ... ... ... беру мен ... ... ... ... ... ... тараптардың қарызды
беру мен өтеу жөніндегі ... ... мен ... тізбесі және оларды банкке ұсынудың мерзімділігі мен ... ... ... ... ... аудитор бәрінен бұрын
баланста көрсетілген, есепті кезеңнің басы ... ... ... ... ... шоттары мен журнал-ордердің ... ... ... ... мұны ... жасауға болмайды, өйткені баланста ... ... ... ... ... мәліметтері
келтіріледі. Басқаша айтсақ, баланстың ... ... ... ... ... және ... ... және
еншілес ұйымдарға ... ... ... ... ... ... толтырылуы тиіс. Сондықтан аудитор синтеикалық
есептің аналитикалыққа ... ... ... ... ... ... жайт 601-603 ... ... ... ... өтелмеген қарыздар, оларды берген банк ... ... ... мен ... өтеу ... ... ... банк
көшірмелерімен расталуы тиіс. Қарыздарды ... ... ... ... кепілдікке және белгілі бір мақсаттарға беруге тиісті
болғандықтан, біріншіден, кәсіпорын ... ... ету ... немесе кепілдікті, екіншіден – қарызды мақсатты ... ... ... ... ынталандырудың толықтығы мен
уақыттылығына ... ... ... ... Бұл үшін банк ... ... ... мерзімі бұзылғанда мұның себебін ... ... ... мен ... ... ұзақ ... ... аудитор қарыз берушілермен ... ... ... ... қайтарылымаған қарыздың ... ... ... ... ... бір мезгілде
басқа кәсіпорындардан қарыз алудың ... ... ... оларды өтеудің толықтығы мен мерзімділігін тексеруі тиіс.
Сонымен қатар ... ... және ... ... үшін процент
төлеудің дұрыстығын тексеріп, сондай-ақ кәсіпорынның өтелмеген ... ... ... осы қарыз үшін банкке тиесілі ... ... ... (бұл ... есеп ... жазылуы керек)
қабылданғанын анықтауы ... ... ... ... ... ... ... бойынша, шығыстар есебінің ... ... ... ұзақ ... ... ... кредиті бойынша көрсетіледі.
Тексеру ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді қарыздар шотынан ... ... ... ... ... сәйкес
ескерілетінін назарда ұстауға тиіс.
Ұзақ мерзімді міндеттемелердің ... ... ... бабы ... Бұл ... ... ... мүлдем жаңа
объектісі, жаңа термин, оның және «Салықтық төлем», ... ... ... ... ... ... ... тағы
басқаларының мазмұны 11 ... ... ... ... ... ... кейбірін қарастырайық:
1. Есепті кезең ішінде салықтық ... ... ... әсер ... негізінде анықталады. Бұл тәсілде табыс
салығы кіріс алу ... ... ... ... шығыс ретінде
қарасытрылады. Және ... ... ... болған кезеңге
есептеледі;
2. Есепті ... ... ... ... айырманың салықтық төлемге
кіргізіледі және бухгалтерлік ... ... ... бобы бойынша көрсетіледі;
3. Бап ... ... басы мен ... ... ... үшін Бас ... 632 ... ... ... ... ... және 5 ... осы
шотының мәліметтерімен салыстыру керек;
4. 632 шот кредиті бойынша ... ... 851 ... ... ... бойынша шығыстар» шотымен бірге
корреспонденцияда ... ... ... ... ... Д-т 851 ... К-т 632 ... салықтық мөлшерлемесі ұлғаюына
байланысты ... ... Д-т 541 ... ... қайта бағалаудан түсетін қосымша
төленбеген капитал» шоты К-т 632 ... ... ... ... шотының салықтық есептегі өсімінің ... ... ... бағалауға байланысты ... ... ... 632 шот ... ... ... ... уақытша айырмалардың пайда болуы мен ... ... ... ... 631 ... ... ... салығы»
және 851 «Корпорациялық табыс салығы ... ... ... ... зиянды өтеу нәтижесінде есепке жатқызылатын
салықтар сомасы;
ә) салықтық ... 632 шоты К-т 851 ... ... түзету енгізу;
б) 541 «Негізгі құралдарды ... ... ... ... ... шотарымен корреспонденция бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... Кредиторлық мерзімді борыш коэффиценті:
Кбп = БП / (ҰМҚ + ҚН + ... ... ... ... ... = ҚН + БП / (ҰМҚ + ҚН + ... Қарыз қаражатын ұзақ мерзімді ... ... = ҰМҚ / (МК + ... ... ... есебі, талдауы, аудиті.
Дебиторлық қарыздар есебі.
Дебиторлық борыш – деп ... бір ...... ... және жеке ... шаруашылық субъектісінің алдындағы сатып
алған тауарлары , субъектінің оларға көрсеткен ... үшін ... ... мен қызметкерлердің субъектіден аванс ... ... ... ... ... ... мен материалдары үшін
қайтаруға тиісті борыштарын ... Осы ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдар сондай-ақ жеке тұлғалар ... ... ТОО ... ... ... ... борыштар есебін
келесі шоттарда жүргізеді:
301 – «Келіп түтуге тиісті ...... ... және ... да ... ... – «Тауарлы – материалдық құндылықтармен жабдықтау үшін ...... ... мен ... қызметтер үшін берілген
аванстар»
ТОО «Бадамтас» ... ... ... ... ... ... шоттар корреспонденциясы:
- Жалпы ... ... ... ... ... ... үшін есеп ... тиісті тұлғаларға
берілген сомаларға: 333-шот ... , 431 441 ... ... ... ... Ж ... берілген займ қарыз ... ... , 431 441 ... 451-шоттарының ... ... ... ... ... ... іздеуге салынған
жетіспеушіліктерге кінәлі тұлға табылып және оның ... ... ... ... , 611-шот кредиттелінеді.
- Есеп беруге ... ... ... ... өтеген
уақытта: 101-106 , 121-126 , 141-144 , 201-206 , 208 және ... ... ... , ... ... ... ... жеткізіп беруі үшін ... мен ... ... үшін ... ... және ... ... дебеттелініп , 423 , 431 , 441
және 451-шоттарының ... ... ... аванс ретінде берілген соманың пайдаланылғаннан
қалғаны қайтарылғанда: 423 , 431 , 441 және ... ... , 351 және ... ... Бұрынрақта берілген аванс ... ... ... сомаларды жапқанда: 671-шот дебеттелініп , 351 және ... ... ... ... ... субъектілерін олардың қандай салада
қызмет атқарғандығына қарамастан алып ... ... , ... да ... ... Кез ... өндіріспен
айналысатын субъекті сол өнімді өндіру үшін ... ... үшін ... ... міндетті болса , саудамен
айналысатын шаруашылық субъектісі сол ... ... ... яғни ... ... ... міндетті болуы мүмкін.
Тіпті өндіріспен де саудамен де айналыспайтын , ТОО ... ... , ... өзі ... ... істейтін жұмысшы
қызметкерлерге ... ... ... үшін ... ... түрлі
салықтар үшін , қарыз ... оның ... ... болуы
мүмкін.
ТОО «Бадамтас» ұйымы жұмыс барысында міндеттемелермен ... ... ... және ... есеп ... есебі бойынша
мынадай шоттар ... ... ... құндылықтар үшін (қосылған құнға салынған
салық ... ... ... сомасына: 201-208-
«Материалдар» және 222-223- ... ... ... , 671- ... ... есеп ... - ... шот кредиттелінеді.
Жеке тұлғалардан табыс салығы ұсталған уақытта ... 681 - ... ... ... есеп ... ... кредит 634 -
«Бюджетпен басқадай есеп айырысу» шоты ... ... ... берешектің аудиті.
Есеп айырысуды бақылаудың ... ... ... және
кредиторлық берешектердің, кірістік құжаттарды тіркеудің дұрыстығына
функционалдық ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл тұрғыдан қарағанда, ... ... ... ... сіңіріп кетуді жеңілдететін
жағдайларды анықтау ... ... ... ... ... қолына құжат беруді тіркеудің жоқтығы немесе ... атап өту ... ... функционалды аудиттінің негізгі
процедураларының үлгі бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... |
| |мен ... ... ... ... ... |
|орындау мен ... ... ... ... ... ... нарядтарды, |
| ... ... ... ... ... ... есебі, жаб- |Есеп, аудит және ішкі ... және ... ... ... ... ... функцияларын орындауды |бұйрықтар, өкімдер, бастапқы ... ... 301-303, 321-323, 331-334 |
| ... ... ... ... ... мен дебит- |Сатып алушылармен, есеп беретін |
|орлық берешек түрлері, көлем ... ... ... ... ... |қызметкерлерімен және ... |
| ... ... |
| ... материалдары (түгендеу |
| |мен ... ... |
| ... ... хаттары және |
| |т.б.) ... ... ... ... |Бас кітап, 10 журнал-ордер, 331 |
|ын ... есеп ... ... ... бойынша |
|түгендеу, өткізу жолымен тексеру. |резервтер» ... ... |
| |30 ... «Сатып алушылар |
| |мен ... ... |
| ... шоттары бойынша |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... арналған бұйрығы. |
|5. Дебиторлық ... | ... мен ... талдау | ... ... ... ... | ... ... ... бойынша | ... ... ... мен| ... пайдаланудың дұрыстығын | ... | ... ... ... ... |11 ... сатып алушылармен|
|өтеудің заңдылығы мен шынайлы- ... ... ... ... |
|ғын талдау. ... 301-303 ... ... ... есеп ... ... ... алушылармен, тапсырыс |Котрагенттермен шарттар, төлем ... есеп ... ... банк көшірмелері, |
|атқарудың, вексельмен ... ... ... |
|операцияларды көрсетудің | ... ... | ... ... ... |Сатып алушылармен және тапсырыс |
|рәсімдеу мен ... ... ... ... ... ... тексеру. |және т.б. тілек-талаптар. ... ... ... |Баланс,301-303, 311, 321-323, ... ... ... ... |331-334, 341-343, 351-353 Бас ... Бас ... ... шоттары бойынша. |
|мәліметтерімен ... | ... | ... ... ... ... көрсетілген шоттар |
|синтетикалық есебін ... ... Бас ... 11, 7, 8 ... ... ... ... аванс, |
| ... есеп ... |
| ... ... тізімдемелер. |
|12. Еншілес және басқадай тәуелді|8, 11 журнал-ордерлер, Бас ... ... ... 321-323 ... ... ... ... |аналитикалық есеп мәліметтері. ... ... ... берешекті |8 журнал-ордер, Бас кітаптың |
|тексеру |331-334 ... ... |
| ... аванстық есептер, |
| ... ... ... |
| |кем ... ... туралы |
| ... ... және |
| |т.б. ... Ішкі ... бақылаудың | ... мен ... | ... ... ... | ... ... ... мен ... есептесулер және |
|дебитрлық берешекті ... ... ... ... мен |
|жөніндегі ұсыныстар жасау, ... ... ... ... ... ... |басқаруды жетілдіру жөніндегі |
|бағалау. ... ... және ... берешекте, әсіресе, көбіне теріс
пайдаланулар жасалады. Дебиторлық ... ... ... ... ... өндіріп алу теріс пайдалануға кедергі
келтіретін маңызды шара ... ... ... ... ... ... тікелей кассаға беру, бухгалтерияға төленбеген кірістік
ордерлер қайтаруды бақылау ... анық ... ... ... ... болдырмайды. Ақшаны сіңіріп кетумен күресу ең
алдымен барлық ... ... ... ... есеп ... ... талап етеді.
Кәсіпорындар арасындағы есептесулер әдетте ... ... ... ... ... жасалады. Банктер арқылы жасалатын
есептік және кредиттік операциялар ... ... ... есеп ... іс ... ... кәсіпорынның (банктің
қатысуымен және қатысуынсыз) теріс ... ... ... болдырмайды. Оларды негізінен басшылар, бухгалтерия ... ... ... ... ... ... ... көшірмені өңдеуде жалған ... және бұл ... ... жазу ... ... мен ... сараптау материалдары бойынша
мұндай теріс ... ... ... ... ... (схема)
бойынша жіктеуге мүмкіндік береді.
1. Банктен алынған қолма-қол ақшаны ... ... ... ... ... жасыру мен иемдену үшін ағымдағы шотт бойынша
операциларды есепте ... ... Есеп ... ... ... ... Анық емес мәтіндегі шоттар негізінде ... ... ... ... мен жеке ... ақша ... және т.с.с.
6.
Дебиторлық қарыздарды ... ... ... ... коэффиценті:
Кдб = Vp / ДБо;
Мұндағы: ДБо – орташа дебиторлық ...... ... ... ТОО ... үшін Кдб = Vp / ДБо = 52781 / 41221088 = ... ... берешекті өтеу кезеңі:
Тбө = 365 / Кдб = 3041166
2.8. Еңбекақы есебі, талдауы, аудиті.
Еңбекақы ... ... есеп ... көп ... қызмет атқаратын шаруашылық
субъектісінің жұмысшылары мен қызметкерлері және ... емес ... – деп екі ... ... ... ... қызмет істеушілер ... екі ... ... ... жұмысшылары мен қызметкерлері.
2. Өнеркәсіптік ... ... ... ... ... жұмысшы қызметкерлері.
Атқаратын қызметтеріне қарай кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... ... мен ... ... мен
қызметкерлер болып екіге бөлінеді.
Есеп ... ... ... тобы ... , мамандар және
тағы басқа да топтарға ... ...... , ... , ... , меңгеруші және
тағы басқалар жатады.
Мамандар қатарына – ... , ... ... ... тағы басқалар жатады.
Басқа да қызметкерлер қатарына – құжаттарды дайындайтын, есеп ... ... ... , ... ... атқаратын
бухгалтерлер , менеджерлер , агрономдар , механиктер және тағы ... ... мен ... ... еңбекақы:
негізгі және қосымша ... ... ... ...... мен қызметкерлердің нақтылы жұмыста
болған уақытына яғни ... ... ... ... ... ... еңбекақыға мына төмендегі аталғандар жатқызылады:
1. Мерзімді және ... ... ... мен ... ... сыйлықтар.
Қосымша еңбекақыға – ... ету ... ... ... ... , жұмысшылар мен қызметкерлердің жұмыста ... ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілерінде ... ... ... ... ... және ... үшін еңбекақының:
мерзімді және кесімді түрлері қолданылады.
ТОО «Бадамтас» ... ... ... ... ... «Бадамтас» ұйымында жалақыны есептеумен байланысты негізгі құжат
формалары:
Есептесу-төлеу ... 49- ... ... ... есептеу және айдың екінші жартысы ... ... ... мен ... тиесілі жалақыны
төлеу үшін қолданылады. ... ... ... ... мен аты-жөні , есептелген ... мен ... ... ... , ... салықтар мен басқа төлемдердің сомалары
көрсетіледі. ... ... ... атқарылған уақыттың есебі
жөніндегі ... ... ... ... ... ... жалақыдан алынатын барлық алымдардың есебі жүргізіледі
және берілуге тиісті сома ... ... ... ... ... ... әрбір бөлімшелер үшін бөлек жасалады және
тиісті ұйымның ... мен ... ... ... ... қояды. Ведомостта «жасалды» , «тексерілді» ... қол ... ... 389-нысан.
Демалысқа шыққан немесе босатылған кезле жалақы ... ... ... ... ... сай келмейтін жағдайларда ,
есептесуаралық ...... ... ведомосы ... ... ... ... ... ... қолдан
жүргізілетін ұйымдарда аванс ... ... ... ... кезде соңғы жазбадан кейін ... ... ... сома
үшін жиынтық жол жасау керек. Жиынтық ... ... ... ... ... ... Қажет болған жағдайда «Ескерту»
бағанында тапсырылған құжаттың нөмірі ... ... ... 405-нысан.
Бірнеше есептесу – төлеу ведомостары ... ... ... ... бұл ... қорытындысы бойынша
жиынтық есептесу ведомостары жасалады , ... өзі ... ... ... болып табылады. Жиынтықтың негізінде ай ... ... ... ... , ... ... ... , жұмыспен қамту қорына ... , ... ... ... ... ... жарналарды ,
жинақтаушы зейнетақы қорларына ... ... ... ... ... қорытындылар шығарылып , олар ... ... және ... есептің тізілімдемесінде ... ... ... ... және ... есепке алу табелі
№ 421-нысан.
Бұл ... ... ... ... болып саналады және
алфавиттік ... ... ... ... ... табелі
негізіндегі есептесу кезеңі басталғанға дейінгі 2-3 ... ... ... ашылады. Қызметкерлерді табельге жазу және ... ... ... ... қабылдау , ауыстыру , босату
туралы ... , ... ... ... ... ғана
жүргізіледі. Айдың аяғында жұмысқа келген және ... ... саны ... ... ... ... есебін
жүргізуші тұлға және бюджеттік ұйымның ... қол ... ... істі есепке алу картасы.
№ 423-нысан.
Карта еңбегіне ... ақы ... ... ... ... бір ай ... жұмыс уақытын есепке алу мен жинақтау және
жалақыны ... үшін ... ... ... ... түрі үшін жеке
баған бөлінеді. ... ... күн ... ... ... ... Ай аяқталғаннан кейін жұмыс уақытының ... Ай ... ... ... уақыты есептеледі;
жұмыстардың түрі ... ... ... , одан кейін ... ... ... ... ...... көзі ... қаражаттар болып табылатын
оқу-өндірістік шеберханалары мен ... да ... ... ... үшін ... ... техникасы құралдарын
қолдана отырып ақпараттарды қолмен өңдеу және ... да ... ... Ісқұжат бір бригадаға немесе бір ... ... ... ... ... ... қызметке
тапсырылады.
Жинақтаушы зейнеткерлік қорларына ... ... ... ... алу ... ... ... (қызметшінің) есептелген және аударылған жарналары
туралы толық ақпарат алу үшін ... ... ... ... ... ... есепке алу карточкасы
жүргізіледі.
Жинақтаушы ... ... ... ... ... алу ... ... 452-нысан Жинақтаушы зейнеткерлік қорына міндетті зейнеткерлік
жарналарын жалпы ... ... ай ... және ... ... ... ... жеке шоттарға тиесілі жалақыларды
есептеуге арналған тізімі.
№ 455-нысан.
Қазақстан Республикасы ... ... мен ... ... ... мен ... ... төлемдерді төлеу
жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру үшін ... ... ... жеке ... ... жолымен бюджеттік ұйым ... жеке ... ... ... ... сомасын анықтау
үшін жазбаша келісімін (өтінішін) ... өз ...... ... ... ... ... атауы қаржыландыру көзі (республикалық
немесе жергілікті бюджет), бюджеттік ... ... ... ... ... және ... жерлерде) толық
көрсетіледі.
Тізімнің электрондық нысаны мынандай деректерді қамтуы ... жеке ... ... ... ... аты-жөні;
- есептеуге арналған сома;
- паспорттың деректері және ... ... ... бөлімшенің нөмірі.
Тізім электрондық нысанда ақпараттарды магниттік тасымалдау
арқылы файл ... және ... ... ... Қағаз түріндегі
тізімге бірінші басшы мен бас бухгалтер қол ... және ... ... ... тиесілі ақшалай төлемдерін карт-шотқа енгізуге арналған
тізімі.
№ 456-нысан.
Қазақстан Республикасы ... ... мен ... арқылы жалақылар мен ... да ... ... ... жұмыстарды олардың сомаларын карт-шот ... ... ... үшін ... ұйымдар № 456-нысан бойынша ... ... ... ... , ... ... ... тиесілі сомаларды көрсете отырып қалыптастырады.
Тізім компьютерлік техникада ... және банк ... ... ... ... ... , ... ұйым
одан құжаттық (қағаз) үлгіні екі дана етіп бір ... ... ... ... құжаттық үлгісінің әрбір парағын қол ... бар ... қол ... бар ... ... лауазымды
тұлғалар растайды және бюджеттік ұйым мөрінің ... ... ... ... ... ... ... есептеу
кезіндегі негізгі шоттар ... ... мен ... ... ... мен ... , ... есептелгенде 681-шот дебеттелініп
, 634- «Бюджетпен басқадай есеп айырысу», 651- «Мүлікті және ... ... ... есеп ... , 653- ... сақтандыру
және зейнетақымен қамтамасыз ету қорымен есеп ... және ... ... ... ... Сонымен қатар жұмысшы-қызметкерлерге
еңбекақы төленгенде ... ... ... , ... және тағы да ... ... ... дебеттелініп
451- «Кассадағы ақша қаражаттары» , 687- ... ... ... ... тағы да басқа шоттарының тиістілері
кредиттелінеді.
Еңбекке ақы ... ... есеп ... ... мен ... ... төлеуді тексерудің негізгі
міндеті – еңбекақы төлеуді нормативтік-құқықтық ... ... ... ... қалу мен ... төлеуде бухгалтерлік
есепті жүргізудің дұрыстығын ... ... ... ... ... ақпарат көздері болып ... ... ... есеп ... шоты ... және ... мәліметтер өнімділіктің есебі және
еңбекке ақы ... ... ... ... ... ... ... уақыт есебі табелі мен нарядтар) ... ... ... ... ... ... ... нормативті
құжаттар, бұл операцияны реттейтін ҚР ... ... ... ... ... ... әдістемелік ұсыныстар,
олардың орташа еңбекақысын есептеу тәртібі ... ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысуларды тексеруді
әр ... ... ... 681 шоты ... ... ... және ... баланстағы, бір уақыттағы Бас
кітаптағы ... ... ... ... ... ... ... жиынтық сомасымен (берілетін) ... ... ... ... ... себептерін анықтау керек. ... ... ... ... есеп ... ... ... Сосын бастапқы құжаттардың анық ... ... ... ... және ... өтеудің басқа
түрлерін есептеу мен төлеу ... ... ... талаптарына
сәйкестігі тексеріледі.
Еңбекті уақыт бойынша ... ... ... ... ... ... ... кесімді төлеуде – жұмыстың сандық және
сапалық көрсеткіштерін орындау, нормалар мен баға ... ... ... пен оны ... ... ... ... құжаттарды
тексергенде орындалған жұмыс есебі үшін жауапты ... ... ... ... ... деректемелердің толтырылу
дұрыстығын, құжаттарда тазартып өшірілінген ... ... т.б. ... ... мен нарядтар есебі табелін, сондай-ақ еңбекті ... ... ... ... тексергенде, оларға ойдан
шығарылған ... ... ... ... ... ... Бұл үшін оларды берген ... ... ... ... мен ... ... ... ... ... жеке ... ... және төленген сомалар
туралы мәліметтеімен салыстыру керек.
Бұрын төленген бастапқы ... ... ... есептеу
жағдайлары бар-жоқтығын, бір ... ... ... ... тізімдемелерде (ведомостерде) қайталануын тексеруде маңызды.
Кәсіпорынның тізімдік ... жоқ, аз ... ... ... ... нарядтарға, сондай-ақ төмен ... ... ... ... ақауды жою бойынша нарядтарға ерекше назар
аударған жөн.
Бастапқы ... мен ... ... ... санаудың дұрыстығына ерекше көңіл бөлу керек.
Аудиторлық тексерудің жүзеге ... одан әрі ... ... ... ... дұрыстығын іріктеп тексеру;
- жұмыстың қалыпты жағдайларынан ауытқумен ... ... ... ... құжаттық рәсімдеу мен іркіліс төлемі;
- өнімнің ақауын құжатпен рәсімдеу мен оны ... ... ... ... қосымша ақы;
- жұмыстан тыс уақыттағы еңбекті өтеу;
- мерекелік күндердегі ... ... іс ... ... ... ... ... жұмыстан
шығу жәрдемақысын төлеу және т.с.с) жұмыспен өтелмеген уақытқа
төлем ... ... ... ... ... ... есептеу;
- жалақыдан ұстаудың дұрыстығын тексеру.
Заңнамаларға сәйкес ... ... ... жеке ... ... ... ... бұрын берілген аванс бойынша
берешекті, сондай-ақ арифметикалық қате ... ... ... өткізуге; есеп беретін сома ... ... ... баланың мектепке дейінгі балаларға арналған ... ... ... ... келтірілген материалдық
зиянның орнын толтыруға; ақшалай начеттар (заңсыз ... ... ... ... ... ... ... тауарға; газет ... ... ... орындалатын (үкім) құжаттар бойынша, ... ... ... ... ... ... ... ұсталады.
Жеке табыс салығы ҚР-ның «Салықтар және ... ... ... ... ... ... ... пен мөлшерде
ұсталынады ... ... ... және ... қызметкердің ай ... 10% ... ... ... ... үшін ... ... ұзақ
пайдалану үшін кредитке ... сату ... ... негізінде жүргізіледі.
Қызметкерлер келтірілген материалдық зиянның ... ... ... ... ... ... ... болғанда) бұйрық
негізінде не ... сот ... ... ... ... мыналарды анықтау қажет:
- шығыстарды еңбекке ақы төлеу қорына ... ... жеке ... ... (жұмыстың, көрсетілген қызметтің) өзіндік
құнына жатқызудың дұрыстығы;
- бухгалтерлік өткізбе ... ... ... өтеу қоры
бойынша жасаудың дұрыстығы;
- синтетикалық және ... ... ... ... және
еңбекке ақы төлеу қоры бойынша бухгалтерлік есеп беру ... ... ... 681 «Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп айырысу» шоты ... ... ... және депозитке салынған еңбекақы, 8, ... ... ... ... ... ... пен ... жағынан аналитикалық есеп ... ... ... Бір ... шаққандағы орташа жылдық шығарым – Wк:
Өнімді сатудан түскен түсім / Еңбеккерлердің ... ... ... Бір ... шаққандағы орташа жылдық шығарым – Wr:
Өнімді сатудан түскен түсім / Жұмысшылардың ... ... ... Бір ... ... ... ... шығарым – Wдн:
Өнімді сатудан түскен түсім / Барлық ... ... ... ... Бір ... орташа сағаттық шығарымы – Wчас:
Өнімді сатудан түскен ... / ... ... ... ... саны;
5. Персоналдың көбеюі бойынша айналым коэффиценті:
Кпр = ... ... ... саны / Персоналдың ... ... ... ... бойынша айналым коэффиценті:
Кв = Жұмыстан кеткен жұмысшылар саны / Персоналдың ... ... ... ... ... = ... өз еркімен кеткендер мен тәртіпті ... ... ... саны / ... ... тізімдік саны;
8. Кәсіпорын персоналының тұрақтылық ... = Бір жыл бойы ... ... ... ... ... саны ... орташа тізімдік саны;
2.9. Қаржылық есеп беру: құрастыру әдісі мен ... ... ... есеп беру деп ... өткен кезеңдегі қаржылық-
шаруашылық қызметін кешенді ... ... ... көрсеткіштер
жүйесін айтамыз. Есеп беру процесін жасау есеп ... ... ... табылады.
Қаржылық есеп берудің мақсаты өз ... ... ... ... туралы сенімді, мәнді және ... беру ... ... ... есеп ... қатарына потенциалды ... ... ... алушылар, еңбеккерлер, сондай-ақ мемлекеттік
органдар, т.б. ... есеп беру ... ... ... ... ресурстарын, міндеттемелерін және ақша ... ... ... ... беру ... шешімдерге және
инвестициялық шешімдерді қабылдауға пайдалы ақпараттарды ... беру ... ... ... бағалау үшін,
сондай-ақ шаруашылық ... ... ... үшін ... база болып
табылады.
Осымен қоса, есеп беру ... ... ... ... үшін ... ол ... ... жоспарлау мен болжау үшін
басты база болып табылады.
Есеп ... ... ... талаптар: кәсіпорын қызметнің
нәтижесін анық және ... ... ... ... ... ... түрде үйлестіру, бухгалтерлік пен жедел ... ... ... ... ... және басқа да
ережелерді сақтау ... ... беру ... жұмыстарды мүлтіксіз ұйымдастыру ісінде
есепші қызметкерлердің міндеттерін ... ... ... және ... кестесін белгілеудің маңызы зор. Берілетін есеп ... ... ... ... және белгіленген көлемдерде
есептік ... ... ... деректердің негізінде
талдау жасалынады.
Жасалған баланстық және ... ... ... ... ... ету үшін ... ... тұрғыдан мұқият тексеру ... ... ... ... ... ... баптарының соңындағы көрсеткіштердің
әрбір жолы анықталады. Қаржы есебін беру ... ... ... реттеледі:
№2 «Бухгалтерлік ... және ... ... негізгі
көрсеткіштерін ашып көрсету (2 БЕС); ... ... ... есеп ... (3 БЕС) және ... қаражатының қозғалысы
туралы есеп ... (4 БЕС) ... ... асырылады.
Жылдық есептің меншік иелерінде (қатысушыларында, ... ... ... ... ... бойынша тиісті
органдарға: салық инспекциясына; жергілікті қаржы ... ... ... есеп ... бар ... ... ... есептерін
берумен қатар, жалпы белгіленген ... ... ... де ... егер Қазақсатн Республикасының заңдарында ... ... ... онда ... ... ... ... келесі жылдың 1 ... ... ... есеп берудің ... ... ... ... салық органдарының келісімдері ... ... ... есеп беру күні ... бір қаладағы кәсіпорындар үшін
оның барлық қажетті ақпараттарын нақты ... күні ... ... ... ... үшін почта арқылы ... ... ... ... кәсіпорын басшысы мен бас бухгалтер
қол қояды, олар оның ... ... ... береді.
Кәсіпорындардың шаруашылық қызметінің нәтижелерін, мүлік пен ... ... ... ... ... ... ... жариялауға жол ашық.
Бухгалтерлік есепте жазбаларға ... ... ... ... ... және ... жылға қатысты берілген есептер мен ... ... ... ... деп тапса, онда ол ... ... ... ... ... ... береді. Өткен жыл үшін
берілген жылдық бухгалтерлік есептер мен ... ... сол жыл үшін ... есептер мен баланстар ... ... ... өткен жылғы желтоқсан айында есепке ... ... ... енгізілуі мүмкін.
3.1. Өндірістік шығындар есебі, талдауы, аудиті.
Басқару есебі – ... ... ... бақылау және
басқару іс-әрекетін реттеу мен ... ... ... ... ... ... теория мен практикада «Басқару есебі»
ұғымын, салыстырмалы түрде ... ... ғана ... ... ... ... қаржылық, материалдық және ... ... ... ... ... ... есебі кәсіпорындағы міндетті іс-қызмет ... ... ... ... оның ... басты назар,
мысалы, бөлімшелер қызметін ... және өнім мен ... ... ... аспектілерге байланысты шығындарды
басқару есебіне аударылады.
Осылайша, ... ... ... ... өзгерту
қажеттілігіне байланысты нормативті есеп орнына, әрине басқару ... ... ... ... ... екі ... өндірістік
ресурстар, шаруашылық процестері мен олардың ... ... ... ... ... ... ... объектілердің
жиынтығы жатады.
Өндірістік ресурстар кәсіпорынның шаруашылық ... ... ... мақсатқа сәйкестілігін қамтамасыз ету. Олар ... ... ...... ... ... жабдықтар, өндірістік
ғимараттар және т.б.), олардың жағдайы мен ... ... емес ...... бұрын қаржы бөлінген
объектілер (жерді ... ... ... лицензиялар, тауарлық
белгілер және т.б.);
- ... ...... ... көмегімен өндіріс
процесінде өңдеуге арналған еңбек керек-жарақтары;
- еңбек ресурстары – ... осы ... бар ... ... ... мақсатқа сәйкес қызмет пен еңбек ... ... ... ... мен ... ... ... алғанда,
кәсіпорынның өндірістік іс-әрекетін құрайды.
Оларға ... ... ... ... ... ету – ... өндірістік;
- қаржылық-өткізушілік;
- ұйымдастырушылық.
Бухгалтерлік басқару есебі – есеп процесі мен ... ... ... ... ... ... және оның жауапкершілік орталықтары
деп аталатын жекелй құрылымдық ... ... ... ... ісі ... ... орталығы – шығындарды, кірістер мен ұйымдағы бизнестің
осы ... ... ... ... бақылайтын
менеджер басқаратын құрылымдық ... Бұл ... ... үшін анықталады.
Бизнестің сегменттері заң жүзінде дербес ... ... ... ... ... ұсақ ... болуы мүмкін), ... ... ... басшысы (мысалы, дүкен бөлімі, ҒЗИ (ғылыми-
зерттеу институты) зертханасы және ... ... ... ... төрт түрі ... ... ... кіріс орталығы;
- пайда орталығы;
- инвестиция орталығы.
Шығын оратлығы - өндірістік ресурстардың шығындарын ... ... ... ... ... бағалау мақсатымен мөлшерлеу,
жоспарлау және ... ... ... ұйымдастыратын
кәсіпорынның құрылымдық бөлімі.
Өнеркәсіптік өндіріс жағдайында шығын орталығы ретінде ... ... ... ... керек:
Әрбір шығын орталығы – жауапкершіліктің жеке ... ... ... ... ... ... жоспарлау мен анықтауға
көмектеседі. Орталық бір типті ... мен ... ... Бұл осы ... ... ... ... қиындықсыз есептен
шығару үшін біртекті ... ... ... ... ... ірі шғын ... ... құралуы мүмкін. әдетте, шығындар
орталығының мөлшері үлкен ... ... ... деңгейі де
биік.
Шығындар орталығы екі бағытта жұмыс істей ... ... ... ... ең көп шамада нәтиже алады;
- берілген нәтижеге жету үшін ... ... ең аз ... ... ... басшыларына өндіріс бағасы мен көлеміне
өз бетінше белгілеуге ... ... ...... орталығы, мұнда менеджер кірістерді
алу үшін ... ... ... ... үшін ... ... бөлімі
және т.с.с.) жауап бермейді, оның ... ... ... ... бағаланады. Осы жағдайдағы ... ...... ... ... ... шығарда
нәтижелерді кесімді белгілеу.
Пайда орталығы – бұл да жауапкершілік орталығы. Оның ... ... ... ... ... үшін де, ... үшін ... ... ... ... саны және күтілетін бүкіл
мөлшері жөнінде шешім ... ... ... ...
алынған пайда мөлшері. Сондықтан ... ... ... кірер шығындардың құны, осы ... ... ... сегмент іс-әрекетінің қорытындылары шығарда түпкілікті нәтижелер
туралы ақпарат ұсынуға ... ...... ... ... ... бөлімшелерінің шығындары мен кірістерін ... қана ... ... ... шұғылданбайтын, инвестицияланған қаржыны
тиімді ... да ... ... ең үлкен өкілеттіктері
бар инвестиция ... ... ... ... үшін
кәспорын әкімшілігі жекелеген жобалар бойынша бөлген ... ... ... ... көтереді.
Басқару есебінің мәні – ... мен ... ... ... және ... ... даму ... мен шұғыл басқару шешімдері үшін ... ... есеп ... ... ... ... ... орталықтарына бөлу мен ... ... ... ... ... ... деп аталады.
Менеджерлерге жүктелген жауапкершілік ... ... ... ... орталықтандырылған немесе
орталықтандырылмаған болып сипатталуы мүмкін.
Орталықтанған ... ... ... ... ... жабдықтау, өндіріс, маркетинг және т.с.с.) құрылған ... ... ... ... ... ... ... мұндай жүйесі шын мәнісінде консервативті болып табылады,
ең көп ... ... ... және өз ... ... бермейді.
Орталықтандырылмаған құрылым пайда мен инвестиция орталықтары бар
болуымен ... ... ... ... олардың басшыларының мол құқықтары мен міндеттері ... ... ... ... ... ... қабылдай алады.
Дегенмен орталықтандырылмаған жүйенің табысты жұмыс істеуі ... екі ... ... ... ... ... ... басқару құрамының бар болуы;
▪ тұтастай ұйымның және оның жеке ... ... мен ... ... ... ... ... қармастан, тұтастай
компанияны қаржыландыру үшін жауапкершілік, әдетте, жоғары ... ... ... ұйымдастыру бухгалтерлік штар ... ... ... Оған ... ... ... кәсіпорынның қызмет түрі;
▪ кәсіпорын басқарудың ұйымдық құрылымын ... ... ... ... ... шығарылатын өнім түрі.
Шығындарды топтастыру мен бөлу.
Өндірістік есепті ұйымдастыру шығын ... ... ... ... ... кәсіпорынның белгілі бір ... ... ... түрі, пайда ... ... ... мен ... ... ... ... мүмкін. Түрлер юойынша шығын есебі. Бұл ... ... үшін ... ... ол ... ... ... өзіндік
құн құрылымын - өзіндік құнына проценттік ара ... ... ... ... бойынша қолда бар резервтерді айқындауға
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... 7 «Тауарлық-
материалдық қорлар ... атты ... есеп ... ... ... (жұмыстың, көрсетілетін қызметтің) өзіндік құнына
кіретін ... ... мен ... атты әдістемелік
ұсыныстармен белгіленеді, бұлар – материалдық шығындар, еңбекті ... ... ... ... ... ... ... пайда болған жерлері бойынша есептеу. Шығындардың
пайда ... жері – ... ... бөлімшесі, жұмыс
орындары, участкелері, бригадалар, цехтар, кәсіпорын бөлімдері мен ... ... ... ... шығын пайда ... ... ... өз ... ... беріледі. ТОО
«Бадамтас» кәсіпорны өнімнің өзіндік қнының ... ... ... ... ... - ... ... есебі» - В.Л.Назарова.
3. «Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... Назарова
4. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» - К.Ш.Дүйсембаев.
5. «Аудит и анализ финансовой отчетности» - ... ... ... - ... «Анализ хозяйственной деятельности предпиятия» - Г.В.Савицкая.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 88 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп жүйесін реттеудегі аудиттің маңызы мен қажеттілігі51 бет
Қаржылық есеп беруді жасау. Қаржылық есеп берудің аудиті31 бет
«АКА» ЖШС қаржылық жағдайын талдау30 бет
«Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы: мәселелері және қамтамасыз ету жолдары»100 бет
«МаңғыстауМұнайГаз» АҚ-ның қаржылық ресурстарынның тұрақтылығын зерттеу67 бет
«Халлибуртон Интернэшнл Инк.» компаниясының қаржылық жағдайын талдау97 бет
«Қаржылық жағдайы» категориясын талдау объектісі ретінде теориялық зерттеу; қаржылық жағдайын талдау көрсеткіштерін жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныстар. «Kazakhstan Trading Company» ЖШС мысалында70 бет
Арагон ЖШС МЫСАЛЫНДА КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ64 бет
Аралық қаржылық есептілік22 бет
Ақша қаражаттарының есебі,талдауы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь