Табиғатты пайдалану экономикасы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2



I . бөлім. Табиғатты пайдалану экономикасының (экономикалық өсу мен экология) міндеттері мен проблемалары
1.1 Экономикалық өсудің және экономикалық дамудың теориясы мен түсініктері, оның негізгі қарастыратын мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1.2 Экономикалық . экологиялық саясат және оның қазіргі таңдағы маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.3 Табиғатты пайдалану экономикасының негізгі идеясы. оның міндеттері мен проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9

II . бөлім. Экологиялық дағдарыстан шығудың экологиялық . экономикалық стратегиясы
2.1 Қазіргі кездегі экологиялық мәселелер және оларды шешу жолдары (Киото хаттамасы, Жапония) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2 Қазақстан Республикасының экономикалық.экологиялық саясаты, оның жүзеге асырылу процессі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.3 Тұрақты дамудың міндеттерін шешуде экологиялық . экономикалық механизмінің тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21

III . бөлім. Экономикадкағы экологиялық негізгі бағыттар
3.1 Экономикадағы экологиялық факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
3.2 Экономиканың құрылымдық қайта құрылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

Қолданылған материалдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Қоғам мен табиғат арасындағы өзара байланыс бүгінгі таңдағы проблемалардың бастысы болып отыр. Қазіргі уақытта табиғатта және экономикалық дамуда экологиялық тепе – теңдікті сақтау міндеттері өзара байланысты. Өйткені, табиғат байлығын аяусыз сарқа пайдаланып, бейберекет ластаумен экономиканың қалыпты дамуын өамтамасыз ету мүмкін емес. Табиғи – ресурстық әлеуеттің шектеулі екендігін және ғаламдық экологиялық апаттың жылжып келе жатқандығын әлем қауымдастығының жете түсінуі нәтижесінде туындаған тұрақты даму идеясы осынау тығырықтан шығудың жолын іздеуге адамзатты мәжбүр етеді.
Қоршаған ортаны сауықтыруға ықпал етуде және экономиканың тұрақты дамуына жағдай жасауда табиғатты пайдалануды кешенді және үйлесімді түрде қалыптастыру ісі-әлем елдерінің алдында тұрған маңызды проблема болып табылады, сондықтан қоғам мен табиғат арасында өзара қайшылықтар кедергісінен өту - өндіріс пен экономиканы экологияландыру болмақ. Қазіргі Қазақстан мемлекеті үшін Семей аумағы, Арал проблемасы мен қатар экономиканы дұрыс жоспарламау салдарынан болып отырған Каспий проблемасы, қалаларымыздың ауа тазалығын шешу уақыт күттірмейтін проблемалар. Сондықтанда Қазақстан Республикасы әлемдік қауымдастықпен бірге осы проблемаларды шешуде көп күш пен қаражат жұмсауы керек, ал ол үшін біріншіден экономика саласын реттеу маңызды аспектілерінің бірі. Бекерден бекер емес, қазіргі таңда табиғатты пайдалану экономикасы, яғни экономикалық өсім мен экологияны қатар алатын сала ретінде маңызды ғылыми пән ретінде қалыптаса бастады.
Осылардың шешімін табу үшін экономика саласында мамандардың экономика мен табиғатты пайдалануды ұйымдастыру және экология негіздерінің ауқымындағы білімін талап етеді. Кез-келген кәсіпорын болсын, қазіргі өзекті экологиялық сауаты бар мамандарды тартуға көп көңіл бөлу
үстінде. табиғатты пайдаланудың механизімі дұрыс жоспарланған кезде ғана экономиканың тиімділігіне, экологияның тазалығына қол жеткізуге болады. Ал алдымен, әлем, соның ішінде Қазақстан Республикасының азаматтары мен билік өкілдері экономикалық өсімді не экологияны бірінші қоямай екеуін де қатар дамытуды жете түсінуі қажет. Бұл салада мемлекеттің жетістіктерімен қатар кемшіліктері де бар. Осы курстық жұмысымның негізгі мақсаты – экология мен экономикалық өсімнің қатар жүруінің маңыздылығы, бар проблемалардың теориялық және әлемдік пратикалық шешімі, сонымен қатар нормативтік-құқықтық құжаттардың реттелуі болып табылады.
1. Экономикалық теория, оқулық ҚР ҒА академигі, э.ғ.д. Аубакиров Я.А., э.ғ.д., проф. Байжумаев Б.Б., э.ғ.д., доцент Жақыпов Ф.И., аға оқытушы Табеев Т.П., Алматы, 1999ж. (3 бөлім. 149-153 б).
2. Экономикалық теория. Оқулық. э.ғ.дғ., РФ ғылымына еңбегі сіңген қызметкер А.И. Добрынин, э.ғ.д., Л.С. Тарасевич. С-Петербург, 1997, 2001; (18,19 тарау)
3. Жалпы экономикалық теория (политэкономия). Оқулық. П.В. Плеханов ат. Ресей экономикалық академиясы, академик В.И. Видяпин, академик Г.П. Журавлева. М., 1995, (27, 29, 30 тарау).
4. Лившиц А.Я. Введение в рыночную экономику. 2 бөлім, 12, 13 тарау.
5. С. Меньшиков Новая экономика. –М., 1999.
6. Курс экономической теории. /Под общей редакцией проф. М.Н. Чепурина., проф. Е.А. Киселевой - Киров, «Аса», 2004.
7.Экономическая теория. Теория свободного рынка. /К. Хорвар, Г. Журавлева, Н. Эриашвили.-М., 1998.
8. Экономическая теория. Учеб. пособие. /Н.Н. Соловых и др.-М., 1998.
9. Основы экономической теории: Учеб. пособие. /Под. ред. В.Д. Камаева.-М., 1996
10. Зубко Н.М. Экономическая теория.- Минск, 1998.
11. Курс экономической теории: Учебник. /Под общ. Ред. Чепурина М.Н., Кисилевой Е.А. –Киев, 1999.
12. Гайнулин Ф.Р. Введение в экономическую теорию. – Алматы, 1997.
13. Основы экономической теории: Учеб. пособие. /В.Л. Клюня, М.Л. Зеленкевич, Н.В. Черненко и др.; /Под ред. В. Л. Клюни.- Мн., 1997.
14. Экономикалық теория бойынша практикалық оқу құралы / Ержан Байғожаұлы Жатқанбаев жетекшілігімен авторлық ұжым дайындады. –Алматы, 2006.-300 бет. Ред. алқа: э.ғ.д. Бимендиева Л.А. (жауапты редактор), э.ғ.д., профессор Жатқанбаев Е.Б. э.ғ.д., доцент Күренкеева Г.Т.
15. Табиғатты пайдалану экономикасы. Мамыров, Үпішев, Алматы 2005ж.
16. Сагимбаев Г. «Экология и экономика» Алматы 2005ж,
17. Глухов В. Экономические основы экологии. 1995ж.
18. Джозев Э. Стиглицтің мақаласы. ( лауреат Новолевской премии по экономике 2001 года, профессор Колумбийского университета (Нью-Йорк)) , Киото хаттамасы (Жапония)
19/Қазақстан Республикасының «Қоршаған ортаны қорғау туралы» заңы
20. www. egemen. kz - Егемен Қазақстан сайты
21. www. akorda. kz - ҚР Президеттінің сайты
22. www. e. gov. kz – ҚР Үкіметінің сайты
23. «Статистика», М.В. Ионина, Новосибирск, 1997ж.
24. Статистические сборники Агенства РК по статистике, 2005г.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
.........................................2
I – бөлім. Табиғатты пайдалану экономикасының (экономикалық өсу мен
экология) міндеттері мен проблемалары
1.1 Экономикалық өсудің және экономикалық дамудың ... мен ... ... ... Экономикалық – экологиялық саясат және оның ... ... ... пайдалану экономикасының негізгі идеясы. оның міндеттері мен
проблемалары................................................................
...................................9
II – бөлім. Экологиялық дағдарыстан ... ... ... ... ... ... ... мәселелер және оларды шешу жолдары (Киото
хаттамасы,
Жапония)....................................................................
...........14
2.2 Қазақстан ... ... ... оның ... ... ... дамудың міндеттерін шешуде экологиялық – экономикалық
механизмінің ...... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы өзара байланыс бүгінгі таңдағы
проблемалардың бастысы болып отыр. ... ... ... ... ... ... тепе – теңдікті сақтау міндеттері өзара
байланысты. Өйткені, табиғат байлығын ... ... ... бейберекет
ластаумен экономиканың қалыпты дамуын өамтамасыз ету мүмкін емес. Табиғи ... ... ... ... және ... ... ... келе жатқандығын әлем қауымдастығының жете түсінуі нәтижесінде
туындаған ... даму ... ... тығырықтан шығудың жолын іздеуге
адамзатты мәжбүр етеді.
Қоршаған ортаны сауықтыруға ықпал етуде және ... ... ... ... ... пайдалануды кешенді және үйлесімді түрде
қалыптастыру ісі-әлем ... ... ... ... проблема болып
табылады, сондықтан қоғам мен табиғат арасында ... ... өту - ... пен ... экологияландыру болмақ. Қазіргі
Қазақстан мемлекеті үшін Семей аумағы, Арал ... мен ... ... ... ... ... ... Каспий проблемасы,
қалаларымыздың ауа тазалығын шешу уақыт ... ... ... ... ... қауымдастықпен бірге осы
проблемаларды ... көп күш пен ... ... ... ал ол ... ... саласын реттеу маңызды аспектілерінің бірі. Бекерден
бекер емес, қазіргі таңда ... ... ... ... өсім мен ... ... ... сала ретінде маңызды ғылыми
пән ретінде қалыптаса бастады.
Осылардың шешімін табу үшін экономика ... ... ... ... ... ... және ... негіздерінің
ауқымындағы білімін талап етеді. Кез-келген кәсіпорын болсын, ... ... ... бар мамандарды тартуға көп көңіл бөлу
үстінде. табиғатты пайдаланудың механизімі дұрыс ... ... ... ... ... ... қол жеткізуге болады. Ал
алдымен, әлем, соның ішінде Қазақстан Республикасының азаматтары мен билік
өкілдері экономикалық ... не ... ... қоямай екеуін де қатар
дамытуды жете түсінуі қажет. Бұл салада ... ... ... де бар. Осы ... ... ... ... – экология мен
экономикалық өсімнің қатар жүруінің ... бар ... және ... ... ... сонымен қатар нормативтік-
құқықтық құжаттардың реттелуі болып табылады.
₰1.1 Экономикалық өсудің және экономикалық даму теориясы
Кез-келген ұлттық экономиканың қалыпты ... ... ... ... ... ... тепе-теңдігін көрсетеді. Сондықтан
экономикалық өсуді және экономиканың дамуын қарастырғанда макроэкономикалық
көрсеткіштердің жалпы экономикалық ... ... ... ... ... ... туралы да сөз қозғалады.
Экономикалық өсу дегеніміз – бұл қоғамдық өндірістің өсуі ... ... ... өсу ... бір ... ... ұлттық
экономиканың дамуын сипаттайды, яғни нақты ... ... ... ЖІӨнің
артуы кезіндегі ұлттық шаруашылықтың дамуы. Мағынасы ... ... өз ... өндіріс нәтижесінде жаңа үдемелі теңдіктердің қалыптасуын
қосатын, экономикалық даму процесінің бір нысаны болып ... Даму – ... ... ... оның ... техникалық экономикалық, әлеуметтік,
саяси саладағы терең түбегейлі өзгерістер кіреді. Л. ... ... даму ... ... ... төрт ... бөлінеді:
1. Экономика дамуының бастапқы деңгейі (мысалы, жан ... ... ... Адам ... яғни ... ... ... денсаулығы;
3.Шаруашылық жүргізудің ішкі шарттары, яғни экономикалық құрылыс;
4. Шаруашылық жүргізудің ... ... яғни ... даму оң және ... ... болуы мүмкін. Ал,
экономикалық өсу экономикалық дамудың оң динамикасы болып табылады.
Экономикалық өсудің базасы ... ... және ... ... болып табылады. Өндіріс пен ұдайы өндіріске талдау ... ... өол ... ... емес. Сонымен, экономикалық өсу –
бұл экономика дамуының оң ... ... ... ... ... ... т.б.) дмау бағыты. Сонымен
қатар, экономикалық өсу – бұл номиналды және нақты ЖҰӨнің ... ... яғни ... ... ... артуының негізі. Сондықтан
экономикалық өсу мемлекеттің ... ... ... мәселесі болып
табылады.
Нақты экономикалық өсу – экономикадағы негізгі қайшылықты
(ресурстардың шектеулігі мен ... ... ... жаңа деңгейде шешу. Ол екі тәсілмен шешілуі мүмкін:
а) Өндірістік мүмкіншіліктерді арттыру арқылы (жаңа ... ... жаңа ... ... Қолда бар өндірістік мүмкіншіліктерді тиімді пайдалану және ... ... ... ... ... нашақорлыққа қарсы
күрес, адамның өзін-өзі жетілдіруі, мәдениетті дамыту).
Тағы бір көңіл бөлетін ұғым қазіргі ... өсу. ... өсу – ... ... табыстың өсу қарқынының халық санының өсу
қарқынынан тұрақты түрде жоғары болуы. ... ... ... ... Жан басына шаққандағы ЖІӨ өседі.
2. Халықтың білім ... ... ... ... ... ... Урбанизация процесі жеңілдейді.
5. ЖІӨгі экспорттың үлесі артады.
6. ЖІӨгі жинақ үлесі біртіндеп өсе ... ... мен ... ... даму ... тығыз байланыс
туындайды(демократиялану процесі)
Экономикалық өсудің қарқыны мен экономикалық өсу сапасының ... ... бір ... ... айта кету ... ... ... қосу сапасының төмендеуі арқылы болуы мүмкін.
Мысалы, еңбек ... ... сол ... экономикалық өсу қарқынын
өсіретін жұмыс күнінің ұзаруы ... ... ... өсуі ... ... өсу ... кері әсер ... яғни бос уақытты
азайтады. Керісінше, төмен және теріс экономикалық өсу қарқыны ... ... ... тұтынуды қанағаттандырумен қатар жүруі мүмкін. Сондықтан
да көп экономистердің ойы бойынша өсу аса ... ... ... да, төменболса да (2-3%) экономикалық өсудің тұрақты қарқыны
болу керек.
Экономикалық өсу өндіріс ... мен ... ... ... ... және құлдыратуға қарсы тұрады. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... және экономиканың
циклдық ауытқуын жоя алмағанын өзінде, оны төмендетуге бағытталады. Сондай-
ақ, дамудың ... ... ... үздіксіз және барынша
жоғарғы экономиаклық өрлеуді қамтамасыз ... ... ... ... мен ... ... талдау, жеткілікті ұзақ кезеңді қамтыған жағдайда
ғана нәтижелі болуы мүмкін. Өсу факторлары – экономикалық өсудің түпкілікті
элементтері. ... ... ... өсу ... ... ... тұрғындар;
2. капитал салу (инвестициялар)
3.инновациялар
4.сырқы айырбас
Экономикалық өсуге әсер ... ... ... және ... болып
бөлінеді. Тікелей фактор ... ... ... ... ... ... осы ... іске асу мүмкіншілігіне әсер
етеді. Тікелей факторлардың құрамына ... ... пен ... динамикасын
тікелей анықтайтын бес негізгі фактор кіреді:
1. еңбек ресурсының сапасын және санын арттыру;
2. негізгі капитал құрамын сапалы жақсарту және ... ... ... ... мен технологияны жетілдіру;
4. шаруашылық айналымға тартылатын табиғи ресурстардың санын ... ... ... ... қабілеттерді өсіру.
Аталмыш суретке көз жүгіртсек Қазақстан ... ... көре ... ... Қазақстан ең алдымен, экономикалық өсімді таңдап
отырғандығы анық байқалады. Алайда соңғы кездері бұл саясаттың өзгеріп ... ... ... ... ... және ... ... қатысты
өсудің
тікелей факторлары екі негізгі топқа бөлінеді: экстенсивті және интенсивті
(2-сурет)
Экстенсивті және интенсивті экономикалық өсу типтері ... ... ... Өсу ... ҒТП ... енгізу негізінде
сапалы жетілдіру өндіріс құрал-жабдықтарына немесе жұмыс ... ... ... ... сондықтан нақты экономикалық өсуге талдау жасау кезінде
басымырақ ... ... ... өсу қарқыны деп бөлінеді. Қазіргі
уақытта экономикалық өсуді наұты ЖҰӨ ... үліс ... ... ... біріне жатқызады. Егерде нақты ЖҰӨ өсудің ... ... ... үлес ... жоғары болса, онда экономикада интенсивті өсу
типі басым және керісінше.
Экономикалық өсуді реттеудегі мемелекеттің ... бес ... ... ... шеше ... мәселлерді шешеді: қоғамдық игіліктер
өндірісі, іргелі ғылыми зерттеулерді қолдау. ... ... ... ... ... ... ... яғни бюджет мен ақша айналымына мемелекет
бақылау жасайды. Мемлекет төлем қабілеті бар сұранысты қамтамасыз ету үшін
рыноктық тепе-теңдікті ... ... ... ... ... ... жаңа сапасы өндірісті құрылымдық ... ... ҒТП ... ... ... тәуекелін төмендету, экономиканың
жаңа секторын игерудегі ... ... ... салаларды қолдау,
импортты алмастырушы өндірісті қолдау және т.б.
4. Инвестициялық сұраныс пен ... ... ... ... ... ... тұтынудан өндірістік тұтынуға ауысуы ауысуы.
5. Салық саясаты.
Мемлекет жиынтық сұраныс пен ... ... ... ... ... ... үшін қолайлы инвестициялық климаттың
қалыптасуына ... ... ... модельдері
Эконикалық өсу қзінің қоғамды дамыту мен ... ... ... ... ... үшжүзжылдықтың ғалымдарымен зерттелуде.
Классикалық мектептің негізін салушы А. Смит «Халықтар ... мен ... ... ... ... XVIIIғ. соңында-ақ,
экономикалық өсудің негізгі факторларын атаған болатын: еңбек ... ... ... және ... прогресс.
XXIғ. басында осы мектептің келесі көрнекті өкілі ... ... ... ... ... ... ... ұсынды оның мәні
кемімелі қайтарым ... ... Д. ... ... қосымша
инвестиция салымының өсуі жерден алатын экономикалық өсудің кідірісін
туғызады» - ... ... ... ... оның ... ... атап
өтуге болады:
1. Неоклассикалық модель, яғни еркін рыноктық қатынасты, ... ... ... және ... модельдер-сұранысты ынталындыра отырып
экономиканы реттейді.
3. Институционалдық модель-дамып келе ... ... ... және ... ... ... институционалдық
өзгерістеріне көңіл бөледі.
Неоклассикалық бағыт төмендегілерге негізделген:
а) өндірістің әрбір фаторы өндірілетін ... ... ... қамтамасыз
етеді;
б) өнім құны шекті факторлармен жасалады
в) экономика еркін бәсеке ... ... ... ... ... келтіру үшін қажетті алғы шарттарға ие.
Табыстың күтілетін өнімі, Y
G1
G2
G3
Акселератор әсері
E F
C D
A ... ... ... ... ... ... ... қолдаушылар экономикалық өсудің неокейнстік жүйесіне
қарсы өздерінің жаңғырту тұжырымдамасын жасауға ұмтылды. Кейнстік бағытты
жақтаушылар теориясында өсу ... алғы ... әсер ... тек тек ... көрсеткіштердің
өзгерісі деп дәлелденген. Ол ең алдымен сапалық емес сандық құбылыс ретінде
қарастырылады. ... өсу ... ... ... ... мен ... ара қатынасы, бірақ неоклассиктер капиталдың
қорлануы мен халықтың өсуінің арасындағы ... ... ... ... ... және неокейнстік модельдердің ... ... олар ... ... ... ... ... өзгешелігі сапалық теориялық негіздерге
сүйенеді.
1.2 Экономикалық – экологиялық саясат және оның қазіргі таңдағы маңызы
Қазіргі ... ... ... ... ... ... сарқа
пайдаланып келді. Соңғы кездері әлемде болып жатқан оқиғалар адам баласының
ойланып, ой санасына табиғат ... ... ... ... ... үшін ... екенін сезіне бастады. Көптеген әлемде болып
жатқан соңғы онжылдықта өткен ... мен ... ... осының
дәлелі болса керек. Қазақстан Республикасы 1991 жылы тәуелсіздік туын
желбіреткен күннен ... ... ... ... ... ... кезде ол проблемаларды ... көп ... ... Қоршаған ортаны ... ... ... болатын. Бірақ ең бастысы біз ядролық ... ... ... ... ... кезде халықаралық көптеген хаттамаларға
қосылдық.
Біздің өзіндік экономикалық-экологиялық саясатымыз қалыптаса ... кез ... ... үшін ... ... ... толық дәлелденіп
отыр. Жалпылама алғанда мемлекет үшін бұл сала ... ... ... ... қарасақ, кедей елдер экономикалық экологиялық ... ... ... себептері болса керек. Өйткені, бұл мемлекеттердің ... ... да жоқ. ... ... өсу ... деңгей болып
есептелетін аталмыш елдердің халқы өте ... ... Олар үшін ең ... ... ... ... ... қауымдастық алдында қазір
экономикалық-экологиялық саясатты жүргізудің маңызы зор.
Бұл мәселелерге тоқталғанда әлемдік интеграцияның маңызын атап ... ... ... капиталистік мемлекеттер кедей елдерге қаржы жағынан
көмек көрсетуі керек секілді. Менің ойымша, қазір ... ... ... ... ... ... ... жүргізуі
болашақта өз жемісін беретіні айқын.
1.3 Табиғатты пайдалану экономикасының негізгі идеясы. оның ... ... ... ... ... ... ... көкейкесті
проблемалардың туындауына себеп болып отыр. Жердің шөлге айналуы, орманның
құрып кетуі, табиғи қордың ... озон ... ... ... әсері(парник), тұзды жауын, ауыз судың тапшылығы, мұхиттардың
ластануы, өсімдік пен жануарлар түрлерінің ... және ... ... Жоғарыда айтылған осы проблемалар қайткенде де ... ... ... ... алғанда табиғат экологиялық проблемаларды білмейді. Егерде, олар
кейбір организм ... ... ... ... эволюциялық баяу
жолымен, біршама уақыт аралығында біп ... ... ... ауысуымен
табиғатта білінбестен өте береді. Оларға қарағанда адамдардың ... жер ... бар ... ... проблемаларына айналып
отыр.
1. Табиғат пен қоршаған ортаға адамның ХХ ғасырдағы антропогендік
әсер етуінің шамасы үлкен ... ... ... ... ... ... кейбір параметрлер бойынша асып жатыр. Әрине, мұның көріністері әр
түрлі:
Бұзылмаған жер көлемінің күрт азайып ... ... ... ... азаюы, биосфераның сандық және сапалық жағынан кедейленуі;
Тұщы су, ... ... ... және ... ... ... «мұрша» бермей бәрін алып, тұтынып жатыр;
ХХғ. орны толмайтынминералдық және отындық қорлардың тез азайып, сарқылуға
жақындауы өз ... қиын ... ... ... ... заттар мен материалдар табиғат айналымында еш пайдаға аспайтын
шаруашылықтағы қалдықтар ортаны ластайды, ... ... ... адам
денсаулығына қауіп төндіреді;
Ортаны реттеп тұратын биосфераның ... ... ... ... ... алып келеді;
Жердің геологиялық тарихына өсімдік жабындысының құрғақтығында,
құрлықтың ландшафт құрылымында, климат пен атмосфераның химиялық ... ... ... ... тұрған.
Сондай-ақ, адамның табиғатқа жағымсыз әсер етуінің де ұзақ тарихы
бар. Бірақ осылардың ... ... ... ... ... ... ... Бұл ғаламдық экологиялық дағдарыстың есіктен
«сығалауы» деген сөз.
2. Өсіп отырған антропогендік ... ... ... ... қауіпті өзгерістермен жауап беруде:
Ортаны химиялық және радияциялық ластануының ... ... ... жаңа ... ... пайда болуына әкеліп отыр. Олардың
бейімделуі мен тұрақтылығы өте ... ал кей ... ... ... де ие;
Микроорганизмдердің, өсімдіктердің немесе жануарлардың жеке ... ... әсер ... олардың табиғи бірлестіктен жойылуы көптеген
түрлерді жанап өтетін, экожүйелердің тұрақтылығын бұзып және ... ... ... ... ... еш ... ... реакцияларға жол
ашады;
Ландшафттардың антропогендік тұрғыдағы қайта құрылуы мен ортаның ластануы
экологиялық апаттар мен ... ... ... қауіп қатері
жоғары зоналардың пайда болуына әкелетін бақылауға еш келмейтін салалары да
жоқ емес. Табиғат жауаптарының адам ... ... ... ... Адам өзінің консервативті биологиялық мәнінің және ... ... өсе ... ... арасындағы қайшылықтарыдың торында шырмаланған
күн кешуде.
Өздері ойлап ... ... ... өмір сүру үшін ... ... ... табиғи сұрыптау мен түр аралық
бәселекестіктің қысымынан үлкен дәрежеде құтылып ... Ол ... ... ... есе ... ... ... қанағаттандыру үшін
қуат (энергия) көздерін пайдалану көлемін ондаған есеге арттырады.
Адам санының өсуі ... ... ... артуымен байланысты емес.
Керісінше, тұқым қуалайтын аурулардың ... ... ... ... егде ... созылмалы аурулары да кең етек алып ... ... ... денсаулықтың проблемаларына көп ұқсап келеді.
Адамзат ХХғ. өзінің тұтынуы ... ... ... отыр. Экономика
екінші қажеттіліктің үлкен санына жабысуының арқасында тұр. Осылардың ... ... ... мен ... ... техногенді салмақ
түсіреді.
Адамзаттың экологиялық проблемалары әлеуметтік және экономикалық
проблемалармен өте ... ... ... ... ... ... ... мен геосаяси сілкіністердің тікелей ... ... Осы ... ... тек қана экологиялық себептерге
ғана емес, сонымен қатар экономика мен қоғамдық ... ... ... Қазіргі таңдағы экология оларды кешенді ... ... ... ... ғылыми негіздерін еңгізуде.
Ғылым ретінде қазіргі таңдағы экологияның ... ... ... ... ... платформаға өзара қатынасын барлық қырынан
көрсетіп, осы мәліметтерді бір жүйеге келтіріп, біріктіру керек.
Қазіргі кездегі ғаламшардың ... ... ... ... жаңа ... мен ... жасау үшін ... ... ... ... ... дұрыс ұйымдастыра
білу қажет. Осы күнгі экологияның жалпы міндеттерін ғылыми ... ... ... ... ... ... болады:
Ғаламшар табиғатты жағдайының және оның ... ... ... ластануы мен адамзат әрекетінен ... ... ... ... ... антропогендік қысымға қатынасы
бойынша биосфераның шыдамдылықты шамасын анықтау;
Биосферасы ең маңызды өнім ... ... ... ... ... ... ... қатар қоршаған ортаның аймақтық және ... ... және ... ... ... дамуының әр түрлі
елдерінің түрлі сценарийі негізінде болжауын жасау;
Табиғатты күштеп бағындыру идеологиясынан алшақтау, ... ... жаңа ... ... ... ... ... байланысты
білімді, саясатты, техниканы, өндірісті, экономиканы экологияландыруға
бағытталған шаралар;
Оңтайландыру критерийлерін орындау – ... ... пен ... ... мен ... ... ... дамуының экологияға
қарай бет түзеуі (бағдары)
Адамзат қоғамның ... ... ... мен ... ... ... ... сәйкес шаруашылық қызметінің
сипаты мен көлемін қалыптастыру ғаламдық ... ... ... ... ... рөл ... ... алып
қарастырсақ. Мұнайдың шыжығы
Жерінен табылған көмірсутегінің мол қоры сол елдің күрт дамуына негіз
қалағанымен, егер осы мүмкіндік өз ... ... ... ... ... ақыр ... бақ орнына сорға айналуы да ғажап емес екендігін
бірқатар елдердің тәжірибесі ... ... ... ең ... ... ... бола ... Бұл құрлықта жер шарындағы мұнайдың барланған
қорының 7,2 пайызы сақталынып отырғанымен, одан ... ... ... ... ... ғасырдың алпысыншы жылдарынан бастап қолдарына
жаппай тие бастаған тәуелсіздіктің ... ... ... ... ме (бұл ... ... халықтарының білім деңгейі
төмен екені белгілі), жоқ әлде заман ағымына сәйкес ... ... ... ... ма ... сарапшылар қара құрлықтың дамуына осында етек алып
кеткен ... ... пен ... ... кері әсер етіп ... әлде сол тәуелсіздік қолдарына тым кештеу келіп тиді ме (Африка
елдеріне жаппай тәуелсіздік ... ... ... ... ... таусыла бастауымен байланыстыратындар да бар), әйтеуір Африканың
көп халқы кедейлік пен кикілжің шырмауынан шыға алмай-ақ қойды.
Мамандардың пікіріне қарағанда, көмірсутегі шикізатын ... ... ... көп ... сол ел ... ... ... болып
келеді. Өйткені, жер қойнауынан табылған мұнайдың мол қоры осы саланың
шикізаттық бағытының жеделдетіле ... ... ... да ... ... ... тең ... дамуын бұзады. Осыдан барып
көмірсутегі шикізатына тікелей қатысы жоқ ... ... шеге ... ... бойынша еңбек ететін адамдардың алып отырған жалақыларында үлкен
айырмашылықтар ... ... ... ... ... ... ... жатқан үлкен байлық көзіне екінші бір сала адамдарының, ... ... қол ... ... ... тиіс. Мұны қалай жүзеге
асыруға болады?
Екіншіден, жерінен табылған мол ... ... ... ... ... ... жетектеп, сапалық тұрғыдан дамуына кері әсер етуі де ғажап
емес. ... араб ... ... ... ... отырғанымен
бәсекеге қабілеттілік көрсеткіштері жөнінен Оңтүстік Шығыс Азия елдерінен
көп төмен жатыр. Мұндай ... ... де ... ... да ... ... да сын ... салып, экономиканы да талап дәрежесінде
дамытудың қандай жолдары бар. Үкімет ... ... ... ... ... ... ... соған сай әрекет жасауы тиіс.
Шетелдік сарапшылардың деректеріне қарағанда, бірқатар елдердің ... ... дер ... ... ... ... ... екен. Мәселен, әлемдік барланған мұнай қорының 6,3
пайызына иелік еткен Венесуэла елі өз ... ... ... ... ... 40 жыл бойы ұға ... келген. Ал Бразилия
экономикасы, серпінділік стратегиясы дер ... ... 4 ... ... да ... бере ... ... күйін кешкен.
Өткен жылдың жазында Астанаға келіп, мұнай-газ секторына тәуелділікті
төмендету жөніндегі ... ... ... ... профессорлары Рикардо Хаусманн мен ... ... ... ... ... Осы бас қосуда
голланд дерті жайлы жиі-жиі сөз болды. Жаңағы шетелдік білікті мамандардың
айтысына ... оның ... ... ... ... ... көмірсутегі қорларын шикізат күйінде өндіріп, сыртқы рыноктарға ... ... ел ... көп қаржы ене бастайды. Міне, осы кезде ол қаржыны
ел игілігіне жарататындай етіп, жұмсау тетіктерін әзірлеп, іске қосу ... ... ... ... және ... қаржы секторы секілді сырттан
келіп жатқан валютаға қатысы бар ... ғана ... ... ... даму теңгермешілдігі бұзылады. Ел ішіне шетелдік азық-түлік,
киім-кешек, ... және ... ... ... ... ... етек ... бұл құбылыс осы өнімдерді беретін ішкі салаларды,
атап айтқанда ауыл шаруашылығы мен ... ... ... ... шет ... ... ... бірдей импортай алмайсың. Мәселен,
тұрғын үйлер, мейрамханалар мен қонақ үйлер, құрылыс пен ... ... ... ... емес. Халықаралық бәсекеден тыс тұрған осындай
салалар жақсы дамығанымен ... өзі ... ... ... ... ықпал ете алмайтындығы түсінікті.
Екінші жақтан алғанда, көмірсутегі шикізатын сатудан түсіп жатқан мол ақша,
халыққа да ... ... ... ... ... ... ... беру
жөнінде әлеуметтік талаптар қойылып, қоғамдық қысым жасалынатын ... ... ... қанағаттандыру нәтижесінде ішкі рыноктағы
қаржының көбеюі инфляцияның күшеюіне дем ... Оны ... ... ... бас ауруына айналады.
Сөйтіп, экономика дегеніміздің өзі тірі биологиялық организм ... ... ... ... ... ... шикізат секторының ықпалымен
дамуға бет алған елдерде Үкіметтің ... де ... ... ... ... ... бірінші кезекте өзінің реттеушілік қызметін
орнымен ... бір ... ... ... бір салаға залалын емес,
пайдасын тигізетіндей алғышарттарды қалыптастырып отыру талап етіледі. Олай
болмаған жағдайда ... ... ... денесінің бір мүшесі өсуін
ерте тоқтатқан ... ... ... ... ... ... ... Халық
үшін мұның ең үлкен зардабы негізгі күнкөріс көзіне айналып кеткен жаңағы
көмірсутегі ... ... ... бастағанда басталатын көрінеді.
“Қарғыс атқыр, шикізат қасіреті” деген сөздің өзі ... ... ... болса керек.
Демек ұқсатып пайдалана білмесе, әлдебір уақыттарда таусылуға
негізделген ... ... ... бір ... алғанда – алдамшы
байлық. Ал мұның ең ауыр зардаптарын ... ... ғана ... етіп,
сонымен жан сақтап келген елдер көбірек тартып ... ... ... ... шылауынан ертерек шығуға қам жасай отырып, халықты
өзінің білімі, ... ... ... өмір ... ... ... жолдарын күні бұрын қарастыруы керек.
Бір жақсысы, Қазақстан ... ... ... тәжірибесін жан-жақты
зерттеу нәтижесінде оларда орын алған ... мен ... ... көре ... ... ... ... алу шараларын ерте бастан қолға
алды. Экономикада әртараптандыру бағытының ұсталуы, ... ... ... ... ... ... ... екінші қанаты
секілді үлкен сала ауыл шаруашылығының әлсіреуіне жол ... ... ... ... ... мәселесінің шешім табуы, мемлекеттік
қаржылардың жұмсалуы мен игерілуіне деген бақылау мен ... ... ... бойынша кластерлік дамуға басымдықтар берілуі елімізде
голланд дертінен сақтануға ... ... ... түскендігін білдірсе
керек.
2.1 Қазіргі кездегі экологиялық мәселелер және ... ... де біз әлем ... ... көз ... ... әр ... қатар дамыған мемлекеттердің ең басты ұстанған позициясы пайда табу
болатын. Капитализмнің дами түсуі бұл жағдайда ... ... ... ... ... ластап, табиғат ресурстарын сарқа пайдаланды.
Экономика мен даму жолында табиғат құрбандыққа ... ... ... асығыс қабылданды. Ядролық технологиялардың дами түсуі бар
проблеманы одан әрі ... ... ... ... ... одан шығатын
көмірқышқыл газдарының шамандан тыс артық бөлінуі, озон ... ... ... ... алып ... ... ... қалдықтар табиғаттың мүде өзгеріп кетуіне аз ғана қалдырды.
Ендігін таңда табиғат ... ... ал әлем ... санының артуы
халықаралық жанжалдарға алып ... ... ... ... ... ... орын алып ... экологиялық проблемалардың
негізілері:
1. Бүкіләлемдік жылыну;
2. Бүкіләлемдік су тасуы;
3. Бүкіләлемдік ... ... ... ... бұдан басқа проблемалар да жеткілікті. Бірақ та негізгілерімен
аталмыш проблемалар есептелініп шешілуге тиіс болып табылады.
Қазіргі таңда әлем мелекеттері экологияға қатты ... бөлу ... бұл ... ... рөл ... кеткендігін айту керек. Табиғат
ресурстарының шектелуі және адамзаттың қажеттіліктерінің ... ... ... ... ... Бұл тарапта ЕуроОдақ пен
Жапонияның жетістіктерін айтуға болады. Негізінен Киото хаттамасының
мұндағы рөлін екерше айту керек және оағн ... ... ... деп
есептеймін. Неге десеңіз, бұл әлемдегі экологиялық проблеманы шешудегі
тұңғыш құжат болып табылады. Оған ... ... тек ... ... қабылданып келді. Сондықтан Киото хаттамасын жеке алып
қарастырып көрсек,
1997 жылдың желтоқсан айында әлем ... ... ... газдарының шығарындылары ғаламдық жылынуға әкелетінініне бақылау
жасау жөніндегі тарихи келісімді жалғастырады. Оның ... ... ... ... өз ... 2000 жылға дейін атмосфераға шығарылатын
жылыжай газдарының көлемін 1990 жылдың ... ... ... ... елдердің мәлімдемесі болды. Осы келісімнің экологиялық
және экономикалық негізі берік болуы үшін басты 3 ... ... үшін ... ... ... көрсеткіштерін және
мерзімін шынайы белгілеу;
«Міндетті сызбалар мен ... ... ... 2 ... ... ... механизмін қолдану. Атап айтқанда, шығарынды
газдарға салынатын салық;
Дамушы ... бұл ... ... қатысуына қол жеткізу;
Қатысушы – мемлекеттер бұл шараға 2008-2012 жылдарға айтарлықтай
көрсеткіштерге қол ... ... ... ол ... ... ... ... енгізуге молынан мүмкіндік береді және оның
салдарынан компания мен оның қызметкерлері үшін ... ... ... ... ... ... жылыжай газдары шығарындысының
ауқымы, (1990-1995) 6-дан 8 пайызға дейін базалық ... ... ... бір ... түрінен шығарындыларды қысқартуды есепке алуға
мүмкіндік беретін ұсыныс енгізіледі. ... ағаш ... ... қос ... ... ... ... сіңіргіштер» құру.
Климаттың өзгеру проблемаларын шешуге экономикалық әдістерді ... ағаш ... ... ... ... орындау келесіде айтылады.
Киото хаттамасында нарықтық тәсілдеменің негізі элементі белгіленді –
компаниялар мен елдер енді бір ... ... ... ... алуға және сатуға мүмкіндіктері бар. Соған қарай ... да ... бар ... ... табылады. Квотаны сату мен сатып алуды есепке алу
банк жүйесіндегі ақшалай қаражаттың ... ... ... келеді. Банк
өзінің артық ақшасын басқа банкке ... ... ... ... ... банк өзінің қалауынша жаратады.
Банк ішіндегі ... ... ... ... ... ... қалады.
Ал енді, жылыжай газдарының шығарындысына квотаның сатылуы мен стаып
алуының мысалын қарастырайық. Үш елді алайық: А,В және ... ... ... ... ... ... ... 200
млн. тоннаға сәйкес болады.
| |Шығарынды ... ... сату ... ... |Рұқсат |
| ... ... |алу ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... елі |150 |20 |10 |140 ... елі |100 |- |30 |130 ... елі |200 |20 |- |180 |
| |450 |40 |40 |450 ... ... 2-ші ... ... ... елі ... ... 20 млн.т жылыжай газын сатуды шешті,
соңынан өзге ... ... ... ... ... ... ... шамасы А елі үшін ... ... ... ... және С ... үшін рұқсат етілген шығарынды осылай есептелді.
Сонымен, ... ... ... ... үш елге ... жоқ. Бірақ, алғашқы шығарындылары бұл ... ... ... ... ... экономикалық тиімділіктен,
әрбір жақтардың квота саудасына қатысуымен болып отыр. Оның үстіне ... «Осы ... ... зардап шеге ме?» деген сұраққа жауап
береді. Квотамен жүргізілген сауда ... ... ... ... ... береді. Бұрындары белгіленген шектеулердің негізін шайқалтпай,
қоғам шектеуді орындауды ұтымды ... ... ... ... ... ... ... шығарындымен сауда
Таза дамудың механизмі
Есепке алынған квотамен бірлескен жобалар
«Көпіршік»
2.2 Қазақстан Республикасының экономикалық-экологиялық саясаты, оның жүзеге
асырылу поцессі
Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алып, ... ... ... ел ... экологиялық проблемалар маңыздылығы емес, экономикалық
және әлеуметтік проблемалар тұры. Әрине, ... ең ... ... ... ... ... экономика, содан кейін саясат» тұжырымынан
құралды. Алайда, ел экономикасы дамыған ... ел ... мән ... ... ... ... туралы заң қабылданып, экологияны қорғауға
бағдарламалар қабылданды. Қазақстан Республикасының тарихи қалыптасуына
байланысты ... ел ... ... ... бар ... ... жыл біздің ел үшін қайғылы жылдар қатарына енді. Неге десеңіз,
«Семей» сынақ алаңында тұңғыш рет ядролық сынақ ... ... ... ... Егемендік алғанша бұл сынақтар тоқтатылмады. Тұрғылықты
халықтың денсаулығы ... ... өлі ... ... ... ... ... тәрізді әртүрлі жағдайлар орын алды.
«Семей-Невада» қозалысының ... ... ... ... шешімін
тауып, 1989 жылы Н. Назарбаевтың Жарлығымен Семей полигоны жабылып,
халықтың ... тап ... ... бірі ... ... бұл ... ... дейін өз маңыздылығын жойған жоқ. Сол себепті мемлекеттің ... ... ... ... және ... ... ... Сонымен қатар халықаралық ұйымдар тарапынан да қолдаулар
мен көмектер әрдайым көрсетіліп келеді. Алайда, мәселе әлі де өз ... ... Бұл ... әлі де ... ... жүргізбей
отырғандығын анық көруге болады.
Қазақ жеріндегі тағы өкінішпен еске алатын проблемалардың бірі – ... ... ... деп ... ... де ... 60-жылдары тартылуы
басталған теңіз қазіргі кездері мүлде нашар бейнеде. Күріш пен ... ... ... ... ... мен Амударияның өзен суларының
азаюынан басталған проблема қазір әлемдік ... ... ... Бұл жерде
экономикалық себебін айтпаса да түсінікті. Экономиканы дұрыс ... ... Арал ... ... анық ... ... Негізінен,
Үкіметтің бұл мәселедегі жетістіктерін жасырыуға да болмайды. Әрине, соңғы
жылдары оң шешімге ұтылған Аралдың шекарасы кеңейе түсті. Аралдың ... ... ... ... ... ... болса керек. Көкарал
су қомасының салынуы ... ... ... ... су ... ... ... септігін тигізеді деп отыр. Мемлекеттің бұл тараптағы
саясатты өз ... ... келе ... деп ... ... ... бар.
Тәуелсіздік алғалы бері пайда болған экологиялық мәселелердің бірі –
Каспий теңізі. ... ... ... мен ... ... ... отырған мәселе мемлекеттегі өзектілерінің ... ... ... ... ... қуып ... экологияға жөнді мән бермеуі,
жаңа ... ... осы ... пайда болуына алып келді.
Соңғы жылдардағы итбалықтар мен балықтардың ... ... ... ... ... ... ... жиілей түскен. Сонымен қатар, теңіз
жәндіктерінің өмір сүру ортасының қысқара ... ... ... ... ... ... Сондықтан Үкімет жанталаса компанияларға өз
талаптарын қойып, экологиямен санасуды талап етіп отыр. Талапты орындамаған
компаниялармен ... ... ... ... Қарашығанақ кенінде болған
оқиға кезінде көрсете ... ... бұл ... ... ... өте
тереңде жатыр. Әрине оны шешу оңайға түспессі анық. Сондықтан ... ... ... ... осы ... ... табуға апаратын
жол ретінде алуға болады.
Қазақ жерінде әлі де айтылмаған көптеген эколгиялық проблемалар бар.
Олардың ... ... ... ... Қазақстан өзендерін, Алматы қаласын,
Шығыс Қазақстан ... атап ... ... ... ... ... табатыны белгісіз. Алайда, оны шешуге бағытталған дұрыс позициялы
жол қалыптастыра бастаған елдің бұл ... ... ... ... экономиканы экологияландыру қажет. Осы мәселені шешуде ... ... ... ... тұжырымдамасына кеңірек тоқталсақ,
Қазақстан Республикасының 2007 – 2024 жылдарға арналған орнықты дамуға
арналған тұжырымдамасы
Қазақстан ... ... ... 14 қарашадағы №216
ЖАРЛЫҒЫ
Қазақстан Республикасының 2007-2024 жылдарға арналған орнықты дамуға ... ... 2030 ... ... Даму ... іске ... ҚАУЛЫ ЕТЕМІН:
Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасының 2007-2024 ... ... ... көшу ... (бұдан әрі тұжырымдама)
мақұлдансын.
Қазақстан Республикасының Үкіметі:
үш ай ... ... ... жылдарға арналған кезең
кезеңімен іске асырылуы жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлеп, бекітсін.
жыл сайын 10 ... ... ... ... ... ... іске асыру барысы туралы ақпарат ұсынсын.
3. ... ... ... ... өз ... ... ... алсын.
4. Осы Жарлықтың орындалуын ... ... ... ... Осы ... қол ... ... бастап қолданысқа енгізіледі.
Қазақстан ... ... ... ... ... пайдалану тиімділігін арттыру.
Қазақстанның орнықты дамуын қамтамасыз ету;
Шикізат секторының үлесін біртіндеп ... ... ... қайта құру;
Ғылымды және инновацияларды ынталандыру негізінде шетелдік өзіне ұқсартатын
асып түсетін «технологиялық озуды» дамыту;
Қазіргі заманғы ауыл ... ... ... ... және ... ... есептерді жүргізу жолымен
табиғатты ұқыпсыз пайдаланудан болатын ұлттық байлықтың ысырабын есепке
алу;
Жер, су, ... ... және өзге де ... ... әдістерін қоса алғанда, табиғат пайдалануға деген осы заманғы
ғылыми ... ... ... шығындарды еңсеру саласындағы арнайы ... ... ... іске ... барысында отандық
экономиканың энергеиялық тиімділігін арттыру;
Ел экономикасын технологиялық ... ... және ... мен ... ... тиім ... ... құрылымындағы табиғи ресурстарды пайдаланатын кәсіпорындар
лесін қысқарту, ғылымды қажет ... ... ... жоғарғы
технологиялық өндірістерді дамыту;
Алынған пайдалы қазбаларды және өндірілген биологиялық ... ... ... ... ... ... ... бағалы материалдарды
қалпына келтіру;
Табиғи ресурстарды заңсыз пайдаланудың қандай да түрін болдырмау және жолын
кесу, қаскерлік және ... ... ... мен ... ... ... ... келтірілетін көздерді және қайталама шикізатты пайдалануды қоса
алғанда, экологиялық тиімді энергия ... ... ... ... оның ішінде энергия ресурстарын ... тиім ... ... ... жаңа ... енгізуді қарастырады)
Қазақстан индустриясы дамытудың перспективалық міндеті ... ... ... аз ... ... бұзу ... ... мән бере отырып, өндірістік ... ... ... ... ... қайта жаңарту болып табылады.
Жаңартылатын ресурстарды және балама энергия көздерін тиімді және
ұтымды ... су, ... ... ... ... және мал ... мен ... энергияларды пайдаланудың неғұрлым қазіргі
заманғы технологияларды ... ... ... дамуға көшуін
белгіленген өлшемдері бағалау (2005-2024)
|№ |Интегралды |2005ж. |2009ж. |2012ж. |2018ж. |2024ж. |
| ... | | | | | |
|1 ... саны |15,05 |15,66 |16,13 |17,13 |18,18 |
| |млн. адам | | | | | |
|2 ... сүрудің |65,91 |67,87 |70,13 |70,99 |73,14 |
| ... ... | | | | | |
| |жыл | | | | | |
|3 ... ... |0,66 |0,68 |0,69 |0,70 |0,73 |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | | |
|4 ... ... |11,47 |10,00 |9,3 |8,5 |7,5 |
| ... өмір сүру | | | | | |
| ... ер | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... сүру | | | | | |
| ... асуы, | | | | | |
| |жыл | | | | | |
|5 ... |94.85 |130,45 |154,86 |264,86 |468,38 |
| ... | | | | | |
| ... ГВт | | | | | |
|6 ... |29,40 |43,05 |47,30 |113,10 |248,24 |
| ... | | | | | |
| ... ГВт | | | | | |
|7 ... ... |65,45 |87,40 |97,56 |151,77 |220,14 |
| |ГВт | | | | | |
|8 ... |0,31 |0,33 |0,37 |0,43 |0,53 |
| ... | | | | | |
| ... РПТ | | | | | |
|9 ... ... |0,91 |0,95 |0,99 |0,93 |0,95 |
| ... сапасы | | | | | ... ... ... |1,95 |2,95 |3,55 |6,6 |13,65 |
| ... | | | | | ... ... ... КВт/ |1,17 |1,78 |2,43 |4,35 |9,49 |
| ... | | | | | ... ... |63 |68 |73 |75 |88 |
| ... инденксі, | | | | | |
| ... | | | | | ... ... ... міндеттерін шешуде ... ... ... тиімділігін арттыру
Нарықтық реформаларды тереңдету, ұлттық және аймақтық ... ... және ... даму мен қоршаған ортаны қорғауды
қамтамасыз ету мақсатымен, сондай ақ ... ... ... ... ... пайдалану үшін экономикалық иеханизмдерді пайдалану аса
маңызды болып табылады, биологиялық әр ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау және халықтың эеологиялық
жағынан денсаулығын ... ету. Іс ... ... ... негізінде олардың тиімділігі мен үйлесімділігін арттыру бойынша
шаралар қолданып, сондай ақ ... ... ... ... ... ... бағалаулардың және экономикалық құралдарды өткізудің
әлемдік тәжірибесінің негізінде олар табиғатты ... ... ... ... ... ... Елде кең ... белгілі экономикалық
механизмдердің анық біа ...... мен ... ... ... рұқсат беру мен квоталар, қайтарымды кепіл ... ... ... ... үшін ... мен өтемдер,
келтірген экологиялық зиянның қтемақысын төлеу, экологиялық сақтандыру мен
т.б. қолданылады. Оның ... ... ... белгілі
мүмкіндіктері қолданыста бар. ... ... ... ... ... ... мен ... ортаны қорғау үшін берілетін (төлеусіз ... ... ... ... ... ... талапқа сай емес қнімдерге
төлемдер, экологиялық қорлар құру жатады.
Қоршаған ортанығ ластануы көп ... ... ... ... ... ластауы нәтижесінде өндірілуі мүмкін болмайтын өнімді
қайта өндіру(қалпына келтіру) үшін қажеттіліктердің өсуіне әкеледі.
Ластануға байланысты жоғалған ... ... ... бойынша
шараларды іске асыру шығынның ... жөн. Оның ... ... ... ... ... ... көндіруімен қажетті
дәрежеде оның төмендетілуінен көрінеді.
Табиғатты ұтымды ... ... ... ... ... бірі – табиғи ресурстарды ұдайы өндірудің қаржыландырылуын
қамтамасыз ету болып табылады.
Табиғатты ақылы ... ... ... ... ... ... үшін ... қосымша мүмкіндіктерін тиісті
экономикалық механизмдер есебінен құруды пайдалау қажет. ... ... ... ... ... ... салу ... жатады. Оның ішінде
буып түйетіндердің кейбір түрлері, тығайтқыштар т.б. Өнімдерді қайта өңдеу
мен ... ... ... ... ... ... жұмыстарын іске асыру үшін жаңандан экономикалық ... ... ... Оның ... – табиғатты пайдаланудың және оны
меңгерудің экономикалық мүлдем жаңа ... ... ... ол жүйе ... ... ... экологияға зиян келтірмей, қоршаған ортаны
бүлдіру ... осы ... сай ... ... кезеңмен ауысу. Осы
механизмді іске асырудың шеңберінде негізгі принципі – ... ... ... ... ресурстарымен қамтамасыз етілуі ұзақ уақыт
табиғи заңдылыққа тәуелділік ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметтің ұқыпсыздығы, немқұрайдылық
бізге өте қымбатқа түсуде. Ең ... - ... және ... ... аса зор ... қоршаған орта ластануда. Менің
ойымша, негізінен мына ... ... ... ... мен ... оның ... байлықты өзге
категориялармен тең ... ... ... санында қайта
жаңғырылытылатындарды қосу.
Экологиялық шектеулер мен төлем жүйесін кеңейюімен баласталған ... ... және ... ... мен өндіріс экономикасын
бағындыру.
Табиғатты қорғаудың функциясын тікелей өндіріс экономикасына ... ... ... ... ... ... стратегиясына
көшуі.
Біздің экономикамыз ресурстарды тұтынға (пайдалануға) бейімделгендігі
белгілі. Әрине, оны пайдалаудың өсе түсуі ... ... өсу ... ... ... ... көрсеткендей, қай мелекет табиғи
ресурстарды аз пайдаланса, сонда ұлттық табыстың өсуі ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімін анықтайтын тұтастай
өажеттілік емес, ұсыныстың жиынтығы.
2. Таза дамудың механизмі. (Clean Development Mechanism)
Бұл механизмнің дамуы мақсаты ... ... ... ... мен ... ... ... жалғастыратын көпір тұрғызу(экономикалық
ынталандыру арқылы). Өнеркәсібі дамыған елдердегң компаниялар ... ... ... ... ... экологиялық жағынан
қауыпсіз, жоғары технологиялы электр ... ... бұл екі ... да
тиімді болар еді.
Жоғарыдағы компаниялар шығарынды ... ... ... ... ... аз ... ... еді. Ал, егер дәл осыған ... ... ... ол ... ... еді. ... ... олармен бұл есепке алуды
бөліседі және қоршаған ортаға зиян келтірмей экономикалық өсуге мүмкіндігін
қамтамасыз етеді.
3.1 Экономикадағы экологиялық факторлар
Негізінде жаңа ... ... ... ... ... үшін экономиканы дамытудың экологияландырылған тұжырымдамасын
жасап талар ... ... мен ... саласынығ өзара
қарымқатынасында қоршаған ортамен ... ... ... ... яғни ... бөлу ... тартылған десе де болады. Адамзат
қоғамының ... ... шек жоқ, ал ... ... ететін ресурстар шектеулі. ... ... бұл ... ... ... ... байланысты қалыптасатынын әсте
естен шығармаған жөн. Шектеулі ... мен ... ... экологиялық процестерді оңтайландыруда айқын көрініс
табады.
Экономиканың табиғи ресурстармен қамтамасыз етілуі ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ... ... соңғы
онжылдықта қарыштап дамуына байланысты бұл ... ... ... ... ... 1% төмендесе, өткен жылғы егін шығымдылығы сол
деңгейде ... үшін ... 10% ке ... ... ... ... орманның
өскен жаңа ағаштың сапасы бұрынғы шырышы бұзылмаған орман ағашынан кем
болатыны ... ... ... ... ... ... ұқыпсыздығы, немқұрайдылық бізге өте қымбатқа түсуде. Ең бастысы
- әлеуметтік және экологиялық ... ... аса зор ... орта ластануда.
Бұл проблеманы әлеуметтік экономикалық саланың экологияландыру
жолымен келесі жағдайлардың негізінде ... ... ... мен ... оның ішінде байлықтың өзге
категориялар санында өайта жаңғырылытындарды қосу;
эколгиялық шектеулер мен ... ... ... балансталған табиғатты
пайдалану мен өндіріс экономикасын бағындыру;
табиғатты қорғаудың функйиясын тікелей ... ... ... ... ... негізінде сапалы өсудің стратегиясына
көшуі;
Осы күнге дейін табиғат ... ... ... алуға болады
және оның салдары қандай ... ... ... ... ... ... ... ресурстарды тұтынуға (пайдалануға) бейімделгендігі
ғана белгілі нәрсе. Әрине, оны пайдаланудың өсе түсуі ... ... ... ... ... ... көрсеткендей, қай мемлекет
таби,и ресурстарды аз пайдаланса, сонда ұлттық табыстың өсуі ... ... ... ... ... ресурстарын жасанды
жолдармен алмастыруды енгізудің дәрежелері туралы мәселелер пинципі ... ... ... ... ... тым шектеулі. Ал, адам
баласы үшін ... ... ... жүйе мен ... ... алмастыруға келмейді. Мысалы, отын ресурсының орнына күн немес жел
энергиясын пайдаланатын болса, табиғи ландшафтарды, өсімдік пен ... озон ... және т.б. ... ... ... мүлде мүмкін емес.
Қазіргі заманғы экономикалық теориянығ ең бір қиындығы ... ... ... ... ... ... саяси
экономия тек ғана адам баласынығ ... ... ... ... ... ... рұқсат берді. Шындығында бағалы құн
шығын мен нәтиженің ... ... ... мен ... бірлілігінен көрінеді. Қоршаған орта факторы мен оның қандай
да болсын құрылған формасында әсер етпейтін құн ... жоқ. ... ... ... санына өлшеуші пайдалы ... сай ... ... ... соңғы тауарлар мен қызмет көрсетудің нарыөтық
құны экономикадығы ... ... ... ... ... ... бірлігіне 10 қалдық массасы ... ал ... ... ... Осы қалдықтар ортаны ластап, адамнығ тіршілік
ахуалын нашарлатады және олардың тұрмыс жағдайын төмендетеді. ... ... ... ... ... ал ... тұрмыс халінің
бағасы арта түседі. Біздің қолымыздан келетіні жалғыз нәрсе, ол табиғатты
пайдалануды мемлекет ... ... мен ... ортаның ластануынан,
табиғат ресурстарына тқлем жолымен ғана ... ... ... ... ... ... құрылуы
Экономикадығы құрылымдық оң өзгерістерді жүзеге асыру үшін тиімді
құрылымдық саясат жасалуы қажет.
Бұл жүйе экономикада ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру, ... ... ... ... бойынша өзгерістердің мақсатқа сай
бағыттап жүзеге асырып отырады. ... ... ... әлеуметтік және өзге де проблемаларды шешуде басымдылық
белгілейді. Осы басымдылықты сәйкес ... бір ... ... түрлерінің
дамуын жүзеге асырады.
Мақсатқа сәйкес қайта құрылған халық шаруашылығының құрылымын
түбегейлі ... ... ... ... ... ... ... пирамида түрінде көз алдыңа елестетуге
болады. Ондағы ... ... ... пен ... ... ... қнім
болады. Пирамиданың негізінен алыстаған шамада ол тартыла бастайды, ал
жоғарғы деңгейдегі жалпы ... ... ... үлесі кеми береді. Бұл
дегеніміз Қазақстан экономикасына тән сипаттама.
Өндірістің басты категориясы ... ... ... ... ... кезде өндіріс құралдарының азаюы немесе табиғат
сыйымдылығының азырақ ... ... ... ... ... ... экономикалық пирамида құрылымындағы ... ... деп ... ... Бұл ... ... қазіргі
экономикасыны тән құбылыс.
Пирамиданың негізі – табиғатты пайдаланатын салалар. Бұл жерден ... 4 ... да ... тау кен ... ... энергия
ресурстарын өндіру), ауыл шаруашылығы, орман өнеркәсібі және ... ... ... ... ... рет ... қамтамасыз ететін
салалар кіреді. Ол шикізаттар: байыту фабрикаларындағы өндіріс өнімдері,
түсті металлургия ... ... мен ... ... ағаш ... және т.б. ... - өнеркәсіптік кешенде ауыл
шаруашылығы шмкізатын ... ... ет ... ұн ... ... зауыттары және т.б. жатады.
Одан әрі қарай өңдейтін терең өңдеу пирамиданың 3ші блогында жүреді.
Металлургия ... сым ... ... мен ... ... Агралық
өнеркәсіптік кешенде өнімдердің өте терең өңделуі іске ... ... және ... ... ... жаңа ... ... блокта машина жасайтын күрделі тауарлар өндірісі мен қызмет
көрсету ісі болады.
Көріп отырғанымыздай ... ... ... ... ... ... шикізат пайданылады. Пирамиданығ негізінен
көтерілген ... ... ... ... білікті еңбек, ғылым мен
техниканың жетістіктері, ... ... мен ... шығады.
Жоғарғы блоктың құрылымында ақпараттар шешуші ... ... ... ... ... пирамиданың еғ басында ақпараттар өндірісі тұрады. Атап
айтқанда, кәсіпорында басқару бойынша бағдарламаларды қосқанда ... ... ... қызмет көрсетулер.
Сірә, пирамиданың негізгі оның ұшар басына қарағанда кең ... ... ... ... көрсетеді де, осының әсерінен ... ... ... өндірісімен қызмет көрсету ісі артады. Пирамида
негізінің тарылу процессінде, оның басының ... ... ... ... ... ... ... мен қызмет
көрсетуді қамтамасыз етіп арттырғанда, ... ... ... ... да
кеми бастайды. Халық шаруашылығы экономикасын құрылымдық ... ... ... ... ... ... түріндегісі индустриалды
құрылым деп аталады.
Ең жоғарғы блоктағы экономиканың жоғарғы ... ... мен ... емес ... ... ... деп аталады.
Біздің экономикамыз үшін тұғырының негізі орнықты, ... ... ... ... ... ... соңғы жылдары еліміздің экономикасы
«қиындап» бара жатқан сыңайлы, ал пирамида негізі өсіп барады, нәтижесінде
табиғатқа түскен ... ... ... ... ... ауыр ... ... ахуалға ғана қысым жасамай, тұрақты ... ... де ... тастау қауіпін төндіруде. Бұл табиғатты пайдаланушы
өндіріс саласында үлес ... ... ... ... ... үнемдейтін саладағы ғылым сыйымдылығының үлес салмағы қысқарып
отыр. Тұрақты дамуға көшу алдында ... ... және ... ... құрылымдардың үдемелі және қте тиімді құруға бағытталған
маңызды реформа қол жетпейді ... ... ... ... шығын көрсеткіштерінің үлесі мен соңғы өнімнің есеп бірлігі ... ... ... ... соңғы нәтижеге жету үшін мұнай, газ,
көмірдің үлес ... ... ... тура келеді. Әрине, бұл орны
толмайтын табиғат байлықтарының сөзсіз сақылуына алып келеді.
Осынау ... ... 4 ... ... қол жеткізуі болжануда:
Келешекке өте тиімді технологиясы бар электроэенргияны тиімді пайдалану;
осындай технологияны енгізу мен жаңа ... ... ... ... ... мен кеңейту;
электр энергиясын тиімді пайдалануды мақтап мадақтайтын ... ... ... ... үшін ... ұсыныстардан бас тарту
керек. Әңгәме мынада, қазіргі уақытта экономикалық дамудың ұзақ ... ... ... ... ... Аса ... ... пайда
әкелетін өндірістер жүзеге асуда. Осыған байланысты кез келген сұраныстан
ұсыныстың асып кетуі – ... ... де ол ... экологиялық талаптарына жауап бере алмаса және
адмдардың өмірі мен денсаулығына пайдасы болмаса. ... ... ... ... ... жаңа ... ... бас
тартуды талап етеді. Ұсыныстың сұраныспен қатаң келісілген және экологиялық
медициналық биологиялық бақылауына оң баға береді.
Әлеуметтік экологияның ең бір қиын ... бірі ... ... ... ... ... шексіз тұтынуды жеңу өте қиын, ... ... ... ... ... ... ... тұтынудың стеоретипін өзгету аса қиын. Жеңіл көлікке ие болу
мәртебесі маңызды қажеттілікке ауысып бара ... ... ...... үшін ең кем ... жаңдай.
Экологиялық проблемаларды шешуде баламалы нұсқаның біріне ... ... ... ... ... ... ... ахуалы табиғат
сыйымдылығын айтарлықтай тереңдетіп отыр. Ол ахуал еліміздің ... ... ... экспортының басым бөлігін табиғат ресурстары
құрайды, негізінен олар өмірі ... ... ... Тек ... ... экспортқа шығатын көлемінің өзі 45% құрайды.
Елімізден кетіп жатқан ... ... ... мен өнімдер,
олардың өңделуі, тығайтқыштар мен өзге де табиғатқа сыйымды ... ... ... ... Өндіру көлеміне қарағанда шығарылатын табиғи
ресурсттардың көлемі анағұрлым көп.
Жоғарғы технологиялы өңдеу (машина мен ... ... ... 1% ғана ... Осындай табиғаи сыйымдылық құрылымының экспорты
республиканың бірқатар ... ... ... ... ... экономиканың ішіне және жекелеген секторына салынатын
күрделі қаржының құрылымын түбегейлі өзгерту қажет. ... ... және ... ... жеңіл және тамақ өнеркәсібін дамытуға
ынталандыру керек. Өйткені, бұл ... ... ... тез ... ... ... де, ... төзімді тауарлар мен қызмет көрсетуді
арттырады.
Халық шаруашылғындағы ресурс сақтау құрылымындағы ... ... ... ... ... ... ... ахуалды
жақсартады.
Жаңа кәсіпорын салумен қатар, экологиялық және ... ... ... ... ... ... ... қайта бейімделген
қндіріске жатады. Экологиялық жағынан бұл аз шығынды керек етеді және ... ... ... ... айтар болсақ, кез-келген әлем мемелекеті қазіргі таңда
экологиялық-экономикалық саясатқа айтарлықтай көңіл бөлмеу ... ... ... барлығы келешекте қандай ауыр зардаптарға әкелетіндігін
ешкімде білмейді. Сондықтан қазір табиғатты ... ... ... ... оны жетілдіре түсуі маңызды аспектілердің біріне
айналып отыр. Мен осы курстық жұмысымда ... ... ... Ол ең ... ... ... ... негізгі
түсініктері; екіншіден, экономикалық-экологиялық дағдарыстан шығудың
стратегиясы; үшіншіден ... ... ... ... ... адам ... шексіз, бірақ оны ... ... ... ... сол ... ... пайдалану экологиялық проблема
терминдерінің пайда болукына алып ... ... ... ... ... ... Менің ойымша егер таза экономика ... онда ... еш зиян ... еді. ... сол ... пайдаланудың
дұрыс жоспарын құрғанда сол жерде туризмді дамыту жолдары күшті ... еді. Ең ... ... мақалында айтылғандай, « Өз ұясын ластаған құс
жаман» әр азамат өз ортасын аялап күтетін болса ол көп ... өз ... ... « Бір тал ... он тал ек» деген аталы сөзді
естен ... ... ... ... ... ... ғ.
Басты міндеттерінің бірі. Осы ... ... ғана біз ... жете ... ... ... теория, оқулық ҚР ҒА академигі, э.ғ.д. Аубакиров Я.А.,
э.ғ.д., проф. Байжумаев Б.Б., ... ... ... Ф.И., аға ... Т.П., Алматы, 1999ж. (3 бөлім. 149-153 б).
2. Экономикалық теория. Оқулық. ... РФ ... ... ... А.И. Добрынин, э.ғ.д., Л.С. Тарасевич. С-Петербург, 1997, ... ... ... ... ... (политэкономия). Оқулық. П.В. Плеханов ат.
Ресей экономикалық ... ... В.И. ... ... Г.П.
Журавлева. М., 1995, (27, 29, 30 тарау).
4. Лившиц А.Я. Введение в рыночную экономику. 2 ... 12, 13 ... С. ... ... ... –М., ... Курс экономической теории. /Под общей редакцией проф. М.Н. ... Е.А. ... - ... ... 2004.
7.Экономическая теория. Теория свободного рынка. /К. Хорвар, Г. ... ... ... ... ... ... пособие. /Н.Н. Соловых и др.-М., 1998.
9. Основы экономической теории: Учеб. пособие. /Под. ред. В.Д. Камаева.-М.,
1996
10. Зубко Н.М. Экономическая теория.- ... ... Курс ... ... Учебник. /Под общ. Ред. ... ... Е.А. ... 1999.
12. Гайнулин Ф.Р. Введение в экономическую теорию. – ... ... ... экономической теории: Учеб. пособие. /В.Л. Клюня, М.Л.
Зеленкевич, Н.В. ... и др.; /Под ред. В. Л. ... Мн., ... ... теория бойынша практикалық оқу құралы / Ержан Байғожаұлы
Жатқанбаев жетекшілігімен авторлық ұжым дайындады. ... ... ... алқа: э.ғ.д. Бимендиева Л.А. (жауапты редактор), э.ғ.д., профессор
Жатқанбаев Е.Б. э.ғ.д., доцент ... ... ... ... ... Мамыров, Үпішев, Алматы 2005ж.
16. Сагимбаев Г. «Экология и экономика» Алматы 2005ж,
17. Глухов В. Экономические основы экологии. ... ... Э. ... ... ( лауреат Новолевской премии по
экономике 2001 года, профессор Колумбийского ... ... ... ... ... Республикасының «Қоршаған ортаны қорғау туралы» заңы
20. www. egemen. kz - Егемен Қазақстан сайты
21. www. akorda. kz - ҚР Президеттінің ... www. e. gov. kz – ҚР ... ... ... М.В. ... ... 1997ж.
24. Статистические сборники Агенства РК по статистике, 2005г.
-----------------------
Жұмыс күшінің санының өсуі
Өндіріс пен өткізуді ұйымдастыру немесе басқаруды жетілдіру
Технологияны жетілдіру
Заттанған ... ... ... ... ... ... ресурстар сапасын жоғарлату
Капиталдың өсуы
Жұмыс күшінің сапасын арттыру
экстенсивті
интенсивті
экономикалық өсу факторлары

Пән: Экономикалық география
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Табиғатты аграрлық мақсатта пайдалану экономикасы8 бет
Табиғатты пайдалану экономикасының міндеттері мен проблемалары12 бет
«Табиғатты пайдалану құқығы»22 бет
Адам әрекетінен кейін табиғаттың өзгеруі 6 бет
Арман мұнай-газ кен орны80 бет
Биоконструкцияға қажетті табиғи көздер. Экожүйенің генетикалық ресурстары жəне биоалуантүрлілі4 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жануарлар дүниесі биосфераның құрамдас бір бөлігі.11 бет
Жаңажол кен орны65 бет
Жерге орналастыруды жобалаудың теориялық негізі7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь