Ежелгі Қытай мәдениетіндегі қолданылған цифрлар

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 ТАРАУ. ҚЫТАЙ ИЕРОГЛИФТІК САНЫНЫҢ ШЫҒУ ТАРИХЫ.
1.1 Қытай нумерологиясының қысқаша даму тарихы ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Қытай нумерологиясындағы «күрделі жазу» формасының ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.3 Қытай нумерологиясындағы «жеңіл (кіші) жазу» үлгісінің даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11

2 ТАРАУ. ҚЫТАЙ ТІЛІНДЕГІ 1.10 ға ДЕЙІНГІ САН МӘДЕНИЕТІ.
2.1 1.5 ке дейінгі сан әлемі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. ...17
2.2 5.10 ға дейінгі сан әлемі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
2.3 Араб сандарының Қытайға енуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .42

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .47

ҚОСЫМША
Көне дәуір кезінде әріптер болмаған. Адам ойын, сөзін жартастардың, үңгір қабырғаларының, тастардың беттеріне салған суреттері арқылы білдірген. Күнделікті өмірімізде қолданылатын сандар шамамен бұдан 1500 жыл бұрын Үндістанда пайда болған. Қытай ғалымдарының ойынша санды білдіретін таңбалар жарық көрмей тұрып, сөзсіз адамдардың өз ойын дыбыспен, дене мүшемен білдіретін әдістері дүниеге келген, кейін олар сызып, таңбалау жүйесін қалыптастырған. Егер дыбыспен, қолмен білдіретін болмаса санның таңбалары қайталанып, ешқандай мағынасы жоқ өзгерістер ретінде сақталар еді, тіпті тану да қиын болар еді. Ең алғашқы сандар, яғни цифрлар б.з.д. 2 мыңжылдықта болған деседі. Әрбір сан, цифрдың түбінде қандай да бір ой, идея жатыр. Сол идеяның мән-мағынасын тү¬сіну үшін ғалымдар арнайы ғылым - нумерологияны ашқан. Нумерология арқылы әр санның шығу төркінін, мән-мағынасын, оның адам өміріне деген әсерін ұғынуға болады. Нумерология¬ны зерттеген ғалымдардың ойынша әр адамның жаны өзінің нумероло¬гиялық кодымен тікелей байла¬ныс¬ты. Ол кодты шеше білген адам өз тағдырының толық иесі бола алады деп қаралған. Қарап отырсақ, әркімнің өзі сенетін бақытты және бақытсыз сандары болады. Біреудің ба¬қытты саны - 13 , бақытсыз саны - 9 делік. Мұндайға шын көңі¬лімен сенетіндер айдың 13-і күні кез келген тірлігін сенімділікпен іске асырады. Ал 9-ы күні әр қадамын абайлап басып, тіпті үйден шықпай, төрт қабырғаның ішінде күн ұзаққа қамалып отырып алатындар да бар. Cөйтіп, ол 13 саны байқалған жерде ба¬тыл жүрсе, 9-дан үнемі сақтанады. Санның жазбаша жазылуы Қытай мәдениетімен өте тығыз байланысты болған. Ол тек таңбалауға ғана емес, қытайлардың тұрмыстық өмірімен де тығыз байланысқан. Қытайлар өздерінің төрт түлігі түгел болуын армандайды.
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Нумерологияның қазіргі таңдағы қытай мәдениетіндегі маңызы біршама. Бұл жұмыстың өзектілігі ‒ адам өміріне сандардың қандай қатысы бар екенін анықтау, сандардың даму тарихын зерттей отырып оған деген қызығушылықты арттыру, қытай нумерологиясын жан жақты зерттеу, сол арқылы сандардың даму тарихы мен ұғымдарына кеңірек тоқталу болып табылады.
Зерттеу жұмысының мақсаты және міндеті. Ерте Қытай мемлекетіндегі сандардың пайда болуы туралы ғалымдардың, ойшылдардың айтқан сөздері негізге алынып, Қытай нумерологиясының даму тарихына жалпы сипаттама берілді. Сол арқылы зерттеу жұмысымыздың басты міндеті етіп алған Қытай нумерологиясының даму тарихы нақты мәліметтермен тиянақталып, қызықты мағлұматтармен ерекшеленеді. Осы мақсатты жүзеге асыруда төмендегі міндеттерді шешу көзделеді:
 Алдымен қытай тарихындағы сандарының шығу тарихын қарастыру;
 Оның жазылу формасының мағынасын ұғыну;
 Сандардың күнделікті өмірде адамдардың қолдануы;
1. 李志江 神秘的数字. —上海:商务印社馆,1999年. -487б.
2. 刘庆龙 神话数字. —北京:知识出版社,2003年. -256б.
3. 黄华 数字的意义. —北京:北京大学出版社,2000年.-298б.
4. 王伟 数字在中国. —上海:华东师范大学出版社,2000年.-501б.
5. 李雷 数字的文化. —吉林:吉林大学出版社,2002年.-756б.
6. 王乔 鹏 数字里的中国文化. —北京:团结出版社,2005年.-609б.
7. 王泊 数字里的中国文化. —北京:知识出版社,2004年.-701б.
8. 司马云杰 绵延论:关于中国文化绵延之理的研究. —陕西:人民出版社,2003年.599б.
9. 张丹 中国数字. —上海:商务印社馆,2002年 -487б.
10. 曹兰萍 数字的故事. —北京:北京大学出版社,2000年-450б.
11. 王萍 数字的秘密. —上海:华东师范大学出版社,2004年-500б.
12. 郭地 数字在中国. —上海:商务印书馆,2003年-475б.
13. 王力 数字的神秘. —北京:北京大学出版社,2005年-497б.
14. 张兵 数字的奇妙. —北京:知识出版社,2004年-520б.
15. 黄成稳 数字的秘密. —北京:团结出版社,2003年-607б.
16. 新华字典,北京:人民教育出版社出版, 2002年.3000б.
17. 现代汉语词典, 北京:人民教育出版社出版,2004年.4000б.
18. 现代汉语词典,—上海:商务印书馆,2005年.3500б.
19. 古代汉语字典,—上海:商务印书馆,2004年.2000б.
20. 古代汉语词典,—吉林:吉林大学出版社,2005年.3000б.
21. 现代汉语词典, —上海:华东师范大学出版社,2004年.2500б.
22. 现代汉语词典, — 北京:北京大学出版社,2003年.4000б.
23. 古代汉语字典,—北京:团结出版社,2003年.4500б.
24. 古代汉语字典,—上海:商务印社馆,2005年.4000б.
25.htttp://baidu.com. 张果梁 数字的解释. 2006年.
26.htttp://baidu.com. 王红云 文化. 2005年.
27.htttp://baidu.com. 郭云杰 数字世界. 2003年.
28.htttp://baidu.com. 曹雪琴 数字的使用. 2000年.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ…………………………………………………………………………3
1. ТАРАУ. ҚЫТАЙ ИЕРОГЛИФТІК САНЫНЫҢ ШЫҒУ ТАРИХЫ.
1.1 ... ... ... даму ... ... Қытай нумерологиясындағы «күрделі жазу» формасының
ерекшелігі………………………………………………………………....8
1.3 Қытай нумерологиясындағы «жеңіл (кіші) жазу» үлгісінің ... ... ... ТІЛІНДЕГІ 1-10 ға ДЕЙІНГІ САН МӘДЕНИЕТІ.
2.1 1-5 ке дейінгі сан әлемі…......…………………………………………. ...17
2.2 5-10 ға ... сан ... Араб ... ... енуі…..……………………………………..42
ҚОРЫТЫНДЫ………………………………………………………………....45
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТ…………………………………………………47
ҚОСЫМША
КІРІСПЕ
Көне дәуір кезінде әріптер болмаған. Адам ... ... ... ... ... ... салған суреттері арқылы
білдірген. Күнделікті өмірімізде қолданылатын сандар шамамен ... 1500 ... ... ... болған. Қытай ғалымдарының ойынша санды ... ... ... ... сөзсіз адамдардың өз ойын дыбыспен, дене
мүшемен білдіретін әдістері дүниеге келген, кейін олар ... ... ... Егер ... ... ... ... санның
таңбалары қайталанып, ешқандай мағынасы жоқ ... ... ... ... тану да қиын ... еді. Ең ... сандар, яғни цифрлар б.з.д. 2
мыңжылдықта болған деседі. Әрбір сан, цифрдың түбінде қандай да бір ... ... Сол ... ... ... үшін ... ... ғылым -
нумерологияны ашқан. Нумерология арқылы әр санның шығу төркінін, ... оның адам ... ... әсерін ұғынуға болады. Нумерологияны
зерттеген ғалымдардың ойынша әр ... жаны ... ... ... ... Ол ... шеше ... адам өз тағдырының толық иесі бола
алады деп қаралған. Қарап отырсақ, ... өзі ... ... ... ... болады. Біреудің бақытты саны - 13 , бақытсыз саны - ... ... шын ... ... айдың 13-і күні кез ... ... іске ... Ал 9-ы күні әр қадамын абайлап басып,
тіпті үйден шықпай, төрт ... ... күн ... ... ... да бар. ... ол 13 саны байқалған жерде батыл жүрсе, 9-дан
үнемі сақтанады. ... ... ... ... ... өте ... ... Ол тек таңбалауға ғана емес, қытайлардың ... де ... ... ... ... төрт ... түгел болуын
армандайды.
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Нумерологияның қазіргі ... ... ... ... Бұл ... өзектілігі ‒ адам өміріне
сандардың қандай қатысы бар екенін ... ... даму ... ... оған ... ... ... қытай нумерологиясын жан жақты
зерттеу, сол арқылы сандардың даму тарихы мен ... ... ... ... ... мақсаты және міндеті. Ерте Қытай мемлекетіндегі сандардың
пайда болуы туралы ғалымдардың, ойшылдардың айтқан сөздері негізге алынып,
Қытай нумерологиясының даму ... ... ... ... Сол арқылы
зерттеу жұмысымыздың басты міндеті етіп алған ... ... ... ... ... ... қызықты мағлұматтармен
ерекшеленеді. Осы мақсатты жүзеге ... ... ... ... Алдымен қытай тарихындағы сандарының шығу тарихын қарастыру;
• Оның ... ... ... ... ... күнделікті өмірде адамдардың қолдануы;
• Сандарға қатысты қытай мәдениетіндегі сөз тіркестерін аудару;
... ... және ... ... ашу.
Жұмыстың зерттелу деңгейі. Қытай нумерологиясының даму тарихын мына
авторлар зерттеген:李志江атты жазушының ... ... ... ... ... ... ... жер жүзі үш бастаумен басқарылады
деп сенген. Олар - ... ... және ... ... ... ... «Ғұламаларға сүйенсек, планеталар ... ... ... ... табиғи құбылыстар, мемлекеттердің,
материктердің орналасуы, тіпті дыбыс, түс, сезім түрлері де ... ... ... Ол аз ... ... ішіндегі император сарайының
салынатын орны, император мен оның қызметшілерінің міндеттері де сандардың
қасиетіне орай анықталған. Адам өміріне, жалпы, ... ... ... ететін цифрлардың ішіндегі ең құрметтісі 12 болған. 12 жыл, 12 ай, ... тағы ... Осы 12-ге ... ... ... да ... қасиеті, мағынасы зор. Сол он екі санның ішінен бірден онға дейінгі
сандарды таныстырып өтейік.
黄华атты жазушының еңбектерінде былый ... «1 cаны. Бұл - Даос ... үшін ... саны. Қандай да бір құбылыстың, тіршіліктің,
әлем жаратылысының бастауын білдіреді. Қай ... ... ... ... ... ... Адам ... басқаратын, әр пенде ұмтылатын сан болып
есептеледі. 12 санның циклында бұл цифр «жаңа ... ... ... ... ... ... тынысы», «рух үйі», «барлық тіршіліктің
ортасы» мағынасын аңғартады».
王伟атты жазушының еңбектерінде былый жазылған «2 саны. ... ... ... ұғымда Жер мен Аспан, адамзат ұрпағын жалғастыратын еркек
пен әйелдің киелі одағы, ақ пен ... ... пен ... күн мен ... ... тепе-теңдігін сақтап тұратын екі энергия: «инь» мен «янь»
ұғымдарын білдіреді. Өсу мен ... ... ... цикл бойынша өсіп
келе жатқан ұрпақ болып саналады. ... ... ... ... Өсу ... өте тез, ... ... өте кең. «Оңай»
сөзінің омонимі».
王萍атты жазушының еңбектерінде былый ... «3 ... ... бұл да ... сан ... есептеледі. Бір мен екінің қосындысы
ретінде қандай да бір ... ... да, ... да ... үш саны ... құбылыстың символикасы болып табылады. Жарықтың үш
көзі - Жұлдыз, Күн, Ай. Үш бастау - ... Жер, ... Үш жер - ... ... жер, ... өмір ... Отбасының негізгі үш элементі - еркек,
әйел, ... Үш ... - ... мен ... әке мен ... күйеу мен
әйел. Қытайлардың ең қалаулы үш арманы - ұзақ өмір, мол байлық, көп ұрпақ.
Қытайлар тұтынған негізгі үш дін мен ілім - ... ... ... Марс ... басқарылады. Жалынға теңеледі. Мінезі болжаусыз,
қызуқанды, тынымсыз келеді. Қандай да бір жаратылысты ... да, жоя ... ... ... ... ... еңбектерінде былый жазылған «4 саны. Қытайлардың
үрейін ұшыратын сан. Олар 4 саны бар жерге ... ... ... ... «өлім» сөзінің омонимі. Шынымен де қытайлар осы санды көп ... ... ... биік ... 4 және 14 ... ... таба
алмайсың. Сонымен, 4 қасірет саны болып саналады. Дегенмен бұл ... ... ... зор. 4 ... бастаманы білдіреді: Жер, Аспан, Күн
және Ай. Жылдың 4 мезгілі бар. 4 мифологиялық ... бар - ... ... және ... ... 4 көзі бар - жұлдыздар, планеталар,
Күн мен Ай. ... да бір ... ... бал ашу ... төрт ... ... ... офицерлік ұғымын білдірген. Яғни бал аштырған адамның
қызметінің өсуі барысы осы бағытта өрбімек. 4 саны ... ... - ... ... ... ... болса да, сырты жайма-шуақ». Одан сырт ... ... ... ... еңбегі жарыққа шыққан: 李雷 ,
王乔鹏,王泊,张丹,曹兰萍, 郭地 ,王力,黄成稳.
Қорғауға ұсынылатын негізгі тұжырымдар. Зерттеу нәтижесі бойынша мынадай
тұжырымдар ұсынылды:
... ... ... ... ... шығу ... Оның жазылу формасының мағынасы;
• Сандардың күнделікті адам өміріндегі маңыздылығы;
• Сандарға қатысты қытай ... сөз ... ... пәні мен ... ... ... даму тарихындағы
сандарды талдау, мысалдармен түсіндіру арқылы орынын сипаттау.
Бітіру жұмысының құрылысы. Бұл ... ... ... ... ... және ... ... тізімінен тұрады. Бірінші тарауда
қытай иероглифтік санының шығу тарихы баяндалса, келесі тақырыпшаларында
күрделі, ... ... даму ... ... ... тарауда сандардың
мәдениеті мен Араб сандарының Қытайға енуі туралы толық қанды жазылған.
1 ТАРАУ. ... ... ... ШЫҒУ ... Қытай нумерологиясының қысқаша даму тарихы.
Тағы бір деректерде ең алғашқы сандар, яғни цифрлар ... 2 ... ... ... ... дерек көздері сандардың ежелгі Вавилонда
қолданылғанын айғақтайды. Ол кезде сандар1 мен 0-ден ғана ... ... ... ... санақ жүйесі болған. Кейіннен атақты ойшыл Пифагор
сандарды 1-ден 9-ға ... ... ... ... бөлген. Ол өз
шәкірттеріне сандар әлемді билейді деп үйреткен. Оған қоса ... ... ... сандар арқылы жасырылған кодтың шешімін табу арқылы
түсінуге болады деп тұжырымдаған. Әрбір сан, цифрдың түбінде қандай да ... идея ... Сол ... ... ... үшін ... ... ғылым
- нумерологияны ашқан. Нумерология арқылы әр санның шығу төркінін, ... оның адам ... ... ... ұғынуға болады. Нумерологияшыл
ғалымдардың ойынша әр ... жаны ... ... ... тікелей
байланысты. Ол кодты шеше білген адам өз тағдырының толық иесі бола алады.
Қарап отырсақ, әркімнің өзі сенетін ... және ... ... ... ... саны - 13 , ... саны - 9 делік. Мұндайға шын
көңілімен сенетіндер айдың 13-і күні кез ... ... ... ... Ал 9-ы күні әр ... ... ... тіпті үйден шықпай, ... ... күн ... қамалып отырып алатындар да бар. Cөйтіп, ол 13
саны байқалған жерде батыл жүрсе, 9-дан үнемі сақтанады. Жеке адамды қойшы,
мұндай ... ... ... боп ... де бар емес пе? ... ... «ер кезегі үшке дейін», «сәрсенбінің сәтті күні» ұғымдары,
тұрақты көршіміз - ... ... ... ... ... ... күні бойы ... өткізетін «айдың 13-дегі жұмасы» тағы
басқа түсініктер жоғарыда айтқанымызға дәлел бола алады. Осы ... ... ... де, басқаларға да ерте кезде өмір ... ... ... ... ... қолмен ұстап көрмесе ештеңеге
сенбейтін бүгінгінің жастары үшін бұл ... ... ... ... ... мұндай сенімдерді әлі күнге дейін жас-кәрісі ... ... ұлт, ... жұрт бар. ... мен наным-сенімге
бай аспан асты мемлекетінің тұрғындары - қытайлар.
Ежелгі Қытай елінде нумерологияға ... ... ... Даостық ілімді
ұстанған қытай ғұламалары жер жүзі үш бастаумен басқарылады деп ... - ... ... және ... 47б.] ... сүйенсек,
планеталар циклы сандарға байланысты құрылған. Түрлі табиғи құбылыстар,
мемлекеттердің, материктердің орналасуы, ... ... түс, ... ... ... ... ... екен.[1,50б.] Ол аз болса, империя ішіндегі
император сарайының салынатын орны, император мен оның ... де ... ... орай ... Адам өміріне, жалпы,
айналадағы қоршаған ортаға әсер ететін цифрлардың ... ең ... ... 12 жыл, 12 ай, 12 жануар... тағы басқа. Осы 12-ге дейінгі сандардың
әрқайсысының да қытайлар үшін ... ... зор. Сол он екі ... ... онға ... ... ... өтейік.
1 cаны. Бұл - Даос ілімін ұстанғандар үшін жасампаздық саны. Қандай да
бір құбылыстың, ... әлем ... ... ... ... ... бірлік сөзінің түпкі түбірі саналады. Адам өмірін басқаратын,
әр пенде ұмтылатын сан болып есептеледі. 12 санның циклында бұл цифр ... ... ... ... Даостық ұғымда «бірлік тынысы», «рух
үйі», «барлық тіршіліктің ортасы» мағынасын аңғартады. [2,48б.]1 ... ... ... болса да басқалардан биік, көркем боп өсіп,
ұзақ жыл ... кез ... ... ... алыстан-ақ ілінеді. 1
санының омонимдері - «намыс», «ұтыс» болып саналады.
2 саны. Қосылу, толықтыру символы. ... ... Жер мен ... ... ... еркек пен әйелдің киелі одағы, ақ пен қара, жарық пен
қараңғылық, күн мен түн, жер шарының ... ... ... ... ... мен ... ұғымдарын білдіреді.[2,68б.]Өсу мен дамудың
белгісі, 12-лік цикл бойынша өсіп келе ... ... ... ... ... ... ... теңеледі. Өсу жылдамдығы өте тез,
қолданылу мүмкіндігі өте кең. «Оңай» ... ... ... ... ... бұл да ... сан болып есептеледі. Бір
мен екінің қосындысы ретінде қандай да бір істің бастамасын да, жалғасын ... ... үш саны ... ... символикасы болып табылады.
Жарықтың үш көзі - Жұлдыз, Күн, Ай. Үш ... - ... Жер, ... Үш жер ... жер, ... жер, ... өмір ... Отбасының негізгі үш элементі -
еркек, әйел, ұрпақ. Үш бағыныштылық - патша мен қызметкер, әке мен ... мен ... ... ... ең ... үш ... - ұзақ өмір,
мол байлық, көп ұрпақ. ... ... ... үш дін мен ілім ... ... және буддизм. Марс арқылы басқарылады. ... ... ... ... ... келеді. Қандай да бір
жаратылысты тудыра да, жоя да алады. [4,50б.] «Өсу» ... ... ... ... ... ... сан. Олар 4 саны бар жерге жоламауға
тырысады. Өйткені бұл - «өлім» сөзінің ... ... де ... ... көп ... ... ... кейбір биік ғимараттардан 4 және 14
нөмірлі қабаттарды таба ... ... 4 ... саны ... ... Дегенмен бұл санның да өзіндік мағынасы зор. 4 мифологиялық
бастаманы ... Жер, ... Күн және Ай. ... 4 ... бар. 4
мифологиялық жануар бар - ... ... ... және ... 4 көзі бар - жұлдыздар, планеталар, Күн мен Ай. ... да ... ... бал ашу ... төрт саны ... ... немесе
офицерлік ұғымын білдірген. Яғни бал аштырған адамның қызметінің өсуі
барысы осы бағытта өрбімек. 4 саны ... ... - бір ... жарық,
ішінде жалын болса да, сырты жайма-шуақ. [4,81б.]
5 - аса құрметті сан. Жоғарыда ... төрт ... ... ... ... ... ... болатын барлық құбылыстар
мен өзгерістерді ... деп ... ... бес ... бар -
Меркурий, Венера, Марс, Юпитер және Сатурн. Жер бетінде бес негізгі элемент
бар - су, ... от, ағаш және ... ... бес ... ... ... бес негізгі мүше бар. Негізгі бес түс бар, бес дәм бар. Бал ... ... ... ... ... ... ... белгісі. 5
саны ауқатты, күшті, белсенді де сабырлы және биіктен көрінер сан болып
есептеледі. Сондықтан оны ... ... ... ... ... ... де ... бос» деген ұғымды білдіреді. Жалпы, қытайларда ерекше
көңіл мен сипатқа ие негізгі сандар осы бес сан ... ... ... он ... ... ... іргетасы делінеді. [5,64б.]
6 саны. 6-дан 12-ге дейінгі сандар осы негізгі ... ... ... саналады. Дегенмен олардың да ... ... ... 6 саны ... ... ... білдіріп, құрмет тұтатын
сандар қатарына кіреді. [5,70б.]
7-ге ерекше көңіл ... ... ол ... ... ... -
аптаны, сол апта ішіндегі 7 күнді білдіреді. ... саны да ... ... ... ... ие. Оның омонимi -
«гүлдену». Екі ... ... ... ... ... де ... ... [6,90б.] Бұл - қытайлардың ең сүйікті саны. ... ... ... ... ... 2008 ... ... Олимпиадасының
ашылу уақыты 8-ші айдың 8-ші жұлдызы, сағат 8-ден 8 минут 8 ... ... ... санын қасиетті сан деп санайды.Қытайлардың жер бетіндегі ең көп халық
саналуы бір ... ... ... дүмпудің арқасы екені анық. Ал
осының қосалқы себептерінің бірі ... ... ... күтінуінің
арқасында қол жеткізген ұзақ өмір сүру үрдісі екендігіне дау жоқ. 9 ... - ... ... ... ... мұны ... сан ... 10 санын аса құрмет тұтпаса да, оған да ... ... 10 ... да бір ... ... ... білдіреді. Санақ
циклының соңы. Құрамы бір мен ... ... Яғни ұлы ... ... аяғы боc ... (0) ... соғады. 5-тің екі рет
қайталануынан шыққан сан нәтижесінде ештеңеге әкелмейді. [6, ... ... ... ... өз ... қолданыла беретін сандардың
бәрінің мән-мағынасы бар екен.
1.2 Қытай нумерологиясындағы «күрделі жазу» формасының ерекшелігі.
Санның ... екі ... ... ... бар,олар «күрделі жазу» формасы
және «жеңіл (кіші) жазу» жазылу формасы болып екі түрге бөлінеді. ... ... ... ... ... ... жазғанда
қолданылады. Мысалы: почтаға барып ... ... олар ... ... қолданады. Мұнда шотта жазылған сан өзгертілуден сақтандыру үшін
күрделі ... ... ... Егер санды қытайша жеңіл (кіші) жазу
үшін болса, жазылу түрін қолданады. Мысалы: 765ж бұл араб ... ... ... ... “七百六十五” .
Қытай санының бірден онға дейінгі жазбаша жазылуының ... ... ......... 叁 ( san ... 肆 ( si ... 伍 ( wu ... 陆 ( liu ... 柒 ( qi ... 捌 ( ba ... 玖 ( ... 拾 ( shi ... ... ... ... ... онға ... ... жазылуының
күрделі жазу формасын Жу Юань Жаң тапқан. Тарихтарда жазылу бойынша Жу Юань
Жаң Миң ... ... ... ... ... ... пара жеу» ... болған. Оны «Гуо Хың» ісі деп атаған. Гуо Хың
бұрын ... ... Ол ... ... ... ... өкіметтің астық қазынасын көп мөлшерде өз ... ... ... ... 24 ... ... мөлшердегі
астықты құраған. Бұл сан көрсеткіші мемлекеттің сол кездегі күздік барлық
астығының жиынымен тең. Осы ... 12 ... ... мен ... жұмыс жасайтын алты қызметкер және мемлекеттегі көп ... ... Жу Юань Жаң ... қатты таңғалып, осы «Гуо Хың»
делосына қатысты барлық сыбайлас жемқорлыққа ... ... ... бұйрық берген. Сонымен қатар оларды мемлекеттің экономикасына терең
түрде зиян келтірді деп ... ... ... ... ... жүргізген. Ішіндегі ең маңызды біреуі астықтың санын ... ... ... ... ... жазу формасы күрделі және жеңіл (кіші)
жазу болып екі түрге бөлінеді. Олардың бәрі Қытай эроглифтерінің ... бір ... ... ... жазуындағы иероглифтер табыла сала бірден
онға дейінгі сандар шартты түрде белгіленді. Осы шартты ... ... жазу ... болып қалыптасты. [7,84б.]
“壹” оқылуы:“yi”, мағынасы:бір. Чун Чю дәуірі кезінде ол сан ... Бұны ... ... ... ... болады. “叁”-
Оқылуы:“san”, мағынасы:үш, бұрыннан бері үш деген санды ... ... ... ның ... ... болады. Алғашында үш “参”түрінде жазылған, қай
уақытта екені белгісіз, оның жазылу формасы “叁” ... ... ... ... ол ... ... Бес адам бір ... Оның бес деген санды білдіретінін «И Жиң»-нан көруге болады. “陆”
оқылуы:“liu”, мағынасы:алты. ... ... ... кітабі»-нда былай жазылған, алты мен жеті саны ағаштың аты, ол
қай кезеңде сан ... ... ... ... ... жоқ. “贰”
оқылуы:“er” мағынасы:екі. “ 肆 ” ... ... ... ... ... ... ... “拾”
оқылуы:“shi”, мағынасы:он. «Екі, төрт, сегіз , ... он» бұл бес сан ... ... сан болып қолдануға бекітілген, тоғыз санының үлкен жазу
формасы, қара түсті ... ... аты. Он ... ... алып ... Узы тиән ... ... барлық жерінде жемқорлық істер
көп болып мемлекеттің экономикасына терең түрде зиян келтірді. Узы тиән
мемлекеттің қаржысын ... ... ... ... ... ... ... алу үшін және санды белгілеу үшін сандардың бір тұтас
Қытайша үлкен жазу ... ... ... берді. Олар 10 иэроглиф тапты.
Бұл иэроглифтердің оқылуы бірдей, кілттері қиын болды. Бұл он ... ... жазу ... етіп ... Сондықтан Узы тиән дәуірінде қытай
санының үлкен жазу формасы жарыққа шықты. Осы ... ... ... ... ... санның кіші жазу формасының орнына қолданды. Бұл ... ... ... онда былай айтылған: Миң дәуірінің алдында адамдар
сандарды есепке алу үшін ... ... кіші жазу ... ... ... Мұндай санды жазып қалдыру оңай және қолайлы болды, ең ... ... тез ... ... бұлай жазу жемқорларға жақсы болды. Мысалы
“三” «Үш» ті “五” «беске», “一“ ... ді ... «үш» ке тез ... Гуо Хың » ... ... Жу Юань Жаң жемқорларға қатал,ауыр жаза
берді. Содан бастап есепке ... ... жазу ... ... Ол қазірге
дейін қолданыста. [7,98б.]
“壹” оқылуы:“yi”, ... ... ... және ... ... осы жазу ... қолданды.
“贰” оқылуы:“er”мағынасы:екі. Қытайда билет, талондарда және шоттарда ... ... жазу ... ... ... ... Қытайда билет, талондарда және шоттарда
бұл санның үлкен жазу ... ... 肆 ” ... ... Қытайда билет, талондарда және
шоттарда бұл ... ... жазу ... ... ... мағынасы:бес. Қытайда билет, талондарда және шоттарда
бұл ... ... жазу ... қолданды.
“陆” оқылуы:“liu”, мағынасы:алты. Қытайда билет, талондарда және шоттарда
бұл санның үлкен жазу формасын қолданды.
“柒” оқылуы:“qi”, мағынасы:жеті. Қытайда билет, ... және ... ... ... жазу ... ... ... мағынасы:сегіз. Қытайда билет, талондарда және шоттарда
бұл ... ... жазу ... ... ... ... Қытайда билет, талондарда және шоттарда
бұл санның үлкен жазу формасын қолданды.
“拾” оқылуы:“shi”, мағынасы:он. Қытайда билет, ... және ... ... ... жазу ... ... ... нумерологиясындағы «жеңіл (кіші) жазу» үлгісінің даму тарихы.
Қытай ғалымдарының ойынша көне дәуір кезінде әріптер болмаған. Бұрынғы
адамдар ... ... ... ... қабырғаларының, тастардың беттеріне
салған суреттері ... ... ... есте сақтау үшін ... ... ... ... ... және ... ... жасауды
қолданған. Мұнан кейін бір санын бір сызықшамен, екі санын екі сызықшамен
белгілеген. Бірақ үлкен ... ... ... ... ... жеке ... ... үшін ерекше таңбамен, иероглифпен белгілеген.
Мысалы, мұны қытайдың иероглиф цифрларынан көруге болады. Кейін қоғам ... ... ... ... ... да күрделіленніп отырған,
ал затқа сызық салып белгілеу негізінде жазу және ... ... ... ... салып ойын білдірген. Егер бірді білдіру керек болса
бір сызық салған, оны бір деп түсінген. Ал ... ... екі ... ... ... саналады. Бұны сүйекке салған суреттерден көруге болады. Сан
Қытай ... яғни ... ... негіз болған. Шиау Жуанға
қарасақ ... ... ... артық кілттер қайталанып келуі жоқ болған.
Бұлай болудағы себебі біз көргенде ... ... ... өте тез ... Жеті ... ... ... жазуында былай көрсеткен “十 ”, бұл не
мағына білдіреді? Бұл ... ... ... сан ... ... ... олар жеті ... білдіру үшін алдымен беске дейін санап алып одан,
қайтадан бір екі деп ... ... бұл ... екіні білдіреді.
Сауыт сүйек жазуында бес саны былай белгіленген, бұл ... ... ең ... ... Ол адам ... ... сүйек жазуында екіге төртті қосу арқылы алты саны ... ... ... тал ... ... ... Сауыт сүйек жазуында
екіге жеті санын қосу арқылы келген, оның оқылуы ... ... ... ... ... былай өзгерген, ол екі санымен сегіз санының
қосындысы бұл жазудың тоғыз, Шиау ... ... ... ... ... он деп ... Көне ... аспан мен жердің
қозғалысы төрт маусымның алмасуы, адамның өмірге ... және өлуі т.б. ... ... ... ... қосып «Ижиң» ды шығарды. Қыш
ыдысындағы тоғыз саны ... ... ... табылған қыш ыдыстар мен сауыт сүйектерге қарайтын болсақ, олардың
сыртына ойылып ... ... көре ... Бұрынғы адамдар сандарды
есте қалдыру үшін ... ... ... ... белгілі бір санды
бейнелеген. Сандар бірден онға дейінгі ... ... ... ... ... 10 ... ... ал бірден онға дейінгі сандадарда
сызықтар әр түрлі болып қосылып отырған. Әр түрлі болып ... ... әр ... ... ... Сүйектердегі санға байланысты
таңбалар, ... және ... ... ... ... «зат» деген сөздің қоғамның дамуына қарай өзгергенін көруге
болады. Бұл ... ... ... ... ... болады.
Бір, ол ең кішкене иррационал сан, 《史记·律书》 « Шы жи Ли шу» да ... ... « ... ... ... ... ұлт және ... жер шарындары тұрғындарының барлығында сан бірдей бірдей цифрмен
жазылады. ... ... ... ... оларда сандарды ... ... ... ... ... : ... ... « Бір» барлық сандардың ішіндегі ең оңайы. Ол сандардың
басталуы бұдан тыс және оның ... мен ... ... өте ... ... ... барлық сандардың ішіндегі ең қиын десек оның қиындығы мағынасында.
“一” « Бір» оқылуы, тоны, дыбысталуы бәрі оңай ... ... ... ... жоқ, ең оңай ұяң дыбыс. Ол еріннің аз ғана ... ... Ал оның тоны ... тон ... ... ... тон ... « Бір» -дің жазылу формасы бір сызық: ... оңға ... бір ... ... ол ең оңай сан және ең оңай ... Бәрі қазіргі
иероглифтің ішіндегі бір сызық, тек “一” «бір» және “乙” «миллион» және «0»
ғана бір ... ... ... ... жазу үшін қаламның ұшы үш рет
айналады. «0» оңай жазылатын шеңбер. “乙”«Миллион» мен «0» -ның ... ... ... қиын, сондықтан «бір» оңай сан және ең оңай
иероглиф.
Бірдің оқылуы мен жазылуына қорытынды жасасақ, ... ... ... ... ... да ... тығыз байланыса
түсуде, сандардың маңызы артуда. Адамдар барған сайын санға мән ... ... ... ... сан ... тұрмысында өте маңызды роль ойнаған.
Бүгінге дейін жалғасып келген әр түрлі мәдениеттен біз ... ... ... Қытайлықтар санды тек есептеу үшін қолданбаған, ... ... мән ... ... бірге байланысты мақалдар өте көп. Мысалы: ... ... « бет ... ... табысқа кенел», «өмір бойы бай ... ... ... ... ... екі ... ... параллель екі
сызық. Бұл екі сызықты әлем ... ... ... және жер, олар ... деп ... ... екі сызықты аспан мен жердің символы
ретінде қараған. Ал қытай тілінде екі мен бірге ... ... өте ... «екі үй», бұл сөз көне ... кең ... болған. Оның мағынасы
кіші әйелдің үйі,яғни тоқалдың үйі.
Қытай тілінде «үш» саны ... ... ... Бұл үш саны ... көп ой ... Лау зы былай дейді: “道生一,一生二,二生三”
, мағынасы: «Дау бірді әкелді, бір екіні әкелді, екі үшті әкелді». Лау ... ... шек жоқ, ... көп деп ... «үш» ... өте ... жақсы көрген. Бір ... екі ... ... ... ал үш ... мен жердің ортасындағы
адамды білдірген.
Қытай философтарының ойы бойынша санның ең соңы «үш» әлем ... ... «Лаз ... ... ... Дау ... ... шығарды, бір екіні,
ал екі үшті жарыққа әкелді. Үш барлық затты әкелді. «Шы жи, Лу шу» да ... «сан ... ... он мен аяқталады, үште жетіледі».
4 мифологиялық бастаманы білдіреді: Жер, Аспан, Күн және Ай. Жылдың 4
мезгілі бар. 4 мифологиялық ... бар - ... ... ... ... ... 4 көзі бар - жұлдыздар, планеталар, Күн мен Ай. Қандай да
бір сандармен байланысты бал ашу кезінде төрт саны ... ... ... ... ... Яғни бал ... адамның қызметінің өсуі
барысы осы бағытта өрбімек. 4 саны шамға теңелген - бір ... ... ... ... да, ... ... саны ... сүйектердің үстіне былай таңбалаған. Оның мағынасы Үсті
мен асты аспан мен жер. Ортасындағы қиылысқан екі сызықтың мағынасы өзара
қиылысуды ... Ол төрт ... ... ... ... келді және бір
мағынасында бес ... ... орны деп ... ... айтуының себебі:
шығыс, батыс, солтүстік, оңтүстік, орталық ... бес ... ... ... саны бес санына бірді қосу арқылы ... ... Алты ... шығыс,
оңтүстік, батыс, солтүстік, үсті, асты осыларды білдіреді, былай ... жер және ... ... ... ... ... қытайлықтар жеті санын
ұнатпайды. Жеті саны алтыға бірді қосу арқылы ... ... ... ... және ... бұл ... ... жазу формасын қолданды.
Көне қытай заманында қайтыс болған адамға жеті ... бір рет ... ... ... ... ... арақ ... отырған және жалпы
жеті рет баратын ... саны да ... ... ерекше құрметке ие. Оның омонимi -
«гүлдену». Екі «өлімнің» (төрт) қосындысы соңында бәрібір де «гүлденуге»
жетелеп ... ... ... сегіз санының орны өте жоғары.
Өйткені 8 ... ... ... ... деген сөзіне жақын келеді,
адамдардың бәрі ... өмір сүру үшін 8 ... ... ... Қазіргі заманда
адамдар машина номерін және телефон номерін алуда 8 санына деген сұраныс
өте жоғары. ... ... ... ... (8, 88, 888, 8888) ... армандайды.
Қытайлар тоғыз санын ең соңғы сан деп түсінген. Оны тәңір саны деп
білген тоғыз саны Қытай ... ең ... сан, ол ... ... ... ... ... ие. Қытайдың көне дәуірінде бұл сан өте құпия
болған, бұл санның жазылу тәсілі айдаһар суретінен немесе жылан ... ... ... одан кейін оны құдірет күші ретінде суреттеп салған.
Сондықтан қытайдың көне дәуірінде Патшалар ... ... ... ... Өзін ... мықты деп, мәртебесін тоғыз санымен ... Өзін ... ... деп әр жылы ... ... ... отырған, бір
жылдың ішінде тоғыз рет садақа беріп отырған. Ең ... ... ... ... санымен байланысқан. «Қазіргі заман қытай тіл сөздігінде»
тоғыз санының үш түрлі мағынасы бар. Бірінші мағынасы бұл сан, ол ... қосу ... ... ... сан. Екінші мағынасы қыстан бастап әр бір
тоғыз күн бір тоғыз болады. «Бірінші ... дан ... ... ... ... тоғыз» содан тоғыз, тоғыз сонымен тоқтайды. Қыс «үш ... ... ... көп немесе көп рет дегенді білдіреді. Тоғыз
бұлақ, ұш рет айналып ... рет ... ... ... ... ... бірге келетін мақал мәтелде көп. Тоғыз сиыр бір жау, бір ... рет ... ... ... ... екі ... ... т.б. Тоғыз
саны қытайда ең кең қолданысқа түскен санның бірі. Тоғыз санымен бірге
келетін ... өте көп, ... ... да кең. ... ... ... ол ... қытайдың бір районы, кейін оны “中国” «Жоң Гуо» ... ... ... ... бойынша телевизордағы барлық қойылымды
“九州方圆” « Тоғыз жоу ... және ... « ... ұлт» деп ... ... ... ... символы ретінде қарайды. Сондықтан қытайлар
туылған күннен бастап той және мерекелер т.б ... « он» ... ... ... Бұл Қытай мемлекетінің дәстүрі болып саналады, сонымен
қатар ұлттың мінезіндегі ... бір ... ... ... «он» ... ... ... Табиғат районынан он үлкен районды ... ... «он» жан ... ... деп ... енді қыш ... ... сандарға қарасақ, Ши Ән қаласымен Лин Жуан
қаласынан табылған қыш ыдыстардың сыртында санның таңбалары өте көп. Ши ... ... ... қыш ыдыстардың үстіндегі таңбалар мынадай болады:
Мұндай қыш ыдыстың ... ... ... ... ... ... салған.
Дәл осындай таңба және сурет салу өнері бізге дейін алты, жеті мың ... ... ... ... ... ... ... 1-10 ҒА ДЕЙІНГІ САН МӘДЕНИЕТІ.
2. 1 1-5 ке ... сан ... cаны. Бұл - Даос ... ... үшін ... ... ... да
бір құбылыстың, тіршіліктің, әлем жаратылысының бастауын білдіреді. ... ... ... ... түпкі түбірі саналады. Адам өмірін басқаратын,
әр пенде ұмтылатын сан болып есептеледі. 12 ... ... бұл цифр ... ... ... білдіреді. Даостық ұғымда «бірлік тынысы», «рух
үйі», ... ... ... ... ... 1 саны шыршамен
теңестіріледі. Жаймен болса да басқалардан биік, көркем боп өсіп, ұзақ ... кез ... ... ... ... ... 1 ... теңестіріледі. Жаймен болса да басқалардан биік, көркем боп ... жыл ... кез ... ... жоғарыдан, алыстан-ақ ілінеді. 1
санының омонимдері - «намыс», «ұтыс» болып саналады.
Мәдениеттің басталуы :жазу, ... ... ал ... ... көне дәуір тарихында үнемі осылай айтады. ... ... ... және иероглиф. Ол мың істің, мың заттың, мың
санның басталуы және негізі, ... көп және ... Бір тал, ... әр ... бір тұтас, бөлуге болмайды, барлығы, жалпы, түгел
т.б.сөздердің ... осы ... ... ол ең ... иррационал сан, 《史记·律书》 « Шы жи Ли шу» да ... ... « ... ... ... ... ... ұлт және
мемлекет болмасын, жер шарындары тұрғындарының барлығында сан ... ... ... ... ... ... ерекшелігі: оларда
сандарды да иероглифмен жазады. Иероглифтердің ішіндегі ... ... ... [8,40б.]
“一” « Бір» барлық сандардың ішіндегі ең оңайы. Ол сандардың басталуы
бұдан тыс және оның ... мен ... ... өте ... ... бір деген
барлық сандардың ішіндегі ең қиын ... оның ... ... « Бір» ... ... дыбысталуы бәрі оңай иероглифтің бірі: онда
қатаң дыбыс жоқ, ең оңай ұяң дыбыс. Ол ... аз ғана ... ... Ал оның тоны ... тон ... жоғарғы төменгі тон жоқ.
“一” « Бір» -дің ... ... бір ... ... оңға ... бір сызық
сызсаңыз болды, ол ең оңай сан және ең оңай ... Бәрі ... ... бір ... тек “一” «бір» және “乙” «миллион» және ... бір ... ... ... миллионды жазу үшін қаламның ұшы үш рет
айналады. «0» оңай жазылатын шеңбер. “乙”«Миллион» мен «0» -ның ... ... ... қиын, сондықтан «бір» оңай сан және ең оңай
иероглиф. [9,69б.]
Бірдің оқылуы мен жазылуына қорытынды жасасақ, қоғамның дамуымен ... ... ... да техникалармен тығыз байланыса түсуде,
сандардың маңызы артуда. Адамдар барған сайын санға мән ... келе ... ... сан адамдардың тұрмысында өте маңызды роль ойнаған. Бүгінге
дейін жалғасып келген әр түрлі мәдениеттен біз ... ... ... ... ... тек есептеу үшін қолданбаған, оларға өте ... ... ... бірге байланысты мақалдар өте көп. Мысалы: «жолың сәтті
болсын», « бет алған жағыңнан табысқа кенел», «өмір бойы бай ... ... т.б. ... «бір» ең оңай иероглиф болып табылады. Егерде біз әлемдегі тілдерде
бірдің жазылуын көрсек, онда ... ... бірі ең оңай ... «Қазіргі заманда Қытайша сөздік»-те бірдің 8 ... ... ... ... ... ... екі түрге бөлген. Оны қосқанда 9
түрлі мағынасы бар. Қытай тілі үлкен ... ... 20 ... ... ішнде 17 түрінде етістік болған, оның төмен жағында 9 түрлі мағынасы
бар, бәрін қосқанда 28 түрлі мағынасы бар. ... ... ... ... ... жаңа зат, жаңа өмір, жаңа
табыстар үздіксіз шығып жатыр, көне зат, ... ... ... сөздің мағынасы заттарды естелікке қалдыру үшін ... ... ойы ... ... көне ... алмасқанда сөзсіз өзгеріске
түседі. Көбінде жаңа сөздер жаңа мағына береді, көне ... ... ... ... ... ... немесе азаяды. Бір тұрақты
сөзді алып айтсақ көне дәуірден қазіргі заманға ... ең ... ... көне мағыналар ақырында жоқ болады. [9,25б.] Ал «бір» санының
көптеген мағынасы қазірге дейін қолданыста. ... Ең кіші ... сан, ... сан, ол үнемі адам немесе оқиғаны және
заттың мөлшерін білдіретін ең кіші сан.
2) Аз мөлшерді білдіретін сан есім. Мысалы: “一问无知” yi wen wu ... ... ... ... ... ... білдіреді, мысалы: “五月一日” wu yue yi ri «
мамырдың бірі», “第一名” «бірінші» т.б.
4) Көп ... бір ... ... ... ... бірі »
“这个东西该分我一份吧” «мына заттың бір бөлігін маған ... ... бір ... ... “众口一词”« Халықтың ауыз біршілігі бір»,
“说法不一” «көзқарасы бірдей емес»
6) Жалпы, жеке, мысалы: ... бір үйді алып ... .
7) ... ... “一家之主”« Бір үйдің отағасы», “一校之长”«Бір мектептің
директоры»
8) Зейін қою, мысалы: “一心一意” зейінін шоғырландыру. [16,45б.]
Осы жоғарыдағы мағыналардан тыс және ... ... да бар. ... бір: ... ең ... ... деп те ... болады. Яғни адам жан
жануарлар, өсімдіктер бәрі ... ... әлем бір ... ... қытай аңыздарында. 《皇极经世》 «huang ji jing shi»-да: отыз
жыл бір ғасыр, 20 ... бір Иун, 30 иун бір Хуй, 20 Хуи бір ... ... деп ... ... ... ... жазылған. Даудан бір шығады, бірден екі, екеуден үш,
үшеуден барлық зат шығады. «Лау Зы»-ның ... ... ... ... ... ... ең ... кезі. Қытайдың көне ... ... ... ... ... тұрған кезі деп ... Тек шын ... ... ... Бұл ... әсерлеу сөз, адамды бір аттап ... ... ... ... Көп адамдар бірігіп айғайлап ... ... ... жазу ... ... жазғанда сурет салғанда тез
екенін білдіреді.
“一窍不通” Бұл сөз ... ... ... ... білдіреді.
Көбінде бұл сөз ұстаз оқушыларға қолданады. Ата-анасы баласына қолданады.
“一清二白” Бұл сөз өте ... өте ақ ... ... Бұл ... ... жоқ ... да, ... кінәланып, жәбір көрген және
өзін өте тазамын деп ойлайтындарға қолданылады.
... ... сөз де таза ... ... ... бұл сөз ... екеніне қолданылады. Үйдің таза екенін, көшенің таза екенін айтатын
болса осы ... ... Бұл сөз көз ... жоқ ... кету ... мағынаны береді. Бұл
сөз өзара қарым – қатынасты үзу, енді ... ... ... ... ... Бұл сөз ... істегенде өте мұқияттылықпен істеу, зейін қойып
тыңдау деген мағынаны береді.
“一毛不拔” Бұл сөз адамның өте ... ... ... екенін білдіреді.
Бұрынғы заманда соғыс кездерінде аттар ең алдыңғы сапта тұратын болған.
Бұл сөзді ... ... ... жұмыс істегенде басқалардың алдында болып
өзін ... білу ... ... ... Бұл сөздің мағынасы жеңіліске ұшырағанда артын ... ... ... ... « Бір ... ... ... мағынасында. Бұл сөзге негізінде
Цыма Шиаң мен Жуо Уын ... ... ... ... ... Цыма Шиаң
Батыс Хан дәуіріндегі атақты ақын және ... Ол ... ... ... ... әке- шешесінен айырылып досы Уаң Жиенің үйінде
тұрады. Ал Жуо Уын ... ... сол ... ... ... бірі. Цыма
Шиаңның досымен Жуо Уын Жунның әкесі барыс – келісі өте ... ... Бір күні Жуо Уын ... ... Цыма Шиаң мен Уаң Жие ... қонаққа
шақырады. Цымашиаң Жуо Уын ... бір ... ... ... ... соң
жетігенмен күй шалады. Бұл күйді тыңдаған Жуо Уын Жун Цыма ... ... ... ... де, оған ... ... ... жақсы өмір сүреді.
[10,92б.]
“一衣带水” Бұл сөздің ... көл ... ... ... да, ... яғни ... нәрсе біздің арамызға ... бола ... ... Бұл сөз бір – ... ... ... алмайсың деген
мағынаны білдіреді. Бұл сөз «Батысқа сапар» ... ... ... ... алған сайтанды көрген қосындағылар осы ... ... Бұл ... ... ... сәтті болсын, яғни жолаушыға
айтатын сөз.
“一生一世” Бұл сөздің мағынасы өмір бойы ... ... Бұл сөз ... ... ... деген мағынаны береді .
“一路福星” Бұл сөз ... ... ... бақ ... ... дегенді
білдіреді.
“一模一样” Бұл сөздің мағынасы:қатты ұқсайды, мысалы: баласы әкесіне қатты
ұқсайды демекші болсаңыз осы сөзді қолдануға болады.
“一针一线” Бұл ... ... өте көп ... ... бұл сөз ... ... ... сөз, бір – бірден әрең ... ... ... ... ... толықтыру символы. Даостық ұғымда Жер мен Аспан,
адамзат ұрпағын жалғастыратын еркек пен ... ... ... ақ пен ... пен қараңғылық, күн мен түн, жер шарының тепе-теңдігін сақтап тұратын
екі энергия: «инь» мен «янь» ұғымдарын білдіреді. Өсу мен ... ... цикл ... өсіп келе ... ... болып саналады. Юпитермен
басқарылады. Бамбук ағашына теңеледі. Өсу жылдамдығы өте тез, ... өте кең. ... ... ... саны ... ... ... тән ерекшелігімен ерекшеленеді. Оны
аспан мен жер ... ... ... ... қарайды. Қытай
мәдениетінде адамдар жұп сандарды өте жақсы көрген.Мынадай сөздер бар:
“二龙戏石” « Екі ... бір тас ... ... «Екі құдықта бір
айдың сәулесі » т.б. Егер бұл сөздерді өзгертіп, «бір айдаһар бір ... «Бір ... ... бір құдыққа » дер болсақ, ондағы бұл сөздің
ешқандай қызығы болмай қалады. ... ... ... екі ... қиылспайтын, параллель екі
сызық. Бұл екі сызықты әлем екіге бөлінген, аспан және жер, олар ... деп ... ... екі ... аспан мен жердің символы
ретінде қараған. Ал қытай тілінде екі мен ... ... ... өте ... «екі үй», бұл сөз көне дәуірде кең қолданыста болған. Оның мағынасы
кіші әйелдің үйі,яғни тоқалдың үйі. ... «Екі ... бұл сөз де көне ... кең ... ... ... оның мағынасы ата-анаға деген құрметтік атау.
“ 二仪”« Екі әлем», ... және ... екі ... ... ... Бұл санды жуық сан деп білген.
Қытайар жақсы іс жұбымен болады деп білген.
Қытайлар ... өте мән ... Әр жылы ... туыс- туған,
дос-жарандарының үйіне қыдырып барады. Дәстүр бойынша құр-қол ... ... ... алып бару ... Ал алып баратын сауғасының саны
сөзсіз жұп сан болу керек, ең аз ... саны екі болу ... ... ... : шын көңіліңмен беруің керек. Егер саны көп болып ... саны ол ... ... сан ... да, қарсы жақ сені бөтен оймен
әкелді деп түсінеді. Мысалы: арақ тарту етсең, әдетте екі ... ... ал ... ... ... етсең екі қораптан аспау керек. Егерде саны үш
болып кетсе, онда ... жақ сені қате ... ... қазір Батыс
мәдениетінің әсерімен қытайларда сауғаны бергенде біреу немесе үшеу беретін
болған. Бұрын Пекинде өмір ... ... ... ... қолдарына екі
қорап ішпек-жемек алып баратын, қазір ондайды көре ... бәрі ... ... телефон номерін, үйленетін күнін, сағатын таңдағанда, үнемі
«алты», «сегіз», санынан тыс ... ... да көп ... Егер ... ең ... «1», «2», «3» ... тұрса онда сөзсіз «2» санын
талдайды. Үйлену той ... ... ... ... он ... ... екінші число осы күндерін үйлену күні етіп таңдап, заң ... ... неке ... алады. Қазір жұмысқа байланысты ... ... ... ... бекітеді. Әсіресе майдың бірі мен қазанның бірі күндерін
мемлекет жағынан бір-бір ... ... күні ... ... соң, көп
адамдар осы күндері арасында той жасайтын болған. Онда олар тек жұп ... ... ... тақ ... да той ... ... ... үш саны және сегіз саны бірге келгенде, онда олардың дыбысты
оқылуына байланысты өте ... ... ... Бұл ... ... ... олар ... деген санды оқығанда “易”«оңай
деген» сөздегі оңай мен жақын оқиды. Сондықтан «екі» мен «үш» ... ... ... мағынаны білдіреді. «Екі» саны мен «сегіз»
саны бірге келгенде “易发”«оңай баю», ал 2328 ... ... оның ... ... оңай ... оңай бай бол» ... білдіреді. Егер кім
телефон номерін осылай алғысы келсе, онда ... ... ... ... Ал бұл сияқты нөмірлерге қол ... өте ... ... ... ашық ... ... егер ... нөмерге қол жеткізгің келсе,
онда ақша жұмсайсың. [14,76б.]
Қытай ... ... ... ... ... ... өте ... екімен сөз құрағысы келсе, адамдар үнемі екі атақты ... ... ... құрайды. Ал үш саны мен төрт саны бұлай емес. Мысалы:
“二王” «екі уаң» ол уаң Гән мен оның ұлы Уаң ... ... бері бұл ... «екі уаң» деп атап ... «Екі ... Шығыс Хан дәуіріндегі Чу Биау мен Чу Жау. Ол екеуі
білімді, мықты адамдар ... ... ... «Екі ... деп ... ... ... Бо И мен Лу Шаң осы екі үлкен кісіні атаған, кейін
келе бұл сөз жасы ... екі ... айту үшін ... ... «Екі сұң» ол екі ... ... бірдей болғанда, екі сұң деп
атаған. Бұл сұң дәуіріндегі көп адамдарды атау белгісі т.б. [20,40б.]
Қытайлар екі ... бір жұп деп ... ... бір жұп ... ... бір жұп аяқ ... ... аяқ,
“一双袜子” бір жұп байпақ, “一双眼睛”  қос ... ... екі қол ... бір жұп ... ... бір жұп қас, ... екі иық, “一双星”
бір жұп жұлдыз, “一双鱼” бір жұп ... ... жұп құс, ... ... ... “一对枕头” бір жұп жастық, т.б бұлардың бәрі ... ... ... түсіде бірдей, бірін-бірінен ажырамайтын ... ... болу ... ... екі ... ... бір ... қойсақ, онда олардың
беретін мағынасы да өзгереді. ... бір аяқ, бір қол, бір көз ... ... ... енді ... қайда деп, бұл адамның денсаулығы жақсы
емес, яғни ауру, мүгедек екен деп ... ... ... ... ... жағымсыз кейіпкерлердің рөлін дене мүшесінің біреуі кем болып
ойнайды.Мысалы: көзі ... бір қолы жоқ, бір аяғы жоқ ... ... ... екі ... ... бір ... алмастырып қоюға
болмайды. Сондықтанда адамдар жұп санды және жұп нәрселерді жақсы көреді.
[15,76б.]
Қытай ұлтының той ... ... ... жаңа той ... ... ... өте жақсы көреді. Той жасағанда “喜” «той» деген жазу жазылған
екі қызыл босағалық ... Бұл ... ... ... Той ... ... ... бәрі жұп, яғни екеу болу керек. Өздерінің жаңадан
алған заттары да екеу болу ... ... ... ... секілді заттар
және қолдан тіккен заттары да жұп етіп жасалады: кестелерге екі ағаш, ... екі құс, егер ... ... онда оған қоса ... де ... тігу
керек, өйіткені айдаһармен жел жұп болады. [15,90б.]
Қытай тілінде жақсы іс ... ... ... ... ... құрмалар жұп санмен болу керек, тақ санмен болуға болмайды. ... ... ішіп ... абайсыздан бір сақбысын түсіріп алса, оған және
де бір ... әкеп ... ... ... және бір жуып ... әкеп ... Бұл қонаққа деген құрметті білдіреді.
3 саны. Көптеген ... бұл да ... сан ... есептеледі. Бір
мен екінің қосындысы ретінде қандай да бір ... ... да, ... ... ... үш саны біраз құбылыстың символикасы болып табылады.
Жарықтың үш көзі - Жұлдыз, Күн, Ай. Үш ... - ... Жер, ... Үш жер ... жер, ... жер, ... өмір ... Отбасының негізгі үш элементі -
еркек, әйел, ұрпақ. Үш бағыныштылық - патша мен қызметкер, әке мен ... мен ... ... ең қалаулы үш арманы - ұзақ өмір, мол ... ... ... ... ... үш дін мен ілім - ... даосизм
және буддизм. Марс арқылы басқарылады. Жалынға теңеледі. Мінезі болжаусыз,
қызуқанды, тынымсыз келеді. Қандай да бір ... ... да, жоя ... ... сөзінің омонимі.
Қытайдың бұрыннан бері сақталып келе жатқан бір сөзі былай болған: ата-
апа, ... бала осы ... ... бір үйде ... онда ол ... ... ... үш рет дізерлеп, тоғыз рет басын иіп ... ... ... рет мың ... ... деп қошаметтейтін болған. Ал күнделікті тұрмыста,
бір істі үш істегенде табысқа жетпесең онда ... рет ... ... осылайша адамдар арасында көп түрлі мақал мәтелдер сақталып қалған,
бір жұмысты істегенде үш рет ... де ... ... одан әрі ... Бір сұрасаң үшеуінде білмейді т.б. Үш саны Қытай қоғамдық өмірінде
жан –жақтылы кіруде, тіпті қытайлықтардың логикасына да ... ... осы үш саны кей ... ... тәсіліне де ықпал еткен. Көнеден
қазірге дейін, Шет елден Қытайға дейінгі ... ... ... үш санын қолданып отырған. Мысалы: үлкенді құрметтемесең үш рет
жазаға тартыласың, қызбалада үш қасиет болу ... үш рет ... ... соң жүр: ... көне ... ... үш сарайы, алты бақшасы
болған. Көне дәуірдегі Қытайдың 4 әйгілі шығарманың бәрінде үш саны көп ... ... ... ... ... Лию әжей үш рет ... кіреді.
«Батысқа саяхат» шығармасында, ақ сүйек сайтанды үш рет ұру,«су бойында»
шығармасында үш рет ... ... ... ... ал «үш ... үш саны өте көп кездесіп отырған. Жау Иун Сау Саудың жүз ... ... үш рет ... үш рет ... Жугылияң үш рет күрсініп артынан
ойланады. Жугылияңның шөптен жасаған үш ... ... ... «үш» саны көптеген мағынаны білдіреді. Бұл үш ... ... көп ой ... Лау зы ... ... , ... «Дау бірді әкелді, бір екіні әкелді,
екі үшті әкелді». Лау зы «үш» ... шек жоқ, ... көп деп ... «үш» ... өте ... ... көрген. Бір әлемді
білдірсе, екі аспан, жерді білдірсе, ал үш аспан мен ... ... ... ... ... ойы бойынша санның ең соңы «үш» әлем заттан үш
шыққан. «Лаз ... ... ... ... Дау ... жарыққа шығарды,
бір екіні, ал екі үшті жарыққа ... Үш ... ... ... «Шы жи, ... да ... айтылған: «сан бірден басталады, он мен аяқталады, ... ... көне ... дәстүрлі мәдениетінде үштің философиялық
мағынасы бұл қытай ... бір ... адам ... оның аты ... үш ... алты иығы ... Ол әділ және тез ... үш адамға өзгере
алатын еді. Ол ... өте ... ... ... ... «үш» ... «мықтының» символы ретінде таныған. Одан тыс қытайлықтар «үш»
деген бір істің басталуы орта деңгейге жетілуі, аяқталуы деп ... ... «үш» ... ... ... да ... ... [10,127б.]
« Қытайша мақал мәтел сөздігі» атты сөздікте үш пен басталған мақал
мәтел 78, мысалы: “三生有幸” «үш өмір де ...... «түн ... « үш рет ... ... т.б. ... « ... дәстүрлік
көне тіл сөздік»-те үшпен басталған мақал мәтелдер 215. ... ... өзі үш Жу Гы ... төтеп бере алады, мұндағы Жу Гы Лиаң ... ... өмір ... өте ... ... адам ... Бұл мақал
көбінесе бір іске сенімсіздікпен қарағанда қолданылады. [9, 120б.] Бір
істі ... ... ... үшін ... «үш адамда бір жүрек, ... өзі ... ... Бұл мақал негізінен алыс жол жүргенде үш
адам болса, өзара ... бір ... ... ... ең ... ... ... жерлеріне жетеді дегенді білдіреді. Бұл мақал ... ... ... т.б. Үш саны ортасында тұрған мақалдар да
көптеп ... ... ... «үш ... бірін білмеу», бұл
мақал негізінен ештеңе білмейтін адамға қолданылады, ... ... « И жиң» ... үш көп ... ... ... 21 ... [9, 130б.]
Ал қытай мәдениетінде үш пен бірге келетін ... өте ... ... 1) ... Шиа, Шаң, Жоу осы үш ... ... Ата, әке, бала бұрын атасының әкесін, одан кейін атасы ... осы ... ... Үш гуң: олар Ши Хан ... Цы ма, Цы ту, Цы коң, осы ... үш
гуң деп аталған.
“三苏” Үш су: олар солтүстік суң дәуіріндегі про за жазушылар Су Чун ... ... Сушы және Су ... ... олар ... ... жер.
“三光”Үш жарық: ай, күн, жұлдыз.
Қытайдың көне дәуірінде « үш» ... көп деп ... ... « үш адам ... мен оның ... бұл сөйлемнің мағынасы
көп адамдардың ішінде мен олардан білімім жоғары.
“三灾”Үш апат: олар су апаты, от апаты, жел апаты. [21,150б.]
Қытайлардың үйлену ... «үш» ... ... мән ... Оны біз ... ... ... тойында тағзым ету дәстүрі бар, яғни сәлем салу. Кімге
сәлем салу ... ... той ... айтады. Ең алдымен аспан мен жерге
тағзым жасайды, онда үйленген ержігіт пен жаңа түскен келін екеуі де ... ... ... ... ... ... тағзым жасайды. Үшінші ретте
бір – біріне тағзым жасайды. Үш рет тағзым жасап болған соң, жаңа ... « И жиң» ... үш көп ... қолданылған. Жиыны 21 рет
қолданылған. [9,150б.]
Ал қытайдың көп жерлерінде қайтыс ... яғни ... ... ... үш күн ... содан соң жер қойнына береді. Бір жылда тек төрт
мезгіл болғанмен, әрбір мезгілде үш айдан ... Ал ... осы ... өзін үшке ... ... Айдың басы, айдың ортасы, айдың аяғы деп
көктемде үшке. Жазды үшке, қысты үшке ... үшке ... және әр ... әр ... ат ... ... ... “中春” «zhong chun», «ji chun». Үшке бөліп жазға да ат берген: «meng
xia», «zhong xia», «ji xia». Үшке ... ... де ат ... «meng ... xiu», «ji xiu». Үшке ... ... да ат берген: «meng dong», «zhong
dong », «ji dong». Халық арасында және ... сөз бар: ... үш ... ыстықтасаң үш шілдеде ыстықтайсың».
Қытайдың Миң дәуірінде ғылымға байланысты емтиханды үшке бөлген. Олар
төмен деңгейдегі ... ... ... жоғары деңгейдегі емтихан болып
жіктелген. Төмен деңгейдегі емтиханды бір жылда үш рет алып ... ... үш ... бөліп алатын болған. Орташа деңгейдегі емтиханды келесі
жылы өткізеді, яғни екі жылда бір рет, ... ... да үш ... ... қабылданған. Ал жоғарғы деңгейдегі емтиханды әр жыл ... ... ... күні ... ... және ... ... төменге қарай тізіп, үш ... ... ... әр бір ... үш ... талдаған.[8,115б.]
Қазіргі заман шығармаларының ішінде көптеген «үш» санымен аталған
шығармалар да бар. Мысалы: ... ... Ба ... ... ... үш
бөлім» атты шығармасы. Олар «тұман», «жаңбыр», «найзағай» т.б. Ба ... тән ... ... бар, ол ... ... үш ... ... «Төңкерістің үш бөлімі» де «елім», «жаңа өмір сүру», «өліп
бара ... қүн» ... үш ... ... Ба ... ... ... көне дәуірдегі «үш» санымен ұқсас және көп деген мағынаны білдіреді.
Мысалы: ... үш ... ... ... «жаңбыр», «найзағай», « күн
күркіреу» сынды төрт әңгімеден ... Ал ... ... үш ... тек бір әңгіме болған, ол «от».
Қытайдың ертегілеріне қарасақ аспанда үш ... зат бар, олар күн, ... ... үш ... зат бар. ... су, ... ауа -делінген. Қытайдың
Доң би районында мынадай мақал бар. « Үш әйелің болса ол ... ... ... ... Өзің ... қуанасың, үйге қалдырып кетсең алаңсыз боласың».
[8,130б.]
Қытай халқының ... ... «үш ... бар, ... сүйе ... ... ... болу, сонда ғана бақытты өмір сүресің. Қытайдың
көне дәуірінде тасаттық бергенде үш жануарды ... ... ал бұл ... үлкен үш жануар және кіші үш жануар болып ... ... ... ... яғни ... ... қой жатады. Ал кіші үш жануарға тауық,
үйрек, балық сынды үш ... ... ... ... үш санымен байланысты мақалдарға келер болсақ.Мысалы:
“三对六面” «San dui Mu mian»,бұл сөздің мағынасы: бір іс ... ... жақ бір – ... ... ... ... келсе, онда сөзсіз ортада
куәгер адам болу керек. Мау Дун мырзаның «Зы Ие» атты ... ... «Мен өзім бір адам ... ... ол ... куәгер болсын».
[8,167б.]
“三余读书” Бұл сөздің мағынасы бос уақытын қолдан жібермей кітап оқу.
Мысалы: « үш ... ... ... ... жазылған: «білімді адам қыс,
жаңбырға қарамай оқыған».
“三旬九食” «Бір айда ... рет ... Бұл ... мағынасы: отыз
күнде тоғыз рет ... сөз ... ... өте қиын ... ... үш санын киелі сан деп білген, бұл санды көп жерде қолданған.
“三天打鱼,两天晒网” Бірде бар, бірде жоқ істегеннен ... көп ... Күн ... екі – үш ... ... – күнде құдайдың құтты
күні.
“三头六臂” Елден ерекше, азуы алты ... ... ... ... ... ... тұрғанға жетері жоқ, құтырғаннан ... ... ... ... ... Екі үштен, төрт – төрттен, топ –тобымен
“三句话不离本行” Кәсібін ... ... екі ... бірінде өз кәсібін
әңгімелеу.
“三教九流” Түрлі діни ағым, түрлі сала.
“三家村” Үш үйлі ... Үш жағы үйлі ... Үш ... үш ... ( ол ... ... ... уый, шу, у
патшалықтары).
“三顾茅庐” Үйіне үш ... ... шын ... ... шын ... 1. Шілде, шілде кезі; 2. Шілде соңы.
“三代” 1. үш патшалық, үш хандық, олар Шя, Шаң, Жоу ... Үш ... үш ... (әке, ... немере).
“三从四德” көне дәуірде үш иба, төрт мінез олар феодалдық морал ... ... ... ... ... ... өлгенде ұлын ибалы ету,
мінез –құлқта, сөз сөйлеуде, жүріс - ... ... ... ... талап
етеді.
“三百六十行,行行出状元” Әр кәсіптің шебері бар. Әр өнердің егемі бар.
“三板” Қайық.
“三皇五帝” Баяғы, атам ... Екі ойлы ... ... шын пейілсіз.
“三言两语” Аз сөз, қысқа сөз, екі үш ауыз ... ... 2. ... той. [22, ... ... ... үрейін ұшыратын сан. Олар 4 саны бар жерге жоламауға
тырысады. Өйткені бұл - «өлім» сөзінің ... де ... осы ... көп ... ... ... ... биік
ғимараттардан 4 және 14 нөмірлі қабаттарды таба алмайсың. Сонымен, 4
қасірет саны ... ... ... бұл ... да ... мағынасы зор. 4
мифологиялық бастаманы білдіреді: Жер, Аспан, Күн және Ай. Жылдың 4 мезгілі
бар. 4 мифологиялық ... бар - ... ... Панголин және
Айдаһар. Жарықтың 4 көзі бар - ... ... Күн мен Ай. ... да
бір сандармен байланысты бал ашу кезінде төрт саны шықса ... ... ... білдірген. Яғни бал аштырған адамның қызметінің өсуі
барысы осы бағытта өрбімек. 4 саны шамға ... - бір ... ... ... ... да, ... ... төрт санын жақсы көрмейді, өйткені оның ... ... ... ... дыбысталуымен бірдей. Сондықтан қытайлар төрт
санын өте жақсы көрмейді. Қытайдың көне заманында адамдар төрт ... ... ... ... ... ... ... мен, техниканың жаңаруына
байланысты адамдар барған сайын ... ... көп ... ... ... машинаның номері т.б. Ал төрт санының оқылуы мен ... ... ... ... ... болған соң, адамдар телефон номерін,
машина номерін таңдағанда ... ... « ... ... ... Әсіресе
14 болған жағдайда тіптен бас тартады. Оның мағынасын «өлем» деп ... бұл ... бас ... оның ... «мен ... одан басқа
44,444,4444 т.б сан бұлардың бәрінен бас тартады. [7,120б.]
Бірақ қазір жастар «төрт» санын хат ... көп ... ... ... ... оқылуы «өмір» және «ма» деген мағынамен түсінеді.
Мысалы 1314 « бір өмір», 0451 « сені мен ... 0594184 « сен ... ... т.б. ... ... ... қытайдың мәдениетін қарасақ,
“四邻” « төрт көрші». Ол жақын арада тұратын төрт үйді меңзеген.
“四书” « Төрт ... олар « Да ... « Жоң пу», ... «Мың Зы» ... ... ... «Төрт үлкен» көне Индияның будда діні жер, су, от, жел ... ... төрт апат деп ... ... ... ... бұл төрт мезгілді меңзеген. Мысалы: ... ... ... ... ... тон» ол көне ... ... «төрт тон» олар тегіс,
жоғары, бару, кіру болып бөлінген.
“四史” «Төрт тарих» олар «Шы жи», « Хан Шу» ... «Хан Шу» ... ... ... ... жинақ» олар «Шиң», «Шы», «Зы жи» осы төртеуі.
“四荒八极” «Төрт дала, сегіз бағыт» бұл сөздің мағынасы өте алыс ... ... ... олар Шығыс, солтүстік, Батыс,Оңтүстік.
“文房四艺” «Мәдениет үйінің төрт көркем өнері» Чин, ... ... ... ... төрт ... нәрсесі» олар: қалам, қағаз,
сыя,көрініс.
“四人帮” «Төрттік төбе» мұндағы оқиға Қытай Республикасы құрылған соң
10 жылдан кейін Мао Зы ... ... ... төрт адам яғни Жаң Чиң, ... Чиау ... Олар өз ... жүргізіп, Қытай Халық
Республикасының экономикасына өте ... ... ... ... ... тапқырлық» олар: Бомбы, қағаз жасау өнері, баспа, бағыт
білдіргіш. Төрт будда тауы, Ыми тауы, Жю Хуа ... Утәй ... Ту тю ... Бұл ... ... ... кең болу ... бірақ негізі жоқ
жан жақтылы болу керек. Мысалы: Мау Зы ... ... кең ... керек»
деген шығармасында былай айтылған: жұмысты жан жақтылы кеңейтуге болмайды,
онда жұмыстың негізі жоқ болады. Егер ... ... ... ... Бұл ... мағынасы аяқ-қолын біріктіріп байлап тастау.
Мысалы: У Шыңының «Батысқа сапар» шығармасыннан көруге ... онда ... ... үш ... ... ... байлап тастады.
Төрт жазуы бұрын Жиа Гу Уында ( сауыт - сүйек жазуы ) жазылған формасы
мұрынның тыныс алу ... ... мың» Бұл ... ... әр ... ... ... есік» Бұл сөздің мағынасы есіктің формасы төрт бұрыш. Яғни
төрт бұрыш ... төрт есік деп ... Бұл ... мағынасы жан-жаққа қарау. Мысалы: Лу Шун мырзаның
«АQ ... ... ... ... ... онда ... жазылған: АQ жан-
жағына қарап айғайлады, содан соң басын көтеріп аспанға ... ... ... үй» Бұл ... ... ... ... келе жатқан үйдің формасы, төрт жағыда үй, ортасы бос төрт бұрышты
аула.
“四新” «төрт жаңа» Бұл ... ... ... ... ... жолында адамдардың құқығын негіз ете отырып, коммунистік партияны
қолдап, Марксизм пен ... және Мао Зы ... ... қолдау, осылардың
бәрін төрт жаңа деп айтқан. Яғни жаңа идея, жаңа мәдениет, жаңа ... әдет ... ... . ... жаңа»-ны құрайды.
“四海为一家” Барлық жерді өз үйіндей көру, қай ... ... өз ... Төрт ... өлең.
“四郊” Қала маңы, қала төңірегі, қала іргесі, айнала.
“四脚蛇” Кесірткі .
“四面楚歌” Қайда барса қорқыттың көрі.
“四平八稳” Аңдып басу, сақ ... ... ... сақ, ... орнықты,
тиянақты. [22,200б.]
5 - аса құрметті сан. Жоғарыда ... төрт ... ... ... ... ... Айналадағы болатын барлық құбылыстар
мен өзгерістерді қадағалайды деп саналатын негізгі бес ... бар ... ... ... ... және ... Жер бетінде бес негізгі элемент
бар - су, металл, от, ағаш және топырақ. Адамда бес негізгі ... ... бес ... мүше бар. ... бес түс бар, бес дәм бар. Бал ашу
кезінде бестік ... ... ... ... ... ... ... ауқатты, күшті, белсенді де сабырлы және биіктен көрінер сан ... ... оны ... ... Қытайша «бес» сөзінің омонимі
«ештеңе де емес, бос» деген ұғымды білдіреді. ... ... ... мен ... ие ... ... осы бес сан ... табылады. Өйткені
бұлар он екілік циклдың негізгі іргетасы делінеді.
«Бес» санын қытайлықтар өте ... ... олар көп ... ... ... жақсы көреді. Мысалы: көне дәуірдегі аспанұлы, яғни патшаның
ордасына бес есік ... ... ... яғни ... ... ... сынды салттары бар. Қытай елінде табиғаты күшті “五妖山” «бес ғажайып
тау» бар, суға келер болсақ “五湖” «бес көл» бар. ... ... ... бар, тіпті адамның өзі бес санынан айырыла алмайды. “五官” «бес мүше»
және адамның көзі бес түрлі түсті көре ... ... бес ... ... ... ... бес түрлі иісті іскей алады. Адамның аузы ... ... ... ... ... сезе ... Кішкене кезден бастап бес ғұрыпты үйренгенде
кейін бес бақытқа ие боласың ... ... ... ... ... мақтағанда « білімі бес машинадай» деп ... ... ... « бес қап ... көтерсе де белі иілмейді» -деп мақтайды, бір
адамға таңғалғанда : « бес ... ... ... ... ... ... бес ... қытайлар жақсы көреді. Бес санын қытайлар “中” ... ... ... ... себебі біз сан санағанда бірден тоғызға қарай
санаймыз. Одан ... ... ... отырады. Бірден тоғызға дейінгі
сандардың ішінде ең ... бір, ал ең ... ... ... бес, ... ... де ... дәл ортасына орналасқан. Сондықтан қытайлықтар «бес»
санын жақсы ... ... ... ... ... 2000 ... ... «Жоу
И» дан көруге болады. Бұрынғы адамдардың ойынша сан жұп сан және тақ ... ... ... Ал бес саны осы тақ саны мен жұп ... ортасында.
Ал тоғыз саны ең үлкен тақ саны деп ... ол ... ... ... ... орны ең ... ... патша жақсы көрген және өзін
тоғыз сан сияқты құдыреттімін деп білген. Қытай мәдениетінде бес ... тән ... бар ... ... ... ... ... бес санын жақсы көреді. Шығыс емханасында «бес мүше»
деп сүйек, сіңір, тамыр, ет, тері ... ... «Бес ... көз, ... ... ... ... «Бес орган » олар: жүрек, бауыр, өкпе, бүйрек, көк бауыр.
“五行” « Бес түрлі зат» олар: ағаш, от, топырақ, алтын, су. Осы бес ... жер ... ... ... негізін салушы.
“五经” «Бес кітап»: «И», «Шаң кітабы», «өлең», « Ли», «Шун Шю».
Адамда бес түрлі қабілет бар. Олар: көру ... есту ... ... ... тату ... ... ... Көне дәуірде бес саны ... сан ... 五方 ” «Бес ... ... Батыс, Оңтүстік, Солтүстік, Орталық.
“五色” «Бес түрлі түс»: көк, қызыл, сары, ақ, қара.
“ 五伦” «Бес қатынас»: олар 5 ... ... ... ... ... әке мен бала ... ... ағайындар арасындағы қатынас,
ерлі зайыптылар арасындағы қатынас, дос арасындағы қатынас.
“五方” «Бес ... ... ... ұзақ өмір ... ... ... байлық
пен елдердің өзін құрметтеуін тілеу, үшіншіден адамның дені сау, көңілі
таза болуын ... ... ... ... ... ... ... алдын ала өзінің өлуін сезу, осы ... ... ... ... ... Ал ... ... алмаған жағдайда арманы
орындалмады деп білген.
“五皇”«Бес патша»: Шығыстағы Чиң патшасы, Оңтүстіктегі Шы ... Хуаң ... ... Бәй ... ... Қыш ... саны» 《周易》«Жоу И» кітабынан шыққан деп түсінген. 《周易》«Жоу И» ... ... ... Шиән ... ... Шиән аспанды білдіреді.
Сондықтан оны Патшаны білдіретін балгер деп ... Бұл ... ... мен ... саны бірінші орында тұрады. ... бұл сан ... деп ... Бұдан басқа және былайда айтылады: Қытайдың бұрынғы
заманында сандарды тақ сан және жұп сан деп бөлген. Тақ ... ең ... ... бес болған. Осы екеуі патшаның орынын білдірген. [6,130б.]
Бес саны бұрын сүйектердің үстіне былай таңбалаған. Оның мағынасы Үсті
мен асты ... мен жер. ... ... екі ... мағынасы өзара
қиылысуды білдірген. Ол төрт санына бірді қосқанда жарыққа келді және ... бес ... ... орны деп ... ... айтуының себебі:
шығыс, батыс, солтүстік, оңтүстік, орталық сынды бес жолдың қиылысқан
жерін білдіреді.
“五保” «Бес ... Бұл сөз ... ... ... ... жоқ, ... ... төмен адамдарға беретін көмегі. Олар ... ... ... ... ... ... ... оқыту, қайтыс болған
адамның өлім қаражатын ... ... бес ... деп ... көне ... бір түнді беске бөліп оны “五更” «бес бөлік» деп
атаған. Олар бірінші бөлік, ... ... ... бөлік, төртінші бөлік,
бесінші бөлік сынды бес бөлік болған.
“五更调” «Бес ... ... ол ... ... ... ... түрі,
әрбір шумағы елу сөйлемнен тұрған.
“五花八门” «әр түрлі». Бұл сөз теңеу сөз ... ... ... түрі ... осы ... ... Бұл ... мағынасы: Мәдениетті, ибалы, таза, тәрбиелі, ақылды
дегенді білдіреді.
“五粮液”« бес түрлі ... су» ... бұл сөз бес ... ... ашытып
жасалған арақты атауы. Бұл арақ қытайдың Сы Шуән қаласында өндірілген.
“五马分尸” «бес атпен сүйекті айыру» бұл көне ... ең ауыр ... ... саналған. Бес атпен адамның аяқ қолдарын басын жеке-жеке байлап,
адамның дене мүшелерін жан-жаққа қарай атпен тартып өлтірген. Қазір бұл ... ... ... Бір толық затты жіңішкелеп беруді айтады.
“五马六虎” « Бес ат алты ... бұл ... ... ... ... ... алмайтын адам дегенді білдіреді.
“五十步笑百步” «Жығылып жатып қисайғанға күлу ». Жән Гуо ... Мың ... хуи уаң мен ... ... ... ... екі ... алдыңғы
шептен жеңіліп қайтты, біреуі артқа қарай елу ... ... ... қарай жүз қадам шегінді. Елу қадам шегінген адам жүз ... ... ... деп ... Бұл сөз теңеу сөз, « өзіңнің елмен тең ... бар, ... өз ... ... елге ... » деген мағынада
қолданылады.
“五世其昌” «Жаңа ... ... ... Бұл ... ... ... дәуірі жақсы болсын дегенді білдіреді, көне дәуірде ... ... ... сөз ... ... ... ... бұл 1919 жылы 4-мамыр күні болған
Пекиндегі студенттер қозғалысы.
“五星红旗” «бес жұлдызды ту» бұл Қытай ... ... туы. ... қызыл. Ұзындығы мен биіктігі 3:2 қатынасында. Сол жақ үстінде бес
жұлдыз бар, бір ... ... ... ... төрт ... кішкене, ол үлкен
жұлдызды қоршап оң жағында тқрады. Әрбір жұлдыздың ұшы ... ... ... тұрады. Қызыл ту революцияны меңзейді. Сары түсті жұлдыз
қызыл жердегі жарықты білдіреді. ... ... бес ... ... ... Қытай коммунистік партиясының қол ... ... ... символы.
“五音” «бес түрлі дыбыс» бұл сөз қытай тілін оқығанда айтылады. Тамақтан
шығатын дыбыс, тістен ... ... ... ... ... таңдайдан
шығатын дыбыс, ауыздан шығатын дыбыс. Осылардың қозғалуы арқылы қытай тілі
дыбысталады.
“五内如楚” Өзегі өртену, қабырғасы ... ... ... ... өкпе , бүйрек қатарлы ішкі құрылыс
мүшелерін білдіреді. [22,400б.]
2.2 5-10 ға дейінгі сан ... 12-ге ... ... осы ... ... ... қосылуы болып
саналады. Дегенмен олардың да өзіндік ерекшеліктері бар. Мәселен, 6 саны
дыбысталғанда «байлық» дегенді білдіріп, ... ... ... ... сөз қытайдың көне заманында уәзірлердің алатын жол ақысы және ... ... ... ... ... білдірген. Алты саны
Гуаңдоңдықтар өте жақсы көреді. Ал қытай ... алты ... ... ... ... байланыстырады. Оны жазудың мағынасын беру, алты
бөлімнен көруге болады. Бұны «Жоу ... да ... ... ... ... ... оны ... үшеу деп білген. Егер бал ашқанда осылай келсе,
ол істейтін істің бері оңына басады, сәтті ... ... ... ... ... ... ... қазірге дейін алты санын өте жақсы
көріп келген. Патшаның істейтін көп заттары алты санымен байланысты ... ... ... аяқ киім алты ... ... , т.б. ... баланы
кішкенеден бастап алты істі білу керек деп бідген, олар: құрметтеу, музыка,
садақ ату, кітап оқу, сан ... ... ... ... алты ... ... керек, олар: әке, шеше, туыс, іні, ... ... ... ... ... жақсы көрген. Олар алты ... ... саны ... Көз алты ... көреді, құлақ сегіз жақты естиді. “六路” «Алты
жол» дегеніміз алды, арты, сол, оң, ... ... ... ... ... ... байланысты адамдар тұрмысындағы санның ... ... ... ал ... ... ... саны деп түсінген адамдар машинаның
соңғы номері, ... ... ... ... алты ... ... ... «66», «666», «6666» болып келуін тілейді, олар үшін бұл сандар
сәттілік әкелетін, істердің бәрін ... ... сан ... саны бес санына бірлі қосу арқылы пайда болған. Шектерге,
билеттерге бұл санның ... ... ... қолданылады.
“六书” «алты кітап» көне дәуірде иероглифтің жазылу формасын, дыбысын
мағынасын қорытындылап алты ... жазу ... ... ... ... ... оңтүстік, батыс, солтүстік, үсті, асты былай айтқанда аспан жер және
ғарыш.
“六亲” «алты туыс» қытайдың бұрынғы заманында бұл алты туыс ... ... ... аға, ... білдірген және де бір мағынасында барлық
туысқандарын осы сөзбен атаған.
“六经” «алты ... бұл ... алты ... ... олар «өлең»,
«кітап», «и», «ғұрып», «музыка», «көктем-күз» сияқтылар болған.
“六畜” «алты ... бұл сөз үйде ... алты ... ... ... «шошқа, сиыр, қой, ат, тауық, ит» қатарлылар.
“六朝” «алты дәуір» олар «у», «шығыс жи», ... «жи» ... ... Бұл жер аты, ҚХР- ның Ән Хуи ... Бұл жер аты, ҚХР ның Жиаң Су ол ... «Туыс туғаны жоқ». Бұл сөздің мағынасы туыс туғаны жоқ дегенді
білдіреді, жасы ... ... жоқ, ... ... ... «алаңдау, сасқалақтау». Бұл сөздің мағынасы: сасқалақтап не
істерін білмеу.
“六神无主” «қорқу». Бұл сөздің мағынасы ... не ... ... ... ... Бұл алты қабілет мыналарды қамтиды: мінезі көркем
болу, музыка ойнай білу, садақ ... ... арба ... ... ... ... білу ... Осы алты қасиетті Руи Жиан адамда болуға тиісті
қасиеті деп ... ... ... ... ... ... ... Қытайларда мұндай
бір қолында алты саусағы бар ... көп ... Жат ... тас ... мейірімсіз, рақымсыз, қатыгез, зұлым деген
мағыналарда қолданылады.
“六神无主” Ес ақылы ... ... ұшу, ... қашу ... ... білдіреді.
[23, 440б.]
7-ге ерекше көңіл бөлінетін ... ол ... ... циклы -
аптаны, сол апта ішіндегі 7 күнді білдіреді.
Қытай тіліндегі дыбысталуына байланысты болар, қытайлықтар жеті ... ... ... көне ай ... ... ... ... күні азап күндері деп саналған. Бұл жеті ... той ... ... ... ... ... ... қызбен сиыршы жігіттің
ертегісінде тоқымашы қызбен сиыршы жігіт бір жылдың ішінде шілденің жетісі
күні ғана ... ... ... Кей жерлерде бұл ертегіні әсерлеп
суреттеген. Шілденің жетісі күні күн жауады, бұл ... ол ... көз ... ... Бір ... әрең бір рет ... ... тұрудан да қиын деп
білген қытайлар шілдені алдыңғы жеті ... ... ... тойын
жоспарламайды.
Қытайлар бір-біріне жеті түрлі ... ... ... ... ... нәрселерді тартуға бермейді. Үстелге жеті түрлі тамақ шығармайды.
Адам өмірден өткен соң жеті күннен кейін бұл ... ... ... ... ... ... және қағаз өртейді, осылайша бұл адамды еске алады. Жоу
дәуірінен бастап жеті күнді бір апта деп білген.Мұны « Жоу ... ... Онда ... жеті ... кейін бір қайталанып отырады» делінген.
[15,76б.]
“七雄” «Жеті арыс» ... Чин, Хан, Уым, Шу, Иән, Чи, ... ... ... ... ... ... мыналарды меңзеген: қуаныш,
ашулану, ойлану, жабырқау, қорқу, таңғалу, жылау.
Жеті саны алтыға бірді қосу ... ... ... ... ... және ... бұл ... үлкен жазу формасын қолданды. Көне
қытай заманында қайтыс ... ... жеті ... бір рет ... ... ... басына тамақ, арақ апарып отырған және жалпы жеті ... ... ... салмағы қатты » Бұл сөздің мағынасы 1. әр түрлі аурулар;
2. Денесі әлсіз, ауру көп адамды айтады.
“七长八短” «ұзынды ... Бұл ... ... ... ... ... ... ұзынды- қысқалы дегенді білдіреді.
“七辫莲” Жетімек (шөптің аты) ... Жеті ... жеті ... дегенді білдіреді.
“七颠八倒” Астан-кестеңі шығу, ойран топыры шығу, қоқсу, қалай болса солай,
қым –қыуыт ... ... ...... ... алу, есін ... күреске алу, үсті –
үстіне күреске алу ... ... Жеті ... ... Қырық найза, шұрық-шұрық, тесік –тесік, дал-дал, алба-жұлба,
өрім –өрім мағыналарын береді.
“七零八落” Тоз-тозы ... ... ... торғайдай тозу.
“八零八散” Тоз-тоз болу, торғайдай тозу.
“七律” Қытайдың көне өлең түрі, жеті буынды өлең.
“七扭八歪” Қыңыр-қисық, қиық-шоқы дегн сөз.
“七拼八凑” ... ... әрең ... мағынасында.
“七窍” Жеті мүше ( екі көз, екі құлақ, екі ... ... Ашу ... ... ... ... білдіреді.
“七擒七纵” Әбден иландыру, көзін әбден жеткізу.
“七鳃鳗” Жылан, балық.
“七色板” (зат есім) жеті баулы қалақша.
“七上八下” Жүрексіну, ... ... ... ... ... сан ... Жабыла, жан-жақтан жабылу.
“七死八活 ” Өлімші ету, өлтіре соғу.
“七夕” Маусымның жеті жаңасы ескі есеп бойынша жетінші айдың жетінші түні.
“七弦琴” Жеті ... ... ... ... ... бірі.
“七星” Жеті қарақшы.
“七言绝句” Жеті буынды өлең.
“七言诗” Жеті буынды өлең.
“七折八扣” Аздан беру, толық төлемеу.
“七嘴八舌” Жан-жақтан сөйлеу, тұс – ... ... ... ... ... саны да ... арқасында ерекше құрметке ие. Оның омонимi -
«гүлдену». Екі ... ... ... ... ... де ... ... Бұл - қытайлардың ең сүйікті саны. Сондықтан «Арты
гүлденуге әкелсін» деген ... 2008 ... ... ... ... 8-ші ... 8-ші жұлдызы, сағат 8-ден 8 минут 8 секунд өткен ... ... ... санының орны өте жоғары. Өйткені 8 санының
оқылуы “发” «байыу» деген сөзіне жақын келеді, ... бәрі ... ... үшін 8 ... ... ... ... заманда адамдар машина номерін және
телефон номерін алуда 8 ... ... ... өте ... ... соңғы сандары (8, 88, 888, 8888) болып келуін ... ... жақ» олар ... ... ... ... Шығыс
оңтүстік, Шығыс солтүстік, Батыс оңтүстік, Батыс ... Бұл ... жан ... бәрін қамтиды.
“ 八表” «Сегіз алыс жер», олар шегі өте алыс жерді білдіреді, өте ... ... ... ... жазуында бір түрлі жазу бар. «Лу шу»-ға
жақын, мұндай жазуды, сол – оң деп ... Оны ... ... деп атайды.
“八股” «Сегіз Гу» бұл Қытай Чиң Миң дәуірінде емтиханда қолданылған
жазба, оның ... ... қою, ... ... етіп ... ... айту,
кірісу, басын бастау, ортасы, соңы, аяқтау қатарлы сегіз бөліктен тұрады.
“八卦” «Сегіз балгер» бқл көне қытайды білдіретін таңбалар, ол үш ... ... ... ... ... ... мен шапанды білдіретін белгі.
“八节”«Сегіз Мезгіл» олар көктемнің басы, ... ... ... ... ... ... ... басы, аяғы.
“ 八旗 ” «Сегіз ту», ол: Чиң дәуіріндегі Мән Жулардың әскери туы. Олардың
түсі ашық ... ашық ақ, ашық ... көк, ... ақ, ... қызыл және көк
болған.
“八仙 ” «Сегіз пері». ... ... ... пері болған, олар: Хан
Жоң Ли, Ли тие ... Жаң гуо Лау, Хы Чиән гу, ... ... ... ... ... ... ол адамның өмірге келгендегі күні, айы, жылы,
уақыты қатарлы белгілеріне қарап балгерлер осы ... ... ... ... ... болжаған, көне дәуірде той ісінде осы сегіз жазуға қарап
кіммен үйленуді ... ... ... байланысты қытай мақал-мәтелдері және олардың
қазақша мағыналары:
“八宝饭” ... ... ... ... ... ... қабырғалы, сегіз бұрышты.
“八带鱼” Сегіз аяқты балық.
“八卦” Құмалақ, ... ... ... бір ... ... ... формат, бір табақ қағаздың
сегізден бір ... ... ... ... ... армиясының аты.
“八面锋” Өзін шешенмін деп көпіре сөйлеу.
“八面玲珑” Алаяқ.
“八面威风” Айбарымен жасқау, айбарынан ай жасырыну, қаһар ... ... ... ... ... (Чиң патшалық кезінде Мәнжоу қосыны мен
халықтың ұйымдық құрылымы).
“八腕目” Сегіз аяқтылар.
“八仙过海,各显神通” Өнер салыстыру, өнер ... ... өз ... ... Аула ... Сегіз кісілік үстел.
“八项注意” Сегіз сақтық.
“八一建军节” 1. тамыз ҚХР армия мерекесі.
“八月节” Қарбыз мерекесі.
“八字” ... ... ... сегіз жұлдызды жұлдызнама.
“八字方针” Сегіз сөзді бағыт.
“八字宪法” Сегіз сөзді заң. [24,500б.]
9 санын ... сан деп ... ... жер бетіндегі ең көп
халық саналуы бір ... ... ... ... ... ... ... осының қосалқы себептерінің бірі олардың өздерін баптап, ... қол ... ұзақ өмір сүру ... ... дау жоқ. 9 ... - «ұзақ өмір». Кейбіреулер мұны қасиетті сан деп санайды.
Қытайлар тоғыз санын ең соңғы сан деп түсінген. Оны ... саны ... ... саны ... мемлкетінде ең мәртебелі сан, ол басқа сандарға
қарағанда дара, жоғары бағаға ие. ... көне ... бұл сан өте ... бұл ... ... тәсілі айдаһар суретінен немесе жылан ... ... ... одан ... оны ... күші ретінде суреттеп салған.
Сондықтан қытайдың көне дәуірінде Патшалар тоғыз санын ... ... Өзін ... мықты деп, мәртебесін тоғыз санымен байланыстырып
отырған. Өзін аспан ұлымын деп әр жылы ... ... ... ... ... ішінде тоғыз рет садақа беріп отырған. Ең қызықтысы Патша ... ... ... ... ... ... ... тіл сөздігінде»
тоғыз санының үш түрлі мағынасы бар. Бірінші мағынасы бұл сан, ол сегізге
бірді қосу ... ... ... сан. ... мағынасы қыстан бастап әр бір
тоғыз күн бір тоғыз ... ... ... дан ... ... ... ... тоғыз» содан тоғыз, тоғыз сонымен тоқтайды. Қыс «үш ... ... ... көп ... көп рет ... білдіреді. Тоғыз
бұлақ, ұш рет айналып тоғыз рет бұрылады. Сондықтан, қытай тілінде тоғыз
санымен бірге келетін ... ... көп. ... сиыр бір жау, бір ... рет өлесің, тоғыз сиырдың қуаты екі жолбарыстың күшіндей т.б. Тоғыз
саны қытайда ең кең қолданысқа түскен ... ... ... ... бірге
келетін сөздерде өте көп, олардың мағынасы да кең. ... ... ... ол ... ... бір ... ... оны “中国” «Жоң Гуо» деп
өзгертті. Сондықтан, қытай мемлекеті бойынша ... ... ... « Тоғыз жоу шеңбері» және “九族” « ... ұлт» деп ... ... ... ... және ... батыс
оңтүстіктегі аз ұлттар тоғыз санын өте ... ... ... ... ... ... ... « И жиң»-нан көруге болады. Ал қазіргі замандағы
тоғыз санының бағасын ... ... ... ... көне
мұражайларынан көруге болады.
Қытайлар тоғыз санын жақсы көрген, тек тоғыз санын емес оның еселенген
санында өте жақсы ... ... 108, 36, 72 ... ... ... деп қараған. Бұл сандардың соңында, ұлттың ... тән ... ... Бұл сандар Қытай құрылысында және қоғамдық тұрмысында өте
кең көлемде ... ... Жоу Хән ... бір ... Таң ... ... дейін
жалғасып келген бір өлең бар, оған қоса халық арасындағы бұрыннан ... ... ... көне ... жаңа жылға аттарда сағат
қоңырауы соғылатын ... ... де ... жаңа жылды сағат қоңырауымен
қарсы алады және бұл сағаттың дабылын 108 рет соғады. Ал, ... ... соғу ... ... анық ... ... көп адам білмейді. Будда дінінде
108 саны Будда дінінің символы. Мысалы: ... 108 рет ... ... ... 108 рет оқу ... делінеді. Будда сопылары таспихты 108
рет айналдырады. Будда ... ... ... 108 ... бас ... ... Ал ... 108 рет соғу, ол бас ауыртатын істен ... ... іс ... 108 рет ... соғу туралы әр түрлі ... ... ... ойын ... Ал ... дейін бір түрлі айтылымға
көптеген адам сенеді, Қытайлықтар тоғыз санын қатты ... ... ... ... ... деп бір ... 12 ай етіп санаған. Сонымен адамдар ... рет ... ... ... 108 санын жақсы деп білген соң, көптеген
құрылыстар осы «108» санын қолданатын болған. ... 1300 жыл ... ... ... 108 ... ... ... жасаған. Чиңхәй
үлкен ғибадатханасында 108 тіреу қойылған. ... ... ... ... ... 108 ... болған т.б. [4,167б.]
Тоғыздың оқылуымен мәңгі, ұзақ сөздерінің оқылуы бірдей. Қытайдың кей
жерлерінде үйлену тойында күйеу бала ... ... алып ... ... 9999 иуән ... орап ... үй ... достарына береді:
бұл қағаздың ішіндегі сан 9 дан тұруы керек. Олар қуаныш ұзағынан болсын
дегенді және ... ... ... ... көп қолданылатын сан ол 9 саны және оның ... ... ... ол ... ғана ... ол тағы көп, мәңгі, ұзақ
деген мағынаны білдіреді. Көп деген ... Цы Ма ... ... ... Жаң Иуән Шиң ... ... де ... болады, онда былай
жазылған: « Екпіні қатты ағын су 99 рет бұрылып ... ... сырт ... ... білдірген. Көне қытай дәуірінде жаз аяқтағаннан соңғы 81
күнді және қыс аяқтағаннан ... 81 ... 9 ... бөлген, әрбір бөлік
9 күннен тұрған, оны “春九九” «жаз ... ... ... «қыс ... деп атаған. [4,178б.]
“九归” Есеп шоттың бөлу амалы.
“九节菖蒲” (өсімдіктің аты) жезбұзар.
“九斤黄鸡” Борлаған ... ... ... етті ... Көбейту кестесі.
“九九归一” Ат айналып қазығын табар, ақырында, айналып келгенде түбінде.
“九牛一毛” Тым аз, тым ... ... ... мардымсыз.
“九牛二虎之力” Бар күшін салу, жұмсау, өліп-талып жүріп, ес кетіп жан
шаққанда.
“九死一生” Талай рет ... ... сан ... сау ... ... ... басқаның бәрін көру.
“九霄云外” Алты қабат аспанның арғы жағы. Алты ... арғы ... ... аты ... Ол ... бақи дүние, ақыреткі дүние. [24, 678б.]
Қытай тілінде“九天” «тоғыз аспан» деп аспанды айтады. ... ... 9 ... тұратын патша ордасы деп білген, қытайлар айдаһарды
өте жақсы көрген. Тоғыз саны ең ... тақ саны ... ... ... ... ... ... салуды жақсы көреді. Қытайдың атақты ақыны Чу
Иуәнның шығармасы «Шу» атты ... ... аты ... ... ... «тоғыз өлең» деп айтылған. Қытай ертегілерінде “九头鸟” «тоғыз басты
құс», “九尾狐” « Тоғыз құйрықты түлкі», ... ... ... ит» ... күш ... көп кезігеді. [3,128б.]
Қытайлықтар тек тоғызды ғана жақсы көрген емес, оның есе санында жақсы
деп білген. Мысалы: 1997 жылы Қытайда ... ... ... ... 108 рет ... ... ұрудың мағынасы адамдарға бақыт, жақсылық,
бейбітшілік бола ... ... ... ... ... ордасындағы заттардың бәрінің саны «9», Пекин ... 9 ... Тиән Ән ... ... 9 үй, ... ... үйден 9999 үйі бар. ... ... ... ... үшеу бар. ... ... Шы. Иң Ыи ... төбесінде
тоғыз шы бар. Гу гоң сарайы ішіндегі ... ... сары ... кіші ... тоғыз, көлденең қатармен тоғыз жиыны 81, Гугоңның
ішіндегі баспалдақтарда 9 немесе тоғыздың ... ... ... ... жазбаша жазылуы Қытай мәдениетімен өте тығыз байланысты болған.
Ол тек таңбалауға ғана емес, қытайлардың тұрмыстық ... де ... ... ... төрт түлігі түгел болуын армандайды.
Қытайлар 10 санын аса құрмет ... да, оған да ... ... 10 ... да бір ... аяғын, соңын білдіреді. Санақ
циклының соңы. Құрамы бір мен ... ... Яғни ұлы ... ... аяғы боc ... (0) ... соғады. 5-тің екі ... ... сан ... ештеңеге әкелмейді.
«Он» санын толық болудың символы ретінде қарайды. Сондықтан қытайлар
туылған күннен бастап той және мерекелер т.б ... « он» ... ... ... Бұл ... ... дәстүрі болып саналады, сонымен
қатар ұлттың мінезіндегі маңызды бір бөлігі болға. Адамдар «он» ... ... ... ... ... он ... районды белгілеген,
сондықтан адамдар «он» жан жақтылы толық деп білген. [27,]
Қытай мәдениетінде «он» мен ... ... ... көп. ... ... ... “十恶不赦” «он жиіркеніш», ол ... ... он ... ең ауыр ... аты. ... үлкенді сыйламау,
татуласпау, ішкі қайшылық, ... ... т.б. он ... ... ... заң ... бекітілген: Үлкен жаза атаа-наға құрметсіздік жасау,
үлкенді сыйламау сынды күнәларға берілген. Хән ... ... ... ... жала жабу т.б ... ... ... солтүстік бектер
кезінде ғана бірінші реткі он түрлі жазаны жасап шықты. Бұл он ... ... ауыр ... ... ал Хуаң Ди ... күшті болғандықтан, Будда
дініндегі сегіз түрлі нәрседен шектелудің негізінде он ... ... ... Он түрлі нәрседен шектелу олар мыналар: бірінші жаны ... ... ... затын ұрламау, үшінші балгер болмау, төртінші
өтірік айтпау, бесінші арақ ішпеу, ... өлең ... ... ... ... ... сызбау, сегізінші үлкен төсекке отырмау, тоғызыншы жеуге
тиісті емес нәрсені ... ... ... затына қызықпау. [3,189б.]
Қытайдың музыка әлемінде “十面埋伏” «shi mian mai fu» деген атақты
шығарма бар. Музыка б.з.д. 202. Шу мен Хан ... ... ... негіз
еткен. Маңызды бөліктерінде “埋伏” «mai fu » бар. “鸡鸣山小战” «Жимиң
тауындағы кішкене ... ... « Жию Ли ... ... ... ... Шы миән мәй Фу мен ... және соғыс майданын суреттеген. Музыка
өте тез тараған, әдебиетте《十美图》«shi mei tu» деген ... ... ... Миң ... ... Мән Иән, Мән Шы ... ... үш билік мүшесі
Зың Шиәнді өлтірген. Зың Шиәннің екі ұлы жанын сақтап қалу үшін өз ... ... ... жаңа ... бет ... ... ... қиыншылықты
басынан өткізеді. Соңында екеуіде мықты ержүрек азамат болып шығады. Олар
қайта оралып ... үшін кек ... ... ... осы ... арттарынан
үйленіп жиыны он әйел алады. Сондықтан бұл шығарманы“十美图” «он әдемі
көрініс» деп атаған. Бұл ... ... ... ... ... толық»
деген идеяны көрсеткен. «он» мен байланысты мәдени істер де бар. Мысалы:
“夫十步之间,必有茂草” «он қадамның ... ... шөп ... бұл ... қолданылған сөйлем. Оның айтпақшы болған ойы дарындылар өте көп деген
еді. Мұндай қолданыс Хан дәуірі Уың Фу《潜夫论》« Чиән Фу Лұн» нен ... ... деп ... « ... ... бір шөп болады, он үйдің ішінде бір дарынды ... ... ... ... кеңпейіл екенін көруге болады. 100 метр жерде бір
аялдама, аялдама ол көне дәуір кезінде жолдың шетінде ... үй, бұл ... ... және ... сол жерде кездеседі. Бұл үй тек аз уақытта
аялдауға жасалған үй. Көне ... 50 метр ... бір ... үй
жасалған. Оны қысқа уақыттық үй дейді. 100 метр аралықта бір осындай үй
жасалған, оны ұзақ ... үй ... ... «100 метр ... бір ... ол досын әкеп салған болады. “十拿九稳” « Онын алғанда ... ... ... ... жету ... бар. ... « Он жыл қыс» ... адамдар атақ алу үшін көп жыл ... ... соң ... ... алды ... онда оған билік беріледі, билікке
шыққан соң бай болып өмір ... ... ... бәрі ұзақ ... ... “十年寒窗” « он жыл қыс» ... ... « он ... ... он ... ағаш ... деп
қолданып жүр. Бұл мақал көп оқитындарға ... ... он ... әрең ... боласың, ал дарынды адам болу үшін 100 жыл ... ... ... ... адам болу үшін ұзақ уақыттық құлшыныс керек дегенді
айытпақшы болған. Дарындыларды табу өте ... Бұл ... ... зы Шуан Чию» ... ... одан ... жазылған:
“一年之计,莫如树谷;十年之计,莫如树木;终身之计,莫如树人。” « бір жылда
ол тек шыбық, ал он ... ол ... ... өтетін кезде ол дарынды»,
“十生九死” « он рет тіріліп, тоғыз рет өлу» бұл ... ... ... ... әрең жаны ... және ... жаны ... кездегі
қиналғандығын да білдіреді. “十室九空” «он үйдің тоғызы бос» он ... ... ... адам жоқ, бұл ... ... ... болғанда, осы
сөз арқылы теңеу қолданылады. ... « он ... ... ... адам бар» бұл сөз тек он ... ... кішкене жерде бір
сенімді адам бар, бұл арқылы бұл әлемде, сенімді адам көп. “十鼠争穴” « ... бір інге ... бұл ... ... адамдар бір жерге жиналғанда
өзара ұрысады. “十死一生” « он рет өліп бір рет тірі қалу» бұл сөйлем ... ... өте аз ... білдіреді. “十万八千里” « 100 мың 8 мың
km» бұл аралық өте ұзақ екенін білдіреді. “十羊九牧” « он қой ... ... ... он ... ... қойшы бағады дегенді білдіреді деген мысқыл сөз.
Бұл арқылы жұмыс аз. Ал оны істейтін адам көп. ... « он ... ... ... он ... негізгі тамырлары мен жүрек артерия
тамырының ... ... ... әлде неше ... ... ... егер бір ... жараланса онда жүрегіңнен тартып ауырады. Бұл
сөйлем « Бақсының ойыны» ... ... онда ... жазылған. Бақсы
мыстан жасалған ... отқа ... ... саптаяқ қызғанда оны
Патшайымның қолына қойған. саптаяқ Патшайымның жарақаты бар қолын күйдіріп
сүйегіне дейін барған. Саптаяқтан ... ... ... ... иісі ... ... ... ауырып өліп кетті. [1,187б.]
“十八般武艺” Алуан өнер, сан түрлі өнер бесаспап, он ... ... 1/18 ... ... 1/18 ... табақтық.
“十成” Толық шексіз жүз процент.
“十滴水” Атаукере.
“十冬腊月” Қаһарлы қаңтар, қақаған қыс, қатты суық ... ... ... ... ... болмайтын қылмыс.
“十二分” Төтенше, өте, тым, аса қатты.
“十二指肠” он екі елі ішек.
“十番乐” он ... ... он ... күй.
“十方” төңірек, бар төңірек, төрт төңірек, бар тарап, жан-жақ.
“十分” тым, аса, өте, төтенше, қатты.
“十分天平” зат есім ... ... ... ... ... ... жай ... ондық сан.
“十进位” ондық орын.
“十进位小数” ондық бөлшек.
“十面体” он жақ.
“十目所视,十手所指” қия ... жұрт ... ... ... ел
көзіне аян болу, барша жұрт қарғыс жаудыратын.
“十拿九稳” Күшті сенім, кәміл сенім ... ... ... көп ... Ұзақ оқу, көп ... Өнерпаз өсіру оңай емес, адам болу оңай емес.
“十全” Кемеліне келген, ... ... ... жүйрік, мінсіз.
“十全十美” Төрт түлігі сай, сегіз қырлы бір сырлы, мінсіз, ақаусыз.
“十室九空” Құлазып үйі қалу, қаңырап бос қалу, аңырап қалу.
“十万八千里” Алыс ... ... ... ... тым ... ... тым алыс,
тым алшақ.
“十万火急” Төтенше ауыр, төтенше тығыз, төтенше ... ... ... ... абыржу, дегбірсіздену.
“十一国庆节” ҚХР-ның құрылған күні бірінші ... бұл ҚХР ның ... ... ... ... ... мүмкін, ықтимал.
“十字街头” Төрт көше, төрт жолдың түйлісі.
“十字路口” Тоғыз жолдың торабы, жол түйлісі.
“神气十足” Тәкапар, өзінше болу. [24,478б.]
2.3 Араб ... ... ... өмірімізде қолданылатын сандар шамамен бұдан 1500 жыл ... ... ... ... ... ... белгіленген. Кейін оларды
атап үйренді. Өмір оларды санауға, өлшеуге үйретті. Адам баласы ... ... ... үйренуге талай ғасырларды бастан кешірген . Әуелі
олар табиғи сандарды (1,2,3,4,5,6,7,8,9) меңгерсе ... ... ... революция жасалған, сөйтіп сандарды игеруге жаңа жүйелерді ... Олар ... ... ... санау жүйелері болды. 0 - «цифр» деген
мағынаны ... ... Үнді ... Цифр ... арабтарда «сифр»
сөзімен түсіндіріледі. Яғни, «бос орын», «түк жоқ» ... ... мен ... ... өркендеген дәуірінде (XV-XVI ғасырларда)
математикалық еңбектер латын тіліне ... ... сөзі сол ... Тек ... әрпі «ц» деп ... ... «бос ... жазылғанымен, кейін 1-ден 10-ға дейінгі сандар кестесі ... жаңа ... ... тізбегі өмірге келген. Ол ... ... деп ... Нөл ... ... сандарға елеулі өзгерістер
әкеліп, санау, есептеу, сату және ... ... ... ... бұл ... ... тарады. араб елінен Еуропа ... ... ... елдері бұл
сандар жүйесін Арабтар тапқан екен деп, бұл ... ... ... деп ... ... ... ... Қытай, Батыс Орта Азия , Таяу және Орта Шығыс
елдері манғол билеушілернің қолдарына өтті. Осы ... ... ... байланыстары орнап, онан ары күшейіп, Юан патшалығы дәуірінде
мұсылмандар ерекше ... ... ... ... әр бір ... ... әскери, экономика және ғылыми-техникалық орындарда
негізгі басқару манғолдардан қалса мұсылмандардың қолында ... ... ... ... хан ордасына келіп жылнама
(календар) жасау қызметімен шұғылданды.
«Юан патшалығы тарихындағы» деректерге қарағанда Құбылайхан ... ... ... хан ... кезі ... жылдар аралығы) Жамалиддін
бастаған бір топ мұсылман астрономадары сол ... ... ... ... ... ... Долы ... шығыс оңтүстігі)
шақырылады. Құбылайхан «Жамалиддін қатарлы мұсылман астрономадарын қабылдап
олардың білім-өнерін пайдалану туралы жарлық ... ... ... ... ... [14, ... ... елдерінің астрономиясы
мен математикасы міне осы кезден бастап Қытайға енеді. Құбылай ... ... ... көшіргеннен кейін Жамалиддін Ханбалықта ... ... 1267 жылы ... жеті ... ... асбап
жасайды.
1. көпшеңберлі асбап: арабша аты Dhatuhalag - ... ... ... ... мен ... өз ... маңайындағы
айналуын бақылауға қолданған.
2. Азимот аспабы: арабша аты Dhatu sumut - ... ... ... ... ендікті аспаб: арапша аты Luhma - I - muwaji -
лахмуммуж. Күннің көлеңкесін өлшеу арқылы көктем мен ... ... ... ... ... luhma-i- mustawi - ... Қыс
-жаз маусымдарын айыратын аспап.
5. Аспан глобусы: арабша аты -Kurai - Sama - ... оған ... ... ... ... десе де ... Жер шары глобусы: арабша аты -kura- i- ardz-курай арзұ. Жер шары
қаритасы десе де ... ... ... ... ... ... аты, usturlab - устырлаб
мыстан жасалған.
Оған 12 шақ сызылған. [13,49б]«Мұндай таңғажайып тамаша аспаптардың
Қытай астрономдарының аспан ... ... ... ... ... ешкімде теріске шығара алмайды» дейді еліміздің ғалым тарихшысы
Мажань өзінің «Мұсылман астрономисының Қытай ... ... ... «1297 жылы ... ... қатарлы асторономдары «ұзақ
жылдар» атты ... ... ... ... Құбылай хан бұл календарды
ішінара аймақтардың қолдануы туралы жарлық енгізеді». 1271 жылы ... ... ... және ... ... ... ... , тең дәрежелі орган болады. Ханзулар ... ... Гу Шу Жин ... Тағы бір мұсылман астрономы Айшуе
абсерваториясына бақылау және есептеу жұмысына ... ... ... ... ... соң, ... осы ... үйрене бастады. Сондықтан
қазірге дейін бұларды «Араб саны» деп атап келеді. Қазір араб санын барлық
әлем бір тұтас ... ... да араб саны кең ... ... ... ... көп көруге болады. Сонымен қатар ... ... тән ... бар, тек қана ... жағдайда, санының Қытайша жазбаша
түрін қолданады. Санның Қытайша екі ... ... ... бар, олар ... ... және кіші жазылу формасы болып екі ... ... ... ... ... ... қазынаны есептеп ... ... ... ... төлем төлегенде, олар үлкен жазылу
формасын қолданады. Мұнда шотта жазылған сан өзгертілуден ... ... ... формасы қолданылады. Егер санды қытайша жазу үшін болса, кіші
жазылу түрін қолданады. Мысалы: 765ж бұл араб ... ... ... ... ... . ... кезде Араб саны (яғни көне Индия саны) мен Рим саны дүние
жүзі бойынша ... Бұл ... ... ... жүзі ... бір ... сан ... табылады. Көне индиялықтардың санының ішінде нөл бар.
773-жылы Индияның саны араб еліне кірген. Рим ... көне Рим ... ... ... 7. Рим ... ... Араб ... белгілеуге
қарағанда күрделі болып келкді. Мысалы Рим саны бойынша ХХХVI ... “36” ны ... ... өзі бір ... жазу, бірақ ол жай
жазумен ұқсамайды, ол мәдениетте өте дара мағынасымен ерекшеленеді. Оны ... ғана ... ... де ... ... ... онға дейінгі сандардың
Қытай мәдениетіндегі орыны ерекше деуге болады. Қытай мәдениеті өте ... ... ... ... ... оқылуы, күрделі жазылуы
сынды ерекшеліктер көптеп кездеседі. [25,]
ҚОРЫТЫНДЫ
Бұл жұмыста негізінен Ежелгі Қытай мәдениетіндегі қолданылған ... ... ... ... әрі ... ... ... Сан –
ел өмірі экономикасының көрсеткіші. ... адам ... қай ... ... өлшенеді, сансыз нақтылы ойды ... ... ... ... бәрі де ... ... ... келеді.
Сонымен, 1-10-ға дейінгі санға қысқаша мәлімет берер болсақ:
1 cаны, бұл - Даос ілімін ... үшін ... ... ... ... тіршіліктің, әлем жаратылысының бастауын білдіреді.
2 саны- қосылу, толықтыру символы. Даостық ұғымда жер мен ... ... ... ... пен ... ... ... ақ пен қара,
жарық пен қараңғылық, күн мен түн, жер ... ... ... ... энергия: «инь» мен «янь» ұғымдарын білдіреді.
3 саны- көптеген елдердегідей бұл да ... сан ... ... Бір
мен екінің қосындысы ретінде қандай да бір істің бастамасын да, жалғасын да
білдіреді.
4 саны- қытайлардың үрейін ұшыратын сан. Олар 4 саны бар ... ... ... бұл - «өлім» сөзінің омонимі. Шынымен де
қытайлар осы санды көп қолдана бермейді.
5 - аса ... сан. ... оны ... айтылған төрт бастаманың
ортасында орналасып, жан-жағын басқарып тұрады деп ... саны ... ... ... ... ... ... қатарына кіреді.
Қытайлар 7 санына өте көңіл бөледі, 7-ге ерекше көңіл бөлінетін себебі,
ол өміріміздің негізгі циклы - ... сол апта ... 7 ... ... саны да дыбысталуының арқасында ерекше құрметке ие. Оның омонимi -
«гүлдену». Екі «өлімнің» (төрт) ... ... ... ... ... Бұл - ... ең сүйікті саны.
9 санын қасиетті сан деп санайды.Қытайлар 9 санын билік, ... ... ... 10 ... аса құрмет тұтпаса да, оған да ... ... 10 ... да бір құбылыстың аяғын, соңын білдіреді, ол санақ
циклының соңы.
Бұл жұмыс ерте ... ... ... ... ... ... ойшылдардың айтқан сөздерін ... ала ... ... даму ... ... ... ... Сол арқылы зерттеу
жұмысымыздың басты ... етіп ... ... ... даму ... ... тиянақталып, қызықты мағлұматтармен ерекшеленеді.
Жалпы зерттеу нәтижесінде ... ... ... ... ... адам өміріндегі маңызды рөлі анықталды. Осы тақырып
төңірегінде қарастырылған ғалымдардың,ойшылдардың айтқан ... ... мен ... ... Бұл ... ... кеңінен
қарастыру мен үшін өте қызықты болды. Ежелгі Қытай еліндегі ... ... ... ... ... ... өзіме қажетті
мәліметтермен қанағаттандым. Сонымен қатар бұл ... әлі де ... ... ... ... ... ... —上海:商务印社馆,1999年. -487б.
2. 刘庆龙 神话数字. —北京:知识出版社,2003年. -256б.
3. 黄华 数字的意义. —北京:北京大学出版社,2000年.-298б.
4. 王伟 数字在中国. —上海:华东师范大学出版社,2000年.-501б.
5. 李雷 数字的文化. —吉林:吉林大学出版社,2002年.-756б.
6. 王乔 鹏 ... ... 王泊 ... ... ... ... 张丹 ... —上海:商务印社馆,2002年 -487б.
10. 曹兰萍 数字的故事. —北京:北京大学出版社,2000年-450б.
11. 王萍 数字的秘密. —上海:华东师范大学出版社,2004年-500б.
12. 郭地 数字在中国. ... 王力 ... ... 张兵 ... ... ... 数字的秘密. —北京:团结出版社,2003年-607б.
16. 新华字典,北京:人民教育出版社出版, 2002年.3000б.
17. 现代汉语词典, 北京:人民教育出版社出版,2004年.4000б.
18. 现代汉语词典,—上海:商务印书馆,2005年.3500б.
19. 古代汉语字典,—上海:商务印书馆,2004年.2000б.
20. 古代汉语词典,—吉林:吉林大学出版社,2005年.3000б.
21. 现代汉语词典, —上海:华东师范大学出版社,2004年.2500б.
22. 现代汉语词典, — ... ... ... 张果梁 数字的解释. 2006年.
26.htttp://baidu.com. 王红云 文化. 2005年.
27.htttp://baidu.com. 郭云杰 数字世界. 2003年.
28.htttp://baidu.com. 曹雪琴 ... ... ... ... ... қолданылатын санның мағынасы
| |сан | ... ... |
|1 |770 |qin qin ni | |
| | | ... ... ... |
|2 |880 |bao ni yi xia | |
| | | ... ... қояйын |
|3 |1314520 |wo yi sheng ai si ni | |
| | | |мен сені өліп ... |
|4 |520 |wo ai ni | |
| | | |мен сені ... |
|5 |1314 |yi sheng yi shi | |
| | | |бір өмір |
|6 |740 |qi si ni | |
| | | ... ... |
|7 |596 |wo zou le | |
| | | |мен ... |
|8 |45 |shi wo | |
| | | ... ғой |
|9 |7998 |qu liu liu | |
| | | ... ... ... ... |53770 |wo xing qin qin ni | |
| | | |мен сені ... ... ... |
|11 |53719 |wo chen qing yi jiu | |
| | | ... ... ... ... |25184 |ai wo yi bei zi | |
| | | ... өмір бойы сүй ... |360 |Xing ni le | |
| | | ... сағынам ... |0594184 |wo yi sheng zhong jiu| |
| | |ni |тек сен ... өмір бойы ... |220225 |ai ai ni ai ai wo |сен мені сүй, мен сені ... |
|16 |594230 |wo jiu shi xiang ni | |
| | |le |мен сені ... ... |2010000 |ai ni yi bai nian | |
| | | ... жүз жыл ... |
|18 |078 |ni qu ba | |
| | | |сен бара бер ... |74839 |qi shi bu xiang ni |іс ... ... ... |20999 |ai ni yong jiu ... ұзақ ... ... |5871 |wo bu jie yi | мен ... алмаймын |
|22 |82475 |ai ni shi xing fu | |
| | | ... сені ... ол ... |
|23 |08376 |ni bie sheng qi | |
| | | |сен ... ... |8006 |bu li ni | |
| | | ... ... ... |20863 |ai ni dao lai sheng | |
| | | ... өмірге келгенінді жақсы|
| | | ... ... |3399 |chang chang jiu jiu | |
| | | ... ... ... |1573 |yi wang qing shen | |
| | | |бір ... ... қалу |
|28 |234 |wei ni shang xin | |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... |3456 |xing si wu liao | |
| | | ... ... ... |5366 |wo xiang liao liao | |
| | | ... сөйлескім келеді |
|31 |1711 |yi xin yi yi | |
| | | |шын ... ... |198 |ni zou ba | |
| | | |сен кет ... |1837 |ni bie sheng qi | |
| | | |сен ... ... |2137 |wei ni xiang si | |
| | | |сен үшін ... ... |296 |ai zou le | |
| | | ... ... ... |356 |shang wang le | |
| | | ... ... ба |
|37 |3731 |zhen xin zhen yi | |
| | | |шын ... ... |5491 |wo qu zhao ni | |
| | | |мен ... барайын ... |55926 |wow u liao si le | |
| | | |мен ... ... ... |5631 |wo hen ai ni |мен сені ... сағындым |
|41 |57410 |wo xin shu yu ni | |
| | | ... ... ... тәуелді |
|42 |574839 |wo qi shi bu xiang ... ... ... ... |
| | |zou | ... |586 |wo bu lai | |
| | | |мен ... ... |5976 |wo dao jia le | |
| | | |мен үйге ... ... |687 |dui bu qi | |
| | | ... ... |71345 |ni xiang xin wo | |
| | | |сен ... сен ... |716 |qi lai ba | |
| | | ... ... |71626 |qing ni liu xia | |
| | | ... ... |7187 |qing ni bie zou | |
| | | |сен ... ... |71885 |qing ni bang bang wo | |
| | | |сен ... ... ... |721 |qin ai de | |
| | | ... ... ... |jin sheng jin shi ban| |
| | |ni zuo you |бұл ... сенің жаныңда |
| | | ... ... |756 |xin ku le | |
| | | ... ... ... |7678 |chi bao le ma | |
| | | ... ... |77543 |cai cai wo shi shui? | |
| | | ... ... ... ... |85 |bang wo ... жәрдемдес ... |85941 |bang wo gao su ta ... ... оған айта |
| | | |сал ... |98 |zao an | |
| | | ... таң ... |095 |ni zhao wo | |
| | | |сен мені ... ... |88 |bai bai | |
| | | |сау бол ... |5252 |wo e wo e ... ... ашып тұр ... |70345 |qing ni xiang xin wo | |
| | | ... сен ... |0837 |ni bie sheng qi | |
| | | |сен ... ... |5376 |wo sheng qi le | |
| | | |мен ... ... |08256 |ni bie li wo le | |
| | | |сен ... енді қарамай қойма |
|66 |0 |ni | |
| | | |сен ... |1 |yi | |
| | | |бір ... |2 |ai, e | |
| | | ... ... ашу ... |3 |xiang, sheng, chen, | |
| | |fan ... ... терең, тамақ |
|70 |4 |shi, sheng, si | |
| | | |ия, ... өлу ... |5 |wo,wang | |
| | | |мен, ... ... |6 |he, ru | |
| | | ... ... ... |7 |ai, nv, qi | |
| | | |сүю, ... ... бар, сезім |
|74 |8 |le, bao, sheng, pa, | |
| | |fu, wu ... ... ... қорқу,|
| | | |баю, жоқ ... |9 |jiu , jiu, qi lai | |
| | | ... ... тұру ... |0691715 |ru guo leng na jiu | |
| | |chuan yi ... киім ки ... |095 |ni zhao wo | |
| | | |сен мені ... ... |098 |ni zou ba | |
| | | |сен ... ... |117 |zhen xi shi | |
| | | ... ... бөл ... |1763 |yi qi chi fan | |
| | | ... ... ... |3207337 |xiang he ni laio | |
| | |liao tian er ... сырласқым келеді |
|82 |408 |shi ni ma ... бе ... |5770 |wo dai ni qu | |
| | | |мен сені алып ... ... ... |865 |bie re wo ... жынды қылма |
|85 |88520 |wo xin qing bu hao ... ... ... ... емес ... |03456 |ni xiang si wu yong | |
| | | ... ойлағаның бекер |
|87 |119425 |ni shi yi jiu ai wo | |
| | | |Сен мені ... ... |
| | | ... ... |12746 |yi xiang ni e xin | |
| | | ... ... ... ... |12825 |ni xi huanwo ma | |
| | | |Сен мені ... ... бе? ... |13456 |ni xiang wo wu yong | |
| | | ... ... мен ... жоқ.|
|91 |1437 |ni shi feng zi | |
| | | ... есің ... ... |14517 |ni shi wo guo qu | |
| | | |Сен ... ... ... |14527 |ni shi ai de qi zi | |
| | | |Сен ... сүйікті жарымсың |
|94 |14535 |ni xiang wo le ma | |
| | | |Сен мені ... ба? ... |14551 |ni shi shu yu wo | |
| | | |Сен ... ... |1456 |ni shu yu wo | |
| | | |Сен ... ... |14567 |ni shi wo lao qi | |
| | | |Сен ... кәрі ... ... |1457 |ni shi wo qi | |
| | | |Сен ... әйелімсің ... |145692 |ni shi wo zui ai ren | |
| | | |Сен ... ең ... ... |
| | | ... |
|100 |1487 |ni shi wu chi |Сен ... ... |1487561 |ni shi wu chi wu fa |Сен ... ... ... |
| | |jiu ... жоқ ... |1564335 |ni wu liao shi xiang | |
| | |xiang wo |Сен ... мені ойла ... |1594184 |ni shi wo de yi sheng| |
| | |shi |Сен ... ... ... |165 |yuan liang wo | |
| | | ... ... ... |16537 |ni rang wo qi si | |
| | | |Сен мені ... ... |1748 |na jiu shi ni | |
| | | |Сен ол ... |17868 |na ni chi bao ma | |
| | | |Сен ... ба? ... |18056 |ni jiu mei lei wo |Сен ... ... ... ба? |
|109 |1837 |ni ju bie qi | |
| | | |Сен ... ... |18376 |ni jiu bie qi le | |
| | | |Сен ... ... |195 |ni zhao wo | |
| | | |Сен мені ізде ... |198 |ni zou ba | |
| | | |Сен кет ... |1240 |zui ai shi ni | |
| | | |Ең ... адамым сен |
|114 |1314 |yi sheng yi shi | |
| | | ... бойы ... |1314925 |yi sheng yi shi jiu | |
| | |ai wo ... бойы тек мені сүй ... |1392010 |yi sheng jui ai ni yi| |
| | |ge ... бойы сені ... |
|117 |1711 |yi xin yi yi | |
| | | ... ... ... |210 |ai ni a | |
| | | ... сүйем ... |21111 |ai ni yi yi nian | |
| | | ... ... жыл ... ... |21161 |ai ni wan wan nian | |
| | | ... ... жыл сүйем |
|121 |211701 |ai ni yi wan nian le | |
| | | ... мың жыл ... ... |21184 |yi sheng jiu ai ni ... сүйіп өтем ... ... |xiang ni jiu jiu ju ... көп ... көп |
| | |jiu jiu ... ... |2137 |wei ni cao xin | |
| | | |Сен үшін ... ... |21475 |ai ni shi xing fu | |
| | | ... сүю ... ... |20609 |ai ni dao yong jiu | |
| | | ... ... ... |
|127 |207374 |ai ni qi sheng qi shi| |
| | | ... жеті ... ... ... |21863 |ai ni dao lai sheng | |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... |21999 |ai ni jiu jiu | |
| | | ... ұзақ ... ... |221225 |ai ai ni ai ai wo | |
| | | ... сүй, мені сүй ... |230 |ai shang ni | |
| | | ... сүйдім ... |234 |ai xiang si | |
| | | ... ... ... |135 |yao xiang ni | |
| | | ... ... |
|134 |241 |ai si ni | |
| | | ... ... ... ... |246 |e si le | |
| | | ... ашты ... |246437 |ai shi yi zhong xing | |
| | |fu ... көру ... ... |
|137 |25184 |ai wo yi bei zi | |
| | | ... өмір бойы сүй ... |25873 |ai wo dao jin sheng | |
| | | ... көп уақыт жақсы көр |
|139 |259695 |ai wo jiu liao jie wo| |
| | | ... көп ... ... көр ... |259758 |ai wo jiu qu wo ba | |
| | | ... ... мені ал |
|141 |2627 |ai lai ai qu | |
| | | ... кете беру ... |282 |e bu e | |
| | | ... ашты ма? ... |2925184 |ai jiu ai wo yi bei | |
| | |zi ... мені өмір бойы сүй ... |296 |ai zou le | |
| | | ... ... ... |311 |xiang ni le | |
| | | ... сағындым |
|146 |31921 |xiang ni jiu ai ni | |
| | | ... ... соң сені ... |319421 |Xiang ni jiu shi ai | |
| | |ni ... ... ол сені |
| | | ... ... |3113 |xiang ni yi sheng | |
| | | ... өмір бойы ... ... |32112 |Xiang nian ni de ai | |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... |32169 |xiang ai ni hen jiu | |
| | | ... сүюді көп ойладым |
|151 |3217778 |xiang he ni qu chui | |
| | |chui feng ... ... ... ... |331335 |xiang xiang ni xiang | |
| | |xiang wo |Сен мені ... мен сені |
| | | ... ... |3344 |sheng sheng shi shi | |
| | | ... бойы ... |3399 |chang chang jiu jiu | |
| | | ... ... |356 |shang wang le | |
| | | ... ... ... |35911 |xiang wo jiu yi dian | |
| | | ... көп ойла ... |359258 |xiang wo jiu ai wo ba| |
| | | ... ... мені сүй ... |3731 |zhen xin zhen yi | |
| | | ... ойладым |
|159 |39 |xie xie | |
| | | ... мені ... көр ... |4422335 |shi shi k eke xiang | |
| | |xiang wo |Әр бір ... ... сені |
| | | ... ... |4457 |su su hui ji | |
| | | |Тез ... ... |456 |shi wo le | |
| | | ... ... |461 |si nian ni | |
| | | ... ... ... |517681 |wo bi xu zhua zhu ni | |
| | | |Мен ... сені ... |
| | | ... ... |51121 |wo yi ran ai ni | |
| | | |Мен әлі сені ... ... |51195 |wo yao ni jia wo | |
| | | ... ... қалаймын |
|167 |51396 |wo yao shui jiao le |Мен ... ... |515216 |wo yi bu ai ni le | |
| | | |Мен енді сені ... ... |518721 |wo yi bei zi ai ni | |
| | | |Мен өмір бойы сені ... ... |51921 |wo yi jiu ai ni | |
| | | |Мен сені ... бері ... |
| | | ... ... |51930 |wo yi jiu xiang ni | |
| | | |Мен ... бері сені |
| | | ... ... |520 |wo ai ni | |
| | | |Мен сені ... ... |5211314 |wo ai ni yi sheng yi | |
| | |shi |Мен сені өмір бойы ... ... ... |wo ai ni sheng ... ... деген |
| | | ... өмір бойы |
| | | ... ... |52194 |wo ai ni dao si | |
| | | |Мен сені ... ... ... |521 |wo yuan yi | |
| | | |Мен ... ... |5376 |wo sheng qi le | |
| | | |Мен ... ... |53782 |wo xin qing bu hao | |
| | | ... ... ... ... емес |
|179 |53881 |wo xiang bao bao ni | |
| | | |Мен сені ... ... ... |541186 |wo shi ni peng you le| |
| | | |Мен ... ... ... |54133 |wo shi ni xian sheng | |
| | | |Мен ... ... ... |54164 |wo shi ni lao shi | |
| | | |Мен ... мұғаліміңмін |
|183 |54174 |wo shi ni qi zi | |
| | | |Мен ... ... ... |546 |wo shu le | |
| | | |Мен ... ... |57386 |wo shang ban qu le | |
| | | |Мен ... ... |
|186 |57351 |wo zhi shi xiang ni | |
| | | |Мен тек сені ... ... |57410 |wo xin shu yu ni ... ... ... тәуелді |
|188 |57839 |wo qi shi bu zou | |
| | | |Мен іс ... ... ... |5776 |wo chu qu le | |
| | | |Мен ... ... ... |578 |bu xi ban | |
| | | ... ... ... |58 |wan an | |
| | | |Кеш ... ... |586 |wo bu lai | |
| | | |Мен ... ... |5976 |wo dao jia le | |
| | | |Мен үйге ... |
|194 |5871 |wo bu jie yi | |
| | | |Мен ... ... ... |587 |wo bao qian | |
| | | |Мен ... ... ... |619 |dao yong jiu | |
| | | ... ... |6785753 |lao di fang bu jian | |
| | |bu san ... ... ... |
|198 |687 |dui bu qi | |
| | | ... ... |71345 |qing ni xiang xin wo | |
| | | ... сен ... |716 |qi lai ba | |
| | | ... ... |71626 |Qing ni liu xia lai | |
| | | ... ... |71885 |qing ni bang bang wo | |
| | | ... ... ... |721 |qin ai de | |
| | | ... ... |741 |qi si ni ... ашуландырам |
|205 |745 |qi si wo le | |
| | | ... ... ... ... |756 |xin ku le | |
| | | ... ... ... |765 |qu tiao wu | |
| | | ... ... |917753 |jiao ni qu chi wu can| |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... |886 |bai bai liu |Сау бол ... |898 |fen shou ba | |
| | | ... ... |861 |bu li ni | |
| | | ... ... ... сені|
| | | ... ... |865 |bie re wo | |
| | | ... ... ... ... қыш ыдыстардың үстіндегі сандар
ҚОСЫМША Б
Қыш ыдыстардың үстіндегі сандар
ҚОСЫМША В
Қыш ыдыстардың үстіндегі сандар
ҚОСЫМША Г
Қыш ыдыстардың үстіндегі сандар
ҚОСЫМША Ғ
Қыш ... ... ... ... иероглифке өзгеру жолы
ҚОСЫМША Ж
Қыш ыдыстардың үстіне салынған балық қанатты адам бейнесінен сандарды
көруге болад
ҚОСЫМША З
Көне замандағы ... ... ... жазу ... И
Көне замандағы қытай адамдарының сандарды жазу тәсілі және кейіннен
санның ... ... ... ... иероглифке өзгеру жолы
ҚОСЫМША К
Санның иероглифке өзгеру жолы
ҚОСЫМША Л
Көне иероглифті ішінен сандарды байқауға болады
ҚОСЫМША М

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы қаласы жайлы37 бет
ЭЕМ буындары9 бет
Математика сабағында халықтық педагогиканы пайдаланудың әдістемесі24 бет
Ондық бөлшектер4 бет
Санау жүйелері4 бет
Санау жүйесі туралы ақпарат5 бет
Саяси процестер жүйесіндегі ұлтаралық қарым-қатынас мәдениетін зерттеу71 бет
Қателік ұғымы6 бет
Жоғарғы температура қолданылған төтенше жағдайлар кезіндегі алғашқы медициналық көмекті ұйымдастыру19 бет
Зороастризм тарихы. Қазақ мәдениетіндегі зороастризм көріністері29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь