Кәсіби стресс проблемасы

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

1 бөлім. Стресс жайлы теориялық қағидалар

1.1. Стресс туралы ұғым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1.2. Кәсіби стресс проблемасының психология ғылымында зерттеліну жайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1 бөлім бойынша тұжырымдама.

2 бөлім. Кәсіби стресс проблемасының психология ғылымында зерттеліну жайы
2.1. Эксперимент әдістемелері, негізгі сипатамалар ... ... ... ... ... ... ..
2.2. Стресстен шығу жолдары. Стресстен шығудың ғылыми.әдістемелік нұсқаулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Кіріспе
Дипломдық зерттеу жұмысына жалпы сипаттама. Қазіргі таңда, яғни қарқыны ерекше жылдамдықпен өту барысы тұсында, адам баласына қоршаған ортаның өзгерісті жағдайларына бейімделу қиынға соғады, әрі адам бейімделе отырып, эмоционалды теңдікті сақтау керек болады. Адам ағзасы күш-қуатты қайта қалпына келтіруге үлгере алмайды. Әрине, мұндай өмір салты жүйке жүйесінің қажып-әлсіреуіне жеткізуі мүмкін және психосоматикалық аурудың пайда болуына алғышарт жасауы әбден мүмкін.
Сондықтан да, стресс туралы ілім қазіргі таңда кең танымал болды. Стресс проблемасымен Селье, Самоукина, Кеннон, Касл, Купер, Маршалл, Альбрехт, Вейтен, Ялайд және т.б. ғалымдар айналысып, зерттеді.
Біздің зерттеу жұмысымызда тек қана күнделікті стресс сөз болып қана қоймайды, адамның іс-әрекеті тудырған стресс те сөз етіледі.
Бұл тақырып өте өзекті, себебі қазіргі қоғамда адам өмірінің басты байлығы, мұраты-оның материалдық қамтамасыздығы болып табылады. Және адам ақша қуудың соңында жүріп, өзіне, денсаулығы, отбасы, достарына уақыт бөлмейтін болады. Міне, сонда кәсіби стресс туындайды. Егер де адам бұл стресстің кері салдарын жеңе алмаса, онда стресс адамды ішкі жағынан бүлдіре бастайды, бұл ауруға тіпті кейде өлімге де жеткізуі мүмкін. Сондықтан да, біздің уақытта стрессті қалай бастан кешіруге болады, оның кері әсеріне шалынбауға үйрену қажет.
Стресстің жағымсыз ықпалын жеңу үшін, алдымен стрестің не екенін білу керек, стресстің түрлерін, біздің стресске реакциямызды, кәсіби стресстің не екенін, оның қайнар көздері, онымен күресу жолдарын білу керек.
Сондықтан да, біздің дипломдық жұмысты жазу мақсатымыз кәсіби стресс проблемалары және оның кері ықпалды әсерімен күресу әдістерін зерттеу болып табылады.
Зерттеу объектісі – бұл еңбек ұжымы, ал зерттеу пәні – еңбек ұжымындағы кәсіби стресстің пайда болуы.
Дипломдық зерттеу жұмысының теориялық және әдіснамалық негізін Г. Сельенің «стресс» туралы теориясы, ағылшын докторы Дж. Мейсонның психосоматикалық аурулар туралы теориясы, А.А. Радугиннің фрустрация туралы теориясы, К. Левиннің кикілжіңді зерттеу тұжырымдамалары, Нил Миллердің теориясы, Джеймс-Лангенің эмоцияның перифериялық теориясы, Л.С. Выготскийдің мәдени-тарихи даму тұжырымдамасы құрады.
Дипломдық зерттеу жұмысының теориялық маңыздылығы. Аталған мәселе бойынша қазақ тілінде материалдар, әсіресе психологиялық білім беретін қайнар көздер жоқ. Сондықтан да, бұл дипломдық жұмыс материалы қазақ тілінде психологиялық білімді толықтыруға үлкен жағдай жасайды.
Дипломдық зерттеу жұмысының практикалық құндылығы: Аталған зерттеу жұмысымен танысу арқылы оқырмандар стресстен құтылу жолдары, стресстің алдын-алу, кәсіби стресс мәселелерін шешу сияқты іскерлік-дағдылармен қаруланатын болады. Өмірдегі түрлі стресс жағдайларында жеңіске жету амалдарын игеретін болады.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: дипломдық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытынды, пайдаланған әдебиеттер тізінен тұрады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Бодров В.А. «Информационный стресс» М, 200-352 б.
2. Гибсон Дж. Л. «Учебник для вузов» М, 2000-262 б.
3. Грановская Р.М. «Элементы практической психологии».
4. Жданов О.И. «Практическая психология и аутопсихология» М, 1999-77 б.
5. Карташова Л.В. «Поведение в организации» М, 1999-220 б.
6. Леснова А.Б., Чернышеева О.Н. «Психология труда и организационная психология» М, 1995-683 б.
7. Ньюстром Дж.В., Девис К. «Организационное поведение» Питер:
2000-671 б.
8. «Общая психология» Ю.Б., Дормашев М, 2000-480 б.
9. Пряжников Н.С. «Психология труда и человеческого достоинства» М, 2001-480 б.
10. Радугин А.А. «Психология» М, 2003-400 б.
11. Самоукина Н.В. «Психология и педагогика профессиональной деятельности» М, 2000-281 б.
12. Селье Г. «Стресс без дистресса» М, 1979-126 б.
13. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан-2030». жолдауы. А, 2004
14. Анцупов А.Я., Шипилов А.И. Конфликгология. - М, 1999, с 5.
15. Данцов А.И., Полозова Т.А. Проблема объективных детеминант межличностного конфликта в группе. - М, 1982. С. 23-32.
16. Анцупов А.Я., Шипилов А.И. Проблема конфликта: аналитический обзор, междисциплинарный библиографический указатель. - М, 1992. - с. 27.
17. Сулимова Т.С. Социальная работа и конструтивное разрешение конфликтов. М, 1996.
18. Зеркин Д.П. Основы конфликтологии. Курс лекций. Ростов-на-Дону. 1988г.
19. Психология. Учебник. Под.ред. А.А. Крылова. - М, 1999г.
20. Словарь практического психолога. /Сост. С.Ю. Головин. - Минск, 1998.
21. Мелибруда Е.Я. Ты-Мы:Психологические возможности улучшения общения. - М, 1986.
22. Анцупов А.Я., Малышев А.А. Введение в конфликтологию. Ужгород, 1995.
23. Петровская Я.А. О понятийной схеме социально-логического анализа. М, 1977г.
24. Дмитриев Н.В., Кудрявцев В.Н., Кудрявцев С.В. Введение в общую теорию конфликтов. М.
25. Девять ступеней вниз, или ссоры - конфликты - войны. №11,1999 //Знание сила. - с.152.
26. Карнеги Д. Как завоевать друзей и оказывать влияние на людей. М., 1990г.
27. Хьюнт В. Тайные возможности вашей психики. -СПб, 2000г.
28. Уткин Э.А. Конфликтология. Теория и практика. М, 2000г.
29. Мақашқұлова Г. Балалар үйіндегі тәрбиеленушілердің психикалық ерекшеліктері. // Қазақстан мектебі, 11-12/2005, 52-53 б.
30. Прихожан А.М., Толстых Н.Н. Дети без семьи. М, 1990.
31. Кащенко В.П. Педагогическая коррекция. М, 1995.
32. Козе М. Неа1іп§ Нші Міпёз. Ьопёоп. N.4., 1990.
33. 8еесі Р. Веуе1оріп§ Ноіізііс Есһісаііоп. Ьошіоп, \¥а5һіп§1;оп, Б.С.1982.
34. Выготский Л.С. Проблема возрастной периодизации детского развития. //Выготский Л.С. Вопросы детской психологии. - СПб, 1997. С 3-21.
35. Матейчик 3; Лангмейер И. Психическая депривация в детском возрасте. Прага, Авщенко, 1984.
36. Грибанова Г.В. Психологическая диагностика личностного развития детей и подростков при семейном алкоголизме.// Дефектология. 1988. №1.
37. Психическое развитие воспитанников детского дома. Под.ред. И.В. Дубровиной, А.Г. Рузской. М, 1990.
38. Рубинштейн С.Л. Проблемы общей психологии. М, 1996.
39. Фрухт Э.л. Диагностика нервно-психического развития детей 1-го года жизни // Пантюхин, Пеюра К.Л., Фрухт Э.Л. Диагностика нервно-психического развития детей нервных трех лет жизни. 1979г.
40. Разенкова Ю.А. Коррекционно-педагогическая работа с детьми первого года жизни группы риска в условиях дома ребенка: Дисс. Канд. Пед.наук. М, 1998г.
41. Бехтерев В.М. Коллективная рефлоксология. М, 1921.
42. Фрейд 3. Введение в психоанализ. М, 1990г.
43. Фрейд 3. Я и он. Тбилиси, 1989г.
44. Бабаева Л.Д. Развитие личности школьника и его способности. -СПб, 1997.
45. Грузенберг С.О. Психология творчества - СПб, 1996.
46. Дружинин В.Н. Проблема общих спососбностей. СПб, 2001.
47. Лейтес С.Н. Способности и одоренности в раннем возрасте. М, 1995.
48. Матюшкин А.А. Интеллект и развитие у школьников. М, 1994.
49. Перкинс Д.Н. Творческая одаренность как психологическое понятие. М, 1988.
50. Щадриков В.Д. Одаренность и талант. М, 1999.
51. Бывают выдающиеся дети. Н.С.Лейтес //Семья и школа, №9, 1990г., стр.31.
52. Воспоминания размышления, беседы. Лейтес Н.С. //Психологияеский журнал. Т.13, №11,1992, с. 147-165.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе…………………………………………………………………..
1 бөлім. Стресс жайлы теориялық қағидалар
1.1. ... ... ... ... ... ... ... зерттеліну
жайы........................................................................
..............................
1 бөлім бойынша тұжырымдама.
2 бөлім. Кәсіби стресс ... ... ... ... ... ... әдістемелері, ... ... шығу ... ... ... ... ... зерттеу жұмысына жалпы сипаттама. Қазіргі таңда, яғни
қарқыны ерекше ... өту ... ... адам ... қоршаған
ортаның өзгерісті жағдайларына бейімделу қиынға соғады, әрі адам ... ... ... ... керек болады. Адам ағзасы күш-қуатты
қайта қалпына келтіруге үлгере ... ... ... өмір ... жүйке
жүйесінің қажып-әлсіреуіне жеткізуі мүмкін және ... ... ... ... жасауы әбден мүмкін.
Сондықтан да, стресс туралы ілім қазіргі таңда кең танымал ... ... ... ... ... Касл, Купер, Маршалл,
Альбрехт, ... ... және т.б. ... ... ... ... ... тек қана күнделікті стресс сөз болып қана
қоймайды, адамның іс-әрекеті тудырған стресс те сөз етіледі.
Бұл тақырып өте өзекті, ... ... ... адам ... ... ... ... қамтамасыздығы болып табылады. Және адам
ақша қуудың соңында жүріп, өзіне, денсаулығы, отбасы, ... ... ... ... ... ... ... туындайды. Егер де адам бұл
стресстің кері салдарын жеңе ... онда ... ... ішкі ... ... бұл ... тіпті кейде өлімге де жеткізуі мүмкін.
Сондықтан да, біздің ... ... ... ... кешіруге болады, оның
кері әсеріне шалынбауға үйрену қажет.
Стресстің жағымсыз ықпалын жеңу үшін, ... ... не ... ... ... түрлерін, біздің стресске реакциямызды, кәсіби
стресстің не ... оның ... ... ... ... ... ... да, біздің дипломдық жұмысты жазу мақсатымыз кәсіби стресс
проблемалары және оның кері ықпалды әсерімен күресу ... ... ... ... – бұл еңбек ұжымы, ал зерттеу пәні – ... ... ... ... болуы.
Дипломдық зерттеу жұмысының теориялық және әдіснамалық негізін Г.
Сельенің «стресс» туралы теориясы, ... ... Дж. ... ... ... теориясы, А.А. Радугиннің фрустрация туралы
теориясы, К. Левиннің кикілжіңді зерттеу ... Нил ... ... эмоцияның перифериялық ... ... ... даму ... ... зерттеу жұмысының теориялық маңыздылығы. Аталған ... ... ... материалдар, әсіресе психологиялық білім беретін
қайнар көздер жоқ. ... да, бұл ... ... материалы қазақ
тілінде психологиялық білімді толықтыруға үлкен жағдай жасайды.
Дипломдық ... ... ... құндылығы: Аталған зерттеу
жұмысымен танысу арқылы оқырмандар стресстен құтылу жолдары, ... ... ... ... шешу ... ... ... Өмірдегі түрлі стресс жағдайларында жеңіске жету
амалдарын игеретін болады.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: ... ... ... ... ... ... ... тізінен тұрады.
1 бөлім. Стресс жайлы теориялық қағидалар
1.1. Стресс туралы ұғым
Біздің өмірдің шапшаңдығы күн өткен ... ... келе ... ... ... ... ортасына бейімделе отырып, эмоционалды тепе-
теңдікті сақтауы қиынға түсуде. Адам ағзасы өз ... ... ... сол себеппен адамның барлық он екі мүшесі ... ... ... күнделікті бұндай өмір барлық адамдардың бір күні ... ... ... ... жүйесі тозады. Міне сондықтан стресс туралы
мәлімет біздің заманымызда өте қажет. Стресс күйін ... мына ... орын ... ... ... ... ... Купер, Маршалл,
Альбрехт, Вейтен Ллойд және т.б.
Менің жұмысымда қарастыратын ... тек ... ... ... ... ... кәсіпкерлік жұмыс нәтижесінде туындайтын
стресске де тоқталып кетемін.
Қазіргі ... ... ... приоритеті материалды жетістік,
сондықтан адам өзіне, отбасы, денсаулығына т.б. ... ... ... ... Нәтижесінде кәсіби стресске ұшырау әжеп емес, егер ... ... ... ... оның арты ... ішкі дүниесін, ең қатал
жазасы өлімге де ... ... ... біздің уақытта стрессті қалай
жеңу керек соны білу ... Сол ... ... ... тақырыбым өте
актуалды деп табамын, бірақ стресстің негативті әсерінен ... ... ... өзі не ... ... алуымыз керек. Оның түрлері,
стресске қалай әсер етеміз, неден стресс туындайды, онымен қалай күресуіміз
керек ... ... мен өз ... ... ... ... бұл ... мақсаты кәсіби стрессті анықтау мен ... ... ... ... ... болып табылады.
Бұл жұмыста зерттеу обьектісі-еңбек ұйымы , ал кәсіби стресстің еңбек
ұйымында туындауы пәні болып табылады.
Бүгінгі таңда стресс ... көп ... олар ... диспечерлік,
жұмысқа, қоршаған ортаның ... ... ... жанұядағы
кикілжіңдерге (конфликтке) т.б. жағдайларға байланысты болып табылады. Бәрі
де стресс туралы айтады, стресс ... ... ... ол не екенін
білмейді.
«Стресс»- түсінігін Канадалық физиолог Ганс Селье енгізген. ... ... ... ... талабына өзіндік ерекшілігі жоқ
(неспецифический) жауабы»,- деп түсіндерген. Бұл анықтаманы түсіну үшін біз
«неспецифический» (өзіндік ... жоқ) ... ... ... ... қойылған әр талаптың өз ерекшелігі бар. Мысалы: Суық күнде біз
көп жылу бөлу үшін дірілдейміз, қан тамырлары ... тері ... ... ... Күн ыстықта біз терлейміз, теріміздің булануы арқылы біз
салқындаймыз. Сол сияқты белгілі дәрілерді ішу арқылы біз оның ... ... сол ... ... ... Осылардың бәрі «специфический»
яғни ерекшелігі бар болып табылса, ерекшелігі жоқ ... ... ... ... өзіндік ерекшелігі жоқ, қандай болмасын
туындаған қиындыққа бейімделу ... ... Сол ... орындау
арқылы біз өзіміздің қалыпты жағдайымызды орнына келтіреміз. Стресс болған
кезде ол жағдай жағымды не ... ... ... ... Бұл жағдайдың
қажеттілік өзгеріс және бейімделу маңызды болып табылады. Мысалы: Соғысқа
кеткен баласын анасына қаза ... деп, ... ... соң ол қате болып бала
үйіне кіріп келеді. Бірінші жағдайда ана ... ... ... ... екі жағдай да адамға стресс әкеледі. Екеуі екі түрлі ... да, екі ... да ... ... ... ... түсініп соған
бейімделеді. Яғни екі жағдайда да стресс күйіндегі адам бір ... ... ... ... ... ... ғана ... осы саланың
маманы болмаса да көптеген ғалымдар ... ... ... ... ... ... ... деп түсіндіреді, бірақ бұл олай
емес. Психологиялық және психопатиялық аспектілерде биологиялық стрессті
зерттеген белгілі ... ... Дж ... ... қозу ... ... ... кезде немесе өмірлік басқа да жағдайға байланысты стресс
туғанда бұған жауапты физикалық күй болып ... ... ... ... дамыған адамдар эмоциялық күйзеліс жиі болғандықтан, ол ... өте ... ... ... ... ... жүйке жүйесі жоқ
жануарлар және өсімдіктер де ... Көп ... ... ... ... деп ... ... Селье олай демейді. Басында біз
айтқандай бұл ... ... ... жағымсыз жағдай маңызды емес. Осыған
байланысты ... ... ... ... ... ... ... күйіне әкелетін факторлар стрессорлар. Бір сөзбен ... әр ... ... ол ... ... адамның биологиялық реакциясы
болған жағдайға бейімделу болып табылады.
Стресстің негізгі түрлері
Әр ... ... әр ... ... Солардың бәрін ретке келтіру
үшін ... көп ... ... ... стрессорларды бір жүйеге келтіру әлі
жүзеге асқан жоқ. Бірақ бұл жағдайлар бізге ... ... төрт ... ... ... ... ... кикілжің (конфликт),
өзгеріс, қысым (давление).
Фрустрация
Фрустрация латын тілінен fruastratio-өтірік, шыдамды күту ... ... А.А. ... ... ... ... ... немесе субьективті кедергіге тап болғандығы эмоционалдық күй
уайым, ... ... Яғни адам ... бір ... ... ... Бәрімізде фрустрациялық күйді күнделікті өмірде сеземіз,
бірақ ол қуанышқа қарай ұзақ және маңызды емес мысалы: Өз уақытында ... ала ... ... өкінесіз, бірақ үш күннен кейін оны аласыз
сіздің өкінішіңіз бұл кезде ұмытылып кетеді. ... ... ... ... ... ... мүмкін. Сәтсіздік пен бір нәрсені жоғалту: міне
осы екеуі стресске әкеп ... ... ... ... ... реалды
мақсат қоймау арқылы, өздерін сәтсіздікке әкеледі. Жақын адамыңды жоғалту
фрустрациялық күйді терең сезінуге әкеледі. Кейде адам ... ... ... ... ... ... жетістіктеріне өздері кедергі
келтіреді. Мысалы: сіздің алаңғағасарлығыңызға ... ... ... сіз ... ... ... байланысты
фрустрациялық күй туындайды, бұл жағдайдың туындауына өзіңіз кінәлісіз. Көп
жағдайда фрустрациялық күй ... ... ... тез ... айналатын агрессияның пайда болуы адекватты емес
реакциядан пайда болады: балағаттау, адамға ... ... ... ұру, ... ... бір обьектіні сындыру.
Кикілжің
Кикілжің-фрустрация сияқты өмірден бөліп алынбайтын жағдай. Күрделі
сұрақ «Тұрады ма жоқпа?» ... ... ... ... жай. ... екі ... одан да көп мотивтер іс-әрекетті асыру үшін мінез-
құлық бәсекелесе болып табылады. Кикілжіңдер үш ... ... ... ... 3-жақындап-қашқақтау. Кикілжің
түрлерін ең ... ... Курт ... ал ... Нил ... болды.
Кикілжің жақынырақ-жақындау түрінде-екі көрікті мақсатының ... ... Бұл ... ... ... сіз екеудің біреуін ғана таңдайсыз.
Барлық үш түрдің жақынырақ-жақындау ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі тағамның ішінен
біреуін ғана таңдауға қиналмайды, бұл кикілжің ... ... ... ... та кей ... жақындау аса маңызды болса, бұл кикілжің
едәуір қысым көрсетуі мүмкін. Егер сіз екі ... ... ... білмей жүргеннің өзінде де стресс күйі қоса жүреді.
Кикілжің қашу-қашқақтау түрінде қашқақтайтын адамға екі ... ... ... тура келеді. Бұл жағдайда сізге екі көріксіздің
ішінен бір көріксізді таңдау керек. Айталық сіздің беліңіз қатты ... ... бұл ... өте ... ... ... ... бе, жоқ әлде шыдап
жүре бересіз бе? Қашу-қашқақтау ... ... ... ... және
ең күшті стресс. Бұл жағадайда әдетте адамдар ... ... ... ... бір ... ... қашу үшін. Жоғарыда келтірілген
мысалдар ауырған ... ... ... ... ... үмітпен операция туралы
шешімді кейінге қалдырасыз.
Жақындап-қашқақтау кикілжіңге түскен адам алдына қойған мақсатқа қол
жеткізер ... ... ... және жағымсыз жағын қарастырып шешім
қабылдауы керек болады. Мысалы: сіздің меніңіз көтеріледі ... ... да ... ... сіз ... ... ... қалаңызға
келуіңіз керек. Жақындап-қашқақтау кикілжіңі өте көп таралғандықтан ... ... ... Бұл жағдайда кикілжің сенімсіздік туғызады.
Кикілжіңге түскен адам сенімсіз бірде ... ... кері ... ... ... ... наваторлық зерттеуінде Нил Миллер қашқақтау
мотивациясы жақындау мотивациясына қарағанда тез күшейетінің ... ... ... ... ... ... ... кикілжіңін
шешу үшін ең алдымен ... ... ... емес қашқақтау
мотивациясын әлсіретуге күш салу керек. Кейіннен зерттеу ... ... ... алыстау градленті баяу үлкейеді. Осыған қарап біз
екі ... ... да ... ... ... ... сөзбен сіз
өмірдегі өзгерістер стресс жағдайының негізгі қайнар көзі деп есептеледі.
Бұлар ... ... ... бұл ... адам ... ... талап етеді. Томос Хоулмзом Ричард Рай мен оның
әріптестері бұл ... ... ... ... Олар ... ауруымен ауырған адамдармен әңгіме жүргізген. Қызық көрінгені
мен ол оқиғалар жағымсыз ... ... ... ... көп ... оқиғалар да болған. Мысалы: үйлену тойы, нәрестенің дүниеге келуі,
жұмыс дәрежесінің жоғарлауы.
Неге жағымды ... ... ... ... және Рай ... ... оқиғалар адам өміріне өзгерістер ... ... ... өзі ... ... ... Осы ережеге сүйенсек, қарым-
қатынастағы өзгерістер, жұмыста немесе қаражат жағынан т.б. ... ... ... ... тудырады.
Браун және Мак Гилл зерттеулері бойынша адамның өз қалауы бойынша ... ... ... ал енді ... ... өтуі мүмкін.
өмірдегі жағымды өзгерістер және ... ... ... ... ... төмен адамдарда болатынын көрсетті. Осы
зерттеулер негізінде Браун және Макк Гилл ... ... ... ... ... стресс тудырады деп атап көрсеткен.
Қысым
Қысым дегеніміз- біз өзімізді ... бір ... ... ... күтуін және талабын қосады. Қысым екі ... ... ... 2 ... ... ... ... тапсырманың ұқыпты, тез
орындалуын ... ... ... ... ... ... ... болу үшін тырысады, ал студент болса емтиханды жақсы ... ... ... ... ... ... ... нашар нәтижеге
әкелетіні көрсетілген. Бұл мәселені ... ... ... кең ... ... Біздің өмірімізде біреудің күткенімен
сәйкес келу қысымы көп ... ... ... ... оның ... ... күтеді. Ал жасөспірімдерден ата-анасының ... ... 30 ... ... ... ... ... психологиялық
өзгерістен көрі психикалық денсаулықпен тығыз байланыста ... ... ... ... ... қалай қабылдаса-стресс соған тәуелді. Субьективті
бағаға потенциалды стресстік оқиғалар және көп ... әсер ... ... төрт ... Танысу дәрежесінің проблемасы, оқиғаларды басқару
мүмкіндігі, оқиғалардың алдын ала болжай алудың белгісі.
Танысу
Біздің стресстік ... ең ... ... ... ... ... ... үйреншікті ереже бойынша потенциалды стресстік
әдістер туралы аз ... ... ол үрей ... ... ... парашютистердің секіруге дайындалу жарысында, ... ... ... ... Бұл ... ... келгендердің жүрек
қағысының жылдамдығы кәсіпқой ... ... ... ... көп болғаны көрсетілген. Бірінші емтихан, бірінші сахнаға шығу
осы ... күй ... ... ... ... табылады. Бірінші жағдай өткен
қобалжуларды ұмыттырады.
Оқиғаларды басқару ... ... әсер ... тағы бір ... біз ... болып
жатқан оқиғаларды басқаруымыз бойынша бағаланады. Стерн, Мак Кант ... ... ... басқару ретінде қабылданса, онда олар басқаруға
келмейтін ... ... ... ... ... ... ... басқарудың көбеюі стресстің көбеюіне әкелетіні туралы айтқан оның
айтуы бойынша оқиғаларды басқару мүмкіндігінде ... және ... ... аспект адам өзіне оқиға шығуына ... ... ... өзін ... қалай бағалайтынына көп мән беретін адамдар, оқиғаны
басқару мүмкіндігін стресстік жағдай ретінде қарамайды.
Алдын ала болжам
Алдын ала ... ... ... ... ала көру мүмкіндігі.
әдетте былай болады: біз алдын ала стресстің ... ... ... ... немесе жұмыстан шығуы осындай күрделі стресстер,
алдын ала білсек кері әсерін азырақ тигізер еді. ... ... ала ... ... ... табылады. Кейбір жағдайда адамдар оларды ... ... ... ... ... Алдын ала болжам бағалығы стресске
дайындалу үшін, біз ... ... ... ба ... ... ... пайдасыз болса, (немесе біз өзіміздің ... ... ... ... ... ... ... әрине болайын деп жатқан жағдай бізге
бұрынғысынанда қорқынышты болып көрінеді.
Уақыт жақындығы
Егер сіз болайын деп жатқан жағымсыз оқиға ... ... сол ... ... ... ... ... Егер проблема болашақта болатын
болса, ол онша ... ... ... ... ... ... қобалжу ереже бойынша арта түседі. Шындыққа келгенде ... ... ... сол ... ... ... ... сезесің.
Емтиханнан кейін студенттер «сұрақтарға жауап берген оңай оны күткенге
қарағанда» деп,-айтқан.
Қорыта айтқанда стресс бағасы-бұл қиын ... Біз ... ... ... ... де ... байланысты.
Стресске деген әсері
Біздің стресске деген әсеріміз қиын әрі ұзақ мерзімді болып табылады.
Стресс бізге бірден әрі жан-жақты әсер ... ... сіз өте ... ... ... ішінде жай жүруге тура келеді. Сіз жолға қарап
қиналған кезде ... ... ... ... сезінесіз. Сіздің ішкі
жан-дүниеңізде бәрі қысылып қан ... ... ... ... сіз стресске
деген физиологиялық әсерді сезінесіз. Ал сіз ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлқыңыз болып табылады.
Осылайша біз стресстік әсердің үш түрін анықтаймыз, ... ... ... байланысты адамның өмірлік мақсатына ішкі және
сыртқы ... ... әсер ... ... ... ... ... адамның көңіл-күйі нашарлай бастайды. Жай бір ... ... ... ... жоқ. ... ... әр түрлі эмоция
тудырады, бірақ кейбірі ... ... ... ... ... ... Ричардсон эмоцияның дамуын келесі бағыттарда көрсеткен.
( Қозу, ашу, ыза ... ... жай ... бастап өзін-өзі ұстай алмайтын
жағдайға дейін жеткізетін ашудан туады. Мұндай ... ... ... ... ... кедергігі ашуланады сонымен
қатар ашу мен жындану біреуді бағындыра алмағанда тууы мүмкін.
( Күдіктену, қоқыныш, үрей көп ... ... ... ... әр-түрлі
эмоционалды қорқыныш дәрежесінде туады. Бұл эмоция қатарына ... ... ... үрей ... Бұл ... эмоциясы стресстің кез-
келген түрінің әсерінен тууы мүмкін.
( Мұң, ... ... ... ... адам ... нашарлатып реніш
тудырады. Біз бәріміз кейде мұңаямыз әсіресе ... ... ... біз сеземіз, бірақ стресс жағдайды өзгерте ... ... ... ... ... ... және ... өміріміздің бір
бөлігі. Жағымсыз эмоцияның өзі ... ... ... ... ... ... эмоциялар біздің бір нәрсе істеу крек екеніне болжау
болып ... ... ... кететін жағдай қатты эмоционалды қозу
стресспен күресуге кедергі келтіреді. ... ... ... көрсеткен
студент, емтиханнан төмен баға алады. Емтиханды жақсы тапсыруына қобалжу ... ... әсер ... ... солардың ең негізгісі емтихандағы
тапсырманы орындау барысында зейіннің бөлінуі қобалжып ... ... ... ... ... орындау барысында, сонымен қатар дәл
осындай проблема басқаларда бар ма деп көп ... ... ... ... ойы басқа жақта болады. Тапсырманың қиындығы эмоционалды
қозуға әсер етеді. Тапсырма ... ... ... қозу ... ... ... ... эмоционалды әсерлер адам ағзасында күрделі
физиологиялық өзгеріс ... ... ... ... сіз ... ... дем ... қиындап және күндегіге қарағанда қатты ... ... Не ... ... немесе қаш
Бұл физиологиялық әсер дұшпанмен ... ... қашу үшін ... ... ... Бұл әсерді бірінші рет вегативті жүйке жүйесі
орындалуы мен Уолтер Канонн суреттеген вегативті жүйке ... ... ... ... және паросимпатикалық болып бөлінеді. Парасимпатикалық
бөлім ағзаның сақталған және жинақталған ресурстарына ... ... ... ... ... ағза ... «күрес немесе қаш»
әсері симпатикалық нерв системасымен жіберіледі. Канон бұл әсерді мысық ... ... ... Ол дем ... ... ... ... және ас қорытудың бұзылуын байқаған ... ... ... да ... ... ... айталық сіздің көлігіңіз
кішкене болғанда жолдан шығып кетер еді, сіздің ... ... ... ... ... ... Бұл ... өзгерістер «күрес немесе қаш»
реакциясының бөлігі болып табылады. Еш күмәнсіз бұл рефлекторлы ... ... ... ... ... әдетте ұзақ мерзімде физикалық
қозу да сақталады. Физикалық қозудың ұзақ ... ең ... ... Ганс Селье.
Жалпы бейімделу белгісі
Селье стресстік реакциясының маңызды теориясын ойлап тауып оны жалпы
бейімделу белгісі деп ... ... ... ... ... ағзаның
үш фазадан тұратын универсалды реакциясы.
А Б В ... ... ... ... ... ... ... стадияда үрей әсері пайда
болады. Бұл стадияда ағза өз ... ... ... ... және ... қозу өседі. Қорқыныш әсері Селье
бойынша, Канонның «күрес немесе қаш» реакциясына ... ... ... ... ... Каноннға қарағанда бір-екі ... ... ... ... адам ... ... және ұзақ сақталатын стресске
итерген. Егер стресс жалғасса, онда ағза ... ... ... ... деп ... ... бейімделу белгілерін айтамыз. Бұл стадияда
физиологиялық өзгерістер қалпына түсіп, ағза ... ... ... істейді.
Физиологиялық қозу кәдімгіге қарағанда жоғары болып қалады, бірақ ол
ағзаның қорқынышқа үйренуіне байланысты азаюы мүмкін. Егер ... ... бұл ... ... және ... қозу төмендейді. Жүдеуден
ағза мерт болуы мүмкін.
Ми мен дененің әрекеті
Біз стрессті ... ... ми ... екі негізгі жол мен эндокриндік
жүйеге белгі жібереді. Эндокриндік жүйе ... ... ... және
қанға жіберілетін гармон деп аталатын тамырдан тұрады.
Эндокриндік жүйеге келесі негізгі темірлер кіреді гипофиз және ... ... екі жол ... деп аталатын ми құрылымынан басталады. Бірінші жол
вегететивті жүйке жүйеден өтеді. Гипоталамус оның ... ... ... ... көп патехламинді тастап, бүйрек ... ... Бұл ... ... ... ... отырып, бүкіл денеге таралады. Жоғары дәрежелі ... ... ... ... ... ... кезеңінде аяқталады.
Қан тамырлары қатты соғып, ми мен бұлшық етке көп қан ... ... ... жұту ... ... белсенділік күйі күшейеді. Энергияны сақтау
үшін, ас ... ... ... Көз ... ... отырып, көз
қарашықтары үлкейеді.
Екінші жол мидағы құрылымдар мен эндокринді ... ... ... ... ... ... ... деп аталатын
гипофизге белгі жібереді. Стресс ағзада физиологиялық өзгерістер тудырады,
олардың көбісібіз енді ... келе ... ... ... ... ... болады. Иммундық жүйе ағзаның инфлияцияға қарсы тууына
көмектеседі. Алынған мәлімет бойынша стресс ... ... ... ... ... шалдыға береді.
Мінез-құлық әсері
Біз стресске бір уақытта әр түрлі дәрежеде әсер етеміз, бірақ негізгі
әсеріміз ... ... ... ... ... ... ... физиологиялық әсер автоматты түрде болады. Егер сіз мінез-құлық
тұрғысынан стрессті нәтижелі басқара алсақ, онда потенциалды, ... ... ... ... ... ... ... стресске деген әсері өзіне жеңу әрекетін
қосады. Жеңу-бұл қоршаған ортадағы стресс тудыратын әрекеттерге қарсы ... ... ... ... бұл ... ... ... және
бейімделмеу стресстік әрекетті жеңген кезде болады. әдетте біз ... ... шеше ... десек, онда айтайын дегеніміз ол нәтижелі
түрде олармен ... ... ... ... жеңе білу ... ... ... ғана емес сонымен қатар зиян болып келеді. ... ... ... оқу ... ... оқу үлгеріміңіз жағынан проблема
туындайды сонда біз келесі ... ... 1. ... көп ... күш
жұмсайсыз. 2. Адам іздейсіз оқу жағынан ... 3. ... ... ... 4. ... тастайсыз. әрине бірінші екі ереже,
қалған екеуіне қарағанда дұрыс.
Стресстің ... ... ... біз ... ... ... Олардың көбісі келеді-
кетеді, бірақ із қалдырмайды. ... ... ... болғанда немесе
қажеттіліктер жиналған сайын стресс ұзаққа ... ... Бұл ... ... деп атайды. Олар көбінесе ұзақ болады, бірақ күнделікті
емес. Стресс жағдайы әсер ... ... ... оның негативті
әсерінің мүмкіндігі қызықтырды, сондықтан біз осы бағытта шолу ... ... ... бір ... ... орындау кезінде, біздің
мүмкіндігімізге әсер етеді. Мысалы: Рай Баумейстрдің жұмысында орындау
қысымы қандай әдіс пен осы ... ... әсер ... ... ... ... ... көп жағдайда өзіндік сана дәрежесінің
жоғарлауына әкеп соқтыратыны көрсетілген, ал бұл өз ... ... ... ... ... ... екі ... жолмен бұзылады. 1.
Өзіндік сананың жоғарғы дәрежесі зейінді бөлуі мүмкін, 2. Егер ... ... ... ... ... ... орындалса, ол оған зейіннің артық
концентрациясын әкеледі және оның орындалуын нашарлатады.
Когнитивті функциялардың бұзылуы
Стрессті және шешім ... ... ... ... отырып, стресс
зейінінң бұзылуына әсер ететінін тапты.
1. Әртүрлі мүмкіндіктерге қарамастан асығыс ... ... ... 2. ... ... әртүрлі мүмкіндіктер жиынтығына көмектеседі.
Стресс тек қана зейінді емес сонымен қатар когнетивті ... де ... ... ... есте ... мен ойлау процесстерін бұзады. Соымен
қатар стресс адамдарды естен тануға дейін ... ... ... ... ... ... олар айналасында болып жатқан оқиғаларға немқұрайлы
қарайды. Олардың мінез-құлықтары автоматты, стереотипті, ... ... орай ... жағдайлар өте қатты стресс жағдайында ғана болады.
Жүдеу
Айала Пайнс және оның ... ... ... және кең ... Бұл осы белгілерді зерттеу жолын жеңілдеткен. Жүдеу жұмыспен
байланысты ... ... ... Ол ... ... ... ... Физикалық жүдеу әлсіздікпен шаршау және күштің азаюы
мен сипатталады. Психикалық жүдеу өзін ... ... кері ... ... Эмоционалды жүдеу өзін-өзі үмітсіз, көмексіз сезінуге
әкеледі. Пайнс айтуы ... ... ... бір ... екі ... ... ... нәтижесінде болуы. Байқаусыз стресс жайлап адамның ішкі
жан дүниесін жей ... Ол ... ... әсерінен пайда болатын
стресстің бұзылуы деп қарастырады. Ең бастында ... ... ... ... ... ... (адвокат, клиникалық психолог
қоғамдық жұмыстар) клинттпен қатты эмоционалды ... ... ... ... ... келе ... барлық мамандықтарға тән екені анықталды.
Психологиялық проблемалар және бұзылулар
Клиникалық ... ... ұзақ ... ... ... ... және психологиялық бұзылулардың бірінші себебі
екені анықталды. Сонымен қатар стресс: ұйқыға, ... ... ... ... ... әсер етеді. Зерттеулер
көрсеткендей күнделікті осы проблемалардан басқа, ... ... ... ... ... ... өз ... әрине стресс-психикалық ауруларға әсер ... көп ... ... алайда стресс біздің психикалық денсаулығымызға қатты соққы
беретінін мойындауымыз керек.
Соматикалық аурулар
Тағы бір айта ... ... ... тері ... әсер ... зерттеулері стресспен соматикалық аурулардың арасында байланыс ... ... Ол ... ... бойынша бейімделу әрекеті болып табылатын
физиологиялық қозу-ауруға әкеп ... ... ... психологиялық факторлармен әсіресе ... ... ... бұзылулар. әдетте ... ... ... ... тері ... және бас ауруы жатады.
Бұл жағдайға кінәлі ... ... ... ... ... аурудың байланысы бар екенін тапқан. Мысалға
стресс: туберкулез, лейкемия, рак, жүрек ... жай ... ... әсер ... ... ... нәтижелерін, негативті нәтижеге қарағанда бақылау
қиын. Себебі ол онша білінбейді. Жүргізілген ... ... ... әсер ... үш жолы бар. ... ... оқиғалар
біздің күшімізге, қысымымызға стимуляция қажеттілігін басуға көмек береді,
сонымен қатар, зерттеулер адамдардың көпшілігі өз өмірінде орта ... мен күш ... ... ... ... Біздің
көпшілігімізге стрессіз өмір қызық болмас еді. Екіншіден, ... ... ... бен ... әсер ... Мысалы: стресстік оқиғалар
бізге бірдеңе үйренуімізге, түсінуімізге өз ... ... ... сөзбен
айтқанда стресс әсерінен туындаған бейімделу процесі адамды жақсы жағына
өзгертуі мүмкін. Проблемалармен соқтығысу, ... жеңе білу ... ... ... ... жеңе білуіне әсерін тигізеді. Сонымен қатар біз
осы жағдайдан ... ... ... та, өз ... ... ... ... бізге укол салғандай стресс бізді болашақ
стресстерден қорғайды. Зерттеулер ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз етеді, әрине стресс ... ... ... ... проблемасының психология ғылымында зерттеліну жайы
Стресстік проблемалар 20 ғасырда көріне бастады. Бұл қазіргі заманда,
жаңа өндірісте көптеген ... ... бұл ... ... адам баласы жеңе алмай, дәл сол жерде энергия ... ... ... ... ... жеке ... ... бұзады, сонымен қатар,
ұжымдарға бұл қымбатқа түседі. Жұмыскерлердің өзіне де, төлем ақыларына ... да әсер ... ... ... ... негіз алады.
«Стресс-жұмыскердің денсаулығына және фирманың ақшасына әсер ... ... ... ұстау фирмасы» деп айтқан Сюзен Линд.
Стресстік проблемаларды ескере отырып Н.В. Самоукина «Кәсіби стресс-
бұл кәсіби ... ... ... ... және ... ... ... шаршаған күйі» деп жазған. С.Касл
«Стресс еңбекте» деген ұғымның негізі екі ұғымын көрсеткен.
Кәсіби стресстің ... ... ... ... ... ... атап көрсеткен. Енді
әрқайсысына жеке тоқталатын болсақ.
Мәліметтік стресс-бұл уақыттың қатал шенінде ... және ... ... де ... ... ... ... стресс
жағдайдың белгісіздігімен қатар жүреді.
Эмоционалды стресс-дәл немесе болжамдап ... ... ... ... үшін кінә ... әріптестерімен қарым-
қатынаста т.б. Келесі түрі комуникативті стресс-қатаң ... ... Ол ... ұстай алмайтын жоғарғы кикілжіңмен
байланысты, сонымен қатар бір нәрседен бас ... ... ... қорғана алмау.
Кәсіби стресс жетістік-бұл жердегі басты проблема ... ... мен күту ... ... ... жасаудан қорқудан туындайтын стресс-қателік қорқынышы екі
жағдаймен байланысты 1 ... жету ... ішкі ... ... 2 қателік
кеткен жағдайдағы кедергілер. Қорқыныш қателігі ... ... ... ... ... ... адам көп ... бас
тартады бастайды. Нәтижесінде адам өмір сүруден қорқа бастайды.
Кәсіби стресстің көп тараған түрі ... көп ... ... ... Адам қоршаған ортада өзінің бәсекелесін көреді. «Өзін
бәсекелестік жарысқа беретін адам, ол өз өмірімен өмір ... ... ... оның ... ... ... сонымен қатар оның
айналасында өзіне керек адамдар, достарына ... ... жоқ. ... жары ... ... қыздар»-деп жазған Н.В. Самоукина. Бұл адамның
негізгі проблемасы-олардың көздегені тек ... ... ... ... ... сол ... не мақсатпен баратынына көп мән
бере ... ... ... түрі ... болғандай интенсивті
стрессті-адам жетістікке жеткенде ... ... ... ... ... ... мағынасы жоқ екендігіне көзі жетеді.
Негізгі тақырыпты ... ақша табу ... ... ... ... ... көрсеткеніндей адамның басына түскен ... ... алу ... ... қалдыру) пайда емес, керісінше кері әсерін
тигізеді. Барлық жамандық, ... ... ... өз әсерін ақша еңбексіз
келгенде тигізеді. Үлкен ақшаға ... ... ... сатылады және сатып
алынады» дегенге сене бастайды. ... ... ... ... ... өз
ақшаларына кейбір нәрселерді сатып алуға ... ... ... егер ол шын ... болса, міне сол кезде бай ... ... өзін ... шын сезімдерге берілмеуін, өтірік
достардан алданып қалмауын қамтамасыз етемін деп ... ... ... ... ... ... деген жеке мінез-құлықтық стилі бар.
Сонымен қатар стресстік ісер ... ... ... сценариінде
жекеленген. Әдетте бұл сценариді бала кезінде меңгереді.
Стресстік ... ... ... ... ... кешіреді,
бірақ қызу қансыз, айналасындағылармен қарым-қатынасын ... жай ... ал енді ... ... рет ... ... алмай шеттен
шыға өткізеді.
Өзіне бағытталған стресстің агрессиясы (жұмыскер өзін-өзі кінәлайды).
Ал бастығына немесе әріптесіне ... ... ... ... жұмыскерді кінәлайды. әдетте стресстік сценарилер автоматты ... ... ... көзі
Енді кәсіби стресс тудыратын ... ... ... ... ... қайнар көздерін зерттеп келесі түрлерін тапқан.
1. Еңбек жұмысымен ... ... ... факторы.
1.1. Жұмыстың жай немесе қатты қысымы. Көп ... ... адам ... осы ... ... ... ... проблема туындайды. Бұл
жағдайда әдетте фрустрация, үмітсіздік материалдық жағдайлар туындайды.
әдетте аз ... ... ... ... ... ... алмайтын жұмыскер
әдетте фрустрацияны сезінеді.
1.2. Еңбектің нашар физикалық ережесі, мысалға нашар жарық немесе қатты шу.
1.3. Уақыт тапшылығы (қашанда бір нәрсені ... ... ... ... алу қажеттілігі.
2. Стресс факторлары, ұжымдағы жұмыскердің рөлі мен байланысты.
2.1. Рөлдік белгісіздік, ... ... ... одан не
күтетінін, кәсіби жұмысының қалай жасау керектігін білмеу. Адамдар ұжымның
одан не ... олар не ... ... ... ... ... ... оларды қалай бағалайтынын білу керек.
2.2. Рөлдік кикілжің, бұл адам орындау керек емес нәрсені ... ... ... ... ... мен ... ... Мысалы: (бюджет) Ескертетін
жайт адамға деген жауапкершілік стрессті көп тудырады.
2.4. Өте ... ... ... ... ... ... ... адамның төмен дәрежесі.
3. Жұмыстағы қарым-қатынас байланысты стресс факторлары.
3.1. Жетекшілермен, әріптестермен қарым-қатынас. Бір айта ... ... ... көңілі басқа адамдар мен қарым-қатынасқа
түсетін көңіліне қарағанда онша маңызды емес.
4. Іскерлік кәсіппен байланысты факторлар.
4.1. Екі ... ... ... ... табылады: кәсіби «үлгерімсіздік»
және ерте жұмыстан шығу.
4.2. Кепілдік ... ... ... ... ... ... құрылым мен байланысты факторлар.
6. Ұжымнан тыс стресстің қайнар ... ... ... жеңу әдісі
Қазіргі заманда стресстен қалай қашу, қалай құтылу туралы кеңестер
көп ... ... ... ... ... ... ... жөн. алайда
жоғарыда айтылған сөздерег қарағанда бұл мүмкін еместе. Ұйықтап ... өзі ... ... ... қанды айналдырып, асқазан кеше тамақты
қорытып, ал демалу бұлшық еттері, кеуде ... ... ... ... өзі түс көру ... ... дем ... толық құтылу бұл-өлім. Стресс жағымды және жағымсыз қобалжулар
мен байланысты ... ... ... ... ... ... ... ешқашан 0-ге тең емес (бұл өлуді білдірер еді).
Біз стресстен қашпауымыз кеерк және қаша ... ... біз ... ... жеңе аламыз.
Стресстің тұрақтылығына әсер ететін факторлар
Стресс нәтижелері адамның жеке ерекшеліктерін тұрады. Кейбір адамдар
стресстік бұзуларына басқаларға қарағанда жақсы ... тұра ... ... ... немесе психологиялық денсаулығына әсер ететін стресстің
әсерін азайтатын бірнеше факторлар бар ... ... не ... қолдау
Әлеуметтік қолдауға кез-келген әлеуметтік байланыспен байланысты,
адаммен ұсынылған көмектің барлық түрі ... ... ... бағалай отырып Гоур үлкен әлеуметтік қолдаулары болған (достары
жағынан немесе туысқаны жағынан) адамдар 1) фрустрацияға деген аз ... әсер және 2) дене ... ... аз ... ... ... ... көп әлеуметтік қолдау ... ... ... ... ... рөл ... ... теріден тыс көлемі жоғары екендігін тапқан. әлеуметтік ... ... дене үшін емес ... ... ... ішкі жан ... де дәрі ... зерттеулер әлеуметтік қолдау мен психологиялық денсаулық
арасындағы байланысты көрсеткен. Қатты стресс күйіндегі адамға ... ... ... ... ... болып табылады.
Әлеуметтік қорғау төрт түрге бөлінеді.
Эмоционалды қолдау бұл бізде біреуге керек екендігін ... ... ... ... ... өзінің проблемаларын айтып отырған адамды
анық, мұқият тыңдау. Бұл өз ... ... ... ... ... ... шешудегі баға беру. Бұл қолдаудың
түрі проблема мен оның маңызын анықтаудағы қорытынды болып табылады.
Мәліметтік қолдау-бұл проблемалармен ... ... ... ... ... Сонымен қатар бұл жағдай проблеманы шешу жолдарын ... ... ... көмек немесе нақты әрекетпен
көрсетілетін ... Бұл ... ... беру, жұмыс табуға көмектесуге т.с.с.
әрекеттер кіреді. ... ... тағы бір ... материалдық көмекпен және
әлеуметтік көмек бұлар ... бір ... ... ... бұл-қиындықты жеңудегі стресске қарсыласу
әрекеті. Ішкі қадағалау ... ... ... ... бәрі ... өз ... әсері екендігін көрсететін адамның
жеке қасиеттері. Ал сыртқы қадағалау ... ... ... ... ... бәрі ... ... байланысты
деп саналады. Мысалы: тағдырға, бір себепке немесе сәттілікке байланысты.
Ғалымдардың зерттеулері бойынша көптеген ... ... ... ... ... ... ал стресске тұрақты емес немесе аз
тұрақты адамдар өздерін тағдырдың қолында ойыншық ... ... ... ... ... пікіріміз бойынша тұрақтылық стресстің нәтижелік
бағасын өзгерте отырып оны азайтады. ... ... ... ... ... оқиғаларды аз қоқан-лоқы көрсететінін және тілеусіз
деп бағалайды.
Оптимизм- зерттеушілер нәтижесінде ... мен ... ... ... ... ... жағдайда оптимистер
көпшілігі проблеманың анализі немесе әрекеті туралы ... ... ... қарағанда үлкен ынтамен әлеуметтік қолдау іздейді және өзінің
стресстік жағдайдағы позетивті аспектілерде ... ... ... келеді.
Ал писимистер негативті стресстің аспектілеріне шоғырланғыш болып келеді.
Осы қағидаға ... ... ... ... ... ... ал
писимистер стресспен күресу жолдарында және өз денсаулығына нем құрайлы
қарайды.
Өткір ... ... ... талпыну-бұл біздің стресстік әрекеттерге жауап
беретін жеке адамның ерекше белгісі. Ең ... бұл ... ... Цукерман. Сезінуге талпыну-бұл бүкіл төмен немесе жоғары дәрежедегі
сенсорлық әсер етудің қалауы болып табылады. ... ... ... ... қалайды, ал мүмкін кейде жоғары дәрежедегі әсер етуді
болдыруға да тырысады. Бұл ... ... ... міне сондықтан
оларға машина жарысы, тауға шығу спорт түрлері ұнайды. Олар ... ... ... ... отырып, өздерінің ынтасын
қанағаттандырады. ... ... ... ... ... ащы ... жерелер және ерекше достарды қалайды. Әрине мұны адамдар ... ... деп ... ... оқиғаларды қарастырады.
Басқалармен салыстырғанда жоғарғы сезінулерге талпынатын ... ... аз ... ... деп ... ... және төменгі сезінулерге талпынатын адамдар дұрыс
мамандық таңдау керектігін айтқан. Шынында да жоғарғы талпыныстағы ... жай ... ... берілсе ол фрустрация сезінуі мүмкін, ал енді
төмен көрсеткіштегі адамға жоғары талапты жұмыс берілсе онда ол ... аша ... ... ... ... стресске деген тұрақтылықпен байланысты, ескере
кететін жағдай жоғарғы көрсеткіштегі адамдар ... ... ... қарағанда тез адаптивті болып келеді. Сонымен қатар жоғарғы
талпыныстағы адамдар көбінесе ... көп ... ... қылықты өзін-өзі
импульсивті төбелескіш болып келеді. Осындай дәрежеде сезінулерге жоғарғы
талпыныстағы ... ... ... ... ... әрекеті
Стресске берілетін жауап физиологиялық жауап болатынын ескере отырып
физиологиялық ерекшеліктер стресске деген ... әсер ... ... Осыған сүйене отырып мынадай қорытындыға келуге болады аз қозудағы
адамдар ... ... ... әсер етеді, ал В.Ж.Ж.-і жоғары адамдарға күшті
әсер етеді.
Шығармашылық
Купер және ... ... ... басқарудың негізгі түрлерін
көрсеткен.
1. Жұмыс орнындағы ұжым қоршауы және ... ... ... ... ... ... ... Үй мен жұмыстың ортасындағы көпірдің салынуы
4. Мамандықтың көтерілуі
5. Ұжымда әлеуметтік-психологиялық жағдай жасау
Альбрехт бойынша стрессті жөнге салу әдісі
Егер шығарушы жоғары, ал ... ... ... ... ... ... жоғары, ал стресс төмен болу үшін қалай басқару керек. Жұмыста
қатты стресстен шаршайтын адамдар ... ... ... ... жұмысыңда приоритет системаны жасаңыз. өзіңіздің жұмысыңызды
келесі жолмен бағалаңыз: «бүгін істеу ... «осы ... ... ... және ... болған кезде істеймін».
2. Егерде өзіңіздің дәрежеңіз жетпейтін дәрежеге жеткен кезде «жоқ» деп
айтуға ... ... ... ... екенін
түсінетініңізді айтыңыз. Сосын өзіңіз істеп жатқан жұмыстың ... ... ... ол жаңа тапсырманы орындауға бұйрық ... жаңа ... ... үшін қай ... ... ... ... Өз бастығыңызбен сенімді және оған ... ... ... өз бастығыңыздың жағдайын және оған өз жағдайыңызды ... ... Өз ... ... ... сыйлауды
үйретіңіз.
4. Кез-келген адаммен немесе ... ... ... ... ... Бұл талаптар сізді кері бағытқа итеретінін
түсіндіріңіз. Осы мәселені шешу үшін ... ... ... Егер ... өз ... ... болса, ол туралы бастығыңызға
айтыңыз.
6. Сіздің өз ... бен ... ... ... жоқ екендігін
айтыңыз. Сіз басқа жұмыстарда өз ... ... ... Әр күн ... дем ... уақыт табыңыз. Жұмыс орныңыздан басқа жерлерге де
барып тұрыңыз. Сонда шаршамайсыз, сіз жұмысыңызды бітсеңіз ұзақ ... ... ... ... ... ... ... байланысты басқа
факторларға уақытылы тамақтану, сіздің спортпен шұғылдану, жатады. Стрестің
төменгі дәрежесі арқылы еңбек ... ... жету ... басқаларды да
басқару үшін, Альбрехт келесі ережені ұсынады.
1.Жұмыскеріңіздің мүмкіндігі мен қажеттілігін ескере отырып осы факторларға
сәйкес келетін талап ... ... Олар осы ... ... ... ... тағы үстіне жұмыс қосып беріңіз.
2. Егер жұмыскердің жұмысын орындамауға себебі болса келісіңіз. Жоқ ... ... ... ... жатса не үшін, қанша уақыт кететінін айтыңыз.
3. Өзіңіз күткен ... анық ... Дәл осы ... талапқа сай келетін лидерлік стильді қолдаңыз.
5. Нәтижені ... үшін ... ... ... ... мен ... ... қиын сұрақтарды шешіп сіздің ... ... ... ... ... құтылудың ең оңай ... ... ... болып табылады. Егер бұлай жасауға ... ... ... маңыздысы бағаланар. Кикілжің маңызының азаюының бірнеше жолдары
бар. Мысалы: «Оның орнына» сөзімен мінездеу. Бұл ... ... ... ... ... көрсету. Екінші мысал: тынышталдыру яғни
өз-өзіңе «бұдан да жаман болар» басу айту. ... ... ... ... ... ... жай және тұрақты
қарауға әсер етеді.
Еңбектің қалаулы ережелері
Касл еңбектің қалаулы ережелерін атап көрсеткен .
- ... ... ... ... сай кемеу керек, бұл оның
жеке қызығын ... ... өте ... ... ... ... ... үшін марапаттау жұмыскердің талабына сай болу керек.
- жұмыс ережесі физикалық қажеттіктер мен сай ... және ... ... ... ... ... ... жұмыс орнында әсер ететін факторлар, ... ... ... ... ... салу
Ауто жөнге салу м. ж/у- стресстің негативті әсерінен күресуді
қамтамасыз етеді.
Релоксация
Егер адам өз ... ... ... ... ... ... импульсқа релаксация мен жауап беруі қажет. ... ... ... ... ... ... ... мен көңіл күйді
жөнге салады, сонымен қатар стресс әсерінен ... ... және ... ... ... не ... тастауға әсерін тигізеді. Релаксация-
симпатикалық жүйке жүйесінің белсенділігін төмендетеді, ал бұл ... ... оның ... күрт ... ... ... релаксация
бұл физикалық немесе психикалық күштенуден толық құтылу әдісі. Ол өте
пайдалы әдіс ... ... Оны ... өте оңай оны ... ... және ... дарындылықтың керегі жоқ. Бірақ бір ескертетін нәрсе-
мативация, әр адам не үшін релаксацияны бағындыру ... ... ... ... бірнеше әдісі бар-ең танымалы әдісі иога.
Концентрация
Сонымен қатар стресспен ... ... ... ... ... ... Көп адамдар көп нәрсеге шоғырлана алмағандықтан
көп энергиясын жоғалтады, ол ... әкеп ... ... ... ... ... әдісінің кері әсер ететін
стресстік әсерлерін жеңу әдісі болып табылады.
Тыныс алуды ауто ... ... ... ... дем алу ... ойламайды және естеріне ... ... ... бір ... дем алу ... ... ... алу-
физикалық зорлықтан немесе стресстің әсерінен қиындайды, немесе ... ... бір ... ... ... ... ... тыс тыныс
алуын ұстап қалады. ... ... ... ... тынышталуға,
шаршағанды басуға мүмкіндігі бар. ... ... ... ... бір ... ... табылады.
2 бөлім. Кәсіби стресс проблемасының психология ғылымында зерттеліну жайы
2.1. Эксперимент әдістемелері, негізгі сипатамалар
1 әдістеме. Жеке ... ... ... ... ... ... ... да неготивті факторлар сияқты,
стресске әкеп соқтырады. Сізге ... ... тест ... ... ... ... анықтайды. Егер сіз нақты, шын жауап берсеңіз дұрыс
нәтижеге ... ... ... ... сай ... нұсқаны белгілеп
отырыңыз.
Кілттік ... ... ... ... мені ... ... деп ... 2 3
2. ... ... ... да ... ... ... 1
2 3
3. Мен ... ... ... ... ... ... 1
2 3
4. Мен ... агрессивті боламын
1 2 3
5. Мен ... ... ... 2 3
6. Мен ... ... 2 3
7. ... ... лидер болуға тырысамын
1 2 3
8. Мені ... адам деп ... 2 3
9. ... ... маза бермейді
1 2 ... Мен ... ... тұра ... 2 ... ... өңдеу:
Енді жинаған баллды санау ... ... ... тұрақтылығыңызды біле
аласыз.
Балдар саны. ... ... 1-Өте ... 2 -төмен
46. 3-Орташада төмен
42. 4-орташада кішкене төмен
38. 5-орташа
34. 6-орташадан сәл жоғары
30. 7-орташадан жоғары
26. 8-жоғары
25-18
9-өте жоғары
Сіз ... ... балл ... сіздің соғұрлым стресске ... ... ... ... ... ... ... өзіндік тұрақтылығын бағалау”
Мақсаты: Қақтығыстар барлық басқа жағымсыз факторлар сияқты, невроздық
күйлерге ... ... ... ... ... тест ... ... деңгейіңізді анықтауға көмектеседі.
Нұсқау: Сұрақтарға шынайы жауап беріңіз, толық жауаптардың өзіңізге
сәйкес келетін нұсқасын таңдап, ... ... ... ... Мені ... дұрыс бағаламайды |1 |2 |3 ... ... | | | ... ... ... ... да, |1 |2 |3 ... ... ... | | | ... | | | ... ... ... отырған істің |1 |2 |3 ... ... ... | | | ... ... ... |1 |2 |3 ... Өзіме сынау айтса, шыдай |1 |2 |3 ... | | | ... Мен ... |1 |2 |3 ... ... ... ... бола |1 |2 |3 ... | | | ... Мені қырсық, өз дегенінде |1 |2 |3 ... адам деп ... | | | ... Ұйқысыздықтан зардап шегемін |1 |2 |3 ... ... ... жоқ ... |1 |2 |3 ... тұра ... | | | ... Келеңсіз жағдайларды қатты |1 |2 |3 ... | | | ... ... уақытым жетпейді |1 |2 |3 ... ... ... ... |1 |2 |3 ... ... | | | ... Өзімді көрсетуіме |1 |2 |3 ... ... | | | ... ... ... ... |1 |2 |3 ... жоқ | | | ... ... тез ... |1 |2 |3 ... Өз ... ... |1 |2 |3 ... ... ... |1 |2 |3 ... уайымдаймын | | | ... ... ... ... ... күйзеліске тұрақтылық деңгейіңізді ... ... саны ... ... ... 1- өте төмен
50. 2 –төмен
46. 3 – орташадан төмен
42. 4 – орташадан сәл ... 5- ... 6- ... сәл ... 7 – ... жоғары
26. 8 – жоғары
18. 9 -өте жоғары
Ұпай саны неғұрлым төмен болса, ... ... ... ... ... Егер ... тұрақтылық 1-ші немесе 2-ші деңгейді
көрсететін ... онда өз өмір ... ... ... ... әдістеме. Әрқайсымызға өз мінез-құлқымыздың ерекшеліктерін
обьективті бағалау ... ... Бұл ... агрессивтіліктің пайда
болуымен байланысты. А. Бома және А. ... ... ... , агрессия түрін анықтауға мүмкіндік береді. Осындай ақпарат
алғаннан кейін өзіңіздің алға ... ... ... үшін мінез-
құлқыңызды бақылап отыруыңызға болады. Шектен тыс ұстамыздың табысқа ... ... ... ... пікірлердің қайсысы сіздің мінез-құлық стиліңізге,
өмір сүру салтыңызға қаншалықты сәйкес келеді, «иә» немесе «жоқ» деп жауап
беріңіз.
Хаттама
1 2 3 ... 17 ... 32 ... 47 ... 62 ... ... менің келесі адамға зияным тиюі мүмкін.
2) Кейде өзім жақсы көрмейтін адам туралы өсек ... Мен тез ... ... тез ... Егер менен жақсылап өтінсе мен тапсырманы орындаймын.
5) Мен ... ... ... ... жетемін.
6) Менің сыртымнан адамдар сөйлейтінін білемін.
7) Егер мен өзге адамдардың әрекетін құптамасам, оларға осыны ... ... Егер ... ... , бұл ... ... ... Мен адамдарды ұра алмайтын сияқтымын.
10) Мен адамдарды жатырқамаймын
11) Мен адамдардың кемшілігіне кешірімділікпен қараймын.
12) Маған белгіленген ... ... мен ... ... ... ... Басқалар жайлы жағдайларды қолдануды біледі.
14) Мен күткендегіден аса қамқорлықпен қарайтын адамдардан сақтанамын.
15) Мен ... жиі ... ... ... ... өзім ... ойлар келеді.
17) Егер мені біреу ұрып жіберсе, мен оған сондай жауап қайтармаймын.
18) Ашуланған кезде есікті қатты жабамын.
19) Сырт ... мен ... Егер ... ... деп ... мен оған ерегісіп кетемін.
21) Мені өзімнің тағдырым қамықтырады.
22) Көптеген ... мені ... ... ... ... адамдар келіспесе таластан өзімді ұстай алмаймын.
24) Жұмыстан жалтаратындар өздерін кінәлі сезінулері қажет.
25) Мені немесе менің жанұямды қорлағандар өздері ... ... ... Мен ... ... ... Егер ... біреулер күлсе қатты ашуланамын.
28) Егер маған біреулер бұйрық берсе олар дандайсып кетпес үшін ... ... ... ... ішінен апта сайын біреуін көремін.
30) Адамдардың көпшілігі мені көре алмайды.
31) Адамдардан менің құқығымды сыйлауын талап етемін.
32) Мені ата-анам үшін аз ... ... ... ... ... ... ... құртатын адамдарды ұстап алып, мұрнынан шертіп
жіберу қажет.
34) Ашудан мен кейде түнеріп кетемін.
35) Егер маған күткендегіден нашар қатынас жасаса қамықпаймын.
36) Егер мен ... ... ... мен оған ... ... Мен мұны көрсетпесем де , кейде менде көреалмаушылық болады.
38) Кейде маған біреулер күліп тұрған сияқты болып көрінеді.
39) Егер мен ... да ... ... ... ... күнәмнің барлығы кешірілгенін қалаймын.
41) Егер мен біреу ұрса, өте сирек ... Егер ... ... өзім ... ... ... ... мені адамдар өзінің қатысуымен ашуландырады.
44) Мен шын мәнінде жек көретін адамдар жоқ.
45) Менің ұраным: « Біреуге ... ... Егер мені ... ... , мен ол ... не ойлайтынымды айтып
тастаймын.
47) Соңынан өкінетін тірлікті көп жасаймын.
48) Егер мен ... ұрып ... ... ... ашудың бұрқ етіп көрінуі болмайды.
50) Өзәмдә атылуға дайын оқ салынған бөшке ретінде сезінемін.
51) Егер адамдар менің не ... ... олар ... тіл ... қиын
деп санайды.
52) Мен әрқашан адамдар мен үшін жағымды істі жасауының қандай құпиялық
сыры бар екенін ойланып жүремін.
53) Маған айқайласа менде айқайлап ... ... ... мен қамықтырады.
55) Мен басқалардан жиі де емес немесе сирек те емес төбелесемін.
56) Мен қатты ... ... ... бірінші түскен затты алып сындырған
кезімді еске түсіре аламын.
57) Кейде мен ... ... ... ... ... сезінемін.
58) Кейде өмір маған әділетсіз қарайды.
59) Бұрын мен адамдардың көпшілігі шындықты айтады деп ойлайтынмын, енді
мен осыған сенбеймін.
60) Мен ... ғана ... Мен бір ... ... ... мен арым ... кінәлімін.
62) Егер өзімнің құқығымды қорғау үшін дене күшін қолдану керек болса мен
қолданамын.
63) Кейде мен ашуымды үстелді тоқылдатумен ... Мен ... ... ... ... ... ... Менің маған зиянын келтіретін жауластарым жоқ.
66) Егер адам шектен шықса , мен оны ... ... бере ... Дұрыс емес өмір сүріп жатқанымды жиі ойланамын.
68) Мені төбелеске дейін жеткізетін адамдарды білемін.
69) Мен ... ... ... ... адамдар мені ашуландырып, қорлағысы келетіндей сияқты
ойлар сирек келеді.
71) Мен ... жиі ... ... ... мен ... ... Мен ... жиі дайыс көтеремін.
74) Мен адамдарға деген нашар көңіл-күйімді жасыруға ты рысамын.
75) Мен бірнәрсеге ... гөрі ... ... жөн көремін .
Кілті:
1) Физикалық агрессия.
1+, 9-, 17-, 25+, 33+, 41+, 55+, 62+, 68+,
2) Вербальды агрессия
7+, 15+, 23+, 31+, 39 -,46+, 53+, 60+, 66+, ... ... ... 10+, 18+, 26-, 34+, 42+, 49-, 56+, ... ... 12+, 28+, 36-, 44-, 52-, 60+, ... ... 11-, 19+, 27, 35-, 43+ , 50+, 57+, 64+, ... ... 14+, 22+, 30+ , 38+, 45+, 52+, 59+, ... ... 13+ , 21+, 29+, 37+, 44+, 51+, 58+,, 66+, ... ... 16+, 24+, 32+, 40+, 47+, 54+, 61+,,, ... түрлері мен көрсеткіштері.
1) Келесі адамға дене күшін қолдану-денелік ... ... ... ... ... ... ... айқай, сонымен бірге
өзге адамға сөз арқылы айту-(қорқыту, ... ... ... ... қарсылығыңызды өсек, әзіл арқылы білдіру- жанама
агрессия деп аталады.
4) Беделді жетекшіге қарсы пассивті қарсыласудан белсенді әрекетке, заңға,
талапқа, ережеге көшетін ... ... ... ... ... ұшқалақтық, дөрекілік-ашушаңдық.
6) Айналадағы адамдарға абайлап қарау, олардың зиян келтіреді ... ... ... ... ... ... көңіл
толмау, өзінің күйзелісі үшін бүкіл әлемді кінәлау-өкпе.
8) Өзіне қатынаста , айналасындағылардың ... ... ... ... ... байланыстыру –кінәлау сезімі.
1.Егер сіздің агрессия көрсеткіші бойынша 5 ұпайдан жоғары болса, сізге
шыдамды болу жағын ойластыру ... ... ... ... ... көптеген жетістіктерді байқайсыз, көптеген достар тауып , бос
уақытыңыз жағымды өтеді.
2. Егер сіздің “негативизм” ... ,” ... ... 5 ... ... ... ... мүмкін сіз шаршаған боларсыз, өз
денсаулығыңызға назар аударыңыз. Мүмкін соңғы уақытта нашар ұйықтап ... ... ... ... , дене ... ... ... көңіл бөліңіз. Есіңізде болсын, негативизм мен ашуланшақтық-
стреспен тікелей байланысты болатын жағдай, мұны өзгертуге болады.
Егер сіздің «өкпе » және ... ... ... ... ... 5-тен асса, сізге өзіңізді кінәлі сезінудің қажеті жоқ.
Өзіндік бағаңызды жоғарылатсаңыз болды.
Сізді алаңдатып тұрған жұмысқа жауапкершілікпен ... ... ... құлшыныста , өмір сүйгіш болғаныңыз жөн. Қуана білу – дамытып отыратын
қабілет.
Сізбен бірге өзгелер де қуансын!
3 ... Тест . Сіз ... ... ... ... көп ... ... қоршаған ортамен анықталады.
Адам жүйкесі тез қажиды. Ондай кезде адам еш нәрсені ... ... ... ... Ол тек ... адамдар үшін ғана емес, өзіміз үшін де
жағымсыз құбылыс болып табылады.
Мұндай жағдайда біз өзімізді жеңе аламыз ба? ... ... біз ... қалай басқарамыз? Оны келесі тест сұрақтарына жауап беру
арқылы анықтауға болады.
Тестің кілті
Ұпай санын санау жүйесі
“өте” жауабы –3 ұпай
“ онша ... ... – 1 ... ... ... – 0 ұпай
Сұрақтар
1. Сіз кез – келген адамның ақыл айтуын жақтырмайсыз;
2. Сіз әңгімелесіп отырған адамның иіс ... ... ... ... адам ... адамдардың алдында ұялмай, көпшілік алдында
тырнағын тістелесе…
4. Біреудің сіз жақа қарап жөтелуін…
5. Сіз отырған ортадағы кез-келген адамның себепсіз ... ... ... кешігіп келуін…
7. Сізге ешқандай пайдасыз және қызықсыз сыйлық сыйланса…
8. Сіз оқығыңыз ... ... ... ... ... ... ... дауыстап сөйлеуін…
10. Сіз әңгімелесіп отырған адам ғылыми немесе шетел сөздерін жиі , әрі
өте көп ... ... ... әңгімелесуші адамның мимикалық қимылдарды пайдалануын…
12. Сіз көргіңіз келген фильмнің сюжеті немесе оқығыңыз келген ... ... ала ... ... ... ... бірі фильмнің сюжетін дауыстап талқыласа
немесе конфет қағазын шықырлатса…
14. Әңгімелесуші адамыңыздың сізге жақындауы…
15. ... әйел ... ... ... ... Жасы егде ... ... боянуын…
Жауаптар
Ұпай саныңызды санап, қорытынды жауаппен танысыңыз.
49 ұпайдан жоғары
Сізді шыдамды және ... ... ... ... болмайды. Сіз бәрін
жақтырмайсыз. Егер ашуыңызға тиетін құбылыстар жақын ... жоқ ... ... ... ... ... бастайсыз. Мұндай жағдайда асқазан қорытуыңыз
нашарлап ,тіпті бас ауруына шалдығуыңыз да ... ... Сіз тым ... ... жүйесін тепе – теңдік қалпынан ауытқыған, сіз өзіңіз үшін де,
қоршаған орта үшін де зиян келтіруіңіз мүмкін. Осы ... ... ... дейін
Сіз көбірек тараған адамдар тобына кіресіз. Сіз тек жақтыруға ... ... Жеке және ... келіспеушіліктен жау
шаптырмайсыз. Бұл мінезіңіз ... ... ... ... ... ... бар ... ұпайға дейін
Сіздің бойыңыздағы шыдамдылық пен сабырлық шексіз. ... ... ... ... өзінен тез шығара аласыз.
4 әдістеме. Сіз даулы адамсыз ба?
Сіз даулы адамсыз ба? Мұны білу үшін ... ... ... ... бір жауап таңдаңыз.
Сұрақтар:
1- Қоғамдық көлікте дауысты қатты шығарып әңгіме айтыла бастады. Сіздің
реакцияңыз?
А) қатыспаймын
Б) өзім дұрыс деп ... ... ... ... ... ... ... жиналыстарда сынға аласыз ба?
А) жоқ.
Б) егер орынды негіз болса ғана.
В) кінәлілерді ғана емес, ... ... да ... ... жиі бәстесесіз бе?
А) өкпелемейтін адамдар болса ғана
Б) принципиальды мәселелер ... ... ...... ... Егер ... бұрын біреу кезексіз өтсе қалай қарайсыз?
А) ішімнен ашуланамын, бірақ үндемеймін.
Б) ескерту жасаймын.
В) алдына ... ... ... ... ... ... Үйде ... асқа сізге тұздалмаған тамақ берілді. Сіздің
реакцияңыз?
А) болмайтын нәрсеге ұрыс шығармаймын.
Б) жәй ғана ... ... ... ... ... ... тамақтан бас тартамын.
6) Егер көшеде, көлікте сіздің аяғыңызды басып кетті. ... оған ... бір ... жәй ғана ... ... ... сөзбен айтып тастаймын.
7) Жақындарыңыздың бірі сізге ұнамайтын зат ... ... ... әдептен озбай жәй ғана өз ойымды айтумен шектелемін.
В) ұрыс ... ... ... ... Мұны қалай қабылдайсыз?
А) сыртымнан бір қалыпты білдірмегенмен , ішімнен енді мұндай
ойынға қатыспауға өзіме сөз беремін.
Б) болған нәрсеге әзілмен қараймын.
В) ... ... ... дейін көңілімді бұзады.
Нәтижені өңдеу.
Енді жинаған ұпай санын есептеңіз: әрбір «а»-4 ұпай, әрбір «б» -2 ұпай ,
әрбір «в» -0 ұпай ... ... ... Сіз ... ... талас пен қақтығыстан, сынды
жағдайлардан қашқақтайсыз. Платон: ... ... ... ... ақиқат
қымбат» сөзі сізге ешқашан ұран болған емес. Сізді сондықтан болар жағдайға
тез бейімделетін, ... адам деп ... Егер ... ... ... болса , батыл болғаныңыз жөн.
10-нан-20 ұпайға дейін. Көптеген адамдар сізді даулы адам деп
санайды. Шын ... сіз өзге жол ... ... ғана ... ... достарыңызбен қарым-қатынаста қаншалықты зиянын тигізсе
де өз пікіріңізден бас ... ... еш ... шығып кетпейсіз. Мұның
бәрі сізге деген сыйластыққа әкеледі.
10 ұпайдан ... ... пен ... сіз үшін ... тең, сіз
мұнсыз өмір сүре алмайсыз. Өзіңізге айтылған сынды ... ... ... ... ... барасыз. Сіздің әжуаңыз пайдалы іс үшін емес, сын ... ... ... шығу ... ... ... ғылыми-әдістемелік нұсқаулар
1. Әлеуметтік-психологиялық тренинг (ӘПТ). ӘПТ жеке адам ... ... ... ... ... отандық әлеуметтік психологтар Е.
Баранов, А. ... В. ... Ю. ... ... ... болады.
ӘПТ-нің негізгі базалық әдістері - бұл топтық пікірталас пен ойындық
әдістер.
Топтық пікірталас. Проблеманы ұжымдық ... әрі ... ... келу ... ... әдістер. Бұл өте кең тараған іскерлік ойын мен рөлдік ойын
әдісі. Іскерлік ойында кикілжің ... ойын ... ... ... ... ... көп мән беріледі. Рөлдік ойында тұлғааралық қарым-
қатынас заңдылықтары зерттеледі. Бұл ... ... ... ... ... адам кикілжің мүшесінің мінез-құлқын елестетіп, сол рөлге
енуі тиіс. ... ... ... көрермен-эксперт рөлінде болулары тиіс.
ӘПТ көмегімен ашық бәсекелестік стратегиясын төмендетуге ... ... ... болады, әрі бірлесуді таңдауға мүмкіндік туады.
2. Жеке-дара психологиялық кеңес беру - қарым-қатынасты түзету мақсатында
қолданылады. Жеке ... ... мен ... ... психологиялық көмек беру тәсілі ретінде
қарастырылады. Психологиялық кеңес ... ... ... ... ... ... ... Аутогенді жаттығу (АЖ). Берілген әдіс адамның бұлшық етті босаңсыту,
өзін-өзі иландыру ... ... ... өз ... ... үйретеді. Аутогенді жаттығу көмегімен ... ... ... ... және ... ... мен агрессияны азайтуға
болады.
4. Психологтың арадағы іс-әрекеті. Бұл, ... пен ... ... ... ... ол, ... ... конструктивті шешуге
көмектеседі. Үштікте жұмыс істеу адамға өз мінез-құлқын бағалауға үйретеді.
Психологиядағы аталған әдістерден ... ... ... және ... бағытталған жекелеген әдістер мен тәсілдердің
көптеген қатары және бар. ... ... ... ... ... ... ... кикілжіңді ескерту стратегиясы оны психологиялық
тұрғыда сауатты жүзеге асырғанда ғана тиімді ... ... Бұл ... ... ... ... тыңдай білу және өзіндік сезімді білдіре
білу технологиясы.
Тәжірибе көрсеткендей-ақ осы технологияларды қолдану ... ... ... ... ... ... теңдей
құқылы екендігін білдіретін негізгі шара.
Д.П. Зеркин пкірінше, "кикілжіңді ескерту оны болжауды білдіреді.
Мүмкін болатын ... ... ... ... оның болуын ескерту,
мүмкін емес. Болжау бұл - болатын ... ... ... ... ... болу уақытын елестету. Болжаудың ғылыми және
практикалық құндылығы оның ... ... ... болдырмау - бұл оны жоюдың тек қана ... ... ... ескертуге болмайтын да кезеңдер болатынын ескеру керек.
Кикілжіңдерді жоюда жартылай және ... ерте жою, кеш жою ... де ... шығу ... мен ... ... ... арқылы жүзеге
асады және оның бөлшектеріне әсер ... ... ол ... ... ... мотивтері, объектілер, қарсылық пайда болмас ... ... мен ... Сондықтан, кикілжің сипатына орай,
кикілжіңнің ... ... ... ... ... кейбір аспектілерін қарастырайық:
1. Кикілжің себептерін жою. Бұл кикілжіңді ескертудегі өте ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мысалы, психологиялық жеке-
дара деңгейдегі жою ... ... әсер ... байланысты, әрі
кикілжің туу мотивтерін ... ... ... мен ... ... әрі ... талдау. Кикілжіңді болдырмауға себепші
болады. Кикілжіңдерді жою ... ... ... ... ... деңгейімен, әлеуметтік өсумен тағы басқалары ... ... ... ұзақ ... ұстау. Қарама-қарсы күреске ... ... ... нейтрал қарым-қатынаста болады, әрі олар бірге
қызметтес болуы да ... ... ... ... ... ... ... отбасы мүшелері, қызметтестер тағы басқалар)
қарым- қатынасты бұзбай, қайта оны бекіту, ... ... ... ... ... ... келісім, практикалық эмпатия,
партнердің репутациясын сақтау, әлеуметтік ... жол ... ... ... ... Бұл ... ... өзара
сенім мен сыйластықты берік ете түседі.
Жалпы, ... ... ... ... әрекеттер (ол тіпті
бірге уақыт өткізу, не қарапайым күлімсіреу болсын) ... ... ... ... тиіс.
3. Қарым-қатынастардың институализациясы. Кикілжіңді жою ... ... ... ... ... ... ... сөзбен
тиіспей тағы басқалары. Конфликтологиялық қызметті құрса ... ... ол ... ... және ... беру функцияларын атқарар еді.
"Кикілжіңге түсуші адамдардың этикалық кодексін құру идеясына ... ... ... ... оны ... ... ... әрі зерттеуші
мінез-құлқы тағы басқалары жөніндегі жеке құжаттың болуы ... ... ... еді". /15, ... ... ... ... нормаларын кикілжіңдерді жоюдағы
негізгі шара деп есептеуге болады. ... ... ... ... үлкедерді қарапайым сыйлауының өзі, отбасының ... үшін ... ... ... ... ... ... осының өзі жайдайды жақсартуы мүмкін. Кикілжің жағдайы кұқықтың
діни ... ... заң да ... ... ... де ... мүмкін.
Заң ережелері кикілжіңді қарым-қатынастардың рұқсат етілген
формаларына ғана рұқсат ... ал ... ... ... ... ... ... юмор, әзіл. "Әзіл-юмордың кикілжіңді ескерту және жоюдағы
тәсіл ретіндегі рөлі жалпыға тән". ... ... ... ... шарасы
ретінде қарастырған бірден-бір зерттеушілердіің бірі ... Ол ... ... ... ... қашу ... психологиялық коррелятивтері
болады және мақсат көздейді: яғни ... ... ... ... ... ... ... ең жоғарғы деп түсінілу керек.
3.Фрейд невроздан кейінгі әзіл ашуды тарқатуы мүмкін деді. Бірақ юмор
кикілжің себебі болуы ... ... Егер де ... ... да ... ... тұрса, онда кейде жақсы әзіл немесе юмор да, ашу ... ... ... ... және қиын ... ... болуы мүмкін. Мысалы, саяси
қайраткерлер немесе ... ... ... ... ... ... ... да ғажап емес.
6. Көкірек кермеңіз. "Сізге ұнайды ма, егер де ... ... ... қарсыласыңыз үнемі сізді басып жаншып тастаса?". Бұл адам
қарым-қатынаста өзінің үстемдігін көрсеткісі келгендігі. ... ... ... ... ... дәрежеде, жоғарыдан қарай емес құрыңыз.
Бірінші болып тас атпаңыз, пікірлеріңізге аса мұқият болыңыз!".
7. Талдау ... ... ... ... ... көптеген кикілжіңдерді
ескерту мақсатында конфликтологиялық ... ... ... ... ... ... оларды әбден зерттеу керек. Кез-келген
кикілжің, ол өндірісте, не тұрмыста демалыс сәтінде ... ол ... ... орай және ... бір ... ... Осы нақты себептер
сол немесе өзге өмір саласындағы ... ... мен ... ... ... Сондықтан, кикілжіңдерді ескерту үшін,
кеңірек дамыған, тараған жағдайлар мен ... ... ... ... әрі ... ... керек.
"Психологиялық, жеке-дара тұрғыда кикілжің себептерін жою оған
қатысушылардың мотивациясына әсер ... ... және ... ... ой-тілектерін жауып тастайтын контр мотивтерді алға тартуды
білдіреді".
Әсіресе, менің пікірімше, ... ... ... ... өте ... (қызғаныштан өлтіру, қызғану негізінде
зорлау, тонау тағы басқалары) зорлыққа дейінгі субъектілердің мінез-құлық
мотивтерімен кикілжің ... ... ... нақ өзі ... ... еді.
8. Ситуацияға қарым-қатынас пен ондағы мінез-құлықты өзгерту. Проблемалық
ситуацияға адам өз мінез-құлқына және ... ... әсер ... әсер ... ... Әрине, көп жағдай ... ... ... ... ... ... алды ... осы
деңгейден кәдімгі өзара әрекет қалпына келе білу өте маңызды". Кикілжің
алды ... ... ... ... ... Сондықтан осы эмоционалды
қызуды анықтап алу және оны сауатты ... ... білу өте ... ... ... деген көрсеткіштерге, мысалы тембр, ым-ишара, қимыл ... жөн. ... өзге ... ... ... жөн немесе берілген
проблема таныс еместігіне бұра салу керек.
".... біздер, өзіміз айтқаннан ... ... ... ... Бұл ... ... өзімізді қорғауға байланысты туындайды.
Дегенмен, біздер өзгелер дегенде аса мән ... ... да ... бен әрекеттерімізге аса мән бермейміз".
9. Өзгеше ойлауға шыдамдылық. Егер де, қарсылас адамның дұрыс еместігін
байқасаңыз, оны ... ... ... Осы ... еместікті бөлшектеп
білмегеніңіздің өзі жеткілікті. Мұндайда жасалатын, ... ... ... жеке ... ... жөн. Көңіл-күйіңіз жаман
болып тұрса, мүмкін болатын ... ... ... ... ... ішкі ... Айналадағылармен қарым-қатынас кикілжің
жағдайдың туындауына іштей дайын бола білу керек және оны ... ... қашу ... жол беру ... ... ... іштей дайындалу керек.
Айналадағылар да шаршайды, стрессте болады, қозғыш болуы да мүмкін. ... ... ... ... мен ... топтардың қақтығысуы
мүмкін.
11. Күлімсіреу және достық ... ... ... ... ... ... Өлеңдегі сияқты: "... күлкіден
барлық адамға жылу тарайды".
12. ... ... ... ашық ... ... Бұл Д.Карнеги
нұсқауы. /16,125/
Ашық түрде ол адам жайлы сұрастыру ол адамның ... ... ... ... өте маңызды. Әрбірден соң, айналадағылардан өте көп
күтудің де қажеті жоқ. Сіз егерде ... бір ... ... ... өзге нәрсені көрсетсе, бұл деген кикілжің отын тұтату деген нәрсе емес.
Сіздің партнеріңіз ... ... тек сіз оған жай ғана нені ... ... ... ... ... алып қашу. Кикілжіңге араласпауға,
байланыспауға үйрену ... ... білу ... ... ... өзге ... теріс эмоциялары жиі жағдайда, ... ... ... ... ... ... оқыс
қақтығыстарда маңызды. Жиі жағдайда кикілжіңдер ... ... ... ... ... ... мен ... арасында болып жатады.
14. Жылы атмосфера құрыңыз. "Ең басты адам - сіздің алдыңыздағы адам. ... сіз осы ... ... ... онда сіз тек ... ... ... ол тәрбиесіз, ақылсыз, агрессивті болсын. Қаншалықты сіз
оның теріс жақтарын көретін болсаңыз, соншалықты сіз ... ... ... ... ... ... қолдануға болады. (бұл әдістерді
өзіндік жұмыста да, топтық жұмыста да қолдануға болады.).
1. Ми шабуылы әдісі ... ... ... ... ... бір ... ... екі жақ та ми шабуылын ... ... ... ... ... және одан шығу нұсқаларын алға
тартуларына болады.
2. Автоматты ... жазу ... адам ... ... ... Бұл ... әр адам жеке түрде "өзіндік сезім күнделігі" деп,
немесе өзге сезімді бөлшекетеп қарастырса, онда болатын ... ... Ойша ... ... ... ... көмек сұрап, ішкі даусы арқылы жауап
алуда маңызды. Мұны әсіресе үйқы ... ... жөн: ... ... және ... дір еткізетін жағдайды, ренжітетін сәтті ... ойша оны алып ... ... өзге ... ... ... ... "Ой - ұлы, керемет күш, яғни біріктіру ... ... және ... заңдарының біріне сәйкес, энергия із-түссіз жоғалып
кетпейді ол түрлі формада болып, бір күні ... ... ой ... ... сүреді". [17,10]
4. Ойша бақылау немесе еріктік ойлау техникасы әдісі ... ... ... және жаңа ... жүзеге асыруды бақылауда
қолданылады.
5. Кикілжің алды жағдайды бақылау әдісі. Бұл әдісті ... адам ... әдіс ... түрлі проблеманы шешуге болады: ішкі кикілжің, қоршаған
адамдармен кикілжің. Бұл процесс кикілжің ... ... және ... ... ... ... Жасырын себептерді анықтаған соң, келесі
қадам ретінде өткінші реакция жолымен ... ... ... Мысалы, егерде кикілжің қарым-қатынастың жетіспеуінен
болса, онда оны жөндеу жолдарын іздеу керек.
6. "Уақыт түзуі: ... ... ... ... ... - ... ... өрбуін ... ... Ол ... ... ... ... араласқан адамдарға
кикілжің хронологиясын құруды немесе ... ... ... тізіп құруды сұрау керек. Уақыт түзуі адамдарды ... ... ... ситуация жайлы тұтастай білуге елес туғызады.
Оппоненттер өсіп тұрған ... ... ... ... ... түзуінің
мақсаты - әр адамда қабылдау әртүрлі, өзіңкісімен сәйкес келмейді дегенді
мойындатады. ... ... дата (ой, күн, жыл) ... ... ... тәртіпте бейнелейді".
7. Екінші бір адамды тыңдай білу шеберлігі де кикілжіңді жоюдағы тамаша
бір әдіс. Ол адам ... ... айту ... ие ... ... көп
нәрсе байланысты, оның күйі, сенімі. Сенімді байланыс орнатуда сөйлеуші
адамға басты рөл беріледі деп ... ... ... ... фигура еместігін көрсетеді. Психологтар зерттеулерінше, адамдардың 10
%-дан аса емес бөлігі ғана тыңдай біле ... өз ... ... ... ... алған ақпаратының негізінде
тиісті қорытындылар жасай білгені жөн. Теріс эмоциялар ... ... ... үшін ... ... ... қарастырған жөн:
• қабылдау (тыңдап алыңыз, дереу жауап бермеңіз, өзгелердің ... ... ... ... ... реакцияңызды бақылай біліңіз).
• зейін шоғырландыру (өзіңізге қарай тұйықталыңыз, ... ... ... ... ... нені ... маңыздыны мәні
жоқтан айыра білуді ... ... ... ... ... ... ... не ойлап, сезінетінін ойлаңыз)
• өзгенің нені қажетсінетінін анықтап алыңыз. Айтылғанның жасырын жақтарын
анықтаңыз.
... ... ... мен ... екі жақ арқылы түсінілетініне
көз жеткізіңіз)
Кикілжің жағдайларда екі түрлі ... ... мен ... ... ... ... пассивті, енжар тыңдау әңгімеге араласпаумен сипатталады.
Енжар тыңдау кикілжіңге қарсы ескерту шарасы ретінде қарсы
адам өз сезімін белсенді байқата ... және өз ... ... ... аса ... ... тыңдау - қарсы адамның сөздерін ... ... ... ... ... түрі ... ... ықтималдығын
төмендетеді және теріс эмоциялардан арылуға көмек береді.
Жоғарыда аталған тәсілдер мен әдістер оларды психологиялық ... ... ғана ... ... ескертеміз. Әрі кез-келген әдіс
зорлықпен қолданылмауы тиіс, оппоненттің келісімінсіз де ... ... ... ... жеке әдіс ... ... ситуацияны толығымен
білмей, бір ғана тәсілмен шешуге болмайды.
Сипатталған кикілжіңді ескерту әдістері мен стратегияларын жалпылап
қоса келе, ... алды ... ... ... ... ... тіпті қарым-қатынас процесін кикілжіңге айналдырмауға
үйренуге болады, және ... ... ... өз ... жете ... ... ... ескертуде ол жағдайға өз қатынасы мен мінез-
құлқың да өзгерту арқылы және ... ... әсер ету ... ... ... алды ... өз ... да өзгертудің негізгі
тәсілдері мен әдістеріне мыналар ... ... ... ... ... ... ... оппонент позициясын терең әрі жан-
жақты ... ... ... өзгеше ойлауға шыдамдылық таныту; жалпы
мазасыздану мен агрессивтілікгін төмендету; өз психикалық ... ... ... ... емес ... ... үнемі дайын болу; күле білу,
юмор сезімінің болуы; айналадағылардан көпті күтпеу; ... ... ... толық білу; кикілжің тұрақтылық.
Қорытынды
Сонымен берілген жұмыста біз стресс-бұл ағзаның кез-келген талабына
өзіндік ерекшелігі жоқ ... ... ... ... ... 4 түрі ... ( фрустрация, кикілжің, өзгеріс және қысым не зорлық) анықтадық.
Стресс-адам оны қалай ... ... ... ... ... бағасына көптеген факторлар әсер етеді. Олардың
ішіндегілерінің ең негізгісі 4-д: танысу дәрежесінің проблемасы, ... алу, ... ... ... алу және ... ... стресске
деген жауабымыз қиын әрі ұзақ мерзімді болып табылады. Сіздің ол ... ... ... ... әсер етеді: эмоцияларды, физиологиялық және мінез-
құлықтық. Стресске деген эмоцияны әсер ... ... ... ... ... ... ... жиі демалу, жүрек қағысының
жиіледі және ас қорыту ... ... Ал ... ... ... ... 3 ... тұрады: мазасыздану, қарсыласу және жүдеу.
Егер стрессті жеке аламаса, онда ағза жүдеудң әсерінен құрып ... ... өте ... ... ... қажеттіктер жинала берсе мұндай жағдайда
стресс ... ... ... Мысалы: тапсырманы орындаудың
нашарлауы, тыныш процесстің бұзылуы, ... ... ... ... стресс жағымды нәтижені де көрсетеді: стресс әдетте біздің жеке
өсуімізге көмегін тигізеді ... ол ... ... бізді күшті
етеді. Күнделікті стресстің басқа кәсіби стресстер ... ... ... ... ... ... ... бар.
- Жиілігіне байланысты және күштің көруіне байланысты біреулер ... ... ... ... аз көлемде. Ал енді біреулері жылына бірнеше
рет, бірақ өте қатты.
- Стресстік әрекеттің механизімін шығаруға ... ... ... ... ... қосылады немесе ұзағырақ болады.
Кәсіби стресстің көп түрі бар. Олар ... ... ... түрлі факторлар әсерінен туындайды. Мысалы: ұжымдағы жұмыстың ... ... ... ... ... айтқандай, стресстен қану мүшесін ... ... біз ... ... құтыла аламыз немесе жеңе ... Оны ... ... болады. Купер және Маршал методикасына ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Сіздің
Альбрех бойынша стрессті жөнге салу әдісі де ... Ал Касл ... ... ... ... қалауды көрсетті. Қауыпты және жөнге салынатын
әдіс болып табылады. ... ... ... жеке ... де
байланысты. Кейбір адамдар басқаларға ... ... бұзу ... тұра ... ... ... және физикалық денсаулығына әсер ететін
стрессті жеңілдететін бірнеше факторлар бар. Олардың 5 түрін қарастырдық.
Әлеуметтік қолдау, ... ... ... ... және ... жүйесінің реативтілігі. Қорыта келгенде айтпайын дегенім.
Қолданылған әдебиеттер ... ... В.А. ... ... М, 200-352 б.
2. Гибсон Дж. Л. «Учебник для вузов» М, 2000-262 ... ... Р.М. ... ... ... ... О.И. ... психология и аутопсихология» М, 1999-77 б.
5. Карташова Л.В. ... в ... М, 1999-220 ... ... А.Б., ... О.Н. ... труда и организационная
психология» М, 1995-683 б.
7. Ньюстром ... ... К. ... ... ... ... «Общая психология» Ю.Б., Дормашев М, 2000-480 б.
9. Пряжников Н.С. «Психология труда и человеческого достоинства» М, ... ... ... А.А. ... М, 2003-400 б.
11. Самоукина Н.В. «Психология и ... ... ... 2000-281 ... ... Г. «Стресс без дистресса» М, 1979-126 б.
13. ... Н.Ә. ... ... А, ... ... А.Я., ... А.И. ... - М, 1999, с 5.
15. Данцов А.И., ... Т.А. ... ... ... ... в группе. - М, 1982. С. 23-32.
16. ... А.Я., ... А.И. ... ... ... ... библиографический указатель. - М,
1992. - с. 27.
17. Сулимова Т.С. Социальная работа и конструтивное разрешение ... ... ... Д.П. ... конфликтологии. Курс лекций. Ростов-на-Дону. 1988г.
19. Психология. Учебник. Под.ред. А.А. ... - М, ... ... ... психолога. /Сост. С.Ю. Головин. - Минск, 1998.
21. Мелибруда Е.Я. ... ... ... - М, 1986.
22. Анцупов А.Я., Малышев А.А. Введение в конфликтологию. Ужгород, 1995.
23. Петровская Я.А. О понятийной ... ... ... ... ... Н.В., ... В.Н., ... С.В. Введение в общую теорию
конфликтов. М.
25. Девять ... ... или ... - ... - ... ... ... - с.152.
26. Карнеги Д. Как завоевать ... и ... ... на ... ... Хьюнт В. Тайные возможности вашей психики. -СПб, 2000г.
28. Уткин Э.А. Конфликтология. Теория и практика. М, 2000г.
29. ... Г. ... ... ... ... // ... ... 11-12/2005, 52-53 б.
30. Прихожан А.М., Толстых Н.Н. Дети без ... М, ... ... В.П. ... ... М, ... Козе М. ... Нші Міпёз. Ьопёоп. N.4., 1990.
33. 8еесі Р. Веуе1оріп§ Ноіізііс Есһісаііоп. ... ... ... Л.С. Проблема возрастной периодизации детского развития.
//Выготский Л.С. Вопросы ... ... - СПб, 1997. С ... ... 3; ... И. ... ... в детском возрасте.
Прага, Авщенко, 1984.
36. Грибанова Г.В. Психологическая диагностика ... ... и ... при семейном алкоголизме.// Дефектология. 1988. №1.
37. Психическое развитие ... ... ... ... ... А.Г. Рузской. М, 1990.
38. Рубинштейн С.Л. Проблемы общей психологии. М, 1996.
39. Фрухт Э.л. Диагностика нервно-психического ... ... 1-го ... // ... ... К.Л., ... Э.Л. Диагностика нервно-психического
развития детей нервных трех лет жизни. 1979г.
40. Разенкова Ю.А. ... ... с ... ... ... группы риска в условиях дома ребенка: Дисс. Канд. Пед.наук. М, 1998г.
41. ... В.М. ... ... М, ... Фрейд 3. Введение в психоанализ. М, 1990г.
43. Фрейд 3. Я и он. ... ... ... Л.Д. ... ... ... и его способности. -СПб, 1997.
45. Грузенберг С.О. Психология творчества - СПб, ... ... В.Н. ... общих спососбностей. СПб, 2001.
47. Лейтес С.Н. Способности и ... в ... ... М, ... ... А.А. ... и развитие у школьников. М, 1994.
49. Перкинс Д.Н. ... ... как ... ... ... Щадриков В.Д. Одаренность и талант. М, 1999.
51. Бывают выдающиеся дети. ... ... и ... №9, 1990г., ... Воспоминания размышления, беседы. ... ... ... Т.13, ... с. ... орташа дәрежесі
А- үрей әсері

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс жайлы ақпарат7 бет
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс жайлы мәлімет6 бет
Этнодеформация және ұлттық ой-сана проблемасы3 бет
Қазіргі ғаламдық проблемалардың экономикалық жақтары9 бет
"кәсіби қазақ тілінің маңызы мен міндеттері"3 бет
"Оңтүстік Қазақстан кәсіби тарихшыларының мәртебесі"29 бет
"стресс"15 бет
1 Стресс,анықтамасы,жіктелуі,себебі. 2 Домбығу немесе ісіну18 бет
7 -арна: кәсіби деңгейі мен шығармашылық шеберлігі50 бет
Адам проблемасы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь