Spirulina platensis клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері

КІРІСПЕ 4
НЕГІЗГІ БӨЛІМ 5
1 Әдебиетке шолу 5
1.1 Spirulina platensis дақылының табиғатта таралуы 5
1.2 Микроорганизмдер анабиозы 7
2 Зерттеу материалдары және әдістері 19
2.1 Зерттеу обьектілері 19
2.2 Spіrulіna platensіs өсіру әдістері 19
2.3 Spіrulіna platensіs ангидробиоз жағдайына ауыстыру әдістері 20
2.4 Өлі және тірі клеткалардың санын анықтау 20
3 Зерттеу нәтижелері және оларды талдау 21
3.1 Сусыздандыру кезінде Spirulina platensis дақылының морфометриялық параметрлерінің өзгерісі 21
3.2 Ангидробиоз жағдайында Spirulina platensis дақылының реактивациясы 24
3.3 Ангидробиоз жағдайында Spirulina platensis дақылын сақтау 29
ҚОРЫТЫНДЫ 30
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ƏДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 31
ҚОСЫМША 35
Соңғы жылдары экологиялық жағдайдың нашарлауына байланысты организмдердің алуан түрлілігін сақтап қалу өзекті сұрақтардың бірі болып отыр. Микроорганизмдерді ұзақ сақтау үлкен және күрделі мәселе, сондықтан оны шешу үшін кешенді зерттеу әдістерін пайдалану қажет. Микробалдырларды сақтаудың әр түрлі әдістері бар, соның бірі сусыздандыру болып саналады. Микробалдырларды сусыздандыру оларды анабиотикалық жағдайға алып келеді. Бұл жағдайда клеткадағы зат алмасу қайтымды тоқтайды немесе уақытша айтарлықтай тежеледі. Ангидробиоз – биологиялық құрылымның сумен әсерін зерттеу болып саналады. Клеткада 25% дейін байланысқан су болады. Су ферментативті реакциялар жүретін орта ғана емес, сонымен қатар, мембрана мен биополимерлердің құрылымды элементі болып табылады. Су мембрана түзуші фактор, себебі фосфолипидтердің биомолекулярлы қабаты су ортасында пайда болады. Клеткадағы қалдықты ылғалдылық 10% төмен болса биохимиялық реакциялар тоқтайды.
Анабиоз жағдайында клеткаларды сақтау әдістері негізінен бір клеткалы микроорганизмдер, оның ішінде ашытқыларға жүргізілген. Бұндай зерттеулер фотосинтездеуші организмдерде, оның ішінде цианобактерияларда өте аз жүргізілген.
Цианобактериялар тірі ағзалардың ішіндегі ең көне топ. Цианобактерияларға жақын организмдердің қалдықтары, жасы 3 млрд жеткен, қатпарлы борлы түзілістердің стромотолиттердің арасынан табылған. Цианобактериялардың биомассасының химиялық құрамын протеиннің жоғары мөлшерімен (70 % ке дейін органикалық заттар) термотөзімді ферменттердің (соның ішінде ДНК полимераза), пигменттер, витаминдердің болуымен ерекшеленеді [1;2 ].
Цианбактерияларды анабиоз жағдайында сақтау үлкен практикалық мәнге ие, себебі сусызданған клеткаларды ұзақ уақыт сақтап, кейін қайта тіршілік қабілетін қалпына келтіріп өндіріс және т.б. салаларда қолдануға мүмкіндік болады.
Жұмыстың мақсаты: Spirulina platensis дақылын анабиоз жағдайында сақтаудың тіршілік қабілетіне әсерін анықтау.
Жұмыстың міндеттері:
1. Сусыздандыру кезінде Spirulina platensis дақылдарының морфометриялық параметрлерінің өзгерісі;
2. Ангидробиоз жағдайында Spirulina platensis дақылының реактивациясы;
3. Ангидробиоз жағдайында Spirulina platensis клеткасын сақтау.
1. Блинкова Л.П., Горобец О.Б., Батуро А.П. Биологическая активность спирулины // Журн. микробиол. - 2001. - № 2. - С. 114-118.
2. Гмошинский И.В., Егорова Е.А., Фатеева Н.Н., Мазо В.К. Выделение и сравнительная характеристика фикоцианинов, полученных из спирулины, обогащенной и не обогащенной селеном // Биотехнология. - 2006. - № 2. - С. 40-43.
3. Рудик В.Ф. Биотехнологические основы получения биомассы микроводорослей и перспективы ее применения: автореферат. ... докт. биол. наук. - М.: Наука, 1990. - 36 с.
4. Сиренко Л.Я., Паршик'ова Т.В. Використания водоростей у господарськш практищ // Укр. ботан. журн. - 1985. - № 6. - С. 77-86.
5. Gupta R.S., Changwal M.L. Biotechnology of mass production of Spirulina and Arthrospira in flesh water // Spirulina ETTA Nat. symp. MCRC. - Madras,
.India. - 1992. - N 8. - P. 125-128.
6. Costa J.A. Colla L. M., Duarte F. P. Improving Spirulina platensis biomass yield using a feed-batch process // Bioresour. Technol. - 2004. - N 3. - P. 237-241.
7. Рудик В.Ф., Бульмага В.П., Кирияк Т.В., Чапурина Л.Ф. Продуктивность и биохимический состав Spirulina platensis (Nordst.) Geitl. CALU-835 при култивировании в присутствии координационных соединений Zn (II) // Альгология, 2003. - N 3. - С. 322-329.
8. Мазо В.К., Пронина Н.А., Гмошинский И.В., Зарецкая Е.С. Новые пищевые источники эссенциальных микроэлементов // Тр. междунар. конф. «Новые информационные технологии в медицине и экологии». - Гурзуф, 2002. - С. 272-273.
9. Lo Z. Y., Guo S.Y., Li L. Bioeffects of selenite on the growth of Spirulina platensis and its biotransformation // Bioresour. Technol. - 2003. - N 2. - P. 171-176.
10. Шмидт П. Ю. Анабиоз. - М. – Л., Изд-во АН СССР, 1998. - 436 с.
11. Keilin D. The problem of anabiosis or latent life: History and current concept. The Leeuwenhoek lecture. – Proc. Roy. Soc. London. – 1989. - 150, N. 939. - P. 149 – 191.
12. Hinton H. E. Cryptobiosis in the larva of Polypedilum vanderplanki Hint. (Chironomidae) – J. Insect Physiol. – 1990. - 5, N. 3 – 4. - P. 286 – 300.
13. Vekli Z., Salsbury N. J., Chapman D. Physical studies of phospholipids. XII. Nuclear magnetic resonance studies of molecular motion in some pure lecithin-water systems/ -Biochim. Biophys. Acta. – 1969. - 183, N. 3. - P. 434 – 446.
14. Sussman A. S., Halvorson H. O. Spores: their dormancy and germination. New York – London, Harper and Row. – 1996. - 354 p.
15. Gundy S. D. van. Factors in survival of nematodes. – Ann. Rev. Phytopathol. – 1965. – N. 3. - P. 43 – 68.
16. Bhatt B. D., Rohde R. A. The influence of environmental factors on the respiration of plant-parasitic nematodes. // J. Nematol., - 1990. - 2, N. 3, - P.277 – 285.
17. Бекер М. Е., Райпулис Е. П. Живая клетка и ее жизнедеятельность.// Биотехнология. - М: ВО «Агропромиздат», 1990. - С. 7 – 41.
18. Бекер М. Е. Современные представления об анабиозе микроорганизмов // Торможение жизнедеятельности клеток. - Рига: Знатнее, 1987. - С. 9 – 19.
19. Лозина-Лозинский Л. К. Действие охлаждения на клетки и организмы как мультифакторный процесс // Цитология. – 1982. – 24, вып. 4. – С. 371 – 390.
20. Дуда В. И. Анабиоз бактериальных спор // Эксперим. Анабиоз: Тез. док. II Всесоюз. конф. по анабиозу. – Рига, 1984. – С. 14 – 15.
21. Алов И. А., Брауде А. И., Аспиз М. Е. Основы функциональной морфологии клетки. - М.: Медицина, 1969. - 344 с.
22. Генкель П. А., Левина В. В. Защитные реакции некоторых водорослей на действие неблагоприятных условий окружающей среды // Журнал общей биологии. 1995. - XXXVI, вып. 1. - С. 82 – 89.
23. Bradbury E. M., Price W. C., Wilrinson G. R. Infrared studies of molecular configurations of DNA. // J. Mol. Biol., - 1991. - 3, N. 3, - P. 457 – 476.
24. Culic-Krzywicki T. Structural studies of the associations between biological membrane components. – Biohim. biophys. asta, 1995. – 415, N. 1. - P. 1 – 28.
25. Бергельсон Л. Д. Биологические мембраны. - М.: Наука, 1985. - 182 с.
26. Островский Д. Н. Молекулярная организация биологических мембран. // Биомембраны. Структура, функции, методы исследования. - Рига, Зинатне, 1977, С. 7 – 27.
27. Potts M. Desiccation tolerance of prokaryotes // Microbiol Rev. – 1994. - 58, N. 4. - P. 755-805.
28. Голдовский А. М. Основы учения о состоянии организмов. - Л.: Наука, 2000. – С. 10 – 70.
29. Голдовский А. М. Анабиоз. - Л.: Наука, 1981. – С. 18 - 50.
30. Вентыня Э. Ю., Саулите Л. А., Рапопорт А. И., Беккер М. Е. Электронно-микроскопическое изучение дрожжей, находящихся в состоянии анабиоза
31. Кузьмина Р. И. Исследование анабиоза у водорослей // Альгология. – 1992. – 3, вып. 4. – С. 15 – 21.
32. Рапопорт А. И., Берестенникова Н. Д., Яновский К. А., Беккер М. Е. Об изменениях формы и размеров дрожжевых клеток при их обезвоживании и последующей реактивации //Микробиология – 1986 - 5, вып. 5. - С. 881 – 882.
33. Бирюзова В. И., Рапопорт А. И. Криофрактографическое исследование структуры дрожжевых клеток, находящихся в анабиотическом состоянии // Микробиология. – 1998. - XLVII, вып. 2. - С. 300 – 306.
34. Rapoport A. I, Khrustaleva G. M., Chamanis GIa, Beker M. E. Yeast anhydrobiosis: permeability of the cytoplasmic membrane // Mikrobiologia. – 1995. – 64, N. 2. - P. 275-278.
35. Бекер М. Е. К вопросу о модели биомембран в связи с проблемой анабиоза. // Микробиологический синтез аминокислот. - Рига: Зинатне, 1987. - С. 49 – 53.
36. Зикманис П. Б., Лайвеникс М. Г., Аузиня Л. П., Кулаев И. С., Беккер М. Е. Взаимозависимость содержания высокомолекулярных полифосфатов, трегалозы и жизнеспособности попыляций при обезвоживании дрожжей Saccharomyces cerevisiae // Микробиология – 1985 - 54, вып. 3. - С. 406 – 409.
37. Тимошин А. А., Рапопорт А. И., Беккер М. Е. Влияние высушивания на термоиндуцированные структурные перестройки цитоплазмотической мембраны клеток дрожжей // Микробиология – 1989 - 58, вып. 4 - С. 679 – 680.
38. Parkkinen E., Oura E., Suomalainen H. Effect of storage on the nucleic acid composition of baker’s yeast. // J. Inst. Brew. – 1994. - 80, N. 3. - P. 271 – 277.
39. Ohnishi T., Tanaka Y., Von M., Takada V., Miwatana T. Deoxyribonucleic acid strand breaks during freeze-drying and their repair in Escherichia coli. // J. Bacteriol. – 1997. - 130, N. 3. - P. 1393 – 1396.
40. Рапопорт А. И., Бекер М. Е. О разрушении рибонуклеиновых кислот в дрожжевых клетках при их обезвоживании. // Микробиология – 1986. - 55. – вып. 5. – С. 855 – 857.
41. Бекер М. Е. Обезвоживание микробной биомассы и экстрацеллюлярных метаболитов. - Рига: Зинатне, 2001. - С. 74 – 77.
42. Рапопорт А. И., Вентыня Э. Ю. Структурно-функциональные перестройки в клетках при обезвоживании - регидратации // Торможение жизнедеятельности клеток. - Рига: Знатнее, 1987, С. 85 – 119.
43. Crowe L. M, Crowe J. H. Anhydrobiosis: a strategy for survival // Adv Space Res. – 1992. – 12, N. 4. - P. 239 – 247.
44. de-Araujo PS. The role of trehalose in cell stress // Braz J Med Biol Res., - 1996, Jul, 29 (7), P, 873 - 875.
45. Bar, E.; Rise, M.; Vishkautsan, M.; Arad, S. M. Pigment and structural changes in Chlorella zofingiensis upon light and nitrogen stress // J.-Plant-Physiol. - 1995 - 146, N. 4, P. - 527-534.
46. Russell N. J., Fukunga N. A comparison of thermal adaptation of membrane lipids in psychrophilic and thermophilic bacteria. FEMS // Microbiol. Rev. – 1990. – 75. - P. 171-182.
47. Горбунова Н.П. Альгология: Учеб. пособие. - М.: Изд-во Высш. шк., 1991. - 256 с. . Петропавловск- Камчатский, 2001. - № 5. - С. 73-75.
48. Сиренко Л.А., Сакевич А.И., Осипов Л.Ф., Лукина Л.Ф. и др. Методы физиолого-биохимического исследования водорослей в гидробиологической практике. - Киев: Наукова думка, 1975. -247с.
49. Рапопорт А. И. Анабиоз и восстановление жизнедеятельности дрожжевых организмов (ультраструктура и цитобиохимические исследования): автореферат дис. на соиск. учён. степ. канд.биол. наук. – Рига: АН ЛССР отд. Хим. и биол. Наук, 2004. - 31 с.
50. Sun W. Q, Davidson P, Chan H. S. Protein stability in the amorphous carbohydrate matrix: relevance to anhydrobiosis // Biochim Biophys Acta. – 2007. - Sep 16, 1425, N. 1. - P. 245 - 254.
51. Crowe J. H, Hoekstra F. A, Crowe L. M. Anhydrobiosis // Annu Rev Physiol. – 2002. – 54. - P.579 - 599.
52. Carpenter J. F., Crowe J. H. An infrared spectroscopic study of the interactionsof carbohydrate with dried proteins // Biochemistry – 2003. – 28. - P. 3916-3922.
53. Perelman, A.; Matsukawa, Ritsuko et al. Natural antioxidant activity in some microalgal species // Israel-Journal-of-Plant-Sciences [Isr-J-Plant-Sci] – 2000. - 46, N. 2. - P. 169-176.
54. Wolkers W. F, Tablin F, Crowe J. H. From anhydrobiosis to freeze-drying of eukaryotic cells // Comp Biochem Physiol A Mol Integr Physiol. – 2002. – Mar. – 131, N. 3. - P. 535 – 543.
        
        Қазақстан Республикасының Білім жəне ғылым министрлігі
əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
«Қорғауға жіберілді»
__________________ ... ... ... ... Т.Ж. ... ... ... PLATENSIS КЛЕТКАСЫНЫҢ ТІРШІЛІК ЕТУ ҚАБІЛЕТІНЕ САҚТАУ
ҰЗАҚТЫЛЫҒЫНЫҢ ӘСЕРІ»
050701 – «Биотехнология» мамандығы бойынша
Орындаған Г.К. ... ... аға ... Н.Р. ... ... Н.Қ. ... 2011
РЕФЕРАТ
Бітіру жұмысы 35 бет, 3 кесте, 7 ... 54 ... ... ... ... ... ... анабиоз, дегидратация,
реактивация.
Жұмыстың мақсаты: Spirulina platensis дақылын ... ... ... ... әсерін анықтау.
Жұмыстың міндеттері:
1. Сусыздандыру кезінде Spirulina platensis дақылдарының морфометриялық
параметрлерінің өзгерісі;
2. Ангидробиоз жағдайында Spirulina platensis ... ... ... ... ... platensis дақылын сақтау.
Зерттеу материалдары: Spirulina platensis дақылы.
Зерттеу әдістері: микробиологиялық және альгологиялық әдістер.
Негізгі нәтижелері:
1. Дегидратация ... ... ... ... ... дақылымен салыстырғанда, клеткалар және трихомдар
мөлшерлерінің кішіреюіне ... 30 0С ... ... ... тірі клеткалар
мөлшері өлі клеткалармен салыстырғанда жоғары. Ал 400С және ... ... ... клеткаларының арасында өлі
клеткалардың саны басым. Яғни сусыздандыру кезінде ... ... ... ... әсер ... ... жағдайында сақталған Spirulina platensis дақылының
тіршілікке ... ... ... ... ... ұзақ ... төмен болады.
МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ |4 ... ... |5 |
|1 ... шолу |5 ... ... ... ... табиғатта таралуы |5 ... ... ... |7 |
|2 ... ... және әдістері |19 ... ... ... |19 ... ... ... өсіру әдістері |19 ... ... ... ... жағдайына ауыстыру әдістері |20 ... |Өлі және тірі ... ... ... |20 |
|3 ... ... және оларды талдау |21 ... ... ... ... ... ... |21 |
| ... параметрлерінің өзгерісі | ... ... ... ... ... ... |24 |
| ... | ... ... ... Spirulina platensis дақылын сақтау |29 ... |30 ... ... ... |31 ... | 35 ... жылдары экологиялық жағдайдың нашарлауына ... ... ... ... қалу ... ... бірі ... Микроорганизмдерді ұзақ сақтау үлкен және күрделі мәселе, сондықтан
оны шешу үшін кешенді зерттеу әдістерін ... ... ... әр түрлі әдістері бар, соның бірі сусыздандыру ... ... ... ... ... ... алып ... жағдайда клеткадағы зат алмасу қайтымды тоқтайды немесе уақытша
айтарлықтай ... ...... ... ... ... болып саналады. Клеткада 25% дейін байланысқан су ... ... ... ... орта ғана ... ... ... мембрана
мен биополимерлердің құрылымды элементі болып табылады. Су мембрана түзуші
фактор, себебі фосфолипидтердің биомолекулярлы ... су ... ... ... ... ... 10% төмен болса биохимиялық
реакциялар тоқтайды.
Анабиоз жағдайында клеткаларды ... ... ... бір ... оның ішінде ашытқыларға жүргізілген. Бұндай зерттеулер
фотосинтездеуші организмдерде, оның ... ... өте ... тірі ... ... ең көне ... ... организмдердің қалдықтары, жасы 3 млрд ... ... ... стромотолиттердің арасынан ... ... ... ... ... ... (70 % ке ... органикалық заттар) термотөзімді ферменттердің
(соның ішінде ДНК полимераза), ... ... ... [1;2 ... ... ... ... үлкен практикалық мәнге ие,
себебі сусызданған клеткаларды ұзақ уақыт сақтап, кейін ... ... ... ... өндіріс және т.б. салаларда қолдануға мүмкіндік
болады.
Жұмыстың мақсаты: ... ... ... ... жағдайында
сақтаудың тіршілік қабілетіне әсерін анықтау.
Жұмыстың міндеттері:
1. Сусыздандыру кезінде Spirulina platensis дақылдарының ... ... ... жағдайында Spirulina platensis дақылының реактивациясы;
3. Ангидробиоз жағдайында ... ... ... ... БӨЛІМ
1 Әдебиетке шолу
1.1 Spirulina platensis дақылының табиғатта таралуы
Цианобактерия Spіrulіna түрлерін өте жете ... ... ... ... ... және ... қалған су құрамында
Spіrullіna platensis, Sp. princes, Sp. ... Sp. Jenneri, ... Sp. ... Sp. agilis ... кең ... болса, өзен -
көлдерде Spіrulіna okensis, Sp. ... Sp. ... ... Sp. ... ... кездестіруге болады [3].
Тұзды және минералды суларда, сондай-ақ тұщы суларда ... ... орта ... ... ... (Sp. fusiformis, Sp.
lavyrinthiformis, Sp. meneghiniana, Sp. major), ... ... ... curta) кездеседі.
Жылы немесе ыстық су көздерінде басқа микроорганизмдермен тұтас жабын
кілем түзетін ... ... ... Sp. ... ... жатады. Ал су бетіндегі саңырауқұлақ ... ... ... ... өлген балдырлардың орталарында Spіrulіna albida түрі
кездескен болса, бұл түр көбінесе судың гүлденуін ... ... тек тұщы және ащы ... ғана ... ... ... құрлықта,
тіптен Арктика мен Антарктикада табылған. Қазіргі кезде цианобактериялардың
1500-ден астам түрі, 150 - ден аса ... ... ... ... ... тыс ... өсуі ... алып келеді. Мысалы, микроорганизмдердің су ... ... ... ... ... рет ... және тұнбаға түсуі мүмкін.
Цианобактериялардың кейбіреулері адамдар және ... үшін улы ... ... түзеді деген мәліметтер бар. Улы ... ... ... ... sp. Anabaena ... ... және т.б. Өте кең ... цианобактерия Synecococcus
sp. “микроцистин” бөліп шығарады. Кейбір цианобактериялар ... ... тұщы және ащы су ... әк ... ... Бұл ... ерігіш кальций карбонатын (CaHCO3) ерімеитін (CaCO3)
карбонатқа айналдыру қасиеттеріне ... ... ... ... ... ... цианобактериялар күкіртті сутекті тотықтыруға
және молекулалық күкірттің түзілуіне қатысуы мүмкін [5].
Көбінесе, газдық вакуольдер түзетін Synechocystіs, Anabaena, ... т.б. ... ... көрсетеді. Тұзды ұсақ көлдерде тұнбалар
цианобактериялармен жиі ... ... ... астында микроорганизмдер
мен пурпурлы бактериалар кездеседі. Алайда қатты тұзды көлдерде, ... ... ... 10 ... ... ... ... шектеулі болады. Бұл ең бастысы ... sp. ... ал ... ... ... және Oscіllatorіa болып
табылады.
Теңіздер мен мұхиттарда ... ... ... ... ... ... көп мөлшерде кездеседі. Алайда
теңіздегі ... ... ... тұщы ... қарағанда төмен
болады. ... ... ... су көздерінде басқа
микроорганизмдермен (Chloroflexus туысының жасыл бактериялары) тұтас ... ... ... суда ... цианобактериялардың қатарына
Synechococcus, Plektonema, Spіrulіna, Lyngbya және т.б. туыстардың өкілдері
жатады. Көбінесе 60-64C0 ... ... sp. ... және S.lіvіdus өседі. Ал, S.lіvіdus-тың кейбір штамдары ... өсе ... Суық суда ... мұз ... ... ... Oscіllatorіa) кейбір балдырлармен қосылып қардың
“гүлдеуін” ... ... ағаш ... таулар атылған жерлерде және топырақта кең таралған [6]. Ең
көп мөлшерде топырақтың беткі ... ... (0,2-1,0 см ... жиі тұтас қатпар түзеді. ... ... ... ... ... ... Fіsherella қатарының өкілдер көп кездеседі.
Олардың арасында азотты фиксациялаушы түрлеріде бар. ... ... ... ... ... өкілдері күріш
егістіктерінде жиі өседі [7]. Өзен көлдердегі бастапқы ... ... ... байланысты болуы мүмкін.
Цианобактерияларда көмір қышқылының фотоассимиляциясының нәтижесінде
түзілген органикалық заттардың ... ... ... ... зат
ретінде санағанда жылына 500 т құрайды. Бұл микроорганизмдер топырақ және
су қоймаларында өсіп, N2 ... ... ... ... ... орын ... ... цианобактериялардың саны
басқа азотты фиксациялайтын организмдермен салыстырғанда басым келеді. Олар
азот көзі ... ... ... мен ... тұздарын, ал кейбір
түрлері нитриттерді пайдаланады. Әр ... ... ... ... жыл ... 3 тен 26 кг ... азоттың молекулярлы
мөлшері сіңіріледі. Әсіресе цианобактериялардың дамуымен ... ... ... ... ... жүреді. Табиғи
жағдайда азотты ... ... ... ең ... ... оттегі бар жағдайда N2 ассимиляциялайтын гетероцисталы жіпшелі
формалар алады. Молекулалық азотты ... ... ... ... кіріп, және жоғары сатыдағы
өсімдіктермен симбиоз құрайды. ... ... ... ... azollae, су ... ... ішінде өсетін Azolla жатады.
Бір жылғы есеп бойынша, мұндай симбиоздық қосылыс гектарына 100-1300 ... ... ... ... ... не кем ... балдырлардың даму заңдылығын бұзады. Табиғи
жағдайда бұл цианобактериялардің кейбіреулері жарық көп түсетін жерде
өседі. ... таза ... ... алу ... 500 лк төмен жарықты
пайдаланған жөн.
Цианобактериялардың едәуір бөлігі 25-30С0 температурада жақсы өсетін
болса, ал ... ... ... Anabaena ... ... ... өсуі ... Табиғи жағдайда, кейде олар 0C0-қа жақын
температурада өсіп, термофильді түрлері үшін оптимальдық температурасы ... ... көп. ... ... ... цианобактериялардың дамуы
үшін 70-74С0 болып табылады. Мұндай жоғары температурада тек ... мен ... ... балдырынан басқа ешбір фототрофтылар
өспейді [9]. ... ... ... бар ... ... ... ... бөліп шығарады. Бірақ О2-нің өте жоғарғы концентрациясында өсуін
тоқтатып, әсіресе жарықтың ... ... ... ... ... ... фотодинамикалық әсер беруші қоректік ... тыс ... мен ... ... ... құрамының болуынан каталаза
мен супероксиддисмутаза түзеді, бұл ферменттер көбіне клеткалардың құруына
көмектеседі.
Табиғи жағдайда, көптеген цианобактериялар ... ... ... ... ... ... ал кейбіреулері (мысалы, Osillatoria limnetica)
оның 0,1-0,2% концентрациясына төзімді. Мұндай көрсеткіш, кейбір ... ... ... ... ... ... ... Osillatoria limnetica анаэробты жағдайда да өсетіні байқалды.
Спирулинаның ... ... ... ... жылы ... ... теңізге жекелеуде, басқа көптеген ... ... ... жоқ ... бір ... ... жоғары бейімделгіштігі
жайында көп айтылады. Теңіз астындағы түрлеріне ... ... 400С, ... ... 250С ... ... көрсетсе, 450С
температурада 24 сағаттан соң клеткалары ... ... Ал ... 35-37С0 ... ... ... түрлерінің өсу деңгейі
белгіленгенмен, оларға сыртқы ортаның 32-35С0 ... ... ... ... ... терминін ағзалардың латентті жағдайын белгілеу үшін Брейер
ұсынған. Б.Ю.Шмидт бұл атау аса ... емес деп ... ... ол
«тіршіліксіз» жағдайды емес, «тірілу» мағынасын береді. Сондықтан ол бұндай
жағдайды «анабиоз» немесе «абиотикалық» (тіршіліктен тыс) жағдай деп ... [10]. ... бұл ... ... дәлелденбеген. Кейлиннің ойынша,
бұл оның «абиогенез» терминімен ұқсастығымен байланысты, ол басқа мағынаға
ие [11]. ... ... ... ... ... ... өмір»
терминімен атауды ұсынды. Оған келесі анықтама берді: «Криптобиоз – бұл
ағза байқалатын ... ... ... және оның ... қиын ... ... ... тоқтаған жағдайы». Кинтон бұл
терминнің қолданылуын шектейді, себебі бұл ... ... ... ... ... орын ... деп санайды [12] .
Отандық әдебиетте және ... ... ... ... ... ... пайдаланыла береді.
Анабиотикалық жағдайға көшу тәсіліне байланысты Кейлин және басқа да
ғалымдар келесі терминологияны пайдалануды ұсынды:
1. ...... ... суды ... ... ... – жоғары осмостық қысымға ие ерітінді көмегімен ағзадан суды
жоюдан кейін пайда ... ... ... тірі ... ... ... ... болады.;
4. анабиоз тотығу метаболизмін сақтап тұру үшін қажетті атмосферадағы
оттегі ... ... ... ... ... ... ... 2 түрлі топқа бөлінеді. Оладың біріне
мұндай жағдайды тек ерте онтогенетикалық кезеңдерге ғана ... ... ... Бұлар – өсімдіктер дәндері, бактериальды және саңырауқұлақ
споралары, кейбір ... ... және ... ... [13;14]. ... топқа ангидробиозға тіршіліктің кез-
келген кезеңіне ... ... ... ... – қарапайымдылардың кейбір
түрлері, коловраткалар, нематодтар және микроорганизмдер [15].
Анабиоз жайында заманауи биологиялық ойларды ... ... ... ... ... ... тоқтаған жағдайда және тірі жүйелер
жабық сияқты әрекет еткендегі биологиялық жүйелердің қайта ... ... ... ... ... болады. Бұл кезде термодинамикалық тепе-
теңдікке қол жеткізілмейді және келесі тіршілік ... ... ... ... энергия сақталады.
ХІХ ғасырда да, соңғы кезде де ... ... ... кезінде анабиотикалық ағзалардың қалыпты тіршілік ... ... ... үшін ... уақыт пен осы ағзалардың анабиоз
жағдайында болу ... ... ... ... бар ... [16].
Осы барлық зерттеулер ағзалардың анабиотикалық жағдайда ұшырайтын
белгілі бір ... және ... ... ... үшін назар аударылатын түрлі ... ... ... ... ... дәлелденген.
Осы болжамдардың арасында келесілерді атап өтуге болады:
1. Тірі ағзалардың сусыздануы кезінде ... ... ... ... немесе жойылуы мүмкін. Бұл жағдайда, әрине,
олардың репарациясы немесе қалпына келтірілуі үшін ... ... ... матаболиттер жойыла алады, сондықтан ағзалардың қалыпты
тіршілік әрекеттерін қалпына ... ... ... ... ... ... жағдайға көшкен кезде ... бір ... ... ... ... ... Онда реактивация кезінде олар, ең
алдымен, инактивтелуі немесе ағзадан бөлініп кетуі ... ... ... деп әдетте биологиялық объектілердің
тіршілік әрекетінің үрдістерін уақытша ... ... ... ... ... ... ... келесі негізгі
белгілерін атап көрсетеді [17].
- метаболизмнің жоқтығы және толығымен тоқтатылуы;
- құрылымның ұзақ уақыт бойы сақталуы;
- үздіксіз орта ... бос ... көп ... сұйық фазада
болмауы;
- экстремальды факторларға аса жоғары төзімділік;
- тіршілік әрекеттерінің ... ... ... ... анабиозды біздің планетамыздағы тіршіліктің дамуында
және органикалық қосылыстардың ... ... ... ие ... ... ... да, биорганикалық молекулалар мен протобионттар сулы
ортада эволюциялаған. Ол ... ... ... ... ... жиі ... ... төзімділікке ие
түзілістер ғана сақталған.
Анабиоз табиғатта кең таралған. Бұл жағадайда: ... ... ... ... ... ... ... жәндіктер, омыртқалы жануарлардың жекеленген
клеткалар, мүшелер және эмбриондар бола алады ... ... ... ... мен су арасындағы ... ... ... ... ... ... бұндай
көзқарас тіршіліктің мәнін түсінуге көмектеседі және әрине үлкен ... ... ... ... ... объектінің негізгі сандық компоненті болып
табылатындығы белгілі жасушалардағы су ферменті реакциялардың өтуі ... ғана ... ... ... мембраналар мен биополимерлерің құрылымдық
элементі болып табылады. Ол мембрана түзуші фактор болып ... ... ... ... сулы ... пайда болады. Жасушаларда
25%-ға дейін байланысқан су болады.
Биологиялық жүйелердегі гельдер зор мәнге ие, ... ... ... ... ролі ... ... Сусыздану
үрдісі кезінде де жасушаның белгілі бір бөліктерінде гель тәрізді ... ... ... болады [21].
Биологиялық жүйелердің қызмет атқаруы үшін құрылымдық судың ... ... ... ... Ол ... келесідей қасиеттерін айқындады:
энергияны аз жұмсап, байланыстарды оңай түзу және құрылымды реттеу, сонымен
қатар осы ... ... ... ... ... Бұл ... да, патологияда да негізгі тіршілік үрдістерін жүзеге асыруда өте
маңызды.
Беткейлердегі және жасушалардағы су құрылымы үздіксіз ... ... бар ... ... ... ... иондармен,
мономерлермен, макромолекулалармен және биомембраналармен байланысы кезінде
судың құрылымдалуының түрлі дәрежесін шарт етеді. Яғни ... ... ... әсер ... ... анық ... ... Басқа жағынан, су
құрылымы макромолекулалар мен мембраналарға қатты әсер етеді. Судағы
құрылымдық ... ... ... мен биополимерлерге «барлығы
немесе ештеңе» принципі бойынша кооперативті әсер ... ... ... ... ... осындай кооперативті әсер етуі ... ... ... ... ... ... ақуыздың денатурациясы, фременттірдің әсері т.б.).
Су мен клетка ішілік компонеттердің арасындағы өзара байланысты
детальды ... ең ... ... ... ... ... бөлу ... (құрғақ заттар 15-25%-ды құрайды, ... ...... ... ... құрғақ
массасының 20%-ын протеиндер құрайды. Цитоплазмадағы ... ... ... ... ... ... ... цитоплазмасында биоплимерлер – полифункциональды сипатқа ие
нуклеин қыщқылдары мен ақуыздар. Бұл ... ... ... гидрофобты да топтардың болуын анықтайды.
Уотсон Крик және ... ... ... ... ... ... материалдық құрылымына үлкен әсер
ететіндігі мойындалған. ... ... ... 2 түрлі өлшемі үшін ДНҚ-ның 2 түрлі конфигурациясы – А және Б
– постулатталған. Келесі еңбектерде ДНҚ ... ... ... су
қалыпты макромолекуланы ұстап тұруға көмектесетіні және ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі дәлелденген [23].
ДНҚ молекулалары салыстырмалы ... 75%-ы ... ... ие болады, онда әр нуклеотидке судың 3 молекуласы қосылады: 2
молекула – ... ... ... ... ... ... ... су аса маңызды ролге ие.Заманауи ойлар бойынша
мембраналы құрылымдардың ... ... ... ... ... тек сулы ортада ғана мүмкін. Мембрана тұтқыр гетерогенді екі
өлшемді сұйықтық ... ... [24]. ... өте динамикалы – липидтер
мен белоктардың қозғалыстарының түрлі формалары латеральды, ... тағы ... ... ... ... ... ... олардағы липидтер мен ақуыздар мөлшері тұрақсыз, бұл
биомембрана типіне ... ... су ... ... ... ... судың 25-30%-ы қатты байланысқан түрде болады. Бұл түрлі
әдістермен жүргізілген зерттеулермен дәлелденген.
Биологиялық әдебиетте бұрыннан «байланысқан су» термині ... ... су – ... ... қиын ... ... су бөлігі деп түсіндіріледі. Криобиологияда қатпайтын ... деп ... ... 15-20% ... су ... мысалы,
престелген ашытқыларда – 20%, клетканың құрғақ затының ... ... - 25%-ға ... ... ... орта
есеппен 50% ақуыздар бар деп санаса, ақуыздардың 1г массаға 0,2-0,6г ... ... ... ... 20% ... су ... Фосфолипидтер суды азырақ байланыстырады, сондықтан мембраналар
фосфолипидтерінің полярлы бастары арқасында ... ... ... ... су ... Осылайша, мембраналардың байланысқан суының көп
бөлігін ақуыздар ... ... ...... ... ... ... – 0,3г/г) және түрлі зарядталған ... егер бос су ... ... ... өтуін
анықтаса, байланысқан су – ... ... ... ... анықтайды. Сусыздану кезінде ең алдымен бос ... бұл ... ... ... ... көп есе ... есе) ... бұл биохимиялық реакциялардың жылдамдығын ... да ... ... ... 20-24% ... ұзақ болуы (24 сағат) микробты популяцияның көп бөлігінің
өліміне әкелетіндігі таңқалдырмайды [25].
Сусыздану – ... ... ... өзгерістер.
Микроорганизмдердің сусыздану – дегидратация үрдісі әрқашан қарастырылатын
жүйедегі белгілі өзгерулермен байланысты. Популяциялық деңгейде ... ... ... төмендеуі байқалады; жасушалық деңгейде клетка
беткейінде, ... ... ... құрылымдарда өзгерістер анық
көрінеді, молекулалық деңгейде жасушалардың ... ... ... ... ... ... олардың
функцияларының белгілі өзгерістерін атауға болады [26].
Жасыл балдырлардың ... ... ... ... – бейімделу
реакциялары табылған. Ұсақ суқоймаларының ... ... ... ... сусыздануға төзімді қозғалмайтын апланоспораларды
түзеді. Жазда пайда болған апланоспоралар оңай өседі, ал ... ... ... де, олар өсе ... ... температураның (400С-ден
жоғары) әсері Lignemaceae туысының ... ... мен ... тез ... ... ... ... емес,
коньюгациясыз партеноспоралар түзіледі. Мужоцияда ауа температурасы 30С
немесе одан төмен кезде де ... ... ... ... ... ... партеноспора) криптобиоз (анабиоз)
жағдайына көшуге мүмкіндік беретін протопласттың гелефикациясы ... ... Pelirtia ... суды ... ... ... сипаттаған. Суда вегетацияланатын ... ... ... бере ... ... ... тіршілік етудегі жағымсыз
жағдайларға төтеп бере алуды қамтамасыз ... ... ... және ... ... ... құрылғылары пайда болады.
Сусыздануға бейімделудің негізгі үрдістері протоплазмада жүреді, ал ... ... ... жағдайлар негізінен оларды бактериялардың шабуылынан
қорғайды.
Құрғау жолымен анабиозға көшкен кездегі ағзалардың ... түрі ... ... ... ... коловраткалар көлемінің
кішіреюі (бүрісуі) және жуандауы байқалады, тасбақа сүлмесі (olobranhus
jantsenus) құртқа ... ... ағаш ... қатты, қара құрғақ
пластикаға айналады. Құрғатумен ... ... ... ... ... ... зерттелуі көлемінің
кішіреюі мен жасуша ... ... ... Бұл жағдайларда
бөлшектік плазмолиз– цитоплазмалық мембрананың ... ... ... Құрғақ ашытқылардың цитоплазмалық мембранасы сусыздану кезіндегі
жасушалық бүрісуі арқасында пайда болатын арнайы фестанч атты ... ... ... ... көшу ... ... ... да
жануарлар мен өсімдіктер клетка протоплазмасының жуандауы, ... Бұл ... ... ... атап ... алейронды немесе
крахмальды дәндердің әлдебір орын ауыстыруы табылмаған, бұл протоплазманың
жоғары тұтқырлығымен ... ... ... зерттеулерінің
негізінде құрғақ дәндер мен микроорганизмдердің протоплазмасы қатты гельдің
қасиеттеріне ие ... ... ... авторлар құрғау кезінде
протоплазмадағы кристализация ... ... ... [30].
Алайда құрғайтын клеткадағы қор заттардың концентрациясын жоғарылатқан
кезде олардың ... ... ғана сөз ... болады;
протоплазманың өзіндік жұқа гельді құрылымы бұзылмайды, бұны қарапайым болу
мен ... ... көшу ... оның ... ... ... [31].
Құрғау кезінде клетка органеллары да ... ... ... ... ... ... кезінде ядролардың пішіндері өзгереді,
олар бұрышты болып, ұзарады, ... ... ... табылады
(лиофилизациядан кейін). Олардың сорбциялық ... де ... ... ... ... ... ... қалыпты жағдайда
тек кариосома жарықтанады, кариоплазма люминасцетпейді. Жасушалардың ... ... ... ... ... және әдетте митоз
кезеңінде ғана көрінетін спиральды хромосомалар ядроларда анық ... ... ... ... ... ... ... жылдамдырақ дегидратациясы конденсацияланғаан хроматин ядрода
ақшыл концентрлі аймақтар түрінде табылатындығына әкеледі, бұған берілген
жағдайда ... ... ... ... ... куә ... ... конденсациясының түрлі ... ... ... ... ... ... және қатты вакуольдерге алейронды дәндер де ... ... мен ... ... ... ... мембраналы
элементтердің, кристалдардың бұзылуы немесе ... ... ... өзгеруі табылған жоқ. Алайда, жарық
аймағындағы (митохондрияның «нуклеоиды») клетка дегидратациялары үрдісінде
митохондриялы ДНҚ ... ... ... [33]. ... ... ... ... ерте кезеңдерінде
функциональды белсенділігі қалпына келетін және реактивация үрдісі ... ... рет ... ... ... ... айтылған.
Құрылымдық бүтінділіктің сақталуы мен ... ... ерте ... ... ... ... ... үшін аса маңызды болып табылады, себебі клеткаішілік ... ... ... үрдістері энергияның жұмсалуын қажет етеді, ... ... ... ... биомембраналары барлық бос және байланысқан судың
бір бөлігін ... ... ... ...... ... генерациялаушы сияқты бұзылады. Эукариоттық клетканың
цитоплазмалық мембранасының функциональды сипаттамаларына сусызданудың
әсерін ... ... ... жоғарылауы кезінде табылатын
анық молекулалық құрылуының орын ауыстырулары қалдық ... ... ... ... ... ... Бұл өзгерістер
жасушалардың байланған судың аз ... ... ... ... ... мембраналық құрылым сусызданған клеткалардың су ... және ... ... ... қалпына келтіріле алады [34].
Бекер М.Е. мен басқа авторлар 1977 ж. дегидратталған биомембрана
аймағының ... ... ... Олар ... ... ... нәтижесінде бос су мен байланысқан су бөлігінің
жоқтығы аймақтарында ... ... ... ... деп ... [35]. ... ... орнына
фософлипидтердің гексоганальды жинақтаулары пайда болады. Бұл кезде
мембраналы ақуыздардың бөлек молекулаларының ... ... ... ... ... қоршауындағы өзгерістер осы белоктар белсенділігіндегі
функциональды өзгерулеріне әкеп ... ... ... ... ... ... ... қабықтың тек
белгілі орындарында ғана полифосфаттар мен фосфордың басқа қосылыстарының
жинақталуы көрінеді. Осылайша, мысалы, ... ... ... ... мен ... ... ... де вакуольдердің
барьерлі функциясының бұзылуын дәлелдейді [36].
Егер сусыздану ... ... ... ... ... ... жасушалар лизисінің жүруі мүмкін. Кептіруден кейін
лиосомды ... ... және ... ... үшін ... ... бұл популяция мүшелерінің бір бөлігінің инактивациясы
себептерінің бірі болып табылады.
Ядромен митохондриялар құрылымындағы жоғарыда сипатталған өзгерістері
ағзаның жағымсыз ... ... ... ... табылады. Сонымен
қатар дегидратация кезінде жасуша мөлшерінің кішіреюінен ... ... ... қатпарлығының түзілуі де сусыздануға
физиологиялық ... ... ...... ... ... ... үрдісі кезінде
өлген жасушалар анабиотикалық жағдайдағылардан болып табылады. ... және ... ... ... ... ... аса кішіреюі және басқа да қалпына келтірілмейтін бұзылулармен
ерекшеленеді.
Сусыздану кезінде ... ... ... ... ... ... төмендеуімен сипатталады. Қор ... ... және су ... төмендеуі байқалады, бұл кезде тыныс
алу қарқындылығы да күрт төмендейді.
Табиғи жағдайларда ауаның жоғары ылғалдылығы ... ағза ... ... ... ... емес ... жағдайында тоқтайды. Бұл
жағдайда бос су болмаған кезде тіршілік әрекеттеріне тән шынайы ... ... ... ... ... ... ... тыныс алумен
байланысқан биэлектрлік потенциал ... тең ... ... Алайда қандай да
бір бұзылу үрдістері жүреді. Бұл аз газ ... ... ... ... сипатталады. Толық емес анабиоз кезіндегі бұл газ
алмасу интенсивтілігі ағзалардың қалыпты ... ... ... ... ... [37].
Сусыздану кезінде ағзалар жоғары температураның, өзгермелі осмос
қысымының әсерінен, ... ... Бұл ... ... ... ... ... құрылуы жүреді, бұнда адаптациялық
реакциялар жүзеге асады.
Бұл үрдістер энергияның ... ... ... ол ... тыс
қоректік заттардың жоқтығы кезінде ... ... ... ... ... Тыныштықтағы жасушалар осмостық реттеу, клетка
ішілік рН-ты сақтап тұру, ыдырайтын ақуыз бен ... ... үшін ... мөлшерде энергияны қажет етеді.
Нуклеин қышқылдарының өзгеруі. Әдебиетте ... мен ... ... ... ... ... мәліметтер аз, алайда азот пен
нуклеин қышқылдарының жоғары ... бар ... бұл ... ... қарағанда, сусыздануды ... ... ... қышқылдарының мөлшері бөліну кезеңінен басқа, ... ... ал ... ... өсу ... ... ... интенсивтілігіне тәуелді өзгереді. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... Осылайша, 350С температурада сақталған ашытқыларда алғашқы 6-8
күнде жасушадағы нуклеин қышқылдарының жалпы санының өсуі ... РНҚ ... ... 5-ші ... ал ДНҚ – 7-ші күніне
жетеді. Бұл ... ... ... ... аз (2-5%) ... Ең ... ... РНҚ. Нан ашытқыларының кептірілуі мен
лиофилизациясы белгілі бір лакуста генетикалық өзгерістерді тудыратындығы
белгіленген, бұл ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда құрғақ препаратты ұзақ сақтау кезінде
бұндай өзгерістер тумайды [38].
Лиофилизация кезінде ДНҚ-ның бұзылуы Е.coli-де белгіленген ... ... ... ... ... ... Бұл ... тек сәулеленуге резистентті штамдарда ғана ... ... 0,9% ... ... ... ... ... әсерінен РНҚ-ның ферментациялық
ыдырау жүзеге асады. Бұл кезде рибонуклеоза белсенді немесе оның ингибиторы
денитурацияланады деп болжамданады.
Көптеген ... ... ... ... ... ... ... және нуклеотидтердің көбеюі жүретіндігін
анықтаған. РНҚ дегратациясының дәрежесі жасушаларды дақылдау ... РНҚ ... ... ... ... ... ... төмендеуі кептірудің алғашқы үрдістерінде жүзеге асады. Бұл ... ... бос су ... ... су шыға бастайды. Бұл РНҚ
бұзылуының ферментативті үрдістермен байланыстылығын ... ... ... және ... ... ... ... нәтижесінде
дегидратация кезінде негізінен жоғары молекулалы РНҚ-лар бұзылатындығы
анықталған. РНҚ дегидратациясының ... ... ... қабілеттілігімен корреляцияланбайтындығы өте маңызды. Алдында
жүргізілген зерттеулерде дегидрленген ... ... ... ... РНҚ мен ақуыз синтездері бірден жүруі мүмкін деп
анықталған. Бұл сусызданған ағзаларда белок синтездерін ... ... ... ... түрлерінің жеткілікті мөлшері сақталатындығын
дәлелдейді [40].
Сусыздану кезінде ... және ... ... ... кезінде қызықты мәліметтер алынған. 370С темп-да 24 сағат бойы баяу
кептіру немесе лиофилизация ... ... ... ... белсенділігі аса өзгермеген. Баяу сусыздандыру ... ... ... ... ... ... 2-3 есе ... заттардың өзгеруі. Микоорганизмдердің құрғақ биомассасы 30-80%
ақуыздан тұрады. ... ... ... ... ... ... ... аз болса, соғұрлым ақуыз мөлшері жоғары болады [41].
Көптеген авторлар еңбектері бойынша, кептіру ... ... тірі ... ... азотты заттардың болуына тәуелді
болады; азот мөлшері неғұрлым жоғары болса, ... өлі ... ... және ... ... ... болады.
Ақуыздар жоғары молекулалы заттар болып табылады, аминқышқылдардың көп
мөлшерінен құралады. Ең төмен молекулалы ... өзі ... ... қалдықтарынан, ал жоғары молекулалылары – ондаған
мыңдардан құралады.
Қарапайым ақуыздар – ... ... ... қор ... болып
табылады және белсенді физиологиялық рольге ие ... ... ... ... белсенді күрделі белоктар – протеидтер болып
табылады, олар ақуыздық ... ... ... емес бөліктен тұрады.
Протеидтерден жасуша тіршілігінде аса ... ... ... және ... ... Протеиндер де,
протеидтер де клетканың аса лобильді және термосезімтал компоненттеріне
жатады. ... ... ... ... факторлар микроорганизмдер
клеткаларының инактивациясына әкеледі.
Тірі ағзадағы барлық химиялық үрдістер ферменттермен байланысып, олар
арнайы ақуыздар болғандықтан, ... ... ... ... үрдістерін катализдейтін ферменттер ... ...... ... Бұл ... ақуыздық бөлігінен басқа,
термотұрақты қосылыстар – ... ... ... қатар темір,
мыс т.б. атомдарынан құралады.
Микроорганизмдерді кептіру кезінде азотты қосылыстар қатты өзгереді.
Клетканың ... ... ... ... ... ыдырайды,
бұны аминді азоттың өсуі ... ... ... ... белсенділігіне және ферментативті реакияларға әсері 2
аспектіде ... ... ... ... реакциялар
жылдамдығы қыздыру кезінде жоғарылайды; және ... ... ... үрдістер жылдамдығын төмендетуге, яғни ферменттердің
белсенділігін төмендетуге болады. Екіншіден, ... ... ... ... ... инактивациясына әкеледі. Әдетте ферменттер 5мин
ішінде 750С температура шамасында ... ... ... ... бар: ... ... 400С температурада да ... ... 1000С t-да да, ... ... ... ... яғни берілген ферментке температура әсерінің
ұзақтығына тәуелді болады.
Жоғары температура ... ... ... ... ... ... ... де, сутектік немесе сульфгидрильді (SH)
байланыстары үзілетін бірлікке дейін ... ... бұл ... ... мысалы, ашытқыларды кептіру кезіндегі ақуыздар ыдырауы
клеткадағы белоктардың жалпы санына әсер етеді. ... ... ... ферменттер белоктары болып табылады, сондықтан олардың сандық және
сапалық өзгерістері ... ... ... ... Ақуыздар
ыдырауы мен оладың санының төмендеуімен қатар, ... ... мен ... ... бақыланады, кептіру
температурасын жоғарылату кезінде ашытқы ақуыздарының ерігіштігі ... және ... ... ... кезіндегі өзгеруі.
Микроорганизмдер клеткадағы көмірсулар мен липидтер әдетте қор немесе
қорғаныш ... ... ... кейде зат алмасудың аралық өнімдері болып
табылады. Қор ... ... ... ... ал ... ... ... құрамындағы полисахаридтерді, сонымен қатар
клетканы қоршайтын ... ... ... ... көмірсулар мөлшері олардың сусыздану кезіндегі төзімділігін
анықтайды. Әдетте, көмірсулары көп клеткалар кептіру ... ... ... ... ... толық сусыздануда тіршілігін сақтай алады. Олардың
биохимиясындағы ортақ ерекшелік – көбінесе сахароза мен ... ... ... көп ... ... Бүл ... мен ақуыздарды құрғақ күйінде тұрақтандырады.
Кептіруге төзімді кейбір цианобактириялардың клеткалары дисахаридтердің
бірін немесе екеуін – трегалоза мен сахарозаны – көп ... ... ... дисахаридтер ферменттерді қатыру ... ... ... ... ... ... эффективті болып табылады деген
қорытындыға әкелді.
Микроорганизмдердің кептірілуі ... ... ... ауысады, ал
соңғысының клеткаларда болуы олардың тіршілік қабілеттілігін сақтауына
жағымды әсер ... ... ... ... лиофильді
кептіру кезіндегі тіршілігін сақтау жоғарылаған. Бұл кезде бактериялар
клеткасында гликоген ... ... ... клеткалардағы
трегалозаның жағымды әсері реактивация кезінде трегалоза энергия көзі ... ... ... клеткаларындағы гликоген мен
трегалозаның жинақталуы қолайсыз жағдайлар кезінде бақылынады. Кейбір
микроорганизмдер, ... ... ... ... ... ... ... олардың өсіп шығуы кезінде ол жойылады.
Аталған ағзада вегативті формаларда ... ... ... ... ... ... болу ... трегалоза белгілі мәнге
ие, яғни бұл зат анабиоз жағдайынан ... ... ... ... ... ... ... крахмалға жақын гранулеза полисахариды спора түзудің
алдында ... ... ... жинақталады. Бұл және
жоғарыда аталған фактілер көмірсулар клетка үшін ... ... ... ие ... ... ... барлығын көптеген
микроорганизмдер клетка айналасында ... ... ... ... ... ... дәлелдейді. Осы клеткадан ... ... ... ... ... ... қатар
көмірсуларға бай орталарда ... ... ... ... ... ... кезінде төзімдірек болатындығын зерттеулер
көрсетті.
Көптеген микроорганизмдердің жасушаларында механикалық ... ... ... ... ... ... етеді.
Клетка құрамына кіретін липидтер – энергияны ... ең ... ... ... ... ... ... құрылымдық
элементтері ретінде маңызды роль ойнайды. ... бір ... ... 1%-ы ... клетканың негізгі құрылымдық элементі болып
табылатын белоктармен күрделі қосылыстарды – липопротеиндерді түзеді. ... ... ... ішінде цианобактерияладың, түрлі ... ... ... роль ... ... төзімділік
механизмі қос фосфолипидті қабаттарға негізделген, ол сулы стресс кезінде
қантпен, әсіресе трегалозамен, тұрақтандырылады. Қанықпаған май ... ... ... әсер ... ... биомассаларды кептіру мен сақтау кезінде өзгерістер ... ... ... ... ... бұл ... ... құрамын
өзгертеді.
Ағзаның мембраналар құрымындағы липидтердің өзгеруі ... ... ... ... табылады. Ангидробиотикалық ағзалардағы
мембраналық тұтастығын ... тұру ... ... ... механизм
болып табылады. Бактериялардың экстремальды ... ... ... тіршілігін сақтаудағы липидті құрам мен мембраналардың ролі
айтылған [46].
2 ... ... мен ... ... ... ... ... - әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ... ... ... ... ... алынды.
2.2 Spіrulіna platensіs өсіру әдістері
Цианобактерия Spіrulіna клеткалары тәжірибе ... ... ... жаңа ... ... ... микробиологиялық тұзақша арқылы
егіліп, егілген дақылдар қолайлы температурада, жарық көзінде 5-6 тәулік
өсіріледі. Тәжірибеге ... ... ... ... ... өсу ... мен өсу ... бірдей етіп
алынды.
Цианобактерияларды қатты және ... ... ... ... ... ... ... ортасында өсірілді [47].
Заррука қоректік ортасының құрамы (г/л):
NaHCO3 - 16,8,
K2SO4 ... - ... х 7H2O - ... - ... ... - ... су - 1000 ... ерітіндісі – 1 мл,
Кейін, микроэлементтердің 1-ші және 2-ші ерітінділері 1 л-ге 1 ... ... ... ... рН-ы ... ... қоректік ортаны дайындау үшін 1,5 – 2% агар-агар қосылады.
Қоректік орта ... 1 ... ... 40 ... ... ... қосылатын микроэлементтер құрамы г/л:
Микроэлементтер ертіндісі №1 (г/л):
H3BO3 - 2,86,
MnCl2 x 4H2O – 1,81,
ZnSO4 x 7H2O ... x ...... - 0,023.
Дистилденген су 1000 мл.
Микроэлементтер ертіндісі №2 (г/л):
K2Cr2(SO4)4 x 24H2O - ... x 7H2O - ... x 2H2O - ... - ... ... ... ... жағдайына ауыстыру әдістері
Spіrulіna platensіs дақылын қарқынды жарық ... ... ... ... ... ... капрон сүзгі арқылы
биомассасын сүзіп алдық, биомассаны дистеллденген сумен жуып, қайта сүзуден
өткіздік. Осылайша алынған Spіrulіna ... ... 300С, 400С, ... ... ... сусыздандыруды 24 сағат жүргіздік.
Сусызданған клеткаларды ... ... ... ... ... ... клеткасының морфометриялық өзгергіштігін және өлі
тірі клеткалардың қатынасын зерттеу үшін тұздан ... ... ... шыны ... 0,1 мл тамызып термостатта ... 600С ... ... салып сусыздандыруды 24 сағат
жүргіздік.
Рективация жүргізу үшін сусызданған клеткаларға 1:1 қатынасында су ... ... ... ... ... бір ... ... соң бақылау
жүргіздік.
2.4 Өлі және тірі клеткалардың санын анықтау
Өлі және тірі клеткаларды анықтау үшін метилен көгі ... ... ... ... 1 мл дақыл суспензиясына 1 мл 1:5000 ретті
сұйылтылған ... көгі ... ... ... ... тамызамыз. Дақыл
суспензиясы мен бояуды жақсылап араластырып, 20 ... ... Өлі ... ... ... көк ... ... [48].
3 ... ... және ... талдау
3.1 Сусыздандыру кезінде Spirulina platensis ... ... ... ... ... жұмыстардың міндетті шарты
балдырлар дақылдарының үздіксіз өсіруді жүргізу болып ... ... ... ... дәстүрлі тәсілі оларды жаңа ... ... ... егу ... ... ... ... жасау кезінде
сақталатын дақылдардың мерзімді қайта егулері үшін, ... ... және ұзақ ... ... дақылдар тазалығын бақылау қажет.
Альгологиялық практикада микробалдырларды тіршілікке ... ... ... ... ... кең ... ... Бұл
микробалдырларды ұзақ мерзімді ... үшін ... ... ... ... мен ... ... қорғаныш орталары мен
криопротекторларды пайдалану арқылы сақтау [49;50].
Алайда бұл әдістер сақталатын дақылдардың өзгеру ... ... Одан ... ... ... ... ... сақтау үшін
көп еңбек және қаражат жұмсалады немесе қымбат жабдықтар қажет болады.
Ең қарапайым және ... ... әдіс – ... жолымен ангидробиоз жағдайына алмастыру. Ангидробиоз- қолайлы
жағдайдайларда қалпына келетін және табиғатта кең таралған терең және ұзақ
мерзімді ... ... ... күйге көшу, одан шығу
және жасушалардың тіршілік әрекеттерінің ... ... ... үлкен жалпы ... ... ... ... ... ... ... сақтау
мүмкіншілігі практикалық мәнге ие, себебі ... ... ... бойы сақтауға, ал кейін қалпына келтіріп, өнеркәсіп пен ... ... ... ... ... мен келесі регидратация ... ... ... ... ... бақылауда, дақылдарды
сусыздандырудың барлық үлгілерінде трихомалар ұзындығының 3-5 есе ... 300С ... ... ... бақылау үлгілерімен
салыстырғанда, спирулина жасушалары енінің 20%- ға кішіреюіне әкелді.
Ылғалдандырудан кейін 30 ... ... ... ені 90% -ға ... ... сағат бойы өзгермеді (кесте 1). 400 С ... ... ... ... ... ... ені 28% ... Ылғалдандырылған клеткалардың қайта қалпына келуі 30 ... 75% ... ... ... ... ені 50%- ... ... 30 ... кейін қайта қалпына келген
клеткалар 45% ды құрады, бір ... ... оның ... ... жоқ.
Кесте 1
Spirulina platensis дақылының клеткасы мен трихомаларының ... ... ... ... өзгерісі
| ... ... ( 50 ... үшін ... |) |
| ... ені, мк ... ... мк|
|Бақылау |6,71±0,1 ... ... ... 300 C ... ... ... ... ... минут |6,03±0,01 ... ... ... ... ... ... ... температурасы 400 C ... ... ... ... ... минут ... ... ... ... кейін |5.04±0,13 ... ... ... 600 C ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... тығыздалуы байқалған.
Сурет 1. Spirulina platensis дақылының сусызданған трихомалары
Дегидратация кезінде енінің кішіреюі мен ... ... ... ... өзгерістері жүзеге асады, нәтижесінде жасуша
пішіні бойынша ... ... ... ... регидратталатын жасушалардың негізгі
геометриялық параметрлерін өлшеу жасушалар мөлшерінің ... ... ... 24 сағаттық реактивация кезінде жүзеге асатындығын
анықтауға мүмкіндік берді(сурет 1).
Spirulina platensis ... ... ... мен пішінін тек
біршама ұзақ реактивациядан кейін ғана ... ... ... мен мөлшерді
анықтайтын жасушалық қабықтың үлкен өзгерістерінің бар болуын дәлелдейді.
Дегидратация тәсіліне тәуелсіз, Spirulina platensis ... ... ... ... және трихомдар мөлшерлерінің кішіреюіне
әкеледі.
Осылайша, регидратация үрдісі кезінде Spirulina platensis ... ... ... алайда сусыздану кезінде зат және энергия алмасуда
үлкен өзгерістер ... ... ... клеткалық құрылымдар бөлшектік
зақымданады, жасушалардың толық реактивациясы ... ... ... ... ... ... ... кезеңдерінде жасушалардағы су мөлшері
көтеріледі және бір уақытта тыныс алу қарқындылығы жоғарылайды. Бұл анабиоз
күйі үшін ... ... ... ... ... құрылымы су мөлшері
жоғарылаған сайын ісінетін гельге тән өзгерістерге ұшырайды: гель ... ... ... ... бос су ... ... аралықтар
байланысы күшейеді. Бос судың белгілі бір мөлшері жинақталған соң клетка
протоплазмасы қалпына келе ... ... ... бір- ... ... жасалады, бұл метабализмнің басталуы үшін белгі болып
табылады. Алдында жүзеге асқан ... ... ... ... жүре ... олардың үйлесуі пайда болады, бұл ... ... ... ал одан кейін су мөлшерінің көбеюімен толық тіршілік
әрекеттеріне әкеледі [52]. ... ... ... жасушалар қалпына
келмейді, олардың бір ... ... ... ... бұл ... ... қатар трихомның трансцеллюлярлы ажырауына
мүмкіндік беретін мамандандырылған жасушалар да ... ... ... ... ... ... мен мөлшерін анықтайтын
Spirulina platensis клеткалық қабығының шынайы және тұрақты өзгерістері
жайында ... ... - тің ... ... көшу үрдісі кезінде
жүретін клеткалық қабықтың құрылымдық – функциональдық қасиеттерінің ... ... ... ... бұзылыстармен
анықталады.
3.2 Ангидробиоз жағдайындағы Spirulina platensis дақылының реактивациясы
Реактивация, яғни жасушалардың тіршілік әрекеттерінің ангидробиоздан
кейін ... ... ең ... ... ... ... табылады. Сусызданған
жасушалардың сумен қанығуы клетка құрамының жоғалуымен қатар жүруі мүмкін,
бұл олардың өліміне әкеледі.
Spirulina platensis-тің ... ... өтуі ... ... ... өзгеруі жоғарыда атап
өттілді. Реактивация үрдісін тікелей микроскоптау арқылы бақылау ... ... ... тез ... және ... ... ... байқалды. Жарық микроскопиясы көмегімен реактивация
кезінде жүзеге асатын барлық ... ... ... ... бақыланды.
трихомдардың зақымдалған ұштары анық көрінеді, олар ... ... бос ... секілді көрінеді(сурет 2,3). Сірә, сусыздану
кезінде жасушалардың цитоплазмасы ... ... болу ... 2. 300С ... сусызданған клеткалардың ылғалданудан 30
минуттан кейінгі спирулинаның трихомалары
Сурет 3. 300С температурада сусызданған клеткалардың ылғалданудан 30
минуттан кейінгі спирулинаның метилен ... ... ... 30 ... ... трихомаларда өзгеріс байқалған жоқ,
бірақ клетканың сулану үрдісі жалғасты.Трихомаларды ... ... ... ... ... ... ... Өлі клеткалар көк
түске боялады.
Реактивациялау кезінде 400С температурада ... ... ... трихомдары жеке клеткаларға ыдырады (сурет ... ... ... жеке клеткалар көлемді пішінді және
цитоплазманың қалыпты құрылымына ие, ... жіп ... ... ... ... 4. 400С температурада сусызданған клеткалардың ылғалданудан 30
минуттан кейінгі спирулинаның трихомалары
Сурет 5. 400С температурада ... ... ... ... кейінгі спирулинаның метилен көгімен боялған трихомалары
600С температурада сусыздандырылған Spirulina ... ... ... ... ... ... ... қалпына
келмейтін жасушалар табылған. Жарықта микроскоптау өзінің морфологиялық
құрылымын сақтаған кейбір трихомдарда ... ... ... тірі ... ... ... ... (сурет 6-7). Трихомаларды
бояу кезінде ... ... ... анық ... болады.
Сурет 6. 600С температурада сусызданған клеткалардың ылғалданудан ... ... ... ... 7. 600С температурада сусызданған клеткалардың ылғалданудан 30
минуттан кейінгі ... ... ... ... ... үлгілерде 72 сағаттан кейін трихомның қайтымсыз зақымдалған
бөліктерінің құрылымдары біртіндеп автолизге ұшырайды, ал 96 сағаттан ... ... ... ... олардың мөлшерлері 20-60 мк, олар тіршілікке
қабілетті және қалыптасқан шеткі жасушаларға ие, алайда ... ... жоқ ... ... трихомдарда бөліну үрдісі 2 аптадан кейін басталды, ал қалған
трихомдар толығымен ... мен, ... ... ... ... ... өлі және тірі
клеткаларының саны жағынан баға беруге болады (кесте 2). 300С ... ... тірі ... ... өлі ... жоғары. Ал 400С және 600С температурада сусыздандырылған
спирулина клеткаларының арасында өлі ... саны ... ... ... ... фактор ретінде сусыздандыру температурасы әсер
етеді.
Кесте 2
Spirulina platensis ... ... ... ... клеткалар
|Тіршілікке |300С |400С |600С ... | | | ... түрі | | | ... |50 |15 |11 ... саны % | | | ... |35 |45 |28 ... | | | ... саны % | | | ... ... ... |40 |61 |
|% | | | ... ... ... ... популяцияларын
анабиотикалық күйден қалпына келуін үш кезеңге бөледі: ылғалдандыру
(регидратация), ... ... ... жою ... ... қабілетті клеткалардың көбейу жолымен санын қалпына
келтіру. ... ... ... біз ... және реактивация
кезінде жүзеге асатын үрдістерді бақыладық. Бояғышты ... ... ... ... сапалы реакция болып табылады.
Жүргізілген зерттеулер ... ... ... ... енін ... ... ... бұл кезде жасушалар
ұзындығы бақылау дақылдікінен үлкенірек. Басқа ша айтқанда, осмостық ... ... ... ... ... бір ісінуі жүреді. Бұл
үрдістер нәтижесінде липидті саңылаулар пайда болатын ... ... ... ... ... Жасушаның ісінуі
кезінде мембрана созылады да, бұл мембраналық ... ... алып ... ... ... плазмодесмалардың үзілуі жүреді де, спирулина трихомасы
жеке клеткаларға ыдырайды. Одан кейін ... ... ... ... ... ... шығуы үшін жеткілікті болатын
гидрофильді липидті ... ... ... [54]. ... ... осмостық
қысымы айырмашылығының төмендеуімен қатар жүреді, бұл кезде мембрананың
керілуі төмендеп, ... ... Бұл ... ... ... ... ... Клеткалар өздерінің бұрынғы пішіні ... ... ... Зерттеу барысында жасушаның ангидробиоз күйіне
шығуының кезеңін бақылаған. ... ... өту үшін ... және
физиологиялық биохимиялық үрдістерді қалпына келтіру үшін жасушаларға
белгілі бір ... ... Бұл ... ... зақымданудың дәрежесі мен
түріне тәуелді.
Осылайша, Spirulina platensis -ті реактивтеу кезінде сусыздану
әсерінің ... ... ... ... құрылымдарының бұзылыстары
көрініс табады. Бұл кезеңде алынған бұзылыстардың репарациясы ... ... ... ... ... ... Бұзылған
функциялар жасушалардың резервті ... ... ... ... лаг ... ... Ангидробиоз жағдайында Spirulina platensis дақылын сақтау
Spirulina platensis - тің ангидробиоз күйіндегі жағдайын бағалау ... ... ... жүргіздік. Регидратация басталуынан 2
сағат өткен соң ауалы- құрғақ күйде 1-3 ай бойы ... ... ... ... жалпы саны анықталды.
Сусызданған үлгілерді сақтау ... 3 айға ... ... ... қабілетті клеткалар саны төмендеді. 48-720 сағат бойы
реактивтелу тіршілікке қабілетті ... ... ... ... температурада сусызданған клеткаларды 3 ай бойы сақтаудан кейін
жасушалардың бүкілісі ... ал 300С ... ... 26% ... ... болды ( кесте 3).
Ал спирулина клеткалары 1 ай ... ... 300С ... ... 50% ... қабілетті болды. 400С және 600С
температурада ... ... ... ... ... ... ұзақтығының Spirulina platensis клеткаларының ... ... ... ай|Сусыздандыру |Тіршілікке ... ... |
| ... -С |% |
|1 |30 |50 |
| |40 |14 |
| |60 |10 |
|2 |30 |35 |
| |40 |10 |
| |60 |5 |
|3 |30 |26 |
| |40 |0 |
| |60 |0 ... ... ... ... ... кезінде ғана
емес, оларды кептірілген күйінде сақтау кезінде де ... ... ... ұзақ ... ... ... ... дәлелдейді. Жасушалар ангидробиоз жағдайында неғұрлым ұзақ
сақталса, соғұрлым ... ... ... саны төмен болады. Ұзақ
сақтау кезінде жасушалардың өлімі немесе күшті зақымданулары ферменттердің
инактивациясы салдарынан ... ... ... ... ... ... үрдістер бұзылуының салдары болып
табылады, бұл олардың тіршілік әрекетін қалпына келу ... ... ... шешу үшін және практикалық
міндеттерін іске асыру үшін клеткаларды бүлдірмей сақтайтын сенімді әдістер
керек. Кептірілген дақылдарда ... ... ... ... ... ... ... олардың арқасында популяцияның бастапқы
физиологиялық жағдайын толығымен қалпына келтіру мүмкіндігі болады.
Микробалдырлардың тіршілікке ... ... ... ... ... ... ие, себебі сусызданған жасушаларды
ұзақ ... бойы ... ал ... ... ... ... пен
медицинаның түрлі бағыттарында пайдалануға мүмкіндік береді.
Зерттеу жұмысымыздың нәтижесі бойынша келесі қорытындылар жасалды:
4. Дегидратация ... ... ... ... сусыздануы
бақылау дақылымен салыстырғанда, клеткалар және ... ... ... 30 0С температурада сусыздандырылған ... тірі ... өлі ... ... ... Ал 400С және ... ... спирулина клеткаларының арасында өлі
клеткалардың саны басым. Яғни сусыздандыру кезінде ... ... ... ... әсер ... Сусыздану жағдайында сақталған Spirulina platensis дақылының
тіршілікке қабілетті клеткалары сақтау ... ... ұзақ ... ... ... ... ... Блинкова Л.П., Горобец О.Б., Батуро А.П. Биологическая активность
спирулины // Журн. микробиол. - 2001. - № 2. - С. ... ... И.В., ... Е.А., ... Н.Н., Мазо В.К. Выделение и
сравнительная характеристика фикоцианинов, полученных из ... и не ... ... // ... - 2006. - № 2. - ... ... В.Ф. ... основы получения ... и ... ее ... ... ... ... ... - М.: Наука, 1990. - 36 с.
4. Сиренко Л.Я., Паршик'ова Т.В. ... ... ... ... // Укр. ... ... - 1985. - № 6. - С. ... Gupta R.S., Changwal M.L. Biotechnology of mass ... ... and ... in flesh water // ... ETTA Nat. ... - ... - 1992. - N 8. - P. 125-128.
6. Costa J.A. Colla L. M., Duarte F. P. Improving ... ... yield using a ... process // ... Technol. - 2004. - N
3. - P. ... ... В.Ф., Бульмага В.П., Кирияк Т.В., ... ... и ... ... ... ... (Nordst.) Geitl.
CALU-835 при култивировании в присутствии координационных соединений ... // ... 2003. - N 3. - С. ... Мазо В.К., ... Н.А., ... И.В., ... Е.С. ... источники эссенциальных микроэлементов // Тр. междунар. конф.
«Новые ... ... в ... и ... - ... 2002. -
С. 272-273.
9. Lo Z. Y., Guo S.Y., Li L. ... of selenite on the growth ... ... and its ... // ... Technol. ... - N 2. - P. 171-176.
10. Шмидт П. Ю. Анабиоз. - М. – Л., Изд-во АН ... 1998. - 436 ... Keilin D. The problem of ... or latent life: History ... concept. The ... lecture. – Proc. Roy. Soc. London. – 1989.
- 150, N. 939. - P. 149 – ... Hinton H. E. ... in the larva of ... Hint. ... – J. Insect Physiol. – 1990. - 5, N. 3 ... - P. 286 – 300.
13. Vekli Z., Salsbury N. J., Chapman D. Physical studies ... XII. Nuclear magnetic ... studies of ... ... some pure ... systems/ -Biochim. Biophys. Acta. – 1969. ... N. 3. - P. 434 – ... Sussman A. S., ... H. O. Spores: their dormancy ... New York – London, Harper and Row. – 1996. - 354 ... Gundy S. D. van. Factors in survival of ... – Ann. ... – 1965. – N. 3. - P. 43 – ... Bhatt B. D., Rohde R. A. The ... of ... ... the ... of plant-parasitic nematodes. // J. Nematol., - 1990. -
2, N. 3, - P.277 – 285.
17. Бекер М. Е., ... Е. П. ... ... и ... ... - М: ВО ... 1990. - С. 7 ... Бекер М. Е. Современные представления об анабиозе микроорганизмов
// Торможение жизнедеятельности клеток. - Рига: Знатнее, 1987. - С. 9 – ... ... Л. К. ... ... на ... и ... мультифакторный процесс // Цитология. – 1982. – 24, вып. 4. – С. 371 –
390.
20. Дуда В. И. ... ... спор // ... Анабиоз: Тез.
док. II Всесоюз. конф. по анабиозу. – Рига, 1984. – С. 14 – ... Алов И. А., ... А. И., ... М. Е. ... функциональной
морфологии клетки. - М.: Медицина, 1969. - 344 с.
22. Генкель П. А., Левина В. В. Защитные ... ... ... действие неблагоприятных условий окружающей среды // Журнал общей
биологии. 1995. - XXXVI, вып. 1. - С. 82 – ... Bradbury E. M., Price W. C., ... G. R. Infrared studies ... configurations of DNA. // J. Mol. Biol., - 1991. - 3, N. 3, - ...... ... T. ... studies of the ... between
biological membrane components. – Biohim. biophys. asta, 1995. – 415, N. 1.
- P. 1 – ... ... Л. Д. ... ... - М.: ... 1985. - 182
с.
26. Островский Д. Н. Молекулярная организация биологических мембран.
// Биомембраны. Структура, функции, методы ... - ... ... С. 7 – 27.
27. Potts M. Desiccation tolerance of prokaryotes // Microbiol Rev.
– 1994. - 58, N. 4. - P. ... ... А. М. ... учения о состоянии организмов. - Л.:
Наука, 2000. – С. 10 – 70.
29. Голдовский А. М. ... - Л.: ... 1981. – С. 18 - ... Вентыня Э. Ю., Саулите Л. А., Рапопорт А. И., ... М. ... ... ... ... в состоянии
анабиоза
31. Кузьмина Р. И. ... ... у ... // Альгология.
– 1992. – 3, вып. 4. – С. 15 – 21.
32. Рапопорт А. И., Берестенникова Н. Д., ... К. А., ... ... Об ... формы и размеров дрожжевых клеток при их обезвоживании и
последующей ... ... – 1986 - 5, вып. 5. - С. 881 – ... ... В. И., ... А. И. ... ... дрожжевых клеток, находящихся в анабиотическом состоянии //
Микробиология. – 1998. - XLVII, вып. 2. - С. 300 – ... Rapoport A. I, ... G. M., Chamanis GIa, Beker M. E. ... ... of the ... membrane // Mikrobiologia. –
1995. – 64, N. 2. - P. 275-278.
35. Бекер М. Е. К вопросу о модели ... в ... с ... // Микробиологический синтез аминокислот. - Рига: Зинатне, 1987.
- С. 49 – 53.
36. ... П. Б., ... М. Г., ... Л. П., ... И. ... М. Е. ... ... высокомолекулярных полифосфатов,
трегалозы и жизнеспособности ... при ... ... ... // Микробиология – 1985 - 54, вып. 3. - С. 406 ... ... А. А., ... А. И., ... М. Е. ... ... термоиндуцированные структурные перестройки цитоплазмотической мембраны
клеток дрожжей // Микробиология – 1989 - 58, вып. 4 - С. 679 – ... ... E., Oura E., ... H. Effect of storage on ... acid composition of baker’s yeast. // J. Inst. Brew. – 1994. - ... 3. - P. 271 – ... Ohnishi T., Tanaka Y., Von M., Takada V., Miwatana ... acid strand breaks during ... and their repair
in Escherichia coli. // J. Bacteriol. – 1997. - 130, N. 3. - P. 1393 ... ... А. И., ... М. Е. О ... рибонуклеиновых кислот в
дрожжевых клетках при их обезвоживании. // Микробиология – 1986. - 55. ... 5. – С. 855 – ... ... М. Е. ... ... ... и экстрацеллюлярных
метаболитов. - Рига: Зинатне, 2001. - С. 74 – 77.
42. ... А. И., ... Э. Ю. ... в ... при обезвоживании - регидратации // ... ... - ... ... 1987, С. 85 – ... Crowe L. M, Crowe J. H. ... a strategy for survival ... Space Res. – 1992. – 12, N. 4. - P. 239 – ... ... PS. The role of ... in cell stress // Braz J ... Res., - 1996, Jul, 29 (7), P, 873 - ... Bar, E.; Rise, M.; ... M.; Arad, S. M. Pigment and
structural changes in ... ... upon light and nitrogen ... ... - 1995 - 146, N. 4, P. - ... Russell N. J., Fukunga N. A comparison of thermal adaptation ... lipids in ... and ... ... FEMS ... Rev. – 1990. – 75. - P. 171-182.
47. Горбунова Н.П. Альгология: Учеб. пособие. - М.: Изд-во Высш. ... - 256 с. . ... ... 2001. - № 5. - С. ... ... Л.А., ... А.И., Осипов Л.Ф., Лукина Л.Ф. и др. Методы
физиолого-биохимического исследования водорослей в ... - ... ... ... 1975. ... ... А. И. ... и восстановление жизнедеятельности
дрожжевых организмов (ультраструктура и ... ... дис. на ... ... ... канд.биол. наук. – Рига: АН ЛССР
отд. Хим. и биол. ... 2004. - 31 ... Sun W. Q, Davidson P, Chan H. S. Protein ... in ... ... matrix: relevance to anhydrobiosis // ... Acta. – 2007. - Sep 16, 1425, N. 1. - P. 245 - ... Crowe J. H, Hoekstra F. A, Crowe L. M. ... // Annu Rev
Physiol. – 2002. – 54. - P.579 - ... ... J. F., Crowe J. H. An infrared ... study ... ... carbohydrate with dried proteins // Biochemistry – 2003.
– 28. - P. 3916-3922.
53. Perelman, A.; Matsukawa, Ritsuko et al. Natural ... in some ... species // ... – 2000. - 46, N. 2. - P. ... Wolkers W. F, Tablin F, Crowe J. H. From ... to ... of eukaryotic cells // Comp Biochem Physiol A Mol Integr Physiol. ... – Mar. – 131, N. 3. - P. 535 – 543.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сhlorella vulgaris клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері29 бет
Магний ионымен байытылған спирулинаның биомассасын алу28 бет
Цианобактерия Spirullina15 бет
Мұнай өндіруді қарқындыландыру әдістері9 бет
Клетка туралы ілімінің тарихы5 бет
Микробалдырлар туралы34 бет
Цитология лекция тест және бақылау сұрақтары глоссарий оқу құралы46 бет
Өсімдіктер физиологиясы6 бет
Адамның шығу тегі. Тіршіліктің пайда болуы туралы болжамдар15 бет
Айдың табиғатқа және тіршілікке тигізетін5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь